کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » ریاست » روابط عمومی
0.0 (0)
گفتگوی مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه مجلس با خبرگزاری کتاب ایران؛
[1398/03/08]

فعالیت‌های نخستین کتابخانه رسمی کشور در سده دوم حیاتش  

 

سیدمهدی قریشی، مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه مجلس در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با بیان اینکه باید کتاب‌های چاپی کتابخانه مجلس با سیاست‌های کتابخانه مجلس هم‌خوانی داشته باشد، توضیح داد: کتابخانه مجلس یک کتابخانه تخصصی است که در بحث ایران‌شناسی، اسلام‌شناسی، جغرافیا، حقوق و علوم سیاسی کار می‌کند. می‌توان گفت این کتابخانه در بحث علوم انسانی بزرگترین کتابخانه ایران است و 100 درصد منابع رشته علوم انسانی و گرایش‌هایش را دارد. البته منابع رشته‌های دیگر هم داریم مانند رشته‌های هنر، عمران و ... اما منابع آن‌ها محدودتر است و به مراجعان آن‌ها می‌توانیم در حدود 50 یا 60 درصد نیازهایشان کمک کنیم.
 
به گفته او در ساختمان کتابخانه شماره دو (ایران‌شناسی) منابعی مربوط به کتابخانه سنا است. او توضیح داد: قبل از انقلاب، مجلس شورای ملی و سنا داشتیم. مجلس شورای ملی 24 و سنا هفت دوره برگزار شد. در مجلس سنا یک‌سری کتاب نگهداری می‌شد که بعد از انقلاب به کتابحانه مجلس منتقل و تبدیل به مجموعه شده است.
 
قریشی با اشاره به کتاب‌های نفیسی که در کتابخانه ایران‌شناسی نگهداری می‌شود، گفت: این کتاب‌ها به سه زبان لاتین، فارسی و عربی و برخی کمیاب یا نایاب هستند. مراجعان خارجی ما وقتی می‌خواهند به منابع قابل ارجاع شرق‌شناسی دسترسی داشته باشند، به ایران می‌آیند و مستقیما به کتابخانه ایران‌شناسی مجلس مراجعه می‌کنند.
 
او ادامه داد: از جمله منابع ارزشمند کتابخانه ایران‌شناسی مجلس، مجموعه بزرگ سفرنامه‌ها به زبان‌های فارسی، آلمانی، انگلیسی، روسی و.. هستند که پژوهشگران ایرانی و خارجی می‌توانند با  حضور در کتابخانه ایران‌شناسی مجلس و درخواست این کتاب‌ها، از این منابع استفاده کنند.
 

نخستین کتابخانه رسمی ایران، کتابخانه مجلس است
قریشی درباره روند شکل‌گیری کتابخانه مجلس توضیح داد: کتابخانه مجلس مولود انقلاب مشروطه است. با تاسیس مجلس شورای ملی (مجلس مشروطه) در سال 1285 کتابخانه مجلس هم کنار آن تاسیس شد، البته این کتابخانه در آن سال‌ها به گستردگی امروز نبود.
 
او ادامه داد: در پارلمان مجلس که در ضلع شرقی ساختمان مجلس است، مقداری کتاب توسط نمایندگان مجلس جمع‌آوری شد، قفسه‌ها آنجا نصب و کتابخانه برای استفاده نمایندگان باز شد.
 
به گفته قریشی در سال 1304 کتابخانه مجلس با جمع‌آوری بیش از 200 جلد کتاب که توسط هیات رئیسه و نمایندگان خریداری و اهدا شده بود، رونق گرفت و اینگونه بود که در سال 1304 نخستین کتابخانه رسمی و دولتی کشور تاسیس شد، به این معنی که نخستین کتابخانه رسمی ایران، کتابخانه مجلس است.
 
مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه مجلس با بیان اینکه این کتابخانه اساسنامه خاصی دارد که در آن هدف ارائه خدمات به نمایندگان مجلس اعلام شده است، توضیح داد: هدف از تاسیس کتابخانه ارتقای پشتوانه علمی و پژوهشی نمایندگان مجلس است. با گذر زمان با توجه به گستردگی و نقل مکان کردن از ضلع شرقی ساختمان مشروطه به ساختمان جدید در سال 1342 فضای در نظر گرفته شده برای مخازن گسترده‌تر و منابع بیشتر شد. همچنین بخش اسناد و موزه به کتابخانه مجلس پیوست.
 
او ادامه داد: بخش موزه‌ای از سال‌های ابتدایی همراه کتابخانه بود که هدف از تشکیل آن جمع‌آوری وسائلی بود که به نمایندگان، هیات رئیسه و رئیس مجلس اهدا می‌شد. بعدها موزه مجلس تاسیس و سازمانی به عنوان کتابخانه، موزه و مرکز اسناد شورا ی اسلامی تشکیل شد.
 
به گفته قریشی در بخش اسناد کتابخانه مجلس بیش از 12 میلیون سند نگهداری می‌شود، او بیان کرد: در این بخش اسناد بسیار مهمی با موضوع‌های عرایض مردم به نمایندگان مجلس و اسنادی مربوط به مشروطه و انقلاب مشروطه موجود است. همچنین در این بخش از کتابخانه گزارش‌های دولتی داریم؛ اسنادی که برای محقق‌ها دارای ارزش پژوهشی بالایی است. در بخش اسناد، شهرها و استان‌ها را تفکیک کردیم و اینگونه بیش از 12 میلیون سند به صورت تفکیک شده شهری و استانی موجود است.

 

 فعالیت‌های واحد پژوهش کتابخانه مجلس
قریشی با اشاره به فعالیت‌های واحد پژوهش کتابخانه مجلس بیان کرد: واحد پژوهش کتابخانه مجلس واحد فعالی است که بیشتر روی کتاب‌های خطی کار می‌کند. در این بخش پنج  گروه علمی داریم که گروه تصحیح و تحقیق و مطالعات پارلمانی  از مهم‌ترین آنها است.
 
او ادامه داد: با توجه به محدودیت مالی کار پژوهش سخت‌تر و وسواس کار بیشتر شده و فعالیت‌ها محدوتر شده است.
 
به گفته قریشی در واحد پژوهش سه یا چهار مجله هم منتشر می‌شود.

 

تنها محدودیت تهیه کتاب، بحث بودجه است
مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه مجلس درباره کتاب‌های غیر فارسی زبان که در این کتابخانه وجود دارد، توضیح داد: همه منابع کتابخانه مجلس داخلی نیستند. منابع لاتین و خارجی هم داریم که با توجه به بودجه خریداری می‌شود. تنها محدودیت ما بحث بودجه است؛ البته با محدودیت بودجه سراسر کشور کنار می‌آییم اما نمی‌توانیم مانند گذشته منابع جدید خریداری کنیم.
 
او ادامه داد: در گذشته در نمایشگاه کتاب، رقم بالایی خرید کتاب خارجی داشتیم که البته به پای خرید منابع فارسی نمی‌رسد. منابع عربی را از لبنان، عراق و کشورهایی که ارتباط سیاسی خوب با آن‌ها داریم می‌گیریم. از آن‌هایی که با آن‌ةا ارتباط سیاسی نداریم هم با واسطه کتاب تهیه می‌شود.
 

محدودیتی برای حضور مراجعه‌کنندگان نداریم
به گفته قریشی کتابخانه مجلس قبل از حادثه تروریستی روزانه نزدیک به 300 تا 400 نفر پذیرش داشت تا جایی که واحدهای خدمات‌دهی با مشکل مواجه شده بودند. او ادامه داد: تعداد مراجعه‌کنندگان آن‌قدر زیاد بود که سالن مطالعه را دو بخش کرده بودیم؛ سالن محققان در طبقه همکف و سالن عمومی در طبقه سوم.
 
مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه مجلس ادامه داد: بعد از حمله تروریستی به صورت میانگین در طول روز 200 تا 250 نفر مراجعه کننده داریم و در تعداد مراجعه‌کنندگانی که هفته‌ای یک‌بار به کتابخانه می‌آمدند، ریزش داشتیم. البته همچنان محدودیتی برای حضور مراجعه‌کنندگان نداریم و یکی از کتابخانه‌های تخصصی کشور هستیم که بدون محدودیت، مراجعه‌کنندگان را پذیرش می‌کند. 
 
به گفته قریشی طبق اساسنامه، خدمات‌دهی به نمایندگان مجلس، قوه مجریه، قوه قضاییه، اعضای شورای نگهبان و کارمندان سران و قوا در این کتابخانه انجام می‌شود. او ادامه داد: پا را از اساسنامه فراتر گذاشتیم و گفتیم مراجعه‌کنندگانی که به این منابع نیاز دارند با در دست داشتن کارت ملی می‌توانند از کتابخانه مجلس استفاده کنند که البته با شناسنامه و کارت دانشجویی هم ممکن است؛ زیرا اینجا خانه ملت است.

 

ساخت دیوار حفاظتی در حیاط کتابخانه مجلس
مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه مجلس درباره حمله داعش به مجلس در سال 96 و تاثیر آن بر قوانین ورود و خروج کاربران کتابخانه گفت: روزی که داعش به مجلس حمله کرد، مسئولان حفاظت، خود را سپر مراجعان کردند و بعد از یک ساعت تمام مراجعان از کتابخانه در امنیت تخلیه شدند. پس از این اتفاق بود که دیواری میان کتابخانه و مجلس کشیده شد.
 
به گفته قریشی کلیه کسانی که قصد ورود به کتابخانه مجلس را دارند، اعم از مدیران، کارمندان و مراجعین باید از گیت امنیتی عبور کنند. البته برای تسهیل عبور و مرور پژوهشگران و محققان، نیروهای امنیتی همیشه همکاری خوبی داشته‌اند.  
 
به گفته قریشی در مسئله حفاظت، مراجعین کتابخانه مجلس در اولویت قرار دارند. او ادامه داد: اگر مسائل امنیتی وجود دارد، برای حفاظت از مراجعینی است که از مجموعه استفاده می‌کنند.
 

تاریخچه تشکیل یکی از قدیمی‌ترین پارلمان‌های دنیا در موزه مجلس
مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه مجلس در بیان فعالیت‌های این کتابخانه توضیح داد: کتابخانه مجلس برنامه‌های رونمایی را در بخش پژوهش‌ کتابخانه خواهد داشت. منابع جدیدی که خریداری شده از نمایشگاه به‌زودی به مخازن ارسال و در اختیار مراجعه‌کنندگان قرار می‌گیرد.
 
به گفته قریشی، یکی از بخش‌های مهم کتابخانه،‌ موزه و مرکز اسناد مجلس، موزه مجلس شورای اسلامی است که از بخش‌های گالری آثار استاد کمال‌الملک و شاگردانش، گالری مجموعه هدایای ده دوره مجلس شورای اسلامی،‌ تونل زمان و تاریخچه و تاریخ تأسیس مجلس در ایران تشکیل شده. او افزود: محققان خارجی زمانی که از موزه مجلس بازدید می‌کنند، وقتی به آثار کمال‌الملک می‌رسند ساعت‌ها زمان صرف می‌کنند؛ اما متاسفانه ایرانی‌ها توجه کمتری به این آثار دارند. این موزه روزهای شنبه تا چهارشنبه ساعت 8 ـ 15:30 به صورت گروهی، پذیرای کلیه بازدیدکنندگان است.
 

احیای کتابخانه‌های مناطق سیل‌زده
قریشی با بیان اینکه نشریات از دوره قاجار در کتابخانه مجلس نگهداری می‌شود، گفت: روزنامه‌‌ها و نشریات تازه منتشر شده نیز در آرشیو نگهداری می‌شود که به صورت اهدایی و خرید جمع‌آوری شده است. همچنین مجلات به صورت هفته‌نامه، ماهنامه و فصلنامه در مخزن نگهداری می‌شود.
 
او با اشاره به قانون واسپاری در وزارت ارشاد گفت: هر کتابی که در ایران منتشر می‌شود، به تعداد یک یا دو جلد به چهار کتابخانه مجلس، آستان قدس، آیت‌الله مرعشی و کتابخانه ملی اهدا می‌شود. طبق سیاست کتابخانه از کتاب‌هایی که به کتابخانه مجلس ارسال می‌شود، آنهایی که با سیاست کتابخانه هم‌خوانی داشته باشد در پروسه دریافت، فهرست‌نویسی و ارسال به مخازن قرار می‌گیرد.

به گفته قریشی پایین آمدن تعداد تیراژ باعث شده برخی از ناشران براساس قانون واسپاری کتاب را برای کتابخانه مجلس نفرستند، او ادامه می‌دهد: دراین موارد با ناشر همکاری می‌شود و بر اساس تفاهم و همکاری روابط برقرار است و ناشر را تحت فشار قرار نمی‌دهند.
 
مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه مجلس درباره کتاب‌هایی که به این کتابخانه فرستاده می‌شود، اما مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، توضیح داد: آن‌هایی که طبق سیاست ما نباشد، در انبار روابط عمومی جمع‌آوری و به مناطق محروم اهدا می‌شود. اکنون یکی از اولویت‌های کاری کتابخانه مجلس و روابط عمومی احیای کتابخانه‌های مناطق سیل زده است تا بتوانیم در بحث فرهنگی کمک کنیم.
 

کتابخانه مجلس بیشترین کتاب خطی را دارد

قریشی با بیان اینکه در مخازن کتابخانه مجلس، منابع مختلفی اعم از کتاب‌های چاپی، سنگی،‌سربی و خطی نگهداری می‌شود، گفت: بیش از 27 هزار کتاب خطی نفیس در کتابخانه مجلس نگهداری می‌شود که خریداری یا اهدا شده‌اند.
 
او ادامه داد: کتابخانه مجلس از نظر نگهداری منابع خطی، یکی از سه کتابخانه بزرگ کشور است. این کتاب‌ها دارای عناوین مختلف هستند که برخی از آنها شاید بیش از 30 رساله داشته باشد که هر رساله را می‌توان به صورت جداگانه تحقیق و تصحیح کرد. همچنین در کتابخانه مجلس تعداد قابل توجهی کتاب چاپ سنگی و سربی نگهداری می‌شود.
 
قریشی از روند دیجیتالی کردن کتاب‌ها گفت: بیش از 90 درصد کتاب‌های خطی را به فرمت دیجیتال تبدیل کرده‌ایم. به این ترتیب اگر نسخه نفیس و منحصربه‌فرد نباشد، مراجعین می‌توانند در واحد  کاوش کتابخانه مجلس، در کوتاه‌ترین زمان، نسخه خطی مورد نظر خود را دریافت کنند. همچنین بیش از 60 درصد نسخ سنگی و سربی، دیجیتال شده است.

    بازدید:396
    یادداشت ها
    Parameter:304226!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار