صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » ریاست » روابط عمومی
5.0 (1)
گفتگو با مسئول واحد دیجیتال سازی؛
[1400/10/20]

کتابخانه مجلس، پیشتاز نهضت دیجیتال سازی منابع  

 

 

کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، از اواسط سال 1399 و با حضور رئیس جدید این مرکز، حجت الاسلام والمسلمین قاسمیان، نهضت دیجیتال سازی منابع این مرکز را در اولویت کار قرار داد و در تلاش است تا در کمترین زمان ممکن، همه منابع این مرکز را اسکن کرده، در دسترس عموم قرار دهد. تاکنون این اولویت مهم دنبال شده و به نتایج بسیار خوبی رسیده است.

وب سایت کتابخانه مجلس برای اطلاع از کم و کیف این کار بزرگ و آشنایی با واحد دیجیتال سازی این مرکز، مصاحبه ای با آقای محمد خانعلی، مسئول واحد دیجیتال سازی کتابخانه مجلس انجام داده است.

 

در ابتدا لطفا برای آشنایی با بخش دیجیتال سازی و اطلاع از امور آن، توضیحاتی بفرمایید.

بخش دیجیتال‌سازی کتابخانه مجلس ابتدا با نام بخش میکروفیلم شروع به کار کرد. در آن زمان با توجه به ضرورت تصویربرداری منابع خطی، دو دستگاه تصویر برداری میکروفیلم خریداری شده بود که در اوایل دهه هشتاد، بیش از 80 درصد منابع خطی موجود در آن دوره، به صورت میکروفیلم درآمد. اما میکروفیلم در کنار مزایایی که داشت از جمله قابلیت استناد بالا و ماندگاری طولانی، مشکلات زیادی هم داشت ازجمله این مشکلات می‌توان به موارد سختی ظهور و ثبوت فیلم‌ها، نیاز به دستگاه میکروفیلم‌خوان برای دیدن میکروفیلم‌ها،نداشتن قابلیت جستجوی سریع، سیاه و سفید بودن تصاویر میکروفیلم و مشخص نبودن خطوط رنگی نسخ خطی در میکروفیلم‌ها اشاره کرد.

با توجه به این مشکلات، در سال 86 بنا به نظر ریاست وقت کتابخانه مجلس و مشاوران و معاونین ایشان تصمیم بر این شد که منابع کتابخانه مجلس، به صورت رنگی تصویربرداری شوند. برای این کار طی دو سال 12 دستگاه اسکنر رنگی پیشرفته از شرکت‌های آلمانی خریداری شد و کار تهیه نسخه دیجیتالی رنگی و با فرمت jpg    و کیفیت dpi 300 از منابع کتابخانه مجلس آغاز شد.

از این 12 دستگاه اسکنرجدید خریداری شده ، 2 دستگاه مخصوص اسکن روزنامه، 2 دستگاه  مختص اسکن سند و 8 دستگاه برای اسکن منابع کتابی اعم از چاپی، خطی، سنگی و سربی بوده است. در ابتدا با توجه به ضرورت و سیاست کتابخانه مجلس، اکثر قریب به اتفاق کتب خطی موجود بالغ بر 22 هزار جلد، طی حدود 9 ماه با اضافه شدن چندین همکار جدید به واحد دیجیتال سازی ، اسکن کتب خطی در سه شیفت کاری و بصورت پروژه انجام شد.

پس از این پروژه، اسکن منابع به صورت معمولی پیش رفت و مدتی هم با مجلس شورای اسلامی برای اسکن اسناد و قوانین مجلس شورای ملی بصورت پروژه همکاری کردیم.

 

در واحد دیجیتال سازی کتابخانه مجلس، چه منابعی اسکن می شوند؟

 منابعی که دراین بخش  دیجیتال سازی می شود را می توان به چند دسته تقسیم کرد:

1. کلیه منابع موجود در کتابخانه مجلس اعم از متون چاپی، خطی، سنگی و سربی، اسناد، نشریات و...؛ بر اساس اولویت و سیاست های دیجیتال سازی کتابخانه مجلس 2. منابع کمیاب و نایاب موجود در برخی از سازمان ها و نهادهای دولتی که در قالب تفاهم نامه یا خارج از تفاهم نامه  منابعشان را اسکن می کنیم و یک نسخه از آن  نیز در آرشیو منابع دیجیتال کتابخانه مجلس نگهداری می شود. 3. اسکن درخواستی مراجعان و محققان از منابع کتابخانه مجلس؛ 4. منابع قدیمی و خاص چاپی، خطی، سنگی، سربی یا لاتین که بصورت شخصی و اغلب توسط محققین و اساتید به کتابخانه مجلس آورده می شود که پس از اسکن یک نسخه دیجیتالی از آن در آرشیو کتابخانه مجلس نگهداری می شود 5. منابعی که از طریق مبادله با دفاتر مرکزی روزنامه ها و نشریات و  کتابخانه های بزرگ به دست کتابخانه مجلس می رسد را نیز اسکن می کنیم.

 

شما در این واحد فقط کار اسکن منابع را انجام می دهید؟

خیر روال کار در بخش دیجیتال سازی به این صورت است:

  1. مخازن کتابخانه مجلس، منابع مختلف اعم از چاپی، خطی، سنگی و سربی، اسناد ونشریات را بر اساس اولویت بندی و سیاست های دیجیتال سازی کتابخانه به بخش دیجیتال سازی ارسال و در این بخش اسکن می شود.
  2. پس از اسکن، کار چک و کنترل کیفیت منابع اسکن شده نیز در همین بخش انجام می شود.
  3. اطلاعات این منابع وارد اکسل شده، کد گذاری شده و کار تغییرنام و تغییر حجم فولدر ها انجام می شود.
  4. پس از تغییر حجم کار واتر مارک و پی دی اف نمودن منابع دیجیتالی انجام می شود.
  5.  سپس منابع دیجیتال شده برای نگهداری در آرشیو کتابخانه مجلس در اختیار بخش فناوری و برای استفاده محققان .

 

در این بخش چند نفر مشغول به کار هستند؟

 بخش دیجیتال سازی طی سالیان گذشته، بر اساس سیاست ها و تصمیمات رئیس کتابخانه، فراز و فرودهای زیادی داشته است. در سال های پایانی دهه هشتاد، 12 اپراتور از همکاران کتابخانه مجلس به صورت تمام وقت مشغول کار اسکن بوده و از اواسط تا اواخر دهه نود، این تعداد به 3 اپراتور تقلیل یافته بود.

خوشبختانه از سال 1399، با حضور رئیس جدید کتابخانه و سیاست جدید این مرکز، کار دیجیتال سازی در اولویت اول قرار گرفت و با توجه به تصمیم رئیس کتابخانه مبنی بر اتمام کار دیجیتال سازی منابع در کمترین زمان ممکن، علاوه بر 8 نفر از همکاران اداره، 12 اپراتور دانشجو به عنوان نیروی پروژه ای به این واحد اضافه شدند و این بخش اکنون با تمام توان به دیجیتال سازی با کیفیت منابع مشغول است.

 

از اواسط سال 99 که نهضت دیجیتال سازی منابع کتابخانه آغاز شد، چه تعداد از منابع اسکن شده اند؟

در 15 ماه گذشته، حجم بسیار زیادی از منابع اسکن شدند که در نوع خود  بی نظیر است. در ابتدا تصمیم بر اتمام اسکن منابع خطی بود. تا آن زمان حدود 90 درصد منابع خطی اسکن شده بود. طی حدود 3 ماه، تمام منابع خطی باقی مانده اسکن شدند و منابع سنگی سربی هم در اولویت اسکن قرار گرفت. آمار اسکن منابع خطی به 26535 جلد معادل 4616449 فریم رسید وهمچنین تعداد16971 جلد کتاب چاپ سنگی و سربی معادل 3119724 فریم اسکن شد و از تابستان 99 مقدمات پروژه اسکن اسناد ازقبیل جذب نیرو و خرید اسکنرهای جدید فراهم شد و از اول مهر ماه پروژه اسکن اسناد با پشتیبانی ریاست، معاونین و مدیران کتابخانه شروع شد ودر حال حاضر ادامه دارد. پیش از سال 99 اسکن اسناد در دستور کار نبوده و از حدود 6 میلیون و 500 هزار برگ سند موجود در کتابخانه مجلس، تنها حدود 500 هزار برگ اسکن شده بود.

 با توجه به تأکید رئیس جدید مرکز، جناب حجت الاسلام والمسلمین قاسمیان بر بالا رفتن سرعت کار اسکن اسناد، 5 دستگاه جدید مخصوص اسکن اسناد خریداری شد. به این ترتیب دیجیتال سازی اسناد قبل از انقلاب با دستگاه های قدیمی و اسناد پس از انقلاب با دستگاه های جدید از مهرماه 1399 آغاز شد. خوشبختانه واحد دیجیتال سازی کتابخانه مجلس توانست در یک اقدام جهادی، به صورت تمام وقت، حدود 3 میلیون و 150 هزار برگ سند را تا آغاز دی ماه 1400 دیجیتال سازی کند که این یک آمار بی نظیر در سطح کتابخانه های کشور است.

از این تعداد سند اسکن شده، 900 هزار برگ از اسناد بعد از انقلاب و 2 میلیون و 250 هزار برگ از اسناد قبل از انقلاب است.

خوشبختانه این منابع دیجیتال سازی شده در حال بارگذاری در سامانه جدید «باغ میراث بهارستان» است و برای نخستین بار محققان می توانند منابع اسنادی را نیز از طریق وب سایت این مرکز دانلود کنند.

در کنار اسکن منابع خطی، سنگی و سربی و اسناد، اسکن نشریات نیز کلید خورد و آمار نشریات اسکن شده به274263 شماره نشریه معادل 5412301 برگ اعم از روزنامه و مجله رسید که به زودی این تعداد قابل توجه نشریه نیز از طریق سامانه «باغ میراث بهارستان» در دسترس عموم قرار خواهد گرفت.

بخش دیجیتال سازی علاوه بر اینها،   18930 جلد کتاب چاپی معادل  3333787 فریم را نیز در این مدت اسکن کرده است.

البته همه گیری ویروس کرونا در این ایام ما را با مشکل بزرگ عدم حضور تمام وقت همکاران مواجه کرد و حضورشان به صورت دورکاری، یک سوم، دوسوم و... بازه زمانی در نظر گرفته شده برای اتمام پروژه بزرگ اسکن منابع موجود را دچار اختلال کرد. خرابی دستگاه های اسکن نیز عامل دیگری بود که این زمان در نظر گرفته شده را عقب انداخت. اگر این مشکلات نبود به یقین کار اسکن اسناد در آینده ای نزدیک  به پایان می رسید.

 

در این واحد با چه مشکلاتی روبرو هستید؟

مشکل اصلی واحد دیجیتال سازی، خرابی دستگاه هاست. به دلیل تحریم های موجود، برای تعمیر، پشتیبانی و تأمین قطعات دستگاه ها با مشکل جدی مواجه هستیم؛ به نحوی که چند دستگاه به دلیل خرابی قطعات کوچک، قابل استفاده نیستند و کار اسکن منابع با خلل مواجه شده است،البته با پیگیریهای ریاست محترم کتابخانه، معاونین و  بخش دیجیتال سازی انشالله بزودی اسکنرهای فوق هم راه اندازی شده تا در کمترین زمان ممکن کار دیجیتال سازی منابع به اتمام برسد.

مشکل دیگری که همه کارمندان مشغول در بخش های دیجیتال سازی در کتابخانه های بزرگ با آن مواجهند، آلودگی منابع قدیمی است و ماسک، دستکش و مواد ضدعفونی همراه همیشگی کارکنان بخش های دیجیتال سازی است و کوچک ترین سهل انگاری در این مورد، می تواند به ایجاد بیماری های تنفسی، قارچی، پوستی و.. منجر شود.

    بازدید:529
    یادداشت ها
    Parameter:307860!model&5272 -LayoutId:5272 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار-پوسته جدید