کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/16]

جلسه: 91 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 5 مهر ماه 1321  

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقاى نخست وزیر و استرداد لایحه نظام وظیفه عمومى

3- اظهارات آقایان معدل و اوحدى

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 91

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 5 مهر ماه 1321

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقاى نخست وزیر و استرداد لایحه نظام وظیفه عمومى

3- اظهارات آقایان معدل و اوحدى

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس یک ربع ساعت پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید

صورت مجلس روز دوم مهر ماه را آقاى (طوسى) منشى خواندند (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غایبین با اجازه- آقایان: روحی، ملک‌زاده آملی، فاطمی، مستشار

غایبین بی‌اجازه- آقایان: تولیت، دکتر ضیا، شهدوست، فرخ، طالش، محیط لاریجانی، مشار، اکبر، امیر ابراهیمی،عطا‌الله پالیزی، یار‌احمدی، دبستانی، آصف، صادق وزیری، کامل ماکو

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقای: لیقوانی، یمین اسفندیاری، خسرو‌شاهی، نصرتیان، بوداغیان‌

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2- بیانات آقاى نخست وزیر و استرداد لایحه نظام وظیفه عمومى

رئیس- آقاى نخست وزیر فرمایشى داشتید؟

نخست وزیر- در جلسه گذشته مجلس شوراى ملى موقعى که به استحضار آقایان نمایندگان رسانیدم که حسب‌الامر اعلیحضرت همایونى سمت وزارت جنگ را نیز شخصاً به عهده گرفته‌ام متوجه شدم که علاوه بر مسئولیت کلى که از بدو امر در امور مربوطه به وزارت جنگ داشته‌ام از این به بعد مسئولیت مستقیم مسائل دیگرى را نیز که متضمن نکات دقیق‌ترى است قبول کرده‌ام و از این رو مذاکراتى که در لایحه قانون نظام وظیفه می‌شد بیشتر مورد تأمل و دقت قرار دادم و بیش از بیش توجه جزئیات کار را لازم شمردم و در ضمن مباحثات این نکته به نظرم رسید که در همه جا هر قانون ناچار باید واحد جامعى باشد که تمام دقایق آن با هم مربوط بوده و با مصالح عمومى کشور وفق بدهد و به این جهت لایحه قانون نظام وظیفه که چند ماه است در مجلس شوراى ملى مورد

+++

بحث قرار گرفته و یک شور آن در کمیسیون با توافق دولت و مجلس خاتمه یافته اگر در مورد یک یا چند ماده آن با شتاب‌زدگى و بدون رعایت تناسب و ربط آن با سایر مواد تصمیمى اتخاد شود ممکن است سایر مواد را ناجور کند و با آن که قانون را از جنبه جامعیت بیندازد و به این مناسبت این عقیده را عیناً به سمع آقایان نمایندگان رسانیدم که اگر مجلس شوراى ملى قانون را به همین صورتى که لایحه آن پس از شور چند ماهه تدوین شده است و به این ترتیب باید تصور کرد که جامع جمیع نظرهاى مجلس و دولت است مى‌پسندند نعم‌المطلوب اما اگر آقایان نمایندگان تغییرى را در بعضى از مواد لایحه لازم دانند چون لایحه شور دوم خود را مى‌گذراند دولت ناچار است بنا به مسئولیتى که دارد لایحه را استرداد و با مراعات نظریات مختلف لایحه جدیدى تقدیم کند تا در نتیجه اصلاح بعضى از مواد و باقى ماندن مواد دیگر صفت جامعیت از قانون سلب نشده باشد و چیزى از مصلحت کشور فوت نشود و به همین جهت امروز هم به اطلاع مجلس می‌رسانم که لایحه قانون نظام وظیفه را استرداد می‌نمایم تا پس از مطالعه کامل هر چه زودتر به مجلس شوراى ملى تقدیم شود و نظریات نمایندگان محترم با مطالعات دقیق دولت توأماً تأمین گردد.

اما مطلب دیگرى که نمی‌توانم از بیان توضیحى در آن باب بگذرم اظهاراتى است که در جلسه گذشته مجلس شوراى ملى از طرف بعضى از آقایان نمایندگان در غیاب اینجانب شده و موجب آن را بیانات سابق‌الذکر اینجانب قلمداد کرده‌اند به این مناسبت قبل از هر چیزى باید بگویم که اگر اینجانب و همکارانم را از بدو امر جز عزم راسخ به خدمتگزارى و حسن اعتماد عامه مشوق دیگرى به قبول مسئولیت می‌بود این گونه اظهارات خلاف واقع و منافى انصاف حقاً موجب دلسردى و یأس می‌شد و ما را که بزعم خود بر خویشتن فرض کرده‌ایم که در این هنگامه پرآشوب و دنیاى پرخطر بدون منت و خالصاً آنچه روحاً و جسماً در حیطه توانایى داریم به صداقت و بى‌غرضى صرف حفظ مصالح مملکت کنیم وادار به استعفا می‌نمود لکن من و همکارانم از روزى که شانه خود را براى حمل این بار حمل بار گران آماده نمودیم بر خود مخمر کردیم که از گفته‌هایى که مسلم بدانیم مطابق با آرزوهاى ملت و متناسب با مصالح عمومى کشور نیست تزلزلى به خود راه ندهیم و مادام که به اعتماد ملت نسبت به خودمان اطمینان داریم این گونه حملات را ناچیز شماریم و به کار خود ادامه دهیم.

اما در باب تعبیرى که از بیانات اینجانب کرده‌اند حاجت به توضیح زیاد نمى‌بینم زیرا اگر سوابق زندگى و عمل گذشته هر کس معرف اشخاص و مظهر اخلاق و تمایلات باطنى آنها شناخته شود با اندک توجهى به گذشته همه می‌دانند که اگر کسانى عامل و مبلغ حکومت دیکتاتورى و مخالف حکومت مشروطه بوده‌اند مسلماً اینجانب و همکاران در زمره آن اشخاص نبوده‌ایم (نمایندگان- صحیح است) و همیشه اوقات به قدرت ملى ایمان داشته و در پناه حکومت مشروطه فکر و عمل خود را پرورش داده‌ایم (صحیح است) و احترام مجلس شوراى ملى را برخود واجب می‌شماریم (صحیح است) و به حکم همان مقام قدسى که براى مجلس شوراى ملى قائل هستیم (صحیح است) آرزوى قلبى ما این است که اولاً افراد مغرض و افکار آلوده که متأسفانه همیشه در همه جاى دنیا ولو به ندرت وجود داشته‌اند وسیله تقرب به حریم مجلس را هم نداشته باشند و ثانیاً مباحثات نمایندگان مجلس شوراى ملى که بلاتردید از مختصات حکومت دمکراسى و ضامن استقرار قوانین منقح است به صورتى در نیاید که خللى بارکان امنیت برساند و رخنه در مصلحت عموم ایجاد کند (صحیح است) و براى همین اصل بود که وقتى بر دولت مشهود افتاد که مباحثه چند ماهه در مواد قانون نظام وظیفه هنوز به نتیجه قطعى نرسیده و به این جهت از یک طرف وزارت جنگ به کلى بلاتکلیف مانده و از طرف دیگر اشخاص غیرمسئول مشغول وسیله برانگیختن هستند تا به مصلحت یکایک ایشان دستى در قانون برده شود و به همین مناسبت از هر طرف گفتگوها

+++

برخاسته و دسته‌بندی‌ها ایجاد شده است دولت دوام این وضع را با مصلحت کشور و خیر عامه منافى دید (صحیح است) و از این جهت بود که در جلسه اخیر کمیسیون مجلس شوراى ملى شخصاً شرکت نمودم تا متفقاً وجه جمعى به دست آوردیم و طرح نهایى را براى تقدیم مجلس تهیه کنیم (صحیح است) استنباطى که آن روز از مذاکرات کمیسیون کردم این بود که نه اعضا کمیسیون و نه سایر نمایندگانى که در جلسه کمیسیون حضور یافته بودند نسبت به سنوات معافیت ترجیح بلا مرجع را نمى‌پسندند و اصولاً با پیروى از رسوم و قواعدى که از قرون دیرینه در ممالکت متمدنه به منزله شالوده نظم و نسق تلقى گردیده است همراهند و به این ترتیب در اصول و اساس مطلب هیچ گونه اختلاف نظرى فی‌ما بین مجلس و دولت وجود ندارد (صحیح است) مع‌ذلک وقتى که شنیده شد مطالبى را که اینجانب در ضمن بحث و مشاوره در کمیسیون گفته‌ام چگونه تحریف کرده و از معناى واقعى آن منحرف نموده‌اند حیرتى زائدالوصف دست داد من جمله بیان اینجانب را در کمیسیون راجع به این که هر کس از نظام وظیفه شکایتى دارد خوب است قبلاً به دولت رجوع کند و چنانچه تقاضاى قانونى او را نشنوند راه شکایت او به مجلس همواره باز خواهد بود این طور تفسیرکرده‌اند که من خواسته‌ام بگویم مجلس شوراى ملى مطلقاً شکایتى را از مردم نپذیرد و شاکى را به خود راه ندهد به علاوه موقعى که در کمیسیون ایراد کردند که اگر دولت دایره مشمولین را از هر طرف و به مقادیر مختلف هر چه بتواند محدودتر بکند عده سرباز از آنچه بالفعل اعتبار آن در بودجه وزارت جنگ پیش‌بینى شده است به اضعاف مضاعف بالاتر خواهد رفت جواب من این بود که دولت و مجلس شوراى ملى هیچ گاه نباید از این معرکه هولناکى که در دنیا برپا شده است غافل باشند و مخالفتى را که این ایام در هر آن براى عموم ملل در بر دارد از یاد ببرند زیرا که با وضع فعلى عالم ممکن است در داخله کشور ما حوادثى روى دهد که براى رفع آنها و استقرار نظم و امنیت محتاج به عده سرباز اضافى شویم بدیهى است در آن صورت دولت محل پرداخت مخارج اضافى را به مجلس شوراى ملى پیشنهاد خواهد نمود ولکن تهیه افراد کار کرده و مشق دیده کار یک روز و دو روز نخواهد بود و پیش‌بینى آن را از حالا باید کرد اما متأسفانه این جواب عادى و ساده سوء‌تعبیر شده و این طور شایع گردیده است که من گفته‌ام دولت خیال اعلان بسیج عمومى دارد و می‌خواهد پانصد هزار تن را زیر اسلحه ببرد و براى جنگ آماده سازد در صورتی که اینجانب مطلقاً چنین بیانى نکرده و چنین خیالى را هم ننموده‌ام (صحیح است) و بدیهى است این شایعات جز مشوب ساختن اذهان و پریشانى افکار ثمرى نخواهد داشت و وجهاً من‌الوجوه یا حقیقت واقع سازش ندارد (صحیح است) جوانان فاضل کشور که البته به خوبى قدر خدمت‌گزارى به مملکت را با نیت پاک می‌دانند یقین داشته باشند که دولت هیچ گاه صالح مملکت و خیر آنها را از نظر دور نخواهد داشت (صحیح است) و عامه مردم نیز باید بدانند که دولت نمى‌تواند دقیقه از وظیفه خود غفلت کند و آنى از محافظت نظم و تهیه وسایل امنیت و تأمین آذوقه و ارزاق غافل بنشیند (صحیح است) و زیر بار تحمیلات ناحق اشخاص برود و میدان را براى اشخاصى که حق را باطل و باطل را حق جلوه بدهند باز بگذارد. من و همکارانم سستى و بى‌عزمى را مطلقاً به خود راه نخواهیم داد و اختیارات قانونى خود را عاطل نخواهیم گذاشت و به گفته کسانى که براى پوشانیدن اغراض باطنى همواره دنبال بهانه می‌گردند وقعى نخواهیم گذاشت و به استظهار عامه مردم و بزرگان قوم و نمایندگان ملت که همه متوجه باریکى موقع و سختى اوضاع می‌باشند و عواقب وخیم عدم ثبات و تزلزل حکومت‌ها را از خاطر دور نمی‌دارند و به خوبی دریافته‌اند که دولت در انجام وظایف خود شبانه روز گرفتار چه مرارت و مشکلاتى است در عزم خود به فداکارى و ایستادگى راسختر می‌شویم (صحیح است) تا به خواست خداوند دریاى طوفانى این جنگ جهانگیر از تلاطم بیفتد و ساحل نجات در افق ظاهر شود و این نقار و نقاضت‌ها که بیشتر آن از متساعب و مصایب برخاسته است خود به خود

+++

فرو نشیند و دوران یگانگى و وداد از نو در دنیا شروع شود.

بدیهى است مادام که اوضاع به حال عادى برنگشته و نظم و آرامش استقرار کامل نیافته است باید اساس حکومت قوى و محکم و اعمال دولت در هر جا نافذ و مؤثر باشد و به عبارت اخرى دولت در حدود قانون قادر و فعال باشد نه ضعیف و منفعل (صحیح است) این است رویه دولتى که بتواند در مقابل مجلس و ملت به وظایف مسئولیت عمل کند و با آسایش خیال و اطمینان به دوام هر محظور و مشکلى را در حدود امکان از مملکت دور کند و در مقابل وجدان و افکار نیکنام و سرفراز گردد (صحیح است)

3- بیانات آقایان معدل و اوحدى

رئیس- آقای معدل‏

معدل- یکى از معایب حکومت گذشته که دامنگیر کشور ما شده بود و هنوز هم در آتش آن می‌سوزیم همین نقص بود که وکلا وزرا نویسندگان جراید و ملت را از ورود به سیاست و از دخول به صحنه سیاست منع کرده بودند و تقریباً همه از این کار تارک شده بودیم. جلسه گذشته مجلس شوراى ملى تقریباً یک حرکتى داشت نظیر همان حرکاتى که باید یک حکومت مستقل و یک حکومت دمکراسى و یک حکومت مشروطه داشته باشد یعنى مذاکرات وزرا با نمایندگان ولى سوء‌تفاهمى که ایجاد شد براى این بود که ما تارک شده بودیم در این موضوع و سوء‌تعبیراتى که در اطراف این مذاکرات شده بود نتیجه همین اصل بود بسیار خوب اتفاق افتاد که آن جلسه تشکیل شد و آن مذاکرات به عمل آمد که در نتیجه آن امروز رئیس محترم دولت این بیانات را در پشت این تریبون کردند اولاً تشکیل خود آن جلسه براى آقاى قوام‌السلطنه و آن اظهاراتى که شده بود یکى از افتخارات ایشان است که در عصر زمام‌دارى ایشان این نوع جلسات تشکیل شده و این حرف‌ها زده شده است (حرف‌هایى که بیست سال زده نشده بود) و امروز هم باز ایشان مفتخر و سرافراز هستند که در پشت این تریبون این صحبت‌ها را که ملت ایران تشنه این حرف‌ها بود زدند و گفتند و خوشبختی است که این حرف‌ها از دهان ایشان بیرون آمد. مجلس شوراى ملى با 109 رأى از 116 رأى که تقریباً می‌شود گفت یک اکثریت قریب به اتفاقى است به ایشان رأى اعتماد داد و نمایندگان مجلس بر این افکار و عقاید خودشان باقى هستند (صحیح است) و پشتیبان دولت هستند (صحیح است) و دولت به اتکا آرا نمایندگان مجلس شوراى ملى و مجلس که مظهر افکار عمومى و مرکز ثقل مملکت است در تمام مملکت نفوذ و قدرت دارد و به خوبى خواهد توانست بر تمام مشکلات فایق بیاید (صحیح است) این مذاکراتى که امروز اینجا فرمودند آقاى نخست وزیر البته شایسته شأن ایشان و شأن کابینه ایشان که یک حکومت ملى است هست و جز این هم نمایندگان انتظارى نداشتند. بنده دیدم که اکثر آقایان رفقا اجازه گرفته‌اند که صحبت کنند ولى خیال می‌کنم بهترین صحبت‌هایى که ما بایستى بکنیم همین وثیقه‌هایى بود که ایشان دادند و همین صحبت‌هایى بود که کردند و خاطر ما و خاطر ملت را مطمئن می‌کند (صحیح است) به این جهت بنده تصور می‌کنم که آقایان اجازه بفرمایند وارد کار بشویم و جبران کنیم این دو جلسه‌مان را به کار، و دیگر در این باب صحبت نکیم.

رئیس- آقاى اوحدى.

اوحدى- تمام آقایان نمایندگان محترم مسبوق هستند که بنده جزء مخالفین قانون نظام وظیفه سال 1317 از اول مذاکرات این لایحه اصلاحى بودم تا به حال و حتى در یک روز بعضى از مواد قانون 1317 را براى آقایان خواندم و از آقایان درخواست کردم که اگر قانون نظام وظیفه مورد تصویب باید واقع بشود آن صد و بیست و شش ماده دیگر که جزء مواد اصلاحى نیست آنها هم بیاید به مجلس و همه تصویب شود این را البته آقایان فراموش نکرده‌اند و بنده معتقد بودم که جریان این قانون نظام وظیفه به این سهولت انجام نمی‌شود و عقاید در اطراف نظام وظیفه متشتت است و زیادى پیشنهادات بهترین دلیل است براى نظریات مختلفه‌اى که آقایان در اطراف قانون نظام وظیفه داشتند. یکى دیگر از نظریات بنده و آقاى مؤید احمدى وعده از آقایان دیگر این بود که قانون

+++

1304 نظام وظیفه مطرح بشود و هر گونه اصلاحى در اطرافش باید بشود همان بشود و کسى دیگر هم در اطراف این قانون دیگر صحبت نکند و مواد بد آن قانون که در آن موقع ما نتوانستیم عرایض حقه خود را پیش ببریم یکى و دو تا و سه تا و چهار تا نیست، زیاد است و بنده شخصاً در یکى از مواقعى که خدمت آقاى نخست وزیر رسیدم از نقطه‌نظر علاقه‌مندى ایشان به قوانین موضوعه مملکتى عرض کردم که این قانون از طرف وزارت جنگ سابق به مجلس آمده و مواد بدى دارد به بنده فرمودند کدام است آن مواد؟ عرض کردم. فوراً تلفون را برداشتند و آقاى ریاض را خواستند در پشت تلفون آقاى ریاضى از کمیسیون مجلس آمدند پشت تلفون بهشان اظهار کردند که اوحدى راجع به نظام وظیفه و قانون نظام وظیفه این ایرادات را دارد و به نظر من در دست می‌آید ارفاق کنید این بیاناتى بود که با حضور خود بنده شد بعد هم به اتفاق آقاى دکتر طاهرى و آقاى ملک مدنى باز خدمت‌شان رسیدیم و مواد بد قانون نظام وظیفه را به ایشان خاطر نشان کردیم ایشان قول دادند که خودشان تشریف بیاورند در کمیسیون و در اطراف آن قانون ببینند چه کار باید کرد که به صلاح ممکلت باشد و آنچه لازمه ارفاق است شده باشد به این جهت تشریف آوردند نهایت در آن جلسه روى کلیات صحبت شد بنابراین این رویه‌ای را که امروز اتخاذ کردند در استرداد این لایحه که دقت بیشترى در این قانون بشود بهترین قدمى بود که آقاى نخست وزیر در این مجلس برداشتند حالا اگر یک قدرى طول بکشد بنده اظهار دارم با آن نظر ارفاقى که خودشان نسبت به جامعه دارند و با آن نظر اصلاحى که نسبت به قوانین دارند البته این قدر راضى نخواهند شد طول بکشد و مردم هم معطل بشوند (نخست وزیر- خیر طول نخواهد کشید و خیلى زود به مجلس تقدیم می‌شود) قسمت دوم که آقاى نخست وزیر یک اظهاراتى فرمودند تصور نمی‌کنم جاى صحبت دیگر براى کسى باقى بماند (صحیح است) همین قدر آقاى نخست وزیر باید بدانند که جامعه خصوصى نمایندگان و اکثریت پارلمانى از هر جهت نسبت به ایشان اعتماد داشته و سوابق ایشان را هم در نظر داشته حتى آن اشخاصى که یک اظهاراتى کرده‌اند آنها هم یکى از طرف‌داران جدى آقاى نخست وزیر بوده‌اند و سایرین را هم تشویق می‌کردند بنابراین بنده خودم هم نمی‌دانم چطور شده که یک چنین عنواناتى شده باشد امید است انشاء‌الله با آن نظر جامعه اکثریتى که متوجه عملیات آقاى نخست وزیر است آقاى نخست وزیر را سست نگرداند و بیش از پیش جدیت داشته باشند براى این که وضعیت مملکت ما از حیث خواروبار و از حیث امنیت منتها درجه احتیاج را به وجود یک کابینه وطن خواه فعال و جدى داشته و دارد (صحیح است) و اگر کسى بخواهد قضایا را از مد نظر دور بکند و داخل یک جریانى بشود تصور می‌کنم که یک ظلمى را نسبت به مملکت و ملت روا داشته است البته هیچ کس حاضر نیست از نمایندگان مجلس که حاضر بشود این وسایل و ترتیبات فراهم شود و یک ملتى گرفتار قحطى و نا امنى و گرفتار چپاول و غارت شده باشد. بیش از این دیگر عرض ندارم.

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

جمعى از نمایندگان- ختم جلسه‏

رئیس- اجازه مى‌فرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است) جلسه آتیه روز سه‌شنبه هفتم مهر ماه سه ساعت پیش از ظهر دستور لوایح موجوده.

(مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293960!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)