کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » خواندنی‌ها » آموزه ها و آویزه ها
0.0 (0)
تاریخ‌شناسی
[1399/04/21]

یک نکته از آموزش‌های علم تاریخ  

دکتر فریدون شایسته

 

تاریخ به ما می‌آموزد که پیش از استناد به یک سند آن را مورد نقد بیرونی و درونی قرار دهیم. به طور واضح این که آیا این سند واقعیت دارد و در منابع متقن و موثق آمده است یا خیر؟ منبع پژوهشی جدید و یا منابع دست دوم، آن را به درستی از منابع دست اول منتقل کرده‌اند؟ به طور نمونه، این ابیات منتسب به حکیم فردوسی که اعتبار ندارد، چه در برخی از کتب اساتید معظم و چه در افواه عامیانه به طور مکرر تکرار می‌شود. چنان که گویی نباید در اصالت آن شک کرد:

ز شیر شتر خوردن و سوسمار

عرب را به جایی رسیده است کار

که تاج کیانی کند آرزو

تفو باد بر چرخ گردون تفو!

مرحوم دکتر جعفر شعار در کتاب: اخلاق در قرآن و زنده یاد دکتر حسینعلی ممتحن در کتاب : نهضت شعوبیه، هر دو بدون ذکر سند این دوبیتی را به حکیم فردوسی نسبت داده‌اند. در حالی که در هیچ نسخه‌ای از شاهنامه این ابیات دیده نمی‌شود. آیا به فرض یک مطلبی در منبعی از منابع دست اول دیده می‌شود، پس چون منبع دست اول به شمار می‌رود، باید آن را متقن و موثق دانست؟ خیر، یکی از ملاحظات تاریخ‌نگاری نوین، عدم اتکا به مرجعیت منابع است. باید با توجه به منابع همان دوره، آن را واکاوی کرد و به آسانی آن را نپذیرفت. این نکته ارجمند آموزشی عام تاریخ، به ما می‌آموزد که در زندگی روزمره می‌باید در پذیرش انواع اخبار مخابره شده توسط منابع مختلف، در اصالت اسناد و اخبار، تردید روا داشت و به راحتی اسناد و اخبار را باور نکرد و در توزیع آن، همت ننمود. در بسیاری از تحقیقات جدید و یا در محاوره کورش بزرگ را یکتاپرست و  پیرو دین زردشت معرفی کرده‌اند. در حالی که می‌دانیم، لقب پادشاهان هخامنشی، «مینو چیترا» به معنی «پرستنده خدای خورشید» بوده است که سخن تاریخ‌نگاران برجسته دوره هخامنشی پروفسور بریان، پروفسور اومستد و...به این واقعیت اشاره دارد. بدین ترتیب، پادشاهان هخامنشی، اهل یکتاپرستی نبوده‌اند. کتیبه بیستون که شامل شرح افتخارات و دعای داریوش اول هخامنشی است، «اهورا مزدا» را نه خدای یگانه، بلکه بزرگ‌ترینِ خدایان و خدایِ خاندانِ شاهی آورده است! به اصالت اسناد و ثقه اخبار توجه کنیم آن گاه تحلیل و داوری‌های مان را بر اسناد محکم، موثق و درست مبتنی نماییم تا مورد پذیرش اهل رای و نظر قرار گیرد.

    بازدید:659
    یادداشت ها
    Parameter:305834!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار