کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 91 صورت مشروح مذاکرات مجلس ملی روز یکشنبه 19 آذر ماه 1329  

 

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین جلسه قبل

2- بیانات آقای رئیس راجع به دومین سال اعلامیه حقوق بشر

3- بیانات قبل از دستور آقایان: فرهودی- موقر

4- تقدیم گزارش کمیسیون مخصوص نفت به وسیله آقای مکی مخبر کمیسیون

5- بیانات قبل از دستور آقای حائری‌زاده

6- قرائت نامه آقای کوزه‌کنانی دایر به تقدیم یک جلد کلام‌الله تاریخی به کتابخانه مجلس

7- بقیه مذاکره در لایحه اجازه استخدام 15 نفر استاد دانشکده‌های پزشکی شهرستان‌ها و ارجاع به مجلس سنا

8- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزکر فرهنگ

9- طرح لایحه اجازه مبادله قرارداد بازرگانی بین دولتین ایران و فرانسه

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 91

صورت مشروح مذاکرات مجلس ملی روز یکشنبه 19 آذر ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین جلسه قبل

2- بیانات آقای رئیس راجع به دومین سال اعلامیه حقوق بشر

3- بیانات قبل از دستور آقایان: فرهودی- موقر

4- تقدیم گزارش کمیسیون مخصوص نفت به وسیله آقای مکی مخبر کمیسیون

5- بیانات قبل از دستور آقای حائری‌زاده

6- قرائت نامه آقای کوزه‌کنانی دایر به تقدیم یک جلد کلام‌الله تاریخی به کتابخانه مجلس

7- بقیه مذاکره در لایحه اجازه استخدام 15 نفر استاد دانشکده‌های پزشکی شهرستان‌ها و ارجاع به مجلس سنا

8- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزکر فرهنگ

9- طرح لایحه اجازه مبادله قرارداد بازرگانی بین دولتین ایران و فرانسه

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت 9 و 30 و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- قرائت اسامى غائبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه آقایان: خاکباز. دکتر شایگان شکرایى. اورنگ. فقیه‌زاده. سالار بهزادى. سلطانى. طباطبایى. معین‌زاده. شادلو

غائبین بى‌اجازه آقایان: محمودى. اعظم زنگنه دولت‌آبادى. برومند. نصرتیان. قشقایى. تولیت. حسن اکبر. تیمور‌تاش. ابتهاج. آشتیانى‌زاده. اقبا‌ل. پناهى. ثقت‌الاسلامى. شیبانى‏

دیرآمدگان با اجازه آقایان: دکتر مصباح‌زاده. شوشترى. فرامرزى. نبوى. امامى. صالح

دیر‌آمدگان بى‌اجازه آقایان: محمدعلى مسعودى. موقر. سالار سنندجى. سودآور. پیراسته. دکتر مصدق. ابریشم‌کار. هراتى. شهاب خسروانى. مهدى ارباب‏

رئیس- به واسطه تعطیل دو روزه صورت مجلس حاضر نشده‏.

اردلان- آقاى رئیس یک سؤالى است بنده تقدیم می‌کنم‏.

2- بیانات آقاى رئیس راجع به دومین سال تصویب اعلامیه حقوق بشر

رئیس- امروز که مراسم دومین سال تصویب اعلامیه جهانى حقوق بشر در سراسر جهان بر پا می‌شود مجلس شوراى ملى ایران خوش‌وقت است که خود را در اجراى این مراسم با همه ملل جهان سهیم و شریک بداند و آرزومند باشد که خداوند متعال توفیق برخوردار شدن از مزایا و مفاهیم این اعلامیه را به عموم افراد بشر ارزانى و عنایت فرماید (صحیح است) مخصوصاً در این موقع که بشریت در معرض تهدید و خطر واقع است مجلس شوراى ملى ایران که به یارى خداوند قادر و پشتیبانى ملت ایران از آغاز حیات خود همواره با عوامل زور و استبداد مبارزه کرده و در محو آثار خودسرى کوشیده است علاقمند می‌باشد مفاد و مفهوم این اعلامیه را که ضامن آزادى و عدالت و صلح گیتى است به کار بسته و در این امر خیر که وظیفه وجدانى کلیه نمایندگان ملت است موفق و کامیاب باشد (انشاء‌الله)

3- بیانات قبل از دستور آقایان: فرهودى موقر

رئیس- چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند (چند نفر از نمایندگان- دستور) ورود در دستور و طرح لایحه محتاج به رأى است و چون فعلاً اکثریت نیست و نمی‌شود رأى گرفت چند نفر که اجازه خواسته‌اند قبل از دستور صحبت بکنند. آقاى فرهودى‏

فرهودى- عرض بنده راجع به ساختمان سد کرخه است در خوزستان، در این مجلس بارها در ضمن مباحثاتى که شده است، از وضع تأسف‌آور نقاط خوزستان مذاکره شده ولیکن متأسفانه راهنمایى مؤثرى تا به حال براى اصلاح این وضع کسى نکرده است و آنچه شده تا به حال فقط به عنوان بیان درد بوده است اگر قول آن جغرافیادان مشهور عرب را صحیح بدانیم که گفت کشور مصر هدیه‌ای است که نیل آورده

+++

باید بگوییم که دشت خوزستان هم هدیه‌ای است که رودخانه کارون و کرخه آورده‌اند یعنى این جلگه خوزستان امتداد طبیعى کوه‌هاى ایران است. به همین جهت بنده به طور معترضه با اجازه آقایان پاره‌اى از مذاکراتى را که اخیراً شنیده‌ام در رادیو بغداد شده است پاسخ مى‌گویم، براى این که گفته شد در رادیوى بغداد نسبت به کیفیت جغرافیایى و سکنه خوزستان اخیراً اظهارات خالى از حقیقتى شده، خوزستان جزو متمم خاک ایران است (صحیح است) جزو اصلى خاک ایران است (صحیح است) خوزستان مرکز و منشأ تشکیل تمدن قدیم ایران بوده و اهالى آن هم از نژاد خالص ایرانى هستند (صحیح است) رودخانه کرخه که راجع به سد آن بنده مى‌خواهم مزاحم آقایان بشوم از کوه‌هاى غربى ایران سرازیر مى‌شود به سمت خوزستان، در جلگه دزفول وارد خوزستان مى‌شود پس از دو سه پیچ بزرگ به دریا می‌ریزد و آبش هدر می‌رود البته از آب این رودخانه استفاده فلاحتى می‌شود ولیکن به صورت خیلى بدوى یعنى یک سدهاى موقتى از خاک و شن و درخت و خاشاک و سنگ و اینها مى‌گذارند و یک آبى می‌برند به مزارع به محض این که حاجت‌شان رفع شد آن سد را برمی‌دارند و البته این کار براى این که از چنین رودخانه عظیمى استفاده فلاحتى در خوزستان بشود و کافى نیست و حق این است که سدى بر آن بسته بشود چنان که در قدیم‌الایام هم سد داشته است از سال 1315 به این طرف بستن سد کرخه مورد توجه دولت واقع شد و در یازده کیلو‌مترى شمال حمی‌دیه محلى طبیعى براى ایجاد این سد پیدا شد که تا ریشه که سنگى است در دو طرف رودخانه که این رودخانه از وسط آن دو تا ریشه کوه عبور مى‌کند و اینجا را براى پایه سد در نظر گرفتند بعد هم مهندسین عالی‌مقامى از طرف دولت همان سال‌ها به خوزستان رفتند و همه‌شان ایجاد سد کرخه را در این محل تأیید کردند، یکى از آنها گردنر سوئیسى بود که تشخیص داد که در این محل می‌شود به خوبى سد ساخت و دیگرى ترس کینسکى مهندس روسى بود که او هم تشخیص داد که این محلى که در نظر گرفته شده است براى سد محل طبیعى خوب است در سال 1326 هم مهندس گرونهلد آمریکایى رفت در آنجا، آن هم بعد از مطالعاتى که کرد در آنجا، همان محل مناسب تشخیص داد براى سد بالأخره پروژه این سد در 1318 حاضر شد متأسفانه جنگ پیش آمد و دولت نتوانست این پروژه را جامه عمل بپوشاند. بنده در خاطرم مى‌آیددر جلسه 23 شهریور 1323 کابینه آقاى ساعد در دوره چهاردهم در اینجا بودند، بنده در برنامه ایشان صحبت کردم در پشت همین تریبون از ایشان خواهش کردم که حالا جنگ رو به خاتمه است و در مملکت ما هم یک عده پشت سر هم دارند بیکار مى‌شوند، شما پروژه سد کرخه را که در 1318 حاضر شده بگیرید و فوراً شروع کنید به ساختمان سد کرخه که هم کارى براى بیکاران فراهم شده باشد و هم این که با ساختمان این سد یک آبادى زیادى در خوزستان ایجاد بشود ایشان در همان تاریخ در جواب من گفتند «که دولت ساختمان سد کرخه را در رأس وظایف مهمه خود قرار خواهد داد » شش سال است از این تعهد صریح دولت دارد مى‌گذرد و هنوز راجع به ساختمان سد کرخه یک اقدام کوچک عملى نشده در زمستان سال گذشته آقاى بهرامى استاندار خوزستان که انصافاً استاندار فعال و اصلاح‌طلبى هستند، در تهران بودند و به اتفاق سایر آقایان نمایندگان خوزستان جلسه کردیم و بالأخره به اتفاق به سازمان برنامه رفتیم گفتند که ساختمان این سد در جزو برنامه هفت ساله گذاشته شده، رفتیم آنجا چندین جلسه هم آنجا صحبت کردیم وعده امروز و فردا دادند آنها هم هنوز شروع به کارى نکرده‌اند و این 20 میلیون لیره را که سازمان برنامه گرفت به طورى نفله کرد که واقعاً هر کس می‌شنود حیرت می‌کند، براى این که اگر آنها را اسکناس یک تومانى کرده بودند این دویست میلیون تومان را و یک تومان یک تومان به آب‏ دریا می‌ریختند بیش از یک سال طول می‌کشید، اگر این بیست میلیون لیره را تقسیم به تمام افراد ایرانى کرده بودند به هر ایرانى یک لیره و نیم می‌رسید شاید می‌توانست در حدود خودش یک کارى بکند طورى نفله کردند که هیچ آثارى از این پول عظیم نیست و ساختمان سد کرخه هم همان طور مانده با این که در برنامه سال اول‌شان بوده پروژه‌اى براى این کار حاضر شده است یعنى پروژه ساختمان کرخه به این ترتیب است که یک آبگیر براى آن می‌سازند و یک نهر اصلى و با نهر اصلى کنار رودخانه آب را به یک مسافتى می‌آورند و بعد یک مرکز پخش آب ایجاد مى‌کنند و در نتیجه در ثانیه بیست متر مکعب آب از رودخانه کرخه سوار دشت خوزستان خواهد شد و میزان اراضى که این سد مزروع و مشروب خواهد کرد 150 هزار هکتار خواهد بود که در سه آیش کاسته می‌شود چون در خوزستان وضع آب و هوایش یک طورى است که باید یک زمین دو سال مرطوب بماند و سال سوم بشود زراعت کرد این سد آب را بالا می‌آورد و به وسیله دو نهر بزرگ تا نزدیک حمی‌دیه این آب می‌رسد و در آنجا نهرهاى کوچک‌ترى می‌کنند و آب را تقسیم می‌کنند به اراضى که حالا هم تحت زراعت است منتها به صورت دیم‌کارى اگر این سد ساخته شود تمام ساحل راست کارون تا نزدیکى اهواز و تمام ناحیه هویزه قدیم که مشروب شده است سابقاً مشروب می‌شده است از همین رودخانه کرخه منتها صد سال پیش رودخانه کرخه مسیر خودش را عوض کرده است در نتیجه اراضى خوزستان در ناحیه هویزه دیگر از این رودخانه استفاده نمی‌کند و آن مسیرى که از سابق در هویزه مانده به اسم کرخه کور باقیمانده و از کرخه فعلى فاصله می‌گیرد اگر این سد ساخته شود اراضى هم که از کرخه قدیم استفاده می‌کردند دو مرتبه زراعت مى‌شود یکى دیگر از فواید ایجاد این سد علاوه بر احیای 150 هزار هکتار زمین یک زراعت قدیمى بر افتاده خوزستان هم احیا خواهد شد و آن زراعت نیشکر است در سال‌هاى جنگ اخیر که کشور ما انواع مضیقه‌هاى خوار و بارى را پیدا کرد منجمله از حیث قند و شکر به زحمت افتاد یک نفر متخصص خارجى در خوزستان مطالعات عمیقى کرد راجع به زراعت نیشکر و امتحاناتى کرد و مقدارى قلمه نیشکر را آوردند و کاشتند و گرفتند ماشین کوچکى هم از هندوستان آوردند و همان‌ها را به وسیله آن ماشین کوچک شکرش را گرفتند و خود بنده از شکرش خوردم همان متخصص اظهار می‌دارد که اگر سد کرخه بسته بشود و با حساب دقیق در ظرف 3 سال مى‌شود زراعت نیشکر را در خوزستان بعدى توسعه داد که سالى 90 هزار تن قند بشود ازش گرفت و البته لازمه‌اش این خواهد بود که یک کارخانه قندسازى که با نیشکر بتواند شکر و قند بسازد در خوزستان ایجاد کنند و ملاحظه بفرمایید که با یک چنین عملى دولت و مملکت از یک واردات بزرگى خلاص مى‌شود و عده کثیرى مردم هم به یک چنین کارى می‌افتند یعنى امر زراعت از یک طرف و کارخانه قندسازى از طرف دیگر یکى از فواید ساختمان این سد .. (آزاد- آن وقت دیگر عمله پیدا نمی‌شود براى شرکت نفت) یکى دیگر از فواید ساختمان .. (آزاد- عللى هم که نمی‌گذارند این را هم بفرمایید) شما بیایید اقدام کنید کار بکنید هر کس که جلوتان آمد بزنیدش آخر به واسطه این که نمی‌گذارند که نمى‌شود توى خانه ماند و تماشا کرد این یک قسمتى است که می‌گویم شما تصمیم بگیرید ساختمان سد کرخه را شروع بکنید اگر کسى آمد من و شما برویم بزنیمش و الا این که ما توى خانه‌مان بنشینیم و کارهاى مولد و مفید مملکت را به عنوان این که جن و پرى نمى‌گذارد، این درست نمی‌شود (قاسم فولادوند- رئیس کارخانه قند چغندر رعایا را تحویل نمی‌گیرد می‌گوید آقا نمی‌خرم سؤال بفرمایید چرا الان توى ایستگاه‌ها چغندر ریخته) عرض کنم الان رودخانه کرخه وارد یک باتلاقى مى‌شود و این باتلاق را حورالعظیم بهش می‌گویند و این باتلاق مرکز ایجاد امراض سارى شده که یکیش مالاریا است. اگر این سد ساخته شود و این 20 متر مکعب آب در ثانیه روى زمین بیفتد، طبیعى است که از مساحت این باتلاق کم مى‌شود و مرض‌ها و کثافاتى که این باتلاق تولید می‌کند، به همان نسبت کاسته خواهد شد و مقدار زیادى زمین حاصل‌خیز از زیر آب این باتلاق بیرون خواهد آمد. بنده در موضوع ساختمان سد کرخه در 9 آبان یک سؤالى به وسیله‏ مقام ریاست مجلس براى آقاى وزیر کشاورزى فرستادم و در آنجا سؤال کردم که دولت فعلى براى ساختن سد کرخه چه تصمیمى دارد و اگر تصمیم به ساختمان این سد دارد چنان که بارها به ما گفتند در چه تاریخى شروع به این کار خواهد کرد. تاریخى را براى ما تعیین کند. و معین کند که مطابق پروژه‌هایى که تنظیم کرده چه مدت طول می‌کشد تا ساختمان این سد تمام بشود. یک تعهد رسمى دولت اینجا بکند با تعیین تاریخ ولى مثل تعهد آقاى ساعد نباشد که گفت این کار را من در رأس وظایف دولت خودم قرار می‌دهم و شش سال هم گذشت و خبرى نیست. اگر بنده آن روز از ایشان خواهش کرده بودم که تاریخش را معین بکند شاید امروز یک قدرى محکم‌تر بود. این است که بنده از دولت فعلى و از آقاى وزیر کشاورزى که سؤال کردم، خواهشم این است که تشریف بیاورند اینجا جواب بدهند اولاً آیا تصمیم دارند این سد را بسازند یا نه!؟، ثانیاً اگر تصمیم دارند چه تاریخى شروع خواهند کرد؟ ثالثاً که معین کنند چه مدت طول می‌کشد این 3 مسئله را براى ما روشن بکنند که ما روى این جواب بعد بتوانیم دنبال این کار را بگیریم عرض دیگر بنده در حقیقت به صورت یک اخطار قانونى است امیدوارم جناب آقاى رئیس هم توجه بفرمایند آقایان نمایندگان محترم هم توجه مى‌فرمایند، آنچه که بنده از مرور به قانون اساسى که

+++

چند دفعه خوانده‌ام به دقت. جلب توجهم را کرده این است که قانون اساسى ما علاقه شدیدى دارد به حفظ وحدت ملى ایران و براى حفظ وحدت ملى ایران در قانون اساسى مواد و اصلاحاتى است که این قانون اساسى را کاملاً واضح می‌کند منجمله در اصل دوم قانون اساسى می‌نویسد: مجلس شورای ملى نماینده قاطبه اهالى مملکت ایران است که در امور معاشى و سیاسى وطن خود شرکت می‌نمایند. ملاحظه می‌فرمایید می‌گوید قاطبه اهالى یعنى هیچ قسمت از اهالى نبایستى بى‌نماینده در این مجلس باشد. وقتى مجلس و مجلس شورای ملى است که تمام اهالى مملکت مطابق تقسیماتى که قانون انتخابات کرده نماینده‌شان در این مجلس حاضر باشد. باز در اصل سوم قانون اساسى که تعریف می‌کند مجلس شورای ملى را می‌نویسد مجلس شورای ملى مرکب است از اعضایى که در تهران و ولایات انتخاب می‌شوند در اینجا اصطلاح، مرکب را می‌آورد و در حکمت یک اصلى هست می‌گوید که مرکب به انتفاء احد از اجزاء یا تمام اجزاء منتفى مى‌شود پس اگر در مجلس شورای ملى احد از اجزایش هم نباشد بایستى گفت که مجلس شورای ملى کامل نیست و منتفى است باز در اصل پنجم قانون اساسى مى‌نویسد منتخبین از براى دو سال تمام انتخاب می‌شوند و ابتداى این مدت از روزى است که منتخبین ولایات تماماً در تهران حاضر باشند. کلمه تماماً را اظهار می‌کند، پس در اینجا هم ملاحظه می‌فرمایید که مقننین قانون اساسى ما نظرشان این بوده است که تمام نمایندگانى که براى مجلس لازم است در مجلس حاضر باشند براى این همه احتیاط، این همه احتیاط که در ظرف سه تا اصل پشت سر هم، اصل 2 و 3 و 5 در هر کدام یک عبارتى ذکر شده نویسنده قانون اساسى می‌خواهد بگوید تمام قطعات مملکت می‌بایستى نمایندگان‌شان در مجلس شوراى ملى باشند تا بشود مجلس شورای ملى را تام و تمام و کامل کرد. مسلم است که نظر واضعین قانون اساسى از این همه تأکید این بوده است که مجلس ایران نماینده و مظهر تمام ملت ایران باشد و آنچه در اینجا راجع به مصالح ملت ایران و مملکت ایران مذاکره می‌شود نماینده هر قسمت حاضر باشد و در آن موضوع اظهار رأى بکند تا این که بعدها نگوید یک قسمتى از مملکت که وقتى شما فلان قانون را گذراندید نماینده من اینجا حاضر نبود، یا وقتى فلان کار را کردید در غیبت نماینده من بود این علاقه شدید نویسندگان قانون اساسى است به حفظ وحدت ملى و گویا که نویسندگان قانون اساسى توجه داشتند که این وحدت جغرافیایى و ملى که ما داریم میراث شاه عباس کبیر است و بایستى با تمام قدرت و وحدت حفظش بکنیم. اما متأسفانه هم در این مجلس و هم در مجالس گذشته ما مى‌بینیم که صندلى‌هاى خالى در مجلس بسیار است، یعنى از اقطار مملکت بعضى‌ها نماینده در این مجلس ندارند (صحیح است) (ناظر‌زاده- مثل کرمان) منجمله در این مجلس از اقصاى غرب که مهاباد باشد تا ضلع جنوب شرقى که کرمان باشد تا قسمت آذربایجان که خلخال باشد ما مى‌بینیم که نماینده در این‏ مجلس نیست (مهدى ارباب- آنهایى هم که فرستاده‌اند نماینده‌هایشان نمى‌آیند روى صندلى‌ها بنشینند) (صدر‌زاده- این را هم درست می‌فرمایند آقاى ارباب نفرموده‌اید کجا هستند در این خصوص هم بفرمایید جناب آقاى فرهودى) عرض کنم نقاطى از مملکت هست که نماینده در این مجلس ندارد این با اصل 2 و 3 و 5 قانون اساسى سازگار نیست. این مجلسى که ما داریم یا مجلس گذشته که تشکیل شده مطابق ماده 49 قانون انتخابات که می‌گوید هر وقت بیش از نصف نمایندگان حاضر شدند مجلس تشکیل می‌شود و با سه ربعش رأى می‌دهند با دو ثلثش مذاکره می‌کنند و البته آقایان تصدیق می‌فرمایند که یک ماده قانون انتخابات که قانون عادى است با سه اصل قانون اساسى نمی‌تواند تاب مقاومت بیاورد لابد این کار عللى دارد، این خالى ماندن کرسى‌ها عللى دارد. به نظر بنده یک علت اصلیش نقص قانون انتخابات است. نقص قانون انتخابات باعث شده است که در هر دوره‌اى یک عده از شهرها و قسمت‌هاى مملکت بى‌نماینده مانده، چرا؟ براى این که در قانون انتخابات ما شرایط اعضاى انجمن معین نیست، آنهایى که باید اعضاى انجمن را دعوت کنند معین نیستند شرایط کاندید‌ها معین نیست. ترتیبات لازم براى آن که عقد وکالت صحیح بسته شود نیست. براى این که عقد وکالت وقتى صحیح است که آن کسى که وکیل تعیین می‌کند اولاً خودش تعیین کند، ثانیاً بداند کى را معین مى‌کند؟ ثالثاً بداند که براى چه معین می‌کند. و این شرط لازم براى این است که اگر بنده ندانم که را وکیل معین مى‌کنم، اگر ندانم موضوع وکالت چیست؟ این عقد وکالت بسته نشده و این وکالت صحیح نیست اصل دیگر هم در قانون انتخابات داریم و آن اصل مخفى بودن رأى است چون رأى اکثراً مخفى نمى‌ماند این است که یک اختلافات و زد و خوردهایى پیش مى‌آید و خیلى از نقاط مملکت بى‌وکیل می‌ماند بنده نمی‌خواهم وارد بحث باسواد و بی‌سواد بشوم براى این که به نظر بنده در محضر نمایندگان ملت اگر بخواهم مزایاى باسواد را نسبت به بی‌سواد بگویم مرتکب یک خلافى می‌شوم این بحث قبلاً در کتاب آسمانى ما حل شده به صورت استفهام انگارى می‌گوید که هل یستوى الذین یعلمون و‌الذین لا یعلمون؟ با صورت استفهام انگارى. بنابراین حق این است که ما قانون انتخابات را اصلاح بکنیم که وکیل صحیحى انتخاب بشود و وکیل صحیحى به مجلس بیاید. مسلماً این اختلافات و اشکالات در نقاط مختلف پیدا نمی‌شود و در آن صورت مجلس ما کامل خواهد بود و ما مجلسى خواهیم داشت که مطابق اصل دوم و سوم و پنجم قانون اساسى باشد. (صحیح است احسنت)

رئیس- اولاً اصل پنجمى‌که اشاره فرمودید چون در عمل متوجه شدند نسبت به عدم امکان اجراى آن، آن از اصول متروکه است، زیرا هیچ‌وقت ممکن نیست. تمام نمایندگان ملت در مرکز حاضر باشند اگر حاضر نشوند مجلس نتواند کار کند، یعنى از آن روز افتتاح مجلس حساب بشود. آن اصل از بین رفت و اما نسبت به باقیمانده نمایندگان نقاطى که باید انتخاب بشوند این خیلى منطقى است، من هم دو مرتبه به وزارت کشور نوشته‌ام که باید در تمام نقاط انتخابات را اجرا بکند ... از دوره گذشته و این یک قصورى است از طرف وزارت کشور، باز هم با اجازه آقایان تأکید می‌کنم که فوراً انتخابات نقاطى را که باقیمانده است بلااستثنا شروع کنند (فرهودى- متشکرم)

رئیس- آقاى مجید موقر.

موقر- بنده اجازه می‌خواهم در تأیید بیانات آقاى رئیس مجلس شورای ملى راجع به جشن جهانى اعلامیه جهانى حقوق بشر توضیحاتى عرض کنم امروز در سر تا سر جهان متمدن به افتخار این روز فرخنده جشن برقرار می‌شود.

این روز از این جهت عزیز و ارجمند است که بشر پس از قرن هاى متمادى تحمل زور و فشار وجود و ستم و قلدرى و بیدادگرى براى نخستین بار به بزرگ‌ترین و گرامى‌ترین مظاهر زندگانى خود یعنى به آزادى و عدالت و مساوات و رسمیت بین‌المللى داد و این سه مظهر ارجمند زندگانى اجتماعى بشرى طبق یک اعلامیه رسمى‌که در طى 26 ماده در مجمع عمومى سازمان ملل متحد در 10 دسامبر سال 1948 به تصویب رسید رسمیت یافت.

اساساً باید دانست که در سازمان اقتصادى و اجتماعى سازمان ملل متحد کمیته است به نام کمیته حقوق بشر که رئیس آن مادام روزولت همسر رئیس جمهور فقید آمریکا است و بنا بر پیشنهاد این کمیته بود که مجمع عمومى سازمان ملل متحد در 19 آذر یعنى در چنین روزى براى تأمین سعادت و رفاهیت و به منظور بالا بردن سطح زندگانى افراد بشر اعلامیه به عنوان اعلامیه جهانى حقوق بشر به تصویب رسانید.

این را به این جهت اعلامیه می‌گویند که هنوز به امضاى کشورهاى عضو سازمان ملل متحد نرسیده این اعلامیه باید به عنوان عهد‌نامه بین‌المللى به امضا برسد تا عهد‌نامه شناخته شود و اعضای سازمان ملل متحد ملزم به رعایت آن گردند امیدوارم هر چه زودتر این اعلامیه تبدیل به عهد‌نامه بین‌المللى گردد و عالم بشریت به حد اتم و اکمل از مزایاى آن بهره‌مند شوند.

تردیدى نیست که بشر همی‌شه از ظلم و ستم و بی‌عدالتى متنفر و منزجر و بیزار و از صمیم قلب خواهان آزادى بوده است. آزادى و فراغت خاطر از بیم وحشت آزادى از گرسنگى، آزادى در انتخاب مسکن، آزادى در اظهار عقیده، آزادى در مسلک و مرام، آزادى در مذهب و دیانت.

هر چند اعلامیه جهانى حقوق بشر زاییده فکر کمیته حقوق بشر است که این کمیته در مؤسسات تابعه سازمان اقتصادى و اجتماعى است که به سهم خود یکى از شعب سه‌گانه سازمان ملل متحد است ولى در حقیقت باید افتخار این اعلامیه را براى انقلابیون فرانسه تشخیص داد براى این که در 1789 براى اولین مرتبه ملت فرانسه بود که بعد از در هم ریختن کاخ‌هاى ستمگرى توانستند یک چنین اعلامیه‌اى انتشار بدهند ملت فرانسه که در زیر فشار حکومت مستبد به تنگ آمده بود بالأخره قیام کرد و کاخ ستمگرى را بر سر ستمگران فرو ریختند و ستمگران را به فجیع‌ترین طرزى به کیفر اعمال‌شان رسانیدند یعنى آنها را تسلیم گیوتین و چوبه دار کرده بعد از موفقیت این فیض عظیم بود که یک چنین اعلامیه‌اى منتشر کردند مقارن این اوقات یعنى صد سال قبل از این استقلال طلبان آمریکا هم که از دست عمال حکومت استعمار‌طلب انگلیس به تنگ آمده بودند و قیام کرده بودند پس از فداکاری‌هاى زیادى موفق به استقلال خود شدند و پس از حصول این موفقیت بود که آنها هم اعلامیه‌اى به این مضمون منتشر کردند البته

+++

اینها تراوش فکر یک متفکر بزرگ انگلیسى بود به نام جان لوک که براى بشر حقى قائل شد و انعکاس افکار او بود که رجالى مانند مونتسکیو و روسو را تحت تأثیر قرار داد و نوشته‌هاى اینها بود که چشم و گوش ملت فرانسه را باز کرد و ملت فرانسه را براى قیام بر علیه زور و ستمگرى متحد ساخت سازمان ملل متحد به طور کلى دو جنبه دارد جنبه دولتى و جنبه غیر دولتى جنبه دولتى این تشکیلاتى است که در لیک ساکسس برقرار است جنبه غیر دولتى آن سازمان‌هایى هستند که در تمام کشورها برقرار شده و اینها هستند که پى به احتیاجات بشر مى‌برند و پروژه‌هایى تنظیم مى‌کنند و تقدیم سازمان مى‌کنند که به تصویب می‌رسد در ایران نیز جمعیت غیر دولتى به نام جمعیت ایرانى طرفداران سازمان ملل متحد در تحت ریاست افتخارى عالیه اعلیحضرت همایونى تشکیل شده و آقاى دکتر متین دفترى در برقرارى این مجمع واقعاً زحمات زیادى کشیده‌اند که قابل تقدیر است این جمعیت به افتخار امروز نسخه‌هاى متعددى از اعلامیه جهانى حقوق بشر تهیه نموده‌اند و در دبستان‌ها و دبیرستان‌ها و سایر مؤسسات فرهنگى توزیع مى‌کنند همچنین در تعقیب تقاضاى این جمعیت است که وزارت پست و تلگراف موافقت کرد که مهرى در تحت عنوان «حقوق یکسان براى افراد بشر اساس آزادى و عدالت و صلح جهان است» تهیه شده و پاکاتى که امروز به پست داده مى‌شود داراى این مهر خواهد بود با تصویب این اعلامیه در حقیقت 1750 میلیون افراد بشر متعهد شدند یکى از اساسى‌ترین حقوق بشریت را محترم بشمارند که بنده خلاصه‌اى از دیباچه این اعلامیه را به عرض می‌رسانم « ما مردم ملل متحد به عزم حفظ نسل‌هاى آینده از خطر جنگ و اعلام ایمان خود به حقوق اساسى بشر در شرایطى که مؤید حیثیت و ارزش فرد انسانى و مساوات حقوق زن و مرد و همچنین ملل کوچک و بزرگ ... و نیز تأمین ترقى اجتماعى و برقرارى وضع بهتر زندگى در شرایط بیش‌تر آزادى باشد تصمیم گرفته‌ایم که مساعى خود را جمعاً در راه انجام هدف‌هاى مزبور متحد سازیم » این اعلامیه که اینک به افتخار آن امروز در همه جاى دنیا جشن منعقد مى‌شود در حقیقت آزادی‌خواهان ما در چهل و پنج سال پیش در طى قانون اساسى متذکر بوده‌اند که مواردى را بنده براى توجه آقایان عرض مى‌کنم: ماده 8 متمم قانون اساسى می‌گوید اهالى مملکت ایران در مقابل قانون دولتى متساوى‌الحقوق خواهند بود ماده نهم و دهم مربوط است به مصونیت افراد ماده سیزدهم به مصونیت مسکن ماده چهاردهم به آزادى محل اقامت ماده هیجدهم به آزادى تعلیمات ماده بیستم به آزادى مطبوعات ماده بیست و یکم به آزادى اجتماعات ماده 22 به آزادى مخابرات و مکاتبات و غیره‏

مکى- در ایران هیچ کدام از این آزادی‌هایى که می‌فرمایید تأمین نیست.‏

موقر- آقاى مکى حق گرفتنى است دادنى نیست قانون اساسى این حق را به ما داده است ما بایستى قابل باشیم که حق خودمان را بگیریم (صحیح است)

مکى- اگر ماجراجو آنها را قلمداد نکنند و دوسیه درست نکنند که ماجراجو هستند.

موقر- حالا بنده می‌خواستم با اجازه آقایان نمایندگان محترم و محض تأکید مطلب چند ماده از اعلامیه جهانى حقوق بشر را در این محل مقدس قرائت کنم که آقایان ملاحظه فرمایند خیلى نزدیک است و خیلى شباهت دارد به قانون اساسى ما (ماده اول می‌گوید که تمام افراد بشر آزاد به دنیا مى‌آیند و از لحاظ حیثیت و حقوق با هم برابرند ماده سوم می‌گوید هر کس حق زندگى آزادى و امنیت شخصى دارد ماده 7 مى‌گوید همه در برابر قانون متساوى هستند ماده 9 احدى نمى‌تواند خودسرانه توقیف حبس یا تبیعد بشود ماده 18 هر کس حق دارد که از آزادى فکر وجدان و مذهب بهره‌مند شود ماده 19 هر کس حق آزادى عقیده و بیان دارد ماده 21 اساس و منشأ قدرت حکومت اراده مردم است ماده 23 هر کس که کار می‌کند به مزد منصفانه و رضایت‌بخش ذیحق می‌شود که زندگى او و خانواده‌اش را موافق شئون انسانى تأمین کند) البته آقایان تصدیق می‌فرمایند که این ماده هنوز براى ما وارد نیست بسیارى اشخاص هستند که با نهایت مشقت زحمت می‌کشند و به اندازه قوت لایموت به دست نمی‌آورند (ماده 25 هر کس حق دارد که سطح زندگانى او سلامتى و رفاه خود و خانواده‌اش را از حیث خوراک و مسکن و مراقبت‌هاى طبى و خدمات لازم اجتماعى تأمین کند و همچنین حق دارد که در مواقع بیکارى بیمارى نقص اعضا بیوه‌گى پیرى یا در تمام موارد دیگرى که به علل خارج از راه انسان وسایل امرار معاش از دست رفته باشد از شرایط آبرومندانه زندگى برخوردار شود) و البته این هم در ایران هنوز متأسفانه برقرار نشده (ماده 26 هر کس حق دارد که از آموزش و پرورش بهره‌مند بشود و بالأخره ماده 29 مى‌گوید هر کس در اجراى حقوق و استفاده از آزادی‌هاى خود فقط تابع محدودیت‌هایى است که به وسیله قانون منحصراً به منظور تأمین شناسایى مراعات حقوق و آزادی‌هاى دیگران و براى رعایت مقتضیات صحیح اخلاقى و نظم عمومى و رفاه همگانى در شرایط یک جامعه دموکراتیک وضع گردیده است) بنده به سهم خودم از موفقیت کمیته حقوق بشر در تهیه و تنظیم اعلامیه جهانى حقوق بشر خیلى خوش‌وقت هستم و امیدوار هستم که هر چه زودتر این اعلامیه به شکل عهد‌نامه بین‌المللى در بیاید و تمام کشورهاى عضو سازمان ملل متحد امضا بکنند و تعهد بکنند در اجراى این مواد و عالم بشریت از مزایاى این اعلامیه بهره‌مند شود انشاء‌الله ملت ایران نیز از مزایاى این اعلامیه برخوردار خواهد بود.

4- تقدیم گزارش کمیسیون مخصوص نفت به وسیله آقاى مکى مخبر کمیسیون‏

رئیس- آقاى مکى بفرمایید.

ناظر‌زاده- یک سؤالى بنده داشتم.‏

رئیس- وقتی که وارد دستور شدیم بدهید.

مکى- بنده مطالب زیادى که وقت آقایان را قبل از دستور گرفته باشم ندارم فقط گزارش نفت را می‌خواستم به مجلس شورای ملى تقدیم کرده باشم و ضمن تقدیم گزارش یک نکته‌اى را هم می‌خواستم به عرض مجلس شورای ملى برسانم که مذاکرات کمیسیون مخصوص نفت که در سه جلد تنظیم شده و بیان همه آقایان اعضای کمیسیون مخصوص نفت در این مذاکرات هست که در کمیسیون مطالب اساسى و یک موضوعات بسیار مهمى مذاکره شده که من مى‌خواستم از مجلس شوراى ملى تقاضا کنم اجازه بفرمایند این به تعداد آقایان نمایندگان محترم مجلس چاپ بشود و در دسترس همه آقایان نمایندگان گذاشته بشود (صحیح است) زیرا هر قدر گزارش کمیسیون را بنده می‌خواستم مفصل بنویسم باز خیلى از مطالب ناگفته تقدیم مجلس می‌شد با این که گزارش تقدیمى بنده در حدود سى صفحه است ولى تصدیق می‌کنید که بسیارى از مطالب و بسیارى از مسائل مهمه باز هم از نظر دور شده است زیرا حوصله مجلس به این اندازه که بنده بخواهم تمام مطالب را به عرض برسانیم نیست و بهتر است که خود آن گزارش کمیسیون یا آن صورت مذاکرات کمیسیون که در 3 جلد تنظیم شده و در حدود 260 صفحه است با داشتن چاپخانه مجلس این را دستور بفرمایید چاپ بشود و یکى یک نسخه به همه آقایان داده شود (صحیح است) اکنون گزارش خودم را تقدیم جناب آقاى رئیس می‌کنم که براى اطلاع آقایان طبع و توزیع بشود.

محمد‌على مسعودى- بخوانید.

رئیس- آقا قرائت نمی‌شود.

مکى- و بقیه وقتم را هم به جناب آقاى حائرى‌زاده واگذار می‌کنم.‏

رئیس- براى چاپ فرستاده می‌شود.

5- بیانات قبل از دستور آقاى حائرى‌زاده‏

رئیس- آقاى حائرى‌زاده ده دقیقه وقت دارید.

حائرى‌زاده- بنده از رفیق محترم خود آقاى مکى متشکر هستم که وقت خودشان را به من مرحمت کردند. در یک همچو روز میمونى که جامعه بشرى براى آزادى بشر قیام کرده است اگر چه ناقص است و دولت‌ها دارند از طرف جماعت بشرى صحبت می‌کنند و ملت‌ها را کنار می‌گذارند ولى باید خیلى مسرور بود که باز دولت‌هاى اغلب ممالک که نماینده حقیقى ملت هستند شرکت دارند و این جمعیت هواداران صلح که براى این موضوع اقدام می‌کرد و براى این بود که ملت مستقیماً براى حمایت این موضوع قیام بکند و مخالفت با جنگ وکمک با صلح داشته باشند و این موقع را من براى این که اظهار خرسندى کرده باشم مناسب دیدم موضوع دیگرى که می‌خواستم عرض بکنم این بود که رفیق محترم ما آقاى فرهودى راجع به عمل نشدن اصول قانون اساسى مذاکره فرمودند می‌خواستم تاریخچه آن را به عرض آقایان برسانم که چهار اصل از قانون اساسى در فاصله دوره اول و دوم پس از این که مجلس را محمد‌على میرزا به توپ بست و قیامى ‌شد در تمام ایران براى مشروطیت و این انتخابات صنفى را خواستند تبدیل بکنند به انتخابات دو درجه یک انجمن در مرکز تشکیل شد و این انجمن ادامه داشت تا موقعى که ملیون رسیدند و محمد‌على میرزا فرار کرد و این انجمن انتخابات دو درجه را تقریباً به معرض افکار عمومى‌گذاشت و مراجعه کرد به انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى و آنها اختیار دادند به انجمن ایالتى آذربایجان انجمن ایالتى آذربایجان با موافقت هیئت مدیره‌اى که در نتیجه انقلاب اداره مملکت را به دست گرفته بودند آن آئین‌نامه انتخابات دو درجه را که منافى

+++

بود با 4 اصل قانون اساسى که دو تایش همان اصولى بود که نماینده محترم تذکر دادند یکى از این اصول اصلى است که وقتى مجلس شورای ملى رسمیت دارد که تمام نمایندگان در مرکز حاضر بشوند اگر آن اصل بنا بشود معمول به باشد مجلس اول هنوز به قوت خودش باقى بود زیرا نمایندگان ولایات همه‌شان به مرکز نیامده بودند و هنوز هم نیامده‌اند 15 مجلس که بعد تشکیل شده تمام تمام باید لغو باشد آن چهار اصل لغو شد که بنده به عنوان طرحى که دوره سابق تقدیم مجلس کردم تاریخچه مختصر آن را نوشته‌ام در مقدمه آن طرح را به عرض آقایان می‌رسانم که رفع این اشتباه شده باشد که یک اصلى نبوده که متروک بماند بلکه یک اصل منسوخى است که امروزه قابل عمل نیست (صحیح است) در تاریخ 14 جمادى‌الثانى 1324 قمرى مطابق چهاردهم مرداد ماه فرمان مشروطیت و تأسیس مجلس شورای ملى از منتخبین شاهزادگان علما و قاجاریه و اعیان و اشرف و ملاکین و تجار و اصناف از طرف مرحوم مظفر‌الدین شاه صادر گشت و دنباله فرمان مزبور در تاریخ 19 رجب 1324 نظامنامه انتخابات صنفى تنظیم گردید و براى تهران 60 نفر و آذربایجان و خراسان و فارس هر یک 12 نفر و سواحل دریاى خزر تا دماوند 12 و سایر نقاط ایران 48 نفر مجموعاً 156 نفر وکیل براى مجلس شوراى ملى در نظر گرفته شده طبق ماده هشتم این نظامنامه انتخابات دو درجه معین گشت به این معنى که انتخاب شدگان شهر‌هاى جزء یک نفر را انتخاب نموده و منتخبین در کرسى ایالت جمع شده عده مطلوب را براى مجلس شورای ملى انتخاب مى‌کردند ضمناً مجبور نبودند که نماینده را از طبقه و صنف خود انتخاب نمایند همچنین در این نظامنامه مقرر گشته بود که پس از انتخاب نمایندگان تهران مجلس شوراى ملى مى‌تواند مشغول کار شود و نباید منتظر ورود نمایندگان ولایات باشد و به این ترتیب تقریباً نظریات مصوبه نمایندگان تهران به منزله قانون شناخته شده است. در تاریخ 14 ذیقعده 1324 قانون اساسى به صحه مرحوم مظفرالدین شاه رسید و در ماده چهار این قانون عده نمایندگان براى تمام ایران 162 نفر معین گشته و در اصل ششم افتتاح و اشتغال مجلس شوراى ملى را با نمایندگان تهران و بدون حضور نمایندگان ولایات اجازه داده و اکثریت آرای نمایندگان تهران را مناط اعتبار دانسته است در اصل پنجم نیز مدت دوره تقنینیه مجلس را دو سال تمام از روزی که کلیه نمایندگان ولایات در تهران حاضر شوند قرار داده است. در مجلس اول که به طریق فوق تشکیل گردید قوانین به تصویب رسید ولى راجع به قانون انتخابات قرارى غیر از آنچه در نظامنامه انتخابات صنفى و قانون اساسى پیش‌بینى و معین شده بود داده نشده و بدیهى است که باید همان مجلس اول را پدر آزادى و مجلس مولود انقلاب دانست و همین مجلس بود که مظفرالدین شاه با تشکیل آن موافق و محمد‌علی شاه مخالف بود در نتیجه گلوله‌باران عمارت مجلس و حبس و قتل قائدین آزادى منحل گشت پس از انقلاب آذربایجان و گیلان و اصفهان و سایر نقاط ایران و پیشرفت آزادی‌خواهان محمد‌علی شاه مجبور شد مجدداً دستور تشکیل مجلس شوراى ملى را بدهد و چون از نظامنامه اننتخابات مورخ 19 رجب 1324 ناراضى بود براى انتخابات جدید کمیسیونى مرکب از آقایان: فرمانفرما. مشیرالدوله. مؤتمن‌الملک. مستوفى‌الممالک. صنیع‌الدوله مخبرالملک. معین‌الدوله. مهندس‌الممالک. مستشارالدوله حاج سید نصرالله تقوى. اسدالله میرزا. حسین‌قلی‌خان نواب. مستشارالسلطان. کاشف‌السلطنه نظم‌الدوله امین دربار در دربار تشکیل شد و باز این کمیسیون نظامنامه انتخابات دو درجه را تهیه کرده در این نظامنامه عده وکلا 120 نفر و براى تهران پانزده نفر وکیل در نظر گرفته شد چون این نظامنامه با چهار اصل از قانون اساسى منافى بود در نتیجه تلگرف‌هایی که به ولایات شد و به علت سکوت اکثریت ملت و موافقت قائدین آزادى ولایات مخصوصاً آذربایجان محمد‌علی شاه در تاریخ 12 جمادى‌الثانى 1327 دستور فرمان انتخابات را به رئیس‌الوزرای وقت (سعدالدوله) داد ولى قبل از شروع انتخابات به واسطه فشار مجاهدین از سلطنت مستعفى شد و انتخابات تحت نظر هیئت مدیره‌اى که فاتح تهران بودند طبق نظامنامه 12 جمادى ا لثانى 1327 جریان یافت و در حقیقت مجلس دوم طبق نظامنامه انتخابات دو درجه تشکیل گردید و در همین مجلس قانون انتخابات یک درجه و مستقیم در تاریخ 28 شوال 1329 به تصویب رسید طبق قانون جدید عده نمایندگان در تمام کشور 136 نفر است و براى تهران و توابع 10 نفر نماینده براى آذربایجان 20 نفر و براى سایر نقاط صد نفر نماینده منظور شده است. نظامنامه انتخابات صنفى که تقریباً چهار ماه قبل از قانون اساسى منظم شده است ملل متنوعه و ایلات را در صنف مخصوص قرار نداده و همچنین در قانون اساسى هم در اصولى که مربوط به عمل انتخابات است صنف ایلات و ملل متنوعه از افراد دیگر ملت ایران جدا نشده است و در موقع انتخابات به تمام افراد ملت ایران که وارد در صنوف مذکور در نظامنامه و واجد شرایط انتخاب کردن و انتخاب شدن بوده‌اند حق شرکت در حکومت ملى داده شده است. به این ترتیب در این قوانین دیگر اسباب نفاق و اقلیت و اکثریت وجود ندارد و از این مهم‌تر آن که عملاً حکومت عالم بر جاهل در موقع تقسیم نمایندگان منظور نظر قرار داده شده است زیرا براى تهران 60 نفر و براى نقاط دیگر ایران 96 نفر نماینده معین شده است اگر چه علت تقسیم‌بندى ذکر نشده ولى بدیهى است که چون در تهران اشخاص تحصیل کرده و مطلع به اوضاع سیاست به تناسب جمعیت در مرکز بیش‌تر از ولایات بوده است به این جهت عملاً حکومت عالم بر جاهل طبق این نظامنامه تحقیق مى‌یابد و نیز چون عده نمایندگان تهران پس از انتخابات حق دخالت در امور جمهور داشته‌اند همی‌شه این اصل مسلم که عالم حکومت بر جاهل دارد و بینا راهنماى کور است مورد عمل بوده است این مقدمه‌اى بود که بنده براى طرح قانون انتخاباتى که تقدیم مجلس کردم ذکر کرده‌ام و حالا هم جزو دستور مجلس است منتها در تقدم و تأخرش باید صحبت بکنم که مقام ریاست توجهى بفرمایند و این را مقدم بدارند که یک موضوع اساسى که انتخابات باشد مقدم باشد که بعد از مسئله نفت که در جلسه آتیه مطرح خواهد شد این را جزو دستور بگذارند که وضعیت آتیه مملکتى ما از حیث انتخابات تأمین شده باشد من بیش‌تر وقت آقایان را تضییع نمی‌کنم و از آقاى مکى رفیق محترم خودمان مجدداً تشکر می‌کنم که بنده وقت دادند.

6- قرائت نامه آقاى کوزه‌کنانى دایر به تقدیم یک جلد کلام‌الله مجید تاریخى به کتابخانه مجلس‏

رئیس- نامه‌اى است از آقاى کوزه‌کنانى که براى اطلاع آقایان قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

ساحت مقدس مجلس شوراى ملى‏

پس از ایفاى مراسم ادب و احترام مفتخراً به عرض می‌رساند به طوری که اکثر آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى مستحضر هستند پدر بنده مرحوم حاجى مهدى کوزه‌کنانى که از طرف اهالى آذربایجان ملقب به لقب پر افتخار ابوالمله بودند یکى از پیش‌قدمان آزادی‌خواهان و زعماى مجاهدین صدر مشروطیت مى‌باشند که در راه خدمت به وطن و انجام وظیفه تا آخر عمر از بذل مال و جان مضایقه نکردند اخیراً ضمن کتاب‌هاى آن مرحوم یک جلد کلام‌الله مجید به نظر رسید که در دو طرف پشت جلد آن شرحى نوشته مبنى بر اختلاف و تعهد تحصیل و صیانت حقوق ملى و حفظ مشروطیت و آزادى و از طرف علما و قاطبه تجار و اعیان و معاریف تبریز مهر و امضا گردیده چون این کلام‌الله با دارا بودن نوشته و تعهد اشخاص که غالب آنها سر به زیر خاک کشیده و هنوز نگران و آرزومند اجراى منویات خود هستند و حقاً و انصافاً مال ملت است و باید در تصرف ملت باشد این است کلام‌الله به وسیله نماینده محترم جناب آقاى جمال امامى به ساحت مقدس مجلس شوراى ملى تقدیم و استدعا دارد که به نام پدر مرحومم حاجى مهدى کوزه‌کنانى در فهرست کتابخانه مجلس ثبت و ضبط و رسید آن را براى افتخار بنده اعلام فرمایید.

اقل احمد کوزه‌کنانى‏

رئیس- به احترام کلام‌الله مجید قیام می‌کنیم و از طرف ایشان به کتابخانه مجلس اهدا می‌شود و تشکر هم بعداً از ایشان می‌شود.

( در این موقع همه حضار به احترام کلام‌الله قیام کردند)

7- بقیه مذاکره در لایحه اجازه استخدام 15 نفر استاد جهت دانشکده‌هاى پزشکى شهرستان‌ها و ارجاع به مجلس سنا

رئیس- در دستور جلسه پیش استخدام معلمینى براى دانشکده‌هاى مشهد و اصفهان و شیراز بود اول پیشنهادى آقاى دکتر بقایى کرده بودند که مذاکره شد و باید رأى گرفته شود پیشنهاد قرائت می‌شود که در موقع رأى دادن آقایان توجه بفرمایند.

( به شرح زیر قرائت شد)

ریاست معظم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده افزوده شود.

تبصره پزشکانى که طبق این ماده واحده استخدام می‌شوند فقط در صورتی که از وجود آنها در

+++

بیمارستان‌ها یا آزمایشگاه‌هاى دولتى استفاده نشود حق داشتن مطب شخصى خواهند داشت. دکتر بقایى کرمانى.

فرامرزى- دوباره بخوانید.

( مجدداً به شرح سابق قرائت شد)

یک نفر از نمایندگان- اجازه مى‌فرمایید.

رئیس- اعلام رأى کرده‌ایم اگر مذاکره نشده باید البته می‌شد که آقایان صحبت بکنند حالا آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید.

وزیر فرهنگ- بنده یقین دارم که جناب آقاى دکتر بقایى با کمال حسن نیت این پیشنهاد را داده‌اند ولى استدعا می‌کنم که خود ایشان توجه بفرمایند نتیجه این پیشنهاد این است که هیچ یک از این اطبا حاضر نشوند که نه در آزمایشگاه‌هاى دولتى کار بکنند و نه در بیمارستان‌ها کار کردند و یا در آزمایشگاه‌ها کار کردند و خدمت بیمارستان و آزمایشگاهى را قبول کردند حق طبابت ندارند بنده همان طوری که در جلسه قبل عرض کردم باز هم تکرار مى‌کنم خود ما نظرمان است که در حداکثر امکان حق طبابت را از اینها بگیریم اگر در یک مواردى ممکن نشد اجازه بفرمایند که دست ما بسته نشود.

فرامرزى- خودتان باید قرارداد ببندید اینها مربوط به مجلس نیست‏.

رئیس- مذاکره دیگر ندارد باید رأى گرفته شود اکثریت براى رأى نیست.‏

معدل- اجازه بفرمایید بنده می‌خواستم بدانم اگر دو سه پیشنهاد خوانده شود بعد پشت سر هم رأى گرفته شود مخالف نظامنامه است؟

رئیس- بلى ممکن است که یکى رد شود و دو سه تا مشابه باشد آنها بمانند و خوانده نشوند و به این جهت یکى یکى باید رأى گرفته شود.

شوشترى- امر بفرمایید آقایان بیایند.

( در این موقع با ورود چند نفر از آقایان عده براى رأى کافى شد.)

رئیس- رأى گرفته مى‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر بقایى آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود.

پیشنهاد آقاى عباس اسلامى

( به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم بودجه استخدام معلمین از بودجه برنامه هفت ساله تأمین شود.

عباس اسلامى‏

اردلان- مربوط نیست.‏

رئیس- آقاى اسلامى بفرمایید.

عباس اسلامى- بنده این پیشنهادى را که کردم مطابق ماده 1 برنامه 7 ساله است چون این ماده را بنده اول می‌خواستم در این ماده برنامه متذکر است که برنامه یکى ار کارهایى که باید بکند توسعه فرهنگ است متأسفانه تا حالا هیچ کارى نکرده به جاى این حقوق گزاف و فوق‌العاده‌اى که به مستشاران ماوراى بحار مى‌دهند لااقل یک تا چند تا معلم استخدام کنند یک کار خیرى کرده باشند به این جهت بنده این پیشنهاد را کردم ماده اولش اینجا می‌رسد که هر نوع عملیاتى براى عمران کشور و بالا بردن سطح معلومات و زندگى افراد بنده مطابق این ماده پیشنهاد کردم البته آن روز اینجا راجع به برنامه صحبت کردم آقاى فولادوند بیاناتى فرمودند که آنجا یک اشخاص درستى هستند این مطالب شایسته نیست بنده به آن اشخاص درست کارى ندارم بنده عرض مى‌کنم همه مردم مى‌دانند دویست میلیون تومان تقریباً پولى داده شد و از بین رفت و همه مى‌دانند هیچ کارى نشده این را هم همه مى‌دانند آنهایى که درستکارند در آنجا و نمى‌خواهند این اتهامات به آنها وارد باشد برگردند بروند سر کار سابق‌شان اینها که از ونزوئلا و آمریکا نیامده‌اند از همین ادارات خودمان رفته‌اند آنجا اینهایى که مردمان درستى هستند و مى‌بینند که برنامه یک چاه ویلى است و به هیچ‌وجه کار مفیدى نمى‌شود آن مردمان درست برگردند بروند به ادارات سابق خودشان و تکلیف این کار معلوم شود بنده استدعایم این است که آقایان توجه بفرمایند و به این پیشنهاد رأى بدهند بنده پیشنهاد کردم که حقوق این معلمین از بودجه برنامه داده شود چیز خلافى نیست مطابق خود قانون برنامه هم هست اقلاً می‌گوییم در مقابل این مستشاران ماورای بحار و مستشاران دیگر که حتى اعلیحضرت همایونى هم در نطق‌شان فرمودند که سه میلیون و نیم دلار تا حال ما پول مستشار داده‌ایم لااقل یک پول خوبى داده شود یعنى براى یک کار خوبى براى استخدام این 15 نفر که بسیار کار شایسته‌اى است اقلاً بگوییم برنامه این کار را کرده است‏.

رئیس- آقاى صدر‌زاده بفرمایید.

صدر‌زاده- در موضوع برنامه اتفاقاً باز در این چند روز موجباتى پیش آمد که در مجلس صحبت بشود درست مى‌فرمایید جناب آقاى اسلامى در قانون برنامه یکى از استفاداتى که ما باید از برنامه بکنیم یکى هم کمک به فرهنگ و بهداشت بود ولى متأسفانه این انتظاراتی که داشتیم به مقام عمل نرسیده بنده مى‌خواهم عرض کنم که یکى از معایب این برنامه مسئله قانون برنامه است راجع به انتخاب اعضاى شورى به دست مجلس برگزار مى‌شد (صحیح است) چنانچه اعضا نظارت را انتخاب کردند این معایبى که الان در برنامه وجود دارد منتفى مى‌شد (صحیح است) من یک دلایلى در انتخابات دارم و یک تجربیاتى دارم مثلاً دیوان محاسبات را که مى‌خواهند انتخاب بکنند اولاً اشخاصى که نقاط ضعف داشته باشند خودشان را نامزد نمى‌کنند و به علاوه بسیار مشکل و بلکه ممتنع است که 80 نفر یا 90 نفر در انتخابات شرکت بکنند و یک آدم ناشایسته‌اى در بیاید (صحیح است) و حالا هم همین موضوع برنامه را اگر بخواهیم اصلاح بکنیم اول قدم این است که ما انتخاب شورا را به اختیار مجلس شورای ملى بگذاریم (صحیح است) براى این که یک انتخاب ثابتى بشود مثل انتخاب هیئت نظارت و دیوان محاسبات اما راجع به این قسمت که جناب آقاى اسلامى فرمودند خاطر ایشان را متذکر مى‌کنم که در بودجه دانشکده‌ها یک پیش‌بینى براى استخدام معلمین شده است و اگر نظر آقایان باشد پیشنهاد اصلاحى که جلسه قبل بنده کردم یکى این بود که از بودجه دانشکده پرداخته شود و مورد تصویب واقع شد و به علاوه ما یک محلى را براى این کار داریم و اگر ما بخواهیم اینجا مبلغى را از آن محل بر نداریم و از بودجه برنامه بکاهیم ممکن است این کار تولید اشکال نماید و کار فرهنگى ما منحصر به استخدام معلم نیست کارهاى دیگرى هم هست بفرمایند اگر این برنامه کارى ازش ساخته است کار هاى دیگر را بکند.

رئیس- رأى گرفته مى‌شود به پیشنهاد آقاى اسلامى آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود. پیشنهاد آقاى دکتر جلالى به شرح زیر قرائت شد ریاست معظم مجلس شوراى ملی پیشنهاد مى‌کنم چنانچه افرادى براى اشغال کرسى‌های دانشکده پزشکى از ایرانیان موجود نباشد از دانشمندان خارجى استفاده شود تشخیص این امر به این ترتیب محرز می‌شود که وزارت فرهنگ با اعلان در روزنامه‌هاى کثیرالانتشار قبول داوطلب نماید و احزار این مقام بنا به پیشنهاد وزارت فرهنگ و تصویب شوراى دانشگاه تهران خواهد بود. دکتر جلالى‏

رئیس- آقایان را خواستم توجه بدهم به ماده 123 که چون شور ثانى ملغى می‌شود به واسطه فوریت 5 دقیقه بیش‌تر وقت ندارند آقاى دکتر جلالى بفرمایید.

دکتر جلالى- عرض کنم متأسفانه در ایران یک حس بیگانه‌پرستى موجود است که این حس روز به روز بیش‌تر می‌شود بنده بیش‌تر این خارجیانى که آمدند در دانشکده پزشکى یا از طرف سازمان شاهنشاهى استخدام شده‌اند و به ایران آمده‌اند دیدم در مریضخانه‌ها با خود ما کار می‌کردند و هیچ اطلاعات زیادى نداشتند فقط یک چیزهایى را توى دانشگاه یا در مریضخانه‌ها پیش ما دیدند آقای دکتر کاسمى‌ شاید تشریف ندارند اگر تشریف داشته باشند یک عده‌اى را براى مبارزه‌هاى مختلف فرستاده‌اند پیش ما ممکن است توى افرادى که می‌آیند دانشمندان بزرگى باشند ولى غالباً کسانى هستند که خیلى هم مزایایى به استادانى که الان در دانشگاه هستند ندارند ولى متأسفانه آقایان یک حس دارند که براى این که این نامش خارجى است تمام مزایا را برایش قائل می‌شوند عرض می‌کنم آقاى دکتر نعمت‌اللهى جناب آقاى دکتر جزایرى تذکر فرمودند من به ایشان ارادت دارم بسیار مرد نازنینى هستند ولى در این مورد اشکال‌تراشى شده البته یک عده‌اى هستند که در تهران لیاقت دارند براى اشغال این کرسی‌ها بنده پیشنهاد کردم تا آنجایى که مقدور است از این ایرانی‌ها انتخاب بشوند و چنانچه مقدور نبود از اشخاصى که در ممالک معینه تعیین فرموده‌اند از آنها انتخاب بشود و طرز انتخاب اینها را هم بنده این طور پیشنهاد کردم چون سال‌هاى پیش روى نظر و آشنایى خصوصى انتخاب می‌شد به جایى نرسید و شما به این زحمت برخوردید و حال آن که اگر اعلان بشود

+++

و یک عده داوطلب بیایند و داوطلبان را شما در صورتى که حائز شرایط باشند و سوابق‌شان را توجه بکنید انتخاب کنید عرض کنم حالا در تبریز هستند کسانى که حائز شرایط می‌باشند بنده می‌شناسم در تهران هم هست اگر اینها بیایند داوطلب بشوند اگر چنانچه حائز شرایط بودند شما اینها را به شوراى دانشگاه معرفى کنید تا بین آنها انتخاب کنند اگر چنان که این بار هم موفق نشدید که بین اینها یک کس را انتخاب کند البته از این خارجی‌ها انتخاب بشود.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید.

وزیر فرهنگ- بنده خیلى متأسفم معلوم می‌شود که جناب آقاى دکتر جلالى از وضع استخدام استادان براى دانشکده‌هاى شهرستان‌ها اطلاع ندارند در هر یک از این سال‌ها در مرکز هر استان و در تهران آگهى منتشر شده و عده‌اى هم که بودند داوطلب نشدند از آقایانى که از تبریز می‌فرمایند آنهایى که بودند در دو مرتبه امتحان شدند و من به جنابعالى اطمینان می‌دهم غیر از آقاى دکتر هاشمى‌که از آلمان آمده و الان هم استعفا داده‌اند دیگر کسى حائز شرایط در تبریز نیست و در تهران هم نیست و در هیچ استانى هم نیست ملاحظه بفرمایید آقایان موضوع طبابت در ایران موضوع عرضه و تقاضا است همان طور که سابقاً عرض شد تقریباً 16 هزار طبیب دیپلمه ایران لازم دارد و فعلاً بیش از 1500 و 1600 نفر نیست این آقایان هم که در تهران مانده‌اند به علت احتیاجى است که در تهران مانده‌اند بنده نمی‌خواهم جسارت بکنم که اینها نمی‌روند در شهرستان‌ها وضع تهران و احتیاج تهران طوری است که این آقایان در تهران در مریضخانه‌ها در مطب‌هاى شخصى‌شان کار می‌کنند هر یک از آقایان درجه اول که براى این کرسى‌ها لازمند بنده حاضرم که همه این کرسی‌ها را با همین حقوق‌ها با کمال افتخار تقدیم بکنم تشریف ببرند در شهرستان‌ها و از آقایانى که بودند به عنوان دانشیار استفاده شده است اینها چندین محل خیلى مهمى است که حتى در تهران هم نداریم بعد از مرحوم دکتر حبیبى در تهران هم دکتر نسج‌شناسى نیست ما مجبوریم به جاى ایشان از خارج استخدام کنیم.

دکتر جلالى- چون جناب آقاى وزیر فرهنگ با این توضیحى که فرمودند بنده قانع شدم پیشنهاد خودم را پس می‌گیرم‏.

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

( پیشنهاد آقاى دکتر بقایى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم قسمت اخیر تبصره 1 به ترتیب ذیل اصلاح شود که معادل یک ماه آن در هر سال قابل پرداخت بارز خواهد بود.

دکتر بقایى کرمانى

جواد مسعودى- نظیر این رد شد.

رئیس- آقاى دکتر بقایى بفرمایید.

دکتر بقایى- اگر آقایان محترم توجه فرموده باشند در جلسه گذشته بنده یک پیشنهاد دیگرى دادم راجع به این که در درجه اول پزشکان از اتریش استخدام شوند و چون جناب آقاى وزیر فرهنگ فرمودند که خودشان این موضوع را در نظر خواهند گرفت بنده این پیشنهاد را مسترد داشتم ولى این پیشنهادى که الان عرض کردم در زمینه پیشنهادى است که جناب آقاى دکتر راجى در آن جلسه دادند و لازم بود که یک توضیحاتى به عرض آقایان برسد الان این استادانى که حاضر مى‌شوند به مملکت ما بیایند و با یک حقوق کمى هم در اینجا زندگانى بکنند فقط و فقط براى این است که ادامه زندگى در شرایط فعلى در ممالک خودشان مقدور نیست و الان این یک چیز کاملاً طبیعى است که اگر یک استاد دانشمندى بتواند در اتریش یا در آلمان یا در فرانسه یا در بلژیک زندگانى بکند هرگز پا نمی‌شود بیاید اینجا با یک حقوق نسبتاً کمى البته براى خود ما این حقوق‌ها نسبت به بودجه ما زیاد است ولى وقتى به حقوق‌هایى که سایر مستشاران می‌گرفتند مقایسه بکنیم مى‌بینیم که ناچیز است اینها وقتی که مى‌آیند براى این است که بتوانند خودشان و خانواده‌شان زندگانى بکنند وضعیت ممالک اینها هم طورى نیست که یک کسى که با خانواده خودش پا شد آمد ایران متکفل مخارج پسر عمو و دختر عمو و دختر خاله خودش باشد آقایان مى‌دانند که اروپایی‌ها از لحاظ مادى کاملاً زندگانى‌شان از هم جدا است پسر و با پدر برادر با برادر (شو‌شترى- عاطفه نیست) چرا عاطفه هم هست طرز زندگی‌شان این طور نیست که مثل ایران یک نفر رئیس خانواده‌اى مجبور باشد 60 نفر را اداره کند همچو خبرى نیست پس پولى که می‌گیرد براى خودش است اگر ارزى اینها لازم دارند احیاناً ممکن است بعضى از اینها بستگانى داشته باشند و یا بخواهند یک سوغاتى بفرستند یک کمکى بکنند به یک ارز جزئى اینها احتیاج خواهند داشت (دکتر راجى- آن هم لیره) بلى این را هم بنده پیش‌بینى کرده‌ام که در سال معادل یک ماه حقوق‌شان را اینها بتوانند با ارز خارجى بگیرند اگر کسى از اینها حقیقتاً حاضر است که براى بستگان خودش که در آنجا مانده‌اند یک فداکارى بکند که نصف حقوقش را بفرستد ارز آزاد بخرد ما هیچ دلیلى ندارد که ارز دولتى بدهیم مضافاً به این که پرداخت ارز دولتى تولید یک مفاسدى می‌کند الان آقایان ملاحظه می‌فرمایید از این خارجی‌هایی که در ایران هستند بنده به جرأت مى‌توانم بگویم که 90 درصد اینها هیچ‌گونه احتیاجى ندارند که براى کسى در اروپا بفرستند وقتى در قرارداد اینها قید شده است که نصف حقوق‌شان را به ارز بگیرند به این وسیله تجارت مى‌کنند و این ارز را در بازار آزاد مى‌فروشند و این ارز زیادى که از این مملکت فرار مى‌کند و می‌رود قسمت عمده‌اش مال اینها است فرض بفرمایید فلان شخص هست این ماهى سه هزار تومان حقوق می‌گیرد نصف آن را به ارز می‌گیرد ممکن نیست یک دینارش را هم بفرستد همین ارزها است که بنده یا آقاى دکتر جزایرى اطلاع پیدا می‌کنیم که فلان کس ارز دارد می‌رویم بهش مراجعه می‌کنیم (شوشترى- به وسیله صرافى لاله) لاله یا کره فرقى نمی‌کند و از آن گذشته وقتی که یک همچو وسیله تجارتى ما به اینها می‌دهیم وقتى ارزشان را فرستادند و حقوق ریال‌شان تکافوى مخارج‌شان را نکرد مجبورند از یک راه‌هاى دیگرى مخارج خودشان را تأمین بکنند ما این حقوقى را که می‌دهیم اصولاً بایستى در دستگاه‌هاى دولتى این مراعات شده باشد حالا مراعات نشده ما باید این نظر را رعایت کنیم این حقوقى که ما به اینها می‌دهیم براى این است که در این کشور بتوانند به طور راحت زندگى بکنند وقتی که اجازه دادیم که نصف این را بفرستند به خارج در اینجا پول کم می‌آورد ناچار وارد یک تجارت‌ها یا یک کارهاى دیگرى مى‌شود که منظور اصلى از بین می‌رود و به این جهت بنده از حضور آقایان تقاضا مى‌کنم که این پیشنهاد را مورد توجه قرار بدهند و فرضاً هم کسى احتیاج داشته باشد و بخواهد ارزى به خارجه بفرستد یک قدرى گران‌تر بخرد و بفرستد و آن سالى یک ماه را بنده حاضرم نوشته بدهم که براى 95 درصد کاملاً تکافو مى‌کند.

رئیس- آقاى رضوى بفرمایید.

رضوى- البته اگر امکان‌پذیر می‌شد که اسعار از کشور ما بطرق مختلف بیرون نمی‌رفت و براى امور بسیار لازم انتفاعى و اقتصادى باقى می‌ماند بسیار بسیار خوب بود و از جمله موضوعاتى که بنده خیلى کم درش مذاکره کردم و بحث کردم ولیکن همی‌شه این نظر را داشتم که در غالب مواردى که ما معاملات اسعارى مى‌کنیم یا اسعارى بى‌جا می‌دهیم به افرادى ممکن است بدون آن که اسعار مصرف شود این کار انجام بگیرد در تمام اوقات این مطلب در مد نظر بنده بوده منتها چیزى که هست راجع به استخدام یک نفر مستخدم خارجى که ما بر می‌داریم و مى‌آوریم در ایران و می‌خواهیم حداکثر استفاده را از او بکنیم یعنى در سه دانشکده هر سال جمع کثیرى ایرانى را به مقامات عالیه علمى برساند این بزرگ‌ترین انتفاع و استفاده‌اى است که ممکن است یک فرد خارجى با بنای کشور ما بدهد و هیچ کمک و فایده و مساعدتى بیش‌تر تأثیر داشته باشد و بهتر باشد با این مقدمه اگر یک فردى خواست تصادفاً جز نان نخورد و صرفه‌جویى بکند به خودش سخت بگیرد و فرض مى‌کنیم در این مدتی که زحمت براى ما کشیده است یک نتیجه‌اى بخواهد بگیرد براى این که روزگار آینده‌اش بهتر و راحت باشد ما البته نباید این شرط را وسیله عدم حضور آنها قرار بدهیم بنابراین بنده معتقدم این وظیفه براى دولت باشد که تا آخرین درجه امکان تمام این آقایان مستخدمین خارجى را قانع کند راضى کند و این شرایط را به عهده آنها بگذارد که آنها با پول ایرانى و بدون این که احتیاجى به مصرف ارزى باشد وحقوق آنها به ارز پرداخت شود آنها بیایند ولى اگر بنابراین شد که یک استاد خوب دانشمند بود و این حاضر نشد که شرط استخدام خودش را این طور قرار بدهد که تمام حقوقش را با ریال بگیرد بنده معتقدم به نام این که فایده حضور این شخص با توجهى که به خصوص ما ولایتى‌ها داریم ما که در شیراز در مشهد و آذربایجان و سایر جاهایی که در آن دانشکده هست احتیاج مبرم دانشکده‌ها را به استاد مشاهده کردیم و فریاد و ناله‌اى که دائم از طرف اولیا و محصلین براى نبودن استاد مى‌شنویم عقیده دارم که ما به هر قیمتى که ممکن مى‌شود این اساتید را حاضر بکنیم بیایند و این دروس را اداره بکنند منفعتش براى کشور ما به اندازه مختصر ارزى که مصرف مى‌شود ارزش دارد (صحیح است)

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید.

وزیر فرهنگ- خیلى معذرت می‌خواهم این چیزى که آقایان تصور می‌فرمایند که استاد عالی‌مقام در اروپا سر راه ریخته این طور نیست (صحیح است) عرض

+++

می‌کنم آقایان توجه بفرمایند آقاى پروفسور پلاتنر را همه می‌شناسند رئیس دانشکده پزشکى است و یکى از استادان عالی‌مقام است بسیار مرد صحیحى هم هست در این مدت همه مردم ازش راضى هستند یک صورت 15 نفرى هم از آقایان هست که آقاى دکتر عزیزى از اتریش فرستاده‌اند و صورت را فرستادم پیش پروفسور پلانتر از میان این 15 نفر 4 نفر را فقط انتخاب کرد و براى هر کدام از دیگران یک عیوبى ذکر کرد که ما را هم قانع نمود بنابراین تصور نفرمایید می‌شود با حداقل حقوق آن هم به آسانى در اروپا پیدا کرد و به علاوه همان طوری که آقاى رضوى تذکر فرمودند این حداکثرى است که در اختیار وزارت فرهنگ می‌گذارید وزارت فرهنگ موظف نیست که حتماً سه هزار تومان به اینها حقوق بدهد نصفش را هم به ارز بدهد ما پیشنهادى را که به ارز فرستادیم 2000 تومان است این را اجازه بفرمایید که ما دستمان باز باشد و در حداکثر ممکن و به آقاى دکتر بقایى و تمام نمایندگان محترم قول می‌دهم که وزارت فرهنگ یک شاهى زیادتر نخواهد داد و حداکثر ممکن صرفه‌جویى را خواهد کرد.

رئیس- رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى دکتر بقایى آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود.

( پیشنهاد آقاى دکتر راجى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم که ربع حقوق استادان به لیره باشد دکتر راجى‏

دکتر راجى- پس گرفتم.‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

( پیشنهاد آقاى کشاورز‌صدر به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم از محل اعتبار فرهنگى و بهدارى سال 1230 در غرب مقدمات تأسیس دانشکده پزشکى فراهم شود کشاورز‌صدر

(عده اى از نمایندگان- مربوط نیست)

وزیر فرهنگ- بنده به طوری که قبلاً عرض کردم این تعهد را در مقابل آقایان هم مساعدت فرمودند یک زمینى هم در همدان در شرف خریدارى است و من قول می‌دهم که این کار عملى بشود

کشاورز‌صدر- قبول می‌کنید که این پیشنهاد را جنابعالى پذیرفتید بنده دیگر توضیحى هم نمى‌دهم این را رأى بگیرید که ضمیمه این قانون بشود.

رئیس- نمی‌شود رأى گرفت پیشنهاد آقاى دکتر راجى قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم که لااقل یکى از استادانى که براى دانشکده پزشکى استخدام می‌شوند متخصص امراض مناطق حاره باشد دکتر راجى‏

کشاورز‌صدر- آقاى وزیر فرهنگ که پیشنهاد بنده را قبول کردند چرا رأى نمی‌گیرید ایشان که پس فردا معلوم نیست که باشند.

رئیس- آقاى دکتر راجى بفرمایید.

دکتر راجى- عرض کنم در مجلس پانزدهم تصویب شد که هر وقت توانایى وزارت فرهنگ اجازه بدهد یک مدرسه مناطق حاره در اهواز تأسیس بشود و بنده پیشنهادى که فعلاً کردم این است که از این 15 نفر یک نفر متخصص امراض مناطق حاره باشد ولى چون مى دانم جناب آقاى وزیر فرهنگ نسبت به لایحه‌ای که تقدیم کردند فوق‌العاده متعصبند که هیچ تغییرى پیدا نکند بنده پیشنهاد خودم را پس گرفتم.‏

رئیس- این وظیفه وزارت فرهنگ است که هر کدام از قسمت‌ها را براى هر جایى که متخصص لازم دارد انتخاب کند پیشنهاد آقاى امامى قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

نظر به این که دانشکده پزشکى تبریز کلاس 4 تأسیس کرده پیشنهاد می‌کنم در ماده واحده بعد از اصفهان تبریز اضافه شود.

وزیر فرهنگ- این به نظر بنده مانعى ندارد و یکى دو نفر اینها را اگر احتیاج باشد براى تبریز می‌فرستیم، بنده قبول می‌کنم که نظر ایشان تأمین شود.

رئیس- پیشنهاد آقاى مکرم قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد می‌نماید تبصره ذیل به ماده واحده لایحه استخدام 15 نفر استادان خارجى علاوه شود.

تبصره- هر گاه براى دانشکده‌هاى شهرستان‌ها با وجود آگهى داوطلب واجد شرایط استادى پیدا نشود دولت موظف است از وجود استادان دانشگاه تهران براى دانشکده‌هاى شهرستان‌ها استفاده نماید به این طریق که استادان دانشگاه تهران دروس خود را در نصفه اول یا نصفه آخر سال تحصیلى در تهران انجام داده در نصفه دیگر سال در شهرستان‌ها تدریس نمایند.

رئیس- این وظیفه وزارت فرهنگ است و تصور می‌کنم این را با آقاى وزیر فرهنگ مذاکره بفرمایید حل می‌شود.

مکرم- اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم.‏

رئیس- توضیح بدهید ولى رأى نمی‌شود گرفت.‏

مکرم- عرض کنم دانشکده‌هاى شهرستان‌ها هنوز مدتى از تأسیس نگذشته است امسال سال دومش است. دانشکده مشهد با نقایص زیادى که دارد از قبیل نداشتن استاد درجه اول و بیمارستان مخصوص براى دانشکده در درجه دوم و همین طور سایر لوازم از قبیل دستگاه‌هاى آزمایشگاه‌ها و غیره معذلک پیشرفت دانشکده مشهد نسبتاً خوب بوده و این به واسطه حسن اداره و علاقه فوق‌العاده‌اى است که آقایان استادان که اغلب اهل خود مشهد هستنند نشان می‌دهند نسبتاً خوب و وضعیتش رضایت‌بخش است اما آن چه که اینجا هم مذاکره شد و ضمن پیشنهادات اغلب آقایان مندرج بوده این است که در درجه اول استاد لازم است و به همین جهت هم وزارت فرهنگ و دولت این لایحه را آورده‌اند که 15 نفر استاد خارجى استخدام بکنند البته خیلى خوب است و براى استخدام اینها هم بنده یک پیشنهاد دیگرى دارم که در موقعش توضیح خواهم داد ولى این پیشنهادى که کردم از این لحاظ است که اگر وزارت فرهنگ آگهى کرد براى استخدام استاد و استادان واجد شرایط پیدا نشدند همین طور که حالا آقاى وزیر فرهنگ متذکر شدند ضمن بیانات خودشان که آگهى کردند یک مرتبه و استاد پیدا نشد موضوع این پیشنهاد بنده قانون بشود و به صورت قانون در بیاید که از وجود استادان محترم دانشگاه تهران استفاده بشود البته وجود این آقایان استادان محترم در دانشگاه تهران واقعاً موجب مباهات و افتخار ما است و موجب مباهات و افتخار کشور ما در دنیاى متمدن امروز است ولى این شایسته نیست به نظر بنده که همه چیز خوب همیشه اختصاص به تهران پیدا کند باید یک قدرى هم توجه به شهرستان‌ها بشود مخصوصاً دانشکده مشهد کمال اهمیت را دارد همین طور دانشکده اصفهان همین طور دانشکده شیراز آقایان استادان دانشگاه تهران می‌توانند در نصف سال تحصیلى برنامه‌شان را تنظیم کنند و تدریس بفرمایند مثلاً به جاى هفته‌اى دو ساعت که هر کدام درس می‌دهند هفته‌اى 4 ساعت تدریس بفرمایند آن وقت دروس آن سال را در ظرف نصف سال تحصیلى تمام می‌کنند و در نصف دیگر سال تحصیلى می‌توانند به شهرستان‌ها تشریف ببرند و فوق‌العاده هم بگیرند (صفوى- عملى نیست) عملى هم هست جناب آقاى صفوى براى این که خود دولت یک طرح تصویب‌نامه‌اى در چند ماه پیش تهیه کرده بود به همین منظور فوق‌العاده اى هم که براى استادان باید بدهند یک مبلغ خیلى گزافى بود استادانى که از تهران می‌روند آنجا تدریس بکنند همین عمل را بکنند در مقابل یک فوق‌العاده نسبتاً گزافى و به نظر من این هیچ مشکل نیست.‏

شوشترى- نمی‌شود آقا این به صورت پیله‌ور در مى‌آید علم که پیله‌ورى نیست‏.

رئیس- آقاى شوشترى شما خیلى صحبت مى‌فرمایید.

مکرم- نفهمیدم آقاى شوشترى‏.

شوشترى- عملى نیست آقا نمی‌شود این طور.

رئیس- شما دائم صحبت می‌کنید آقاى شوشترى این که وضع مجلس نمی‌شود، آئین‌نامه را رعایت کنید آقاى مکرم پیشنهاد دیگر شما هم قرائت می‌شود که یک جا توضیح بدهید

( به شرح زیر قرائت شد )

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم که دولت قبل از هر اقدامى براى استخدام استادان خارجى به شعبه سازمان ملل متحد که مأمور پیدا کردن کار براى علمایى می‌باشد که در نتیجه جنگ گذشته بیکار مانده‌اند مراجعه نموده و به وسیله شعبه مزبور از استادان عالی‌مقام درجه اول استخدام نماید.

رئیس- آخر دولت هم یک وظیفه‌اى دارد مداخله در امور قوه مجریه که صحیح نیست. این پیشنهاد قابل رأى نیست، اگر توضیح هم بدهید قابل رأى نیست.

مکرم- حالا قابل رأى هم نیست اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم الان فرمودند که اسم این 15 نفر استاد خارجى را که خواسته‌اند گفتند از کسى صورت خواستند او این صورت را فرستاده و از میان اینها چهار نفر انتخاب شده است آقایان اطلاع دارند که در سازمان ملل متحد یک شعبه‌اى تشکیل شده براى این که براى علمایى که در اثر جنگ گذشته بیکار شده‌اند و براى استادان عالی‌مقام کار پیدا کند بنده پیشنهادى که کردم حالا ولو این پیشنهادى که بنده می‌کنم براى یادآورى باشد بنده توضیح می‌دهم و جناب آقاى رئیس هم که فرمودند بنده پس می‌گیرم مانعى ندارد ولى یادآورى می‌کنم که اگر به شعبه سازمان ملل متحد مراجعه بکند و او این استادان

+++

عالی‌مقام را معرفى بکند خالى از ضرر است چون اگر نداشتند که جواب منفى می‌دهند و بعد مانعى ندارد که از جاى دیگر اقدام بفرمایید.

رئیس- این را به آقاى وزیر فرهنگ مذاکره بفرمایید.

وزیر فرهنگ- قبلاً مراجعه شده است‏.

رئیس- یک پیشنهاد مانده است مال آقاى کشاورز‌صدر قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم از محل اعتبار فرهنگى و بهدارى سال 1330 در غرب مقدمات تأسیس دانشکده پزشکى فراهم شود.

وزیر فرهنگ- بنده قبول می‌کنم‏.

مکرم- جناب آقاى رئیس بنده پس گرفتم و به تذکر اکتفا کردم ولى پیشنهاد اولم را بنده پس نمی‌گیرم.‏

کشاورز‌صدر- بنده پیشنهادى که کردم و آقاى وزیر فرهنگ هم قبول فرمودند از آن مواردى نیست که خیال بکنند که الان مى‌گوییم ما پیشنهادى کردیم براى 1330 که براى غرب تأمین بکنند این تأسیس دانشکده پزشکى را (صحیح است) و این را آقایان هم التفات خواهند کرد، مرحمت خواهند کرد و مخصوصاً آقایان شیرازی‌ها که بنده خودم پا شدم مدافع کارشان شدم حق این است که به جاى بنده بیایند دفاع کنند و آقایان آذربایجانی‌ها و خراسانی‌ها رأى بدهند به این پیشنهاد و موافقت بکنند و با این ترتیب بنده پیشنهاد دیگرى که هست پس می‌گیرم.‏

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ موافقید؟ (وزیر فرهنگ- بنده موافقم) آقاى معدل.‏

معدل- نسبت پیشنهاد آقاى کشاورز همه البته موافقت داریم براى این که در غرب مملکت هم یک همچو مؤسسه و تشکیلاتى لازم است و اگر هم حالا اجرا نمى‌شود براى نبودن بودجه است و در سال بعد انشاء‌الله مقدماتش تهیه مى‌شود اما بنده تعجبم از اظهارات آقاى مکرم است و آن این که سایرین شاید توجه و عنایت به این وضعى که الان اصفهانی‌ها و خراسانى‌ها و شیرازی‌ها دارند نداشته باشند ولى ما مى‌دانیم که اطفال ما امسال ممنوع‌شان کردیم از آمدن به تهران و شرکت در دانشکده‌هاى تهران و به امید دانشکده‌هاى محلى و به انتظار سر کلاس نشسته‌اند تا این اساتید برسند و بروند درس بدهند آن وقت آقاى وکیل خراسان پیشنهاد مى‌دهند که این تأخیر بیفتد و پیشنهاد مى‌دهند که از خارج استاد نیاورند از تهران بیاورند و چطور هم بیاورند یک استاد دانشکده نصف وقت سالش را در اینجا و بقیه‌اش را، توبره‌اش را کولش بگیرد و بیاید آنجا آخر شما که وکیل آنجا هستید شما چرا؟ آخر آقایان شما چرا این قدر پیشنهاد مى‌فرمایید، نیم ساعت دیگر پا مى‌شویم می‌رویم و باز هم این قانون نگذشته است ما که رفیق شما هستیم، همکار شما هستیم تقاضا از شما مى‌کنم تمنا مى‌کنم از شما که ترحم بفرمایید و این قدر پیشنهاد نفرمایید (صحیح است)

مکرم- تحریف فرمودند عرایض بنده را بنده مطابق ماده 90 اظهار دارم.‏

صدر‌زاده- اهانت نفرمودند یک تذکرى دادند.

رئیس رأى مى‌گیریم پیشنهاد آقاى کشاورز‌صدر آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ- براى اطلاع جناب آقاى مکرم عرض مى‌کنم که این موضوع از دو سال قبل در دانشکده پزشکى تهران سابقه دارد و با آقایان هم مذاکره شده است و متأسفانه یک عده از استادان عالى‌مقام به علت گرفتارى‌هاى زیادى که در تهران دارند حاضر نیستند به شهرستان‌ها بروند و استادان درجه دوم هم در حدود حداقل روزى 50 تومان فوق‌العاده مى‌خواهند و بنده هم گرفتار تأمین روزى 50 تومان هستم و بیش از دو سه نفر هم حاضر نشده‌اند به شهرستان‌ها بروند با این ترتیب هر چه بفرمایید صحیح است وزارت فرهنگ هم متوجه بوده با دانشگاه تهران هم مذاکره کرده ولى فرستادن استاد درجه اول که در تهران کیلینیک دارد، مطب دارد، کار مریضخانه دارد، عمل دارد نمی‌روند و نتیجه‌اش این شد که کسى به شهرستان‌ها نرود و الان استادان درجه دوم هم حداقل روزى 50 تومان می‌خواهند.

مکرم- پس معلوم شد که پیشنهاد بنده صحیح بود و جناب آقاى معدل توجه نفرمودند.

رئیس- پس رأى می‌گیریم. آقایانى که با پیشنهاد آقاى مکرم موافقند .... (مکرم- بنده پس گرفتم) پیشنهاد آقاى صفایى قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

استادان استخدام شده در صورتى می‌توانند در ایران مطب خصوصى دایر نمایند که در محل اقامت خود داراى مطب بوده باشند.

رئیس- آقاى صفایى.

صفایى- پشنهادی که بنده کردم عبارت از این است که این استادانى که استخدام می‌شوند وقتى بتوانند در ایران مطب خصوصى داشته باشند (معدل- چرا؟) براى این که در محل خودشان حق طبابت نداشته باشند معنى ندارد که در تهران بتوانند مطب خصوصى داشته باشند (شو‌شترى- پس استاد هم نیستند) نخیر استاد ممکن است باشند چون در اروپا اشخاصى هستند که فقط حق مطب در مستعمرات دارند در هر حال بنده چون معتقدم که استاد دانشگاه نباید غیر از کار استادى و رسیدگى به درس خودش کار دیگرى داشته باشد متأسفانه استادان دانشگاه ما یعنى اطبا به آنچه که نمی‌رسند وضعیت دانشگاه‌شان است. اغلب اوقات در مطب‌هاى خصوصى خودشان کار می‌کنند و همه‌شان دانشیار دارند بایستى من از شخص جناب آقاى وزیر فرهنگ تقاضا کنم توجه بفرمایند اغلب استادانى که در دانشکده طب کرسى دارند در سر درس حاضر نمی‌شوند و ماهى یک مرتبه هم حاضر نمی‌شوند (دکتر مجتهدى- این طور نیست) بلى این اطلاع بنده صحیح نیست خوب نباشد، شما باید البته ار رفقایتان حمایت بفرمایید اغلب این طورى است ولى چون ما طبیب کم داریم و به قدر احتیاج نداریم نمى‌توانیم مثل دنیاى متمدن اصلاً کسى که استاد دانشگاه باشد بگوییم که حق مطب خصوصى ندارد چنان که در انگلستان این کار شد و مخبر کردند که یا استاد دانشکده باشد و یا مطب خصوصى داشته باشد یک عده قبول کردند که استاد باشند و دست از مطب برداشتند و بنابراین این استادانى که استخدام می‌شوند بحث شد که حق طبابت مطلقاً نداشته باشند ولى تا وقتى که در ایران احتیاج داریم که مریض برود و به طبیب مراجعه بکند معنى ندارد که یک استاد عالى‌مقامى‌که مى‌آید از آنجا حق مطب نداشته باشند ولى به ذهن من مى‌آمد که این استادانى که مى‌آیند در این مملکت یک عده از اینها ممکن است که در محل خودشان حق داشتن مطب نداشته باشند و این پیشنهاد را کردم که آن دسته از استادانى که در محل اقامت‌شان حق مطب خصوصى دارند اینجا هم داشته باشند و گر نه نداشته باشند.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ- بنده امیدوارم که وزارت فرهنگ این قدر طرز فکرش تنزل نکرده باشد که بخواهد به عنوان استادى طبیبى استخدام بکند و بیاورد پشت کرسى دانشگاه که حق طبابت نداشته باشد اگر این طور باشد اینها اطبایى هستند که چنین طبیبى را وزارت فرهنگ استخدام نمی‌کند (صحیح است)

صفایى- بنده پس گرفتم.‏

رئیس- پیشنهاد آقاى پیراسته قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

پزشکانى که از خارج انتخاب می‌شوند مقام پروفسورى خواهند داشت و از آلمان ویا اتریش استخدام می‌شوند و در درجه اول از ایرانیانی که به مقام پروفسورى ارتقا یافته‌اند استفاده می‌شود.

رئیس- آقاى پیراسته‏

پیراسته- عرض کنم که بنده قبل از این که راجع به پیشنهاد توضیح بدهم یک مقدسه‌اى عرض می‌کنم و آن این است که نظر بنده از این عرایضى که در اینجا عرض مى‌کنم اهانت به استادان دانشگاه خودمان نیست بنده همی‌شه نسبت به استادان دانشگاه و مقام علمى آنها احترام می‌کردم. و احترام هم مى‌کنم. با این مقدمه مى‌خواهم عرض کنم که هر کس با هر وضعى وقتى مقام استادى داشته باشند از نظر علمى مورد احترام من است به این مناسبت مى‌خواهم عرض کنم که در دانشکده طب به خصوص آنچه که بنده اطلاع دارم یک چنین وضعى به وجود آمده است که دسته‌اى که آنجا هستند اجازه نمی‌دهند که اشخاص دیگر وارد شوند این وضع صحیح نیست که ما طب را در انحصار یک دسته‌اى بگذاریم این قدر مقررات و نظامنامه آئین‌نامه باشد که حتى کسانی که شایستگى هم دارند از این که استاد باشند باز مانده‌اند. با این مقدمه می‌خواستم عرض بکنم که همان طور که این آقا دکتر بقایى هم به عرض رساندند الان در اروپا عده‌اى از استادان عالی‌مقام که در خارج هستند ... بنده خودم براى معالجه یک ماه پیش آنجا بودم آنها چون وضع‌شان مناسب نیست حاضرند به مملکت ما بیایند حتى پروفسورهاى عالی‌مقامى‌که در آلمان هستند یکى دو نفرشان را من با آنها صحبت کردم آنها گفتند که اگر این اوضاع باشد ما حاضریم به ایران بیاییم و از طرفى یک دسته‌اى هم هستند که در آنجا پروفسور هستند (مقام پروفسورى دارند منتها این دیوارى

+++

که کشیده شده است دور دانشگاه مقررات اجازه نمی‌دهد که از وجود آنها استفاده بشود. بنده پیشنهادم این است که در درجه اول از استادان آلمانى و اتریشى که به تصدیق تمام مردم در طب جلو هستند استفاده بشود و چون مقام پروفسورى هم دارند بنده اینجا اهانت نمى‌کنم به دکترهاى خودمان ولى غالب دکتر‌ها در آنجا تا به مقام پروفسورى نرسند کسى به آنها مراجعه نمى‌کند درست است آقاى دکتر طبا؟ (دکتر طبا- به کلى غلط است) نخیر آقا درست است بنده در آنجا بودم: شما دکتر خوبى هستید به شما مراجعه می‌کنند ولى در آنجا تا کسى پروفسور نشود خداى من شاهد است کسى به او مراجعه نمی‌کند (دکتر طبا- یک ممالکى هست که عنوان پروفسورى در آنجا اصلاً وجود ندارد. پروفسور که معنى ندارد) مقام علمى پروفسورى داشته باشد (دکتر طبا- آقا در بعضى ممالک اصلاً پرفسور وجود ندارد) چطور آقاى دکتر خودمان که در اینجا هست حق داشته باشد ده تا شغل خارجى هم داشته باشد ولى به او داد و الا ما یک اشخاصى را داریم که مقام پروفسورى دارند ولى همین کسانى که در دانشکده پزشکى هستند نمی‌گذارند یا مقررات دانشکده طب به آنها اجازه نمی‌دهد که استاد دانشگاه باشند عرض کردم بنده منظورم این نیست که به استادان خودمان اهانت بکنم بنده نظرم این است که مقررات را یک طورى درست نکنند که حتماً آنهایى که هستند بمانند و کسى هم به آنها اضافه نشود الان ما پروفسور هم داریم که ایرانى است منتها چون رفته پروفسور شده در مدتى که آقایان اینجا رتبه استادى گرفته‌اند این را راهش نمی‌دهند.

دکتر مجتهدى- آقاى پیراسته راجع به معنى پروفسور به لاروس مراجعه کنید.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ.‏

وزیر فرهنگ- بنده یقین دارم که مقصود جناب آقاى پیراسته این است که ما سعى بکنیم مردمان شایسته و اطبای شایسته‌اى که صلاحیت داشته باشند انتخاب بکنیم خود آقاى پیراسته گاهى می‌فرمایند که حقوق کم بدهید دو هزار تومان بیش‌تر ندهید گاهى می‌فرمایند باید پروفسور باشد در بعضى ممالک اصلاً تیتر پروفسور نیست بنده هم که کم و بیش اطلاع دارم بعضى شف دو سرویس‌ها هستند و اشخاصى هستند که واقعاً صلاحیت دارند سعى می‌کنم و اگر توانستیم عوض 15 تا پروفسور 50 تا پروفسور هم مى‌آوریم به روى چشممان ولى اگر نتوانستیم دستمان باز باشد که بتوانیم استاد انتخاب بکنیم (شو‌شترى- آقا شف دو سرویس چیست؟ فارسیش را بفرمایید)

رئیس- رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى پیراسته (پیراسته- بنده پس گرفتم) پیشنهاد آقاى مخبر فرهمند قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم براى دانشگاه غرب در بودجه 1330 تأمین بودجه نمایند.

رئیس- آقاى کشاورز‌صدر براى 1330 پیشنهاد کردند و مجلس رأى نداد این هم همان است براى غرب هم پیشنهاد کردند حالا می‌خواهید صحبتى بکنید بفرمایید.

مخبر فرهمند- عرض کنم بنده این پیشنهاد را کردم و استدعا می‌کنم از دو جهت مورد توجه قرار بگیرد یکى از جنبه فرهنگى و علم و دانش که بایستى تمام افراد مملکت استفاده بکنند و الا اگر بنا شود که شما یک قسمت را بدهید به ملاحظه‌اى و قسمت دیگر را هم به ملاحظه دیگر بخواهید فرهنگ بدهید و بهداشت ندهید این درست در نمى‌آید. باید همه جا را به طور مساوى بگیرید جمعیت را در نظر بگیرید، موقعیت را در نظر بگیرید اینها را همه حساب بکنید آن وقت به تناسب محل و جمعیت و مواجبتان به همه جا استفاده بدهید این یکى. یکى دیگر این که این توقع شخص بنده است و بنده از آقایان همکاران محترم استدعا مى‌کنم با در نظر گرفتن آن قسمت اول ما حق داریم که نسبت به همدیگر اگر یک پیشنهادى می‌کنیم که مفید به حال حوزه انتخابیه‌مان هست آقایان همه کمک بفرمایند و الا بنده یک پیشنهادى می‌کنم آقایان رد بکنند و آقا یک پیشنهادى بفرمایید آقا رد بکند اگر موضوع مورد توجه هست و حرف صحیح است و آقاى وزیر فرهنگ هم قبول می‌کنند این دیگر سزاوار نیست که رفقایمان رأى ندهند، آقا که قبول می‌کنند. ما هم که وعده سر خرمن می‌خواهم که سال آتیه انشاء‌الله اگر زنده ماندیم شما هم یک مدرسه‌اى بدهید (دکتر طبا- مدرسه می‌دهند ولى دانشکده ناقص فایده ندارد) این دیگر مانعى ندارد و نبایستى آقایان هم مضایقه بکنند از این که رأى بدهند اگر وسایلش فراهم شد که می‌دهند و اگر ندارند که با زور چماق نمی‌توانیم بگیریم.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ- بنده تصور می‌کنم همان طورى که بنده قول دادم و قبول کردم دیگر احتیاجى به رأى گرفتن نباشد،

رئیس- این توى قانون نمى‌آید مگر رأى گرفته شود (مخبر فرهمند- خوب رأى بگیرید) رأى هم نمی‌شود گرفت براى این که عینش رد شده پیشنهاد آقاى کشاورز‌صدر را بخوانید تا ببینید که عین این رد شده است

(پیشنهاد آقاى کشاورز‌صدر به شرح سابق قرائت شد)

مى‌خواهم بگویم که پیشنهاد آقاى مخبر فرهمند نظیر این است که در مجلس رد شده و دیگر پیشنهادى نیست (کشاورز‌صدر- چرا یک پیشنهاد دیگرى هست) آن در قانون ذکر شده آقاى وزیر فرهنگ یک توضیحى بدهید از چه ملت‌هایى مى‌خواهید بیاورید.

کشاورز‌صدر- قرائت کنید آقا قرائت که نشده ایشان روى چى حرف بزنند؟

رئیس- پیشنهاد غیر وارد که قرائت نمى‌شود.

کشاورز‌صدر- پیشنهاد را قرائت بکنید و نگویید غیر وارد است.‏

رئیس- قرائت کنید ولى غیر وارد است وقتى که وزیر مى‌گوید که من از بلژیک و اتریش و آلمان مى‌خواهم بیاورم شما مى‌گویید از آمریکا نشود از روس نشود از انگلیس نشود بنابراین موردى ندارد دیگر پیشنهادى نیست.‏

وزیر فرهنگ- نظرتان تأمین شده است آقاى کشاورز‌صدر استدعا مى‌کنم پس بگیرید.

شوشترى- ملا در هر مملکتى محترم است.‏

رئیس- دیگر پیشنهادى نیست براى رأى مشورتى به مجلس سنا فرستاده مى‌شود در جلسه پیش‏ گفتم بودجه مطرح مى‌شود ولى چون دولت نظرش این است چون دو ماه تا آخر سال نمانده همین بودجه را براى سال آتیه با یک اصلاحاتى قریباً به مجلس بدهد (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس) شلوغ نکنید گوش بدهید این که وضع مجلس نیست‏.

امامى- آقا در این بودجه براى مصارف عمرانى در نظر گرفته نشده است و همه‌اش مخارج پرسنلى است.

رئیس- شلوغ نکنید این که وضع مجلس نیست اگر هر روز بخواهید این طور بکنید کارى نمی‌گذارید بشود. یک کارى هم بگذارید بشود.

امامى- این کار را اول خودتان انجام نمی‌دهند آقاى رئیس هى عصبانى می‌شوى به کى عصبانى می‌شوى‏؟

رئیس- بنشین آقا، آقاى نبوى یک توضیحى مى‌خواهند بدهند.

نبوى- بنده خدمت جناب آقاى رئیس می‌خواهم عرض کنم که چون بودجه جزو دستور قرار گرفته است و تغییر دستور هم ممکن نیست مگر از طریق پیشنهاد طرحى که خود نمایندگان پیشنهاد کنند اگر دولت بخواهد پس بگیرد آن مطلبى است باید خودش در مجلس اظهار کند و الا در سنا نمایندگان دولت گفته‌اند که مجلس شورا مانع از تصویب بودجه است اگر دولت خودش نظرى دارد و اشکالى در این کار مى‌بیند باید صریحاً اینجا بگویند تا موقعى که صریحاً نگفته است این باید جزو دستور باشد.

رئیس- آقاى معاون وزارت دارایى‏

معاون وزارت دارایى- بنده خاطرم نیست که در سنا گفته باشد از طرف دولت که مجلس نمی‌خواهد (امامى- روزنامه نمى‌خوانید) گفته نشده است که مجلس گرفتارى‌هاى دیگرى داشته و به این جهت مجال و فرصتى براى این کار پیدا نکرده على اى حال اگر که یک صحبتى بوده است مربوط بوده است به دو ماه قبل و دو ماه قبل تا به حال وضع تغییر کرده است فعلاً نظر دولت این است که لایحه‌اى که کمیسیون رسیدگى کرده با اصلاحاتى که شده است و خواهد شد براى این که یک مشت اصلاحى شده و پیشنهاداتى داده شده اصلاحات دیگرى هم باید روى بودجه به عمل بیاید (صدر‌زاده- صحیح نیست) (اردلان- مخالفم)

رئیس- صحیح نیست گوش بدهید صحیح یا ناصحیح باید گوش داد و بعد جواب داد.

معاون وزارت دارایى- بنابراین بایستى این لایحه و آن اصلاحات برگردد به کمیسیون بودجه و به عنوان بودجه سال 1330 تقدیم مجلس بشود این نظر دولت است و تأیید کتبى به امضاى دولت خواهد آمد و خواهد رسید.

نورالدین امامى- ما این بودجه را قبول نداریم براى سال 1330 بودجه عمرانى صفر است براى سال 1330 تمام بودجه پرسنلى است و خرج است ببرید اصلاح کنید بودجه عمرانى بدهید این شهرستان‌هاى ویران را ما چه کار کنیم؟

رئیس- شما همان طور که آنجا نشسته‌اید

+++

صحبت می‌کنید من باید به شما اخطار کنم اخطار هم که می‌کنم عصبانى می‌شوید.

اردلان- ما پیشنهاد داده‌ایم باید مجلس رأى بدهد. اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- اولاً که نوبت شما نیست آقاى فولادوند قبل از شما اجازه گرفته اند آقاى وزیر اقتصاد ملى هم کار لازمى دارند.

 غلامرضا فولادوند- جاى بسیار تأسف است که هر زمان مقام ریاست دستور مجلس را بخواهند براى آقایان نمایندگان اعلام بفرمایند آقایان آن قدر حوصله ندارند که مطلب رئیس تمام بشود و بعد اعتراض کنند موضوع این است که رئیس دولت قبلاً مذاکره نموده با رئیس مجلس که سه ماه به آخر سال بیش‌تر باقى نمانده یک ماه این بودجه در مجلس تصویبش طول می‌کشد این نقض غرض است ما براى سال آتیه یک لایحه‌اى که لازم است به کمیسیون بودجه می‌دهیم اطراف و جوانب کار را درست می‌کنند براى سال آتیه این بودجه از ده روز بیست روز دیگر تقدیم بشود مگر دولت حق ندارد لایحه‌اش را پس بگیرد الان دولت یعنى وزیر مالیه می‌گوید: من نمی‌خواهم لایحه‌ام مطرح شود (امامى‌اهرى- این را صریحاً بیاید بگوید) صریحاً دارد می‌گوید براى این که سه ماه به آخر سال بیش‌تر باقى نمانده (امامى‌اهرى و حکیمى- آخر ماه هم ما به یک دوازدهم رأى نمی‌دهیم) (اردلان- ما هم رأى نمی‌دهیم) (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس) خوب این طرز صحبت مجلس است. قاعده این است که هر وکیلى که بخواهد حرف بزند بیاید اینجا. آقاى حکیمى جنابعالى هر وقت خواستید صحبت کنید اجازه بگیرید بیایید اینجا شما که همی‌شه ساکت بودید چه شد که امروز به بنده حمله فرمودید.

اردلان- آقاى رئیس بنده با 15 نفر پیشنهاد داده‌ایم به آن پیشنهاد رأى بگیرید یا مجلس رأى مى‌دهد یا رأى نمى‌دهد و رد مى‌کند.

رئیس- یک پیشنهاد دیگر هم به امضاى عده دیگرى از آقایان نمایندگان رسیده است (اردلان- باید رأى گرفت رأى مجلس قاطع است)

رئیس- حالا قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى

پیشنهاد می‌کنم لایحه بودجه سال 1329 مطرح شود-

جواد گنجه‌اى. افشار. آزاد. سرتیپ‌زاده. دکتر طاهرى. اردلان. حاذقى ناصر صدرى. در حدود 22 امضا

رئیس- پیشنهاد دیگرى هم رسیده است که قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى

نسبت به لایحه قرارداد بازرگانى ایران و فرانسه تقاضاى فوریت مى‌نماییم

ناظر‌زاده- حسن مکرم- اردلان- مخبر فرهمند در حدود بیست امضا.

رئیس- وزیر اقتصاد ملى درباره این لایحه توضیحى دارید بفرمایید.

وزیر اقتصاد (دکتر دفترى)- بنده توضیح مختصرى بیش‌تر ندارم قراردادى است که قریب 17 ماه قبل در پاریس از طرف دولت و دولت فرانسه پاراف شده متأسفانه در دو ماه قبل که تقدیم مجلس شد تا حال بلاتکلیف مانده است و البته تا این قرارداد به امضا نرسد معاملات تجارى ما عملى نخواهد بود بنابراین بنده خواستم تقاضا کنم که این موضوع زودتر به تصویب برسد.

8- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر فرهنگ‏

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ- بنده با عرض تشکر از نمایندگان محترم مجلس که نسبت به تصویب لایحه استخدام استادان خارجى بذل توجه فرمودند استدعا مى‌کنم که اجازه بفرمایند یک لایحه‌اى براى حقوق اطفال و اولاد مرحوم دکتر جرجانى که از بهترین استادان ما بوده است و متأسفانه در موقع انجام وظیفه فوت کرده است تقدیم کنم.

9- طرح لایحه اجازه مبادله قرارداد بازرگانى بین دولتین ایران و فرانسه و ارجاع به مجلس سنا

رئیس- پیشنهاد مربوط به فوریت لایحه قرارداد بازرگانى ایران و فرانسه قرائت و مطرح مى‌شود.

(مجدداً قرائت شد)

آقاى ارباب مخالفید (ارباب- بنده موافقم) آقاى دکتر معظمى مخالفید بفرمایید.

دکتر معظمى- بنده با اصل این طریقه مخالفم. من با این که معاهده بازرگانى فرانسه و ایران مطرح بشود و به تصویب مجلس برسد هیچ مخالفتى ندارم ولى از نظر این که در آئین‌نامه براى قراردادها و روابطى که با خارجه برقرار شود یک طریقه خاص مجلس معین کرده حتى براى پیشنهادات اگر ملاحظه بفرمایید معین کرده که قبلاً باید طبع و توزیع بشود و گمان می‌کنم که طرح این قرارداد با این کیفیت با وضعى که نظامنامه معین کرده تنافى داشته باشد این قسمت را تقاضا می‌کنم قرائت بشود پیشنهاداتش دو شورا است مخصوصاً نظامنامه مکلف مى‌کند که پیشنهادات باید توزیع بشود و الا بنده با اصلش مخالفتى ندارم.

رئیس- گزارش کمیسیون آقاى دکتر معظمى منتشر شده و به دست آقایان رسیده اگر فوریتش تصویب شد مطرح مى‌شود.

دکتر معظمى- مقصود عرض بنده مطرح شدنش نبود مقصود عرضم این بود که اگر فوریت داشته باشد به کمیسیون نمی‌رود.

رئیس- صحیح است. آقاى ارباب موافقید بفرمایید.

ارباب- با مراجعه‌اى که امروز صبح اول وقت به آئین‌نامه شد در طرح این موضوع و طرح فوریتش اشکالى به نظر نمى‌رسد مضافاً به این که با تمام مناسبات حسنه‌اى که با دولت فرانسه داریم؟ یک همچو امر اقتصادى کوچکى دو سال است در بوته تعویق مانده است شأن و حیثیت کشور ما اجازه نمى‌دهد که بیش‌تر از این در بوته تعویق و تعطیل بیفتد و نمایندگان دولت در فرانسه هیچ گونه جواب مقنعى نداشته باشند بدهند بنابراین استدعا مى‌کنم آقایان توجه بفرمایند که مطرح شود و به این موضوع هم خاتمه داده شود.

دکتر معظمى- تمنا مى‌کنم ماده 130 نظامنامه قرائت شود.

رئیس- ماده 130 قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

ماده 130- در ضمن شور اول نسبت به کلیات می‌توان بحث نمود ولى در صورتی که به بعضى از شرایط و موارد قرارداد اعتراضاتى در مجلس بشود بیاید به عنوان رجوع به کمیسیون در مجلس عنوان شود و بدون مذاکره به کمیسیون ارجاع گردد ولى در هر حال این قبیل اعتراضات باید 24 ساعت قبل از طرح در مجلس طبع و توزیع شود.

رئیس- آقاى دکتر معظمى‏

دکتر معظمى- در صورتى که این عمل بشود من مخالفتى ندارم.‏

رئیس- مجلس اگر رأى به فوریت داد مثل شور دوم مى‌شود و اگر نداد به طور عادى‏

دکتر معظمى- عرض کنم اجازه بفرمایید این مخصوصاً یک سابقه بدى مى‌شود قسمت‌هاى معاهدات را آئین‌نامه می‌گوید حتماً باید برود به کمیسیون.

رئیس- وقتى فوریتش تصویب نشد به این طریق عمل مى‌شود فرق نمى‌کند و اگر پیشنهاداتى رسید به این ترتیب عمل مى‌شود رأى گرفته می‌شود به فوریت ماده واحده آقایانى که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد گزارش کمیسیون و اصل لایحه قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون امور خارجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون امور خارجه مجلس شوراى ملى با حضور آقاى وزیر اقتصاد ملى و معاون وزارت امور خارجه به لایحه دولت راجع به قرارداد بازرگانى ایران و فرانسه با توجه به گزارش کمیسیون اقتصاد رسیدگى نموده پس از مطالعات کافى گزارش کمیسیون اقتصاد ملى را تأیید و اینک گزارش آن را براى تصویب تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید.

مخبر کمیسیون امور خارجه- ناصر ذولفقارى‏

گزارش از کمیسیون اقتصاد ملى به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون اقتصاد ملى در جلسه اخیر خود به لایحه دولت مربوط به قرارداد بازرگانى ایران و فرانسه که ضمن هفت ماده و دو ضمیمه تنظیم یافته بود رسیدگى نموده و پس از توضیحاتى که از طرف آقاى وزیر اقتصاد درباره لزوم تصویب قرارداد دادند کمیسیون اقتصاد ملى لایحه دولت را تصویب و اینک گزارش آن جهت تأیید تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌نماید.

مخبر کمیسیون اقتصاد ملى- شهاب خسروانى‏

ماده 1- بر طبق قرارى که بین ایران و فرانسه در تاریخ 10 مى 1929 صورت گرفته دولتین ایران و فرانسه در روش مربوطه به معاملات تجارى فى‌ما‌بین رویه‌اى هر اندازه مساعدتر در حدود قوانین و مقررات جاریه هر یک از دو کشور نسبت به یکدیگر ملحوظ داشته و متقابلاً رویه دولت کاملت‌الوداد را مراعات خواهند نمود

+++

ماده 2- دولت ایران براى کالاهاى مذکور در صورت شماره (ب) ضمیمه در حدود مبالغى که براى هر یک از آن کالاها در آن صورت منظور شده پروانه‌هاى صدور به مقصد فرانسه صادر خواهد کرد دولت فرانسه در همان حدود تحت شرایط روش عمومى جاریه پروانه ورود مربوطه را خواهد داد دولت فرانسه براى کالاهاى مذکور در صورت (الف) ضمیمه در حدود مبالغى که براى هر یک از آنها در آن صورت منظور شده اجازه صدور به مقصد ایران خواهد داد دولت ایران در همان حدود تحت شرایط روش عمومى جاریه پروانه ورود مربوطه را صادر خواهد نمود.

ماده 3- کالاهایى که در صورت‌هاى ضمیمه الف و ب ذکر نگردیده و مخصوصاً آنهایى که طبق روش عمومى هر یک از دو کشور مشمول محدودیت‌هایى مى‌باشند و همچنین کالاهایى که سهمیه پیش‌بینى شده آنها در صورت‌هاى مذکور تمام شده باشد بدیهى است ورود آنها در حدود مقررات عمومى و به طورى که در ماده یک پیش‌بینى شده ممکن است اجازه داده شود.

ماده 4- کمیسیون مختلفى مرکب از نمایندگان دو کشور بنا به تقاضاى رئیس هر یک از در نمایندگى لااقل یک بار در سال تشکیل خواهد گردید و این کمیسیون نتایج حاصله از توسعه مبادلات پیش‌بینى شده در موافقت‌نامه حاضر را مورد مطالعه قرار داده و به حل مشکلاتى که احیاناً ممکن است در اجراى این موافقت‌نامه پیش‌آمد کند مبادرت خواهد نمود کمیسیون مختلف مى‌تواند عند‌الاقتضا در صورت‌هاى الف و ب ضمیمه تغییرات یا اضافاتى را ملحوظ داشته و براى تصویب به دولت‌هاى طریق تقدیم دارد.

ماده 5- مادام که موافقت‌نامه مالى بین ایران و منطقه فرانگ منعقد نشده طریقه پرداخت ناشیه از موافقت‌نامه حاضر براى حسب مقررات عمومى‌که فعلاً در هر کشور مجرى است تعیین خواهد گردید.

طرفین معطمین متعاهدین کلیه تدابیر مناسب را به منظور تسهیل در پرداخت‌هاى فوق‌الذکر و مساعدت در توسعه مبادلات بین ایران و منطقه فرانگ اتخاذ خواهد نمود.

ماده 6- معاملات مجازى که در خلال مدت اعتبار موافقت‌نامه حاضر به عمل آمده و تا موقع انقضای آن خاتمه نپذیرفته طبق مقررات موافقت‌نامه حاضر تسویه خواهند نمود.

ماده 7- موافقت‌نامه حاضر به تصویب مقامات صلاحیت‌دار دو کشور خواهد رسید و پانزده روز پس از اعلام متقابل مربوط به تصویب مورد ذکر به موقع اجرا گذارده خواهد شد و از آن تاریخ براى مدت یک سال معتبر خواهد نمود.

این موافقت‌نامه به خودى خود براى مدت‌هاى یک ساله تمدید خواهد شد مگر آن که به وسیله یکى از طرفین متعاهدین با دو ماه پیش آگهى فسخ آن اعلام گردد صورت‌هاى ضمیمه نیز تحت همان شرایط تجدید خواهد شد مگر در مورد تغییراتی که از طرف کمیسیون مختلط پیش‌بینى شده در ماده 4 پیشنهاد شده باشد.

رئیس- آقاى فرهودى در برگ موافقت و مخالفت به عنوان مخالف نام نوشته‌اند (آقاى فرهودى در مجلس نبودند) بنابراین به اشخاصى که امروز تقاضا کرده‌اند اجازه داده می‌شود آقاى کشاورز‌صدر (موافقم) آقاى حاذقى مخالفید بفرمایید.

حاذقى- مخالفت من براى تصویب این لایحه از نظر اعتراضى است که به ماندن این لایحه در دستور مجلس دارم و چون هم عضو کمیسیون خارجه هستم و هم مسافرتى به خارج کرده‌ام. براى روشن شدن ذهن همکاران محترم لازم است توضیحاتى به عرض برسانم. این قراداد 17 ماه پیش بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت فرانسه پاراف شده و امضا شد و تا کنون معوق مانده و اجرا نشده براى این که تشریفات قانونگذارى آن طى نشده من بسیار متأسف هستم که آقایان نمایندگان محترم با این که متوجه اوضاع بد اقتصادى کشور هستند و مى‌بینند که چگونه در اثر کمى صادرات کشور و فزونى واردات کشور بنیه مالى مردم روز به روز تحلیل می‌رود و ارز مملکت روز به روز بیش‌تر صادر مى‌شود و طبقه مولد ثروت و اشخاصى که زحمت می‌کشند و یک موادى براى صادرات و باب صادرات تهیه مى‌کنند همین طور بلاتکلیف و معوق مانده است (شو‌شترى- پس جنابعالى موافق هستید) مخالفت من با تصویب این لایحه نیست مخالفت من با تأخیر تصویب این لایحه است (دکتر مجتهدى- این صحبت‌ها باز بیش‌تر به تأخیر می‌اندازد) من مخالف هستم که مجلس شوراى ملى در مقابل یک همچو لوایح مفیدى که صد در صد به نفع کشور هست این طور خونسردى نشان بدهند و علاقه به خرج ندهند و این گونه لوایح در دستور مجلس بماند و ما بیاییم و برویم و این لوایح هم به تصویب مجلس نرسد و همین طور مردم زحمت‌کش مملکت که مأمور تهیه صادرات هستند کالاهای‌شان در دست‌شان بماند اتفاقاً این قرارداد طورى تنظیم شده است که خیلى از مواد درجه دوم و سوم و حتى کالاهایى را که به هیچ‌وجه در داخله بازار ندارد صادر کنیم و این در حقیقت به منزله ارزى خواهد بود که ما در مقابل او کالاهاى لازم از خارج وارد می‌کنیم کالاهایى که ضمیمه این صورت است که الان مجال خواندن آن نیست و مفصل است نشان می‌دهد که این قرارداد اگر هرچه زودتر به تصویب برسد ما می‌توانیم سالى چند میلیون فرانک فرانسه در مقابل صادر کردن این کالاهاى غیر مفید به دست بیاوریم من استدعا می‌کنم از آقایان نه تنها نسبت به این لایحه بلکه به سایر لوایحى که جنبه اقتصادى دارد و براى طبقه زحمت‌کش و مولد کشور مفید است حوصله به خرج بدهند زحمت بکشند جلوس بفرمایید در جایگاه خودتان تا این قرارداد به تصویب برسد و کمکى به اقتصاد مملکت شود.

رئیس- آقاى وزیر اقتصاد ملى‏

وزیر اقتصاد ملى- بنده توضیحى ندارم و آنچه جناب آقاى حاذقى فرمودند تصدیق می‌کنم.‏

رئیس- آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر- آقاى حاذقى همکار محترم با این قرارداد مخالفت نکردند و حاجت به این که جواب فرمایشات ایشان به عنوان مخالف داده شود نیست فقط بنده به طور اختصار به عرض آقایان می‌رسانم که یکى از بهترین کارهایى که دولت فعلى انجام داده است این پیمان‌هاى بازرگانى با دولت‌هاى مجاور و غیر مجاور خارجى است زیرا این قبیل قراردادها است که وضع اقتصادى ما را بهتر می‌کند و تولید کنندگان بیچاره را شاید بتواند کمک کند که یک زندگى بهترى پیدا کند به خصوص بستن پیمان و قرارداد بازرگانى با کشور متمدن و با فرهنگ فرانسه که این دولت اصولاً یک امتیازى دارد که هیچ‌وقت فرض امکان ضررى براى ما نمی‌رود زیرا ما تا کنون از دولت متمدن فرانسه ضررى ندیدیم به خلاف دولت‌هاى دیگر که بعضى از دولت‌ها ضمن پیمانی که با ما مى‌بندند و روابطى که دارند یک بى‌اعتدالى‌هایى نسبت به ما وارد مى‌آید ولى دولت فرانسه هیچ‌وقت جز دوستى و صمیمیت و ارتباط‌هاى فرهنگى و اقتصادى با ما نداشته بنابراین بنده در سهم خودم از جناب آقاى وزیر اقتصاد ملى که حاضرند و از دولت راجع به این کار اظهار تشکر و امتنان مى‌کنم و یک مسئله‌اى را هم که می‌خواستم متذکر شوم و آن این است که راجع به صدور این کالاهایى که مورد قرارداد فرانسه و ایران است بنده می‌خواستم خواهش کنم بنده اطلاعات اقتصادى زیادى ندارم و نمی‌توانم هم رویش اظهار نظر بکنم این از خصایص جناب آقاى اردلان است که وارد این کار هستند و آقاى وزیر اقتصاد و آن این است که این کالاها را یک ترتیبى وزارت اقتصاد بدهد که حتى‌المقدور شهرستان‌ها و همان تولید کنندگان اولیه بتوانند خودشان صادر کنند یعنى از تشریفات و مقرراتش بکاهند تا بشود فرضاً از زنجان پشم یا پنبه کسى که تاجر آنجا است خودش یا پشم یا پنبه آنجا راه با وسایل خودش آن تاجر یا کسی که صاحب آن کالا است وسایل صدورش را فراهم بکند و صادر بکند و ملزم و مجبور نباشد در نتیجه مقررات که بیاید پیش آن تجار و شرکت‌هاى پشم مرکز و در آنجا کالاهاى آن را ارزان بخرند و بعد با قیمت بیش‌ترى صادر کنند یک مسئله دیگر راجع به ورود اجناس که مقابل اینها است باز بنده می‌خواستم خواهش کنم که سعى بشود که حتى‌المقدور کالاهایى باشد که مورد نیاز عمومى و احتیاج عمومى است از اشیای لوکس و امثال آن جلوگیرى شود و متشکریم که آن فکر را کردند و نخستین بار در وارد کردن این اجناس یک مقررات و تشریفات ساده‌اى بگذارند که بتوانند همان صادر کنندگان ولایات که اگر اجناس مورد نیازى دارند از قبیل وسایل کشاورزى و امثاله که مورد نیاز و احتیاج عمومى است یا دارو و دوا خودشان مستقیماً در همان محل خودشان وارد کنند که احتیاج به مراجعه به مرکز و تحمل زحمت و خسارت نداشته باشند بنده بیش از این عرضى ندارم و اعتماد هم دارم و به این لایحه هم رأى می‌دهم.

رئیس- آقاى وزیر اقتصاد ملى.

وزیر اقتصاد ملى- بنده توضیحاتم فقط در دو قسمت از فرمایشات جناب آقاى کشاورزصدر است یکى راجع به تسهیلات براى صادرات است و یکى هم راجع به واردات آقایان نمایندگان محترم اطمینان داشته باشند که در سر لوحه برنامه اقتصادى دولت فعلى تشویق صادرات است و هیچ نوع مانع و محظورى براى صادرات کشور نیست بلکه از هرگونه تسهیلى هم خوددارى نمی‌شود بنابراین نه تنها نسبت به صادرات به کشور فرانسه تضییقاتى نیست بلکه صادرات به هر

+++

کشور دیگرى هم هر کس بخواهد صادر کند ما همه گونه تسهیلات فراهم می‌کنیم نسبت به واردات از کشور فرانسه که اگر به صورت پیوست قرارداد توجه فرموده بودید ملاحظه می‌فرمودید که کالاهایى در نظر گرفته شده که مورد نیازمندى عمومى است بنابراین از آن کالاهاى لوکس که به هیچ‌وجه مورد ضرورت نیست پیش‌بینى نکردیم و سعى مى‌کنیم که معاملات تجارتى‌مان به بهترین شکلى انجام بگیرد که باعث اشکال صادر کننده یا وارد کننده نباشد (احسنت) (شوشترى- راجع به قالى هم فکر بکنید) به طوری که ملاحظه مى‌فرمایید در حدود سیصد میلیون فرانک فرانسه که در حدود متجاوز از سیصد هزار لیره است قالى براى صدور پیش‌بینى شده است.

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده است که قرا ئت شد.

( به شرح زیر قرائت شد)

بعد از نطق یک مخالف و یک موافق پیشنهاد کفایت مذاکرات داریم. نبوى‏

جمعى از نمایندگان- مخالفى نیست.

رئیس- آقاى نبوى‏

نبوى- چون همه آقایان موافقند بنده طول کلام نمى‌دهم ما در سابق هم روابط با دولت فرانسه داشتیم روابط سابق از قبیل سیاسى و فرهنگى بود متأسفانه جنگ اخیر روابط بعضى دول را از بین برد و حالا جاى کمال خوش‌وقتى است که مجلس امروز موافقت می‌کند که این لایحه که در دستور بوده خاتمه بشود (صحیح است)

رئیس- بنده لازم است که به اطلاع آقایان برسانم که این لایحه را آقاى ساعد داده‌اند به مجلس و تقاضاى فوریت کردند در دولت پیش هم آقاى حسین علاء که وزیر خارجه بود همان وقت تقاضاى فوریت کردند ولى تا حالا همین طور مانده که حالا آقاى وزیر اقتصاد تقاضا کردند که مطرح بشود اصل لایحه و ماده واحده قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرا ئت شد)

مجلس شوراى ملى‏

چون بسط و توسعه بازرگانى به دست آوردن بازارهاى بیش‌ترى جهت فروش و مصرف محصولات و مصنوعات صادراتى و تهیه احتیاجات وارداتى بازرگانى دو جانبه با کشورهاى مختلف را ایجاب می‌نماید دولت شاهنشاهى ایران از چندى قبل براى یک قرارداد بازرگانى با دولت جمهورى فرانسه وارد مذاکره گردیده و قرارداد تدوین شده که مشتمل بر هفت ماده و در فهرست و یک ضمیمه مى‌باشد مورد موافقت طرفین واقع در تاریخ 21 تیر ماه 1328 در پاریس از طرف نمایندگان مختار دو کشور به امضا رسیده است اینک طبق اصل بیست و چهارم قانون اساسى ماده واحده زیر را تقدیم و تقاضاى تصویب آن را دارد.

ماده واحده- مجلس شوراى ملى قرارداد بازرگانى ایران و فرانسه مشتمل براى هفت ماده و دو فهرست و یک ضمیمه را که در تاریخ 21 تیر ماه 1328 در پاریس امضا شده است تصویب مى‌نماید.

نخست وزیر- محمد ساعد

وزیر امور خارجه- على اصغر حکمت‏

وزیر اقتصادملى- اشرفى‏

رئیس- پیشنهادى نرسیده این چون مالى نیست باید رأى گرفته شود با قیام و قعود بعد از رأى به سنا فرستاده مى‌شود حالا اعلام رأى مى‌کنیم هیچ‌گونه پیشنهادى هم نرسیده رأى گرفته مى‌شود به ماده واحده آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد به سنا فرستاده مى‌شود.

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- آقاى امامى‏

نورالدین امامى- اینجا یک سوء‌تفاهمى‌شد چون هم جنجال بود و هم سر و صدا بود مقام ریاست به عرض بنده توجه نفرمودند چون موضوع بودجه مطرح بود بنده عرض کردم این بودجه سال 29 را ما براى سال 30 قبول نداریم چون هزینه عمرانى براى شهرستان‌ها ندارد و ما اکثریتمان نماینده شهرستان‌ها هستیم می‌دانم که این بودجه به درد و دل آنها نمی‌رسد و براى درد ما کافى نیست ما مى‌خواهیم نصف این بودجه را براى عمرانى شهرستان‌ها بدهیم که مردم استفاده بکنند این است که دولت اگر مى‌خواهد بودجه را پس بگیرد ببرد با یک مطالعات بیش‌ترى بیاورد و با نظر کمیسیون بودجه سال آینده رسیدگى شود بنده نظرى نسبت به مقام ریاست نداشتم و همی‌شه به چشم پدرى به ایشان نگاه مى‌کنم 3 سال تمام است زیر بیرق آقاى سردار فاخر من اینجا سینه می‌زنم انشاء‌الله تا آخر دوره هم می‌زنم (احسنت)

رئیس- چیزى فعلاً در دستور نیست اگر آقایان اجازه بدهند جلسه را ختم مى‌کنیم جلسه آینده روز سه‌شنبه دستور یک لایحه‌اى است راجع به راه.‏

( مجلس بیست دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت

+++

 

شماره 11 / 10257          11 / 9 / 29

قوانین‏

وزارت دارایى‏

فرمان همایون راجع به اجراى قانون اجازه مصرف یک صد و پنجاه میلیون ریال جهت راه‌سازى و ساختمان و تکمیل ابنیه دولتى از محل صرفه‌جویى بودجه سال 1329 و درآمد عمومى ‌کشور به انضمام قانون مزبور به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده است ذیلاً ابلاغ می‌گردد.

با تأییدات خداوند متعال ما پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارک‏

نظر به اصل بیست و هفتم متمم قانون اساسى مقرر می‌داریم.

ماده اول- قانون اجازه یک صد و پنجاه میلیون ریال جهت راه‌سازى و ساختمان و تکمیل ابنیه دولتى از محل صرفه‌جویى بودجه سال 1329 و درآمد عمومى‌ کشور که در جلسه سى‌ام آبان ماه 329 به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده منضم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم- هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند.

به تاریخ چهارم آذر ماه 1329

قانون اجازه مصرف یک صد و پنجاه میلیون ریال جهت راه‌سازى و ساختمان و تکمیل ابنیه دولتى از محل صرفه‌جویى بودجه سال 1329 و درآمد عمومى‌ کشور

ماده واحده- به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود تا میزان یک صد و بیست میلیون ریال براى مصارف ساختمان و تکمیل ابنیه دولتى و مبلغ سى میلیون ریال جهت راه‌سازى علاوه بر اعتبار منظور در ردیف (66) بودجه هزینه سال 1329 کل کشور مطابق صورت جزئى که به تصویب کمیسیون بودجه می‌رسد از محل صرفه‌جویى بودجه سال 1329 و در‌آمد عمومى‌کشور تأمین و پرداخت نماید.

تبصره- اعتبارات ساختمانى و راه‌سازى 329 تا آخر سال 1330 قابل مصرف می‌باشد. این قانون که مشتمل بر ماده واحده و یک تبصره است در جلسه سی‌ام آبان ماه 1329 به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده.

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‏

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست وزیر است.

م 8377

نخست وزیر

شماره 11 / 10258          11 / 9 / 29

وزارت دارایى‏

فرمان همایون راجع به اجراى قانون اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت دو ماهه آبان و آذر ماه 1329 که به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده است به انضمام قانون مزبور ذیلاً ابلاغ می‌گردد.

با تأییدات خداوند متعال ما پهلوى شاهنشاه ایران

محل صحه مبارک‏

نظر به اصل بیست و هفتم متمم قانون اساسى مقرر می‌داریم.‏

ماده اول- قانون اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت دو ماهه آبان و آذر ماه 329 که در جلسه دوم آذر ماه 29 به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده و منضم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم- هیئت دولت مأمور اجراى این قانون است.

به تاریخ چهارم آذر ماه 1329

قانون اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت دو ماهه آبان و آذر 1329

ماده واحده- به وزارت دارایى اجازه داه مى‌شود حقوق و کمک و مزایاى قانونى کارمندان و خدمتگزاران و مصارف مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى دولتى و سایر مصارف منظور در بورجه کل کشور را در دو ماهه آبان و آذر 1329 در حدود دو دوازدهم اعتبارات مصوب کمیسیون بودجه موضوع گزارش شماره 4 مورخه 31 / 4 / 329 و با رعایت مقررات لایحه مزبور و سایر قوانین و مقررات مالى از محل درآمد عمومى سال جارى کشور پرداخت نماید- اعتبار بودجه مجلس سنا در دو ماهه مزبور به میزان سه میلیون ریال على‌الحساب از درآمد عمومى جارى پرداخت و پس از تصویب بودجه آن محسوب و به خرج قطعى منظور خواهد شد و تعهدات سال قبل که در بودجه‌هاى مصو‌ب اعتبار داشته به مأخذ دو دوازدهم از اعتبار انتقالى قابل پرداخت است.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه پنجشنبه دوم آذر ماه 1329 به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‏

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست وزیر است.

م 8378 نخست وزیر

شماره 27771 / 15175          4 / 9 / 29

تبصره الحاقى به ماده 73 آئین‌نامه اجراى مفاد اسناد رسمى‏

تبصره- در صورتی که تقاضاى بازداشت منافع از طرف متعهدله نشده باشد از تاریخ بازداشت به بعد متعهد حق انتقال منافع را زاید بر یک سال نخواهد داشت

م 8289 وزیر دادگسترى

لوایح‏

مجلس شوراى ملى‏

نظر به این که چند فقره از اعتبارات منظور در بودجه پیشنهادى سال 329 کل کشور که ضمیمه گزارش شماره (4) به تاریخ 21- 4- 1329 کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى تقدیم گردیده براى رفع احتیاجات ضرورى کافى نمى‌باشد لهذا قبل از طرح و تصویب بودجه کل کشور وضعیت هر یک از اعتبار مورد نظر را ذیلاً معروض می‌دارد تا مقرر فرمایند کمیسیون بودجه مورد بررسى و موافقت قرار داده گزارش موافق آن را جهت اصلاح ارقام اعتبارات منظوره در بودجه کل کشور تقدیم و تصویب فرمایند.

1- اعتبار منظور ردیف (46) فهرست مخارج سال 1329 کشور منضم به گزارش شماره (4) کمیسیون بودجه به عنوان اداره خالصه بدون در نظر گرفتن اعتبار حقوق و مخارج اداره کل حقوقى که جزو سامان اداره کل خالصه بوده و همچنین بدون توجه به تأمین احتیاجات ضرورى و مزایاى عده‌اى از کارمندان و پاره‌اى مصارف ضرورى تعیین شده و از طرفى انجام مخارج مذکور مخصوصاً با توجه به این که در اوایل سال جارى هم به استناد قوانین اجازه پرداخت یک یا چند دوازدهم پرداخت‌هایى به عمل آمده ضرورت حتمى دارد علیهذا مبلغ 7911902 ریال براى نه قلم مصارفى که به شرح صورت پیوست مورد احتیاج قطعى و غیر قابل اجتناب اداره خالصه مى‌باشد بایستى به رقم اعتبار بودجه اداره نامبرده و ردیف (46) بودجه علاوه فرمایند که جمع کل اعتبار بودجه اداره پیش گفته بالغ بر 26000000 ریال گردد. ضمناً براى جبران افزایش اعتبار مزبور در قسمت درآمد مبلغ 14000000 ریال به درآمد املاک خالصه منظور در ردیف (26) فهرست درآمدهاى سال 1329 کشور علاوه فرمایند که جمع درآمد املاک خالصه بالغ بر سى چهار میلیون ریال گردد.

2- در موقع رسیدگى کمیسیون بودجه به اقلام بودجه پیشنهادى سال جارى تمام اعتبار مخارج ساختمان و نگاهدارى کشتارگاه‌ها را به منظور اقدام در نقل و تحویل کشتارگاه‌ها به شهرداری‌ها از بودجه کل کشور حذف نمودند و حال آن که اجازه انتقال و تعیین تکلیف پرداخت‌هاى اول سال و ترتیب اقدام تا وقتى که به شهردارى‌ها تحویل نشده در متن قانون بودجه به هیچ‌وجه منعکس نبوده و نیز در چهار ماهه اول سال به موجب قوانین یک یا چند دوازدهم از بابت بودجه جارى کشتارگاه‌هاى مرکز و شهرستان‌ها و خرج ساختمان کشتارگاه تهران که در دست عمل است و تعطیل نمودن آن متضمن خسارت بسیارى می‌باشد پرداخت‌هایى به عمل آمده و از آن به بعد هم تا موقعى که مجوز انتقال به شهرداری‌ها بگذرد قهراً بایستى حقوق و مخارج کشتارگاه‌ها را پرداخت نمود لهذا قبلاً پیشنهاد اصلاحى براى افزودن اعتبار مزبور در بودجه کل کشور و صدور اجازه انتقال آن به شهرداری‌ها طى شماره 25476 به تاریخ 8- 5- 1329 تقدیم و نظر به این که تا کنون نسبت به پیشنهاد مزبور تصمیمى اتخاذ نشده و مضمون پیشنهاد هم طورى است که فعلاً بر طبق

+++

آن نمی‌توان عمل کرد به ین لحاظ مستدعى است براى مجوز پرداخت مخارج ساختمان و نگاهدارى کشتارگاه‌ها و اجازه انتقال آن ضمن طرح قانون بودجه سال جارى کشور ماده یا تبصره‌اى به شرح ذیل علاوه و تصویب فرمایند.

هزینه ساختمانى و نگاهدارى کشتارگاه‌ها را که اعتبار آن از نظر واگذارى عمل به شهرداری‌ها از بودجه سال 1329 کل کشور حذف گردیده و در شش‌ ماه اول سال جارى به میزان 6 دوازدهم اعتبار سال قبل از محل درآمد عمومى سال 29 کل کشور پرداخت و تعهد شده به خرج قطعى منظور و مخارج اول مهر ماه به بعد را هم تا وقتى که عمل واگذارى به شهرداری‌ها به تدریج انجام مى‌شود به مأخذ اعتبار سال قبل از محل درآمد عمومى‌کشور پرداخت و به خرج منظور گردد. ضمناً درآمد ذبایح در مرکز و شهرستان‌ها نیز از تاریخ (تاریخ انتقال که به تدریج انجام خواهد شد) قانون مالیات ذبایح مصوب 18 بهمن ماه 1307 از تاریخ انتقال در هر محل لغو خواهد شد.

« عرصه و اعیان کشتارگاه‌ها به وضعى که هر کدام در تاریخ انتقال به شهرداری‌ها دارند با نظر ارزیاب طرفین تقویم و در مقابل اخذ قیمت عادله نقداً یا به طور اقساط که مورد موافقت وزارتین دارایى و کشور باشد به شهرداری‌ها انتقال داده مى‌شود و تا موقعى که سند انتقال رسمى بناى کشتارگاه‌ها صادر نشده اجاره بهاى عادلانه از صندوق شهرداری‌ها به وزارت دارایى پرداخت خواهند نمود »

3- اعتبار دولت در سال 1328 بالغ بر 24 میلیون ریال بوده ولى در سال جارى به مبلغ 15 میلیون ریال تقلیل یافته و نظر به این که براى احتیاجات ضرورى دولت مبلغ مزبور کافى نیست و از هر حیثیت دست دولت بسته شده نیازمندی‌هایى که در راه پیشرفت مصالح عالیه کشور پیش آمده و تا آخر سال نیز پیش خواهد آمد معوق مانده است لهذا اعتبار سال 1329 دولت (ردیف 55 بودجه سال جارى) به همان مأخذ سال قبل یعنى مبلغ 24 میلیون ریال در بودجه امسال منظور و تصویب فرمایند.

4- چون اعتبار ماده (6) بودجه سال جارى اداره شهربانى (اعتبار فوق‌العاده‌ها و حق گماشته افسران و کارمندان) به واسطه تقلیلى که در کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى نسبت به اعتبار مزبور قائل شده‌اند براى پرداخت مزایاى کارمندان و افسران و افراد انتظامى و ادارى کافى نبوده و از طرفى حق گماشته و سایر مزایاى افسران و کارمندانى که در امسال به دریافت ترفیع و اضافه نایل شده‌اند افزایش یافته و به سر پاسبانان و بازرس‌هایى هم که پایه یک به آنها اعطا شده و مى‌شود بایستى حق گماشته داده شود به این لحاظ اعتبار ماده مزبور براى پرداخت مزایاى کارکنان اداره کل شهربانى در حدود 17 میلیون ریال کسر دارد که با حذف کسور ارقام مبلغ 16999280 ریال به رقم اعتبار بودجه اداره شهربانى (ردیف 11 بودجه) باید علاوه فرمایند که جمع کل اعتبار بودجه اداره نامبرده با اصلاح مزبور بالغ به 52120400 ریال مى‌گردد.

5- چون در کنفرانس مربوط به اجراى برنامه کمک‌هاى فنى سازمان ملل متحد که در اواخر خرداد ماه 29 در نیویورک تشکیل گردیده سهمیه دولت ایران در اجراى برنامه مورد نظر معادل مبلغ 40 هزار دلار (به ریال و لیره انگلیسى) تعیین و پرداخت آن بنا به تصویب هیئت دولت تعهد شده و بنابر اطلاع واصله از دبیر کل سازمان ملل متحد حساب مخصوصى براى این منظور گشایش یافته لهذا تبصره ذیل را در قانون بودجه سال جارى منظور و تصویب فرمایند.

تبصره- وزارت دارایى مجاز است معادل هم ارز مبلغ 40 هزار دلار که به ریال و لیره انگلیسى پرداخت خواهد شد از بابت سهمیه دولت ایران در اجراى برنامه کمک‌هاى فنى به سازمان ملل متحد از محل درآمد عمومى سال 1329 و صرفه‌جویى‌هاى بودجه سال مزبور پرداخت نماید.

6- بودجه اداره کل انتشارات و تبلیغات به واسطه تقلیلى که امسال در پیکر اعتبار آن داده شده براى احتیاجات ضرورى اداره نامبرده کافى نبوده و از طرفى مبلغى بابت خرید و حمل نصب ماشین چاپ رتاتیو و لوازم آن بدهکار هستند لهذا مبلغ پنج میلیون و یک صد و پنجاه و پنج هزار ریال (5155000 ریال) که مطابق صورت ریز پیوست براى مصارف بالا مورد احتیاج است به اعتبار بودجه سال 1329 اداره نامبرده ردیف 7 بودجه کل کشور علاوه و تصویب فرمایند.

7- در ردیف 59 بودجه هزینه سال جارى از بابت اعتبار تعهدات مربوط به سایر هزینه‌هاى کشور مبلغ 1500000 ریال منظور است و از این محل تعهدات سال‌هاى پیش مربوط به سایر هزینه هاى کشور از قبیل شهریه و وظیفه- هزینه انتظامى- انتظار خدمت- مخارج محاکماتى- کمک کارمندان از بابت سال‌هاى گذشته که تا آخر دوره عمل مالى مربوطه داده نشده باید تأمین اعتبار و پرداخت گردد و چون تا اواسط آبان ماه جارى فقط از بابت تعهدات سال‌هاى پیش حقوق انتظار خدمت متجاوز از یک میلیون و هفتصد هزار ریال درخواست رسیده که قسمتى پرداخت شده و بقیه نیز باید حواله و پرداخت گردد و البته تا آخر سال هم از بابت حقوق انتظار خدمت و همچنین از بابت سایر مصارف درخواست‌هایى خواهد رسید لهذا پیشنهاد می‌نماید اعتبار ردیف (59) را به مبلغ سه میلیون ریال ترقى داده تصویب فرمایند.

8- چون برنامه کشت‌کارى توتون توسعه یافته و پیش‌بینى مى‌شود مبلغ اعتبارى که براى خرید محصول دخانیه در بودجه اداره کل دخانیات منظور شده کفایت ننماید و براى این که در موقع خرید دچار اشکال که موجب نکث درآمد خواهد شد نشود مستدعى است تبصره ذیل را در طرح قانون بودجه امسال منظور و تصویب فرمایند:

تبصره- وزارت دارایى مجاز است در مواقعی که براى خرید اجناس دخانیه علاوه بر آنچه که در بودجه انحصار کل دخانیات پیش‌بینى گردیده احتیاج به اعتبار پیدا شود از محل درآمد عمومى‌کشور تأمین و مبلغ پرداختى از این بابت را به جمع بودجه اداره مذکور علاوه و به خرج قطعى منظور دارد.

9- اراضى فرودگاه‌ها ملک اشخاص و سابقاً به وسیله وزارت جنگ و وزارت پست و تلگراف از نظر موقعیت و مقتضیات وقت در آن اراضى تأسیساتى ایجاد و پس از تأسیس اداره کل هواپیمایى کشورى و تحویل فرودگاه‌ها به اداره نامبرده نیز در آنها تأسیسات بیش‌ترى به عمل آمده است چون مالکین اراضى در مقام استرداد زمین یا تأدیه قیمت آنها بر آمده‌اند و دولت هم از نظر حفظ حقوق مالکیت اشخاص مالکین را به فروش اراضى خود به اقساط و با قیمت عادله حاضر نموده و قسمت جزئى از بهاى اراضى به اقساط تأدیه و بقیه نیز با حق‌الارض مدت گذشته بایستى در سال جارى تأدیه شود و چون اعتبارى براى این قسمت در بودجه کشور منظور نشده و مبلغ مختصری که در بودجه اداره کل هواپیمایى پیش‌بینى شده غیر کافى است لهذا مستدعى است تبصره ذیل را در طرح قانون بودجه سال جارى منظور و تصویب فرمایند.

تبصره- مبلغ سى میلیون ریال (000 ر 000 ر 300) ریال اعتبار براى پرداخت بهاى اراضى و حق‌الارض فرودگاه‌ها که در تصرف اداره کل هواپیمایى کشورى درآمده تصویب و به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود اعتبار مزبور را از محل درآمد عمومى سال 1329 کشور در اختیار وزارت راه بگذارد تا با نظارت وزارت دارایى و تنظیم قباله و اخذ سند ترک دعوى قیمت زمین و حق‌الارض مدت تصرف را تا تاریخ انجام معامله خرید یک جا یا به اقساط از این محل پرداخت نمایند.

در خاتمه به استحضار می‌رساند که براى کمبود اعتبار بودجه ژاندارمرى ردیف 10 بودجه کل کشور مبلغ 153503080 ریال (که جمع کل بودجه اداره نامبرده بالغ بر 504626340 ریال مى‌شود) همچنین براى مخارج مبارزه با ملخ دریایى مبلغ 40000000 ریال از لحاظ اهمیت و فوریت امر ضمن لوایح جداگانه اضافه اعتبار تقاضا شده که باید این دو قلم نیز علاوه بر اعتبارات مذکوره در بودجه کل کشور منظور و اصلاح شود.

نخست وزیر وزیر دارایى‏

رزم‌آرا فروهر

شماره 24581          9- 8- 1329

مجلس شوراى ملى‏

چون عده زیادى از معلمین در موقع تدریس براى تکمیل معلومات خود به تحصیل نیز می‌پردازند و به مدارج علمى بالاترى نائل می‌گردند براى آن که کوشش‌هایى که مستقیماً در تربیت جوانان اثر نیکو دارد درباره خود آنها نیز مفید واقع شود و بتوانند با احراز مدارک علمى به طبقه و پایه عالی‌تر نائل گردند ماده واحده ذیل و تبصره منضم به آن را پیشنهاد می‌نماید و استدعاى تصویب آن را با قید یک فوریت دارد.

ماده واحده- وزارت فرهنگ مى‌تواند به معلمینى که به درجات تحصیلى بالاتر می‌رسند پایه مربوط به همان طبقه را بر روى مأخذ آخرین حقوق دریافتى آنان اعطا نماید مشروط بر آن که مدت تعهد قانونى خدمت خود را در طبقه‌اى که بوده‌اند انجام داده باشند.

تبصره- معلمینى که لیسانس آزاد مى‌گیرند از مفاد این قانون براى گرفتن پایه ادارى استفاده خواهند کرد.

وزیر فرهنگ وزیر دارایى نخست وزیر

دکتر شمس‌الدین فروهر رزم‌آرا جزائرى

+++

شماره 24579          7- 8- 1329

مجلس شوراى ملى‏

چون فرهنگیان در شرایط بسیار سخت و با حقوق غیر کافى مؤثرترین و مفید‌ترین خدمت را به کشور انجام و اکثراً در راه انجام وظیفه سلامتى و توانایى خود را از دست مى‌دهند و به خستگى و فرسودگى که ناشى از کار تعلیم و تربیت فرزندان مملکت است دچار شده و نگرانى آنها از وضع آینده در نتیجه کار آنها بسیار مؤثر است و نظر به این که وسایل مساعدت به آنها در دسترس نیست وزارت فرهنگ به منظور همراهى و مساعدت به این طبقه از خدمتگزاران و تهیه وسایل و تأمین آسایش خاطر آنها لایحه بیمه معلمین را تهیه و تقدیم می‌دارد.

با توجهى که همواره نمایندگان محترم مجلس نسبت به فرهنگیان داشته‌اند امیدوار است با تصویب این لایحه به قید یک فوریت موجبات تشویق و دلگرمى خدمتگزاران فرهنگ را فراهم فرمایند:

ماده اول- به وزارت فرهنگ اجازه داده می‌شود از اول دی ماه 1328 کلیه معلمین و خدمتگزاران فرهنگ کشور را در مقابل کلیه امراض و حوادث و فرسودگى به نرخى که حداکثر آن از سه درصد تجاوز ننماید و طبق مقرراتی که به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید در شرکت سهامى بیمه ایران بیمه نماید پنجاه درصد حق بیمه به عهده بیمه شده است که از حقوق و کمک آنها کسر می‌شود و بقیه به عهده وزارت فرهنگ خواهد بود.

وزارت فرهنگ هر سال در بودجه خود اعتبار لازم براى این منظور پیش‌بینى و به تصویب می‌رساند.

ماده دوم- وزارت فرهنگ مکلف است تا آخر سال تحصیلى 1329- 1330 مطالعات کافى راجع به بیمه اجتماعى که شامل بیمه‌هاى امراض- از کار افتادگى- مخارج وضع حمل و کمک به اطفال شیر‌خوار- پیرى و فوت می‌باشد براى کارمندان وزارت فرهنگ و همسر و فرزندان آنها و همچنین ابوین آنها در صورتی که در تکفل مستقیم بیمه شده باشد به عمل آورده و به نرخ و ترتیبى که هیئت وزیران تصویب خواهند نمود به موقع اجرا بگذارد.

وزارت فرهنگ اعتبار لازم براى هزینه این بیمه‌ها در بودجه خود از سال 1330 و بعد از آن منظور خواهد نمود. این قانون پس از تصویب قابل اجرا است.‏

وزیر فرهنگ وزیر دارایى نخست وزیر

دکتر شمس‌الدین فروهر رزم‌آرا جزایرى‏

مجلس شوراى ملى‏

چون توسعه و ترویج و احیای هنرهاى زیباى ملى یکى از وظایف اساسى وزارت فرهنگ است به خصوص در این اوقات که نسبت به هنرهاى زیباى ملى از طرف ملل راقى جهان توجه و دلبستگى خاصى ابراز مى‌شود و از طرفى هم لازم است اهالى کشور از لحاظ هنرهاى زیبا به روح عصر آشنا شوند و از کیفیت و پیشرفت هنرهاى زیباى ملل دیگر اطلاع حاصل نمایند لازم مى‌آید که در وزارت فرهنگ اداره مستقلى به نام (اداره کل هنرهاى زیباى کشور) براى تمرکز تمام امور مربوط به هنرهاى زیبا و رسیدگى به کارها و مراقبت در مؤسسات مربوط به آن و تهیه طرح‌هاى هنرى لازم تشکیل گردد.

اینک نظر به مراتب مذکور در فوق لایحه قانونى آن تقدیم می‌گردد و تقاضاى تصویب آن را با قید یک فوریت دارد.

قانون اداره کل هنرهاى زیباى کشور

ماده 1- به منظور ترویج آثار هنرى و تشویق هنرمندان و احیا و بسط و توسعه و حفظ هنرهاى ملى اداره مستقلى به نام (اداره کل هنرهاى زیباى کشور) در وزارت فرهنگ تشکیل می‌گردد.

ماده 2- امور اداره کل هنرهاى زیباى کشور به عهده رئیس خواهد بود که سمت معاونت وزارت فرهنگ را خواهد داشت اداره مزبور در انجام وظایف خود از نظر مالى و استخدامى و ادارى طبق مقررات مربوطه تحت نظر وزیر فرهنگ مستقلاً اقدام مى‌نماید و سازمان آن به موجب تصویب‌نامه هیئت وزیران تعیین خواهد گردید.

ماده 3- اداره مذکور داراى معاونى خواهد بود که سمت مدیر کلى خواهد شد.

ماده 4- از تاریخ تصویب این قانون کلیه مؤسسات مربوط به هنرهاى زیبا که ضمیمه سایر وزارتخانه‌ها و یا مؤسسات فرهنگى دیگر مى‌باشد با بودجه و سازمان خود به وزارت فرهنگ منتقل و ضمیمه این اداره خواهد گردید.

ماده 5- در وزارت فرهنگ شورایى به نام شوراى عالى هنرهاى زیبا مرکب از چهارده نفر عضو که از بین هنرمندان عالى‌مقام انتخاب خواهد شد بنابر پیشنهاد رئیس هنرهاى زیبا و تصویب وزارت فرهنگ تشکیل مى‌گردد و وظایف این شورا طبق آیین‌نامه‌ای است که به تصویب هیئت وزیران می‌رسد.

ماده 6- این قانون بلافاصله پس از تصویب قابل اجرا است.

نخست وزیر وزیر دارایى، وزیر اقتصاد ملى‏

رزم‌آرا فروهر دکتر دفترى‏

وزیر فرهنگ دکتر شمس‌الدین جزایرى‏

مجلس شوراى ملى‏

به طوری که خاطر نمایندگان محترم مستحضر است آقاى آندره گدار تبعه دولت فرانسه از چند سال قبل با اجازه مقامات مربوطه به سمت مدیرى و متخصص باستان‌شناسى و موزه و کتابخانه ملى در وزارت فرهنگ استخدام شده و در طى دوره خدمت با منتهاى صمیمیت و درستى وظایف محوله را انجام و خدمات گران‌بهایى براى موزه ایران باستان نموده است و چون قرارداد استخدامى او در آخر اسفند ماه 27 منقضى گردیده بود و وزارت فرهنگ به وجود مشارالیه در موزه ایران باستان نیازمندى مبرمى داشت و از طرفى مطابق قانون اجازه پرداخت حقوق و هزینه‌هاى مرداد و شهریور 1324 استخدام و پرداخت حقوق اتباع بیگانه بدون اجازه مستقیم مجلس شوراى ملى ممنوع گردیده لذا لایحه تجدید استخدام نامبرده طى شماره 743 به تاریخ 18- 1- 1328 تقدیم مجلس شوراى ملى گردید و با این که مورد موافقت کمیسیون‌هاى خارجه و بودجه واقع گردیده بود ولى تا ختام دوره یازدهم لایحه مزبور در مجلس طرح و تصویب نگردیده به این جهت پرداخت حقوق و مزایاى ایشان به عهده تعویق افتاده است.

اینک از لحاظ تغییرات مختصرى که بر حسب لزوم و ضرورت در لایحه استخدامى او داده شده استرداد لایحه سابق را به این وسیله معروض و ماده واحده ذیل شامل پنج بند و یک تبصره تقدیم و تقاضاى تصویب آن را به قید یک فوریت دارد:

ماده واحده- وزارت فرهنگ مجاز است مدت خدمت آقاى آندره گدار تبعه دولت فرانسه از تاریخ اول فروردین ماه 1328 براى مدت 5 سال دیگر به سمت مدیرى باستان‌شناسى و موزه و کتابخانه یا شرایط پایین تمدید نماید:

الف- حقوق آقاى آندره گدار در ماه چهار صد و بیست لیره انگلیسى (420) خواهد بود و نصف آن را به ریال و نصف دیگر را به لیره دریافت خواهد نمود علاوه بر حقوق کرایه خانه او نیز از بودجه وزارت فرهنگ پرداخت و یک اتومبیل هم در اختیار او قرار داده می‌شود.

ب- در پایان مدت قرارداد هزینه سفر مراجعت خود و خانمش به فرانسه از طرف وزارت فرهنگ پرداخت خواهد شد.

ج- آقاى آندره گدار می‌تواند در پایان سال دوم قرارداد خود را فسخ و هزینه معاودت خود و خانمش را دریافت نماید و هرگاه قبل از دو سال شخصاً بخواهد قرارداد خود را فسخ نماید حق دریافت هزینه سفر معاودت را نخواهد داشت.

د- آقاى آندره گدار سالى یک ماه مرخصى با استفاده خواهد داشت که ترتیب اعطاى آن با نظارت فرهنگ خواهد بود.

ه- وزارت فرهنگ مجاز است سایر شرایط استخدامى آقاى آندره گدار را طبق قانون 23 عقرب 1301 تعیین و قرارداد را امضا نماید.

تبصره- آقاى آندره گدار موظف است در مدت این قرارداد علاوه از وظایف معینى که دارد در ماه دو جلسه علمى و درسى مرکب از کارمندان اداره باستان‌شناسى براى مطالعات و تبادل نظر و مشاوره راجع به کار و اقدام تخصصى خود تشکیل دهد و نتیجه عملیات حفارى و مطالعات خود را روى نظر مشاورین براى انتشار تدوین نماید.

نخست وزیر- رزم آرا

وزیر دارایى- فروهر

وزیر فرهنگ- دکتر شمس‌الدین جزایرى‏

ریاست مجلس شوراى ملى‏

نظر به این که عمارات استیجارى مدارس در مرکز و حومه و شهرستان‌ها به جهات زیر مناسب با احتیاجات نیست:

الف- این عمارات براى سکونت خانواده ساخته شده و اسلوب و نقشه آن قدیمى و فاقد نور کافى و وسعت لازم می‌باشد.

ب- فضاى این عمارات کم و براى ورزش محلى که منظور را تأمین نماید وجود ندارد.

ج- مالکین عمارات همی‌شه تقاضاى دریافت حد

+++

اگر اجاره بها را داشته و غالباً عمارات به دو برابر اجاره بهاى واقعى در اختیار وزارت فرهنگ گذارده می‌شود.

د- مالکین از انجام دادن تعمیرات خوددارى می‌کنند و چون غالب عمارات قدیمى است ایجاد مخاطره براى اطفال مى‌نماید.

ه- چون همه ساله تعداد مدارس علاوه می‌شود و عمارات قابل استفاده تا به حال تدریجاً اجاره شده است ادارات آموزشى در نهایت مضیقه بوده و ناچار هستند اضطراراً عماراتى که گنجایش و فضاى کافى ندارد اجاره نمایند.

و از طرفى چون عمارات مدارس در صحت و روحیه اطفال بسیار مؤثر بوده و این نظر از ارکان مهمه آموزش و پرورش است و مبلغى هم که فعلاً وزارت فرهنگ بابت اجاره بها می‌پردازد در مرکز و شهرستان‌ها جمعاً بالغ بر 38000000 ریال است وزارت فرهنگ در نظر گرفته وسیله دریافت وام از بانک ملى به میزان سالانه صد میلیون ریال و در مدت پنج سال در زمین‌هاى موقوفه و زمین‌هایی که از طرف شهردارى یا عناصر خیر و نیکوکار در اختیار این وزارتخانه گذارده شده و مى‌شود عمارات ساده و محکم و نوینى براى مدارس مرکز و شهرستان‌ها و به وسیله بانک رهنى ساختمان نموده و وام مزبور را با شرایط و قراردادى که منعقد خواهد نمود تدریجاً از محل اجاره بهاى فوق و اعتبارات ساختمانى و از بودجه وزارت فرهنگ و بودجه اوقاف کل کشور تأمین و تأدیه نماید چون اجرای این منظور تأثیر بسیار مطلوبى در بهبود وضع مدارس و پیشرفت امور آموزشى دارد با توجهى که عموم نمایندگان به ترقى فرهنگ دارند اینک ماده واحده زیر پیشنهاد و استدعاى تصویب آن را با قید یک فوریت دارد.

ماده واحده- وزارت فرهنگ مجاز است از تاریخ تصویب این قانون لغایت مدت 5 سال سالیانه 000 ر 000 ر 100 ریال از بانک ملى ایران وام دریافت نموده و به وسیله بانک رهنى طبق برنامه پنج ساله‌اى که با در نظر گرفتن احتیاجات نقاط مختلف کشور تهیه می‌شود با نظارت وزارت فرهنگ به مصرف ساختمان‌هاى مدارس مرکز و شهرستان‌ها رسانده و وام مزبور را از محل اعتبارات ساختمانى اجاره خانه‌هاى مدارس مرکز و شهرستان‌ها و اعتبارات ساختمانى بودجه وزارت فرهنگ تأمین و واریز نماید.

نخست وزیر وزیر دارایى وزیر فرهنگ‏

رزم‌آرا فروهر دکتر شمس‌الدین جزایرى‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

وزارت فرهنگ براى هنرستان عالى موسیقى کشور در سال 1325 طبق تصویب‌نامه شماره 25198 10 / 7 / 1325 (دوره فترت) سه نفر موسیقیدان تبعه بیگانه آقایان سوکولف اکنوفویت تبعه دولت رومانى ولوئیچى بازانارى تبعه دولت ایتالیا و مونشکوا یسکوویدر تبعه دولت شوروى را استخدام و به خدمت منصوب نمود و اداره بازنشستگى کشورى به عنوان این که تصویب‌نامه هیئت وزیران براى دو نفر صادر شده از گواهى استخدام نفر سومى خوددارى ورزید و قرارداد وى لغو گردید و براى تحصیل مجوز استخدام و پرداخت حقوق هنر‌آموزان را در آن موقع طرح لایحه قانونى تهیه و تقدیم گردید ولى به علت انقضاى دوره پانزدهم مجلس شوراى ملى به تصویب نرسیده است و از طرفى چون مدت پیمان آنان در مهر ماه 1328 پایان نموده و نیز آقاى لوئیچى بازانارى از مهر ماه 1328 ترک خدمت نموده بود و آقاى موشکو ایسکویدر براى جلوگیرى از تعطیل کارهاى هنرستان به جاى وى به خدمت اشتغال ورزیده آقاى لوئیچى بازانارى هم اخیراً از مسافرت مراجعت و حاضر به خدمت شده و هنرستان مزبور به هر سه نفر آنان احتیاج دارد لذا مواد زیر تقدیم و تقاضاى تصویب آن را به قید یک فوریت دارد.

ماده اول- پرداخت حقوق دو نفر هنرآموزان موسیقى آقایان لوئیچى بازانارى که تبعه دولت ایتالیا و سکولف اکنو فوریت تبعه دولت رومانى که به استناد تصویب‌نامه شماره 10- 25198- 10 / 7 / 26 هیئت وزیران (دوره فترت) از اول مهر ماه 1325 و براى مدت سه سال اولى با ماهى دو هزار ریال در سال 1325 و 1326 و از اول سال 1327 با دو هزار و ششصد ریال و دومى با ماهى دو هزار و چهارصد ریال در سال 1325 و 1326 و از اول سال 1327 با سه هزار ریال استخدام شده‌اند تأیید می‌شود.

ماده دوم- به وزارت فرهنگ اجازه داده مى شود از تاریخ اول مهر ماه سال 1328 براى سه سال دو نفر هنر‌آموزان موسیقى آقایان سوکولف اکنو فویت تبعه دولت رومانى را با ماهى دو هزار و ششصد ریال حقوق موشکو ایسکو‌یدر تبعه دولت شوروى را با ماهى دو هزار ریال حقوق و آقاى لوئیچى بازانارى را از اول مهر ماه 1329 براى دو سال با ماهى سه هزار ریال حقوق به طور قراردادى استخدام نماید.

ماده سوم- وزارت فرهنگ مجاز است در هر موقع که به وجود 3 نفر موسیقدان مزبور احتیاج نداشته باشد با دو ماه اخطار قبلى آنان را از خدمت معاف نماید.

ماده چهارم- سایر شرایط استخدامى سه نفر موسیقیدان مذکور را با رعایت مقنضیات و بر طبق قانون عقرب 1301 وزارت فرهنگ تعیین و قرارداد استخدامى آنان را منعقد خواهد نمود. این قانون از تاریخ تصویب قابل اجرا است‏.

وزیر فرهنگ دکتر شمس‌الدین جزایرى‏

وزیر دارایى فروهر

نخست وزیر رزم‌آرا

مجلس محترم شوراى ملى‏

چون تأمین معیشت قضات مورد توجه کامل دولت مى‌باشد و حقوق فعلى دریافتى قضات کافى براى معاش آنان نیست و از طرفى اشل حقوق قضات در موقعى تعیین شده که زندگى به مراتب ارزان‌تر از حال بوده و به ملاحظه افزایش هزینه اقتضا داشت حقوق قضات چندین برابر اضافه شود ولى با توجه به ضیق بودجه کل کشور در نظر گرفته شده است عجالتاً حقوق قضات طبق اشلى که در جدول ضمیمه ملاحظه خواهند فرمودند تأدیه گردد و براى این که بر اثر ازدیاد اشل تحمیلى به بودجه کل کشور نشود پرداخت مابه‌التفاوت حقوق قضات از طریق صرفه‌جویى‌هاى کارگزینى و حذف سازمان‌هایى که در بودجه سال 1328 وزارت دادگسترى پیش‌بینى و به مناسبت این که بودجه در مهر ماه سال 28 اجرا و مجال کافى براى تأسیس سازمان‌هاى مزبور نبوده پادار شده بدیهى است چون تأمین معیشت قضات اهم از تأسیسات جدید مى‌باشد لذا طرح قانونى مشتمل بر یک ماده و هفت تبصره به ضمیمه تقدیم و تقاضاى تصویب آن را دارد.

نخست وزیر وزیر دارایى وزیر دادگسترى‏

رزم‌آرا دکتر نصر محمد‌على بوذرى‏

قانون تعیین حقوق پایه‌هاى قضایى‏

ماده واحده- حقوق ثابت پایه یک قضایى یک هزار ریال و حقوق پایه‌هاى بعد الى پایه 6 قضایى عبارت خواهد بود از حقوق مادون به اضافه 2 پنجم آن و از پایه 7 به بالا حقوق مادون به اضافه (یک پنجم آن) کسور از 10 ریال کم‌تر به نفع دولت ضبط می‌شود.

تبصره 1- از تاریخ اول فروین 29 حقوق کارمندان قضایى مطابق پایه‌اى که بر طبق مقامات مندرج در ماده 7 قانون اصلاح قانون استخدام قضات مصوب 6 دى ماه 1315 شاغل آن هستند با رعایت اشل جدید تأدیه می‌شود.

تبصره 2- اگر حقوقى که کارمندان قضایى فعلاً دریافت می‌دارد از حقوق پایه مقامى که شاغل آن است بیش‌تر باشد همان حقوق دریافتى تأدیه خواهد شد و در صورتی که پایه کارمند از مقامى که شاغل آن است متجاور ولى حقوق پایه کم‌تر از پایه مقام باشد حقوق مقام خود را مطابق اشل جدید دریافت خواهد نمود و چنان که پایه کارمند قضایى از پایه مقامى که متصدى آن است کم‌تر باشد حقوق پایه خود را با رعایت اشل جدید اخذ خواهد نمود.

تبصره 3- حقوق پایه 10 فقط به رؤساى شعب دیوان کشور و مستشاران دادگاه عالى انتظامى و معاونان دادستان کل و رئیس کل دادگاه استان مرکز داده خواهد شد و حقوق پایه 11 فقط به رئیس دیوان کشور و دادستان کل و رئیس دادگاه عالى انتظامى اختصاص دارد مشروط به این که شاغلین این مقامات به پایه 10 / 11 با تصویب دادگاه عالى انتظامى یا کمیسیون تجدید نظر ترفیعات نائل شده باشند.

تبصره 4- تطبیق مقام سایر کارمندان قضایى و قضات دادگاه‌هاى اختصاص که در ماده 7 قانون مصوب 6 ماده 1315 پیش‌بینى نشده با وزارت دادگسترى است و مادام که تطبیق به عمل نیامده باشد همان حقوق دریافتى تأدیه خواهد شد.

تبصره 5- تبصره 1 ماده یک قانون اجازه افزایش حقوق کارمندان دولت مصوب 16 آبان ماه 1320 راجع به عدم تجاوز حقوق از مبلغ شش هزار ریال شامل کارمندان قضایى نیست.

تبصره 6- اعتبار تفاوت حقوق قضات به مأخذ اشل جدید از متن بودجه و صرفه‌جویی‌هاى کارگزینى وزارت دادگسترى تأمین خواهد شد.

تبصره 7- قانون تعیین حقوق رتبه‌هاى قضایى مصوب 26 آذر 1306 از تاریخ اول فروردین 329 نسخ مى‌شود.

+++

حقوق و مزایاى فعلى حقوق و مزایاى پیشنهادى‏

پایه اصل جمع اصل جمع‏

حقوق کمک کل حقوق کمک کل تفاوت ملاحظات‏

ریال ریال ریال ریال ریال ریال‏

یک قضایى- 1000 800 1800 1000 800 1800 ندارد

دو قضایی- 1240 920 1400 1000 2400 240 1- تفاوت هر پایه از پایه دو تا پایه شش از مأخذ 2 پنجم حقوق‏

سه قضایى- 1540 1070 2610 1960 1280 3240 630 مادون احتساب گردیده است.

چهار قضایی 1920 1260 3180 2740 1480 4220 1040

پنج قضایی- 2300 1375 3675 3830 1750 5580 1905

شش قضایی- 2750 1487 4237 5360 2140 7500 3263 2- تفاوت هر پایه از پایه هفت به بالا از مأخذ 1 پنجم حقوق مادون‏

هفت قضایی- 3300 1625 4925 6430 2400 8830 3905 احتساب گردیده است.

هشت قضایی- 3910 1777 5687 7710 2720 10430 4743

نه قضایی- 4630 1957 6587 9250 3110 12360 5773

ده قضایی- 5530 2182 7712 11100 3570 14670 6958

یازده قضایی- 6000 2300 8300 13320 4130 17450 9150

ساحت مقدس مجلس محترم شورای ملى‏

نظر به لزوم اتمام راه شیراز به اهواز و اهمیت اقتصادى که راه مذکور دارد و مخصوصاً به منظور تأمین امنیت آن صفحات به پیوست لایحه تخصیص اعتبار سى میلیون ریال براى ساختمان راه مزبور از محل صرفه‌جویى‌هاى سال جارى تقدیم و استدعاى تصویب آن را دارد.

وزیر راه- مهندس شریف‌امامى‏

ماده واحده- نظر به اهمیت اقتصادى راه شیراز- اهواز و لزوم اتمام عملیات ساختمانى راه مزبور از محل به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود مبلغ سى میلیون ریال از محل صرفه‌جویى‌هاى کل کشور در سال جارى در اختیار وزارت راه بگذارد تا به مصرف ساختمان راه مزبور برساند. اعتبار نامبرده قابل انتقال به سال بعد بوده و آنچه در سال جارى هزینه نشود در سال بعد قابل مصرف می‌باشد.

وزیر راه وزیر دارایى نخست وزیر

مهندس شریف‌امامى فروهر رزم‌آرا

مجلس محترم شورای ملى‏

نظر به این که برنامه شش ساله منظور در ماده واحده هنوز به تصویب نرسیده است براى آن که عملیات سازمان برنامه هفت ساله متوقف نگردد ماده واحده زیر را پیشنهاد و تصویب آن را را با قید دو فوریت تقاضا مى‌نماید:

ماده واحده- تا موقعى که برنامه شش ساله طبق تشریفات مقرر در قانون مصوب 26 بهمن ماه 327 به تصویب کمیسیون برنامه مجلس شورای ملى نرسیده است سازمان برنامه مجاز است وظایف مقرر در قانون مذکور را به تصویب هیئت وزیران اجرا نماید.

وزیر دارایى نخست وزیر

دکتر نصر رزم‌آرا

آئین‌نامه‌ها

شماره 7631           14- 9- 21

آئین‌نامه مالیات بر درآمد معاملات رهنى و نزولى و بیع شرطى‏

ماده 1- صاحبان دفاتر اسناد رسمى موظفند در موقع تنظیم سند معاملات شرطى- رهنى- استقراضى خرید و فروش ساختمان و املاک مزروعى و اراضى مالیات مقرره را به حساب ادارات دارایى دریافت و قبض رسمى مالیاتى صادر و یک نسخه آن را به مؤدى تسلیم نماید. مشخصات سند و نام و نشانى متعاملین باید در قبض پرداخت مالیات قید گردد. در مورد کلیه اسنادی که فرع در سند تعیین نشده و یا کم‌تر از صدى دوازده قید شده باشد صاحبان دفاتر رسمى مکلفند از قرار صدى دوازده براى هر سال فرع قائل شده و مالیات مقرر را نسبت به فرع مذکور دریافت نمایند.

ماده 2- صاحبان دفاتر مکلفند اقلاً هر 15 روز یک مرتبه درآمد حاصله را با سیاهه ریز آن که متضمن نوع معامله و تعیین هویت متعاملین و نشانى و شماره و تاریخ سند باشد به ادارات دارایى تحویل و هرگونه توضیحى در اطراف معاملات لازم باشد به مأمورین دارایى بدهند به صاحبان دفاتر رسمى تا 6 درصد مالیات وصولى به عنوان حق‌الزحمه تأدیه می‌شود.

ماده 3- نسبت به اسنادی که مدتى بعد از انقضاى موعد سند ابطال مى‌شود براى مدت اضافى در موقع ابطال سند در دفتر رسمى یا دایره اجراى ثبت طبق نرخ بالا مالیات دریافت می‌شود.

ماده 4- نسبت به اسناد بی‌عشرطى و رهنى که به علت کمى قیمت ملک نسبت به میزان دین به حراج ملک منتهى و به علت عدم خریدار به این برگزار مى‌گردد ملک ارزیابى و در صورت کسر قیمت حاصله نسبت به اصل و فرع وجه به نسبت سودی که عاید این مى‌گردد مالیات دریافت خواهد شد.

ماده 5- حق‌الزحمه مقرر در این ماده به ترتیبى که براى صاحبان دفاتر اسناد رسمى مقررات به مأمورین اجراى ثبت نیز تأدیه خواهد شد.

ماده 6- در مورد معاملات اراضى که پس از ساختمان به فروش رسیده و ساختمان‌ها و املاک مزروعى که بناى جدیدى در ساختمان و یا آبادى در املاک مزروعى مورد معامله به عمل آمده است که متضمن مخارجى براى فروشنده بوده صاحبان دفاتر رسمى موظفند سیاهه این قبیل معاملات را نیز که متضمن چگونگى معامله و مشخصات متعاملین باشد به ادارات دارایى براى وصول مالیات بفرستند.

ماده 7- دفاترى که به موجب قانون اسناد رسمى صلاحیت ثبت معاملات زاید بر ده هزار ریال را ندارند مشمول مقررات این آئین‌نامه نمی‌باشند.

ماده 8- صاحبان دفاتر اسناد رسمى و دفتریاران موظفند قبل از ظهر پنجشنبه هر هفته کلیه مالیات وصول شده را تحویل صندوق دارایى محل نموده و قبض رسید رسمى دریافت نمایند و در هر حال هر موقع که مالیات وصولى به مبلغ پنج هزار ریال رسید باید به صندوق دارایى تحویل کنند متخلفین از این دستور طبق مقررات تعقیب خواهند شد.

ماده 9- صاحبان دفاتر اسناد رسمى که آماده وصول مالیات مقرر در این آئین‌نامه نمى‌باشند در صورتی که دفتریار داشته باشند و شایستگى دفتریار مورد قبول اداره ثبت باشد وظایف مقرر در این آئین‌نامه را دفتریار انجام خواهد داد و حق‌الزحمه مقرره به دفتریار تعلق خواهد گرفت و در صورتی که دفتریار نداشته و یا شایستگى دفتریار مورد قبول اداره ثبت نباشد مکلفند پس از تنظیم سند معامله و ثبت در دفتر اسناد رسمى قبل از امضا و تکمیل سند عین سند را به وسیله اشخاص ذینفع به ادارات دارایى محل بفرستند- ادارات نامبرده باید فوراً مالیات متعلقه را دریافت و قبض مالیاتى صادر نمایند تا دفتر اسناد رسمى اقدام به ثبت سند نماید در مواردی که طرفین معامله پس از وصول مالیات از انجام معامله منصرف شوند و بالنتیجه سند معامله امضا و تکمیل نشود سردفتر به مؤدى مالیات گواهى کتبى خواهد داد.

+++

که به صندوق دارایى مراجعه و مالیات پرداختى را مسترد نماید- تخلف از مقررات این ماده مستلزم تعقیب انتظامى سردفتر و یا دفتریار خواهد بود به علاوه مسئول امر توسط اداره ثبت ملزم به جبران خسارت وارده بر اشخاص و دولت خواهد شد.

ماده 10- نسبت به اسناد استقراضى مربوط به صداق و نفقات زوجه و اسناد مربوط به اعطای مساعده و تقاوى به کشاورزان و اسناد ذمه و شرطى مربوط به بقیه وجه معاملات قطعى و اسناد مربوط به ترک دعوى و نظایر آنها که انتفاعى در بین نباشد مالیات تعلق نخواهد گرفت.

ماده 11- بانک‌ها وشرکت‌هایی که فرع یا حق‌العمل دریافت می‌دارند مشمول مقررات مربوط به این آئین‌نامه نخواهند بود مشروط بر این که کلیه درآمدهایى را که از این نوع دارند در دفاتر رسمى خود منظور نموده و مالیات مقرر را در موقع تسلیم تراز‌نامه سالیانه به نرخ‌هاى مربوط پرداخت نماید.

ماده 12- وزارت دارایى با موافقت وزارت کشور صورت شهرهاى مشمول تبصره 3 ماده 14 قانون راکه اراضى آن بیش از مترى پنجاه ریال ارزش دارد معین خواهد نمود.

ماده 13- محاضر رسمى در موقع تنظیم اسناد مربوط به معاملات اموال غیر منقول موظفند از فروشندگان اظهارنامه که حاوى درآمد فروشنده از معامله باشد دریافت و مالیات مربوط به آن را نیز طبق اظهارنامه وصول و اظهارنامه مزبور را با ذکر تاریخ و شماره اسناد خرید و فروش و مشخصات کامل ملک تکمیل و به امضای مؤدى رسانیده و به اداره دارایى محل تسلیم نمایند که از طرف دارایى رسیدگى لازم به عمل آمده و مالیات قطعى تعیین و در صورتی که تفاوتى وجود داشته باشد وصول شود.

به موجب اختیار مندرجه در تبصره 1 ماده 14 و ماده 28 قانون مالیات املاک مزروعى و مالیات بر درآمد مصوب تیر ماه 1328 آئین‌نامه مربوط به مالیات بر درآمد معاملات رهنى و نزولى و بیع شرطى که ضمن 13 ماده به شرح بالا تنظیم یافته و در تاریخ چهارم آذر ماه 329 به تصویب کمیسیون قوانین دارایى مجلس شوراى ملى رسیده قابل اجرا می‌باشد.

م 8429 رئیس مجلس شوراى ملى‏

سؤالات نمایندگان‏

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى‏

موضوع مسئول از وزارت دادگسترى در آذر ماه امسال یکى از طیارات شرکت هواپیمایى ایران در نزدیکى ساوه سقوط نموده و در نتیجه شش نفر مقتول شده‌اند خواهشمند است به جناب آقاى وزیر دادگسترى اطلاع دهند که در مجلس حاضر شده و اقدامات قانونى که نسبت به این موضوع از طرف وزارت دادگسترى مبذول گردیده است بیان فرمایند.

ناصر‌قلى اردلان‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

متمنى است دستور فرمایند جناب آقاى وزیر خارجه براى جواب سؤال ذیل در مجلس حضور به هم رسانید. در یکى از مجلات خبرى درج شده که اخیراً دولت عراق به اتباع ایرانى ساکن آن کشور اخطار کرده که یا باید تبعیت دولت ایران را قبول کنند و یا از آن کشور خارج شوند اگر این شایعه که مفاد آن برخلاف اصل دوستى و مخالف مقررات بین‌المللى است صحت دارد دولت ایران در مقابل چه عکس‌العملى نشان داده و براى جلوگیرى از آن چه اقدامى به عمل آورده است؟

ناظر‌زاده کرمانى‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

از نظر توجهى که عموم مردم نسبت به محاکمه ضارب حضرت آیت‌الله امام جمعه تهران دارند خواهشمندم به جناب آقاى وزیر دادگسترى اطلاع داده شود که براى پاسخ این سؤال در مجلس شوراى ملى حاضر شوند.

پس از سوء‌قصدى که به حضرت آیت‌الله آقاى سید حسن امامى امام جمعه تهران که فعلاً براى ادامه معالجه در سوئیس اقامت دارند وارد شد و ضارب دستگیر و زندانى گردید تا به حال دستگاه قضایى براى تعقیب ضارب چه اقدامى کرده است و چون شنیده شد که محاکمه ضارب قریباً شروع مى شود خواستم آقاى وزیر دادگسترى در مجلس شوراى ملى توضیح دهند که آیا از وضع مزاجى حضرت آیت‌الله امامى اطلاع دارند که صحت کامل یافته‌اند و یا این که بعضى از اعضای بدن ایشان ناقص خواهد ماند و چون این موضوع در مجازات ضارب مؤثر خواهد بود آیا بدون حضور حضرت آیت‌الله در تهران اطلاع از احوال ایشان محاکمه چه صورت پیدا خواهد کرد.

محمد‌على مسعودى‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

تمنا دارم به جناب آقاى وزیر دارایى اطلاع فرمایید که براى جواب سؤال زیرین در مجلس شوراى ملى حضور به هم رسانید.

جناب آقاى وزیر دارایى‏

خواهشمندم جواباً تعیین فرمایید علت این که تبصره‌هاى 1 و 2 و 3 و 4 قانون افزایش سرمایه بانک کشاورزى مصوب 19 اسفند ماه 1327 تا حال اجرا نگردیده چیست؟

و با وجود این که اعتبار مالى مربوط از طرف وزارت دارایى تأمین و در اختیار بانک کشاورزى گذاشته شده است تا کنون کشاورزان بعضى از شهرها و ولایات از مزایاى تبصره‌هاى فوق برخوردار نشده در نتیجه امور عمرانى و فلاحتى دچار تعویق شده است.‏

احمد بهادرى‏

انتصابات و احکام در وزارت کشور

شماره 25011 / 77022           15 / 9 / 29

آقاى عباس بیداد بازرس وزارت کشور

به موجب پیشنهاد شماره 2894    8 / 9 / 1329 استاندارى آذربایجان از تاریخ شانزدهم آذر ماه 29 با پایه 8 و 3650 ریال حقوق و 1825 ریال فوق‌العاده اشتغال خارج از مرکز به سمت فرماندار شهرستان ماکو منتقل و منصوب می‌شوید هزینه سفر و فوق‌العاده انتقال شما از تهران تا ماکو پس از تصویب بودجه و تأمین اعتبار طبق مقررات پرداخت خواهد شد ضمناً از تاریخ ورود به محل مأموریت از حق مقام حداقل پایه 9 استفاده خواهید نمود.

وزیر کشور

شماره 23024 ر 69392            9 / 9 / 329

آقاى محمد کریمى رئیس دفتر فرماندارى اهر

ابلاغ محلى شماره (26781 18 / 8 / 29) استاندارى آذربایجان تأیید و از تاریخ ورود به محل مأموریت با پایه سه و 1040 ریال حقوق و 520 ریال فوق‌العاده اشتغال خارج از مرکز به سمت بخشدار هریس منسوب منتقل می‌شوید هزینه سفر و فوق‌العاده انتقال شما از اهر تا هریس پس از تصویب بودجه و تأمین اعتبار طبق مقررات پرداخت خواهد شد. پرداخت هزینه پذیرایى موکول به صدور ابلاغ جداگانه خواهد بود.

وزیر کشور

شماره 28103- 15547             6 / 9 / 29

آقاى قوام‌الدین شریعت‌مدارى سردفتر ازدواج و طلاق تهران‏

نظر به این که بر اثر گزارش واصله در مورد ثبت واقعه طلاق مرتکب تخلفاتى شده‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى شما را از تصدى دفتر طلاق معلق می‌نماید. وزیر دادگسترى‏

شماره 28897 ر 15154            13 / 9 / 29

آقاى احمد شرف‌الدین شیرازى سردفتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق شاه‌آباد غرب

 ابلاغ 12921 24- 7- 329 و 12920 ر 23973 24- 7- 329 و 12919 ر 23671 24- 7- 329 راجع به انتصاب شما به سردفتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق در شاه‌آباد غرب به علت عدم اشتغال به کار ملغى‌الاثر می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 28899- 15436             13 / 9 / 29

آقاى محمد یعسوبى سردفتر رسمى و ازدواج و طلاق کرند

به موجب این ابلاغ محل رسمیت دفاتر شما به شاه‌آباد غرب تبدیل و با استفاده از ماده 56 قانون دفتر اسناد رسمى از اعزام نماینده به دفتر نامبرده صرف‌نظر می‌شود طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 28893 ر 15321            13 / 9 / 29

آقاى محمد‌حسن فقیه‌مرندى سردفتر ازدواج و طلاق تهران

نظر به این که بر اثر گزارش واصله در مورد ثبت طلاق مرتکب تخلفاتى شده‌اید وزارت دادگسترى

+++

طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى شما را از تصدى دفتر طلاق معلق می‌نماید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 29047 و 14752           4 / 9 / 29

آقاى سید ابوطالب دست‌غیب

به موجب این ابلاغ به سردفترى ازدواج شماره 68 شیراز منصوب می‌شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 15694 و 29031           14 / 9 / 29

آقاى سید محمد شیخ‌الاسلام سر‌دفتر اسناد رسمى شماره یک شهر سنندج

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفتر اسناد رسمى پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 29013 و 16284            14 / 9 / 29

آقاى محمد اتفایى سردفتر ازدواج سابق رارو

به موجب این ابلاغ به سمت سردفترى ازدواج بم کرمان منصوب می‌شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 29015 و 16282            14 / 9 / 29  

آقاى محمد اتقایى‏

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم بم کرمان منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 29029 و 15384            14 / 9 / 29

آقاى محمد‌رضا بیگدلى سردفتر ازدواج سابق اهواز

به موجب این ابلاغ مجدداً به سردفترى ازدواج شهر اهواز منصوب می‌شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 29009 و 16281             14 ر 9 ر 29

آقاى صدرالدین‌محمد ادیب‌دادگر سردفتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق بم کرمان‏

ابلاغ شماره 16792 و 689 14- 1- 28 و 1370 و 2622 18 و 2 و 28 راجع به انتصاب شما به سردفترى اسناد رسمى و ازدواج و طلاق و گواهى صحت امضا در بم کرمان به علت عدم اشتغال به کار ملغى‌الاثر می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 15601 و 29379            12 / 9 / 29

آقاى عبدالکریم کوفى

به موجب این ابلاغ به سردفترى ازدواج بازار حشمتى منصوب می‌شوید.

وزیر دادگسترى

+++

یادداشت ها
Parameter:294610!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)