کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » خواندنی‌ها » دنیای کتاب
5.0 (1)
معرفی تازه‌های نشر فارسی در هندوستان (1):
[1398/11/05]

کتاب گلدسته چندربهان در هندوستان منتشر شد  

 

چَندَر بهان بَرَهمَن (983- 1073ق/ 1575-1662م) از منشیان دربار شاهجهان در هندوستان بود. وی کتابی به نثر مرصّع تألیف کرده بود با عنوان «گلدسته». در این کتابِ چَندَر بهان ذکر فیلها در جنگ، نشستن شاهزادگان نزدِ تخت، بردن اسمهای شهرهای هند و ایران، ذکر رسیدن عرضداشت به پادشاه، نامبُردن خوشنویسان، تعریف بزمِ رقص و آهگ خواندن، ذکر درگذشتن سعدالله خان، بیان کشاورزی و رسیدگی از عوام، ذکر تخت طاووس و نوروز، اسم بردن اسلحهها، برگزار کردن عید، ذکر حرفهها، معمول چراغان کردن و فتح شهرهای گولکندا، چنَور، انعام و اکرام و دیگر موضوعات آمده است. (پیشگفتار مصحح، ص: 5-6)

 

به گفتة چَندَر بهان، به وقت شب پادشاه شاهجهان بعد از معمول شاهانة روزانه، گوش به واقعات بابری و اکبرنامه میداد. یعنی از تاریخِ آبا و اجداد خودش پند و اندرز میآموخت. (پیشگفتار مصحح، ص: 12)

 

چَندَر بَرَهمَن در توصیف کتابخانة شاهی و کتب و خطوط، ذکرِ خوشنویسان زمان شاهجهان را میکند: «از کتابخانة والا کتب عربی و فارسی اکثر به خط مولف مرقعات و نوشتجات از ثلث و نسخ و نستعلیق و شکسته به خطّ خوشنویسان روزگار ... ملّا میرعلی و سلطان علی و میرعماد و ملّا درویش و اشرف خان ومحمد حسین اصفهانی و تصویرات مصوّران نادر کار مثل مانی و بهازد و نادرالزما و امثال آن به نظر موشگاف باریکبین پادشاه صورت و معنی شاهنشاه هنرپسند، عیبوبش درمیآید». (پیشگفتار مصحح، ص: 12-13)

 

در «گلدسته» تقریباً اسامی حرفهها، واژگان فارسی به همراه مترادف هندی آورده شده است: «سوداگران و بیوپاریان و جوهریان و صرّافان و اقسام مردم و سایر اهل حرفت و صناعت که از نقود و جواهر ... و اشیای هر دیار، دوکانهای مملو در هر راسته و بازار و از بقّال و طرّار و عطّار غلّهفروش و میوهفروش و حلوافروش .. تَرکاریفروش و گلفروش و رفوگر و بافنده و خیّاط و ندّاف و اورکوکش و ابریشمفروش و چهپّهگر و رنگریز و اسلحهفروش و شمشیرگر و تیرگر و کمانگر و صیقلگر و آهنگر و درودگر و خرّاط و چرمگر و سراجپالاندوز و بندگر و پوستیندوز و قالیروش و نمدفروش و کفشدوزو کهنهروش و دیگر خُردهفروشان که از آیینه تا شانه و از رشته سورن در بساط آنهاست با فرزندان و متعلّقانخانه در اردو دارند و طبقه و رقه و دیگر از کتبفروش و کاتب و صحایف و کاغذساز و مُهرهکش در کوچ و مقام بهکار خود مشغولاند». (پیشگفتار مصحح، ص: 13)

 

دکتر راجَنَدر کُمار- استاد گروه فارسی دانشگاه دهلی- «گلدسته» را از روی دو نسخه تصحیح کرده است:

یک- نسخه موجود در قفسه سبحانالله در کتابخانه مولانا آزاد دانشگاه اسلامی عَلیگَر (شهر عَلیگَر) که اَوَد سینگ در 1146ق آن را کتابت کرده است. این نسخه کامل و به خطّ شکسته کتابت شده است. مصحّح این نسخه را اساس قرار داده است.

دو- نسخه موجود در گنجینه باز نسخههای خطّی اسلامی و ایران که در1140ق در قصبه منگلکران کتابت شده است. نامی از کاتب نیست. این نسخه به خط نستعلیق است.

 

فهرست کتاب:

  1. پیشگفتار
  2. بسمالله الرحمن الرحیم (آغاز متن)
  3. انتظامِ گلدسته دولت و اقبال مثل بر شاخ و برگ و بر دیارِ آثارِ دولتِ روزافزون
  4. میان گفت علم و عمل و حُسنِ نیّت و صفایِ طویت بادشاه حقیقتآگاه حقشناسِ بیداردل در هنگام طلوع صبح سعادت
  5. طلوع آفتاب جهانافروز سلطنت از مطلع دولت و اقبال یعنی جهروکه درشن مبارک
  6. نورافشانیِ فیضرسانی مِهر سپهر جاه و جلال در جهروکه حاص و عام مبارک
  7. بزمآرای دولتِ ابد اتّصال طرب برای محفل عظمت و اجلال در غسلخانه فردوسالحال
  8. ظهور خوارق عادت از حضرت بادشاه عادل صافی ضمیرِ صاحبدل بر مسند عدالت
  9. آرایش مجلس عشرت قرین بهشت آیین بعد از فراغِ مجلس غسلخانه والا در حریم معلّی
  10. معجزطرّازی قلم سحرگار و جادوپردازی کلک مشکبار در اظهار محاسن مکارم اخلاق بادشاه سراپا لطف و احسان در غسلخانه آخرِ روز
  11. بیداری و آگاهی بادشاه حقیقتشناس خداآگاه در خلوتسرای دولتِ اقبال
  12. غیرافشانی قلم مُشکین رقم و اظهار نتیجه از کمالات ذات والا صفات حضرت مرشد کامل و مقام مکمّل
  13. بیان جزوی از کلمات خرد دقیقهشناس منظر دوربینِ حضرت اعلی فردنامه
  14. فردنامه
  15. ظهور سفینة آفتاب دولت جاوید طراز در ایّام جشنهای فرخنده آیین محلهای رنگین
  16. گوهرافشانی سحاب قلم در بیان فطرت از امواج بحر در لب بیکران
  17. جولان حکمتِ قلم در عرصه سخن به تمهید ترتیب سواری خاصه بادشاه عالمگیر آفاقشناس روز عید
  18. لقمه برای عندلیبِ خوشآهنگ و کلک شیرین گلزار در اظهار طنطنه و دبدبه سواری بادشاه بحر و برّ شاهنشاه هفتکشور در آراستگی سیر و سفر خیر اثر
  19. گفتار در کثرت و کیفیّتِ اردوی معلّی که جامع خوبیهای جهان مجمع انصافِ جهانیان عبارت از آن است
  20. بلندپروازی شاهباز سخن بر واقع بیان مخلص و زمین صید و شکار خاصه
  21. عکس آغاز نسخة کتابخانة دانشگاه مسلم علیگر در قفسة سبحانالله
  22. عکس انجامة نسخة کتابخانة دانشگاه مسلم علیگر در قفسة سبحانالله
  23. آغاز نسخة دوم از گنجینههای باز نسخههای خطّی اسلامی و ایران
  24. انجام نسخة دوم از گنجینههای باز نسخههای خطّی اسلامی و ایران
  25. عکس آغاز نسخة دوم از گنجینههای باز نسخههای خطّی اسلامی و ایران
  26. عکس انجام نسخة دوم از گنجینههای باز نسخههای خطّی اسلامی و ایران
  27. تعلیقات
  28. نمایه
  29. کتابنامه

 

مشخّصات کتاب: «گلدسته»، نثر فارسی، تألیف: چَنَدر بهان بَرَهمَن- تصحیح  و حواشی: دکتر راجَندَر کُمار، ناشر: Great Book Contractor، دهلی، هندوستان، سال چاپ: 2020.

 

دیگر تالیفات چَندَر بهان بَرَهمن و کتابهایی که درباره او در هندوستان و پاکستان به چاپ رسیدهاند، عبارتند از:

 

  1. «احوال و آثار چَندَر بهان و دیوان پارسی»، به تصحیح و تحشیه و مقدّمه: دکتر محمّد عبدالحمید فاروقی، احمدآباد گجرات، هندوستان، سال چاپ: 1967.
  2. «چهار چَمن»، با مقدّمه تصحیح و ترجمه: سید محمّد مرتضی قادری مطبع: چَندَن پرنترس حیدرآباد دکن، هندوستان، سال چاپ: 1992. (متن فارسی به همراه ترجمه به زبان اردو). در این سایت آنلاین قابل مطالعه است: https://www.rekhta.org/ebooks/chahar-chaman-pandit-chandr-bhan-barahman-ebooks?lang=ur
  3. «منشاتِ برهمن»، به تصحیح: شریف حسین قاسمی وقارالحسن صدیقی، کتابخانة رضا رامپور، رامپور، هندوستان، سال چاپ: 2005.
  4. «چهار چَمَن»، به تصحیح: یونس جعفری، مرکز تحقیقات فارسی، دهلی، هندوستان، سال چاپ: 2007. (این کتاب در سایت خانه فرهنگ ایران در دهلی قابل دانلود است)
  5. «تذکرة تحفة الفصحا» به تصحیح: دکتر عارف نوشاهی، مجلّه معیار دانشگاه اسلامی وبینالمللی، اسلامآباد، پاکستان ژانویه-ژوئن 2010. در این لینک قابل دانلود است: https://www.iiu.edu.pk/?page_id=29164
  6. «شعر فارسیِ چَندَر بهان بَرَهمَن»، به زبان اردو، نویسنده: دکتر شاهد نوخیر اعظمی، ایجوکیشنل پَبلشنگ هاوس، دهلی، سال چاپ: 2011.

 

معرفی از: دکتر محمّد قمر عالم (استاد گروه فارسی، دانشگاه اسلامی عَلیگَر، هندوستان)

    بازدید:273
    یادداشت ها
    Parameter:305431!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار