کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19
[1396/06/01]

جلسه:192 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 21 اردیبهشت ماه 1337  

 

فهرست‌ مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس‏

2- بیانات آقای نایب رئیس راجع به مسافرت اعلیحضرت همایون شاهنشاه به خاور دور و آمریکا

3- سؤال آقای پرفسور اعلم راجع به مدارس ایرانى در عراق و جواب آقای وزیر فرهنگ‏

4- سؤال آقای پرفسور اعلم راجع به تعداد و وضع زوار عتبات عالیات عرایض و جواب آقای وزیر کشور

5- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اجازه مبادله موافقت‌نامه فرهنگى بین ایران و ژاپن‏

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه‏

‏مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19

 

 

جلسه:192

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 21 اردیبهشت ماه 1337

 

فهرست‌ مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس‏

2- بیانات آقای نایب رئیس راجع به مسافرت اعلیحضرت همایون شاهنشاه به خاور دور و آمریکا

3- سؤال آقای پرفسور اعلم راجع به مدارس ایرانى در عراق و جواب آقای وزیر فرهنگ‏

4- سؤال آقای پرفسور اعلم راجع به تعداد و وضع زوار عتبات عالیات عرایض و جواب آقای وزیر کشور

5- شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اجازه مبادله موافقت‌نامه فرهنگى بین ایران و ژاپن‏

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه‏

 

مجلس دو ساعت و ده دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقای اردلان (نایب رئیس) تشکیل گردید.

1- تصویب صورت‌مجلس‏

نایب رئیس- صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود (به شرح زیر خوانده شد)

غایبین با ‌اجازه- آقایان: ابتهاج- صارمى- عبدالحمید بختیار- امید سالار- تیمورتاش- موسوى- سعیدى- ارباب- دکتر عدل- دکتر سید امامی- مشار- امامى- فولادوند- اخوان- دکتر ضیایى- دکتر امین- دکتر اسدى- ذوالفقارى- دهقان- دولتشاهى- اورنگ- سنندجى- بهبهانى- قراگزلو.

غایبین بى‌اجازه- آقایان: دکتر طاهرى- قرشى- دکتر پیرنیا.

دیرآمدگان و زود‌رفتگان با ‌اجازه - آقایان: دکتر مشیر فاطمى- دکتر سعید حکمت.

نایب رئیس- در صورت‌جلسه نظرى نیست؟ آقاى علامه وحیدى

علامه وحیدى- اصلاحاتى هست که به تندنویسى می‌دهم‏.

نایب رئیس- دیگر نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت‌مجلس تصویب شد.

2- بیانات آقای نایب رئیس راجع به مسافرت اعلیحضرت همایون شاهنشاه به خاور دور و آمریکا.

نایب رئیس- دستور امروز س‍ؤالات است و بعد هم موافقت‌نامه فرهنگى بین ایران و ژاپن است موضوعى که می‌خواستم به عرض برسانم.

در این موقع که موکب ملوکانه اعلیحضرت همایون شاهنشاهى به سلامتى و میمنت به مسافرت خاور دور و بعد آمریکا تشریف‌فرما مى‌شوند مذاکره و تصویب موافقت‌نامه فرهنگى ایران و ژاپن که در دستور است بسیار مناسب و به من فرصتى داد که نسبت به این مسافرت شاهنشاه معظم و مسافرت‌هایى که همیشه به نفع کشور تمام شده است نکاتی را به ‌عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم.

چنان که در شرفیابى چند روز قبل نمایندگان مجلسین در کاخ مرمر اعلیحضرت همایون شاهنشاهى بیان فرمودند قصد از این مسافرت‌‌های ملوکانه بیشتر استحکام روابط دوستانه ما‌بین ملل و آشنایى به وضعیت این ممالک مترقى و شناساندن کشور شاهنشاهى است که خوشبختانه در تحت توجهات ذات اقدس شهریارى کشور ما راه ترقى و تکامل را سیر مى‌نماید (صحیح است).

بر هیچکس پوشیده نیست که از شهریور 1320 چه دشواری‌ها پیش آمده و چه مصایب بزرگى براى کشور عزیز ما روى داده است که به فضل الهى و استقامت و متانت و شجاعت شخص شخیص شاهنشاه معظم یک‌یک مرتفع گردیده و تازه چند سالى است که موانع از بین رفته و به همت بلند و تدابیر عاقلانه این شاهنشاه بزرگ در راه ترقى و سعادت و رفاه ملت ایران گام‌‌های سریعى برداشته می‌شود (صحیح است)

ذکر محسنات امور و پیشرفت‌‌های حاصله مطابق آیه شریفه قرآن مجید که پندی است عامه را منتفع می‌نماید. و ذکر فان‌الذکرى تنفع‌المومنین باید مطالب را گفت و مردم را متوجه نمود تا تحت تأثیر نابه‌کاران واقع نگردند نظرى به گذشته و حال مقایسه صحیحى به دست مى‌دهد که چه بوده‌ایم و چه هستیم اگر سابقاً در امور مالى و اقتصادى دچار مضیقه بوده و براى ارز طرف احتیاج خود نمی‌‌دانستیم چه بکنیم امروز از هر جهت گشایش در کار است و راه براى هر‌گونه اقدامات مفید باز است (صحیح است).

چند روز قبل در موضوع افتتاح راه‌آهن آذربایجان به عرض رساندم و آقایان نمایندگان محترم آذربایجان هم مفصلاً بیان فرمودند که اتمام راه‌آهن تهران به تبریز سر کشور را به قلب آن اتصال خلل‌‌ناپذیر داده و طبیعى است نتایج بزرگى براى بهبود وضعیت آن استان مهم در برخواهد داشت.

شاهنشاه معظم رنج مسافرت را چه در داخله کشور و چه در خارج تحمل می‌فرمایند تا مطالعاتی که در این مسافرت‌ها مخصوصاً در کشور‌های مترقى می‌شود به نفع مملکت به موقع عمل و اجرا در‌آورند

مثل معروفى است شنیدن کى بود مانند دیدن با اقرار به اینکه اطلاعات و معلومات عالیه شاهنشاه ما در حد کمال و فرمایشات ملوکانه که در هر شرفیابى اصغا می‌شود پند‌های مفید و مؤثری است که باید از آن استفاده نمود مع‌هذا مسلم است در هر مسافرت با دیدن از نزدیک ترقیاتى که هر روز در دنیا حاصل می‌شود اعلیحضرت همایونى افکار و ابتکارات تازه را براى سرمشق ملت همراه مى‌آورند که ملت و کشور عزیز ما را خوشبخت و سعادت‌مند می‌نماید (انشاء‌الله)

اگر کشور ما آن طور که باید به دنیا

+++

‌شناسانده نشده بود مسلم است که در مسافرت‌‌های شاهانه و تماس با سلاطین و رؤسای اولیه ممالک خارجه این شناسایى به حد کمال می‌رسد و اگر این روابط دوستانه با ملاقات‌‌های نزدیک تحکیم نمی‌‌‌گردید هرگز شرکت‌های مهم خارجى حاضر نمی‌‌شدند سرمایه‌‌های خود را براى استخراج معادن زیرزمینى کشور ما به کار بیندازند.

قرارداد‌های نفت با شرکت‌های بزرگ خارجى خود دلیل قاطع براى اثبات عرایض من است.

این موافقت‌نامه فرهنگى ایران و ژاپن قدم خوبى است که کشور ما را با کشور امپراطورى ژاپن مربوط نموده و قطعاً نتیجه مطلوبه را در برخواهد داشت (صحیح است)

مسلم است مسافرت شاهنشاه معظم در استحکام روابط دوستانه و بسط امور فرهنگى و کلیه امور اقتصادى دو کشور مؤثر و مفید خواهد بود (صحیح است)

اگر چند نفر بد‌خواه مملکت با تلقینات خائنانه خود بخواهند هر کار مفید را وارونه جلوه دهند یقین است از افکار عامه و وطن‌پرستانه جواب دندان‌شکن خواهند شنید.

بساط عوام‌فریبى و حقه‌بازى بحمدالله برچیده شده است امنیت که اساس استحکام مبانى کشور است در ظل توجهات شاهانه برقرار و موجبات رفاه حال عمومى در سایه این امنیت فراهم و دوام این وضعیت طبعاً هر فردى را وادار می‌نماید که به قدر وسع و توانایى خود در بهبود اوضاع بکوشد.

ملت ایران مفتخر است که در سایه شاهنشاه عظیم‌الشأنى زندگى می‌نماید که جز خیر و صلاح ملک و ملت نظرى نداشته و تمام هم خود را مصروف راحت و آسایش جامعه مى‌فرمایند.

بر ما لازم و واجب است که در پیروى از نیات ملوکانه در تصویب لوایح مفیده و نظارت در امور همواره خیر و صلاح عامه را مد نظر داشته و با اتحاد و اتفاق و کلمه‏واحده دوام و طول عمر عظمت سلطنت اعلیحضرت شاهنشاهى را از خداوند قادر متعال مسئلت نماییم.

در خاتمه عرایض خود شعر لسان‌الغیب خواجه حافظ شیرازى را که در پیشگاه ملوکانه خواندم حالیه با اجازه آقایان نمایندگان محترم از طرف عموم نمایندگان و قاطبه ملت ایران براى بدرقه مسافرت شاهانه تکرار می‌کنم.

آن سفر کرده که صد قافله دل همره اوست                             

هرکجا هست خدایا به سلامت دارش

(احسنت)

3- سؤال آقای پرفسور اعلم راجع به مدارس ایرانى در عراق و جواب آقای وزیر فرهنگ.‏

نایب رئیس- سؤالات مطرح است آقای پرفسور جمشید اعلم‏.

پرفسور اعلم- بنده قبل از اینکه وارد سؤال شوم با اجازه مقام ریاست و آقایان محترم دو کلمه عرض می‌کنم روزى که شرفیاب شدیم خدمت شاهنشاه نکته‌ای فرمودند که بنده را خیلى‌خیلى متأثر کرد و آن این

بود که (بعد از من تاریخ قضاوت خواهد کرد) اولاً بنده امیدوارم که سالیان دراز سایه‌شان بر سر ما باشد و این مملکت در زیر سایه‌شان به ترقیات بزرگى نایل شود و هیچ لزومى ندارد که تاریخ قضاوت کند ما اطلاع داریم که شاهنشاه چقدر زحمت کشیدند و چه درایت و کفایتى به کار بردند که مملکت امروز سرپا ایستاده و امروز می‌خواهم به عرض‏تان برسانم که در مقام و شرایطى که شاهنشاه به این مملکت خدمت کردند خدا شاهد است خدمت‌شان به مراتب بزرگ‌تر از خدماتى است که رضاشاه کبیر کردند و در موقع خودش مقایسه‌اش کافى است که بدانیم آن روز چه بودیم و امروز چه هستیم امروز ما معرفت‏مان و فرهنگ‏مان چه حالى دارد و آن روز چه حالى داشت هر خدمتى یک شرطى و یک امکاناتى و یک مقتضیاتى دارد و در این مقتضیاتى که اعلیحضرت همایون به این مملکت خدماتى کردند حقیقتاً خدمت بسیار شایان بزرگى کردند (صحیح است) سؤال بنده از وزارت فرهنگ در تعقیب سؤالى است که از وزارت خارجه کرده بودم در این سفرى که بنده به عراق کردم دیدم که ما در بغداد و کشور عراق مدارسى داریم ایرانیان مقیم عراق زیادند اطفال آنها به مدرسه می‌روند من سؤال از وزارت فرهنگ کردم که اولاً عده این مدارس چقدر است و در این مدارس چند محصل مشغول تحصیل است و مدیران این مدارس در چه شرایطى استخدام می‌شوند و به آن کشور اعزام می‌شوند خواهش می‌کنم جواب بدهند تا اگر لازم شد مطالبى عرض کنم.‏

نایب رئیس- آقای وزیر فرهنگ‏.

وزیر فرهنگ (دکتر مهران)- در عراق ما 7 مدرسه داریم که 5 مدرسه‌اش از سابق بود دو مدرسه دخترانه هم اخیراً اضافه شده یک مدرسه پسرانه داریم در بغداد و یکى در کاظمین و یکى در بصره و یکى در کربلا و یکى در نجف و دو دبستان دخترانه هم که جدیداً تأسیس شده یکى در بغداد است و یکى هم در کاظمین عده محصلین در آنجاها 2400 و خرد‌ه‌ای است که 203 نفر‌شان دخترند البته به مناسبت اینکه تازه این مدارس دخترانه تأسیس شده عده دانش‌آموزانش کم است و بقیه هم پسرند معلمینش 114 نفر هستند با کارمندان ادارى و خدمتگزاران جزء از حیث پرسنل تمام این مدارس 114 معلم و مستخدم دارد یک عده از اینها از تهران اعزام شده‌اند و عده دیگرى هم محلى هستند ایرانی‌هایى هستند که در محل بودند تحصیلات‌شان را هم در آنجا کرده‌اند در آنجا از سالیان قدیم درس می‌دادند البته اینها شرایط علمی‌شان به تناسب آن روز است و حالا هم دارند خدمت مى‌کنند ما به تدریج البته کوشش کرده‌ایم تا آنجا که ممکن است معلم از تهران بفرستیم البته اعزام معلم از تهران به مراتب براى ما گران‌تر تمام مى‌شود تا معلمین محلى بودجه‌‌ای که براى مدارس آنجا صرف می‌شود در سال در حدود دو میلیون تومان است اگر به تناسب بگیریم براى هر محصل خرجى که آنجا مى‌کنیم تقریباً سه برابر خرجى است که براى محصلین ایرانى در تهران مى‌کنیم وضع مدارس آنجا از حیث ساختمان چندان مناسب نیست یعنى با مدارس محلى آنجا زیاد تناسب ندارد به این جهت بود که اخیراً هیئت دولت تصمیم گرفت که از گذرنامه و پروانه‌هایى که صادر می‌شود براى خارجه یک عوارض بگیرند پیشنهادش هم به مجلس تقدیم شد قرار شد که آقای وزیر دارایى ضمن لایحه مالیات بگذرانند که از هر نفرى 15 تومان گرفته شود که این عواید صرف ساختمان مدارس ایرانیان در خارجه مخصوصاً عراق شود. راه دیگرى هم نیست براى اینکه این مدارس باید ساخته شود و آبرومندتر باشد و البته باید پولش را هم تأمین کرد از یک منبعى دولت تصمیم گرفت که از گذرنامه‌ها و پروانه‌ها هرکدام 15 تومان بگیرد و به عقیده بنده خیلى به‌‌جا و به‌ مورد است براى اینکه کسى که مبالغى صرف خرج مسافرت مى‌کند در خارجه یا در عراق یا در مناطق دیگر البته این 15 تومان به او تحمیل نیست و این 15 تومان‌ها چندین میلیون تومان در سال خواهد شد و مبلغ قابلى است که ما می‌توانیم مدارس ایرانیان را در عراق و همچنین مدارس ایرانی‌ها را در اسلامبول و همین طور مرکز فرهنگى که در نقاط دیگر داریم بسازیم و به صورت آبرومندترى در بیاوریم امیدوارم آقایان به این امر توجه بفرمایند ضمن لایحه مالیات این نظر را تأمین بفرمایند با این اعتبار البته وضع مدارس به مراتب بهتر خواهد شد این را به آقایان عرض می‌کنم که ما در این سنوات اخیر آنچه توانستیم کوشش کردیم که وضع این مدارس بهتر شود و بهتر هم شده اما ایرادى که خود بنده دارم به این مدارس اول به محلش است که امیدوارم از این طریق که عرض کردم تأمین شود. ایراد دوم وجود یک عده معلمین محلى است که در آنجا البته سالیان دراز معلم بودند شاید به ایران آشنایى زیادى نداشته باشند اینها معلمند به حکم اضطرار از قدیم در آنجا استخدام شده‌اند و درس می‌دهند الان اینها عائله دارند زن و بچه دارند زندگانى دارند به هم زدن زندگانى آنها اشکال بزرگى است که باید یک راهى برایش فکر کرد و اعزام همه معلمین هم از ایران ملازمه دارد به اینکه بودجه اینها چندین برابر بشود البته اینها مشکلاتى است که امیدوارم به تدریج با کمک و مساعدت آقایان مرتفع شود.

نایب رئیس- آقای پرفسور اعلم‏

پرفسور جمشید اعلم- یک قسمت از توضیحات جناب آقای وزیر فرهنگ همان عرایضى بود که بنده می‌خواستم عرض کنم با این شرایط و موجباتى که امروزه هست به عقیده بنده هرکس به سهم خودش خدمتى براى ترقى و تعالى مملکت نکند گناه کبیره کرده است چون همه باید دست به دست هم بدهیم دولت، مجلس مردم کارمند که در تعقیب این کارهایى که مى‌شود واقعاً مملکت یک روى خوشی ببیند و اگر نکنیم گناه کرده‌ایم. بنده معتقدم که مدارس ما در ممالک هم‌جوار باید بهترین و عالی‌ترین مدارس آن ناحیه باشد براى اینکه آبروى کشور ایران است و آبروى مملکت ماست و بدبختانه این کار در عراق نشده بنده معتقدم اگر لازم بشود بچه‌‌های ما در داخله مملکت روى زمین بنشینند و درس بخوانند و میز و صندلى نداشته باشند باید این قسمت عملى می‌شد و مدرسه‌هایی که در کربلا و کاظمین هست ساختمان می‌شد، اینکه آقای وزیر فرهنگ فرمودند که پانزده تومان از هر پروانه یا پاسپورت بگیریم این یک بزک نمیر است الان چه می‌کنید با این روحیه‌ای که در مجلس هست جناب آقای وزیر فرهنگ شما هرچه آورده‌اید ما تصویب کرده‌ایم بیایید فرض کنید همان کارى که براى دانشگاه کردید ما تصویب می‌کنیم شما 40 میلیون تومان براى دانشگاه قرض کردید بیایید ده میلیون تومان هم براى اینجا قرض بخواهید و وضع مدارس آنجا را درست کنید باید مدرسه‌ای که در عراق هست مدرسه ایرانی‌ها طورى باشد که عراقى هم بچه‌اش را بفرستد آنجا نه اینکه ایرانی‌ها هم بچه‌‌شان را بفرستند به مدارس عراق این وضع این‌طورى بد است. نکته دومى که بنده می‌خواهم عرض کنم راجع به معلمین و مدیران آنجاست نفرمودید که چه کیفیتى دارد معلمینى که آنجا هستند این معلمین آیا اینجا استخدام می‌شوند و با یک شرایطى فرستاده مى‌شوند به بغداد و تحت نظر سپهبد باتمانقلیچ است؟

وزیر فرهنگ- تحت نظر سرپرست فرهنگى هستند.

پرفسور اعلم- سرپرست مدارس باید تحت نظر سپهبد باشد پس اگر سپهبد

+++

باتمانقلیچ سفیر کبیر شما یعنى نماینده مملکت ما یک گزارشى راجع به یک مدرسه‌ای داد که یک عمل خلافى کرده است و ایشان شکایت کرده است چرا تا به حال عوض نشده اگر امر دایر شود که یک سفیر کبیرى که واقعاً زحمت می‌کشد این مرد شب و روز زحمت می‌کشد آقایانى که آنجا تشریف داشته‌اند نمی‌دانم دیده‌اند یا نه آقا ایشان روز سیزده ساعت 7 توى اداره‌اش بود، هیچ کس این کار را نمی‌کند و من از ایشان تقدیر می‌کنم خوب آقا وقتى ایشان یک راپرتى بدهند این راپرت ایشان باید بلافاصله اجرا شود بنده خیلى متشکرم معاون وزارت فرهنگ در بغداد بود یک صورت‌جلسه‌ای کرده این صورت‌جلسه را در 7 فروردین کرده‌اند و تمام این موضوعاتى که بنده خدمت‌شان عرض کردم و سرکار فرمودید آنجا نوشته شده، ولى به عقیده من صورت‌جلسه چاره نیست آقای وزیر فرهنگ شما وزیر فرهنگ به برى هستید و کارکنى هستید ما از شما متشکریم چند سال هم کار کرده‌اید اما من معتقدم که این کار باید درست شود. چون این آبروى ما هست و حیثیت ما هست ما باید مملکت‏مان را آن طورى که هست به آنها بشناسانیم نه آن طورى که هست نشناسانیم غیراز این باشد نقض غرض است حالا وقتى که سؤال از آقای وزیر کشور مطرح شد خدمت‌شان عرض می‌کنم بنده معتقدم همین‌جور ریسه کردن و فرستادن زوار که درست نیست یک شرایطى لازم دارد اینکه فرمودید ساختمان مدارس را از محل 15 تومان زوار تأمین می‌کند ‌فرض بفرما‌یید ‌که زوار کم شد شما پول از کجا می‌آورید هرچه که شما بیاورید که تصور می‏کنم یک فکر عاجلی بفرمایید، یک فکر بهتری بفرمایید، یک لایحه‏ای بیاورید، با کمال میل تصویب می‌کنیم این حق ماست و حق شماست که ما باید تصویب کنیم بیاورید و به فکر این مدارس باشید و آبروى ما را حفظ کنید.

نایب رئیس- آقای وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ (دکتر مهران)- بنده ابتدا تصور می‌کردم که موضوع مذاکرات راجع به کلیات مدارس است به این دلیل وارد جزییات امر نشدم ولى قسمتى از سؤال جناب آقای پرفسور اعلم مربوط به یک نفر مدیر دبستان آنجاست و پیشنهاد آقای سفیر کبیر اولاً این پیشنهاد را ما عمل کردیم همان موقع که ایشان یک پیشنهادى کردند عوضش کردیم به احترام پیشنهاد‌‌ ایشان اما اینکه می‌فرمایید ‌که لایحه بیاوریم تمام صحیح است این احتیاجات همه‌جاست همه جا آبروى مملکت هست در عراق در خارجه راهى را که دولت توانست پیدا کند. براى تأمین این حوایج همین است که پیشنهاد شده راه دیگرى به نظر نمی‌رسید قرض هم تا یک حدودى می‌شود کرد از بانک ملى ما براى کار دیگرى خواستیم قرض کنیم جواب داده‌اند که پول از کجا بیاوریم که قرض بدهیم ما سالى دو میلیون تومان در آنجا خرج می‌کنیم براى یک عده اطفال ایرانى که مملکت‌شان را ول کرده‌اند رفته‌اند آنجا یک عده اطفال ایرانى در خود مملکت هستند که پدر و مادر‌شان علاقه‌‌شان را به مملکت‌شان حفظ کرده‌اند و مانده‌اند در مملکت و جا ندارند مدرسه می‌خواهند عرض کردم خرجى که براى یک فردى در آنجا می‌کنیم سه برابر خرجى است که در اینجا می‌کنیم بنده نقص کار را عرض کردم چیست راه حلش را هم عرض کردم چیست آقایان موافقت بفرما‌یید ‌و این اعتبار تصویب شود. آن‌ وقت می‌شود پیشنهاد جناب آقای پروفسور اعلم را عملى کرد یعنى می‌شود گفت که چون این منبع درآمد است و به تدریج تحصیل خواهد شد به اعتبار این می‌شود یک پولى قرض کرد آن‌ وقت تمام اقداماتى را که می‌فرمایید می‌شود کرد بعد به تدریج مستهلک کرد ولى اصل عملى شدن همین راه حلى است که دولت در نظر گرفته و امیدوارم مورد توجه آقایان واقع شود اما راجع به معلمین عرض کردم این مدارس خیلى کهنه و قدیمى است در موقعى این مدارس تأسیس شده و معلم برای این مدارس استخدام شده که حتى در مرکز این مملکت که تهران است معلم با تصدیق ابتدایی استخدام می‌شد البته این معلمین که در آنجا هستند سى سال بیست سال چهل سال است دارند درس می‌دهند یک سوابق این‌جورى دارند فعلاً عده‌ای از معلمین آنجا معلمین محلى هستند و اگر ما براى آنجا تمام معلمین را بخواهیم از تهران و یا شهرستان‌های ایران بفرستیم این ملازمه دارد با یک بودجه زیاد و این بودجه را هم البته هر موقعى که در اختیارمان باشد روى آن عمل خواهیم کرد کما‌ اینکه در این چند سال اخیر به تدریج کرده‌ایم و عده‌ای از معلمین محلى آنجا را منتقل کرده‌ایم به ایران و عده‌ای از دبیران ایرانى را به آنجا فرستاده‌ایم  به جای آنها و این کار را امیدواریم با تحصیل بودجه بیشتر قدرى وسیع‌تر بکنیم الان عده زیادى از لیسانسیه‌های دانش‌سراى عالى را به آنجا فرستادیم که در دبیرستان‌های بغداد درس می‌دهند مدارس ما از لحاظ معلم و تربیت نسبت به مدارس عراق عقب نیست آنچه که عقب است از لحاظ وسایل است ساختمان و اثاثیه و آزمایشگاه و از این قبیل چیزهاست که امیدوارم با این پیشنهادى که کردیم و مورد تأیید آقایان قرار خواهد گرفت بتوانیم این نواقص را مرتفع کنیم.

4- سؤال آقای پرفسور اعلم راجع به تعداد و وضع زوار عتبات عالیات عراق و جواب آقای وزیر کشور

نایب رئیس- آقای پرفسور جمشید اعلم بفرما‌یید.

سؤال جنابعالی از وزارت کشور مطرح است.

پرفسور جمشید اعلم- بنده معتقدم ایرانى در هر جاى دنیا باشد ایرانى است بایستى طورى عمل کرد که در هر نقطه دنیا به وطنش بیاید.

نایب رئیس- راجع به سؤال دوم بفرما‌یید.

پرفسور جمشید اعلم- براى همین سؤال دارم عرض می‌کنم سؤال بنده از جناب آقای وزیر کشور باز هم مربوط به همین مسافرت است بنده در این مسافرت دیدم به طوری ایرانى در بغداد و نجف و کربلا بود که بنده واقعاً تصور نمی‌کردم در یک مملکت خارجى هستم وقتى تحقیق کردم معلوم شد چندین صد هزار نفر در سال به عراق مسافرت می‌کنند و بالنتیجه چندین صد میلیون در آنجا خرج می‌شود بنده خواستم ببینم که جناب آقای وزیر کشور این جوازها‌یی که می‌دهند اطلاع دارند که چه جورى جواز می‌دهند؟ روى چه اصلى است؟ آیا قانونى است؟ که اینها همین‌جور ریسه می‌شوند می‌روند آنجا معلوم هست آنجا چطور زندگى می‌کنند.

همین‌جور که نمی‌شود آخر بى‌خود که نباید رفت خواهش می‌کنم که توضیح بفرما‌یید.

نایب رئیس- جناب آقای وزیر کشور بفرما‌یید.

وزیر کشور (دکتر جلالى)- جناب آقای پرفسور جمشید اعلم سؤال فرمودند عده زوار عتبات در هر سال چقدر است و آیا به این عده با هر شرطى و هر وضعى که باشند گذرنامه داده می‌شود آیا از وضع زندگى آنها در شهر‌های کشور عراق اطلاع دارید یا خیر؟ قبل از بهمن‌ماه 1334 زایرین طبق مقررات عادى گذرنامه می‌گرفتند و به عراق می‌رفتند و علاوه بر آن براى اینکه همان نظرى که جناب آقای پرفسور دارند تأمین بشود یک سپرده‌ای هم از آنها گرفته می‌شد که اگر نتوانند از عهده مخارج بر بیایند از محل آن سپرده به آنها کمک بشود و آنها را اعاده بدهند حالا بنده اطلاع ندارم روى چه اصلى در بهمن‌ماه 1334 قانونى گذشت و تسهیلاتى فراهم کرده براى زایرین به این معنى که در عوض گذرنامه پروانه براى آنها صادر شود و الان می‌توانند با آن پروانه به عتبات بروند و براى صدور این پروانه هیچ‌گونه قید و شرطى در قانون ذکر نشده فقط 15 تومان از آنها گرفته می‌شود که ده تومان به عنوان ‌تمبر می‌گیرند و 5 تومان براى کمک به کسانى که بتوانند به مملکت خود‌شان برگشت کنند و متأسفانه باید عرض کنم که وضع زایرین به طوری که گزارش داده شده صورت خوبى ندارد گزارش از کنسولگرى ایران به وزارت امور خارجه رسیده است و مکاتباتى هم بین وزارت کشور و وزارت امور خارجه بوده و تصادفاً دیشب در هیئت دولت یک گزارشى از وزارت امور خارجه رسیده بود راجع به همین زایرین و مطرح شد جناب آقای نخست‌وزیر دستور فرمودند یک کمیسیونى تشکیل شود و نسبت به وضع زایرین رسیدگى بشود تعداد آنها را سؤال فرموده بودند. در سال 1335 در تهران 19791 پروانه صادر شده و در شهرستان‌ها 42800 پروانه و در سال 1336 جمعاً در تهران و شهرستان‌ها در حدود صدوچهل هزار پروانه صادر شده و این پروانه‌ها به طوری که بنده تحقیق کردم به صورت جلد صادر می‌شود و بنده این موضوع را هم تاکنون اطلاع نداشتم و همین سؤال جنابعالی باعث شد که تحقیق کنم به چه مناسبت روى افراد پروانه صادر نمی‌کنید مثل گذرنامه و به صورت جلد پروانه داده می‌شود به این معنى که اگر یک کسى می‌خواهد به عراق برود یک جلد پروانه برایش صادر می‌کنند و او می‌تواند زن و بچه‌اش را با همان پروانه ببرد و به عتبات (سراج حجازى - این عین قانون گذرنامه است) خیلى خوب جواب ایشان هم همین قانون است.

نایب رئیس- آقای پرفسور جمشید اعلم بفرما‌یید.

پرفسور جمشید اعلم- بنده قبل از اینکه وارد جواب آقای وزیر کشور بشوم از هیئت مطبوعات ایران خیلى تشکر می‌کنم چون این اواخر با یک صمیمیت و جدیتى همین قضیه را دنبال کردند و یک حقایقى را در روزنامه‌ها منتشر کردند که انسان وقتى می‌خواند خیلى متأثر می‌شود چنان‌که آقای عمیدى نورى در روزنامه داد یک مطلبى را نوشته بودند که خیلى خوب بود و نیز خودم هم دیدم بنده وقتى مشرف بودم و زیارت می‌کردم یک کسى گفت که آقا زیارت‌نامه بخوانم؟ گفتم نه خودم بلدم می‌خوانم سواد دارم گفت ثواب دارد من بخوانم گفتم اگر من خودم هم بخوانم ثواب دارد گفت اگر من نخوانم زیارت قبول نمی‌شود گفتم زیارتم قبول نمی‌شود؟ گفت من بخوانم قبول می‌شود و اگر من نخوانم راضى نیستم آنها به ما می‌گویند که اگر ما نخوانیم راضى نیستیم از مردم بدبخت هم هرچه دارند و ندارند می‌گیرند اما جناب آقای وزیر کشور اگر بنده این سؤال را نمی‌کردم شما اطلاع پیدا نمی‌کردید که چطور پروانه داده می‌شود چطور شما اطلاع ندارید که پروانه می‌دهند به صورت جلد چطور نباید به شما اطلاع داده شود من نمی‌فهمم اصلاً چرا پروانه می‌دهند و در مقابل 15 تومان از اشخاص می‌گیرند و مثل گوسفند می‌فرستند به آنجا این بیچارگى است این بدبختى است این گناه است چه صدماتى که به

+++

مسافرین وارد می‌کنند مردم قضاوت می‌کنند که چطور یک عده کار‌های اساسى می‌کنند و یک کارها‌یی بی‌خود است این قبیل کارها باید درست بشود که در سایر کارها تأثیر داشته باشد شما می‌گویید که 140 هزار جلد پروانه صادر شده البته قاچاقش را حساب نکردید اگر براى 140 هزار نفر براى هرکدام دو تا همراه بگیریم بچه و اطرافی داشته باشند 420 هزار نفر رفته‌اند و اینها هرکدام پانصد تومان خرج بکنند آقا میلیون‌ها تومان ثروت ما به عراق می‌رود و این جاى تأسف است که این کشور عراق با این ثروتى که از طرف زوار ایرانى می‌برد اعتنا‌یی به ایرانی‌ها نمی‌کنند.

نایب رئیس- این چه حرفى است می‌زنید؟

پرفسور اعلم- نمی‌کنند دیگر آقا نمی‌کنند بد می‌گویند پول ما را می‌گیرند فحش می‌دهند.

دکتر بینا- عربند

پرفسور اعلم- شما می‌گذارید این ثروت هنگفت برود همین‌جور چشم بسته و گوش بسته و اصلاً نمی‌دانید زوار ما در چه شرایطى آنجا هستند اما این 420 هزار نفر در نجف و در کربلا اصلاً اتاق ندارند در کاظمین هم اتاق نیست و حتى بنده یک چیز دیگرى شنیدم از یک زوار که شکایت می‌کرد که ما جا نداریم پرسیدم آقا چرا در بغداد جا نگرفتید؟ گفت اگر زوار بیاید بغداد و شب بماند زیارتش قبول نمی‌شود آقا ببینید چطور اینها را مجبور می‌کنند آقایان شما غیر از این شنیدید؟ ببینید چطور وادار می‌کنند که یک ایرانى در یک هتلى در بغداد شب زندگى نکند بفرما‌یید ‌این درست است؟ (شادمان- کى مجبورش کرده) می‌گویند اگر یک کسى شب در بغداد بماند زیارتش قبول نیست این حرف درست است؟

نایب رئیس- چه عیبى دارد این عقیده مذهبى است اشکالى ندارد این جوابى ندارد که به حضرت‌عالی بدهند.

صدرزاده- آقا این عقیده مذهبى را همه دارند وقتى استفاده از این مملکت می‌کنند باید وسایل راحتى ایرانى‌ها را فراهم کنند هر فردى که به عراق می‌رود باید به او احترام بگذارند.

نایب رئیس- صحبت‌تان را بفرما‌یید.

پرفسور اعلم- احترام به عقاید مذهبى اشخاص واجب است و هیچ ملتى به اندازه ملت ایران به مذهب اشخاص احترام نمی‌گذارد و دلیلش این اقلیت‌هایی است که در مملکت ما به خوبی ‌زندگى می‌کنند (صحیح است) اما از این احترام مذهب سوء‌استفاده کردن گناه دارد (صحیح است) من عقیده دارم همه برویم زیارت من هم رفتم اما وقتى به من می‌گویند اگر هرچه دارى و ندارى ندهى در این صورت زیارتت قبول نیست این گناه است از بى‌اطلاعى من سوء‌استفاده کردن است. چرا باید بگوید به من شب توى هتل خوب در بغداد نخواب اگر بخوابى گناه است زیارتت قبول نیست؟ یعنى چه؟ ما به کدام عربى گفتیم اگر شب در تهران بخوابى در شاهزاده عبدالعظیم زیارت تو قبول نیست این حرف‌ها چیست؟ بنده از فرمایشات آقای وزیر کشور هیچ قانع نشدم 140 هزار نفر ایرانى را این جورى نمی‌شود رها کرد (صحیح است) (احسنت)

نایب رئیس- آقای وزیر کشور

وزیر کشور- جواب سؤال آقای پرفسور اعلم را مطابق آنچه که سؤال فرمودند بنده دادم حالا نسبت به اینکه چرا مردم می‌روند آنجا این یک امرى است علی‌حده (پرفسور اعلم- هیچ همچو چیزى نیست بنده این طور نگفتم) (فضائلى- وسایلشان را فراهم نمی‌کنید؟) واقعاً مردم عقیده‌ای دارند و می‌روند (پرفسور اعلم- مردم عقیده دارند باید بروند من خودم هم رفتم) اما جنابعالی توضیحتان را فرمودید بنده هم عرایضى دارم (پرفسور اعلم- حرف بنده را منقلب می‌کنید) نسبت به این امر بنده هم معتقدم که ما اماکن مقدسه بسیار محترمى داریم که می‌توانیم اینجا هم زیارت بکنیم و خودم هم معتقدم روى اصل بی‌دلى در همه احوال خدا با او بود او نمی‌دیدش و از دور خدایا می‌کرد (احسنت) در همه جا انسان می‌تواند به خداوند نزدیک بشود و در همه جا زیارت کند ولى خوب مردم ایمان دارند بروند زیارت کربلا و در قانون هم شرایطى ذکر نشده است (پرفسور اعلم- خود من هم ایمان دارم) و دولت و وزارت کشور چون مجرى قانون است شهربانى نمی‌تواند یک شرایطى را خودش وضع بکند و بگوید تا این تمکن نداشته باشد و این شرایط را نداشته باشد اجازه نمی‌دهم (فضائلى- چرا نمی‌تواند؟) قانونى اگر باشد ما می‌توانیم اجرا کنیم ولى اگر نباشد نمی‌توانیم از خودمان شرایطى وضع کنیم در مقدمه عرایضم عرض کردم که سابقاً گذرنامه به صورت عادى صادر می‌شد بعد آمدند این مقررات را وضع کردند که تسهیلاتى باشد و در همین قانون ذکر شده است در یک تبصره‌ای که هیچ نوع عوارض به هیچ عنوان و به صورت دیگرى نمی‌شود از زایرین گرفت وقتى قانون این طور ذکر می‌کند ‌ما چه کنیم؟ بنده البته هیچ اطلاعى ندارم که موجب تصویب این قانون چه بوده؟ (پرفسور اعلم- اطلاع نباید داشته باشید؟) بنده که نمی‌توانم موجب تصویب هر قانون را مطالعه کنم قطعاً کسانى بودند علاقه‌مند بودند که تسهیلاتى براى زایرین فراهم بشود و قانونى تصویب کردند و این قانون را ابلاغ کردند به وزارت کشور (فضائلى- براى جلوگیرى از قاچاق بود) این توضیحى بود نسبت به این امر و بعد نسبت به تعداد همان طوری که عرض کردم چون من عین حقیقت را همیشه خدمت آقایان عرض می‌کنم نسبت به اینکه جلد صادر می‌کنند قبل از اینکه بیایم اینجا همین امر را دادم تحقیق بکنند و قطعاً باید جلوگیرى بشود و هرکس یک پروانه جداگانه‌ای بگیرد (پرفسور اعلم- باز هم همین‌جورى بدون شرط؟) از هیچ فردى نمی‌شود برخلاف مقررات و قوانین موجود جلوگیرى کرد آن‌ وقت همین طور که جنابعالی سؤال فرمودید ممکن است یک نماینده دیگرى سؤال کند که چرا جلوگیرى می‌کنید اینها مقرراتى است که وضع شده و البته طبق همان قوانین عمل می‌شود.

5-  شور دوم و تصویب گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اجازه مبادله موافقت‌نامه فرهنگى بین ایران و ژاپن.‏

نایب رئیس- وارد دستور می‌شویم شور دوم موافقت‌نامه فرهنگى ایران و ژاپن مطرح است چون یک فوریت آن تصویب شده گزارش کمیسیون قرائت می‌شود

 (به شرح زیر خوانده شد)

گزارش از کمیسیون فرهنگ به مجلس شورای ملی

 کمیسیون فرهنگ در جلسه مورخه 18 اردیبهشت‌ماه 1337 لایحه شماره 616/23354 ارسالى از مجلس سنا راجع به موافقت‌نامه فرهنگى بین دولت ایران و ژاپن مشتمل بر ماده واحده و متن موافقت‌نامه ضمیمه را با حضور آقای معاون وزارت فرهنگ مطرح و عیناً تصویب نمود اینک گزارش آن را به شرح زیر به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

ماده واحده- موافقت‌نامه فرهنگى بین ایران و ژاپن مشتمل بر یک مقدمه و شش ماده که در تاریخ 16 آوریل 1957 مطابق با 27 فروردین 1336 در توکیو به امضا رسیده است تصویب می‌شود و به دولت اجازه مبادله اسناد مصوبه را می‌دهد.

متن فارسى و ژاپنى قرارداد به این موافقت‌نامه ضمیمه خواهد شد

مخبر کمیسیون فرهنگ - دیهیم

گزارش از کمیسیون امور خارجه به مجلس شوراى ملى

کمیسیون امور خارجه در جلسه 18 اردیبهشت‌ماه 1337 لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به موافقت‌نامه فرهنگى بین دولت ایران و ژاپن را مطرح و با توجه به گزارش کمیسیون فرهنگ لایحه مزبور را تصویب نمود اینک گزارش آن به مجلس شورای ملی تقدیم می‌گردد

مخبر کمیسیون امور خارجه - مرآت اسفندیارى‏

نایب رئیس- در کلیات نظرى نیست (اظهارى نشد) رأی می‌گیریم به ورود در ماده واحده آقایانی که موافق هستند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد در خود ماده واحده نظرى هست؟ (اظهارى نشد) در کلیات آخر هم نظرى نیست رأی می‌گیریم به ماده واحده موافقت‌نامه فرهنگى بین ایران و ژاپن آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد به دولت ابلاغ خواهد شد.

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏.

نایب رئیس- جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز سه‌شنبه دستور انتخاب دو نفر براى نظارت در نشر اسکناس (صدرزاده و کسرى اعضاى دیوان محاسبات)

(مجلس یک ساعت و نیم پیش از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - اردلان‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:295256!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)