کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » خواندنی‌ها » دنیای کتاب
0.0 (0)
معرفی کتاب؛
[1398/01/19]

مجلد یازدهم فهرست مقالات / سید فرید قاسمی  

 

فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی: جلد یازدهم، مجله‌ها و نشریه‌ها{!}:1391-1393. بنیان‌گذار: ایرج افشار. به کوشش ایران ناز کاشیان. تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش های ایرانی و اسلامی)، 1397. 1140ص. 1550000 ریال.

 

قطار فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی بدون احتساب دو مجلد فهرست مجموعه ها به ایستگاه یازدهم رسید. مجلد یازدهم در بردارنده مشخصه های مقاله شناختی 12363 عنوان از چاپ سپاری های مطبوعاتی سال های 1391 تا 1393 خورشیدی است. این جلد هم نشانگر آن است که کوششگر، تحسین برانگیزانه تلاش دارد در حد وسع شخصی و امکان های "مرکز"، رده بندی و به طور کلی ساختار مجموعه را همانند مجلدهای نخستین دنبال کند. آنچه اما شادی تداوم حیات و نشر این فهرست گران بها را در روزگار پسا افشار سریع به اندوه می رساند ریشه اش به پیش تولید ربط دارد که به نهاد متولی بر می گردد نه اهتمام گر وفادار. تردید نباید داشته باشیم که گام نخست تدوین نهادی و سازمانی فهرست مقالات، وجود پایگاه اطلاع یابی از چاپ کرده های مطبوعاتی است. شمار مجلدهای رسیده به "مرکز" که در مجلد یازدهم فهرست شده اند بنابر "نشریات ادواری دیده شده"(صص31-75) به264 عنوان می رسد. این درحالی است که بی شمارش ادوارهای فارسی برون مرزی، عدد نشریه های مجوز دار درون مرزی ایرانی در گستره زمانی مجلد یازدهم، از این قرار بوده است:

 

سال 1391: تعداد نشریه ها 5606(200 روزنامه، 756 هفته نامه، 480 دو هفته نامه، 1380 ماهنامه، 211 دوماهنامه، 1950 فصلنامه و 629 دوفصلنامه)؛ سال 1392: شمار ادواری ها 6154 (228 روزنامه، 782 هفته نامه، 468 دو هفته نامه، 1442 ماهنامه، 253 دوماهنامه، 2117 فصلنامه و 864 دوفصلنامه)؛ سال 1393: عدد روزنامه ها، مجلدها و نظایر پیاپی 6745 (280 روزنامه، 847 هفته نامه،510 دو هفته نامه، 1767 ماهنامه، 315 دوماهنامه، 2383 فصلنامه و 605 دوفصلنامه، 38 سالنامه).

 

در سه سال پیش‌گفته داد و گرفت آنچه "امتیازنامه" می نامند، این چنین رقم خورد:

سال 1391: ثبت 683اجاره نامه و ابطال 2 عنوان؛

سال 1392: اعلام رای به نشر 719 ادواری و بی اعتباری برگه یک متقاضی؛

سال 1393: صدور مجوز 983 درخواست کننده و لغو 252 پروانه انتشار.

 

آمار یاد شده داده های خام برای تدوین فهرست مقالات محسوب می شوند این پی ریزی ما را به این نقطه خواهد رساند که در بازه زمانی 1391 تا 1393 سهم روزنامه، هفته نامه، دوهفته نامه در احصا حدود 26 درصد و نصیب ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه، دوفصلنامه/نیم سالنامه و سالنامه نزدیک 74 درصد می شود.به این آگهی که رسیدیم در قدم بعد باید غربالگری کنیم و فهرست چاپ شده ها را از ناشده ها تمیز دهیم و گام به گام سیاهه را از میزهای پالایشگاه،گزینشگاه،ویرایشگاه و تدوینگاه بگذرانیم در این گذر بسامان یقین دارم رقمی که به دست خواهد آمد فزون تر از 264 عنوان "نشریات ادواری دیده شده" در مجلد یازدهم خواهد بود. نکته دیگر درباره این مجلد فروکاهی "مقالات فارسی"به "مقالات چاپ ایران" است. در زمان زیست بنیانگذار، فهرست مقالات فارسی پل دوسویه آگاهی رسانی به پژوهشگرها و علاقه مندهای مقیم ایران و ایران به حساب می آمد. اکنون اما جز شش عنوان برون مرزی (ایران-شناسی، ایران نامه، Iranian Studies، بررسی کتاب، دانش و الدراسات الادبیه)، سیر نشریه های ارزشمند فرهنگی و پژوهشی چاپ خارج "دیده" نشده اند.اگر این رویه تداوم یابد جاده دوطرفه/اتوبان/بزرگراه فهرست مقالات فارسی به خیابانی یک طرفه برای استفاده هم میهن های غربت گزین تبدیل می شود و همپای عزیزان دور از زاد و بوم، ایران نشین ها از این اثر بهره یاب نخواهند شد.

 

سخن درباره مجلد یازدهم افزون برنکته های پیش نوشته بسیار است. از صفحه شمار فیپا: "1218ص" که درست نیست تا غلط های حروف چینی که دیرسالی است با وجود همه دقت ها "جز لاینفک" نشر ایران شده، مانند"حمدرضا" (ص 114) که احمد رضا باید باشد.  از صفحه شمار "75 صفحه"ی آغازین که باید برای عدم تداخل با متن اصلی با حروف ما آمد تا محتوا که اگر دستگاه های مرتبط مددرسانی نکنند ، به مرور از عنوان دور می شود و باید نام "فهرست گزیده مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی" بر آن نهاد. به هر روی، آنچه گفته آمد و نیامد از قدر و قیمت کارنامه کوششگر دونده و اخلاقمند اثر نمی کاهد. چرا که می دانیم او مجلدهایی را که نمی فرستند از روزنامه فروشی ها و کتابفروشی ها – البته بیشتر با هزینه شخصی- خریداری می کند و ساعت ها تلفنی و حضوری در پی یک شماره مجلد به این طرف و آن طرف می رود تا کاستی ها را به حداقل برساند. چون فهرست مقالات را فراتر از کار رسمی می بیند و با رغبت و اخلاص هر چه تمام تر با عواطف انسانی تدوین و نشر این اثر را پیگیری می کند. ضمن سپاسگزاری از ایشان، با نویدی که در پیشگفتار مجلد یازدهم آماده است این وجیزه را به پایان می رسانیم:

 

"کار فهرست نویسی مقالات منتشر شده در نشریات ادواری سال های 1392 تا 1396 ش بالغ بر 5000 مدخل و مقالات مندرج در مجموعه ها، ارج نامه ها، سالنامه ها و ...، 1391 تا 1396ش، نزدیک به 7000 مدخل به پایان رسیده است که به زودی به عنوان مجلد دوازدهم انتشار خواهد یافت" (ص27).

 

منبع: جهان کتاب، شماره پیاپی 357-358، بهمن و اسفند

    بازدید:496
    یادداشت ها
    Parameter:303996!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار