کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » خواندنی‌ها » مقالات
0.0 (0)
مقاله‌ای از مجله ایفلا ژورنال سال 2019؛
[1398/07/14]

تحولات کتابخانه‌ها در یونان: گفتمان دائمی/ ترجمه کیانوش بیاتی  

 

همزمان با برپایی همایش بین‌المللی ایفلا 2019، در شهر آتن یونان، صورت انگلیسی مقاله زیر در مجله ایفلا ژورنال، شماره 2، سال 2019، منتشر شده است. این مقاله تغییرات و تحولات رخ‌داده در کتابخانه‌های یونان از گذشته‌های دور تا کنون (به‌ویژه سه دهه اخیر) را شرح می‌دهد. در این مقاله اطلاعات مفیدی درخصوص کتابخانه ملی یونان، کتابخانه‌های دانشگاهی، کتابخانه‌های عمومی و طرح‌ها و پروژه‌های در دست اجرا در حوزه کتابداری ارائه شده است.

مقاله «تحولات کتابخانهها در یونان: گفتمان دائمی» را کیانوش بیاتی؛ کارشناس کتابداری کتابخانه مجلس ترجمه کرده و برای انتشار در اختیار وب‌سایت کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، قرار داده‌ است.

 

تحولات کتابخانهها در یونان: گفتمان دائمی

نویسندگان: جورجیوس گلوسیتیس، ایوجنیا واسیلاکاکی، اوا سمرتزاکی *

مترجم: کیانوش بیاتی **

 

چکیده

در عصر تحولات شتابان اجتماعی، اقتصادی و فناورانه، حوزه کتابداری و اطلاعرسانی در یونان، دستخوش یک سلسله تغییرات در مواجهه متقابل با تحولات حوزه فناوری است. کتابخانه‌های یونان تاریخی طولانی دارند. از آکادمی افلاطون(1) و  لوکئوم ارسطو(2) در قرن پنجم پیش از میلاد گرفته تا جابه‌جایی اخیر کتابخانه ملی یونان به ساختمان مؤسسه مرکز فرهنگی استوروز نیارخوس(3). این مقاله تلاش دارد ضمن ارائه نگاهی کلی، به رخدادهای مهمی که نشانگر آغاز تحولات در همه زمینه‌های کتابداری و اطلاعرسانی در یونان است اشاره نماید. علاوه بر این، در این مقاله تلاش شده تا تغییرات رخ داده در عرصه کتابخانه‌های یونان از زمان شروع همکاری‌ها و ایجاد شبکه[های اطلاعرسانی] تا ساخت کتابخانه‌های جدید، نقش آموزش‌های کتابداری و فراگیری مادام العمر منعکس گردد.

 

مقدمه

«هیچ کس هرگز دو بار در یک رودخانه قدم نمی‌گذارد ». این گفته هراکلیتوس اهل افسوس از فیلسوفان پیشاسقراطی در قرن ششم پیش از میلاد، اشاره به تغییرات همیشگی دنیای طبیعت و انسان دارد. همان‌گونه که آب درون رودخانه‌ها پیوسته جایگزین و تازه می‌شوند و محیطی را به‌وجود می‌آورد که هماره تغییر می‌کند، کتابخانه‌های یونان نیز طی قرن‌ها، همیشه در حال تغییر بوده‌اند. این مقاله تاریخ مختصری از کتابخانه‌های یونان و تصویری از چگونگی انطباق آنها با تغییرات و ارائه خدمات بسیار متنوع به کاربران را پیش روی شما قرار می‌دهد.

در دهههای نخست قرن بیست و یکم، یونان از هر جهت با فضایی به سرعت در حال تغییر مواجه بوده است. این تغییرات تأثیر خود را بر انواع کتابخانه‌ها به جا گذاشتهاند. احداث ساختمان جدید کتابخانه ملی یونان، خود، نشان‌دهنده ایجاد فضایی جدید است که در آن کتابخانه‌ها به سوی ایفای نقش چندگانه در جامعه رهسپار هستند. عنصر کلیدی در این فضا، همکاری و کار مشترک است که به چندین شکل متفاوت تحقق یافته است. برخی از کارهای مشترک توسط سازمان‌ها و برخی توسط کار داوطلبانه و با هدفی واحد صورت گرفته:  به اشتراک گذاشتن منابع و اندیشهها و اتخاذ بهترین شیوه‌های کاری.  

چشم‌انداز چنین تغییراتی، صرفاً شامل ایجاد و ارائه خدمات جدید نبوده، بلکه شامل تحولات چشمگیری است که موجب جذب آحاد و افراد جامعه به کتابخانه‌ها شده است. در دهه‌های اخیر، کتابخانه‌های جدید در سرتاسر کشور بنا شده که نشانگر سرمایه‌گذاری‌های عظیم برای ایجاد جامعه‌ای فاضل و فرهیخته است. کارکرد عمده این کتابخانه‌ها ایجاد پیوند میان منابع چاپی گذشته و منابع دیجیتالی آینده است.

در عین حال، علاوه بر خدمات و احداث کتابخانه‌ها، حرفه کتابداران نیز دستخوش تغییراتی شده است. به همین دلیل، ضروری است کتابداران به تعریف مجدد جایگاه خود در مراحل پیش رو که کار روزانه آنها را به‌شدت دچار تحول میکند، اقدام نمایند. انجمن کتابداری و مدارس کتابداری و اطلاع‌رسانی(4) خود را با نیاز‌های کنونی هماهنگ ساخته، دورنمای کار حرفه‌ای کتابداران را تعریف نموده و کتابداران حرفهای جدید را جایگزین می‌نمایند.

آثار این روند را می‌توان در فعالیت‌های عمده و مهم کتابخانه‌های یونان نظیر آموزش سواد اطلاعاتی و فراگیری مادام العمر مشاهده کرد. در زمانه‌ای که استفاده از اطلاعات، هم برای فرد و هم برای جامعه بسیار حیاتی است، کتابخانهها، خودمختاری، استقلال، انتقاد و تفکر آزاد در میان اعضای جامعه را ارتقا می‌بخشند.

 

تاریخ مختصر کتابخانه‌های یونان از اعصار باستان تا ایجاد دولت یونان

کتابخانه‌ها در تمدن یونانی و دوره هِلنی(5)، تاریخی طولانی و غنی دارند. مدارک و شواهد نشان می‌دهد ایجاد کتابخانه‌های فلسفی خصوصی و عمومی از قرن ششم پیش از میلاد در یونان آغاز شده است. تولد فلسفه در شهرهای منطقه ایونیا(6) و نیاز ضروری به تکثیر آثار فلسفی در قالب کتاب، منجر به افزایش تولید کتاب، توزیع آن و ایجاد مجموعه کتاب‌هایی شد که در بردارنده افکار و آراء فیلسوفانی چون تالس، آناگزیمندر و دیگر فیلسوفان طبیعی گردید. توزیع کتاب‌ها، به‌خصوص از طریق مکتب ایلیاتیکس(7)، باعث شد تا پلیکراتس(8)، حاکم جزیره ساموس، به ساخت اولین کتابخانه عمومی در تاریخ اقدام نماید.

 نقش فیلسوفان سوفسطایی در گسترش کتاب در آتن باستان (قرن پنجم پیش از میلاد) چشمگیر و منحصر بفرد است. سوفسطاییان از کتاب برای پیشتیبانی از شیوه‌های آموزشی خود بهره می‌بردند. شکل‌گیری تئاتر در دنیای باستان، اشعار حماسی و غنایی، و آثار فکری فیلسوفان، نیازمند تدوین و نگارش مدارک و رساله‌های بسیار بود.  ظهور فیلسوفان بزرگ باستان نظیر افلاطون و ارسطو و مکاتب آنها منجر به ایجاد کتابخانه‌های خصوصی بزرگ در آکادمی و  لوکئوم(9) در قرن چهارم پیش از میلاد شد. حتی ارسطو، شاگرد خود الکساندر کبیر را تشویق کرد تا به ایجاد و ساخت کتابخانه‌ای جهانی اقدام کند. الکساندر کبیر فرصت کافی نیافت تا نظر استاد خویش را برآورده سازد. در عوض، بطلمیوس پادشاه مصر یونانی، موزه و کتابخانه اسکندریه را در سال 283 پیش از میلاد بنیان نهاد. کتابخانه اسکندریه پایه‌های اولیه تمدن غرب را بنا نهاد.

در دوران امپراطوری روم، کتابخانه‌ها در دوره یونانی، در راستای نظر و تفکر امپراطوری روم قدم برمیداشتند. در پایان قرن اول میلادی، تیتوس فلاویوس پانتانوس(10) و فرزندش فلاویوس مناندروس(11) یک کتابخانه را به شهر آتن اهدا کردند که در مرکز شهر قرار داشت. اکتشافات باستان شناسی منجر به کشف مقررات کتابخانه شد: «هیچ کتابی از ساختمان خارج نمی شود، زیرا ما بر این امر قسم یاد کرده‌ایم. کتابخانه از اولین ساعت تا ساعت شش باز است.»

تعیین قسطنطنیه به عنوان پایتخت امپراطوری روم در سال 330 میلادی و رواج مسیحیت به عنوان دین دولت جدید، موجب ایجاد عصری جدید برای کتابخانه در دوران هلنی برای امپراطوری بیزانس گردید. اختلاط مسیحیت با نیاز‌های دولت برای پیشبرد امور دیوانسالاری و نظام آموزشی منجر به اتفاق نظر بیشتر در مورد تولید بیشتر کتاب و ایجاد کتابخانه‌ها شد. پس از مرگ امپراطور جوستینین(12) در سال 565 میلادی، حمله مسلمانان به نواحی شرقی امپراطوری و تسخیر اسکندریه توسط اعراب، نشاط و رونق تولید کتاب و کتابخانه‌ها در دوره هلنی با رکود  مواجه شد. در آن زمان مراکز عمده دارای کتاب و کتابخانه‌ها صومعه‌ها بودند. در طول دوره انسانگرایی بیزانس در قرن نهم میلادی، تحول بزرگی در زمینه افزایش تولید کتاب و رونق کتابخانه‌ها پدید آمد. فوتیوس اول(13) اثری با نام کتابخانه(14) به نگارش درآورد که اولین فهرست توصیفی مفصل از مجموعه‌های کتب در تاریخ انسانگرایی محسوب می‌شود.

طی قرن دهم میلادی، یک کتابخانه قصر تأسیس شد. آخرین رنسانس بیزانس(قرن 13 تا 15میلادی) دوره‌ای بود که در آن، آثار کلاسیک مجددا مورد مطالعه و توجه قرار گرفته و ارزش خود را دوباره بازیافتند. در این دوره تعداد کتابخانه‌های خصوصی و عمومی چند برابر شد. از سویی، سقوط قسطنطنیه توسط عثمانی‌ها سبب شد تا بسیاری از مجموعه‌ها با کشتی به ایتالیا انتقال یابد. این امر زمینه‌ساز رنسانس ایتالیا شده و غنی شدن مجموعه منابع کتابخانه‌های اصلی ایتالیا را در پی داشت. در سالهای پس از سقوط قسطنطنیه و حکمرانی عثمانی‌ها بر جهان هلنی، رشد علمی و آموزشی دچار افول شد. هرچند، برخی از کتابخانه‌های اصلی وابسته به کلیسا نظیر کتابخانه‌های صومعهها و اسقف‌های شرقی از خطر زوال و نابودی نجات یافتند. از سوی دیگر، اختراع چاپ و عصر روشنگری(15) موجب رونق دوباره تولید کتاب و ایجاد کتابخانه‌ها در یونان شدند.

در پایان قرن هجدهم میلادی و با سقوط دولت عثمانی، فضای بیشتری برای فعالیت‌های فرهنگی فراهم آمد و به دنبال آن مکاتب علمی بیشتری اقدام به تأسیس کتابخانه در دوره هلنی کردند. پس از نبرد استقلال یونان (1821-1829) یکی از اولین اقدامات ایوانیس کاپودیستریاس(16) نخستین حاکم دولت مستقل، تأسیس اولین کتابخانه عمومی درسال 1829 در جزیره آیگینا(17) بود. در سال 1834، اوتو(18)، نخستین پادشاه یونان، این کتابخانه را به آتن انتقال داد.

در سال 1845 نخستین کتابخانه پارلمان یونان تأسیس شد. در سال‌های نخست استقلال، جنبشی در زمینه‌های آموزش، ادبیات و آگاهی ملی پدید آمد که منجر به راه­اندازی و افتتاح بسیاری کتابخانه‌های عمومی و دانشگاهی در کشور جدید شد. همزمان با توسعه مرزهای دولت در شرایط موجود آن زمان، سرمایه‌های فکری و اندیشه ورزانه کشور نیز رو به فزونی نهاد.

 

چارچوب کتابخانه‌های یونان

طبعاً یونان نیز نظیر سایر کشور‌ها، دارای کتابخانه‌های مشابهی است: کتابخانه ملی، کتابخانه‌های دانشگاهی، کتابخانه عمومی، کتابخانه‌های آموزشگاهی و کتابخانه‌های تخصصی. سازمان، خدمات و نحوه توسعه این کتابخانه‌ها متناسب با نوع هر کتابخانه متفاوت است. کتابخانه‌های اصلی شامل کتابخانه ملی یونان، کتابخانه پارلمان یونان و کتابخانه آکادمی آتن است. آرشیو دولتی یونان نیز دارای یک مرکز خدمت رسانی در مرکز آتن و دارای چندین شعبه در نقاط اصلی کشور است. در ادامه مقاله شرحی از وضعیت کتابخانه‌های مختلف آمده است.

 

کتابخانه‌های دانشگاهی

در یونان کتابخانه‌های دانشگاهی توسط دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی فنی اداره می‌شوند. سازمان‌های قدیمی‌تر نظیر دانشگاه ملی کاپودیسترین در آتن(19)، دارای کتابخانه‌ای با مجموعه منابعی بسیار غنی است. شکوفایی کتابخانه‌های دانشگاهی عمدتاً به‌واسطه کمک‌های مالی، بویژه دومین کمک مالی اتحادیه اروپا(20) محقق شد. با دریافت این قبیل کمک‌های مالی، کتابخانه‌ها توانستند نظام‌های خودکارِ یک‌پارچه(21) را به خدمت بگیرند؛ نسبت به گسترش و ارتقاء خدمات خود اقدام نمایند؛ ساختمان‌های جدید بنا کنند و نسبت به خرید کتاب و مجلات و تجهیزات کتابخانه‌ای لازم اقدام نمایند.

به منظور رشد سازمانی کتابخانه‌های دانشگاهی، در دهه 1990، کنسرسیوم کتابخانه‌های دانشگاهی(22)تأسیس شد. از جمله اولین اهداف این کنسرسیوم تهیه فهرستگان مشترک کتابخانه‌های دانشگاهی(23)، تدوین سیاست‌های عمومی اشتراک مجلات چاپی و الکترونیکی، و اخذ موافقت از تولید کنندگان محتوای الکترونیکی است.

 

کتابخانه‌های عمومی

در یونان کتابخانه‌های عمومی به دو بخش کتابخانه‌های عمومی و کتابخانه‌های شهرداری تقسیم می‌گردد. تفاوت این دو، در سازمان ناظر بر آنها است. سازمان‌های ناظر از بانک، مؤسسه مالی، حقوقی، فنی، مؤسسه موسیقی تا مؤسسات فرهنگی و کتابخانه‌های بنیادهای پژوهشی را شامل می‌شود. بسیاری از آنها چندین دهه قدمت دارند و مجموعه‌های گرانسنگ فرهنگی و ادبی یونان را در دل خود جای داده‌اند. برخی از آنها به روی عموم باز هستند و برخی با تعیین وقت قبلی خدمات ارائه می‌نمایند. میزان رشد و گسترش آنها نیز وابسته به سازمان‌های مادر است. کتابخانه‌های تخصصی، خود برنامه‌های راهبردی کتابخانه را طرح ریزی می‌کنند. منابع مالی آنها توسط سازمانشان تامین می‌گردد و خط­مشی مجموعه سازی، همکاری‌های مشترک و فعالیت‌های کتابخانه را خود تهیه می‌نمایند.

در میان کتابخانه‌های تخصصی، مرکز اسناد ملی یونان نقش مهمی دارد، زیرا وظیفه گردآوری اسناد، مدیریت، اشاعه، حفظ محتوای دیجیتالیِ با کیفیت و اطلاعات تولید شده توسط جوامع علمی، پژوهشی و فرهنگی یونان را برعهده دارد. از جمله کتابخانه‌های تخصصی می‌توان به کتابخانه‌های بنیاد اوژنی(24) (دارای منابع فنی و علوم کاربردی)، کتابخانه بانک یونان(دارای منابع بانکداری/اقتصاد)، کتابخانه گنادیوس(25)  (دارای منابع مطالعات کلاسیک)، کتابخانه‌های مؤسسات خارجی در یونان، کتابخانه موسیقی یونان، کتابخانه تالار فنی یونان(26) (دارای منابع مهندسی) اشاره کرد.

 

محیط در حال تحول کتابخانه‌های یونان: ساختمان جدید کتابخانه ملی یونان

کتابخانه ملی یونان در سال 1832 تأسیس شد. در سال 1903 کمک مالی برادران والیانوس(27) از تجار بنام و معروف، کتابخانه ملی یونان را در ساختمان شکوهمند نئوکلاسیک مرمری در مرکز شهر آتن قرار داد. طراحی ساختمان توسط ثیافیل‌هانسن(28) و نظارت بر ساخت آن توسط ارنست زیلر(29) انجام شد. مجموعه منابع ملی تا زمان تغییر مکان به ساختمان جدید در سال 2018، درمرکز فرهنگی بنیاد استوروز نیارخوس(30) در همان‌جا نگهداری می‌شد. کتابخانه ملی دارای یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مجموعه‌ها در کشور است (بیش از 000/000/1 میلیون کتاب، روزنامه و مجله؛ 5400 نسخه خطی؛ 15000 نسخه کتاب‌های چاپ اولیه(31). کتابخانه ملی یونان بهترین مکان و متولی برای نگهداری میراث فرهنگی یونان محسوب می‌شود. وظیفه دائم کتابخانه ملی یونان آن است که با تعیین، گردآوری، سازماندهی، طبقه بندی، نگهداری و حفاظت از آثار علمی و فرهنگی که در یونان یا  در سطح بین المللی یا در ارتباط با سنت یونانی پدید آمده،  دسترسی آزاد و برابر به این مجموعه‌ها را برای همه گروه‌های علاقمند فرآهم نماید.

در سال 2018، کتابخانه ملی یونان به ساختمان جدید انتقال یافت. تحقق این امر با کمک مالی مرکز فرهنگی بنیاد استوروز نیارخوس و کمک مالی دولت یونان صورت پذیرفت. این جابجایی بیانگر آغاز دوره‌ای جدید برای کتابخانه ملی یونان است تا طی آن مجموعه‌های غنی کتابخانه را در دسترس قرار دهد، خدمات دیجیتالی خود را به روز نماید، تجهیزات نوین را بکار گیرد، بخشی با عنوان کتابخانه عمومی دایر نماید و ارتباط خود با مراجعان را ارتقاء بخشد. در حال حاضر کتابخانه ملی یونان، یک سری خدمات دیجیتالی ارائه می‌نماید. به عنوان مثال خدمات Single-Sign(32)، سکوی مجموعه‌های دیجیتالی(33)، وب‌سایت جدید و اتاق مطالعه منابع الکترونیکی(34) . کتابخانه ملی یونان تلاش زیادی برای نگهداری و عرضه مجموعه‌های میراث فرهنگی به شکل دیجیتالی که پیشتر توسط کتابخانه‌های عمومی ارائه می‌شد، بعمل آورده است. با به روز رسانی خدمات دیجیتالی و برقراری ارتباط با سایر کتابخانه‌ها؛ دانشمندان و محققان در سطح ملی و بین المللی قادر خواهند بود به منابع غنی و متنوع مربوط به دوره هلنی دسترسی یابند.

 

با هم ایستاده‌ایم: همکاری مشترک، نمونه بهترین روش است

Synergy در ادبیات یونانی به معنی همکاری است. همکاری بین کتابخانه‌های یونان از گذشته وجود داشته، اما ایده همکاری و مشارکت بین کتابخانهای از 30 سال پیش و با کمک‌های مالی اتحادیه اروپا بیش از پیش تقویت شده است. در زیر به عمده فعالیت‌های مشارکتی بین کتابخانه‌ها اشاره شده است.

 

پیوند کتابخانه‌های دانشگاهی هلنی(35)

معروف‌ترین همکاری‌ها، پیوند کتابخانه‌های دانشگاهی هلنی شامل کنسرسیوم کتابخانه‌های دانشگاهی است. این پیوند از سال 1998، و از زمان انعقاد قراردادی سه ساله(1991-2001) میان انتشارات الزیویر(36)  با هشت کتابخانه دانشگاهی شکل گرفت. این کنسرسیوم هم اکنون 54 عضو دارد و شامل کتابخانه‌های دانشگاهی، مؤسسات تحقیقاتی حوزه عمومی، کتابخانه ملی یونان، کتابخانه پارلمان هلنی، آکادمی علوم آتن و سایر کتابخانه‌ها است. در حال حاضر، این کنسرسیوم دسترسی به هزاران مجله برخط (آنلاین)، کتاب‌های الکترونیکی و پایگاههای اطلاعاتی را امکان پذیر ساخته است.

به‌علاوه، این کنسرسیوم، توسعه زیرساخت‌هایی نظیر نظام ILL(37)، کتابخانه دیجیتال ویژه افراد دارای اختلال بینایی(38). همچنین واحد تضمین کیفیت(39) را به عهده دارد. فعالیت مهم دیگر این کنسرسیوم آن است که بسیاری از اعضای کنسرسیوم در یک نظام یکپارچه عمومی کتابخانه‌ای به نام ILSaS  کار می‌کنند و خط مشی‌ها و قواعد فهرستنویسی مشترک را منتشر می‌سازند. این کنسرسیوم یک سازمان تولید محتوا است که از طریق طرحی به نام Kallipos بیش از 500 کتاب درسی را برای مؤسسات آموزشی عالی تهیه کرده است. این کنسرسیوم دائما تلاش دارد تا مفهوم دسترسی آزاد، منابع آموزشی آزاد، و دسترسی آزاد به علوم را برای مؤسسات عضو فراهم آورد. فهرستگان کتابخانه‌های دانشگاهی هلنی در حال گسترش است و پیش بینی میشود این فهرستگان تا حدی گسترش یابد که کلیه منابع کتابخانه‌های یونان را در برگیرد. همچنین از طریق یک شبکه، امکان امانت بین کتابخانه‌ای برای کتابخانه‌های عضو فراهم آمده است.

دیگر ابزارهای بازیابی شامل MITOS (40) و فهرست یکپارچه کتابخانه‌ها که در شالوده ILSaS  و  Zephyr (41) که یک پورتال برای جانمایی منابع در فهرست‌های کتابخانه‌های دانشگاهی یونان است، مشارکت دارند. همکاری کتابخانه‌های دانشگاهی یونان سبب گردیده تا همایش سالانه کنفرانس کتابخانه‌های دانشگاهی یونان(42) برگزار و پیشرفت طرح‌ها و نتایج همکاری‌ها ارائه گردد. نخستین کنفرانس در ایونینا(43)  و  در سال 1992 برگزار شد که از سال دوم به کنفرانسی سالانه تبدیل شد و علی‌رغم یک وقفه سه ساله که به دلیل بحران اقتصادی پیش آمد، در 25 سال گذشته، به‌طور سالانه برگزار شده است. این کنفرانس به فضایی برای به نمایش گذاشتن آخرین پیشرفت‌ها در زمینه کتابخانه‌های دانشگاهی و معرفی و ترویج مفاهیم جدید تبدیل شده است. همچنین از طریق برگزاری کارگاه‌ها و کلاس‌های آموزشی فرصت‌های یادگیری مادام العمر فراهم آمده است. علاوه بر اینها، در یونان چندین کنفرانس بین المللی میزبانی و سازماندهی شده است. نظیر همایش کوهاکان 2016 در تسالونیکی (44)، همایش ایلاگ 2017 در آتن(45) و همایش لیبر در شهر پاتراس یونان(46). همه این رخداد‌ها باعث شده  تا جمعیت دست اندرکار تسلط بیشتری بیابند و اعتماد به نفس لازم برای برگزاری کنفرانس‌هایی بزرگتر در سطح بین‌المللی را کسب نمایند.

آمارهای عمومی مربوط به کتابخانه‌های دانشگاهی نظیر آمار منابع، بودجه، تعداد کارکنان و آمار گردش و امانت منابع به صورت سالانه توسط واحد تضمین کیفیت کتابخانه‌های دانشگاهی(47) ارائه می‌گردد. این واحد همچنین تحقیق در مورد میزان رضایت مندی مراجعان هر یک از کتابخانه‌های عضو کنسرسیوم کتابخانه‌های دانشگاهی را در صورت تقاضای آنها انجام می‌دهد.

 

کتابخانه آینده(48)

کتابخانه آینده، در سال 2011 در شهر وریا(49) به عنوان یک سازمان غیر انتفاعی و با هدف تبدیل کتابخانه‌های عمومی یونان به مراکزی ویژه خلاقیت، نوآوری و یادگیری تأسیس شده است. این کتابخانه، طی سال‌های 2012 تا 2015، صرفاً با کمک مالی مؤسسه مرکز فرهنگی استوروز نیارخوس  و با هدف ایجاد شبکه‌ای پایدار از کتابخانه‌های عمومی و کتابخانه‌های شهرداری ایجاد شد. این شبکه 100 کتابخانه عمومی و کتابخانه شهرداری را در برمی گیرد که با هدف آموزش کتابداران، ارائه خدمات به کودکان، ارائه خدمات دیجیتالی و ارتقاء سطح آگاهی مردم در مورد کتابخانه‌ها در یونان فعالیت می‌نمایند. سایر اهدا کنندگان کمک‌های مالی شامل مؤسسه رفاه اجتماعی و فرهنگی(50)،مؤسسه بیل و ملیندا گیتس(51) و اتحادیه اروپا هستند.

 

شبکه کتابخانه‌های یونان

مسئولیت توسعه شبکه کتابخانه‌ها بر عهده کتابخانه آینده بود که بعدها این مسئولیت به عهده کتابخانه ملی یونان گذاشته شد. در حال حاضر شبکه کتابخانه‌های یونان(52)  شامل 220 کتابخانه با هدف یاری رسانی به کتابخانه‌های دانشگاهی، پژوهشی، عمومی، شهرداری و کتابخانه‌های آموزشی به منظور توسعه خدمات به مراجعان شان است. این شبکه، فرهنگ همکاری بین کتابخانه‌ها را با معرفی شیوه‌ها و روش‌های خلاقانه ترویج و تشویق می‌کند و  هدف آن ایجاد تحول اساسی در وضعیت کتابخانه‌های یونان  است. یکی از   فعالیتهای سالانه و موفق این شبکه برنامههای تابستانی است.

 

سایر همکاری‌ها

کمیته حمایت از کتابخانه‌ها(53). کمیته حمایت از کتابخانه‌ها با هدف مشارکت در توسعه کتابخانه‌های یونان در سال 2003 تأسیس شد. این کمیته شامل کتابخانه‌های مؤسسات خارجی در یونان و عمدتا شامل سفارتخانه‌ها، شخصیت‌های برجسته یونانی و مؤسسات است. این کمیته متعهد به مبادله رایگان و آزاد اطلاعات است. در چهارچوب وظایف خود با پشتیبانی مؤسسات خارجی اقدام به دعوت از متخصصان نموده و از کمک آنها در فعالیت‌های خود در برگزاری کنفرانس‌ها، سخنرانی‌ها و برگزاری کارگاههای آموزشی در جهت ارائه آخرین پیشرفت‌های صورت گرفته در زمینه فناوری اطلاعات و کتابخانه‌ها بهره مند می‌گردد. این کمیته مجله‌ای برخط با عنوان Synergasia را از سال 2006 تا 2014  منتشر ساخته است.

 

شبکه کتابخانه‌های اقتصادی یونان(54)

شبکه کتابخانه‌های اقتصادی یونان، در سال 2012 با 10 کتابخانه اقتصادی شامل کتابخانه‌های دانشگاهی، بانک‌ها، مراکز پژوهشی- اقتصادی، و سازمان‌های دولتی، در منطقه آتیکا(55)  یونان آغاز به کار کرد. مأموریت این شبکه ارتقاء سطح همکاری‌ها میان کتابخانه‌های عضو از طریق مبادله منابع و ارائه خدمات اطلاع‌رسانی موثر به اعضای آنها است. این شبکه در انجام مأموریت خود تا کنون دو کنفرانس در سالهای 2015 و 2018 برگزار کرده است. یک کنفرانس نیز با موضوع سواد اقتصادی(56) که زیرشاخه سواد اطلاعاتی به شمار می‌آید برگزار نموده است. این شبکه همچنین با دعوت از اساتید معروف، به برگزاری جلسات سخنرانی با موضوعات اقتصادی و برگزاری نمایشگاه‌های کتاب و کارگاههای آموزشی برای کتابداران و مردم اقدام و از کتابخانه‌های عضو بازدید بعمل می‌آورد.

 

ساخت کتابخانه‌های جدید و خدمات کتابخانهای

طی 30 سال گذشته در یونان کتابخانه‌های زیادی ساخته شده یا بازسازی شده و یا حداقل نوسازی شده‌اند. همه انواع کتابخانه شامل این امر شده  و به این ترتیب ارتقاء زیرساخت‌های لازم به منظور ارائه خدمات بهتر به مراجعان را در پی داشته است. در همین دوره، تقریباً در همه دانشگاه‌های یونان، با کمک مالی اتحادیه اروپا ساختمان‌های جدید برای توسعه کتابخابخانه‌ها بنا شده شده است. حال، کتابخانههای دانشگاهی، ساختمان‌های بزرگی در اختیار دارند که مجهز به تجهیزات نوین فناوری اطلاعات هستند. تقریبا همه این کتابخانه‌ها از پوشش وای فای(57) خوبی برخوردارند و دارای خدمات تکثیر، اتاق‌های مطالعه انفرادی و فضاهای عمومی مطالعه هستند. امکانات و تجهیرات نوین، کتابخانه‌ها را قادر ساخته تا با میزبانی رخدادهای زیادی نظیر برپایی نمایشگاه‌ها و ایراد سخنرانی‌های عمومی، خدمات خود را ارتقاء بخشند، خدمات اطلاع‌رسانی نوآورانه ارائه کنند و امکان همکاری میان سازمان‌ها و مؤسسات را فراهم نمایند. در این‌گونه موارد، کتابخانه‌ها از واحد‌های اطلاعاتی به یک قطب فرهنگی تغییر وضعیت داده‌اند. از کتابخانه ملی دانشگاه فنی آتن که در هفت طبقه در سال 1996 تأسیس شد تا کتابخانه جدید مدرسه فلسفه که در 20 مارس 2019 به ساختمانی با مساحت 7500 متر مربع انتقال یافت، همه کتابخانه‌های دانشگاهی دارای امکاناتی نوین برای ارائه خدمات متنوع اطلاع‌رسانی هستند.

نمونه‌هایی از این کتابخانه شامل کتابخانه ملی حقوق است. کتابخانه جدید مدرسه حقوق رسما در تاریخ 4 آوریل 2017 در ساختمان تاریخی آزمایشگاه قدیمی شیمی، که شاهکار معماری و یکی از بناهای مهم یادبود شهر آتن است گشایش یافت. این کتابخانه حاصل ادغام کتابخانه‌های دپارتمان‌های مدرسه حقوق است. طراحی این ساختمان را معمار آلمانی ارنست زیلر  انجام داده و در اواخر دهه 1870ساخته شد. این بنا، بیش از یک قرن محل آزمایشگاه‌های فیزیک و ریاضیِ دانشگاه آتن بود. وزارت فرهنگ یونان، این بنا را در فهرست بناهای تاریخی قرار داده است. در آینده، به جز کتابخانه، این بنا، موزه علوم طبیعی و فناوری را در خود جای خواهد داد و به کانون رخدادها و فعالیت‌های فرهنگی تبدیل خواهد شد.

به موازات توسعه زیرساخت‌های کتابخانه‌های دانشگاهی، کتابخانه‌های عمومی و شهرداری در ساخت بناهای جدید سرمایه گذاری کرده یا نسبت به بهسازی بناهای موجود در کشور اقدام نموده است. برخی نمونه‌ها از ساختمان‌های جدید شامل ساختمان جدید کتابخانه عمومی مرکزی وریا در منطقه غربی ماسادونیا، کتابخانه آلکساندروپولیس(58)  که در ساختمان کاملا نوسازی شده کارخانه قدیمی تنباکو قراردارد؛ از ساختمان جدید کتابخانه عمومی رثیمنو(59)  گرفته تا کتابخانه شهرداری لروس(60)  که در یک خانه سنتی قدیمی سرتاسر بازسازی شده در وسط جزیره جای گرفته تا به عنوان کتابخانه عمومی به جامعه خود خدمت رسانی نماید، نمونه‌هایی از گام‌های مهمی است که برای توسعه  کتابخانهها برداشته شده است.

کتابخانه عمومی جدید کونتاریوس(61)  در ساختمان کوزانی یک نمونه دیگر از گام‌های مهمی است که برای رونق کتابخانه‌های عمومی برداشته شده است. ساختمان این کتابخانه در 10 اکتبر 2018 افتتاح شد. شیوه معماری آن به نحوی است که این ساختمان را به شکلی طبیعی در دل بافت شهری جای داده به طوری که همانند یک ساختمان شاخص به چشم می‌آید و به آن ناحیه هویت بخشیده است. سه بخش کارکرد اصلی این ساختمان (کتابخانه، موزه کتابخانه و فضای عمومی) به لحاظ بصری مشخص و متمایز هستند. به این ترتیب کارایی فعالیت‌های هر بخش ارتقاء یافته و در عین حال فعالیت‌های عملیاتی در هر یک را کامل می‌نماید. فعالیت‌های پایدار مالی را تسهیل و زیست پذیری این مجتمع را حفظ می‌نماید. در عین حال با انتخاب صحیح شکل، رنگ، بافتار، و برقراری تعادل میان فضاهای داخلی و خارجی، این ساختمان ردی از گذشته و نگاهی به آینده به نمایش می­گذارد. این ساختمان مجموعه‌ای بسیار مهم از دوران روشنگری یونان را در خود جا داده و به لحاظ عملکرد نقشی محوری در منطقه ایفا می‌کند.

علاوه بر این، ساختمانهایی برای گروه‌های ویژه ساخته شده است نظیر کتابخانه کودکان شهرداری آتن که شعبه‌ای از کتابخانه مرکزی شهرداری آتن محسوب می‌شود. هرچند کتابخانه مرکزی مجموعه اصلی و بخش کودکان را در خود جا داده، افتتاح دو کتابخانه در پارک کودکان و فرهنگ(62) در دو نقطه متفاوت در محل، خدمات جدید ارائه می‌کنند.

از فوریه 2016، کتابخانه کودکان خردسال و نوپا(63) وابسته به شهرداری آتن در پارک کودکان و فرهنگ ساخته شده و این نخستین کتابخانه‌ای است که اختصاصا برای کودکان خردسال طراحی شده است. این کتابخانه با انجمن غیر انتفاعی  دیاوازونتاس مگالونو(به معنی با خواندن رشد میکنم)(64) همکاری دارد. این کتابخانه دو بخش دارد یک بخش برای اطفال خردسال (اطفال چند روزه تا 3 سال) و دیگری بخش ویژه کودکان بزرگ‌تر (کودکان 3 تا 6 سال) است. کتابخانه کودکان و بزرگسالان شهرداری آتن نیز در پارک کودکان و فرهنگ قرار دارد که برای کودکان 6 تا 15 سال در نظر گرفته شده است.

مجموعه کتابخانه به زبان‌های یونانی و سایر زبان‌های خارجی است و همه حوزه‌های دانش بشری را در بر می‌گیرد. در کتابخانه، کودکان از انواع بازیها بهره مند هستند و کامپیوترهایی برای گشت و گذار امن در اینترنت در اختیار دارند. کتابخانه با همکاری مدارس دوره‌های آموزشی برگزار مینماید. همین‌طور به مناسبت‌های مختلف اقدام به برگزاری برنامه‌هایی با هدف رشد علمی، سرگرمی و خلاقیت کودکان می‌نمایند.

 

گذشته چاپی، آینده دیجیتالی: داده باز(65)، مخازن سازمانی

در یونان برنامه‌ها، مؤسسات و پروژه‌هایی وجود دارند که به تولید اطلاعات پژوهشی می‌پردازند که به شکل برخط قابل دسترسی هستند. مهمتر از همه، آنها بر روی آموزش و تربیت مراجعان در مورد دسترسی آزاد به اطلاعات و دسترسی به اطلاعات و ابزار‌ها و سازوکارهایی که دسترسی آزاد را تضمین می‌نماید متمرکز هستند. تقریبا همه مؤسسات دانشگاهی و پژوهشی بر روی توسعه ذخیره سازی بنیادی، فعالیت و اطلاعات تولید شده توسط جامعه پژوهشگران خود، یعنی مقالات، پایان‌نامه‌ها (مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری)، نتایج طرح‌ها (مجموعه داده‌ها)(66)، مقالات و دستاوردهای طرح(67 ) را بارگذاری و ذخیره می‌کنند. هر چند هنوز هم دسترسی به برخی اطلاعات پژوهشی با محدودیت رو به رو است.

مهم‌ترین پروژه مرتبط با دسترسی آزاد در یونان Openaccess.gr  است. این وبگاه با پشتیبانی مرکز ملی اسناد ایجاد شده و شامل اطلاعاتی در باره  پیشرفتهای ملی و بین المللی در زمینه دسترسی آزاد به اطلاعات و همین‌طور فعالیت‌های مرکز اسناد ملی در زمینه دسترسی آزاد به اطلاعات است.

Opendata یک گروه کاری وابسته به نرم افزار رایگان/نرم افزار منبع باز(68) است که بویژه به مقوله دیتا باز علاقمند است. در عین حال، گروههای دیگری نیز به سایر جنبه‌های دسترسی آزاد به اطلاعات می‌پردازند نظیر دولت باز، استاندارهای باز، منابع باز، محتوای باز، سخت افزار باز، اجازه نامه‌های مشترکات خلاقانه(69)، منابع آموزشی باز و ... .

به منظور ارتقاء دسترسی آزاد به اطلاعات/آثار، طی 20 سال گذشته در یونان نسبت به اجرای پروژه‌های دیجیتال سازی اقدام شده است. یکی از این پروژه‌ها، دیجیتال سازی مجموعه غنی روزنامه‌ها و مجلات کتابخانه پارلمان یونان است که از قرن 18 تا به امروز را شامل می‌شود. در این پروژه 25000 میکروفیلم دیجیتالی شد و هم اکنون به صورت برخط در دسترس قرار دارند. در همین راستا، مرکز اسناد ملی طی چندین پروژه اقدام به دیجیتال سازی و توسعه انواع محتواها نموده است. بویژه دسترسی به یک سری مجلات با دسترسی آزاد و منابع گزیده سازمان اسناد ملی، پایان نامه‌های دوره دکتری آرشیو ملی، پورتال آرگو(یک پایگاه کتابشناختی)(70)، وبگاه SearchCulture.gr ، پایگاه دیجیتالی  EKT (71) ، کتابخانه مجلات الکترونیکی EKT (72)،  و بسیاری دیگر را فراهم نموده است.

این گونه نوآوری‌ها، فعالیت‌های بنیادین و کنسرسیوم‌ها برای ارتقاء و اشاعه بیشتر داده‌ها و نتایج تحقیقاتی که توسط محققان، دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقاتی در یونان تولید می‌شود حائز اهمیت زیادی است. مهمتر آنکه، این فعالیت‌ها به ربط و پیوند اطلاعات پژوهشهای مرتبط و دستاوردهای موجود در سطح کشورها، مؤسسات، و کانون‌های تحقیقاتی و علمی یاری می‌رساند.

 

پشتیبانی از نقش کتابداران: نقش انجمن کتابداری و اطلاعرسانی یونان

انجمن کتابداری یونان(73)،  در سال 1968 به عنوان یک انجمن ملی معتبر و منحصر به فرد تأسیس شد. در سال 2004 پس از تغییر قانون اساسی، به انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی(74) تغییر نام یافت. این تغییر نام ناشی از افزایش مطالبات جدید و پیشرفت‌های حرفه‌ای صورت گرفته و نشانگر تمایل اعضای انجمن به انطباق خود با شرایط تازه و ایجاد یک انجمن علمی جدید به منظور انجام فعالیت وسیعتر و متنوعتر است. امروزه، این انجمن، تنها تشکیلات منسجم برای فعالیت کتابداران حرفه‌ای با بیش از 50 سال حضور در حوزه کتابخانه‌ها و کتابداری در یونان است. این انجمن نماینده کشور یونان در همایش‌های ایفلا IFLA(75)، ابلیدا EBLIDA(76)و ناپل (77) است.

 امروز، سیاست‌های انجمن کتابداری یونان مطابق با اساسنامه آن که اهداف انجمن را در بر دارد شکل گرفته است. این سیاست‌ها بر مبنای تحولات ملی و بین‌المللی، تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شکل گرفته و تلاش دارد ضمن تعریف نقش انجمن، فعالیت‌های انجمن برای توسعه کتابخانه‌ها در یونان را نیز تعیین نماید.

 راهبرد اساسی انجمن کتابداری یونان، که همه تلاش خود را صرف آن کرده است و نخستین دستور کار این انجمن، تهیه نقشه سیاست‌های ملی برای کتابخانه‌های یونان است. این انجمن، به منظور اجرای راهبردها، اقدام به راه اندازی گفتگوهای عمومی آزاد در میان اعضای خود نموده است. ثمره این گفتگوها ایجاد کمیته‌ای بود که به این نکته، در میان سایر نکات، اشاره داشت که ریشه مشکلات کتابخانه‌های یونان را نمی توان با حل مشکل در یک یک آنها حل کرد، بلکه می‌بایست پیشنهاداتی برای حل مشکل کتابخانه‌ها بر اساس نوع کتابخانه‌ها و به بالاترین سلسله مراتب اداری آنها ارائه گردد. بر پایه نتایج به‌دست آمده، انجمن کتابداران یونان، فعالیت‌های خود را در جهت پشتیبانی از کتابخانه‌ها و کتابداران در یونان به اجرا در می‌آورد. انجمن نقش اساسی در آموزش دائمی کتابداران به عهده داشته و کتابخانه‌ها و کتابداران را در عرصه‌های ملی و بین المللی نمایندگی می‌کند. انجمن کتابداری یونان، سیاست‌های دولت در رابطه با فعالیت‌های مرتبط را زیر نظر می‌گیرد، نظرات خود را اعلام می‌دارد، و دارای چندین نمایندگی رسمی در سازمان‌های دولتی است. انجمن سمینارهای آموزشی برگزار و یک وبگاه به روز را ایجاد کرده است. این انجمن، شرکت کتابداران یونان در همایش‌های بین المللی را مورد پشتیبانی قرار داده و برگزاری چندین رخداد بین المللی در یونان را به عهده داشته است. نظیر برگزاری بیست و دومین نشست سالانه شورای ایبلیدا؛ کنفرانس مشترک ایبلیدا و ناپل؛ نشست‌های میان دوره‌ای ایفلا، و نشست نمایندگان ایفلا در 2017، که طی آن کارزار(کمپین) نگرش جهانی ایفلا(78) آغاز شد.

 

آموزش‌های کتابداری در یونان، آموزش مادام العمر، مدارس کتابداری، و زمینههای آموزش کتابداری

در حال حاضر، در یونان، سه مدرسه کتابداری، آموزشهای مرتبط با آرشیو، علوم کتابداری و نظام‌های اطلاعاتی را آموزش بعهده دارند. گروه(دپارتمان) مطالعات آرشیو و کتابداری و اطلاعاتِ دانشگاه وست آتیکا(79) که یک نهاد قانونی خودگردان عمومی است در سال 1974 تأسیس و در حومه شرقی شهر آتن در اگالئو(80) واقع است. این دانشگاه 35000 دانشجو دارد و سومین دانشگاه بزرگ یونان محسوب می‌شود. دارای 5 دانشکده، 26 گروه آموزشی، و 2500 کارمند دارد. هدف عمده گروه آموزش کتابداری، آموزش افراد متخصص اطلاع‌رسانی برای بازار کار و ارتقاء پژوهش در حوزه‌های پژوهشی مرتبط است. در حال حاضر، گروه آموزشی، دوره کارشناسی ارشد مدیریت اطلاعات در کتابخانه‌ها، آرشیوها و موزه‌ها؛ و دوره‌های دکتری را ارائه می‌کند. این گروه یک آزمایشگاه پژوهشی در حوزه مدیریت اطلاعات را اداره و در پروژه‌ها و طرح‌های مختلف مشارکت دارد.

گروه آرشیو، کتابداری و موزه شناسیِ دانشگاه ایونی(81) در سال 1984تأسیس و در کورفو(82) قرار دارد. این دانشگاه در حال حاضر، 5 دانشکده و 12 گروه آموزشی دارد. این گروه، با هدف تربیت متخصصان اطلاع‌رسانی تلاش می‌کند نیازهای بازار کار در این حوزه را تامین نموده و با شرکت در پروژه‌های پژوهشی سعی در ارتقاء سطح پژوهشها دارد. این گروه، دوره‌های کارشناسی ارشد در علوم اطلاع‌رسانی و دوره‌های دکتری مرتبط با این حوزه را ارائه می‌نماید. علاوه بر اینها، سه آزمایشگاه آموزشی و پژوهشی در اختیار دارد: الف ـ آزمایشگاه اسناد فرهنگی و تاریخی؛ ب ـ آزمایشگاه فناوری اطلاعات؛ ج ـ آزمایشگاه کتابخانه‌های دیجیتالی و نشر الکترونیکی.

و مورد آخر، گروه کتابداری و نظام‌های اطلاعاتیِ مؤسسه آموزش فناوری آلکساندر در تسالونیکی است(83) که در سال 1970 تأسیس و در حال حاضر دارای  4 دانشکده و 18 گروه آموزشی و ارائه دهنده  14 دوره آموزشی کارشناسیِ ارشد است. این مؤسسه در تسالونیکی قرار داشته و 20000 دانشجو دارد. گروه آموزش کتابداری بر حوزه‌های پژوهش، مجموعه سازی، پردازش اطلاعات، سازماندهی منابع، مدیریت و اشاعه اطلاعات تمرکز کرده است. همینطور بر ابزارهای ضبط و ذخیره دانش و استفاده از فناوری اطلاعات تاکید دارد. این گروه یک دوره کارشناسی ارشد مدیریت اطلاعات در فضای دیجیتالی ارائه می‌کند که طی آن در پروژه‌ها مشارکت کرده و به سازمان‌ها و شرکت‌های خصوصی خدمات مشاوره ارائه می‌نمایند.

 

سواد اطلاعاتی در کتابخانه‌های یونان: بهترین شیوهها

آموزش سواد اطلاعاتی یکی وظایف کارکردی همه انواع کتابخانه‌ها است و کتابخانه‌های یونان نیز از این امر مستثنا نیستند. تعدادی از کتابخانه‌ها، برنامه‌های آموزش سواد اطلاعاتی را به منظور آموزش، جهت دادن و جذب مراجعان اجرا می‌نمایند. در ادامه، به نمونه‌هایی از برنامه‌های آموزش سواد اطلاعاتی اشاره شده است.

پروژه آزمایشی شورای عمومی کتابخانه‌های یونان و مؤسسه سیاست‌های آموزشی در سال تحصیلی 2017-2018، شورای عمومی کتابخانه‌های یونان و مؤسسه سیاست‌های آموزشی- که گزارشات خود را به وزارت آموزش و پژوهش و امور دینی ارائه می‌کند- در یک پروژه آزمایشیِ آموزش سواد اطلاعاتی شرکت کرد. گروه هدف این پروژه، دانش آموزان 15 تا 18 ساله بودند. این پروژه شامل دو بخش بود: پشتیبانی از معلمان برای انتخاب موضوعات و محتوای خلاقانه در تکالیف درسی دانش آموزان؛ و حمایت از دانش آموزان در انجام تکالیف درسی بر اساس تقویت دانش آنها از ادبیات و نوشتجات موجود و راه‌های دستیابی به اطلاعات درست و موثق. این پروژه، کتابداران کتابخانه‌های عمومی را واداشت تا با معلمان دبیرستان‌ها،  برای انجام تکالیف خلاقانه همکاری و خدمات کتابخانه‌ای را در کلاس‌های درس ارائه نمایند. سپس دانش آموزان برای جستجوی اطلاعات بیشتر در مورد موضوعات درسی، به کتابخانه‌ها مراجعه کرده، در آنجا با استفاده از منابع مرجع، به گردآوری و سازماندهی منابع و تهیه کتابشناسی آنها اقدام کردند. در نتیجه، همه شرکت کنندگان در این پروژه به تجربیات مفیدی دست یافتند. بعلاوه از همین جا گفتگوها و بحث‌هایی در مورد چگونگی ارتقا, شیوه‌های آموزشی، میان معلمان و کتابداران آغاز گردید. در هر صورت، این پروژه به صورت آزمایشی اجرا شد و معلوم نیست ادامه یابد.

 

برنامه‌های آموزش سواد اطلاعاتی در یونان: کتابخانه‌های دانشگاهی

  کتابخانه دانشگاه تسالی(84). از سال 1997، اقدام به برگزاری سمینارهایی به منظور رفع نیازهای اطلاعاتی دانشجویان دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد و برای اساتید دانشگاه و مدیران اجرایی کرده است. در ابتدا، اجرای برنامه‌های سواد اطلاعاتی، با معرفی کتابخانه، منابع کتابخانه، ابزارهای اصلی(جستجوی منابع) و معرفی خدمات کتابخانه آغاز شد. بعدها (از2000 تا 2004) یک برنامه آموزشی خودکار در مورد استفاده از خدمات کتابخانه طراحی شد که از ترکیبی از تئوری و تجربه برای استفاده از کتابخانه‌ها در آن استفاده شده بود. پس از آن (از 2005 تا 2008)، برنامه یکپارچه آموزش مراجعان برای همه دانشجویان سال اول دوره کارشیناسی و کارشناسی ارشد به اجرا درآمد. از اینجهت، کتابخانه‌ها به دلیل پشتیبانی از آموزش‌ها در دانشگاه‌ها مورد توجه قرار گرفتند. اخیراً نیز (از 2009 تا 2018)، کتابخانه‌ها دوره‌های آشنایی با دانشگاه‌ها را برای دانشجویان جدیدالورود برگزار می‌کنند. به دلیل پیشامد بحران اقتصادی در یونان، برنامه‌های آموزشی سواد  اطلاعاتی نیز به دنبال کاهش تعداد کارکنان دست اندر کار، تحت تأثیر قرار گرفت. در هر حال، بحران اقتصادی یک فرصت نیز به‌شمار می‌رود، زیرا کتابخانه‌ها در اجرای خدمات iLSEAB  مشارکت نمودند.

iLSEAB(85) یک برنامه آموزش سواد اطلاعاتی است که با همکاری مالی اتحادیه اروپا شکل گرفت. این برنامه یک خدمت تحت وب با هدف پشتیبانی از کاربران نهایی و کتابداران کتابخانه‌های دانشگاهی یونان است. پلتفرمِ برخطِ آموزش سواد اطلاعاتی شامل مواد اطلاعاتی و منابع آموزشی برخط، و خدمات وب 2  برای کاربران نهایی و کتابداران است. اطلاعات موجود در این وبگاه شامل دوره‌های آموزشی سواد اطلاعاتی، برای کاربران نهایی، بهترین روش‌های آموزش سواد اطلاعاتی، سیاست‌های برنامه‌های آموزش سواد اطلاعاتی، پرسش‌های متداول(86)، ارائه کتابشناسی به منظور مطالعه بیشتر، و چهار مدل آموزش سواد اطلاعاتی برای چهار رشته دانشگاهی است. دانشجویان دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد می‌توانند از این برنامه در کلاس یا به عنوان خودآموز استفاده نمایند.

 

سایر برنامه‌های آموزش سواد اطلاعاتی

کتابخانه مدرسه اوژنی(87) چندین سال است که برنامه‌های آموزش سواد اطلاعاتی را ارائه می‌دهد. این کتابخانه ویژه پزوهش‌های فنی و علوم کاربردی است و به دانش آموزان کلاس‌های پنجم و ششم مدارس ابتدایی و دانش آموزان دوره متوسطه، برنامه‌های آموزشی و برنامه‌های فراگیری مادام العمر ارائه می‌نماید. این برنامه‌ها با هدف علم اندوزی بر پایه بازیابی و آشنایی با منابع کتابخاها و ارتقاء مهارت‌های پژوهشی دانش آموزان اجرا می‌شود. طی چنین برنامه‌هایی تلاش می‌شود تا دانش آموزان با روش‌های پژوهش و با ضرورت استفاده توام از منابع برخط و منابع چاپی به منظور تحقیق در مورد موضوعی که در کلاس برای آنها تعیین شده آشنا شوند.

 

کتابخانه کالج آتن

 در اینجا می‌بایست به برنامه کتابخانه کالج آتن که در دهه 1930 آغاز و همچنان تا امروز به شکل بسیار فعال ادامه دارد اشاره کنیم. این کتابخانه به دانش آموزان دوره متوسطه، همه مهارت‌های ضروری سواد اطلاعاتی را از طریق برنامه‌های مفصلی که برای همه سطوح تحصیلی تهیه شده تا به آنها در مطالعات دانشگاهی و فراگیری مادام العمر یاری رساند آموزش می‌دهد.

 

سخن آخر پیرامون آینده کتابخانه‌های یونان

مفهوم تاریخ – آن‌طور که هرودوت اهل‌هالیکارناسوس در قرن پنجم پیش از میلاد مطرح کرد- به بشریت این امکان را داد تا به بازاندیشی در باره گذشته، حال و آینده‌اش بپردازد. از آن عصر تا کنون، دانش مکتوب نقشی اساسی در تکامل تمدن بشری داشته است. حفظ و ذخیره سازی دانش در کتابخانه‌ها، سنگ زیر بنای تلاش‌های بشری برای حفظ ارتباط با اندیشهها و افکار در طول نسل‌ها بوده است. نگرش تحول زا در گذشته، و کتابت اطلاعات به این دلیل رخ داد که شکل تازه‌ای از حکمرانی در آن زمان‌ها در یونان جریان داشت: یعنی حکمرانی بر پایه دموکراسی. فقط جوامع دموکراتیک می‌توانند از آحاد مردم خود در تلاششان برای تبدیل شدن به افرادی   آگاه­تر و توانمند­تر در تصمیم سازی‌ها حمایت نمایند. در یونان باستان، Polis(88) صرفاً معادل شهر و بناها و ساختمان‌های آن نیست، بلکه به معنای ترکیبی از مردم، سنتهای شفاهی و مکتوب، و هدفی مشترک میان آنان برای دستیابی به آینده‌ای روشن تر برای همه مردم شهر است.

بنابر این، جامعه کنونی که از دوران انقلاب صنعتی با تغییرات و تحولات فراوان مواجه بوده، می‌تواند مهمترین عنصر(اجتماعی)، یعنی گفتگو در جامعه را تشویق و ترویج نماید. در جهان یونانی، زمانی که مردم گرد هم میآیند تا در باب موضوعی تصمیم گیری نمایند، مبادله افکار از اهمیت فراوان برخوردار است. این حد اعلای تجلّی دموکراسی و اساس آزادی بیان است. از طریق گفتگو به عنوان یک واسطه و وسیله، می‌توان بهترین تصمیمات ممکن را گرفت. به این لحاظ، کتابخانه‌ها به عنوان مکانی برای ملاقات و دیدارهای دموکراتیک، نقطه پیوند میان مردم و دانش هستند و میتوانند موجب تقویت گفتگوها در فعالیت‌های روزانه آنان شوند. دسترسی آزاد به اطلاعات و دانش، به عنوان یک باور مورد پشتیبانی ایفلا است. باوری که از طریق گفتگو متجلی می‌گردد. کتابخانه‌های یونان به سفر طولانی خود از گذشته تا آینده ادامه خواهند داد. آنها آماده رویارویی با چالش‌های پیش رو و کسب فرصت‌های مرتبط در گذرگاه‌های اصلی این حوزه هستند. آنها مشتاق خدمت رسانی به جامعه به عنوان کانون‌های گفتگو و مذاکره و حافظان گنجینههای گذشتگان هستند.

 

پینوشتها:

* متن حاضر ترجمه مقاله زیر است:

Georgios Glossiotis, Evgenia Vassilakaki, Eva Semertzaki. Changing Greek libraries: A continuous dialogue. IFLA Journal,No.2, 2019. P. 69-80

** کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی

 1.Academy of Plato

2. Lyceum of Aristotle

3. Stavros Niarchos Foundation Cultural Center

4. The Library Association and the Library and Information Science (LIS)

5. دوران هِلِنی : از قرن چهارم ماقبل میلاد تا قرن چهارم بعد از میلاد

6. Ionia (در آسیای صغیر)

7. Eleatics School

 8. Polykrates

9. Lyceum

10. Titus Flavius Pantaenus

11. Flavius Menandrus

12. Emperor Justinian

13. Patriarch Photios (سراسقف کلیسای ارتدوکس شرقی و اسقف اعظم جهانی کنستانتینوپل (قسطنطنیه) بار اول از ۸۵۸ تا ۸۶۷ میلادی و بار دوم از ۸۷۷ تا ۸۸۶ میلادی بوده‌است. مدت و دورهٔ تقریبی حیاتش از حدود ۸۱۰ تا حدود ۸۹۳ میلادی می‌باشد. او در کلیساهای ارتدوکس شرقی با عنوان قدیس فوتیوس کبیر شناخته می‌شود.  معروفترین اثر فوتیوس Bibliotheca یا Myriobiblon نام دارد که مجموعه‌ای است از مستخرجات و خلاصه‌های ۲۸۰ جلد کتاب (۲۷۹ جلد به روایتی دیگر) متعلق به نویسندگان کلاسیک).

Bibliotheca)   یا Myriobiblon 14. The Library (

15. Enlightment

 16. Ioannis Kapodistrias

17. Aegina

18. Otto، (۱ ژوئن ۱۸۱۵ – ۲۶ ژوئیه ۱۸۶۷).  شاهزاده‌ای سلطنتی از بایرن بود که در ۱۸۳۲ مطابق کنفرانس لندن، نخستین شاه یونان معاصر شد. او تا ۱۸۶۲ که از سلطنت خلع شد، بر یونان حکومت کرد.

 19. National Kapodistrian University of Athens

 20.Community Support Framework (CSF)

21. integrated automation systems

22. the Hellenic Academic Libraries Link (HEAL-link)

23. Union Catalogue

24. Eugenides Foundation

25. 25. Gennadius Library

26. Technical Chamberof Greece

27. Vallianos brothers

28. Theophil vonHansen

29. Ernest Ziller

30. Stavros Niarchos Foundation Cultural Center

incunabula 31.

32. https://sso.nlg.gr/login

 33. digital collections platform

 34. e-reading room

. 35. Hellenic Academic Libraries Link (HEAL-Link)

 36. Elsevier

 ILL system 37. SmILLe

 print-disabled users AmeLIB38.

39. Unit of Quality Assurance 39. MODIPAV

40. Hellenic Academic Libraries Link Integrated Library

Catalogue. MITOS: http://opac.seab.gr

. 41. https://zephyr.lib.uoc.gr/index.html

42. Panhellenic Academic Libraries Conference

43. Ioannina

44. 44. https://koha-community.org/kohacon

45. ELAG 2017 in Athens.

ELAG | European Library Automation Group

https://elag.org/

 LIBER: Association of European Research Libraries 46. https://libereurope.eu/

47. Unit of Quality Assurance of Academic Libraries.

 48. Future library

49. veria

. 50. Welfare Foundation for Social and Cultural Affairs

51. Bill & Melinda Gates Foundation

52. Greek Libraries Network

53. 53. Committee for the Support of Libraries (Synergasia)

54. The Hellenic Economic Libraries Network17 (HE LI N)

 55. Attica

56. financial literacy

57. wifi

58. the Municipal Library of Alexandroupolis

59. Rethymno Public Library

60. Leros Municipal Library

61. Koventarios Public Library of Kozani:

http://www.kozlib.gr

62. Park for Children and Culture

 Infantsand Toddlers63. Library

. Association 64. Diavazontas megalono

65. Open data

66. Datasets

67. deliverables

68. Software/Open Source Software

69. creative commons licences

70. Argo Portal

http://argo.ekt.gr/Argo/ArgoENU.html

71. http://www.ekt.gr/en/library/databases

 72. EKT library ejournals

http://www.ekt.gr/en/library/open-access-journals

. 73. The Association of Greek Librarians (EEB)

74. Association of Greek Librarians and Information Scientists (EEBEP)

75. The International Federation of Library Associations and Institutions(IFLA)

76. European Bureau of Library, Information and Documentation Associations.(EBLIDA)

77. Naple

78. World Global Vision campaign

79. University of West Attica

80. Egaleo

81. 81. Ionian University

 82. Corfu

83. Alexander Technological Educational Institute of Thessaloniki47 (ATEI)

 84. University of Thessaly Library

85. http://ilseab.lib.uth.gr/portal/index.php/en/

86. 86. frequently asked questions(FAQ)

 87. Eugenides Foundation Library

88. در یونان باستان به معنای شهر است.

    بازدید:120
    یادداشت ها
    Parameter:304875!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار