کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » خواندنی‌ها » مقالات
0.0 (0)
نظام آموزشی در ایران
[1399/02/02]

هویت ملی، تاریخ محلی و تاریخ پایه دهم رشته ادبیات و علوم انسانی  

دکتر فریدون شایسته

 

اهمیت هویت ملی از طریق توجه به تاریخ محلی، می تواند در آموزش و عنایت  به این شعبه از دانش تاریخ مؤثر باشد. آموزش تاریخ با نگاه به اهمیت هویت ملی، می تواند در ایجاد نهاد ملت کارآ واقع گردد. هدف از تحقیق، توجه به ضرورت مسأله ی هویت ملی است که در بخش هایی از کتاب تاریخ پایه ی دهم مورد عنایت مؤلفان قرار گرفته است. درک ضرورت مسئله ی هویت ملی و آموزش آن از طریق تاریخ می تواند موجب ایستادگی و نمود فرهنگی یک ملت در مقابل هجوم انواع خرده فرهنگ ها باشد که اساس و بنیان ملت ها را با خطر مواجه ساخته و می سازند. درتألیف کتب درسی می توان به آموزش هویت ملی پرداخت و با تکیه به منابع متقن و انتقال داده ها به ایجاد ثبات فکری و معرفتی دانش آموزان کمک رساند.

 

چکیده

هدف از تحقیق حاضر، توجه به اهمیت و ضرورت جایگاه هویت ملی در استمرار تاریخی حیات یک ملت است. اسطوره ها، افسانه ها، حماسه ها و به ویژه تاریخ، مهم ترین ابزارهای مناسب برای توجه به هویت ملی و نهادینه کردن آن می باشند. روش تحقیق بر اساس مطالعه ی کتابخانه ای و با رویکرد توصیفی- تحلیلی است. یافته ها و نتایج این تحقیق این است که دانش آموزان با توجه به بلوغ سنی خود چون دنبال کسب هویت هستند در مقابل پرسش های آنان در مورد کیستی و چیستی یک ملت، از طریق آموزش هویت ملی می توان علاوه بر پاسخ گویی مناسب و صحیح به پرسش های شان، موجب ایجاد حس غرور و سرافرازی و وفا داری به میهن و حفظ مواریث فرهنگی آن و علاقمندی به سرنوشت اجتماعی مردم خود می گردد.

واژگان کلیدی: تاریخ، هویت ملی، پایه دهم علوم انسانی

 

هویت دغدغه ای دیرین بشر است و تاریخی به درازی تاریخ بشر داشته و در حقیقت پاسخ به پرسش بنیادین بشر به کیستی و چیستی خویش است. یکی از مباحث مهم مرتبط با موضوع وحدت ملی، هویت ملی است. هویت ملی یکی از اساسی ترین عناصر و پیش شرط های ضروری دستیابی به وحدت و همبستگی ملی است. (قنبری برزیان و جعفر زاده پور، 139: 5-4)

هویت ملی، عالی ترین سطح هویت جمعی بوده و بر تعلق و تعهد افراد به جامعه ی ملی تأکید دارد. توجه به هویت ملی از آن جهت حائز اهمیت است که در یک کشور، موجب همبستگی و انسجام در سطح ملی می شود.

همبستگی اجتماعی می تواند وحدت، سلامت و یکپارچگی گروه را تعیین کند. همبستگی و انسجام، احساس مسئولیت متقابل بین چند نفر یا چند گروه است که از آگاهی و اراده برخوردار باشند.

هویت ملی در درجه ی نخست، زاییده ی محیط جغرافیایی هر ملت است. سه بُعد: سرزمین، فرهنگ و زبان، سه شاخص اصلی هویت ملی به شمار می روند.

هویت پدیده ای است که از من آغاز و به ما منتهی می شود و از احساس استقلال فردی تا احساس تعلق اجتماعی گسترش می یابد. در واقع عناصر هویت آن هایی هستند که فرد را به مجموعه ای وسیع تر به نام ملت و یا ملیت پیوند می دهند. (افروغ، 1390: 142).

از کنار هم قرار گرفتن مجموعه هویت های محلی است که یک کل معنا دار از هویت جمعی ایران قابل مشاهده است.

تاریخ نگاری محلی، شعبه ای از علم تاریخ است که محدوده ی آن در قیاس با دیگر شاخه های تاریخ نگاری مانند تاریخ نگاری عمومی و دودمانی، یک منطقه ، شهر یا ولایت را در بر می گیرد. تاریخ نوشته های محلی، اصلاً به معنای انشقاق جغرافیایی و گسست خاطره ی تاریخی مردم ایران با ریشه های مشترک نیست. بلکه بر عکس، در موقع فقدان استقلال سیاسی و حاکمیت کارگزاران خلیفه در ایران، این تواریخ محلی بودند که با پاسداشت سخن گذشته، به حفظ و باز تولید مبانی هویتی ایرانیان کمک شایانی کردند.

در ادبیات ایران مقوله ی حماسه از شاخصه های هویت، در تاریخ نیز بحث زبان و نگارش کتب فارسی نشانه ی توجه به هویت است. از میان منابع تاریخی، تواریخ محلی به دلیل توجه ویژه ی آن ها به هویت جایگاه مهمی دارند. هدف نویسندگان تاریخ محلی، مرتبط ساختن جغرافیا و تاریخ منطقه ی مورد نظر با کلیت تاریخی و جغرافیای ایران و پیوند آن با هویت ملی است.

پیوند دادن احداث و بنای شهرهای ایران توسط مورخان دوره ی میانه ی اسلامی به اشخاص دوره­ی باستان، توجه ویژه ای را از مورخان به حفظ و تعالی و انتشار هویت ملی نشان می دهد. (دهقانی، 1390: 131-118)

تاریخ نگاری محلی از قرون نخستین هجری آغاز شد و از آن جایی که در تاریخ محلی به بررسی یک نقطه اهمیت داده می شود و مطالعات جزیی مد نظر قراردارد، نقش عمده در شناسایی تاریخ ملی دارد و از انگیزه های اصلی در نگارش تاریخ های محلی ، تقابل گرایش های بومی و محلی می باشد. تاریخ محلی دارای محدوده های مشخصی می باشد و کوچک ترین امور در هر شهری نیز در حوزه­ی مطالعات تاریخ محلی قرار دارد و این مسأله شامل تمامی ابعاد زندگی فردی و اجتماعی می گردد و می بایست با دیدی همه جانبه در این حوزه گام نهاد.

در مورد اهمیت هویت ملی باید گفت، برای تمام ملت های جهان، هویت ملی از اهمیت خاصی  برخوردار است. در واقع هویت ملی برای یک ملت، به منزله ی روح برای بدن است که فقدان آن به منزله ی مرگ خواهد بود. هویت ملی هم عامل همبستگی و شکل گیری روح جمعی در یک ملت و هم وجه مشخصه و معرفه ی آن در میدان ملل دیگر است. در واقع، قوام  و دوام زندگی، توأم با عزل و آزادی یک ملت، به هویت ملی آن در معنای عام و گسترده بستگی دارد.

زیستن برای فردی که احساس هویت نمی­کند، ممکن نیست. پس هویت، کار کردی بسیار مهم در هدفمند کردن زندگی فردی دارد. در حقیقت هویت، سبب می شود که فرد یا گروه، جایگاهی در جهان اجتماعی بیابد و بدان احساس تعلق نماید.

اگر هویت ملی را مهم بدانیم می باید به آموزش تاریخ توجه ویژه ای نشان دهیم، یکی از محققان در این باره به درستی می گوید: در فرهنگ همه ملت ها هیچ امری به اندازه ی تاریخ نگاری در بر دارنده ی خود آگاهی نسبت به خویشتن نیست. ملت ها در طول تاریخ خویش و با اقدام مستمر به تاریخ نگاری، به طور مداوم به بازیابی هویت خویش اقدام می کنند. هیچ قسمت از فرهنگ یک جامعه، به اندازه ی تاریخ در هویت بخشی مؤثر نیست. آموزش تاریخ، سرمایه ای بزرگ برای حفظ هویت ملی به شمار می آید. (خیر اندیش ، 1385: 2).

در کتاب تاریخ پایه ی دهم، در چند مورد به درستی توجه به اهمیت هویت ملی لحاظ شده است. بیشترین توجه به اهمیت هویت ملی را می توان در درس مربوط به سلسله  هخامنشیان دانست. به چند مورد از مطالب این کتاب، که به اهمیت هویت ملی توجه نشان داده شده است. نگاهی می افکنیم.

یکی از این موارد را می توان به اقدامات کوروش دوم، بنیانگذار سلسله ی هخامنشی نسبت داد. در کتاب آمده است: یکی از انسانی ترین و شکوهمندترین  فتوحات تاریخ جهان، فتح مسالمت آمیز بابل توسط کوروش بزرگ در سال 539 ق.م است. در این سال، مؤسس سلسله ی هخامنشی، بدون جنگ و خونریزی وارد بابل شد. کوروش فرمان داد تا ماجرای فتح صلح آمیز بابل را بر لوحی استوانه ای از گِل رُس به زبان بابلی بنویسند.

این لوح که در سال 1879 میلادی/ 1258 خورشیدی در بابل کشف شد، هم اکنون در موزه ی بریتانیا در لندن نگه داری می شود و به منشور  کوروش معروف است. بیانیه یا منشور کوروش، نماد فرهنگ انسانی و مدارا جویانه ی ایرانیان است. بسیاری از محققان، منشور کوروش را نخستین منشور حقوق بشر می دانند. از این رو، متن آن به ابتکار سازمان ملل متحد به 6 زبان رسمی این نهاد جهانی ترجمه شده است.  نسخه ی بدلی از این منشور نیز در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک به نمایش گذاشته شده است. (ص 83 کتاب).

مؤلفان کتاب در ادامه به مقایسه ی رفتار کوروش با دیگر فاتحان آن روز پرداخته و در این زمینه تحلیل مناسبی ارائه کرده اند که قابل توجه و در خور اعتناست: کوروش نه تنها به عنوان یک جهانگشا و یا به علت فتوحاتی که انجام داد بلکه به خاطر شخصیت انسانی اش همواره مورد تحسین و تکریم بوده است. در روزگاری که قتل و غارت و کشتار، روش معمول فرمانروایان و فاتحان بود کوروش با پرهیز از چنین رفتاری شکل جدیدی از فرمانروایی را به جهان معرفی کرد. این رفتار مدارا جویانه و انسانی کوروش الگوی مناسبی بود که پس از او برخی از شاهان هخامنشی نیز از آن پیروی کردند. (صص85-84 کتاب).

مؤلفان کتاب، برای تقویت هویت ملی، نمونه ی قابل دفاعی را در کتاب آورده اند. نکته ای که در نوشته های دکتر عبدالحسین زرین کوب هم به آن اشاره شده است: هخامنشی ها در مقایسه با همتایان خود، شیوه ای کاملاً دیگرگونه به کار می­بردند. در بابل به قول ژرژ کنتنو ، خدایان بابلی را پرستیدند، در کناره ی نیل، خدایان مصر را پذیرفتند و بدین گونه در هر جا به عنوان فاتح قدم نهادند، توانستند خویش را جانشین واقعی فرمانروایان ملی قلمداد کنند. در بابل یک مأمور و پرستشگر مردوک خدای بابلی محسوب می شدند و در مصر همچون یک فرعون تلقی می شدند. این شیوه که مخصوصاً در رفتار کوروش بزرگ جلوه ی بارز داشت و من گاه گاه از آن به "تسامح کوروشی" تعبیر کرده ام درهر زمان که هوس های فرمانروایان یا مقتضیات دیگر آن را موقوف می کرد، فرهنگ و دولت هر دو محکوم به انحطاط می شدند یا به احتضار . ادوار انحطاط هخامنشیان ، اشکانیان و ساسانیان ، همه جا بی تسامحی را مثل نشانه ی شوم یک بیماری حکومت ظاهری ساخت و در دنباله ی آن تفرقه بود و سقوط قطعی. (رزین کوب، 1362: 171)

مؤلفان کتاب بعد از ذکر سجایای اخلاقی و کشور داری کوروش، به تحلیل اقدامات داریوش هخامنشی پرداخته اند. در کتاب می خوانیم: اهمیت و شهرت فوق العاده ی داریوش بزرگ در تاریخ ایران به خاطر اقدامات اساسی و کم نظیری بود که برای ایجاد تشکیلات نوین اداری، نظامی و اقتصادی انجام داد. در واقع داریوش، اصول و شیوه ای از کشور داری را بنیان نهاد که نه تنها در دوره ی هخامنشیان، بلکه تا قرن ها بعد همچنان پابرجا بود و زمینه ی  رونق اقتصادی و شکوفایی تمدنی ایران را فراهم آورد. (ص 85 کتاب)

این دیدگاه مورد تأیید است. زیرا در دوره ی داریوش بود که سیستم بانکی ایجاد شد. سپاهی مرکب از ده هزار نفر از زبدگان پارس و ماد به نام سپاه جاویدان تشکیل یافت. برای نخستین بار در اردو کشی به یونان، از ناوگان جنگی استفاده به عمل آمد  و کانال سوئز حفر گردید. (حکمت ، 1350: 162، 169، 180 و 181). مؤلفان کتاب در ادامه به ستایش فرمانروایان هخامنشی پرداخته و چنین تحلیلی را از آنان ارائه کرده اند: هخامنشیان ایران را به نخستین حکومت بزرگ جهانی تبدیل کردند. به واسطه ی تدبیر و سیاست شاهان هخامنشی بود که ایرانیان به تأثیر گذارترین مردم در جهان متمدن و شناخته شده ی آن روزگار تبدیل شدند. (ص 89 کتاب).

این دیدگاه توسط خاورشناسان مورد تأیید قرار گرفته است. یکی از آنان می نویسد: مدت دو قرن با توجه به این که حکومت هخامنشی در نقاط دور دست مشغول جنگ بودند، از ساختن کاخ های با شکوه خودداری نکردند و ملل مختلفی را که در اختیار خود گرفته بودند، به خوبی اداره می کردند. حکومت مرکزی نیرومندی ایجاد و قوانین مخصوصی، برای اداره ی مملکت خود، وضع نمودند که بعد از آن ها، در تمام ادوار تاریخی ایران، در این سرزمین معمول گردید، در حقیقت، هخامنشیان مخترع پست و چاپار بودند. این روش را ابتدا مصری ها و بعد رومی ها اقتباس کردند، سپس ، در تمام مغرب زمین رد طول قرون متمادی، معمول گردید. (نبونیست، 1381: 39- 38).

مؤلفان کتاب در ادامه، باز به ویژگی های برتر حکومت هخامنشی پای فشرده و بدان تأکید داشته اند. به طور نمونه در کتاب آمده است: سیاست کوروش بزرگ این بود که از طریق مشارکت دادن اقوام و ملل تابعه در اداره­ی حکومت هخامنشی، وفاداری و پشتیبانی آنان را نسبت به خود جلب کند. پادشاهان هخامنشی ملل تابعه خود را در تبعیت از قوانین و آداب و رسـوم خود آزاد می گذاشتند. (ص 100 و 105 کتاب)  یکی از محققان دیدگاهی ارائه کرده که نوشته­ی مؤلفان مورد تأیید قرار می گیرد: شاهان ایران، هیچ گاه نسبت به هیچ قومی سر دشمنی و احساس کینه توزی و تحقیر و تنفر نداشته اند و هیچ گونه تفاوتی میان اقلیت های ساکن وتابع شاهنشاهی ایران با صاحبان اصلی این سرزمین از نظر حقوق وجود نداشته است. کوروش و داریوش، نه تنها ظلم و ستم را برانداختند و ملل مختلف را از دست حکومت های جبار نجات دادند بلکه کوشش کردند تا رسوم جابرانه ای که در بعضی از ممالک وجود داشت را براندازند. به طور مثال، داریوش بزرگ از مردم کارتاژ تعهد گرفت که از سوزاندن و قربانی کردن اطفال خودداری کنند. (حکمت، 1350: 223).

در ادامه آمده است: لوح های گلی کشف شده از تخت جمشید، بیانگر آن است که در زمان هخامنشیان، زن و مرد در کنار هم و با حقوقی برابر کار می کردند. (ص 114کتاب)

این نوشته را هم یکی از محققان مورد تأیید قرار می دهد: از نکات قابل در دوره ی هخامنشی این است که دستمزد زنان و مردان در کارگاه های این دوره یکسان است و تفاوت دستمزدها فقط به نوع کار و نه جنسیت ارتباط دارد. به همین جهت در مواردی که زنان وظیفه ی سنگین تری دارند دستمزد بیشتری دریافت می کنند. بالاترین دستمزد در کار سرپرستی و مدیریت کارگاه ها نیز به زنان پرداخت شده است. (بروسیوس، 1389: 134- 133)

مؤلفان کتاب جایگاه زن را در دوره ی ساسانیان مورد کند و کاو قرار داده و می نویسند: در دوره ی ساسانیان، زن حق مالکیت و فعالیت اقتصادی داشت و می توانست در آمد کسب کند و در اموال همسر خود شریک باشد. هم چنین زن می توانست در دادگاه به سود خود اقامه ی دعوا کند. (ص 115 کتاب)

در مورد حفر قنات هم آمده است: کندن قنات از جمله ابتکارات برجسته ی ایرانیان باستان برای تأمین آب در نواحی خشک و کم باران بود. (ص 119 کتاب) این سخن هم محل اعتناست. یکی از محققان در این مورد می نویسد: کاریز یا قنات یکی از اختراعات و ابداعات نبوغ ایرانیست و اگر در جای دیگر جهان این طرز آبیاری دیده شود، بدون شک اصل و منشأ آن ایرانست و به وسیله ی مقنیان آزموده و خبره ایرانی و به دستور فرماندهان ایرانی معمول گردیده و رواج یافته است. (نیر نوری، 1379: 16).

نویسندگان کتاب در بخش هویت سازی به حکومت هخامنشی توجه ویژه ای نشان داده اند. در ادامه باز آمده است: پادشاهان هخامنشی مردم را در پیروی از دین خود آزاد می گذاشتند و فرهنگ و عقاید اقوام تابعه ی خود را محترم می شمردند. رفتار آزاد منشانه ی کوروش بزرگ با مردمان مغلوب و احترام او به دین و آداب و رسوم این مردمان در آن زمان پدیده ی جدیدی بود. (ص 131 کتاب).

در ادامه می خوانیم که: اشکانیان نیز همانند هخامنشیان، حامی سیاست آزادی دینی بودند. اشکانیان زمینه­ی مناسبی را برای همزیستی مسالمت آمیز پیروان دین ها و عقاید مختلف فراهم آوردند. بر اساس گزارش یکی از مورخان چینی، شاهزاده ای از خاندان اشکانی برای نخستین بار کتاب های بودایی را به زبان چینی ترجمه کرد. (ص 132 کتاب).

این سخن هم مورد تأیید محققان است. در مورد تسامح و مدارای دینی پادشاهان اشکانی آمده است: هر کس در مملکت اشکانی، توطن داشت با دین و آئین او کاری نداشتند، مذهب زردشتی، دین یهود و آیین یونانی نزد آن ها مساوی بود. از تبعه ی آن ها اگر کسی تغییر دین می داد و مذهبی را ترک کرده پیرو مذهب دیگری شد کسی متعرض او نبود و با وی کاری نداشت. (اعتماد السلطنه، 1371: 244).

مؤلفان کتاب در مورد نقش ایرانیان در فرهنگ و ادبیات، می نویسند: در زمان هخامنشیان، قصه های متعددی به زبان فارسی باستان وجود داشته است و مردم آن ها را از حفظ می خوانده اند. از آن جمله است هزار افسان که داستان مشهور هزار و یک شب بر اساس آن شکل گرفته است. در دوره ی اشکانیان، داستان های ملی و پهلوانی رواج فراوان یافت. شاعران و موسیقی دانان دوره گردی که به "گوسان ها" معروف بودند، با شور و هیجانی بسیار، این داستان ها را از حفظ برای مردم می خواندند. این داستان ها بعد ها در تدوین خدای نامه ها و سرودن شاهنامه توسط فردوسی مورد استفاده قرار گرفتند. سنت نقالی و قصه گویی حتی پس از تدوین خدای نامه و شاهنامه همچنان در ایران تا دوران معاصر ادامه یافته است. (ص 138 کتاب).

در تأیید نوشته های مؤلفان کتاب گفتنی است: ریچارد فرای عقیده دارد که بسیاری از داستان های حماسی ایران از در آمیختن افسانه های کیانیان و سکاها و پارتیان یعنی از شمال شرقی ایران ریشه گرفته است. زندگی اجتماعی و هنر و ادبیات شفاهی و سازمان های سیاسی پارتیان همه جا بر خصلت پهلوانی راه و رسم زندگی ایشان گواهی می دهد و نام پهلوان در فارسی کنونی از یادگارهای ایشان است. وصف شخصیت های افسانه های پهلوانی و افسانه های کهن کیانیان مشرق ایران که نیاکان ویشتاسپ(پشتیبان زردشت) بودند، در نشست های گوناگون بازگو می­گردید. این حماسه ها که به عهد پارت ها از پیرایه های تازه ی پهلوانی برخوردار گردید، بیشتر به وسیله ی روحانیون زردشتی حفظ و نگه داری شد تا به ساسانیان رسید و به نگارش در آمد. از ادبیات پهلوی دو کتاب به شعر در دست است : یکی یادگار زریران و دیگری منظومه ی نخل وبز. این دو متن در اصل اشکانی هستند که بعدها رنگ زبان پهلوی ساسانی را پذیرفته اند. (حکمت، 1350: 398). اعتماد السلطنه معتقد است که کتاب کلیله و دمنه و سند باد در سلطنت اشکانیان از هند به ایران آمده است نه در اواخر ساسانیان. (اعتماد السلطنه، 1371: 251).

مؤلفان کتاب تاریخ پایه ی دهم، در چند مقطع توانسته اند به دور از احساسات و تعصب و تأکید بر تحقیقات سودمند محققان به اهمیت  هویت ملی واقف و در این جهت گام بردارند ولی آن چه که در کتاب دیده نمی شود ولی در راستای شناساندن هویت ملی می تواند مورد توجه قرار گیرد عبارتند از :

1-ذکر گنجینه های دولتی ایران دوره ی هخامنشی به نام های گنجینه ی دژ نبشت در استخر فارس و گنجینه ی شیزیکان در آتشکده ی آذر گشنسب. (فره وشی، 1374: 101).

2- تلاش هخامنشی ها برای تأسیس بانک های حقیقی خصوصی به نام های: اخلاف اژیبی (Egibi) در بابل و موارشی از نیپور. (گیر شمن، 1380: 208).       

3- شکست تلاش های اسکندر مقدونی و سلوکیان در اشاعه هلنیسم(یونان مآبی) در ایران. به تعبیر گیر شمن که می نویسد: یونانیت در ایران شکست خورد. (گیر شمن، 1380: 424).

4-تأثیر پذیری کتاب قوانین افلاطون از اندیشه های زردشت. (بویس، 1375: 368/2).

5-نامگذاری شیوه ی جنگی غیر کلاسیک به نام پارتیزانی که منسوب به قوم پارت است. (اعتماد السلطنه، 1371: 132)

6-احداث مهم ترین مجتمع آموزشی و پژوهشی در دوره­ی ساسانیان به نام گندی شاپور. (حکمت، 1350: 384).

7- احداث پست و پیک سوار و ایجاد کاروان و کاروان سرا توسط سلسله ی هخامنشی. (نیر نوری، 1379: 119-118).

8-ذکر حمایت حکومت ساسانی از هنر موسیقی. (آندره گدار، 1381: 146).

9-تأثیر هنر معماری هخامنشی بر معماری سلسله ی موریا در هند. (گیر شمن، 1380: 231).

10-تأثیر باغ های پر درخت و زیبای دوران هخامنشی به نام پردیس در مفهوم Pardis به معنی بهشت در ادبیات یونان کهن و سپس کشورهای اروپائی . (فره وشی، 1374: 91-90) .

 

نتیجه

با توجه به اهمیت و ضرورت تاریخ برای حیات هر ملت، چون تاریخ است که یک ملت مصونیت های لازم را برای حفظ خویش در بحران های هر عصر به دست می آورد، بحران هویت، بحران ارزش ها، بحران فرهنگ های بحران جهانی شدن، بحران رسانه ها، بحران خرده فرهنگ ها و مانند آن ها، با بهره گیری از تاریخ اگر مرتفع نشود، کاهش اساسی می یابد.

در فرهنگ همه ی ملت ها هیچ امری به اندازه ی تاریخ نگاری در بردارنده ی خود آگاهی نسبت به خویشتن نیست. ملت ها در طول تاریخ خویش و با اقدام مستمر به تاریخ نگاری، به طور مداوم به بازیابی هویت خویش اقدام می کنند. هیچ قسمت از فرهنگ یک جامعه به اندازه ی تاریخ در هویت بخشی مؤثر نیست. آموزش تاریخ سرمایه ای بزرگ برای حفظ هویت ملی به شمار می آید.

با توجه به ضرورت حفظ و ترویج هویت ملی در کتب درسی از جمله تاریخ، می توان موارد کمتر توجه شده و یا نادیده گرفته شده را به متن افزود و موجب انتقال صحیح ویژگی های هویتی ملی برای نوجوانان و جوانان شد. هویت ملی می تواند موجب حفظ علاقمندی به میهن و زاد و بوم شود و انسان را در مقابل انواع هجمه ها مصون نگه دارد. اهمیت هویت ملی بوده است که کشورهای مختلف آسیای میانه پس از فرو پاشی اتحاد جماهیر شوروی سعی کرده اند جهت هویت سازی تاریخی برای خود کسانی چون: زرتشت، خوارزمی، فارابی، بوعلی سینا، مولوی، نظامی گنجوی و حتی فردوسی را تصاحب کنند.

 

منابع و مآخذ

1-اعتماد السلطنه محمد حسن (1371)، دررالتیجان فی تاریخ بنی الاشکان، به کوشش نعمت احمدی، تهران، انتشارات اطلس، چاپ اول.

2- افروغ محمد (1390)، نقوش قالی دستبافت ایرانی(عناصر و نمادهایی از هویت ملی) فصل نامه مطالعات ملی، سال دوازدهم، شماره 4.

3- بویس مری (1375)، تاریخ کیش زرتشت(هخامنشیان)، جلد دوم، ترجمه همایون صنعتی زاده، تهران، انتشارات توس، چاپ اول،

4- نبو نیست آ (1381)، تمدن ایرانی، ترجمه عیسی بهنام، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم.

5- بروسیوس ماریا (1389)، زنان در ایران باستان، ترجمه محمود طلوعی، تهران، انتشارات تهران، چاپ اول.

6- حکمت   علی رضا (1350)، آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران، مؤسسه ی تحقیقات و برنامه ریزی علمی و آموزشی، چاپ اول.

7- خیر اندیش عبدالرسول(1385)، سر مقاله رشد آموزش تاریخ، شماره 22.

8- دهقانی    رضا (1390)، هویت ایرانی و تاریخ نگاری ملی، فصل نامه مطالعات ملی، سال دوازدهم، شماره 4.

9- زرین کوب  عبدالحسین (1362)، تاریخ در ترازو، تهران، انتشارات امیر کبیر، چاپ دوم.

10-فره وشی   بهرام (1374)، ایرانویج، تهران، دانشگاه تهران، چاپ اول.

11- قنبری  برزیان و چعفر زاده پور(1390)، قدرت هویت ملی در میان ایرانیان، فصل نامه مطالعات ملی، سال دوازدهم، شماره 4.

12-گیر ثمن   رومن   (1380)، ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمد معین، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سیزدهم.

13- نیر نوری، حمید(1379)، سهم ایران در تمدن جهان، تهران، انتشارات فردوس، چاپ اول.

 

نویسنده: دکتر فریدون شایسته

f.shayesteh99@yahoo.com

09112358847                     

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               

    بازدید:562
    یادداشت ها
    Parameter:305611!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار