کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » تازه‌های کتاب
0.0 (0)
دنیای کتاب
[1399/09/24]

کتاب الغارات  

 

کتاب دو جلدی الغارات به تحقیق میرجلال­‌الدین حسینی ارموی "محدث"  با مقدمه و حواشی و تعلیقات کتابی است به زبان عربی که نگارش  آن­ بوسیله ابواسحاق ابراهیم بن محمد بن سعید بن هلال ثقفی کوفی متوفی 283 هجری قمری  از علمای نام آور شیعی در قرن سوم هجری، تاریخ نگار، راوی، مفسّر و دانای به فقه و احکام، و دوران غیبت صغری است انجام پذیرفت که در زمینه حکومت و سیره کشورداری و روش اداری و سیاسی و اخلاقی حضرت  علی(ع) است  و در عین حال سندی معتبر به شمار می­رود که می تواند پاسخگوی نیاز محققین، مولفان، مبلغان، محدثین ، مورخین، ادبا و نویسندگان باشد و یکی از کهن‌ترین متون تاریخی شیعه به حساب می­آید و حاوی مطالب ارزشمندی  از زندگانی حضرت علی(ع(، حیات عملی، خطبه‌ها، نامه‌ها و سفارش‌های حضرت و همچنین جنگ‌ها و کشمکش‌ها در زمان خلافت ایشان و پس از آن است. مهم ترین عناوین این کتاب عبارت­اند از: سخنرانی‌های علی(ع) بعد از جنگ نهروان، روش آن حضرت در استفاده از بیت المال، شیوة ارتباط با کارگزاران و عوامل حکومتی، ولایت سعد بن قیس بر مصر، ولایت محمّد بن ابی بکر و مالک بر مصر و شهادت آن دو بزرگوار، آمدن عقیل در کوفه به حضور امام علی(ع)، خوراک، پوشاک و مسکن آن حضرت در ایّام زمامداری، اصول آن حضرت دربارة امر به معروف و نهی از منکر، مکاتبات با معاویه و دهها عنوان دیگر که در دوران حکومت ایشان رخ داده است. درباره شرح حال مولف کتاب و نسخه مورد استفاده توضیح کافی در ضمن مقدمه عربی و شانزده صفحه پیشگفتار فارسی داده شده است و چون عده صفحات کتاب مجموعاً از هزار و دویست بیشتر بوده مناسب شمرده شده که در دو جلد صحافی گردد. جلد اول مشتمل بر حدود پانصد صفحه حاوی مقدمه فارسی و عربی و بخش از کتاب "تا صفحه 372، پایان خبر بنی ناجیه" و جلد دوم شامل بقیه کتاب و فهرست­ها (مجموعاً در حدود هفتصد و پنجاه صفحه) می­باشد. آثار ابواسحاق ثقفی به پنجاه جلد می­رسد وغیر از کتاب الغارات آثار دیگری چون کتاب المعرفه و کتاب الحلال و الحرام و کتاب امیرالمومنین تالیف اوست.

از این جهت نام کتاب الغارات انتخاب شده چون در این کتاب به غارت‌های معاویه در قلمرو امیرمؤمنان  ازپرداخته شده است  و سعی شده غارت­های معاویه را از جنگ نهروان به مناطق تحت نفوذ کارگزاران علی(ع) به نگارش در آورد و به این وسیله، مظلومیت آن امام همام و یارانش را نمایان سازد. نام کتاب در برخی از منابع "الاستنفار و الغارات" و یا به نام "الاسفار و الغارات" ذکر شده است  ولی در میان علما به "الغارات"معروف است.

این کتاب مورد توجه بسیاری از برجسته ترین عالمان و محدّثان شیعه قرار گرفته است ، شخصیتهای بی نظیری همانند: احمد بن خالد برقی در کتاب "المحاسن"، محمّد بن حسن صفّار در"بصائر الدرجات"، ابوجعفر محمدبن یعقوب کلینی رازی در "الکافی"،ابن بابویه ابوجعفر محمدبن علی الحسین قمی در «من لایحضره الفقیه»، مفید در «امالی»، ابوجعفر محمدبن الحسن بن علی طوسی در «تهذیب»، سیّد مرتضی در «الشّافی»، علی بن ابراهیم قمی در "تفسیر قمی"، ابن قولویه در "کامل الزیارات"، ابن شهرآشوب در "المناقب"، طبرسی در "اعلام الوری"، سیّد علی بن طاووس در "الیقین" و "اقبال الاعمال"، سیّد عبدالکریم بن طاووس در "فرحة الغری"، ابی جعفر طبرسی در "بشارة المصطفی"، قطب راوندی در "الخرائج و الجرائح"، مجلسی در "بحارالانوار"، حرّ عاملی در "وسائل الشیعة" و "اثبات الهداة"، محدّث نوری در "مستدرک الوسائل"، محدّث قمی در "سفینة البحار" و... در کتابهای خود، به طور گسترده از نوشته ها و روایات وی بهره جسته­اند و این مهم، جایگاه والای کتاب را به خوبی نمایان می­سازد.

این کتاب بارها به زبان فارسی ترجمه شده است و مورد استفاده عالمان شیعی قرار گرفته است چرا که منبع غنی و ارزشمند است و در آن از راویان شیعه و سنی بهره فراوان برده­اند. علامه مجلسی و ابن ابی الحدید نقش به‌سزایی در زنده نگه‌داشتن این کتاب داشته‌اند. علامه مجلسی تمام مطالب الغارات را در مجلدات مختلف بحارالانوار نقل کرده و هیچ گونه تغییری در عبارات نداده است؛ مگر در مواردی که تلخیص کرده و به آن تصریح کرده و در موارد مقتضی نیز به شرح آنها پرداخته است.

و سرانجام ابواسحاق ابراهیم بن محمد بن سعید بن هلال ثقفی کوفی در قرن سوم پس از به جای گذاردن دهها اثر نفیس همانند کتاب گرانسنگ الغارات، در سال 283 ق در شهر اصفهان رحلت کرد.

پس از انقلاب انتشارات دارالکتب الاسلامیه متن عربی این کتاب را با تحقیق و تعلیقات سید عبدالزهرا الحسینی اواخر دهه ۶۰ منتشر کرد، اما مهم‌ترین و احتمالاً نخستین ترجمه فارسی الغارات را زنده‌یاد عبدالمحمد آیتی انجام داده است. این ترجمه به سال ۱۳۷۱ سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر شد و سال ۱۳۷۴ با شمارگان 5000 نسخه و بهای ۶۰۰ تومان به چاپ دوم رسید.

سال ۱۳۷۴ "الغارات و شرح حال اعلام آن" با ترجمه کتابشناس و نسخه پژوه برجسته شیعه مرحوم آیت‌الله عزیزالله عطاردی، توسط انتشارات عطارد با شمارگان 3000 نسخه، ۶۳۵ صفحه و بهای ۸۵۰ تومان منتشر شد.

دهه ۹۰ نیز ترجمه حجت‌الاسلام والمسلمین علی یزدی از این کتاب با عنوان "رنج‌های حضرت علی (ع)" منتشر شد. نسخه تصحیح شده توسط مبدع اوغر برای این ترجمه مورد استفاده قرار گرفت. "رنج‌های حضرت علی (ع)" را نخستین بار انتشارات سفیر سلامت در قم به سال ۱۳۹۵ در ۶۲۴ صفحه و بهای 30000 تومان منتشر کرد. پس از آن انتشارات ادیبان در ارومیه، این کتاب را با شمارگان هزار نسخه و بهای 40000 تومان بازنشر داد. سال ۹۷ نیز انتشارات چاپکو این ترجمه را با تقریظی از آیت‌الله علی نظری منفرد در شمارگان هزار نسخه و بهای 50000 تومان منتشر کرد.

قابل ذکر است سردار شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی در یکی از سخنرانی‌های خود به مطالعه کتاب "الغارات" توصیه کرده و بیان داشتند این کتاب از کهن‌ترین متون تاریخی شیعه است. حتما بخوانید. مقتل کامل است. اگر آن را بخوانید، امروز برای این حکومتی که در استمرار حکومت علی بن ابی طالب هست، آگاهانه‌تر و بدون تعصبات فردی و حزبی نگاه می‌کنیم، نظر می‌دهیم و دفاع می‌کنیم." ۹۷/۳/۱۷"

 

در کتابخانه مجلس این کتاب گران‌سنگ در دو جلد به شماره بازیابی  جلد اول (98868  ) و جلد دوم با شماره بازیابی (98869 )در کتابخانه شماره یک به زبان عربی و کتاب یک جلدی ترجمه شده عبدالمحمد آیتی به زبان فارسی در کتابخانه شماره دو (کتابخانه ایرانشناسی) به شماره بازیابی 68761 و یک دو جلدی  به شماره بازیابی جلد اول (21945) و جلد دوم با شماره بازیابی (21946)موجود است. امید است مورد توجه علاقمندان ، پژوهشگران و محققین محترم قرار گیرد.

مریم نوری

کارشناس روابط عمومی و امور بین‌­الملل

 

    بازدید:348
    یادداشت ها
    Parameter:306043!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار