کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » اشاعه اطلاعات » موزه
0.0 (0)
اثر هفته
[1399/08/12]

معراج نبوی  

میثم رضایی مهوار- کارشناس موزه داری

 

حسن اسماعیل زاده
1370 هجری شمسی
رنگ و روغن روی بوم
200*140 سانتیمتر
شماره 827 موزه مجلس شورای اسلامی

 

تابلو «معراج نبوی» یکی از نقاشی های مجموعه فلسطین موزه مجلس شورای اسلامی است که از آثار متاخر هنرمند نامدار سبک نقاشی قهوه خانه حسن چلیپا مشهور به اسماعیل‌زاده است.


معراج پیامبر (ص) یکی از مضامینی است که در هنر نگارگری قدیم ایرانی بسیار به آن پرداخته شده و در هر دوره هنری نقاشان و حامیانشان سعی در به تصویر کشیدن این واقعه مهم مذهبی داشته‌اند. که نمونه مشهور آن « معراج حضرت رسول»(ص) اثر سلطان محمد نقاش است که در نسخه خطی مصور خمسه نظامی، به سالهای ۹۴۲ تا ۹۴۷ هجری قمری نقاشی و خوشنویسی شده است. اما پس از گذشت آن دوران این مضمون باری دیگر در این اثر با تلفیق سبک نقاشی قهوه خانه به اجرا در آمده است. و از این نظر جایگاه ویژه ای به خود اختصاص داده است.


در این اثر که به شیوه رنگ و روغن اجرا شده تصویر پیامبر (ص) به شیوه مرسوم در نقاشی قهوه خانه بازنمایی شده (بر خلاف نمونه های قدیمی نگارگری که معمولاً صورت مبارک حضرت را با نقابی سپید مصور می نمودند) و پیکر وی سوار بر بُراق و در میان خیل فرشتگان نمایانده شده است. همچنین با بازنمایی بنای قبه الصخره در گوشه پایین و چپ پرده اشاره بر آیه نخست سوره مبارکه  اسری و معراج حضرت محمد (ص) از مسجد الحرام مکه تا مسجدالاقصی و از آنجا به آسمان ها را دارد:


« سُبْحانَ الَّذی أَسْری‏ بِعَبْدِهِ لَیْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَی الْمَسْجِدِ الْأَقْصَی الَّذی بارَکْنا حَوْلَهُ لِنُرِیَهُ مِنْ آیاتِنا إِنَّهُ هُوَ السَّمیعُ الْبَصیرُ»
منزّه است آن [خدایى‌] که بنده‌اش را شبانگاهى از مسجد الحرام به سوى مسجد الاقصى -که پیرامون آن را برکت داده‌ایم- سیر داد، تا از نشانه‌هاى خود به او بنمایانیم، که او همان شنواى بیناست.


استاد حسن چلیپا (اسماعیل‌زاده) متولد ۱۳۰۱ ، از سنین کودکی نزد مرحوم استاد محمد مدبر نقاشی را فراگرفت. وی۱۴ سال نزد استاد بود و  نقاشی‌های او سبک و رنگ قلم استادش مدبر را نمایان می سازد. چنان‌که وی را مدبر ثانی نام نهادند .
نقاشی قهوه خانه اصطلاحی است برای نوعی نقاشی روایی رنگ و روغن با مضامین رزمی و مذهبی که در دوران مشروطیت بر مبنای هنر مردمی و دینی و متاثر از نقاش طبیعت گرای قاجار توسط هنرمندانی اصطلاحاً مکتب ندیده پدید آمد و با هنر مندانی چون حسین قوللر آقاسی و محمد مدبر به اوج و شکوفایی رسید و شاگردان ایشان چون فتح الله قوللر، حسین همدانی ، حسن اسماعیل زاده و عباس بلوکی فر راه آنها را ادامه دادند و امروزه بدلیل از دست رفتن خصلت کارکردی اولیه این نوع نقاشی، دیگر تداوم چندانی ندارد.

 

معراج نبوی، حسن اسماعیل‌زاده،‌ 1370 هجری شمسی، رنگ و روغن روی بوم، شماره 827 موزه مجلس شورای اسلامی

 

معراج حضرت رسول (ص)، اثر سلطان محمد، خمسه نظامی، ۹۴۲ تا ۹۴۷ هجری قمری، آبرنگ و طلا بر روی کاغذ، ارتفاع: 28 cm ،  کتابخانه بریتانیا

 

منبع: موزه مجلس شورای اسلامی

    بازدید:790
    یادداشت ها
    Parameter:305975!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار