کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » خواندنی‌ها » آموزه ها و آویزه ها
0.0 (0)
پژوهش‌های قرآنی
[1399/04/31]

کوروش یا ذوالقرنین؟(دیدگاه دکتر محمد جواد مشکور)  

به کوشش دکتر فریدون شایسته

 

در قرآن مجید در سوره کهف آیاتی راجع به ذوالقرنین آمده که مفسران را در تفسیرآن اختلاف است. بعضی او را پادشاهی در یمن، ولی اغلب، او را با شخصیت مقدونی تطبیق کرده‌اند. مطالبی را که اغلب مفسران در آن متفقند، آن است که پرسش راجع به ذوالقرنین را از پیغمبر اسلام، یهودیان کردند. مولانا ابوالکلام آزاد، وزیر فرهنگ هند که از بزرگان عالم اسلام به شمار می‌رفت، راجع به این مساله، تتبعات عمیقی کرده، و نتیجه مطالعات خود را در مجله ثقافه الهند(فرهنگ هند) که در کشور هندوستان، به عربی منتشر می‌شود، در طی سه شماره، آورده است. وی عقیده دارد که ذوالقرنین مذکور در قرآن، مراد کوروش کبیر است. چون کلمه ذوالقرنین، در تورات، آمده و یهود این سوال را از پیغمبر اسلام، کرده‌اند، تا او از، جواب بازماند و بگویند که آن حضرت از کتاب تورات اطلاعی ندارد. در تورات، کلمه ذوالقرنین، به عبرانی(لوقرانیم) ذکر شده است.و به معنی دوشاخ است. در فصل هشتم کتاب دانیال، چنین آمده است: در سال سوم بلشصر، در خواب دیدم که نزدیک نهر اولی هستم و قوچی در برابر آن نهر ایستاده است و دوشاخ، دارد. یکی از شاخ‌ها، از دیگری بلندتراست و آن قوچ را به سمت مغرب و شمال و جنوب، شاخ‌زنان دیدم و هیچ حیوانی، در برابرش، مقاومت نتوانستی کرد.در این حال، متوجه شدم که یک بزکوهی که شاخی در میان چشمان داشت از طرف مغرب در حالی که زمین را با شاخ خود می کَند، پیش آمد، بوقوع دوشاخ، بجنگید و بر او غالب آمد. دانیال، در پایان همین فصل، در تعبیر این خواب می‌گوید: که مراد من از قوچ دوشاخ، اتحاد دولت ماد و پارس، است. اما مراد از بز کوهی یک شاخ،ک ه بعد از قوچ پیداشد، کشور یونان است که ایران هخامنشی را منقرض ساخت. این رویا یا پیشگویی یهود از قوچ دوشاخ، اشاره به ظهور کوروش است که با اتحاد پارس و ماد که به مثابه دوشاخ او بود، عالم متمدن آن روز را تسخیر کرد و یهود را نجات بخشید و از این رو، یهودیان در پیشگویی خویش از کوروش، تعبیر به قوچ دوشاخ، کرده که در عربی، ذوالقرنین می‌شود. و مراد از بز یک‌شاخ، نیز اسکندر مقدونی است که سلسله هخامنشی را در ایران، منقرض ساخته است. بنا به تحقیق دانشمندان، کتاب دانیال را یهود در بعد از سقوط بابل و حتی، پس از شکست ایران به دست اسکندر مقدونی، نوشته‌اند. رویاها و پیشگویی‌های آن را بعدا ساخته و به زمان قبل از سقوط بابل نسبت داده‌اند، تا خوانندگان گمان کنند که این پیشگویی‌ها، در قدیم شده و اعتقادشان، به دین یهود بیشتر شود. ممکن است که مجسمه منسوب به فَرَوَهَر، در پاسارگاد که نزدیک دخمه اوست و بر خرابه‌های قصر او قرار دارد و به صورت مردی بالدار با دوشاخ افقی و تاج مشعل‌وار بر سر، به نظر می‌رسد، در جعل این رویا، دخالت کلی داشته باشد که از دیدن آن، احبار یهود(ملاهای یهود)، به اختراع این پیشگویی پس ازمرگ کوروش، پرداخته باشند. اما ذوالقرنین، که در قرآن تعریف او رفته، بیشتر با کوروش، مطابق است. زیرا، قرآن او را مردی خداشناس نیکوکار معرفی کرده و هیچ‌گاه، با اسکندر مقدونی، که مرد بت‌پرست و بدکاری  بوده است، قابل مقایسه نیست.

ایران در عهد باستان، در تاریخ اقوام و پادشاهان پیش از اسلام، سازمان انتشارات اشرفی، چاپ چهارم ۱۳۶۳، صص۱۸۲-۱۸۱.

 

    بازدید:965
    یادداشت ها
    Parameter:305848!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار