کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » اخبار کتابخانه » اشاعه اطلاعات » نشریات ادواری
0.0 (0)
معرفی نشریات ادواری کتابخانه مجلس
[1398/08/20]

سی سال با روزنامه «آزاد»  

 

«آزاد» یکی از روزنامه‌های معروفی است که در دوره ملی شدن صنعت نفت و قبل از آن به مدیر‌مسئولی و سردبیری مرحوم عبد‌القدیر آزاد منتشر می‌گردید. وی 15 سال از جوانی خود را در زندان‌های قاجار و پهلوی اول گذراند. از آنجایی که وی چند دوره نماینده مجلس شورای ملی بود و برای الغای امتیازات نفتی بر طبق حق حاکمیت ملی مبارزات بسیاری کرد و در ملی‌شدن صنعت نفت جزو مبارزین ملی بود، این روزنامه را می‌توان یکی از منابع مهم مطالعات تاریخ معاصر ایران در دوره پهلوی اولی و دوم دانست.

لازم به یادآوری است که بیست آبان 1398،‌ مصادف است با چهل و پنجمین سالگرد درگذشت مرحوم عبدالقدیر آزاد و معرفیِ مذکور از یادداشت‌های شخصی سرکار خانم منصوره آزاد-دختر مرحوم عبد‌القدیر آزاد- اقتباس شده است.  

 

دوره‌ی اول «روزنامه آزاد»

 روزنامه‌ی آزاد به مدیریت  و صاحب امتیازی عبدالقدیر آزاد (که به سبزواری و خراسانی  نیز معروف بود) در سال 1302 در اوایل دوران رضا شاه در مشهد منتشر شد.

این روزنامه به صورت هفتگی و یا هفته‌ای دو شماره  در دو صفحه چاپ می‌شد و محل روزنامه  مشهد سرای ملک بود.

 قسمت مهم و قابل توجه این روزنامه سر‌مقاله‌های آن به قلم خود او بود که اوضاع و احوال عمومی و مسائل اقتصادی سیاسی را مورد بحث قرار می‌داد و به دلیل مقالات تند و انتقادی از همان روزهای اول انتشار مرتباً توقیف و خود او زندانی  می‌شد.

روزنامه‌ی آزاد در سال 1302 چند  روز پس از انتشار مقاله‌ی انتقادی علیه قشون و حق­‌کشی‌های سردار اسعد در موضوع انتخابات مجلس به دستور سردار اسعد توقیف شد و عبدالقدیر آزاد ناشر آن به مدت شش ماه تبعید و زندانی شد. و پس از شکایات فراوان به دولت مرکزی اجازه نشر آن را گرفت.

از جمله مقالات روزنامه آزاد در سال 1303 مقالاتی تحت عنوان «ایران و جمهوریت» و «لزوم الغاء امتیازات و قراردادهای خارجی» بود. دیدگاه‌های انتقادی او نسبت به مسائل روز کشور از جمله در اختیار داشتن امتیاز انحصاری نفت سبب شهرت و محبوبیت وی در میان آزادی‌خواهان و ناراضیان دولت قرار گرفت.

از این جهت در همان سال 1303 که ملا جان محمد امیر علائی امیر لشکر شرق شده بود به او گفته بودند «اگر می‌خواهی با اقتدار کار کنی و همه حساب کارشان را بکنند باید «آزاد» را به زندان بیندازی و یا او را تبعیدش کنی». ملا جان محمد هم بدون هیچ جرمی عبدالقدیر آزاد را  به کلات نادری  تبعید و در آنجا  زندانی  کرد و پس از 2 سال  در سال 1305 که امان الله میرزا جهانبانی فرمانده لشکر شرق شد، عبدالقدیر آزاد را  از زندان و حبس  آزاد کرد  و معلوم نبود اگر ملا جان محمد خان به دلیل دزدی از قشون، به دستور رضا شاه دستگیر نمی‌شد عبدالقدیر آزاد  چند سال دیگر بی‌گناه در آن زندان و تبعید مانده بود.

در آن دوران هر چه قدرت متمرکز تر می‌شد، آزادی مطبوعات کم رنگ‌تر می‌شد و بعد از 1304 آزادی مطبوعات به کلی رنگ باخته بود.

در سال 1305 پس از آزادی عبدالقدیر آزاد، این روزنامه دوباره به دلیل مقالات انتقادآمیزی که در روزنامه نوشته و دولت و دستگاه را مورد حمله قرار می‌داد  توقیف شد  و ناشر آن عبدالقدیر آزاد  بنا به خاسته کنسول انگلیس در مشهد و به دستور  بنی‌آدم استاندار خراسان توقیف و به سبزوار تبعید شد و مدت  15 ماه در تبعید بود.

روزنامه‌ی آزاد در سال 1306 پس از آزادی عبدالقدیر آزاد به دلیل مقاله‌ای تحت عنوان «آزادی زنان» مجدداً توقیف و بنا به تقاضای حاج میرزا حسین قمی از مجتهدین مشهد عبدالقدیر آزاد توقیف شد و وثوق‌الدوله والی خراسان او را به شیروان تبعید کرد.  عبدالقدیر آزاد از شیروان فرار کرد و به تهران آمد و در تهران به فعالیت‌های حزبی مشغول شد که دوباره او را به قم تبعید کردند.

 آخرین بار دیکتاتوری رضاخان برای همیشه عبدالقدیر آزاد را به زندان افکند. اودر سال 1310  تنها  به دلیل گزارش بازجو که نوشته بود «آزاد یک مرد انقلابی است، چندین بار به زندان افتاده و یک بار هم حکم اعدامش صادر شده، شعر انقلابی سروده، حزب تشکیل داده و مقالات تند و انتقادی نوشته و کلاً آدم خطرناکی است و باید تبعید و یا به حبس ابد محکوم گردد» و رضا‌شاه هم در زیر گزارش نوشت «تا ابد در محبس بماند.»

این‌گونه مدیر روزنامه‌ی آزاد، عبدالقدیر آزاد بدون محاکمه و بدون هیچ جرمی، تنها به جرم آزادی‌خواهی و وطن‌پرستی  به حبس ابد محکوم شد.

به این طریق دوره‌ی اول روزنامه آزاد که از سال 1302 آغاز شده بود به پایان رسید.

در دوران حکومت رضا شاه تنها روزنامه‌هایی می‌توانستند به حیات خود ادامه دهند که بر خلاف شاه مطلب ننویسند. در این دوران از آزادی قلم که بهترین ثمره‌ی مشروطه بود اثری نمانده بود ولی عبدالقدیر آزاد بی‌پروا و شجاعانه می‌نوشت و به خاطر همین  امر همیشه در زندان و تبعید بود و با خطر مرگ دست و پنجه نرم می کرد.

مدیر روزنامه‌ی آزاد، عبدالقدیر آزاد حتی قبل از تاسیس روزنامه آزاد در دوران اختناق فکری و فرهنگی و سلطه رژیم خود کامه قاجار که عرصه را بر پاره‌ای از روشنفکران و آزادیخواهان تنگ کرده بود در سال 1298 در مخالفت با قرارداد وثوق‌الدوله به مخالفت برخاست و با انتشار شبنامه‌هایی در مشهد علیه قرارداد وثوق‌الدوله به مبارزه برخاست و سپس دستگیر و هشت ماه به زندان افتاد.

در آن زمان شبنامه‌ها هم از وسایل ارتباط محسوب می شدند  و مخاطبانی بیش از روزنامه های دولتی داشتند.

او پس از آزادی برای مبارزه با قوام و قرارداد وثوق‌الدوله حزب  «طرفداران قانون اساسی» را تاسیس کرد و با حدود 400 نفر از اعضاء حزب دست به مبارزه مسلحانه زدند که شکست خوردند و عبدالقدیر آزاد به اعدام محکوم شد که با وساطت  سایر آزادی‌خواهان  حکم اعدام او لغو شد و پس از آن با انتشار روزنامه‌ی آزاد تصمیم گرفت مبارزاتش را از راه قلم ادامه دهد.

 

دوره‌ی دوم «روزنامه آزاد»

پس از  شهریور 1320 که زندانیان سیاسی پس از ورود متفقین و خلع رضاشاه  آزاد شدند، عبدالقدیر آزاد پس از 10 سال از زندان آزاد شد. وی با این که  همه دارایی و جوانی خود را از دست داده بود باز راه خود را دنبال کرد و با دست خالی ولی روحیه‌ای  مبارزتر و استوارتر از قبل دوباره مجوز «روزنامه آزاد»  را در سال 1320  کسب کرد و در یک دفتر اجاره‌ای انتشار آن را شروع کرد.

عبدالقدیر آزاد در آذر ماه 1320  «حزب استقلال» را  تاسیس کرد و در 19 اسفند 1320 روزنامه آزاد را به عنوان ارگان حزب و ناشر افکار حزب استقلال در تهران انتشار داد.

حزب استقلال در  1320  متشکل از چند نفر موسسین آن نبودند عبدالقدیر آزاد، ابوالفضل آل بویه و آقا احمد طباطبائی. این عده برای آزادی و استقلال ایران که در آن روزها دستخوش حوادث جنگ  قرار گرفته بود مشغول فعالیت شدند. حزب استقلال حزبی ملی و تکیه اصلی آن بر مردم بود و با هر گونه دخالت نیروهای خارجی در ایران مخالفت می‌کرد به همین جهت خیلی زود افراد وطن پرست به این حزب پیوستند و در زمان اندکی  به حزب بزرگی تبدیل شد.

 

مرامنامه و خط مشی روزنامه آزاد

  مرامنامه و خط مشی روزنامه و حزب عبدالقدیر آزاد  مبنی بر همان اصولی  بود که از ابتدا به آن معتقد بود.

  •  لزوم الغاءامتیازات و معاهدات خارجی.
  • کوتاه کردن دست اجنبی و اجنبی‌پرستان از تمامیت ارضی ایران.
  •  استقلال و حق حاکمیت ملی.

این سه هدف شعار نبود بلکه اعتقاد واقعی و مرام  او بود و تا آخرین  روز های مبارزات خود  همچنان ثابت قدم بر این اصول باقی ماند و نه حکم اعدام و نه تبعید و نه زندان و نه حبس ابد و نه شکنجه هیچکدام نه ترسی بر دلش انداخت و نه تزلزلی بر آرمان و اراده‌اش ایجاد کرد.

عبدالقدیر آزاد زمانی که روزنامه‌اش را در 1320 منتشر کرد، بخشی از «روزنامه آزاد» اختصاص داشت به خاطرات زندان یا اسرار زندان قصر تحت عنوان «سلول یا دخمه مرگ  فراموش شده» که به  افشاء اختناق دوره رضاشاه می‌ پرداخت و اسرار قتل تیمورتاش، سردار اسعد، ناصر قشقایی، سردار رشید، گروه 53 نفر و خیلی‌های دیگر را افشاء می‌کرد. این بخش انتشار خاطرات در روزنامه تا سال 1321 ادامه داشت تا اینکه این خاطرات به جایی رسید که منجر به افشاگری در مورد یکی از رجالی می‌شد که در راس کار بود و در نتیجه دولت روزنامه‌اش را توقیف کرد و بعد از بازگشایی اجازه انتشار بقیه خاطرات زندان را ندادند.

«روزنامه‌ی آزاد» بواسطه سر مقاله‌های تند و انتقادی که به قلم خود عبدالقدیر آزاد بود و هیأت حاکمه را شدیداً مورد انتقاد قرار می‌داد  خیلی زود در جامعه معرفی و طرفداران بسیار بدست آورد و در سیاست روز نیز بسیار مؤثر بود و بهمین دلیل مرتباً روزنامه او توقیف می‌شد.

در سال 1321 در زمان نخست وزیری قوام السلطنه  به علت کمبود نان بلوا همه شهر را گرفته بود و بنام «بلوای نان» معروف بود. در این دوره قوام السلطنه کلیه مطبوعات کشور را تعطیل و توقیف کرد و به مدت 43 روز کلیه نشریات از انتشار باز ماندند.

 «روزنامه آزاد» که از مخالفین قوام بود توقیف و قوام سخت در پی دستگیری  عبدالقدیر آزاد  بر آمد که در نهایت موفق به دستگیری او نشد و سرانجام پس از سقوط دولت قوام «روز نامه آزاد» پس از دو ماه مجدداً بکار و فعالیت پرداخت.

در سال‌های 1322 و 1323  به دلیل مقالاتی که در روزنامه آزاد علیه قشون روس و انگلیس و سیاست‌های آنان  می‌نوشت، خشم  و واکنش رسمی  این دولت‌ها را بر می‌انگیخت و «روزنامه آزاد»  مکرارا با تقاضای این سفارتخانه‌ها توقیف  می‌شد. و هنگامی که روزنامه آزاد توقیف می‌ شد او در روزنامه‌های دیگر «برق»، «وجدان» و «هراز» می‌نوشت که این امر سخت  خشم سفیر انگلیس «سر بولارد» را بر انگیخت و تقاضای دستگیری عبدالقدیر آزاد را کرد. دولت عبدالقدیر آزاد را تحت فشار گذاشت تا تعهد بدهد گه دیگر علیه روس و انگلیس ننویسد ولی او  این کار را نکرد و مثل همیشه مجدداً  روزنامه توقیف ماند.  پس از مدتی با شکایت عبدالقدیر آزاد و سایر روزنامه‌ها حکم توقیف لغو شد. عبدالقدیر آزاد چون بی‌پروا، روشن و ساده می‌نوشت، تطمیع نمی‌شد و از تهدید هم نمی‌هراسید همیشه در خطر توقیف و زندان بود.

عبدالقدیر آزاد که به دلیل 25 سال سابقه مبارزاتی و اعتقادات پاک و آزادیخواها‌نه در میان مردم از محبوبیت خاصی برخوردار بود در دوره 15 مجلس شورای ملی بعنوان  نماینده سبزوار به مجلس راه یافت.

 از آنجایی که در تمام عمر مبارزاتی‌اش هدف او مبارزه با رجال وطن‌فروش و وابسته به بیگانه‌ که در مسند پست‌های اساسی  قرار داشتند بود و بدبختی و عقب‌ماندگی ایران را از رجال دست‌نشانده اجنبی و هیأت حاکمه فاسد می‌دانست، از ابتدا در مجلس جزء یک اقلیت تندرو قرار گرفت و  دولت حکیم‌الملک را به‌ د‌لیل تعلل در تجدید نظرقرارداد 1933 نفت جنوب محکوم و استیضاح کرد. هژیر را در جلسات متعدد استیضاح و در نهایت مجبور به استعفاء کرد.

«روزنامه آزاد» که با انتشار خبرهای کامل و دقیق از مجلس و چاپ جریان استیضاح که موجب افشاگری‌های بسیار شده و پرده از اسرار و فعل و انفعالات و نیات دربار و مقامات نظامی کشور  بر می داشت، سبب بیداری اذهان عمومی شده و باعث جذب بسیج مردم در صحنه  مبارزات سیاسی ملّی شد. عبدالقدیر آزاد همین رویکرد را در مورد دولت ساعد ادامه داد و مانع از تصویب قرارداد گس ـ گلشاییان در مجلس 15 شد.

عبدالقدیر آزاد در سال 1328 جزو 19 نفری بود که در دربار تحصن کرد و دولت را به مداخله در انتخابات متهم کرد. این اعتراض پیش‌درآمدی بر تشکیل جبهه ملی به رهبری دکتر مصدق بود و عبدالقدیر آزاد در شکل گیری آن نقش فعال و موثر داشت و جزو چند نفری بودند که جبهه ملی را بنیان گذاری کردند.

 با برگزاری انتخابات مجدد، عبدالقدیر آزاد که بعد ازمبارزات وطن‌پرستانه‌ای که در مجلس 15 برای مخالفت با قرارداد گس ـ گلشائیان و تلاش برای الغاء  قرارداد نفت جنوب انجام داده بود در میان توده مردم از محبوبیت بسیاری برخوردار شده بود و با آراء زیادی جزو 8 نفری بود که از جبهه ملی بعنوان نماینده تهران به وکالت مجلس شانزدهم شورای ملی رسید.

عبدالقدیر آزاد به همراه 7 نفر نماینده‌ی دیگر جبهه‌ی ملی در مجلس شانزدهم، فراکسیون وطن را برای استیفاء و احقاق حقوق ملت ایران را  از شرکت نفت انگلیس تشکیل دادند.

در دوره شانزدهم میزان مخالفت‌های عبدالقدیر آزاد با رزم‌آرا نخست وزیر وقت بسیار شدت یافته  و از جمله نمایندگانی بود که رزم‌آرا را استیضاح کرد.

در این میان حزب استقلال به رهبری عبدالقدیر آزاد با متینگ‌های سیار که به مدت چندین روز علیه رزم‌آرا و دربار و هم چنین «الغاء امتیازات خارجی نفتی»  و با به حرکت درآوردن  تابلو‌هایی که «نفت خون ملت است و 48 سال مکیدن این خون کافیست» مردم را به آگاهی می‌رساند.

روزنامه آزاد که ناشر افکار حزب استقلال  بود با  انعکاس تمامی جریانات و افشاگری‌ها‌ی خود  نقش بسزائی در حرکت مردمی و روشن کردن اذهان عمومی  برای احقاق حقوق مردم از شرکت نفت انگلیس و مبارزه با رجال وطن فروش داشت و آنها برای ملی شدن نفت مبارزات عظیمی کردند.

  عبدالقدیر آزاد ناشر روزنامه در میان مردم به اوج  شهرت و محبوبیت رسیده بود. دردوران نخست‌وزیری رزم‌آرا او به همراه عده‌ای از روزنامه‌نگاران نسبت به تضییعاتی که دولت نسبت به مطبوعات اعلام می‌کرد دست به تحصن زد.

روزنامه‌ی ازاد  یک روز‌نامه مبارز، روشنگر و حق‌گو بود و چون نه وابسته به روس، نه انگلیس، نه دربار، و نه هیج دولتی نبود و همواره حقایق را می‌نوشت و به عنوان یک روزنامه‌ی ملی و آزاد به وظیفه‌ی خود عمل می کرد، پرده از اسرار پشت پرده‌ی دولتها و رجال وابسته به بیگانه بر می‌داشت، از این رو در زمان همه دولت‌ها مورد توقیف  قرار می گرفت. زیرا عبدالقدیر آزاد اهل سازش و زد و بند نبود و تنها بنا بر اعتقاداتش همواره صادقانه  برای کوتاه کردن دست بیگانه و بیگانه‌پرستان و رجال فاسد و خود فروخته با قلم خود و با انتشار حقایق مبارزه می‌کرد  حتی با از دست دادن جان و مال خود در این راه مضایقه نمی‌کرد.

در دوران نخست وزیری مصدق روزنامه‌ی آزاد که ناشر افکار حزب استقلال و عبدالقدیر آزاد بود به انتخاب اعضاء کابینه او اعتراض کرد و نوشت «با لشکر انگلیس نمی توان به جنگ انگلیس رفت»  و نوشت مبارزه با انگلیس مربوط به بودن یا نبودن سفیر او نیست. مبارزه با انگلیس با عمال آن‌هاست که در رأس وزارتخانه‌ها و کمپانی نفت و ادارات قرار دارند. و هم چنین مخالفت با تصمیم مصدق به رفراندم برای انحلال مجلس را اعلام می کرد عبدالقدیر آزاد اعتقاد راسخ به وجود مجلس و قدرت مجلس به عنوان قانون‌گذار و سخنگوی ملت ایران داشت.

عبدالقدیر آزاد الغاء قراردادهای نفتی بر اساس حق حاکمیت ملی را بهترین برای منافع ملت ایران می‌دانست و برای تصویب  ملی شدن نفت در مجلس 16 مبارزه و تلاش‌های فراوانی کرد ولی با گذشت زمان و بر اساس دلائل و مدارکی که روشنگر نوع دیگری از حقیقت بود و در روزنامه آزاد و تریبون مجلس 16 سعی در افشاء حقایق و روشن کردن اذهان عمومی کرد که این امر بر مزدوران انگلیسی خوش نمی‌آمد و سعی در ترور شخصیتی کسانی که روشنگری می‌کنند داشتند  تا آن‌ها را از وجهه بیندازند.

روزنامه آزاد اعلام کرد  از سال 1320 به این طرف «روزنامه‌ی آزاد» و «حزب استقلال» از کسانی بودند که در تمام سال‌ها روشنگری‌های زیاد می‌کردند  و تمام مبارزاتشان  برای الغاء امتیازات نفتی و کوتاه کردن دست اجنبی بوده  که مدارک تاریخی آن از 30 سال قبل موجود است، ولی حالا اگر کسی بخواهد کوچکترین حقیقتی را رو کنند و مخالفتی علیه این مسئله بکنند می‌گویند مخالف نفت است. عبدالقدیر آزاد در همه  این سال‌ها تمام مبارزاتش برای نفت بوده و بعد از این هم خواهد بود ولی با این شرایطی که در این کابینه است این مسئله به جایی نخواهد رسید.

 

روزنامه آزاد پس از کودتای 28 مرداد

عبدالقدیر آزاد پس از کودتای 28 مرداد  مجدداً با همان خط  مشی انتقادی همیشگی  خود را ادامه داد و در اولین شماره که بعد از کودتا  چاپ شد (شماره801، سال 1332) با سر مقاله «روی سخن با سپهبد زاهدی است»خطاب به زاهدی نوشت اگر بخواهید از مردان نیک و خوش نام استفاده نکنید و بروید بدنبال همان دزدان و تبه‌کاران  و کسانی که مصدر شغل‌های مهم بوده و داغ باطله خورده و به خدمتگذاری اجنبی معروفند، عمر زمامداری شما کوتاه و با وضع رقت‌باری از صحنه سیاست کنار خواهید رفت و این توصیه دوستانه را به شما می‌کنم که تا وقتی  خواسته مردم را مورد توجه قرار دهید با شما هستم و اگر به خواسته مردم توجهی  نکنید، در طرف مقابل شما قرار  خواهم گرفت.» او در شماره‌های بعدی سپهبد زاهدی را مورد انتقاد قرار داد که «علت اینکه هنوز سکوت کرده‌اید اینست که نفوذ انگلیس در اکثر دستگاه‌های دولتی با کمال شدت جریان دارد، از این جهت دستگاه‌های دولتی و روزنامه‌ها جرات افشاء آن را ندارند و جز اینکه بگویید خطری استقلال ایران را تهدید می‌کرد، چیزی نمی‌گویید ولی من نه صاحب شغل و مقامم که بترسم از من بگیرند، و نه منافع مادی در دستگاه‌های دولتی دارم که وحشت از دست دادنش را داشته باشم. آنچه باید بگویم را می‌گویم و تا آنجا که بتوانم مردم را آگاه می‌کنم.»

پس از کودتای 28 مرداد عبدالقدیر آزاد خیلی بی پرواتر و انتقادی‌تر  در مورد سیاست‌های انگلستان و نقشه‌های شومی که برای ایران کشیده بود مقاله می‌نوشت.

خصوصاً وقتی در چند شماره آخر روزنامه از اسرار قتل هژیر و رزم آرا به دستور انگلیس پرده برداشت باعث شد که اجازه فعالیت روزنامه آزاد برای همیشه از اوگرفته شود، و «روزنامه آزاد» و همچنین «حزب استقلال» برای همیشه بسته شود. یعنی بعد از کودتای 28 مرداد تنها 25 شماره (از 801 تا 826 ) از این روزنامه منتشر شد.

به این طریق روزنامه آزاد که  مدت 20 سال از روزنامه‌های وزین، انقلابی و روشنگر بود و هم چنین حزب استقلال برای همیشه توقیف و هرگز اجازه انتشار آن به عبدالقدیر آزاد داده نشد. 

 روزنامه‌ی آزاد  از سال 1302 تا 1332 با وقفه منتشر می‌شد و علت این وقفه‌ها  دستگیری، تیعید، زندان و یا حبس ابد مدیر و ناشر مبارز و آزادیخواه آن عبدالقدیر آزاد بود که طولانی‌ترین این وقفه 10 سالی بود که بدون جرم و محاکمه در زندان رضاشاه بود. او 15 سال از عمر خود  را به دلیل مبارزه سیاسی از راه  قلم در زندان گذراند.

 عبدالقدیر آزاد مدت 30 سال سابقه روزنامه‌نگاری داشت  که با روشنگری پرده از اسرار دولت‌های وقت  بر می‌داشت و از این طریق به مبارزات سیاسی خود ادامه  می‌داد و باعث بیداری اذهان عمومی می‌شد. شاه بخاطر شناختی که از عبدالقدیر آزاد و اعتقادات او داشت از او واهمه داشت و به این دلیل اجازه فعالیت و مبارزه سیاسی برای همیشه از او گرفته شد.

روزنامه‌ی آزاد در طول تاریخ 30 ساله انتشار خود بیانگر مرام اصلی حزب استقلال و افکار و اهداف آزادیخواهانه و وطن‌پرستانه سردبیر  و ناشر  آن عبدالقدیر آزاد بود. این روزنامه در طی سال‌ها افشاگر سیاست‌های ضد مردمی برخی از سیاستمداران وقت و نفوذ خارجی و  عمال داخلی آنها در سرنوشت ملت ایران بود  .

 

درباره عبدالقدیر آزاد

خانم آزاد پدر مرحوم خود را چنین معرفی می‌کند: عبدالقدیر آزاد از رجال سیاسی و آزادی‌خواهان دوران مشروطه و پس از مشروطه بود. او یک سیاستمدار، روزنامه‌نگار، ناشر روزنامه آزاد‌، بنیان‌گذار و رهبر حزب استقلال و نماینده‌ دوره‌های  15 و 16 مجلس شورای ملی بود. او از مبارزان سرسخت وطن ما بود که سابقه آزادی‌خواهی و مبارزات او به  دوران  مشروطیت بر می‌گردد. در 50 سال دوران مبارزاتی‌اش فراز و نشیب‌ها و رنج‌های فراوانی کشید و مدت 15 سا ل از آن را در زندان در دوره‌ی رضا‌شاه گذراند.

عبدالقدیر آزاد در 20 آبان ماه 1353 در سن 83 سالگی چشم از جهان فرو بست. روحش شاد.

 

مرحوم عبد‌القدیر آزاد

 

عبد‌القدیر آزاد در سمت راست،‌ 1301، سال تأسیس روزنامه آزاد

 

روزنامه آزاد در سال 1303

 

روزنامه آزاد در سال 1303

 

اولین شماره روزنامه آزاد بعد از 10 سال زندان و انتشار مجدد آن 

    بازدید:627
    یادداشت ها
    Parameter:305065!model&4732 -LayoutId:4732 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار