کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » خواندنی‌ها » فرهنگ و ادب
0.0 (0)
ستارگان ادب فارسی
[1399/03/24]

درگذشتِ دکتر مظهر محمود شیرانی  

 

ای هم نفسانِ محفلِ ما / رفتید ولی، نه از دلِ ما

 

در نهایت افسوس خبردار شدیم که شب گذشته (23خرداد 1399/ 12 ژوئن 2020) دکتر مظهر محمود شیرانی - استاد زبان فارسی در لاهور پاکستان- به دیگر آسودگان خاک پیوست. خداوند متعال ایشان را غرق در نور و مغفرت گرداند و در جوارِ قرب خود جای دهد. آمین.

 

زنده یاد دکتر مظهر محمود شیرانی در 19 اکتوبر 1935 در شیرانی ­آباد، شهرستان ناگور از توابعِ جود­پور در ایالتِ راجستان هندوستان به دنیا آمد. وی نوه نسخه­شناسِ برجسته پاکستان – حافظ محمود خان شیرانی (1880-1946) و پسرِ شاعرِ معروفِ اردو، اختر شیرانی (1905-1948) بود.

 

شادروان دکتر مظهر محمود شیرانی تحصیلاتِ ابتدایی را در شهر تونک (ایالتِ راجستان، هندوستان) گذراند. پس از درگذشتِ پدربزرگش (حافظ محمود خان شیرانی) به همراهِ برخی از بستگان به شهرِ لارکانه (ایالتِ سِند پاکستان) کوچ نمود. سپس در «مدرسه راهنماییِ شهرداریِ» شهر لارکانه (ایالتِ سِند، پاکستان) ادامه تحصیل داد. با شنیدنِ خبرِ بیماریِ پدرش (اختر شیرانی) روانه لاهور شد، امّا پیش از رسیدنِ او پدر از دنیا رفت. به این ترتیب وی برای همیشه در ایالتِ پنجاب سکونت گزید. در سالِ  1954 از «کالج اسلامی» در لاهور 1954 دیپلم و در 1956 لیسانس گرفت. در سال 1958 از «گورنمنت کالج» [1] در لاهور لیسانس تاریخ و در 1960 از «اورینتل کالج» لیسانس فارسی دریافت نمود. از 1960 در «دِگری کالجِ» شهرِ شیخ پورا تدریس فارسی را آغاز نمود. سپس به «اِنتِر کالج» [2] در همین شهر منتقل شد. از 1969 تا 1970 در «گورنمنت کالج» لاهور فارسی تدریس نمود. از 1970 در همان «دِگری کالج» [3] شهر شیخ پورا فارسی تدریس فارسی را ادامه داد و با سِمت مدیر گروه فارسی در سالِ 1995 بازنشسته شد. از سالِ 2003 به عنوانِ استاد راهنما و پژوهشگر فارسی در گورنمنت کالج در لاهور مشغول شد که تا پایانِ حیات ادامه داشت.

 

زنده یاد دکتر مظهر محمود شیرانی از مولفانِ فرهنگِ فارسی به اردو «لغتِ جامعِ جی.سی.یو» بود که تاکنون سه جلد آن منتشر از دانشگاهِ جی.سی.یو (لاهور، پاکستان) چاپ شده است. وی از مشاورانِ ویب سایتِ «اردو تیسارس» https://urduthesaurus.com/people-urdu در پاکستان بود. به پاسِ خدماتِ وی در سالِ 2019 «جایزه جهانیِ فروغِ زبان اردو» در قطر به وی اعطا شد.

 

شایانِ ذکر است که شادروانِ دکتر مظهر محمود شیرانی تاریخِ وفاتِ برخی از شخصیت هایِ را به فارسی سروده اند که دو نمونه در اینجا آورده شده است.

 

زنده یاد دکتر مظهر محمود شیرانی در سالِ 1987 به راهنماییِ دکتر وحید قریشی (1925-2009) درباره خدماتِ علمی و ادبیِ پدربزرگش – حافظ محمود شیرانی- از رساله دکتری اش دفاع نمود که بعدها به صورتِ کتاب منتشر شد. بیش از 50 مقاله تحقیقی درباره ادبیاتِ فارسی و اردو از وی به جای مانده است. برخی از کتاب­هایِ وی درباره فارسی: 

* «مقالاتِ حافظ محمود شیرانی»، به کوشش: مظهر محمود شیرانی که از سویِ مجلس ترقی ادب در لاهور پاکستان منتشر شده اند:

- جلد اول و دوم: «آغاز و گسترشِ زبانِ اردو» (سالِ چاپِ نخست: 1966- سالِ چاپِ دوم: 1987)؛

- جلد سوم: «پنج مقاله مهم درباره ادبیاتِ کلاسیکِ اردو» (سالِ چاپ: 1969)؛

- جلد چهارم: «نُه مقاله درباره فردوسی» (سالِ چاپ: 1968)؛

- جلد پنجم: «نقدِ شعرالعجم همراه با چند ضمیمه» (سالِ چاپِ نخست: 1970- سالِ چاپِ دوم: 2019)؛

- جلد ششم: «هشت مقاله ادبیاتِ فارسی در شبه‌قارّه» (سالِ چاپ: 1972)؛

- جلد هفتم: «نقدِ پرتی راج راسا» (سالِ چاپ: 1976)؛

- جلد هشتم: «نصاب‌نامه‌ها، کتاب‌هایِ عروض و سکّه‌ها» (سالِ چاپ: 1985)؛

- جلد نهم: «تصنیفات، شخصیات و موضوعاتِ مختلف» (سالِ چاپ: 1999)؛

- جلد دهم: «مقاله‌هایِ انگلیسی به همراهِ نمایه جلد نهم».

 

* «مکاتیبِ حافظ محمود شیرانی»، مجلسِ ترقّی ادب، لاهور، سالِ چاپ: 1981.

 

* «کتاب شناسیِ حافظ محمود شیرانی»، مقتدره قومی زبان، اسلام  آباد، سالِ چاپ: 1991.

 

* «خدماتِ علمی و ادبیِ حافظ محمود شیرانی»، مجلسِ ترقّی ادب، لاهور، سالِ چاپ: 1993.

 

* «مُعرّباتِ رشیدی»، زبان: فارسی، تالیف: سید عبدالرشید عبدالغفور الحسینی المدنی التَتَوی، تدوین: عبدالستار صدیقی، ویرایش به همراه ترجمه به زبانِ اردو: مظهر محمود شیرانی، اداره یادگارِ غالب، کراچی، سالِ چاپ: 2003.

 

 

پی‌ نوشت:

1- امروزه این کالج ارتقایِ علمی پیدا کرده به دانشگاه تبدیل شده است و با نامِ «جی.سی.یو» (G.C.U) شناخته می­ شود.

2- Inter College  کالجی که در آن تا کلاس دوازدهم تدریس می شود.

3- Degree College  کالجی که در آن تا کلاس چهاردهم تدریس می شود معادلِ پیش دانشگاهی در ایران.

بابت اطلاع از چاپ‌های مختلف این کتاب‌ها از سرکار خانم مهرین شهزادی – کتابدارِ مجلس ترقی ادب (لاهور)- بی‌اندازه سپاسگزار هستیم.

نگارش: لیلا عبدی خجسته

 

 

 

 

 

 

    بازدید:1653
    یادداشت ها
    Parameter:305784!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار