کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » اشاعه اطلاعات » اسناد ملی و بین المللی
0.0 (0)
معرفی اسناد آرشیوی:
[1399/09/18]

عکس‌های مرتبط با برگزاری جلسه فوق‌العاده در مجلس سنا درباره بازگرداندن جزایر سه‌گانه به ایران- نهم آذرماه 1350  

 

کشور ایران به دلیل شرایط و موقعیت ممتاز استراتژیک در طول تاریخ مورد توجه بسیاری از کشورهای فرامنطقه‌ای و حتی منطقه‌ای بوده است که در این بین بریتانیا با سابقه‌ای طولانی و با هدف حفظ مهمترین مستعمره خود (هندوستان) و رقابت با سایر قدرتهای استعماری از جمله روسیه؛ همچنین با انگیزه غارت سرمایه ملی و زیرزمینی ایران، منطقه خلیج فارس و جزایر سه گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک را تحت اشغال خود درآورد و برای سالها سیطره خود را بر این جزایر حفظ نمود.

در دهه 1880 میلادی نخستین  اختلاف نظر بین ایران و بریتانیا که در آن زمان جنوب خلیج فارس را در کنترل داشت، بر سر مالکیت این جزایر بروز کرد. دلیل این امر آگاه شدن انگلیسی ها از اهمیت سوق‏‌الجیشی این جزایر در حمل ونقل دریایی خلیج فارس و کشف نفت در برخی نقاط حاشیه این آبراه بود. دولت بریتانیا با نادیده گرفتن حقوق ایران نسبت به این جزایر آنها را به  اشغال خود درآورد و اعتراض دولت ایران به دلیل ضعف نظامی کشور و نفوذ گسترده بریتانیا در ساختار حاکمیتی ایران بی‌نتیجه ماند.

بریتانیا پس از آنکه در سال 1921 اقدام به جداسازی رأس‌‏الخیمه از شارجه کردند، تنب بزرگ و کوچک را به رأس‌‏الخیمه و ابوموسی را به شارجه که هر دو اکنون بخشی از امارات متحده عربی هستند واگذار کرد. دولت ایران به این اقدام اعتراض کرد و حتی قوای مسلح ایران به منطقه گسیل شد اما نتیجه قابل توجهی بدست نیامد.

در سال1347خورشیدی  دولت بریتانیا اعلام کرد که تا سال1350 نیروهای خود را از خلیج فارس خارج خواهد کرد. از این تاریخ، مذاکرات بین دولت ایران و بریتانیا در مورد جزایر به طور جدی آغاز شد و به مدت 3 سال ادامه داشت. طی این مدت، دولت ایران شروع به اعمال فشار بر بریتانیا کرد و حتی توسل به تهدید نظامی نیز صورت گرفت.

سرانجام در صبحگاه 9 آذر 1350خورشیدی، درست یک روز قبل از ترک رسمی خلیج فارس از سوی قوای بریتانیا، مطابق با هماهنگی قبلی صورت گرفته با شیوخ شارجه و رأس الخیمه، یگان‌های نیروی دریایی ایرانی با ورود به جزایر آنها را تحت کنترل خود گرفتند و با بازگرداندن آنها به‌ایران، به دوران استعماری 80  ساله قوای انگلیسی بر این جزایر پایان دادند. نخستین پرچم ایران پس از گذشت کمتر از 35 دقیقه از آغاز عملیات بر اولین جزیره افراشته شد و رأس ساعت 8 صبح در هر سه جزیره، پرچم ایران همراه با شلیک 21 گلوله توپ به اهتزار درآمد.

در روز سه‌شنبه نهم آذر ماه 1350 جلسۀ فوق‌العاده‌ای در ساعت دوازده و پانزده دقیقه به ریاست جعفر شریف امامی  و به مدت 30 دقیقه در مجلس سنا برگزار شد تا نخست وزیر وقت امیر عباس هویدا  گزارش خود درباره استقرار نیروهای مسلح شاهنشاهی ایران در جزایر تنب بزرگ و کوچک و جزیره ابوموسی را به اطلاع این مجلس برساند:

نخست‌وزیر (امیر عباس هویدا) ـ جناب آقای رئیس با کمال خوشوقتی خاطر خانم‌ها و آقایان سناتورها و هم‌میهنان عزیز را مستحضر می‌دارم که امروز صبح ساعت شش و پانزده دقیقه نیروهای مسلح شاهنشاهی ایران در جزایر تنب بزرگ و کوچک پیاده شدند و هم چنین در نقاط سوق‌الجیشی جزیره ابوموسی استقرار یافتند و ساعت شش و پنجاه دقیقه پرچم ایران بر فراز کوه حلوا یعنی مرتفع‌ترین قله جزیره ابوموسی به اهتزاز در آمد.

بدین ترتیب پس از مدتی قریب 80 سال که سیاست استعماری علی‌رغم حقوق مسلم تاریخی مانع از اعمال حاکمیت ایران بر این جزایر شده بود در نتیجه سیاست مدبرانه اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر و پس از مذاکرات طولانی و پیگیر با دولت انگلیس دوباره این جزایر تحت سلطه ایران قرار گرفت.

بعد از حل موضوع بحرین که در نتیجه سیاست صحیح و منطقی ایران حاصل شد با فیصله مهم این جزایر از طریق مسالمت‌آمیز یک بار دیگر اصالت سیاست خارجی ایران به ثبوت رسید و در عین حال با امحاء آخرین اثر استعمار از خلیج‌فارس راه برای همکاری نزدیک و همه جانبه با برداران آن سوی خلیج‌فارس بازگشت و موجب نهایت خرسندی است که اکنون به رعایت حسن همجواری که از اصول مسلم سیاست مستقل ملی ایران است و عدم توسل به زور در حل این امر خود دلیل بارز آن می‌باشد خواهیم توانست با مردم تمام نواحی مجاور خلیج‌فارس با یگانگی و فارغ از هر نوع نگرانی خواه از جهت منافع ملی ایران و خواه از نظر امنیت منطقه و صلح بین‌المللی در حال و آینده همگامی و همکاری مثبت و سازنده‌ای داشته باشیم.

یک نکته ضروری که لازم است در  این فرصت اعلام دارم این است که دولت شاهنشاهی ایران به هیچ وجه من‌الوجوه از حق سلطه و حاکمیت مسلم خود بر سراسر جزیره ابوموسی صرف‌نظر نکرده و نخواهد کرد و بنابراین حضور مأموران محلی در قسمتی از جزیه ابوموسی نباید به هیچ عنوان منافی یا متناقض با این سیاست اعلام شده تعبیر و تلقی شود.

مطلب دیگر آن که دولت شاهنشاهی ایران برای اثبات کمال حسن نیت خود در حل این مهم از طریق مسالمت‌آمیز قرار داد نفتی که قبلاً بین شارجه و یک شرکت نفتی بسته شده بود در چهار چوب مقررات اخیر اوپک تطبیق داد تا از لحاظ ایران بتواند مورد قبول باشد و موافقت نمود اگر نفتی هم به دست آید درآمد آن برای پیشرفت برادران شارجه بالمناصفه تقسیم گردد و به علاوه کمک‌های مالی و فنی جهت پیشرفت برنامه‌های عمرانی و اجتماعی در شارجه تأمین خواهد نمود. ضمناً یادآور می‌شود که در گذشته پاره‌ای برنامه‌های اجتماعی در تعدادی از شیخ‌نشین‌ها انجام شده بود ولی در آینده از کمک به برادران آن سوی خلیج‌فارس که احتیاج به کمک داشته باشند دریغ نخواهیم ورزید.

با اطمینان به اینکه با از بین رفتن بقایای استعمار در خلیج‌فارس و تخلیه نیروهای بیگانه و استقلال امارت و مهمتر از همه بیداری اجتماعی برادران هم‌کیش ما درد آن سوی خلیج‌فارس تمام موجبات برای حفظ صلح و ثبات در این منطقه جهان و به نفع کلیه مردم ساحل‌نشین آن فراهم شده است. دولت شاهنشاهی ایران به تبعیت از نیات مقدس رهبر خردمند خود از هیچ مقدوری در حصول اعتماد متقابل و همکاری همه جانبه با ملت‌ها و دولت‌های این منطقه دریغ نخواهد ورزید. متشکرم.

(مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 6، سه شنبه نهم آذر ماه 1350)

تشکیل این جلسه فوق العاده در نهم آذر ماه سال 1350 و اعلام رسمی حاکمیت ایران بر جزایر سه گانه در قاب دوربین‌های عکاسان مجلس سنا به ثبت رسیده است (آلبوم شماره 60 مجلس سنا- موجود در آرشیو مرکز اسناد کتابخانه مجلس شورای اسلامی) تا یادآور تعدی تاریخی دشمنان و تلاش برای حفظ حق حاکمیت مردم ایران بر خلیج فارس و جزایر سه گانه باشد، حقی که طی دهه‌های اخیر و به ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران با اقتدار در مقابل زیاده‌خواهی بیگانگان و حکومت‌های منطقه حفظ شده است.  

 

 

 

 

 

 

 

تهیه شده در مرکز اسناد کتابخانه مجلس شورای اسلامی، واحد شنیداری-دیداری

 

 

 

    بازدید:519
    یادداشت ها
    Parameter:306038!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار