کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » اشاعه اطلاعات » اسناد ملی و بین المللی
5.0 (1)
اسنادی از مجلس شورای ملی در مرکز اسناد کتابخانه مجلس؛
[1400/01/25]

26 فروردین ماه 1327، تقدیم لایحه دو فوریتی منع کشت تریاک به مجلس شورای ملی  

 

در تاریخ بیست و ششم فروردین ماه سال 1327 هجری خورشیدی و در پنجاه و هفتمین جلسه از دوره پانزدهم مجلس شورای ملی، طرح پیشنهادی جمعی از نمایندگان مجلس شورای ملی راجع به منع کشت تریاک با قید دو فوریت تقدیم مجلس شورای ملی شد. در متن این طرح که به شرح ذیل در این جلسه قرائت گردید آمده است:

«نمایندگان میهن‌پرست مجلس شوراى ملى تشخیص می‌دهند که تریاک بلاى بزرگ اجتماعى در کشور ما گردیده است و ملت ایران را طورى به نیستى و بیکارى تهدید می‌نماید که یاد آن دل‌های ایرانیان میهن‌پرست را به لرزه می‌آورد. پرواضح است که امروزه ملتى توانایى مقاومت و برابرى در مقابل ستیز زندگانى را خواهد داشت که داراى قوت جسمانى و روحانى بزرگى بوده باشد. امروزه به تحقیق ثابت شده است که یک میلیون و نیم طبقه فعال کشور گرفتار استعمال این سم مهلک اجتماعى و انفرادى می‌باشند. سالیانه یکصد هزار نفر در اثر اعتیاد به تریاک تلف می‌شوند؛ سالیانه 50 هزار نفر با تریاک دود می‌شود؛ شبانه روز پانصد هزار ساعت وقت جامعه تلف می‌گردد؛ شبانه روز اقلاً ده میلیون ریال هدر می‌رود.

کرمان- سیستان- بلوچستان و بنادر در اثر تریاک به ویرانه مبدل و سکنه آنجا رو به زوال است. خراسان مرکز تمدن گذشته خاورمیانه رو به انهدام است. این درد خانمان‌سوز به آذربایجان سرایت نموده است. مقدس‌ترین وظیفه نمایندگان مجلس شوراى ملى، حفظ حیات اجتماعى و قوه ملى ملت ایران است. در اینجا لازم است که عملیات انجمن مبارزه با تریاک و الکل مورد تقدیر و تکریم قرار گیرد.

امروزه این سم مهلک اجتماعى، هستى بدنى و روحى و مالى ملت ایران را در معرض تهدید قرار داده است. اینک براى رهایى از این بلای بزرگ اجتماعى، طرح زیر را در تحت یک ماده و 2 تبصره که به امضاء 40 نفر از آقایان نمایندگان محترم رسیده است، تقدیم می‌دارد. دکتر ملکى‏

قانون منع استعمال و کشت تریاک‏

ماده واحده- مجلس شوراى ملى کشت خشخاش و استعمال مواد افیونى (تریاک و شیره و سوخته و مشتقات آن) و ورود مواد افیونى به کشور و استفاده از اماکن عمومى براى استعمال مواد افیونى و ساختن آلات و ادوات و خرید و فروش آنان به منظور استعمال مواد افیونى را مضر حیات ملت ایران تشخیص داده و اکیداً غدغن می‌نماید.

تبصره 1- دولت مکلف است طرحى براى مجازات و جریمه متخلفین از این قانون را منتها تا یک ماه پس از تصویب این قانون تنظیم و به مجلس شوراى ملى براى تصویب تقدیم دارد.

تبصره 2- وزارت خانه‌های دارایى‌، دادگسترى‌، کشور و بهدارى و کشاورزى مأمور اجراى این قانون می‌باشند.

دکتر ملکى- دکتر طبا- نصرت‌الملک ملکى- عبدالقدیر آزاد- تقى خوئیلر- دکتر مجتهدى- دکتر آشتیانى- بهادرى- دکتر اعتبار- ناصر ذوالفقارى- دکتر امینى- معتمد دماوندى- کفایى گرگانى- عباس اسکندرى- سزاوار- حائری‌زاده- مامقانى- پالیزى- محمد‌على دادور- مهدى باتمانقلیج- نورالدین امامى- محمد ذوالفقارى- آشتیانى زاده- بوداغیان- لیقوانى- ابوالقاسم بهبهانى- آقاخان بختیار- عباس نراقى- افشار- دکتر بقائى- جواد گنجه- دکتر راجى- احمد رضوى- غلامحسین رحیمیان- صفا امامى- ناصر قلى اردلان- ناصرالدین ناصرى- لایقرء»1

 

موضوع مبارزه با مواد مخدر برای نخستین بار در اواخر دوره قاجار مورد توجه قرار گرفته و در مجلس شورای ملی مطرح شد. اولین قانون مربوط به ممنوعیت مصرف مواد مخدر که البته در آن زمان بیشتر محدود به مصرف تریاک بود، در ۲۳ اسفندماه ۱۲۸۹ به تصویب مجلس شورای ملی رسید. این قانون که به نام «قانون تحدید تریاک» نام‌گذاری شده بود، برای نخستین‌بار محدودیت‌هایی را برای مصرف مواد مخدر و به عبارت دقیق‌تر، تریاک و مشتقات آن در نظر گرفت. تا پیش از تصویب این قانون، ایرانیان می‌توانستند بدون هیچ ممنوعیتی گیاه خشخاش را کاشته و از آن تریاک به دست آورند و آن را در بازار خرید و فروش کنند. همچنین واردات یا صادرات مواد مخدر نیز بدون هیچ محدودیتی در کشورانجام می‌شد.

مطابق با قانون تحدید تریاک، از هر مثقال تریاک مبلغ سیصد دینار مالیات دریافت می­ گردید و پس از هشت سال از تصویب این قانون استعمال شیره به طور کلی و استعمال تریاک غیر از آنچه برای دوا لازم است، ممنوع اعلام شد.2

در اواخر دوره ششم مجلس شورای ملی در تاریخ 26 تیرماه سال 1307، قانون دیگری موسوم به «قانون انحصار دولتی تریاک» به تصویب رسید. مطابق با این قانون کلیه معاملات و نگهداری و انبارکردن و تیاری و حمل و نقل و صدور تریاک منحصر به دولت گردید و زارعین و مالکین مکلف به اظهار و تحویل تریاک به نمایندگان دولت شدند.3

اگرچه این قانون ممنوعیتی برای مصرف تریاک تعیین نمی­کرد، برای اولین بار دولت را موظف نمود که ابزارهای لازم برای ترک معتادان را فراهم نماید.همچنین در شانزدهم مرداد ماه سال 1307 قانون دیگری با عنوان «مجازات مرتکبین قاچاق تریاک» به تصویب رسید که مطابق آن نگهداری تریاک یا در اختیار داشتن ابزار تولید و توزیع آن جرم محسوب شده و مجازاتی شامل جریمه نقدی و حبس در پی داشت.4

در دوره پهلوی دومموضوع ممنوعیت کشت خشخاش از دوره پانزدهم و با طرح ارائه شده توسط نمایندگان این مجلس در 26 فروردین ماه 1327 با جدیت بیشتری دنبال شد. لیکن در دوره هفدهم مجلس شورای ملی بود که قانونی با عنوان «قانون منع تهیه و خرید و فروش و مصرف نوشابه ­های الکلی و تریاک و مشتقات آن»5 به تصویب رسید که در ماده واحده نخست آن کشت خشخاش از سال 1333 به بعد در سراسر کشور ممنوع اعلام شد. این قانون با تصویب «قانون منع کشت خشخاش و استعمال تریاک»6 در هفتم آبان ماه 1334 و دوره هجدهم مجلس شورای ملیتکمیل شد. مطابق با این قانون معتادان بایستی ظرف مدت شش ماه خود را به مراکز درمانی معرفی می‌کردند و استعمال هرگونه مواد افیونی ممنوع اعلام شد. طبق آیین نامه اجرایی این قانون، برای خرید، فروش، نگهداری و مصرف مواد مخدر مجازات‌هایی از جمله جریمه نقدی و حبس در نظر گرفته شد، مقرر شد دولت برای حمایت از کشاورزانی که تا پیش از این خشخاش کشت می‌کردند حمایت‌هایی را در نظر بگیرد و دولت موظف شد تا کارمندانی را که معتاد به مواد مخدر بودند از خدمت دولتی برکنار نماید. همچنین «سازمان مبارزه با تریاک» در وزارت بهداشت تشکیل شد تا اقداماتی دولتی برای مقابله با مصرف مواد مخدر را برنامه‌ریزی و اجرا نماید.

 

نمونه­­­ هایی از اسناد موجود در آرشیو مرکز اسناد کتابخانه مجلس شورای اسلامی با موضوع منع کشت تریاک و مبارزه با استعمال مواد مخدر:

نامه‌های پرنس ارفع الدوله به مجلس شورای ملی (دوره چهارم) درباره مذاکرات خود در جامعه ملل نسبت به منع استعمال تریاک، به همراه جوابیه­ های مجلس در این خصوص

 

_________________________________________________________________

1. مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره پانزدهم، جلسه شماره 57 روز پنجشنبه بیست و ششم فروردین ماه 1327. در دسترس در  وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی؛ بازیابی: 22 فروردین 1400

2. قانون تحدید تریاک مصوب 12 ربیع الاول 1329 قمری. در دسترس در وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی؛ بازیابی: 22 فروردین 1400.

3. قانون انحصار دولتی تریاک مصوب 26 تیر ماه 1307 شمسی در دسترس در وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی؛ بازیابی: 22 فروردین 1400.

4. قانون مجازات مرتکبین قاچاق تریاک مصوب 16 مرداد ماه 1307 شمسی. در دسترس در وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی؛ بازیابی: 22 فروردین1400

5. قانون منع تهیه و خرید و فروش و مصرف نوشابه‌های الکلی و تریاک و مشتقات آن مصوب 19 بهمن ماه 1331 شمسی. در دسترس در وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی؛ بازیابی  22 فروردین ماه 1400

6. قانون منع کشت خشخاش و استعمال تریاک مصوب 7 آبان ماه 1334 هجری شمسی. در دسترس در وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی؛ بازیابی: 22 فروردین ماه 1400.

 

تهیه شده در مرکز اسناد کتابخانه مجلس شورای اسلامی

 

    بازدید:463
    یادداشت ها
    Parameter:306460!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار