کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » انتشارات » معرفی منشورات کتابخانه
0.0 (3)
[1396/10/20]

مقدمه  

 

کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی با سابقه‌ حدود یک‌صد سال خدمت، وارث و پاسدار  بخش مهمی از میراثِ ماندگارِ تمدنِ کهن‌سال و بزرگِ ایرانِ اسلامی است و بر اساس رسالت تاریخی که بر عهده‌اش نهاده شده، یعنی پشتیبانی اطلاعاتی از فرآیند قانون‌گذاری و حمایت از پژوهش در حوزة علوم انسانی، همواره چشم‌به‌راهِ پویندگانی از قافلة‌ علم و آگاهی بوده است. اینک پس از یک‌ عمر بالندگی و ثمردهی بر خیلِ مشتاقانِ معارف و علوم، بسان درختی تنومند، سایه‌ای پُر مهر گسترانیده و با گنجینه‌هایی از نفایس و نوادر به علاقه‌مندان پرشمارِ خود، بی‌منّت و ادعا، تولیدات و آثار علمی و فرهنگی دانشورانِ گذشته و حال را در اختیار می‌گذارد.

این بنای آگاهی به ارادة دوستدارانی از خبرگانِ فرهنگ و ادب در جمع مجلسیان منتخب مردم در اوائل تأسیس حکومت مشروطه، همزمان با استقرارِ مجلس و ارادة حاکمیت قانون در ایران بنیان یافت و این‌گونه، اولین کتابخانة پارلمانی آسیا، با اندکی مسامحه، عمری به قدمت تاریخ تأسیس مجلس قانون‌گذاری (1285 ش.) در این سرزمین دارد.

تأسیس رسمی کتابخانه‌ای با هدف بنیادینِ حمایت فکری و علمی نمایندگانِ مجلس که از ضرورت‌های اساسی تشکیلِ حکومتِ جدید بود، در دورة‌ نخست مجلس با همه‌ عزمی که برای انجام این کار وجود داشت، به دلیل مشکلات ناشی از تغییرات اساسی در سیستم حکومتی و مشغله‌های فراوان نمایندگان، میسّر نشد؛ اما با مساعی و پشتکارِ برخی از نمایندگانِ فرهیختة‌ عضو هیأت رئیسه‌ دومین دوره‌ مجلس شورای ملی و با تصویب آیین‌نامة‌ داخلی جدید مجلس شورای ملی در سال 1287 دنبال شد.

نخستین گام‌ها در گردآوری کتب، مجموعه‌های اهدایی عده‌ای از فرزندان فرزانة‌ ملت در صدر مشروطیت بود که به امید تقویت علم و آگاهی و قانون، میراث علمی و مکتوب برجای‌مانده از عمری تلاش خود و خاندانشان را به کتابخانه‌ مجلس سپردند و بدین ترتیب هم کتابخانه را بنیان نهادند و هم نام نیک از خود برجای گذاشتند.

این کتابخانه با ابتکار عده‌ای از برگزیدگان مجلس و در رأس آنان ارباب کیخسرو ـ به اعتبار آنکه سال‌ها سمت کارپردازی مجلس‌ را داشت ـ و تنی چند از دوستداران دیگر، در فضایی محدود در کنار حوض‌خانه‌ ساختمان قدیمی و زیبای مجلس، موسوم به ساختمان مشروطه پا به عرصه حیات گذاشت و خیلی زود محفلِ انس و منزلِ نورانی صاحبانِ خرد و ارباب کمال شد. این نهال نورُسته با اقبالِ پاک‌اندیشانِ متعهد و فهیم و اهدای مجموعه‌های نادر و نفیس، اولین کتابخانة رسمی و مدرن کشور را خیلی زود در مسند برترین و معتبرترین کانون‌های فرهنگی کشور نشاند.

چیزی نگذشت که با استقبال پژوهشگران، دانشجویان و صاحبان فضل و کمال، از یک کتابخانة‌ اختصاصی به کتابخانه‌ای نیمه تخصصی و عمومی و رو به پیشرفت تبدیل شد. این سیرِ رو به کمال هم در زمینة مجموعه‌سازی و هم در حوزة ارائة خدمات ارزشمند علمی و فرهنگی به‌مثابة سنتی پسندیده و روشی هدفمند، پی‌گرفته شد تا امروز که با بهره‌جویی از تجهیزاتِ روزآمد و غنی‌سازی منابع، متناسب با آخرین تولیداتِ علمی به‌ویژه در حوزة‌ ایران‌شناسی، کتابخانه ‌مجلس توانسته به اعتباری کم‌نظیر در گسترة ملی و بین‌المللی دست یابد و علاقه‌مندان مشتاق را از گوشه گوشة‌ ایران و جهان به سوی خود بکشاند.

امروز این مرکز فرهنگی که کتابخانه‌های شماره یک و دو مجلس شورای اسلامی را شامل می‌شود، با مجموعه‌های کم‌نظیر، نفیس و ارزشمند خود همچون کتاب‌ها و رسائل خطی، کتاب‌های چاپی سنگی، سربی و نوین، اسناد تاریخی و ملی از جمله اسناد مکتوب، عکس‌های تاریخی، قراردادها و فرمان‌های حکومتی دوران قاجار و اسناد دیداری و شنیداری، گزارش‌های دولتی و اسناد و انتشارات واسپاری سازمان ملل و ارگان‌های وابسته، نشریات و نیز اشیاء موزه‌ای، پاسخگوی خیل عظیمی از پژوهندگان است.

در کنار مجموعه‌های ارزنده و کم‌نظیر نسخ خطی و کتاب‌های چاپ سنگی و سربی و مجموعه‌های اسنادی این کتابخانه، مرکز پژوهش و انتشارات، نقش مهم و ویژه­ای در رشد و توسعه فعالیت­های علمی و پژوهشی کتابخانه، بر عهده داشته است.

 کتابخانة مجلس، دارای یکی از غنی‌ترین ذخایر تراثی و اسنادی، نه‌تنها در ایران، بلکه در جهان اسلام است و باید این گنجینه‌های علمی و فرهنگی و تاریخی عرضه شوند و مؤیّد و مبیّن اصالت،‌ وسعت و قدمت تمدن اسلامی و ایرانی باشند. برای تحقّق این منظور، موافق اساسنامه کتابخانه، مرکز پژوهش کتابخانة مجلس شورای اسلامی به سال 1379 بنیان گرفت و در طول فعالیت‌های مستمر و مستدام خود (حدود 15 سال) اکنون به یکی از مراکز بزرگ پژوهشی کشور در عرضة اسناد، متون و... شده است.

 فعالیت‌های مرکز پژوهش، متمرکز بر مقوله‌های زیر است:

1. فهرست‌نگاری نسخه‌های خطّی: اولویت در این حوزه، با فهرست‌نگاری دست‌نوشته‌های معرفی نشدة کتابخانه مجلس است.

2. عرضة متون ارزشمند (با توجّه به ارزش‌های محتوایی، صوری، زبانی، دارا بودن اطّلاعات متعدد و متنوع و...) به صورت چاپ حروفی و عکسی: نسخ خطی، شناسنامه تمدنی جهان اسلام است و باید برای معرفی جایگاه علمی و فرهنگی خود در دنیا، به احیای هرچه بهتر و بیشتر آثار و مآثر گذشته خود بپردازیم و یکی از وظایف ملی کتابخانه مجلس، اقدام به این امر مهم است.

3. بازخوانی اسناد (بیشتر، اسناد پارلمانی موجود در مرکز اسناد کتابخانة مجلس) که با همکاری مرکز اسناد کتابخانه تحقّق می‌یابد و تاکنون بیش از چهل دفتر از اسناد کتابخانه منتشر شده است. اسناد کتابخانه مجلس، مهم‌ترین آبشخور برای تحقیق در تاریخ معاصر ایران است.

4. مطالعات مربوط به پارلمان (تاریخ مجلس،‌ مقولة قانون‌گذاری و ...): آثاری در این موضوع منتشر شده و فعالیت‌هایی نیز در دست اقدام است.

5. مباحث مربوط به حوزه‌های متن‌پژوهی، نسخه‌شناسی، کتاب‌شناسی و ... (بحث‌های نظری، گفتارهای علمی و...).

6. ساماندهی مجلّات تخصّصی.

    بازدید:4084
    یادداشت ها
    Parameter:299764!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار