کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هجدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏18
[1396/05/30]

جلسه:29 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه هشتم تیر ماه 1333.  

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تقدیم یک فقره طرح سه فورى به وسیله آقاى قنات‌آبادى

3- تقدیم یک فقره لایحه راجع به پشتوانه اسکناس به وسیله آقاى وزیر دارایی به قید دو فوریت و طرح و تصویب دو فوریت آن

4- قرائت گزارش کمیسیون عرایض راجع با اعلام جرم آقاى عبدالصاحب صفایی علیه آقاى دکتر مصدق و ارجاع امر به کمیسیون دادگسترى

5- بیانات آقاى حشمتى طبق ماده 90 آیین‌نامه و جواب آقاى دولت‌آبادى

6- طرح گزارش کمیسیون تحقیق راجع به انتخابات فردوس و نمایندگى آقاى امیرتیمور و تصویب آن

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏18

 

 

جلسه:29

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه هشتم تیر ماه 1333.

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تقدیم یک فقره طرح سه فورى به وسیله آقاى قنات‌آبادى

3- تقدیم یک فقره لایحه راجع به پشتوانه اسکناس به وسیله آقاى وزیر دارایی به قید دو فوریت و طرح و تصویب دو فوریت آن

4- قرائت گزارش کمیسیون عرایض راجع با اعلام جرم آقاى عبدالصاحب صفایی علیه آقاى دکتر مصدق و ارجاع امر به کمیسیون دادگسترى

5- بیانات آقاى حشمتى طبق ماده 90 آیین‌نامه و جواب آقاى دولت‌آبادى

6- طرح گزارش کمیسیون تحقیق راجع به انتخابات فردوس و نمایندگى آقاى امیرتیمور و تصویب آن

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و چهل دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- اسامى غائبین جلسه پیش قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

غائبین بااجازه- آقایان: دکتر افشار، کریمى، تربتى، صدرزاده، میراشرافى، سلطانى، صادق بوشهرى، مکرم.

غائبین بى‌اجازه- آقایان: کدیور، مصطفى ذوالفقارى، دکتر سعید حکمت، پورسرتیپ.

دیرآمدگان و زودرفتگان بااجازه- آقایان: پیراسته، غضنفرى، حائری‌زاده، شوشترى، حشمتى هر یک 15 دقیقه.

رئیس- آقاى حشمتى نسبت به صورت جلسه اعتراضى دارید؟

حشمتى- در جلسه قبل جناب آقاى دولت‌آبادى فرمایشاتى کردند که براى بنده اهانت‌آمیز بوده است چون اولین کسى بودند که به بنده نسبت تزویر دادند لذا اجازه می‌خواهم که طبق ماده 90 چند دقیقه عرایضى بکنم.

رئیس- بسیار خوب وارد دستور که شدیم بفرمایید. آقاى پورسرتیپ.

پورسرتیپ- خاطر مبارک مستحضر است که بنده تقاضاى مرخصى کرده بودم و اجازه فرمودید حالا بنده را غایب بدون اجازه نوشته‌اند.

رئیس- تقاضاى شما در کمیسیون بوده است اصلاح می‌شود دیگر نظرى نسبت به صورت مجلس قبل نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت مجلس جلسه پیش تصویب شد دو نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند (جمعى از نمایندگان- دستور آقا دستور) (پیراسته- سومى هم بنده هستم) چون آقایان تقاضا می‌کنند وارد دستور شویم نطق‌هاى قبل از دستور را می‌گذاریم به بعد از دستور و اگر بعد از دستور وقت نشد نوبت آقایان براى جلسه بعد محفوظ است.

دولتشاهى- بنده صبح زود آمده‌ام اسم نوشته‌ام.

رئیس- اگر آخر جلسه وقت نشد حق شما براى جلسه بعد محفوظ است.

قنات‌آبادى- طرح سه فوریتى است راجع به مطبوعات به امضاى 19 نفر از آقایان نمایندگان محترم تقدیم می‌شود.

3- تقدیم یک فقره لایحه راجع به پشتوانه اسکناس به وسیله آقاى وزیر دارایی به قید دو فوریت و طرح و تصویب دو فوریت آن

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی (دکتر امینى)- آقایان نمایندگان محترم به خاطر دارند که در 1326 طرحى از مجلس راجع به پشتوانه اسکناس گذشت و دولت را موظف کرد در ظرف 3 ماه لایحه پشتوانه اسکناس را تقدیم مجلس بکند از آن تاریخ با آنکه 6 سال می‌گذرد براى این که دولت به وظیفه قانونى خودش عمل کرده و لایحه را بعد از 3 ماه تقدیم کرد ولى هنوز لایحه‌اى براى پشتوانه اسکناس وجود ندارد در این مدت شش سال تحولاتى از نظر پولى در مملکت بوجود آمده که ایجاب می‌کند که یک قانون جامعى راجع به پشتوانه اسکناس تقدیم مجلس بشود این است که هم اهمیت دارد و بنده مطمئن هستم که آقایان ببانک ملى و ثبات این مؤسسه بزرگ ملى علاقمند هستند تقاضا می‌کنم که به قید دو فوریت این قانون تصویب بشود و مقدمتاً می‌خواهم عرض بکنم که این کار با انتشار اسکناس ارتباطى ندارد و اگر یک عده‌اى در خارج از این جریان سوء استفاده می‌کنند براى این که قیمت‌ها را بالا ببرند بعد از این که این طبع و توزیع شد آقایان ملاحظه خواهند فرمود که نه دولت استفاده اسکناسى می‌خواهد بکند و نه همچو نظرى در بین هست می‌خواستم تقاضا کنم که نسبت به این موضوع توجه مخصوصى بفرمایند که زودتر تصویب بشود.

رئیس- لایحه تقدیمى دولت قرائت می‌شود.

قنات آبادى- قربان طرح 3 فوریتى مقدم است.

رئیس- وقتى لایحه دولت دو فوریت داشته باشد همان حال سه فوریتى پیشنهادى آقایان نمایندگان را دارد چون دولت نمی‌تواند با بیش از دو فوریت لایحه‌اى تقدیم کند.

(لایحه دولت به شرح زیر قرائت شد.)

مجلس شوراى ملى.

پس از آن که قانون تفویض اختیار اجازه انتشار اسکناس به هیئت نظارت اندوخته اسکناس مصوب 28 آبان 1321 در دوره پانزدهم قانون‌گذاری به موجب ماده واحده‌اى

+++

در تاریخ 24 دى 1326 لغو گردید ضمن تبصره این ماده واحده دولت مکلف شد که در ظرف سه ماه مقداز حداکثر اسکناسى که بانک ملى ایران مجاز است در گردش داشته باشد با میزان پشتوانه آن تعیین نموده و لایحه آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم دارد. به طوری که خاطر نمایندگان محترم به خوبى مستحضر است با وجود آن که در مدت قانونى طرح لازم از طرف دولت تقدیم گردیده تا حال قانونى براى پشتوانه اسکناس از تصویب مجلس نگذشته است.

باقى ماندن این وضع یکى از وظایف اصلى بانک ملى ایران را که طبق قانون مصوب مرداد 1317 نشر اسکناس و تنظیم جریان پول می‌باشد مجمل گذارده است و با توجه به این که جریان اسکناس در بیشتر کشورهاى جهان در دست بانک‌هاى مرکزى است اینک لایحه قانونى پشتوانه اسکناس را در ده ماده با قید دو فوریت تقدیم و تقاضاى تصویب آن را دارد. منشی براى مزید اطلاع شرح مختصرى نیز از وضع پشتوانه و میزان انتشار اسکناس در سال‌هاى اخیر به استحضار نمایندگان محترم می‌رساند.

1- از لغو انتشار اسکناس‌هاى بانک ملى ایران تا تاریخ 28 آبان 1321 به تدریج میزان اسکناس‌هاى منتشره به هزار و پانصد میلیون ریال رسید ه در تاریخ مزبور این اسکناس‌ها 60 درصد پشتوانه قانونى مرکب از طلا و نقره و جواهرات سلطنتى داشته که فقط 22 درصد آن را طلا و نقره و بقیه را جواهرات سلطنتى تشکیل می‌داد.

2- به موجب قانون 28 آبان 1321 اجازه انتشار اسکناس به هیئت نظارت اندوخته اسکناس واگذار گردید و مقرر شد که پشتوانه فلزى اسکناس‌هاى منتشره تا تاریخ 28 آبان 1321 به نرخ بازار بین‌المللى ارزیابى شود و اسکناس‌هایی که بعداً منتشر خواهد شد داراى صددرصد پشتوانه مرکب از 60 درصد طلا و 40 درصد ارز قابل تبدیل به طلا باشد طبق قانون مزبور نیز 4300 میلیون ریال اسکناس منتشر گردید و در نتیجه میزان انتشار اسکناس به 7800 میلیون ریال و تناسب کل پشتوانه از حیث طلا و ارز به 64 ر 77 درصد رسید.

3- در دوره حکومت سابق بدواً طبق قانون مرداد 1330 مبلغ 14 میلیون لیره از ارزهاى پشتوانه در اختیار دولت گذاشته شد که در نتیجه تناسب کل پشتوانه 7800 میلیون ریال اسکناس منتشره را به 42 ر 61 درصد رسانید و بعداً به موجب قانون اختیارات 3120 میلیون ریال اسکناس نیز بدون پشتوانه فلزى و ارزى منتشر گردید که مجموع اسکناس منتشره را به مبلغ 10920 میلیون ریال افزایش و نسبت کل پشتوانه را به 88 ر 43 درصد کاهش داد.

اکنون در لایحه تقدیمى با وجود آن که نرخ طلا و ارز در بازارهاى آزاد چند برابر نرخ‌هاى رسمى می‌باشد دولت به منظور استحکام بنیان پشتوانه اسکناس‌ها تمام موجودى طلا و ارزهاى کنونى پشتوانه را با همان نرخ‌هاى رسمى بین‌المللى مأخذ قرار داده و حد نصاب چهل درصد پشتوانه فلزى وارزى منظور در لایحه را روى همین مأخذ استوار نموده است.

با تصویب این لایحه اولا وضع اسکناس‌هاى ایران و پشتوانه آنها که در حال حاضر داراى کیفیت‌هاى متفاوت می‌باشد و بر اثر وضع قوانین مختلف صورت مبهم و پیچیده‌اى را به خود گرفته است بر اساس صحیح و ثابتى گذارده خواهد شد که از این حیثیت باعث تقویت اعتماد مردم در ارزش داخلى پول کشور خواهد گردید ثانیاً مبلغ 14 میلیون ریال اسکناس‌هایی که بدون پشتواه و فقط در برابر تعهد دولت به جریان گذارده شد در جمع کل میزان انتشار اسکناس ادغام و دو برابر کلیه اسکناس‌هاى منتشره چهل درصد پشتوانه‌هاى فلزى و ارزى بارزشى که فوقاً اشاره شد منظور خواهد گردید ثالثاً به بلاتکلیفى بانک ناشر اسکناس که شش سال است با لغو قانون 28 آبان 1321 دچار این وضع گردیده خاتمه اده خواهد شد.

نخست وزیر- سپهبد زاهدى- وزیر دارایی- دکتر امینى‏

ماده اول- هیئت نظارت اندوخته اسکناس بانک ملى ایران مکلف است در مقابل اسکناس‌هایی که تا تاریخ تصویب این قانون منتشر شده و یا بعداً انتشار خواهد داد پشتوانه به شرح زیر نگاهدارد:

الف- حداقل چهل درصد طلا و ارز قابل تبدیل یا تضمین شده به طلا مشروط به این که هیچ گاه مقدار طلا از سى و پنج درصد کل پشتوانه کمتر نباشد.

ب- حداکثر طلا یا ارز قابل تبدیل به طلا که علاوه بر پشتوانه 40 درصد عنداللزوم می‌توان پشتوانه سپرد هیچ گاه از هم ارز سى میلیون دلار به نرخ رسمى 25/ 32 ریال نباید تجاوز کند.

ج- بقیه تا میزان صد درصد اسناد بدهى دولت خواهد بود و جواهرات موضوع قانون 25 آبان 1316 به عنوان وثیقه اسناد بدهى دولت تحت نظر هیئت نظارت اندوخته اسکناس باقى خواهد ماند.

تبصره 1- موجودى طلاى پشتوانه در تاریخ تصویب این قانون به هیچ وجه از اختیار هیئت نظارت اندوخته اسکناس خارج نخواهد شد و منحصراً پشتوانه اسکناس طبق بند (الف) قرار خواهد گرفت.

تبصره 2- ارزش طلاى پشتوانه کماکان از هر گرم 29013336/36 ریال و ارزهاى پشتوانه بر مبناى نرخ‌هاى صدوق بین‌المللى پول و بر اساس هر دلار 25/ 32 ریال خواهد بود.

تبصره 3- سهمیه دولت ایران در صندوق بین‌المللى پول و بانک بین‌المللى پول و بانک بین‌المللى ترمیم و توسعه (موضوع قوانین مصوب ششم دی‌ماه 1324 و بیست و ششم فروردین 1327) جزو پشتوانه مقرر در بند (الف) محسوب خواهد شد.

تبصره 4- معادل مبلغى که از اسناد بدهى دولت جزو پشتوانه قرار خواهد گرفت از بدهی‌هاى موعد گذشته این که دولت به قسمت بانکى بانک ملى ایران دارد کسر خواهد شد.

ماده دوم- اجراى قسمت ب ماده اول این قانون بپیشنهاد بانک ملى ایران و تصویب هیئت مشترکى از اعضاى شوراى عالى بانک ملى ایران و هیئت نظارت اندوخته اسکناس خواهد بود.

تبصره- جلسات هیئت مشترک وقتى رسمیت خواهد داشت که لااقل پنج نفر از اعضاى شوراى عالى بانک و پنج نفر از اعضاى هیئت نظارت اندوخته اسکناس در جلسات حضور داشته باشند و تصمیمات هیئت مشترک با موافقت لااقل هفت نفر از اعضاى حاضر گرفته می‌شود.

ماده سوم- از جریان خارج کردن هر نوع اسکناس و تعویض اسکناس‌هایی که از جریان خارج می‌شود با نوع دیگر اسکناس بنا به پیشنهاد بانک ملى ایران و موافقت هیئت مشترک مذکور در ماده 2 و به تصویب هیئت وزیران صورت خواهد گرفت، مهلتى که براى تعویض اسکناس‌هاى مذکور تعیین می‌شود در هر مورد از یک سال کمتر نخواهد بود.

اسکناس‌هایی که تعویض آن در ظرف مدت معینى اعلام می‌شود پس از انقضاى آن مدت از درجه اعتبار ساقط خواهد بود.

تبصره- تفاوت حاصله از میزان اسکناس انتشار یافته و اسکناس جمع‌آورى شده به نفع دولت خواهد بود مادام که دولت بدهى به بانک دراد بابت بدهى دولت به قسمت بانکى بانک ملى ایران محسوب خواه شد.

ماده چهارم- نمایندگى دولت در هیئت نظارت اندوخته اسکناس با وزیر دارایی خواهد بود. دو نفر نماینده مجلس شوراى ملى که طبق مفاد تبصره ماده 29 قانون اساسنامه بانک ملى ایران به عضویت هیئت نظارت اندوخته اسکناس انتخاب می‌شوند تا انتخاب جانشین خود به این سمت باقى خواهند ماند.

تبصره- بازرس دولت در بانک ملى ایران در موقع تصدى به هیچ عنوان نمی‌تواند سمت دیگرى در دستگاه‌هاى دولتى و غیر دولتى داشته باشد.

ماده پنجم- اسکناس‌هایی که بانک ملى ایران به خارج سفارش می‌دهد در موقع ورود به کشور از پرداخت هر گونه حقوق گمرکى و عوارض دیگر معاف خواهد بود.

ماده ششم- دولت مکلف است:

الف- از سال 1334 در ظرف شش سال کلیه وام‌هایى را که به شرکت ملى نفت ایران مستقیماً یا به طور مستقیم توسط بانک ملى ایران داده شده است با اقساط متساوى سالیانه از محل درآمدهاى شرکت مزبور واریز نماید.

ب- از سال 1334 حق‌السهمى را که از سود بانک به دولت تعلق خواهد گرفت مادام که دولت بدهى به قسمت بانکى بانک ملى ایران دارد به منظور تقلیل بدهی‌هاى مزبور به بانک ملى ایران بپردازد.

ماده هفتم- وام‌هایی که قسمت بانکى بانک ملى ایران ممکن است در آتیه طبق قوانین به دولت و سازمان برنامه و شهرداری‌ها و شرکت‌ها و بنگاه‌هاى تشکیل یافته با سرمایه دولت بدهد منحصراً باید به مصرف عمران و یا افزایش تولید کشور برسد. بانک‌هایی که با سرمایه دولت تشکیل شده یا می‌شوند از این قاعده مستثنى هستند به شرط این که وام دریافتى آنها به مصرف اعطاى وام به دولت و شهرداری‌هاى و وام‌هاى غیر تولیدى به بنگاه‌ها و شرکت‌هایی که با سرمایه دولت تشکیل یافته‌اند نرسد. وزارت دارایی باید نظارت نماید که وام‌هاى مذکور فقط براى امور عمرانى و تولیدى گرفته شود.

ماده هشتم- نرخ بهره کلیه بدهی‌هاى دولت اعم از تنخواه گردان و غیره و کارمزد انتقالات وجوه دولت با موافقت وزارت دارایی و بانک ملى ایران تعیین خواهد شد.

ماده نهم- هر قانون یا موادى از قوانین که با مقررات این قانون متناقض باشد ملغى است.

ماده دهم- آیین‌نامه این قانون به پیشنهاد بانک ملى ایران و (تصویب هیئت مشترک مندرج در ماده 2 و به موجب تصویبه نامه هیئت وزیران به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

نخست وزیر- سپهبد زاهدى- وزیر دارایی- دکتر امینى‏

رئیس- فوریت اول لایحه مطرح است یکى یکى می‌پرسم آقایان موافق و مخالف جواب بدهند آقاى شوشترى موافقید؟ (شوشترى- بله) آقاى مشایخى موافقید؟ (مشایخى- بله) آقاى پیراسته موافقید؟ (پیراسته- مخالفم) بفرمایید و بدانید که وقتى می‌گویید مخالفم اگر موافق صحبت کردید از موضوع خارج شدید جلوگیرى می‌کنم.

پیراسته- عرض کنم به نظر بنده مسائلى که مربوط به مملکت است و سر و

+++

کار با زندگى مردم دارد از موضوع احساسات یا مخالفت و موافقت باید دور باشد این مسئله اسکناس یک مسئله‌اى نیست که مربوط به دولت باشد این مربوط به مملکت است و باید کمال دقت در او بشود مبادا تصمیمى خداى نخواسته گرفته بشود که به ضرر مملکت باشد بنده نگرانى که از این لایحه دارم مخصوصاً می‌خواهم آقاى وزیر دارایی توجه بکنند نگرانى من بیشتر از این است که در این مملکت یک دسته‌اى هستند که به جا یا نابه جا از هر موضوعى سوء استفاده می‌کنند و زندگى مردم را روزبه‌روز گران‌تر می‌کنند براى نمونه عرض می‌کنم که مثلاً اگر در گواتمالا اغتشاشى شده است این تاجر ایرانى قرقره را گران‌تر می‌کند حالا چه ارتباطى هست بین قرقره با اوضاع گواتمالا بنده نمی‌دانم یا فرض کنیم که اگر یک دانه از دکان‌هاى بازار دچار حریق می‌شود یک مرتبه تمام اجناس براى حریق این دکانى که تمام سرمایه‌اش 20 هزار تومان بوده گران می‌شود و نظایر این. در دوره گذشته اشخاصى که خون مردم را می‌مکیدند زندگى را روزبه‌روز گران‌تر می‌کردند براى این که لشکر زنده باد مرده باد داشته باشند نه تنها جلوگیرى نمی‌کردند بلکه تشویق‌شان می‌کردند و مالیات ازشان نمی‌گرفتند الان آقاى وزیر دارایی تشریف بیاورند اینجا و بفرمایند از این اشخاصى که یک بر صد استفاده می‌کنند و صد برابر استفاده می‌کنند و خون مردم را می‌مکند در دوره گذشته چقدر مالیات کرفتند (قنات‌آبادى- و سایر دوره‌ها هم) مخصوصاً در دوره گذشته بیشتر براى این که لشکر زنده باد و مرده باد داشته باشند.

قنات آبادى- در این مملکت رسم نیست از ثروتمندها و طبقه اعیان مالیات بگیرند.

پیراسته- این است که یک مسئله‌اى که جنبه اقتصادى دارد و براى مملکت شاید لازم باشد آقایانى که در کمیسیون خاص شرکت کردند گفته‌اند که این لازم است بنده تمام نگرانى و مخالفتم از این است که آقاى وزیر دارایی چگونه ما را مطمئن می‌کنند که این عده‌اى که می‌خواهند به هر طریقى که ممکن است خون مردم را بمکد (حمید بختیار- آقاى وزیر دارایی این کار را وسیله قرار می‌خواهد بکند) اینها این را وسیله قرار می‌دهند که باعث زحمت مردم بشوند بچه وسیله شما جلوگیرى خواهید کرد؟ نتیجه اگر آقاى وزیر دارایی اینجا ما را مطمئن بکنند که این وسیله‌اى نخواهد شد که یک عده خدانشناسى از خدا بی‌خبر خون مردم را در شیشه بکنند بنده موافقم و اگر نه بنده مخالف هستم.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- بنده خیلى متشکرم از آقاى پیراسته که از نقطه نظر فنى تذکر فرمودند که مطالب فنى را با احساسات نباید مخلوط کرد و حق هم با ایشان است براى این که این مسائل فنى باید در دستگاه‌هاى مربوط به خودش که تخصص دارند مطالعه بشود و در جلسه علنى مطرح بشود بنده خواستم به ایشان اطمینان بدهم که این لایحه، لایحه تازه‌اى نیست چندین ماه است که در بانک ملى مطالعه شده و در موقعى هم که نمایندگان صندوق بین‌المللى پول آمده‌اند و امیدوارم که آقایان نسبت به تخصص آنها تردیدى نداشته باشند با آنها هم مشورت شده بالاخره در کمیسیون خاصى که از طرف مجلس شوراى ملى تعیین شد راجع به این موضوع آنجا هم دقت کافى شده بنابراین بنده می‌خواستم ایشان را مطمئن بکنم که از لحاظ فنى رعایت تمام این جوانب شده (پیراسته - سوء استفاده تجار؟) سوء‌استفاده تجار و یا اشخاصى که شاید نشود اطلاق تاجر بهشان کرد اگر گفته شود که تجار این کار را می‌کنند بنده خیال می‌کنم از انصاف دور است براى این که تاجرى که روى اصول و روى قوانین و عرف تجارت می‌کند بنده عقیده یقین دارم که نمی‌آید سوء استفاده بکند براى این که بایست یک تجارت مشروع و صحیح بکند و بنده امیدوارم که در این مذاکرات باسائه ادبى نسبت به این طبقه از آقایان نشده باشد خود آقاى پیراسته فرمودند که اگر در گواتمالا با یک مملکتى یک اتفاقى بیفتد یک عده از این جریان سوء استفاده می‌کنند بنابراین براى ترس از این قلیل اشخاص صحیح نیست که زیک قوانین ضرورى و لازم خوددارى بکنیم براى آنکه یک عده‌اى سوءاستفاده می‌کنند البته با نظر شما صددرصد موافق هستم که بایستى نسبت به این اشخاص که از هر اقدامى سوء‌استفاده می‌کنند جلوگیرى کرد آقا خودشان مسبوق هستند که قانون منع احتکار هست و مجازات گران فروشان هست و دولت هم در این قسمت نهایت شدت را به خرج خواهند داد و گاهى همین شدت دولت باعث دلتنگى آقایان می‌شود و اظهار دلتنگى و گله می‌فرمایند امیدوارم با این قوانین موجود هم بتوانیم جلوى سوء‌استفاده‌ها را بگیریم (پیراسته- طرز جلوگیری‌تان چطور است) و همان طوری که در موقع تقدیم لایحه عرض کردم این نباید موجب بشود که تصور بکنند تورمى اضافه خواهد شد و به این مناسبت قیمت‌ها بالا می‌رود و همین طور که فرمودید یک عده اینها اصلاً بدون توجه به این عوامل قیمت‌ها را بالا می‌برند و بنده تصور می‌کنم که آقایان و مردم باید خودشان با دولت تشریک مساعى بکنند و آن کسانی که قیمت‌ها را بالا می‌برند مجازات کنند.

رئیس- آقاى شوشترى.

شوشترى- بسم الله الرحمن الرحیم، باید خوشوقت بود که دولت به فکر آن افتاد و در این فکر بوده است که روزنه‌هایى را که در اثر سیل به خانه وارد شده به تدریج آن روزنه‌ها و خرابی‌ها را تعمیر و مسدود کند این موضوع اسکناس که در تعبیر تصور می‌رود (چون من می‌خواهم در فوریت صحبت کنم) تصور می‌رود و در خارج منعکس است سوء اثر کند یا محتکرین استفاده سوء‌ کنند این نظر را در موقع طرح لایحه ممکن است نمایندگان محترم مذاکره بفرمایند ولى دولت براى این که سوء اثر در خارج نکند تمام جوانب را متوجه بوده و پیشنهاد کرد آمدیم نظر دادیم 18 نفر از نمایندگان محترم در یک کمیسیونى نشستند به نام کمیسیون خاص این طرح را با مشورت دولت با رعایت تمام اطراف تهیه کردند یعنى اگر دقت کنید می‌بینید در حقیقت طرحى است که از طرف نمایندگان به مجلس تقدیم شده براى چه؟ براى این که یک روز مسلماً باید روزنه و خرابى مسدود شود که گاهى بدون مجوز قانونى اسکناس انتشار مى‌یافت و گاهى دست مردم تهى می‌شد یا یک عده‌اى این پول را می‌بردند اندوخته می‌کردند و حالا به موجب این لایحه در یک سال این معنى جبران می‌گردد و برگشت می‌دهد و دست دولت را باز می‌کند بنا علی‌هذا بنده موافقم که فوریت آن تصویب بشود و بعد طبع و توزیع بشود بیاید و در دسترس نمایندگان محترم قرار بگیرد و آن وقت نظر بدهیم دولت هم که با ما هم فکرى کرده ما دیگر مخالفتى نداریم و انشاء‌الله نظر اصلایح نمایندگان را می‌پذیرند در این باره هم طورى می‌شود که محتکرین هم دیگر نتوانند سوء‌استفاده بکنند از این جهت بنده موافقم.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت اول آقایان موافقین قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد فوریت دوم مطرح است یک پیشنهادى رسیده است که قرائت می‌شود بعد از قرائت توضیح می‌دهم که چه باید بشود.

(پیشنهاد به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم که لایحه دولت به قید یک فوریت مطرح بشود.

رئیس- فوریت دوم که مطرح شد اگر مجلس رأى داد تکلیف این پیشنهاد هم معلوم می‌شود اگر رأى نداد که منظور پیشنهاددهندگان به عمل آمده ماده 144 آیین‌نامه هم اجازه داده است که بعد از فوریت دوم هم قبل از این که لایحه طرح بشود آقایان باز می‌توانند سلب فوریت را تقاضا کنند عجالتاً فوریت دوم مطرح است. آقاى عبدالصاحب صفایی موافقید؟ (عبدالصاحب صفایی- بله موافقم.) آقاى مشایخى موافقید؟ (مشایخى- موافقم) آقاى نراقى موافقید؟ (نراقى- مخالفم) بفرمایید (قنات‌آبادى- این قدرها هم مخالف نیستند شوخى می‌کنند).

نراقى- عرض می‌شود بنده بر خلاف نظریه جناب آقاى شمس مخالفم و مخالفت بنده هم اصولى است (قنات آبادى- آقاى نراقى یعنى این قدر مخالفید که وقتى اینجا نشسته رأى به فوریتش نمی‌دهید؟) به عقیده بنده بعضى مسائل هست که در عین حال که مسلم است اشخاصى می‌خواهند رعایت محافظه کارى را بکنند ولى بنده کفر می‌دانم که در امور اقتصادى رعایت محافظه کارى بشود دلیلى هم دارم که امروز از ذکرش خوددارى می‌کنم که چون محافظه کارى در یک امر اقتصادى نتیجه‌اش دیده شده بنده عرض می‌کنم اصولاً مخالفم چون این مسئله دقیق اقتصادى است که حل شده است مسئله پشتوانه اسکناس یا مسئله انتشار اسکناس یک مسئله‌اى نیست که ما امروز بخواهیم راجع به آن یک تزى بنویسیم مسئله‌اى است حل شده و امروز شما مى‌بینید که حجم اسکناس ما با معاملاتمان تطبیق نمی‌کند این لایحه را بنده آسپرین خیلى ضعیفى می‌دانم براى تسکین موقت این کار دلایلم را هم عرض می‌کنم چون عرض کردم که در امور اقتصادى هیچ وقت محافظه کارى نمی‌کنم.

رئیس- دلایل فوریت را بفرمایید در اصل موضوع حالا وارد نشوید.

نراقى- دلایل مربوط به فوریت است چون بنده معتقدم لایحه خیلى قویترى باید بیاورید امروز روز خرید محصول است یعنى روز خرید صادرات است شما در این مملکت پنجاه هزار تن پنبه دارید پشم دارید تریاک دارید دانه‌هاى روغنى دارید آن پولى که بتواند اینها را خریدارى کند نیست و حجم اسکناس فعلى هیچ تکافو نمی‌کند با وضع فعلى محصولات و با این لایحه این مشکل حل نخواهد شد ما اگر بیاییم استنباطات خودمان را با استنباط خودم را بگویم هر وقت راجع به اسکناس صحبت می‌شد یک عده‌اى سفته باز یک عده محتکر مى‌افتند وسط و سوء‌استفاده می‌کنند باید یک مقررات شدیدى وجود داشته باشد یک نقشه اقتصادی صحیح مدت‌دار باشد تا جلوگیرى از این کار بکند بنده هرچه فکر کردم هر چه دقت در این مواد کردم کافى ندیدم که این مواد بتواند این قدر اسکناس در اختیار دولت بگذارد که بتواند این محصول را بخرد و سال دیگر یا سال بعد هم ادامه بدهد علتش را هم عرض بکنم بانک ملى الان آنچه 000

رئیس- آقاى نراقى الان بحث در فوریت بفرمایید آن وقت دلایل را در اصل لایحه بفرمایید.

نراقى- بنده در فوریت که مخالف نیستم این که عرض کردم مخالفم مخالفت بنده اصولى است.

درخشش- اجازه بفرمایید بنده به عنوان مخالف صحبت کنم.

رئیس- ایشان به عنوان مخالف صحبت کردند (قنات‌آبادى- مال ایشان نیم بند بود.)

درخشش- خودشان فرمودند مخالف نیستم.

رئیس- بفرمایید.

درخشش- بنده فقط چند کلمه راجع به فوریت موضوع عرض می‌کنم و به هیچ وجه داخل در متن موضوع نمی‌شوم (احسنت) موضوع این لایحه یک مطلبى است که با حیات اقتصادى ملت ایران بستگى دارد

+++

(صحیح است) براى این موضوع احتیاج هست که مطالعات لازم دقیقى بشود آقایان نمایندگان محترم اگر مطالعاتى در این باره دارند متأسفانه بنده مطالعاتى ندارم و چون در اقلیت مجبور هستم که مطالعه بکنم یک مطلب فنى که این قدر با سرنوشت مملکت ما بستگى دارد پنج دقیقه پیش یک دفعه خوانده شد و لایحه هم که چاپ می‌شود ده دقیقه یا یک ساعت و یا دو ساعت قبل از جلسه به دست بنده می‌رسد من یک وکیل اقلیت هستم که اطلاعاتى راجع به وضع پشتوانه اسکناس ندارم چطور می‌توانم در ظرف دو ساعت یک مطلبى را مطالعه کنم و بعد هم بیایم در اینجا نظرى بدهم لذا نظر بنده این است که فوریت دوم پس گرفته بشود و تصویب نشود براى این که ما یک مطالعات بیشترى بکنیم و نظر دقیق‌مان را بیاوریم اینجا و از دولت هم تقاضا می‌کنم که فوریت دوم را پس بگیرد (مشایخى- ده روز مطالعه شده) هم به صلاح دولت است و هم به صلاح ملت.

رئیس- هیچ لایحه‌اى قبل از این که 24 ساعت قبل به دست نمایندگان برسد قابل طرح نیست 24 ساعت قبل باید به دست آقایان نمایندگان برسد تا قابل طرح باشد.

درخشش- تمام لوایحى که به دست بنده رسیده دو ساعت یا سه ساعت قبل بوده.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- اولا بنده می‌خواستم از آقاى درخشش تقاضا کنم وقتى کلمات بزرگ استعمال می‌کنند باید طورى باشد که با اصل موضوع هم مناسبت داشته باشد این که فرمودید با حیات ملت ایران بستگى دارد و ارتباط دارد این را خواهش می‌کنم اغراق نفرمایید الان تئوری‌هاى زیادى در دنیا هست که اصلا پشتوانه ضرورت ندارد بنابراین آقا طورى عنوان نفرمایید که یک عده‌اى را که خودتان فرمودید اطلاعات مالى و اقتصادى ندارند اینجا طورى صحبت بفرمایید که این موضوع را مطلب فوق‌العاده مهمى تصور کنید به علاوه قسمتى را هم آقا بى‌لطفى فرمودید این لایحه الان یک هفته است مطرح است در جلسه خصوصى هفته گذشته که خود آقا هم تشریف داشتید بعد از این که سه ساعت بحث شد طبق نظر نمایندگان محترم قرار شد که یک کمیسیون مخصوصى انتخاب بشود و با دقت این کار را رسیدگى کنند و جنابعالى که علاقمند به این کار هستید و حق هم دارید که علاقمند باشید یا در کمیسیون تشریف می‌آوردید یا به بنده می‌فرمودید که یک نسخه از این لایحه را به شما بدهم مطالعه بفرمایید (درخشش- نمی‌دانستم با فوریت مجلس می‌آید) و یقین داشته باشید که هیچ چیز براى آقایان نمایندگان محترم مجرمانه نیست به خصوص که در اطراف این لایحه الان یک هفته است تمام جراید مقاله می‌نویسند این است که بنده می‌خواستم تقاضا کنم که البته از نفع مردم و مملکت که همه بهش علاقمند هستیم مسائل را آن قدر بزرگ جلوه ندهند که تصور شود یک چیزى را آورده‌اند با عجله و شتاب و می‌خواهند اغفال کرده باشند و به فوریت بگذرانند از دلایل تقدیم این لایحه این بود که تنظیم گردش اسکناس مرتب باشد (درخشش- قیمت اجناس چهاربرابر می‌شود) و اگر احیاناً بانک ملى براى احتیاجات خودش طبق پشتوانه معین اسکناس لازم داشت هر روز لایحه در این مجلس نیاید و مردم را مضطرب بکند و تمام احتیاطات لازم در این مورد شده که دولت به هیچ وجه من الوجوه از این موضوع استفاده نکند و این لایحه صرفاً مربوط به جریان اقتصادى است بنده خواستم تقاضا کنم که جنابعالى که می‌فرمایید اطلاعات اقتصادى ندارید با رفقاى مشترک خودتان آقاى خرازى هم تشریف دارند مشورت بفرمایید ملاحظه خواهید فرمود که تمام این احتیاطات شده است بنده این که جواب خواستم عرض کنم براى این بود که بی‌خود غلو نفرمایند اما موضوع اثرش در مردم اولاً در مردم که اثرى ندارد در یک عده سفته باز که اثرش هم عرض کردم همین الان به عنوان مضیقه ارز یا زیادى ارز و اسکناس سوء‌استفاده می‌کنند و راه جلوگیرى از آنها هم یک راه دیگرى است.

رئیس- آقاى صفایی.

عبدالصاحب صفایی- مکرر خدمت جناب آقاى رئیس عرض شده است که جلسات خصوصى ما نتیجه‌اى ندارد و امروز جناب آقاى درخشش ثابت فرمودند این عرض را که ما مکرر در محضر آقاى رئیس عرض می‌کردیم که جلسات خصوصى نه تنها اثر ندارد معلوم می‌شود که فراموش هم می‌شود چون اگر آقاى درخشش فراموش نکرده بودند نمی‌گفتند که لایحه به دست بنده نرسیده است و بعد از چاپ هم دو ساعت قبل از طرح به دستم می‌رسد در یک هفته پیش این لایحه در جلسه خصوصى قرائت شد. (درخشش- فایده‌اش چه بوده که قرائت شد) و سه ساعت هم رویش بحث شد.

رئیس- آقاى صفایی شما دلیل خودتان را بفرمایید لازم نیست جواب ایشان را بدهید دلیل موافقت خودتان را با فوریت بفرمایید.

عبدالصاحب صفایی- بسیار خوب در هر صورت الان ده روز است که این موضوع مطرح است و روى او بحث می‌شود.

درخشش- تکذیب می‌کنم.

عبدالصاحب صفایی- چرا آن قدر لاطائل حرف می‌زنى؟ (زنگ رئیس).

درخشش- لاطائل تو حرف می‌زنى (زنگ رئیس).

کى نژاد- مزخرف نگو.

رئیس- آقاى درخشش به شما تذکر می‌دهم. آقاى صفایی به شما هم تذکر می‌دهم. آقاى کى‌نژاد ساکت باشید.

عبدالصاحب صفایی- آقاى درخشش فرض کرده‌اند اینجا دارالمجانین است بنده تصور نمی‌کنم در هیچ نقطه‌اى از نقاط عالم معلم آن قدر بى‌ادب باشد.

درخشش- بى‌ادب خودتى چرا توهین می‌کنى؟ (زنگ رئیس- دعوت بسکوت).

رئیس- به آقاى درخشش اخطار می‌کنم، به آقاى عبدالصاحب صفایی هم اخطار می‌کنم، اخطاریه آقایان را در صورت جلسه بنویسید، شما حرف خودتان را بزنید.

صفایی- این که حرف نشد ادب داشته باش آقاى درخشش آبروى معلمین ایران را ریختى.

 (زنگ رئیس.)

رئیس- بین‌الاثنین صحبت نکنید اگر آیین‌ نامه را نمی‌دانید بدانید ساکت باشید اخطار دوم را اگر کردم شما باید از مجلس خارج بشوید.

صفایی- شما آبروى ملت ایران را بردید.

رئیس- شما بین‌الاثنین چرا صحبت می‌کنید.

صفایی- حرف می‌زند قربان.

رئیس- شما حرف خودتان را بزنید من جلوى ایشان را می‌گیریم اگر شما هم از موضوع خارج شوید جلوى شما را هم می‌گیریم.

صفایی- من چیزى نگفتم ایشان این مطلب را بیان فرمودند، فرمودند دو ساعت است عرض کردم ده روز است به هر تقدیر این لایحه که آقاى درخشش فرمودند مربوط به حیات کشور است مطرح شده و باید فوراً تکلیفش معلوم بشود تا افراد سوء‌استفاده چى نتوانند از مماطله و مسامحه در تصویب این لایحه سوءاستفاده کنند (صحیح است، صحیح است) آقایان مالفت با دولت حسابش با مخالفت با منافع و حیثیت جامعه باید سوا بشود ممکن است یک نماینده‌اى مخالف دولت باشد.

دکتر جزایرى- اگر یک کسى بگوید این لایحه به صلاح مملکت نمی‌باشد این دلیل مخالفت با دولت نیست.

رئیس- آقاى صفایی نطق شما تمام شد بفرمایید بنشینید.

عبدالصاحب صفایی- اجازه بفرمایید یک جمله عرض کنم.

رئیس- آخر شما هى دارید از موضوع خارج می‌شوید و من ناچارم جلوى شما را بگیرم.

عبدالصاحب صفایی- یک کلمه دیگر می‌گویم در هر صورت این لایحه از نظر فوریت و از لحاظ اهمیت و از لحاظ این که حداکثر مطالعه رویش شده است باید فوریت آن تصویب شود اگر منظور جلوگیرى از پانکت است باز هم باید هر چه زودتر تصویب شود.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم.

درخشش- ماده 90 ایشان به من اهانت کردند.

رئیس- ماده 90 مورد ندارد شما خودتان اخلال کردید اگر صحبت نمی‌کردید و ساکت مى‌نشستید کسى به شما حرفى نمی‌زد رأى می‌گیریم به فوریت دوم، آقایانی که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. براى آقایان مطابق ماده 144 که قرائت می‌شود این حق محفوظ است یعنى قبل از این که این لایحه مطرح شود قبل از شور در کلیات می‌توانند تقاضاى سلب فوریت بکنند و این پیشنهادى که شده است رأى گرفته می‌شود. (ماده 144 به شرح زیر قرائت شد.)

ماده 144- در صورتی که مجلس فوریت لایحه یا طرحى را تصویب نکند یا پس از تصویب در اثر تقاضاى دولت یا یکى از نمایندگان قبل از شور در مواد سلب فوریت آن را رأى دهد مذاکره در آن به طور عادى صورت خواهد گرفت.

رئیس- بنابراین پیشنهاد آقایاان می‌ماند براى وقتی که این لایحه در دستور گذاشته شد نسبت به این پیشنهاد رأى گرفته می‌شود فعلاً چاپ و توزیع می‌شود و به دست نمایندگان می‌رسد و 24 ساعت قبل هم باید به دست آقایان برسد و بعد مطرح شود.

4- قرائت گزارش کمیسیون عرایض راجع با اعلام جرم آقاى عبدالصاحب صفایی علیه آقاى دکتر محمد مصدق و ارجاع امر به کمیسیون دادگسترى

رئیس- گزارشى است از کمیسیون عرایض رسیده که فقط قرائت می‌شود و به کمیسیون دادگسترى می‌رود .

 (به شرح ذیل خوانده شد.)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى.

در موضوع اعلام جرم آقاى عبدالصاحب صفایی نماینده مجلس شوراى ملى بر آقاى دکتر محمد مصدق به استحضار مجلس می‌رساند، پس از وصول اعلام جرم و استماع توضیحات تفصیلى آقاى عبدالصاحب صفایی نسبت با اعلام جرم و تشکیل جلسات متعدد کمیسیون و شر و بحث کافى در آخرین جلسه که با حضور آقایان شوشترى و عمیدى نورى و فرود و ارسلان خلعتبرى در تاریخ یکشنبه 30 خرداد 33 تشکیل گردید نظر کمیسیون مطابق صورت مجلس به قرارى است که ذیلاً به عرض می‌رساند.

آقایان دکتر شاهکار و صدقى در جلسه آخر کمیسیون شرکت ننمودند

1- نسبت به فقره 9 اعلام جرم را اجرا نکردن قانون اختیارات در مورد وضع و اصلاح قانون انتخابات با سوء نیت عقیده آقایان مزبور و آقاى ارسلان خلعتبرى بر قابل تعقیب نبودن است.

2- راجع به ماده 10 اعلام جرم (متوقف نمودن انتخابات دوره 17) عقیده آقایان شوشترى و فرود بر قابل تعقیب بودن دکتر مصدق و وزیر کشور براى

+++

ادامه تعطیل انتخابات بعد از مراجعت از لاهه می‌باشد آقاى عمیدى نورى با این نظر موافق و سایر وزرا را نیز قابل تعقیب می‌داند.

3- راجع به بقیه مواد اعلام جرم آقایان شوشترى، عمیدى نورى، فرود، عقیده بر قابل تعقیب بودن دارند نظر اقلیت (آقاى ارسلان خلعتبرى) از مواد اعلام جرم دو فقره قابل توجه به نظر رسید یکى فقره یک راجع به انحلال مجلس و دیگرى فقره 5 راجع به متوقف نمودن انتخابات دروه هفدهم است نسبت به فقره اول مجلس دوره هفدهم اکثریت وکلاى مجلس از نمایندگى استعفا کرده بودند و پس از استعفا هم با وجود دعوت در مجلس حضور نیافتند لذا مجلس دوره هفدهم در نتیجه عمل اکثریت نمایندگان منحل بوده و عمل آقاى دکتر مصدق و وزرا دولت نسبت به انحلال مجلس عمل لغوى بوده و قابل تعقیب نمی‌باشد. راجع به فقره دهم که متوقف ساختن انتخابات دوره هفدهم باشد با توجه به تصویب نامه هیئت دولت که متوقف ساختن انتخابات را مبتنى بر مصلحتى دانسته و با توجه برأى اعتماد مجلس شوراى ملى نسبت به دولت در تاریخ مؤخر و این که شروع انتخابات به بعد از خاتمه دعوى در دیوان لاهه موکول شده لذا آقاى دکتر مصدق و وزرا به استثناى وزیر کشور قابل تعقیب نخواهند بود ولى چون بعد از خاتمه دعوى در دیوان دادگسترى بین‌المللى انتخابات به جریان نیفتاده و وزرا کشور از زمان خاتمه دعوى تا خاتمه نخست وزیرى آقای دکتر مصدق مسئول و قابل تعقیب‌اند و جبران مسئولیت شرکت وزرا در مقابل مجلس است و مسئولیت کیفرى متوجه شخص است که تخلف از قوانین می‌کند علی‌هذا سایر وزرا از جهت ادامه توقیف انتخابات مسئولیتى نخواهند داشت مواد دیگر اعلام جرم هم به نظر اینجانب قابل تعقیب نمی‌باشد و با نظر اکثریت مخالف هستم.

مخبرکمیسیون عرایض- دکتر محمد شاهکار.

رئیس- به کمیسیون دادگسترى فرستاده می‌شود.

5- بیانات آقاى حشمتى طبق ماده 90 آیین‌نامه و جواب آقاى دولت‌آبادى

رئیس- آقاى حشمتى.

حشمتى- بنده در جلسه پنجشنبه سؤالى کردم و جناب آقاى وزیر دادگسترى هم ضمن تأیید عرایض بنده وعده فرمودند که پرونده کارخانه شهرضاى اصفهان به جریان بیفتد و سریعاً اقدام شود جناب آقاى دولت‌آبادى در غیاب بنده فرمایشاتى فرمودند و اصلا موضوع را تکذیب کردند بنده که عرض نکردم عرض کردم که یک عده مردمان تهیدست، یک عده مردمان بیچاره در اصفهان جمع شدند گوشواره‌های‌شان را فروختند یک سرمایه‌اى جمع کردند یک کارخانه‌اى درست شده بعد یک عده‌اى مدیر هم آمده آنجا می‌گویند این مدیرها 25 میلیون تومان در عرض مدت کوتاهى سوءاستفاده کرده‌اند، عده‌اى از خود آنها هم اقرار کردند در پرونده یک دفترى هم پیدا شده که در آن دفتر مبالغ سوءاستفاده مسلم است حتى مبالغى هم که رشوه می‌دادند براى این کارها آن هم نوشته شده است در آن دفتر بنده عرض کردم یا صحیح است یا نیست این را زودتر رسیدگى کنید تا حق آن صاحبان سهام گرفته بشود چون که می‌گویند در آن زمان جنگ که قیمت همه چیز در مقابل گران شد آنها می‌گویند کارخانه یک شاهى استفاده نکرده یا این که اگر واقعاً اینها کارى کردند زودتر این بیچاره‌ها راحت بشوند، موضوع دیگرى فرمودند که بنده قربه الى‌الله عرض کردم البته قربه الى‌الله که عیبى ندارد ولى حقیقتاً این طور نیست بنده که اصفهان رفتم یک عده‌اى از من خواهش کردند که بنده این موضوع را مطرح بکنم و اما فرمودند که چرا بنده در کار اصفهان دخالت می‌کنم این را باید از قانون اساسى و از واضعین قانون اساسى بپرسند که بنده وکیل محلات می‌توانم در تمام امور مملکت اظهار نظر بکنم یا نه، حالا اگر که می‌خواهید واقعاً در این قسمت اقدامى نشود این بدعتى است که مربوط به قانون اساسى است مربوط به بنده نیست آقایان هم باید اظهار نظر بکنند در این کار اما یک قسمتى که بنده تصدیق می‌کنم فرمایشات ایشان را این است که احساسات بنده به عقلم غلبه کرده است البته آن عقلى که به نظر ایشان می‌رسد درست است بنده احساساتم بر عقلم غلبه دارد اگر احساساتم بر عقلم غلبه نمی‌کرد نمی‌آمدم براى یک عده مردمى که اینجا اصلا نمی‌دانند چنین شخصى وجود دارد در روزنامه هم نمی‌خوانند از آنها دفاع بکنم و یک عده میلیونر را با خودم دشمن بکنم بنابراین این که ایشان فرمودند که بنده احساساتم بر عقلم غلبه دارد بنده قبول می‌کنم و افتخار هم می‌کنم که در این موارد احساساتم به عقلم غلبه بکند اما فرمودند که بنده سالوس و ریا می‌کنم بنده هیچ وقت در این راه نبوده‌ام بنده در خدمت خود ایشان و در خدمت خیلى از آقایانى که در استان‌ها حضورشان ارادت داشته‌ام بوده‌ام ممکن است که بنده اشتباه زیاد کرده باشم ممکن است که بنده آدم بدى باشم ولى این که سالوس و ریاکار باشم نفرمایید آقایان اگر یک نفر که با من نزدیک است چنین حرفى گفت که من ریاکارم قبول دارم این خوب نیست خدا گواه است موقعی که من در اصفهان بودم این را مادون شأن خودم می‌دانم بگویم که چقدر پیشنهاد می‌کردند به من بدهند چون درستى به عقیده بنده صفت خاصى نیست همه باید درست باشند اگر حقیقتاً بنده یک کارى کرده‌ام که خالف مصلحت کشور بوده یا این که اگر خواسته‌ام یک عمل برخلافى را نشان بدهم بگویند آقایان که بنده بفهمم و بروم خودم را تصحیح کنم. من البته با جناب آقاى دولت‌آبادى چون ایشان فرمودند به من آقاى عباس میرزا حشمتى بنده عرض می‌کنم آقاى حاج آقا حسام دولت‌آبادى که هر دویش نباید گفته بشود عرض می‌کنم در دوره 14 با ایشان در یک سنگر جنگیدیم و با ایشان هم رفیق بوده‌ام و هستم و از ایشان هم رنجشى ندارم بر پدر آنها لعنت که می‌آیند و اسباب زحمت می‌شوند و میانه رفقا را به هم می‌زنند. (احسنت).

رئیس- آقاى دولت آبادى.

دولت آبادى- عرض کنم براى بنده باعث کمال تأسف است که وقت مجلس شوراى ملى را اشغال می‌کنیم به حرف‌هایى که زیاد اساسى نیست و مخصوصاً اشخاصى که با اخلاق بنده آشنا هستند می‌دانند که بنده به دوستانم خیلى احترام می‌گذارم و هیچ وقت هم بنده خدمت جناب آقاى حشمتى اهانتى نکردم متأسفم که ایشان اینجا چیزهایى گفتند که هیچ کدامش را بنده نگفتم و آقایان نمایندگان تشریف داشتند و می‌دانند که بنده فقط گفتم قربه الى الله و قربه الى الله که لفظ بدى نیست و در صورت مجلس هم چنین مطالبى که فرمودند نیست از کجا به ایشان الهام شده است بنده هیچ همچو حرفى را نگفتم آنجایى هم که صحبت از سالوس و ریا کردم غرضم ایشان نیستند ایشان اهل سالوس و ریا نیستند، بنده گفتم ای کاش سالوس و ریا و عوامفریبى از این مملکت رخت بربندد تا ما بتوانیم در محیط حق بینى و حق گویى زندگى کنیم این هیچ به کار اصفهان ارتباط نداشته است آرزوى من این است که محیط مملکت مام دور از ریا و سالوس و عوامفریبى باشد اما این که ایشان حق ندارند در کار اصفهان اظهار نظر بکنند ایشان وکیل ملت ایران هستند و طبق قانون اساسى حق دارند که راجع به تمام ایران اظهار نظر بکنند و صحبت کنند بنده هیچ نگفتم که صحبت بکنند بنده هم ضمن بیاناتم چندین جا متذکر شدم که ایشان اگر مبهم گفتند بنده گفتم اگر کسى مرتکب خیانتى شده باشد باید او را کاملاً مجازات بکنند بنابراین به نظر بنده جا نداشت وقتى ایشان در مجلس نبودند و مطالبى ازخارج شنیدند پیش خودشان خیال کنند که بنده آن مطالب را گفته باشم و بعد بیایند و وقت مجلس شوراى ملى را بگیرند.

دکتر شاهکار- اگر پرونده شهرضا مطرح است یک مطالبى است که باید گفته شود.

رئیس- شما هم یک وقتى می‌خواهید قبل از دستور بیایید صحبت کنید ایشان اظهار کردند و همین طور هم در صورت مجلس نوشته شده که آقاى دولت‌آبادى گفته‌اند و همان طور که من در کار کمره و محلات دخالت نمی‌کنم شما هم در کار اصفهان دخالت نکنید. و ایشان گفتند که من می‌توانم چون وکیل همه ایران هستم و تشخیص این که کى می‌تواند از ماده 90 استفاده کند با من است.

6- طرح گزارش کمیسیون تحقیق راجع به انتخابات فردوس و نمایندگى آقاى امیر تیمور و تصویب آن

رئیس- گزارش کمیسیون تحقیق راجع به نمایندگی آقاى امیر تیمور مطرح است، آقاى مشایخى.

(آقاى مشایخى مخبر کمیسیون تحقیق گزارش کمیسیون را به شرح ذیل قرائت نمودند.)

گزارش از کمیسیون تحقیق به مجلس شوراى ملى.

پرونده انتخابات گناباد فردوس دایر به نمایندگی آقاى امیر تیمور کلالى که از طرف مجلس شوراى ملى به واسطه مخالفت آقایان شوشترى، میراشرافى و پیراسته به کمیسیون تحقیق ارجاع شده بود در کمیسیون مورد مذاکره قرار گرفته چون آقاى امیر تیمور خودشان در مرکز نبودند به وسیله تلگراف اطلاع داده شد که براى اداى توضیحات و دفاع از اعتراضات آقایان در کمیسیون حضور به هم رسانند. در جلسه اخیرى که در تاریخ 16/ 2/ 33 تشکیل گردید جواب تلگرافى آقاى امیر تیمور کلالى قرائت شد ایشان به واسطه ایام ماه مبارک رمضان از حرکت به طهران و حضور در کمیسیون معذرت خواسته و به نظر کمیسیون تحقیق واگذار نموده‌اند آقایان معترضین با آن که رسماً سه بار دعوت شده بودند در این جلسه کمیسیون حاضر نبودند.

کمیسیون پس از قرائت گزارش شعبه و مطالعه پرونده چون اشکالى در انتخاب آقاى امیر تیمور کلالى از گناباد و فردوس ندید گزارش شماره 14 شعبه ششم دایر به صحت انتخابات گناباد و فردوس را تأیید و گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌نماید.

رئیس- سه نفر آقایان پیراسته و شوشترى و میراشرافى مخالفت کرده‌اند آقاى پیراسته توضیحى دارید؟

پیراسته- بنده در تمام زندگى هیچ وقت با جناب آقاى امیرتیمور اختلاف نظر شخصى نداشته‌ام و هیچ گونه تماسى هم بین ما نبوده است اما باید به آقایان عرض کنم که چرا با انتخاب آقاى امیرتیمور و اعتبارنامه ایشان مخالفت کردم عرض کنم که ...

رئیس- به عنوان مخالف می‌خواهید صحبت کنید؟

پیراسته- خیر توضیحى عرض می‌کنم آقاى امیر تیمور در دوره 16 سمت وزارت

+++

کشور و سرپرستى شهربانى کل کشور را داشتند خوشبختانه یا بدبختانه آقایان اینجا خاطرات تلخ آن وقت را با آن شدت و حدت به نظر ندارند و شاید یک عده‌اى فراموش کرده باشند که چه محیط مختنق و منحطى در آخر دوره 16 به وجود آمده بود یک دسته هوچى یک دسته دیگرى را اغفال کرده بودند و دور علم شخصى که 50 سال خودش را به عنوان یک مرد صالح جا زده بود ولى معلوم شد که عوامفریب و ریاکر و سولوسى بیش نیست یک دسته‌اى اغفال شده بودند اینها به تدریج که ماهیت او را شناختند متوجه شدند که این مرد یک عوامفریبى بیشتر نیست از او برگشتند در آن موقع در دوره 16 یک اقلیتى جان بر کف گرفتند و آمدند از همه چیز گذشتند و با آن حکومت فرعونى و حکومت عوامفریبى، حکومت سالوس مبارزه کردند بنده اگر بخواهم تشریح کنم که مبارزه اقلیت سنگین و چقدر خطرناک بود از حوصله آقایان خارج است یک دسته از آقایان روزنامه‌نگاران هم آمدند و با اقلیت دوره 16 همکارى کردند انتقادات صریح و شدیدى نسبت به دولت کردند و گفتند آقا این راهى که تو میروى به ترکستان است (میراشرافى- چون رفقا همه خواهش کرده‌اند شما هم مخالفت خودتان را پس بگیرید و این منت را بر امیرتیمور بگذارید) متأسفانه به جاى این که دولت وقت به انتقادات اساسى گوش بدهد به جاى این که به راهنمایی‌هایى که بعد معلوم شد همه‌اش صحیحست توجه کند آمد شروع کرد ...

رئیس- اینها به توضیح اعتبارنامه مربوط نیست.

پیراسته- آقاى امیرتیمور آن وقت وزیر کشور بودند و سرپرستى شهربانى را داشتند دولت وقت به جاى این که مطابق قانون با جراید رفتار بکند فرستاد روزنامه‌ها را غارت کردند مدیران روزنامه‌ها هستی‌شان را از بین برد یعنى دولت، دولتى که حافظ امنیت است خودش غارت کرد به وسیله رجاله‌ها و بعد گفتند مردم شرافتمند کردند (مهندس جفرودى- استعفاى امیر تیمور را هم بفرمایید) بنده به این دلیل با اعتبارنامه آقاى امیرتیمور مخالفت کردم که چرا ایشان که وزیر کشور بودند و رئیس شهربانى بودند جلوى اینها را نگرفند بعد یک دسته از دوستان بنده از بنده خواهش کردند و مرا متوجه کردند و متذکر شدند که آقاى امیرتیمور به همین علت استعفا داد بنده این مطالب را نمی‌دانستم چون یک دسته از دوستان بنده خواهش کردند و جناب آقاى مهندس جفرودى هم اشاره فرمودند و چون بنده یقین دارم که آنچه را که رفقا فرمودند صحیح است و امیر تیمور دخالت در این کارها نداشته است و دستور خود مصدق السلطنه و کساى که اطراف او را گرفته بودند بوده است بنده مخالفتم را پس می‌گیریم (احسنت).

رئیس- آقاى میراشرافى شما مخالفید؟ (میراشرافى- بنده مخالفتم را پس گرفتم) آقاى شوشترى بفرمایید.

شوشترى- بسم الله الرحمن الرحیم (چند نفر از نمایندگان- شما هم پس بگیرید) اجازه بفرمایید مطالبى لازم است عرض کنم همین آقاى پیراسته رفیق عزیزم که پس گرفتند و جناب آقاى میراشرافى که خود رفتم غارت اداره روزنامه‌اش را مشاهده کردم تصدیق خواهند کرد که بنده شخصاً با آقاى امیرتیمور محمد ابراهیم کلالى که 9 سال و هفت ماه در مشهد با او مماس بودم مأمور مخصوص همایونى بودم رئیس تفتیش آستانه بودم و با او دعوا ندارم من حرف‌هایم اصولى است یک موضوع را باید اول تذکر بدهم در گزارش مرقوم شده است که به معترضین سه مرتبه اخطار کردیم حضور پیدا نکردند دو مرتبه به بنده اخطار شد اما طبق ماده‌اى که به جناب آقاى رئیس هم همان وقت عرض کردم طبق ماده 8 اساساً کمیسیون تحقیق حق نداشت وارد رسیدگى بشود مگر این که امیر تیمور حضور داشته باشد طبق ماده 8 این یک قسمت مخالفت من با گزارش است و اما در جلسه سوم با این که به جناب آقاى دولت‌آبادى ارادت دارم عرض کردم در کمیسیون عرایض وقت معین کرده‌اند و من ناچارم در آنجا بروم به هر دو جا بروم یا حار همدان من یعت برنى من کوچک‌تر از آنم که چنین دعوایى کنم در آن واحد همه جا حاضر بشوم استدعا می‌کنم تجدید وقت بفرمایید و تجدید وقت نکردند پس این اعتراض به این رأى کمیسیون تحقیق از نظر ماده 8 و از نظر عرضى که کردم وارد است اما آقایان ماده 14 انتخابات اینجا امضاى آقاى امیرتیمور کلالى است حالا اینها را می‌خوانم بنده قبل از انقضاى مجلس شانزدهم و شروع انتخابات دوره هفدهم چون مخالف بدم با دولت مصدق مخالفت خودم را علنى می‌کردم و باید بگویم من مخالفم با آقاى محمد مصدق دو اختلاف است یک مخالفتى است که دامنه وسیعى دارد و از بیست و چند سال قبل است از وقتى که او هم در دوره 16 اسم برد از مرحوم سید اسدالله خارقانى و آن جریان و آوردن آن تز را پیش مرحوم پدر بزرگوارم قدس سره که همین آقاى میراشرافى در روزنامه آتش رساله دکترا و تز او را همین آقاى میراشرافى طبع کرده است. بنده مطالبم را ثبت نمی‌کنم باید ارتجالا صحبت کنم بنده از نظر عقیده آن روز هم عرض کردم هر قانون هر تشریح هر تدوین هر قسمتى را که مدعى به دین اسلام بر خلاف دین اسلام بنویسد او را مرتد و نجس می‌دانم (دکتر عمید- در رساله آقاى دکتر چنین چیزى نیست) مربوط به مخالفت سیاسى نیست اما مخالفت سیاستیم با آقاى محمد مصدق و وزرایش من در روزى که تمام مجلس به اتفاق به او رأى دادند یک تنه مخالفت کردم و وقتى آمدم پایین همین جناب آقاى شمس قنات آبادى اینجا تشریف داشتند به من گفتند طیب‌الله انفسکم، من با مصدق ...

رئیس- آقاى شوشترى یک توضیحى هست که باید بدهید هر مسلمانى که این کار را بکند مرتد است نه هر کس.

شوشترى- بلى من مسلمان را گفتم هر مسلمان را گفتم اقلیت‌ها را که قانون اساسى معین کرده آنها محترمند خودشان و عقید‌شان محترم است نه هر چرت و پرت را اما به چه دلیل حزب کمونیست را گفتم کمونیست‌ها سه دسته‌اند یک دسته مال آن دسته‌اند یک دسته مزد می‌گیرند یک دسته ساده‌اند که جز مستضعفین‌اند ولى من دکتر و آن درس خوانده و آن کسى که دعوى اسلام می‌کند با قصد انشا و اجتهاد و وقتی که عقادى مارکسیست را قبول کرد من او را مرتد و نجس می‌دانم (صحیح است) اما مخالفت من با آقاى محمد مصدق آقا صورت مجلس موجود است نسبت به نخست‌وزیرى ایشان مخالف بودم صورت جلسات موجود است من گفتم آقا تو با این که من بهت معتقد نیستم اما اگر توى مجلس باشى با تو مخالفت نمی‌کنم چرا؟ براى این که از منفى بافى و حرفهایت ممکن است تعدیلى بشود در بعضى افراد و دولتهایی که از راه راست منحرف می‌شوند وجود تو را در مجلس مضر نمی‌دانم بلکه از جهاتى مفید می‌دانم اما با خارج شدن از مجلس و نخست‌وزیرى تو مخالفم چون بارى که از دوش این ملت برنخواهى داشت خرابى بار خواهى آورد که معماران دقیق تا چند سال نخواهند توانست جبران کنند بنده به این دلیل مخالف بودم اما همین آقاى محمد مصدق 50 سال بود که از این حرف‌ها می‌زد اگر وزراى او گوش نمی‌کردند و یا شانه از کار خالى می‌کردند و کنار می‌کشیدند خوشان را آیا به تنهایى آقاى مصدق می‌توانست این خرابی‌ها را بار بیاورد که همه آقایان اعتراض بکنند من اینجا هفت ماه قبل از انتخابات ی کروز آقاى دکتر مصدق گفت مگر شما دلتان نمی‌خواهد وکیل شوید گفتم نه گفت می‌خواهید قند هم توى دلتان آب می‌شود بخوانید در صورت جلسه من دروغ نمی‌گویم در جلسه دیگر اظهار کردم چون انجمن شهر گرگان از قدرت من سوءاستفاده کرده و حقوق بر خلاف اصل می‌گیرند به گرگان اطلاع دادم من وکالت شما را قبول نمی‌کنم آقایان در مجلس نشسته‌اند من وکیل صندوقى نیستم من وکیل مردمم آمدند به من التماس کردند والله نرفتم اگر رفته بودم خونریزى می‌شد و من وکالت را با ریختن یک قطره خون از دماغ یک مسلم جایز نمی‌دانم عقیده من این است و اینجا هم آمدم گفتم ببینید آقایان صورت مجلس هست آقاى مصدق می‌گفت من دولت انتخاباتى نیستم من دو تا کار دارم یکى موضوع نفت که در ظرف یک هفته حل می‌شود و روزى سیصد هزار لیره هم عاید می‌شود و یکى هم قانون انتخابات من به همین جناب آقاى سردار فاخر عرض کردم که این مرد عادتش به دروغ است مثل غش دروغى و ضعف دروغى است با این که اعصابش از بنده و همه جوان‌ها قوی‌تر است زیرا خوراکش را ببینید از همه بیشتر است به قدر سه نفر آدم غذا می‌خورد باز غش می‌کند.

رئیس- آقاى شوشترى این که با اعتبارنامه آقاى امیرتیمور مطابقت ندارد (دکتر عمید- از آقاى امیر تیمور بفرمایید.)

شوشترى- اجازه بفرمایید آقاى امیر تیمور طبق تصویبه نامه آمدند 108 نفر را دعوت کردند ماده 14 قانون انتخابات چنین می‌نویسد: به محض وصول دستور وزارت داخله فرماندار هر محل بلافاصله 24 نفر از طبقات شش گانه دعوت می‌کند و طبقات شش گانه را هم مالک و زارع و اینها را معین کرده و دوازده نفر را از معتمدین به انتخاب خود معین می‌کنند این 36 نفر می‌آیند می‌نشینند برأى مخفى 9 نفر اعضاى اصلى را از بین خود انتخاب می‌کنند خوب این نص صریح قانون است اگر 35 نفر دعوت بشود آقاى ارسلان خلعبرى آقاین نمایندگان شماها که دکترا هستید اگر 35 نفر دعوت بشود و یکى از طبقات شش گانه کسر باشد آن دعوت صحیح نیست. باید تجدید بشود ولى آقایان آمدند و تصویب‌نامه صادر کردند که 108 نفر را دعوت کنند این تصویب‌نامه برخلاف قانون است جناب آقاى میراشرافى این مسئولیت مشترک است این تصویب‌نامه را آمدند به موقع اجرا بگذارند من اول می‌خواهم از آقایان بپرسم و بفهمم که ما انتخابات‌مان یک درجه است یا دو درجه است یا سه درجه، این را بفهمم (یکى از نمایندگان- بسته به زمان است) آقا زمان چیست؟ به زمان ربطى ندارد اذالرسل اقتت لاى یوم عجلت، همین جاست قانون مال زمان نیست من مدون قانون می‌فهمم چه می‌گویم (صحیح است) عرض کنم که آقایان آمدند سه جور عمل کردند این پرونده‌ها را براى رضاى خدا و لطف وارد نشدن به اساس پارلمان و مشروطیت ایران بخوانید یک جا فرماندارها 36 نفر را دعوت کردند، یک جا 108 نفر را دعوت کردند، از وسط اینها استقراع نکردند 36 نفر را یک جا آمدند استقراع کردند 36 نفر را از 108 نفر برخلاف نص صریح قانون و بنده یک سؤالى کردم البته راجع به حوزه انتخابى خودم گرگان آنجا وزارت کشور آقایانی که تماس دارند می‌دانند

+++

کارمندان محترم وزارت کشور که من سال‌ها در آنجا نسبت به آنها خدمتگزار بوده‌ام نسبت به من یک احترامى قائلند نسبت به من تفقد دارند عنایت دارند من پیرمردم مرا احترام می‌گذارند آمدند گفتند آقاى کرابلى آمد در اطاق بازرس جلوى 29 نفر گفتت وکیل گرگان را معین فرمایید آقاى وزیر فرمودند باید بروى و دکتر فلسفى را وکیل کنى و بعد رفت در دفتر استاندارى سارى، استاندارى سارى در حضور آقاى شاه حسینى که فعلاً کفیل استاندارى در کرمانشاهان است و عده دیگر آنجا همین معنى را گفت من آمدم یک نامه‌اى نوشتم در مجلس اینجا پشت تریبون نطق کردم که این انتصابات دولتى است نه انتخابات در نامه‌اى نوشتم به آقاى امیر‌تیمور که این طور شده است آقاى امیر تیمور این طور جواب می‌نویسند آقاى وزیر دادگسترى، نمایندگان محترم، پرونده را ببنید یک کلمه از ادب و نزاکت خارج نشده‌ام. من عادت به بى‌ادبى ندارم، من بى ادب را بد می‌دانم، وکیل باید ادب داشته باشد بى‌ادبى بد است جواب بنده را این طور نوشته «آقاى شوشترى، با استحضار از نامه شریف زحمت می‌دهد اگر جنابعالى مقید شده‌اید و براى مصلحتى از مصالح شخصى می‌خواهید در مقام دروغ و تهمت و بهتان به بنده تهمت بزنید مختارید سوابق هر کس معرف راستى و درستى اوست من در مدت زندگى براى ظاهر و ارضا احدى قدم برنداشته و برنخواهم داشت، همواره خداوند را شاهد و ناظر دانسته و می‌دانم، ابداً قدمى بر خلاف رضاى خدا و برخلاف قانون و برخلاف وجدان برنخواهم داشت انتخابات (از همین جا سرچشمه می‌گیرد) انتخابات بر وفق قانون و با رعایت آزادى (آن استقراع را که می‌دانید) جریان یافته هر گونه اعتراض و شکایتى باشد قانون مرجع رسیدگى را معلوم نموده و براى این که بدانید حرف‌هاى جنابعالى ناشى از اندیشه صحیح نیست رونوشت تلگراف فرماندار گرگان را» که آن هم تقریباً مفهومش یک قدرى از این شدیدتر است (میراشرافى- آقاى شوشترى مثل آزادى انتخابات کرمان است) فرق نمی‌کند بنده با عملى که از راه راست و قانون خارج بشود مخالفم عیبم این است حالا این بگوید بر وفق قانون، ماده 14 قانون چه چیز است این را بخوانید آقایان بدانید من با امیر تیمور مخاصم نیستم من آمدم رفتم آن کشتار را که ریختند روزنامه‌ها را غارت کردند و مردم را کشتند دیدم توصر نکنید که من غرض شخصى با کسى دارم آقایان نمایندگان انتخاب و دعوت 108 نفر بر خلاف ماده 14 قانون انتخابات است، من الان دعوایم را با امیر تیمور پس می‌گیریم بدو شرط یکى این که امیر تیمور بیاید اینجا و بگوید من عمل بدى کردم از این عمل خلافش معذرت بطلبد، یکى مجلس شوراى ملى امروز رأى بدهد که دعوت 108 نفر برخلاف قانون بوده که بعداً این تأیید نشود که هر استاندار هر فرماندار هر نخست وزیر هر وزیرى بیاید اینجا روى مصالح خودش آن قرعه ساختگى را درست کند مثلاً می‌گفتند حاکم همدان یا حاکم قزوین ما می‌خواهیم حاکم درست کنیم براى ده جا یک صندق قرعه می‌آوردند در آن صندوق اسامى بود ده تا نوشته قزوین ده تا نوشته آقاى میزرا عباس خان رضایی مثلاً، آن وقت توى آن صندوق دست می‌کردند این آقاى عباس رضایی که دستور بهش داده بودند بیرون می‌آوردند و بعد دست می‌کردند توى آن یکى و قزوین یا همدان را بیرون می‌آوردند آقایان از اصول منحرف شدن و خلاف مقررات عمل کردن جرم است و باید تعقیب شود آقاى حاج عزالممالک اردلان مرشد من است و آدم خوبى است اگر یک روزى تخلف از قانون کرد من نباید اعتراض بکنم؟ آن عمل غلط شده بد شده عمل بر خلاف اصول مشروطیت و قانون انتخابات شده عمل طوری است که اگر سابقه پیدا کند اساس پارلمان و مشروطیت و نمایندگى را متزلزل می‌کند من دعوى ندارم امیر تیمور هر کس باشد هر چه باشد متشخص باشد متعین باشد به جان آقایان متشخص و قلدر و فاضل باشد بیاید این تو بخواهد با من کشتى سیاسى بگیرد براى من بهتر است ولى من تابع امیال و شهوات و مطامع و خیالات واهى نیستم من می‌گویم مشروطیت اصولى دارد نمایندگى اصولى دارد مجلس شوراى ملى حیثیاتى دارد آمدى نصف مملکت را تعطیل کردى نصف مملکت را انتخاب کردى آن هم انتخابات برخلاف قانون کردى آمدى در مجلس شوراى ملى گفتى که هفتاد درصد از این انتخابات صحیح است آن وقت همین هفتاد درصد را هم بهش معتقد بودى آمدى با زور چاقوکش و هرزگى و اوباش ازش اختیار گرفتى اگر یک دسته اقلیت توى مجلس 17 پیدا نشده بودند و رشادت نمی‌کردند آقایان تکلیف چى بود یک عده‌اى باز خدا پدرشان را بیامرزد که هفت هشت تاشان حالا اینجا نشسته‌اند آمدند مقاومت با این هرزگی‌ها کردند آن هرزگی‌ها چى بود؟ حقى که قانون اساسى معین کرده از بین بردند این قوه را گرفتند آن قوه را گرفتند پادشاه مملکت ناچار شد مملکت را ترک کند که خداوند 28 مرداد را بوجود آورد بدانید خداوند که حافظ این مملکت بوده حافظ این دین بوده 28 مرداد را به وجود آورد خوب این کارها را کردند آقایان از شما می‌پرسم با این عملیات خلاف اگر آقاى امیر تیمور که وزیر کشور بود همان ساعت اول شانه خالى می‌کرد و می‌گفت من این عمل خلاف قانون را نمی‌کنم مصدق السلطنه می‌توانست بمجلس 17 آن توهینات را بکند؟ می‌توانست نصف انتخابات مملکت را توقیف بکند؟ می‌توانست قوه مجریه را دردست بگیرد؟ می‌توانست وزیر خارجه‌اش را بفرستد جلوى بهارستان به مقام شامخ سلطنت آن همه ناسزا بگوید؟ آقایان من دعوا ندارم آقاى امیر تیمور بیاید در مجلس بیاید یا نیاید در مجلس. من الان در مجلس در یک موردى اختلاف دارم با عده‌اى از نمایندگان ایشان هم یکى از افرادى هستند که با هم اختلاف سلیقه داریم حکومت مجلس آقا حکومت عدد است رأى می‌دهند من هم هیچ وقت خودخواه نیستم تسلیم هستم به نظر مجلس و این را انصافاً از شما می‌خواهم که مجلس تصحیح بکند این عمل را. این عمل دعوت 108 نفر را تقبیح بکند و ایشان بیاید پوزش بطلبد که این سابقه سوء براى مجلس باقى نماند به من جواب بدهید (سید احمد صفایی- دعوت 108 نفر که اشکالى ندارد، 36 نفر را از میان 108 نفر انتخاب می‌کنند این که اشکالى ندارد) با این ترتیب رعایت طبقات شش گانه نمی‌شود مصلحت غیر از واقع است‏ (دکتر عمید- جناب آقاى شوشترى وزیر دادگسترى هم موافقت کردند با آن 108 نفر باشد) ما مخالف ما مخالف، می‌فرمایید که ایشان موافقت کردند آقاى اخوى وزیر دادگسترى پسر مرحوم حاج سیدنصرالله است بنده به پدرش هم ارادت داشتم یک عمل خلاف هم کرده می‌گویم چه مانعى دارد بنده ایشان را وارد در این مرحله نکردم و به تمام وزرا اعلام جرم نکردم و به مصدق هم اعلام جرم نکردم زیرا اعمال مصدق چیزى نیست که دیگر لایق و قابل باشد که اعلام جرم بکنم من فقط ایراد دارم به آقاى امیر تیمور کلالى که اظهار ورع و زهد و تقوى می‌کرد و نطق نمایندگیش در مجلس مضبوط است چرا باید در وزارت کشور دکتر مصدق که می‌گفت هر وقت 48 ساعت اختیارت را به من بدهید من ایران را از پاریس و لندن جلوتر می‌برم ایشان بر خلاف نص صریح ماده 14 قانون انتخابات 108 نفر دعوت کرد و فرماندار استقراعى او رفت و دستور انتخابات مازندران را صادر کرد و دستور انتخابات جاهاى دیگر را داد بر خلاف قانون آقاى ارسلان گوش کنید مرحوم سید محمد تدین که خدایش بیامرزد و خدا همه ما را رحمت کند خدا از تقصیرات همه ماها درگذرد در وزارت کشور آقاى سیدمحمد تدین وزیر بود اهالى بلوچستان متحصن شدند در تلگرافخانه از وزیر داخله خواهش کردند که ما هم می‌خواهیم وکیل‌مان محلى باشد حالا این صحیح بوده یا صحیح نبوده تحریک بود یا تحریک نبود آقایان بروند در وزارت کشور بخوانند آقاى جزایرى گوش کن آقاى سیدمحمد تدین تلگراف می‌زند متحصنین محترم تلگرافخانه از شما خواهش می‌کنیم از تحصن خارج بشوید اوضاع بلوچستان را مشوب و مغشوش نکنید من به موجب این تلگراف به شما قول می‌دهم در موقع انتخابات منظور شما را تأمین کنم این تلگراف را آقاى محمد مصدق در مجلس اعلام جرم کرد بر علیه مرحوم تدین و مرحوم تدین را بردند بزندان آن شد که شد مرض تدین از این زندان بود والا تدین قوى و کوهپیما بود (عبدالرحمن فرامرزى- ولى تدین تبرئه شد) بله بروید ببینید در صورتی که در مواقع انتخابات آقاى تدین دیگر وزیر کشور نبود دیگرى بود آن اعلام جرم و مداخله در انتخابات بود اما دعوت 108 نفر و قرعه‌کشى 36 نفر از میان 108 نفر برخلاف ماده 14 قانون انتخابات توقیف کردن انتخابات، دستور صریح انتخابات گناباد که آنجا را توقیف کنید و نگذارید عماد تربتى وکیل بشود و تلگرافى که به بهبهان زده شد که حضرت آیت الله غروى تشریف فرما می‌شوند براى انتخابات تجلیل کنید اینها مداخله در انتخابات نیست‏ (عبدالرحمن فرامرزى- تجلیل کنید یعنى چه؟) آقاى استاد فرامرزى اجازه می‌فرمایید آقا جان قربانت بروم عزیزم ما هم واردیم جناب آقاى فرامرزى من از شما می‌پرسم اگر مجلس دعوت 108 نفر را صحیح می‌داند بگوید واگر نه تقبیح بکند من قناعت می‌کنم که مجلس تقبیح کند که بعدها این کار خلاف قانون سابقه نشود (عده‌اى از نمایندگان- آن عمل 108 نفر صحیح نبود) همین که مجلس بگوید صحیح نبوده و آقاى امیر تیمور هم بیاید معذرت بخواهد (پورسرتیپ- تقبیح می‌کنیم پس بگیرید) اگر تقبیح بفرمایید پس می‌گیریم والا پس نمی‌گیریم که یک روزى در تاریخ بخوانند و بدانند همان طور که روز اول گفتم از هیچ چیز هم نمی‌هراسم غیر از ذات مقدس پروردگار و احکام دین که آنچه را که به من دستور داده عمل می‌کنم از مردم هم نمی‌ترسم من پس نمی‌گیریم مگر این که روزى بدانند بود کسى که در مجلس این اعمال زشت و این خلافکاری‌ها را با کمال جرأت گفت و دوستى و دشمنى را روى شخصیات نکرد به جان خودم و به جان همه آقایان اگر من می‌خواستم وارد در شخصیات بشوم من حرف‌هاى زیادى روى آقاى امیرتیمور دارم این را همه می‌دانند که من 12 سال جوانیم را و مزاج قویم را در خراسان گذرانده‌ام و با این آقایان هم بند بودم پر حرارت بودم کار می‌کردم من از خیلى چیزها اطلاع دارم براى آبروى مجلس براى آبروى نمایندگى براى حیثیات مجلس یکى را هم فقط نمی‌گویم آقایان بیایید و این عمل سابقه بشود این عمل بد است این عمل قبیح است وزیر دادگسترى که دخالت در انتخابات نداشت اگر داشت به جدش هم علیهش اعلام جرم می‌کردم (دکتر شاهکار- به جدش یا به خودش) البته هیچ کس قادر نیست که به جد مقدس ایشان و جد من اسائه ادب کند آقا اصلاً شوخى نکنید مخصوصاً در مطالب جدى وارد هزل نشوید

+++

به جد عادت بکنیم آقایان با این مقدمات و عرایضى که کردم بنده از نظر شخصى با آقاى امیر تیمور کلالى جنگ و دعوایى ندارم و استدعا می‌کنم از آقایان محترم خواهش می‌کنم تمنا می‌کنم دعوت 108 نفر را لااقل تقبیح بکنید می‌خواهید بکنید می‌خواهید نکنید.

رئیس- یک توضیحى اینجا باید بدهم این که آقاى شوشترى گفتند خود امیر تیمور در کمیسیون تحقیق حاضر نبود ماده 110 آیین‌نامه می‌گوید نمایندگانى که با اعتبارنامه آنها مخالفت می‌شود حق نطق در اینجا دارند ولى نمی‌توانند در شعبه یا در کمیسیون تحقیق حاضر شوند مگر آنکه شعبه یا کمیسیون تحقیق آنها را احضار کند بنابراین گزارش شعبه مطابق آیین‌نامه بوده است.

شوشترى- ماده 8 را هم بخوانید.

رئیس- بله هر کس هم می‌تواند حق حضور خودش را ساقط کند. آقاى مشایخى.

مشایخى (مخبر کمیسیون تحقیق)- جناب آقاى شوشترى دفاعى را که مخبر کمیسیون موظف است از گزارش کمیسیون تحقیق بکند به بهترین وجهى مقام ریاست فرمودند (صحیح است) و این که تحقیق فرمودید می‌خواستم به عرض‌تان برسانم اولاً کمیسیون تحقیق مطابق ماده 8 موظف است در ظرف ده روز سه مرتبه از جنابعالى و سایر معترضین دعوت کردیم براى این که مدارک و مستنداتى که دارید به کمیسیون تسلیم کنید و اگر مصلحت دانست و لازم دانست آن وقت معترض علیه را احضار بکند و با این که می‌بایستى در جلسه اول جنابعالى تشریف می‌آوردید متأسفانه کارهایى داشتید که تشریف نیاوردید و با این که مطابق ماده 8 کمیسیون مجبور است در ظرف 10 روز رسیدگى کند تصدیق می‌فرمایید این قسمت از گزارش کمیسیون صحیح بوده است و در نامه‌هایى هم که دادیم رسید دادید بنابراین تصدیق می‌فرمایید که کمیسیون تحقیق نمی‌توانست در انتظار آمدن جنابعالى متوقف باشد و بیشتر از این صلاح نبود که کمیسیون در انتظار بماند اما راجع به این که فرمودید گزارش کمیسیون تحقق مدلل نیست کمیسیون تحقیق موظف است به صورت مجلس شعبه مربوطه راجع به انتخاب نماینده رسیدگى بکند و اظهارات موافق و مخالف را گوش بکند و نسبت به آنها نظر بدهد، شعبه مربوطه صحت انتخابات ایشان را از گناباد و فردوس و حسن جریان انتخابات را تصدیق کرده بنابراین کمیسیون تحقیق از نظر این که آقایان مخالفین توضیحاتى ندادند گزارش شعبه قبلى را تصویب کرده است مطلبى که باقى می‌ماند و بنده باید اینجا عرض کنم و در گزارش کمیسیون تحقیق نیست آن موضوع 108 نفر است من در اساس مطلب با نظر جنابعالى موافقم و معتقدم که ماده 14 قانون انتخابات ناظر است به این که فرماندار بایستى 36 نفر را دعوت بکند این صحیح است این عمل را من قبول دارم و اکثریت نمایندگان یعنى تمام نمایندگان هم تصدیق می‌کنند که عمل مربوط به انتخاب 108 نفر برخلاف قانون بوده است اما راجع به اعتبارنامه یکى جنابعالى اعتراض کردید و مخالفت کردید با اعتبارنامه و دیگر این که اعلام جرم کردید بر علیه آقاى امیرتیمور، اعلام جرم در کمیسیون عرایض مطرح است اگر فرض کنید که این موضوع جرم باشد و وزیر هم مسئول باشد تصویب‌نامه صادر شده تمام وزرا هم مسئولیت مشترک دارند بنابراین چون اعلام جرم فرموده‌اید حق این بود که این مطالب را در کمیسیون عرایض توضیح می‌دادید یا وقتى که گزارش در مجلس مطرح می‌شد آن وقت می‌فرمودید به نظر من موضوع صلاحیت آقاى امیرتیمور مورد تصدیق همه آقایان است امیر تیمور مردى است متدین، شریف، با تقو، مردى است شرافتمند در دوره 15 من افتخار همکارى ایشان را داشتم، مردى است وطن‌پرست (صحیح است) از نظر شرکت در کابینه مصدق هم از نظر شرکت در صدور این تصویب‌نامه موضوع قابل توجه است ولى جایش اینجا نیست و در کمیسیون عرایض جایش هست اگر کمیسیون عرایض این موضوع را تأیى کرد هیچ مانعى ندارد نماینده‌اى که اعتبارنامه‌اش تصویب شده از او سلب مصونیت بشود (شوشترى- من در صلاحیت او وارد نشدم) در شرایط فعلى به نظر کمیسیون تحقیق صلاحیت آقاى امیر تیمور محرز است و گزارش کمیسیون تحقیق مبنى بر تأیید نمایندگى آقاى امیر تیمور از گناباد و فردوس است (عده‌اى- احسنت).

رئیس- آقاى شوشترى.

شوشترى- چون آقایان رفقا تذکر فرمودند و توضیحى که آقاى مخبر کمیسیون داد که دعوت بیش از سى و شش نفر مورد تأیید مجلس نیست و برخلاف اصول است آقایان نظر بنده را تأیید کردند بنا علی‌هذا مخالفتم را پس می‌گیریم.

سید احمد صفایی- آن عقیده آقاى مشایخى بود نه عقیده مجلس.

شمس قنات‌آبادى- چیزى که آقاى مشایخى فرمودند مربوط به عقیده خودشان بود و ربطى به عقیده مجلس شوراى ملى نداشته واصولاً ربطى هم به گزارش کمیسیون نداشت.

رئیس- عجالتاً رأى می‌گیریم به اعتبارنامه آقاى امیر تیمور با ورقه.

عبدالرحمن فرامرزى- آقاى شوشترى که مخالفت خودشان را پس گرفتند رأى لازم ندارد.

رئیس- مخالفت کردند و مخبر کمیسیون هم جواب داد طبق آیین‌نامه باید با ورقه رأى بگیریم. آقایان موافقین ورقه سفید با اسم می‌دهند.

(اسامى آقایان نمایندگان به ترتیب ذیل به وسیله آقاى مسعودى اعلام و در محل نطق حاضر و رأى دادند.)

آقایان: کاشانى، دکتر بینا، دکتر عدل، صفارى، شادمان، عبدالرحمن فرامرزى، محمود افشار، قنات آبادى، باقر بوشهرى، احمد فرامرزى، دکتر آهى، دکتر سعید حکمت، پورسرتیپ، دکتر سید امامى، حشمتى، محمودى، مهندس جفرودى، مهندس کی‌قباد ظفر، سنندجى، عباسى، ایلخانى‌زاده، فرید اراکى، خاکباز، میراشرافى، اردلان، امیر احتشامى، دولتشاهى، بوربور، قراگزلو، نراقى، شوشترى، پیراسته، پناهى، عبدالصاحب صفایی، غضنفرى، بزرگ‌نیا، صارمى، شفیعى، بوداغیان، کیکاوسى، سرمد، بهبهانى، رضایی، دکتر حمزوى، داراب، توماج، دکتر امیر نیرومند، شیبانى، صدقى، دکتر مشیرفاطمى، سعید، قرشى، مهدوى، لارى، تفضلى، شادلو، قوامى، دهقان، استخر، سالار بهزادى، معین‌زاده، سلطان‌مراد بختیار، عرب شیبانى، دکتر پیرنیا، نصیرى، عمیدى نورى.، اکبر، مرآت اسفندیارى، بهادرى، اسکندرى، برومند، سیداحمد صفایی، خلعتبرى، دکتر عمید، عاملى، دکتر شاهکار، دکتر جزایرى، گیو، درخشش، فرود، اخوان، کى‌نژاد، صراف‌زاده، دولت آبادى، رضا افشار، مرتضى حکمت، افخمى، یارافشار، جلیلوند، محمود جلیلى، مسعودى، محمودذوالفقارى.

(آرا مأخوذه شماره شد 77 ورقه سفید موافق و 14 ورقه سفید بى اسم اعلام شد.)

رئیس- نمایندگى آقاى امیر تیمور با 77 رأى موافق تصویب شد.

اسامى موافقین، آقایان: شفیعى، توماج، محمود افشار، باقر بوشهرى، قنات‌آبادى، کاشانى، دکتر عدل، مهندس جفرودى، سنندجى، مهندس کی‌قباد ظفر، قراگزلو، امیر احتشامى، ایلخانى‌زاده، خاکباز، فرید اراکى، محمد عباسى، محمودى، احمد فرامرزى، شیبانى، دهقان، بزرگ‌نیا، معین‌زاده، استخر، دکتر حمزوى، شادلو، قوامى، حشمتى، قرشى، ا کبر، دکتر امیر نیرومند، دکتر مشیر فاطمى، لارى، بهبهانى، دکتر سیدامامى، سالار بهزادى، دکتر سعید حکمت، گیو، عرب شیبانى، بهادرى، سلطان‌مراد بختیار، مسعودى، درخشش، جلیلوند، جلیلى، اخوان، یارافشار، مرآت اسفندیارى، عاملى، صراف‌زاده، محمود ذوالفقارى، اسکندرى، افخمى، رضا افشار، کى‌نژاد، پورسرتیپ، مشایخى، خلعتبرى، برومند، بوربور، صفارى، کیکاوسى، عبدالرحمن فرامرزى.

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- چندین جلسه است که آقاى دولتشاهى براى نطق قبل از دستور آمده‌اند و ثبت نام کرده‌اند و هر دفعه اتفاقاً طورى پیش آمده که فرصت نشده ایشان از نطق قبل از دستور استفاده نمایند. امروز هم چون می‌خواهیم جلسه را ختم کنیم استفاده نکردند بنابراین حق ایشان براى جلسه آتیه محفوظ می‌ماند (صحیح است).

قنات آبادى- اگر اجازه می‌فرمایید طرح سه فروى که تقدیم شده مطرح شود.

رئیس- فعلاً عده براى رأى کافى نیست، آن هم می‌ماند براى جلسه بعد. فعلاً جلسه را ختم می‌کنیم، جلسه آینده ساعت هشت و سه ربع روز پنجشنبه که ساعت 9 جلسه شود.

(مجلس ده دقیقه بعد از ظهر ختم شد.)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294855!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)