کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » ریاست » روابط عمومی
0.0 (0)
مصاحبه اختصاصی وب‌سایت کتابخانه مجلس با قاسم تبریزی، پژوهشگر تاریخ معاصر؛
[1397/11/23]

چرایی سقوط پهلوی، چرایی انقلاب اسلامی و آسیب‌شناسی انقلاب  

 

آنچه می‌آید و ارائه می‌شود، نگاهی کلّی و تحلیلی شتاب‌زده از سقوط رژیم پهلوی، روند انقلاب اسلامی و شناخت برخی آسیب‌های موجود است که باید تدبیر اندیشید. مسلماً موضوعات فوق در حد چند کتاب یا رساله و پایان‌نامه دانشگاهی و حوزوی است و یا با تلخیص، مقاله‌ای مفصل در سه بخش. اما عدم بضاعت علمی و سیاسی و عدم فرصت در تدوین و عدم امکان ارائه،‌ سبب شد متنی نسبتاً کوتاه را در پاسخ درخواست مصاحبه وب‌سایت کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، جهت ارائه به این وب‌سایت، ‌تدوین کنم. امید آنکه صاحب‌نظران و بزرگان، به دیده اغماض به این وجیزه بنگرند.

 

(قاسم تبریزی، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی)

 

  1. چرایی سقوط رژیم پهلوی

در عرصه تاریخ‌پژوهی و مطالعات تاریخی،‌ عمدتاً این سؤال پدید می‌آید که «علل سقوط رژیم پهلوی» چه بود؟ خاصه با توجه به برخورداری از حمایت غرب، خاصه ایالت متحده امریکا، همکاری‌های سیستم‌های اطلاعاتی انگلیس، امریکا و اسرائیل. حتی رئیس سرویس فرانسه، ماهانه پنجاه هزار دلار از ساواک حقوق دریافت می‌کرد تا از منافع حاکمیت ایران در غرب، خاصه فرانسه حمایت کند و جریان‌های ضد حکومت ایران را ناکارآمد نماید.

از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری‌های غربی‌ها در ایران، عضویت بیش از 35 هزار مستشار امریکایی در ایران (طبق اسناد لانه جاسوسی)، توانمندی ارتش، قدرت ساواک با داشتن بیش از 20 هزار مبلّغ درون مملکت، فعال بودن رکن دوم ارتش و فروش روزانه ششصد هزار بشکه نفت، واردات وسیع و گسترده از گندم و گوشت یخ‌زده گرفته تا شراب و... و حضور فعال غربی‌ها در ایران تا آنجا که ثبات ایران به عنوان حافظ منافع غرب مطرح شد (خاطرات اسدالله علم).

اما آنچه به عنوان محوری می‌توان از عوامل سقوط پهلوی عنوان کرد، به شرح زیر است:

  1. ماهیت استبدادی حاکمیت، قانون‌ستیزی، اراده ملوکانه، عدم استقلال مجلس، دیکتاتوری و...؛
  2. ماهیت استعماری، وابستگی به استعمار سلطه‌گر امریکا،‌ حضور مستشارانی که تعیین کننده سیاست ایران بودند؛
  3. ضدیت با الله، قرآن، دین و سنّت اسلامی در ایران به شکل علنی با طراحی‌های خاصی؛
  4. برنامه‌ریزی به نام مدرنیسم و تجددگرایی اما بدون تولید علم، توسعه علمی و فرهنگی و محتوای کاربردی علم؛
  5. حضور تأثیرگذار اسرائیل در این مملکت و صهیونیسم به عنوان جریان اقتصادی سیاسی بهائیت به عنوان ابزاری از آن؛
  6. تشدید حکومت مافوق اجتماعی، ساواک، ارتش، حزب ایران نوین، حزب پان ایرانیسم، حزب مردم، حزب ملیّون و حزب رستاخیز؛
  7. حضور فعال جریان‌های استعماری در بدنه و درون حاکمیت: فراماسونری، صهیونیسم، بهائیت، درویشگری، مسیونرهای امریکایی انگلیسی، مراکز فرهنگی وابسته؛
  8. غرب‌گرایی، غرب‌زدگی، غرب‌خواهی، غرب‌پذیری، غرب‌شیدایی و غرب‌مزدوری در انواع اشکال سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و... در میان رجال سیاسی، خاندان‌های وابسته،‌ دربار (خاطرات مینو صمیمی)؛
  9. استراتژی نوین سیاست خارجی غرب، خاصه امریکا در ایران و تأثیرگذاری بر فرهنگ و سیاست، ‌اقتصاد و جامعه: باشگاه امریکایی‌ها،‌ گروه صلح، مؤسسه فرانکلین، اداره اطلاعات سفارت امریکا، مرکز فرهنگی انگلیس و...؛
  10. فساد و تباهی دربار پهلوی، بنیاد پهلوی به عنوان یک قدرت سیاسی اقتصادی با مدیریت اسدالله علم، فرهنگ چاپلوسی، فساد اخلاقی، اوضاع سینماها و رسانه‌ها، تحقیر مردم، بی‌اعتنایی به مردم؛
  11. وضعیت مبتذل مطبوعات به لحاظ احلاقی و سیاسی (ورشکستگس مطبوعات جلال آل‌احمد) و روند تنزّل محتوایی و تعداد مطبوعات به لحاظ اختناق ساواک و قلم‌زنان نابکار و ناشایست (مطبوعات عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، 10 جلد، مرکز بررسی اسناد تاریخی)؛
  12. وضعیت ناهنجار کتاب، سانسور،‌ اختناق بر سر نویسندگان، ناشران، مراکز پخش کتاب خاصه مذهبی و بسیاری از نویسندگان از ترس عدم انتشار یا دستگیری نمی‌نوشتند و چه بسیار ناشران که راهی زندان و تبعید شدند؛
  13. قراردادهای نفتی، نظام صادرات نفت تا شش میلیون بشکه در روز، انحصار آن در دست امریکایی‌ها، انگلیسی‌ها و اسرائیلی‌ها. منابع به‌دست آمده از نفت، تولید را تعطیل و بازار مصرف را گسترش داد و یک وابستگی خطرناک و فاجعه‌آمیز از واردات پدید آمد.
  14. پشتیبانی غرب از حاکمیت پهلوی در تقابل با استقلال، آزادی، منافع مردم طی بیست و پنج سال پایانی؛
  15. عدم اعتقاد دولت‌مردان،‌ نظامیان، ساواکیان، رجال سیاسی درون حاکمیت به بقای حکومت و عمدتاً پناهگاه، جایگاه و خواستگاه خود را غرب قرار داده بودند؛
  16. تصویب لایحه کاپیتولاسیون و رسماً ایران را مستعمره امریکا نمودن در مهر 1343.

 

2. چرایی انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی بر اساس مبانی قرآن و سیره اهل بیت علیهم‌السلام به رهبری و راهبری یک فقیه،‌ مرجع،‌ فیلسوف،‌ عارف،‌ مفسر قرآن و ولی فقیه در برابر «استبداد پهلوی» و «استعمار آمریکا» آغاز شد. این حرکت در مراحل مختلف جایگاه و پایگاه خود را نشان داد.

  1. از آغاز نهضت امام خمینی در جریان تصویب لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی تمامیت مرجعیت، روحانیت، نیرو‌های اسلامی در برابر حاکمیت که قصد حذف «سوگند به قرآن» و قید «اسلامیت» را داشت بپا خاستند و سه ماه (مهر،‌ آبان و آذر) مقاومت نمودند. در مرحله اول پیروزی جریان اسلامی شکست حاکمیت با افشای ضدیت با اسلام و قرآن.
  2. مقاومت جریان اسلامی در برابر طرح جان اف کندی در تغییر هویت و ساختار مملکت از استقلال نسبی و وابستگی مطلق. در جریان(کاپیتولاسیون) که ایران رسماً مستعمره آمریکا شد. در این عرصه مرجعیت و رهبری به دلیل مخالفت با استعمار آمریکا به زندان، حبس، تبعید 14 ساله می‌رود و ملت مسلمان سرکوب می‌شود. حقانیت اسلامی و رهبری آن اثبات و وابستگی رژیم به آمریکا روشن می‌‌شود.
  3. روند حرکت اسلامی پس از تبعید حضرت امام (13/8/1343) به‌صورت یک جریان اسلامی بصورت علنی و مخفی شروع و روند آن علی‌رغم عدم همکاری جریان‌های «چپ مارکسیستی» و «راست ناسیونالیستی» و نفی «روشنفکری غرب‌گرایی و شرق‌گرایی» از رشد علمی،‌ معنوی و نفوذ در مراکز علمی و فرهنگی خاصه دانشگاه‌ها آغاز می‌شود.
  4. حرکت مرجعیت، روحانیت، حوزه‌های علیه، مساجد، حسینیه‌ها، هیأت‌های دینی با ابعاد وسیعتر و عمیق‌تر به «نیرو‌سازی» و «آگاهی‌بخشی» به جامعه می‌پردازد. و این حرکت اسلامی با ابعاد عرفانی،‌ فلسفی، فقهی، سیاسی، علمی، اجتماعی... صورت گرفت و ده‌ها متفکر اسلامی به تدوین و تبیین آن پرداختند (انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، 25 جلد، مرکز بررسی اسناد تاریخی و یاران امام به روایت اسناد ساواک، 78 جلد، مرکز بررسی اسناد تاریخی).
  5. علی‌رغم محدودیت، حضور جواسیس ساواک در ایران،‌ عراق...علیه حضرت امام. همکاری سرویس فرانسه در دوران اقامت امام(مهر-بهمن 1357) امام در روند سیاسی فرهنگی به نیرو‌سازی گسترش حرکت پرداخت و بخش عمده آن از منظر ساواک مخفی شد که در (صحیفه امام خمینی، 22 جلد، مؤسسه تدوین و نشر آثار امام خمینی) آمده است.
  6. آثار حضرت امام از کتب فقه، اصول، عرفان، فلسفه، معارف اسلامی...خاصه کتاب‌های «جهاد اکبر»، «ولایت فقیه»، «آداب الصلوة»، «تحریر الوسیلة» و ... در جامعه برای خاص وعام جامعه سازنده و راه‌گشا بود.
  7. وجود هزاران چهره اسلامی از روحانی، دانشگاهی، فرهنگی و عامه مردم با ایمان به خدا و در راه خدا، ترویج اسلام، تبلیغ مبانی قرآن و سیره اهل بیت علیهم‌السلام افشای ماهیت استبدادی و استعماری رژیم، بیان وابستگی‌های و پشت‌پرده، در بیدار‌سازی عموم جامعه مؤثر بودند.
  8. مبارزه، مقاومت، شهادت نیروهای انقلاب (1341-1357) در برابر رژیم پهلوی زندان، شکنجه، تبعید، شهادت، انزوا و...، طی هفده سال در راه اسلام علیه دشمنان اسلام علی‌رغم محرومیت‌ها.
  9. اتحاد و وحدت نظر نیروهای انقلاب در برابر رژیم، توطئه‌ها رژیم، و طرح‌های اختلاف‌انگیز و این وحدت نه تنها نفوذ دشمن را در نداشته که باعث شکستن رژیم شد.
  10. اخلاق و عمل نیروهای انقلاب بعنوان الگو‌های برجسته و یاران امام خمینی در طی 17 سال چون ستارگان درخشان در جامعه ما درخشید. و باعث جذب جامعه گردید.
  11. افشای ماهیت آمریکا، انگلیس و اسرائیل در کل جهان و غرب در کنار آن به عنوان دشمنان اسلام، قرآن و جوامع اسلامی، منافع ملی(اسلام رویارویی تحولات غرب؛ شرق‌شناسی، ادوارد سعید و نقشه‌های استعمار در راه مبارزه با اسلام)
  12. رهبری و راهبری مستمر و منظم و همراه با برنامه حضرت امام خمینی در طی این دوران، نیرو‌سازی، سامان دادن حرکت یاران و شاگران، اطاعت‌پذیری خاص و عام جامعه از رهبری امام.
  13. قدرت اسلام، قدرت دین، اعتقاد جامعه به اصل اسلامیت و اتکاء به خداوند منان در دوران مبارزه بدون ترس از مشکلات،‌ مصائب، موانع راه.

 

3. آسیب‌شناسی انقلاب اسلامی

بدون تردید هر انقلاب و نظام دچار آسیب خواهد شد. چه از درون توسط عوامل ناشایست نالایق،‌ ناکارامد و چه از برون توسط نفوذی‌ها، جواسیس، عناصر فرصت‌طلب، (نهضت‌های صد‌سال اخیر، شهید آیت‌الله مرتضی مطهری).

اما در یک جمع‌بندی در چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی، تحقق شعار استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی موانع و مشکلات حواشی را نمی‌توان نادیده انگاشت و حتماً برای رفع آن «فرد» و «جامعه» خاصه رجال مسئول هستند. از جمله موارد آسیب که گریبان‌گیر ما شده است:

  1. عدم تحقق حاکمیت قانون-اگرچه تا حدی موفق بودیم، هنوز به صورت کامل قانو‌ن‌گرایی در سیستم حاکمیت و بعضاً برخی رجال ما جایگاه خود را نیافته است.
  2. حضور فعال برخی «فرصت‌طلبان» و چهره‌های غیر انقلابی در جایگاه تأثیر‌گذار.
  3. عدم مسئولیت‌شناسی، مسئولیت‌پذیری رسانه‌ها،‌ خاصه مطبوعات در رشد سیاسی و فهم سیاسی،‌ شناخت مراحل انقلاب،‌ تعلیم و تربیت،‌ تهذیب و خود‌سازی که این دوره از انقلاب بیش از گذشته نیازمندیم.
  4. عضویت نفوذی‌ها و ارائه انواع ضد اسلامی،‌ ضد منافع ملّی، ضد استقلال و اقتدار ملی که مسلماً باید دقت بیشتری نمود. خاصه مقام معظم رهبری مکرر بدان اشاره و در موردش هشدار داده‌اند.
  5. عدم استمرار حرکت فرهنگی و فکری اسلامی و قرآنی، مبانی اسلامی، احیای مبانی اسلامی و... در متن جامعه.
  6. عدم تولید علم در دو مرکز علمی «حوزه» و «دانشگاه» در آن حد شایسته اسلام،‌ انقلاب اسلامی،‌ نظام جمهوری اسلامی که کاربردی و راهبردی باشد.
  7. نیمه‌کاره ماندن برنامه‌ها، اهداف و رسالت انقلاب اسلامی که در بیانات حضرت امام و مقام معظم رهبری و قانون اساسی منعکس است. مطالبات رهبری از قوای ثلاثه،‌ خاصه دولت و مراحل بعدی آحاد ملت بسیاری بر زمین مانده و هشدار و بیدارباش مکرّر ایشان، برخی مسئولان خود را مسئول نمی‌دانند!
  8. عدم روشن کردن مواضع نظام در برابر سیاست‌های استعماری غرب،‌ خاصه امریکا و اروپا،‌جهان اسلام، کشورهای اسلامی و نهضت های اسلامی
  9. انفعال برخی رجال و دستگاه‌ها در برابر جوسازی و جریان‌سازی‌های نادرست غرب و عوامل آن.
  10. عدم توجه و تکیه شایسته به قدرت، نبوغ، توان ملت آن‌گونه که شایسته است،‌ خصوصاً نسبت به نسل جوان
    بازدید:412
    یادداشت ها
    Parameter:303826!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار