کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » پژوهش و انتشارات
0.0 (0)
یادداشتی به مناسبت سالروز صدور فرمان مشروطیت؛
[1398/05/13]

تحریف تاریخ  

منوچهر نظری؛ پژوهشگر گروه مطالعات پارلمانی کتابخانه مجلس

 

امروز سالروز صدور فرمان مشروطیت است. فرمان مشروطیت در اصل فرمان تشکیل مجلس شورای ملی ست که مظفرالدین شاه قاجار امضا کرد. مظفرالدین شاه با امضای این فرمان، درخواست متحصنین در جنبش مشروطه ایران را پذیرفت و با مشارکت مردم در امر حکومت موافقت کرد؛ بدین ترتیب در سرزمین ایران برای نخستین بار حکومت مشروطه برقرار شد.

خطاب فرمان به صدراعظم یعنی میرزا نصرالله‌خان مشیرالدوله است که خود در تهیه و راضی کردن شاه به امضای آن کوشش کرده‌ بود. اصل فرمان به خط و انشای احمد قوام است.

به مناسبت فرارسیدن سالروز صدور فرمان مشروطیت، منوچهر نظری؛ پژوهشگر گروه مطالعات پارلمانی کتابخانه مجلس شورای اسلامی، ‌یادداشت زیر را برای درج در وب‌سایت کتابخانه مجلس،‌ در اختیار روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه،‌ موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، قرار داده است:

 

فرمان اعطای مشروطیت به ملت ایران همان‌طور که در ذیل سند این فرمان به صراحت آمده است، در روز یکشنبه 14 جمادی‌الثانی 1324 هجری قمری توسط مظفرالدین شاه قاجار صادر شد. این روز در تقویم هجری شمسی برابر است با  13 مرداد 1285 هجری شمسی (مطابق با 5 اوت 1906 میلادی)، اما متأسفانه بسیاری از نویسندگان و پژوهشگران در مکتوبات خود، به اشتباه تاریخ 14 مرداد را روز صدور فرمان مشروطه اعلام کرده، دست به تحریف تاریخ زده‌اند. این اشتباه و این غلط تاریخی آن‌قدر در برخی از کتب و مقالات و فضای مجازی تکرار شد که امروزه انگار به حقیقتی انکارناپذیر تبدیل شده و حتی در سخنرانی‌ها و همایش‌هایی که به مناسبت سالروز مشروطه برگزار می‌شود برخی اساتید تاریخ و حتی مقامات و نمایندگان مجلس در سخنان‌شان به جای استناد به تاریخ دقیق و درست صدور فرمان مشروطه (13 مرداد)، به روز 14 مرداد که در تقویم هجری قمری 15 جمادی‌الثانی است استناد می‌کنند. البته نویسندگان دقیقی چون زهرا شجیعی در کتاب «نخبگان سیاسی ایران» و کتاب «نمایندگان مجلس در بیست و یک دوره قانون‌گذاری» و همچنین ژانت آفاری در کتاب «انقلاب مشروطه ایران» (ترجمه رضا رضایی)، تاریخ صدور فرمان مشروطیت را به درستی، 13 مرداد 1285 هجری شمسی ذکر کرده‌اند.

 

بی‌تردید انقلاب مشروطه که حاصل مبارزات و فداکاری‌های آزادی‌خواهان، روشنفکران و روحانیون است نقطه عطفی در تاریخ ایران به وجود آورد. این انقلاب، هیمنه و اقتدار بی‌چون و چرای استبداد را درهم شکست و مسیر جدید و برگشت‌ناپذیری در نحوه حکومت‌داری و اداره امور کشور ایجاد کرد، به طوری که مردمِ رعیت و مطیع محض را به ملتی پرسشگر و مطالبه حق تبدیل نمود و در مسیر آگاهی و رشد و شکوفایی قرار داد؛ بنابراین شایسته ملت بزرگ و کهن ایران‌ نیست که تاریخ دقیق یکی از مهم‌ترین رویدادهای سیاسی و اجتماعی خود را نداند، لذا جا دارد مراکز علمی و تاریخی، نویسندگان حوزه تاریخ، اساتید دانشگاه‌ها و پژوهشگران سریعاً نسبت به اصلاح این برداشت اشتباه اقدام نمایند. تصویر سند فرمان مشروطه و همچنین متن پیاده‌شده آن به شرح ذیل است.

   

     

 

جناب اشرف صدراعظم

 از آنجا که حضرت باری‌تعالی جل ‌شأنه سررشته ترقی و سعادت ممالک محروسه ایران را به‌کف کفایت ما سپرده و شخص همایون ما را حافظ حقوق قاطبه اهالی و رعایای صدیق خودمان قرار داده لهذا در این موقع که اراده همایون ما بر این تعلق گرفت که برای رفاهیت و امنیت قاطبه اهالی ایران و تشیید و تأیید مبانی دولت، اصلاحات مقتضیه به مرور در دوایر دولتی و مملکتی به موقع اجرا گذارده شود، چنان مصمم شدیم که مجلس شورای ملی از منتخبین شاهزادگان، علما و قاجاریه و اعیان و اشراف و ملاکین و تجار و اصناف به انتخاب طبقات مرقومه در دارالخلافه تهران تشکیل و تنظیم شود که در مهام امور دولتی و مملکتی و مصالح عامه مشاوره و مداقه لازمه را به‌عمل آورده به هیئت وزرای دولتخواه ما در اصلاحاتی که برای سعادت و خوشبختی ایران خواهد شد اعانت و کمک لازم را بنماید و در کمال امنیت و اطمینان عقاید خود را در خیر دولت و ملت و مصالح عامه و احتیاجات قاطبه اهالی مملکت به توسط شخص اول دولت به عرض برساند که به صحه همایونی موشح و به موقع اجراء گذارده شود. بدیهی است که به‌موجب این دستخط مبارک، نظامنامه و ترتیبات این مجلس و اسباب و لوازم تشکیل آن را موافق تصویب و امضای منتخبین از این تاریخ مرتب و مهیا خواهد نمود که به صحه ملوکانه رسیده و بعون‌الله تعالی مجلس شورای مرقوم که نگهبان عدل ماست افتتاح و به اصلاحات لازمة امور مملکت و اجراء قوانین شرع مقدس شروع نماید و نیز مقرر می‌داریم که سواد دستخط مبارک را اعلان و منتشر نمائید تا قاطبه اهالی از نیات حسنه ما که تماماً راجع به ترقی دولت و ملت ایران است کماینبغی مطلع و مرفه‌الحال مشغول دعاگویی دوام این دولت و این نعمت بی‌زوال باشند.

در قصر صاحبقرانیه به تاریخ چهاردهم جمادی‌الثانی ۱۳۲۴ هجری قمری در سال یازدهم سلطنت ما

بازدید:108
یادداشت ها
Parameter:304584!model& -LayoutId:0 LayoutName