کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/16]

جلسه: 90 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه دوم مهر ماه 1321  

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بقیه شور دوم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

3- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى نخست وزیر و معرفى وزیر خواربار و وزیر جنگ

4- بقیه شور دوم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

5- معرفى معاون وزارت جنگ از طرف آقاى نخست وزیر و وزیر جنگ

6- بقیه شور دوم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 90

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه دوم مهر ماه 1321

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بقیه شور دوم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

3- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى نخست وزیر و معرفى وزیر خواربار و وزیر جنگ

4- بقیه شور دوم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

5- معرفى معاون وزارت جنگ از طرف آقاى نخست وزیر و وزیر جنگ

6- بقیه شور دوم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس یک ساعت و نیم پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید

صورت مجلس روز 29 شهریور ماه را آقاى (طوسى) منشى قرائت نمودند. (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غایبین با اجازه- آقایان: روحی، فرخ، ملک‌زاده آملی، فاطمی، دولتشاهی، مقدم، کازرونیان، حریری

غایبین بی‌اجازه- آقایان: دکتر ضیا، شهدوست، دکتر تاج‌بخش، محیط لاریجانی، مشار، ناصری، اکبر، امیر ابراهیمی، عطا‌ءالله پالیزی، یار‌احمدی، دبستانی، آصف، خسروشاهی، صادق وزیری، کامل ماکو، نصرتیان)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد:

2- بقیه شور دوم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه عمومى

رئیس- شور دوم لایحه قانونى اصلاح قانون نظام وظیفه گزارش کمیسیون قرائت می‌شود:

کمیسیون نظام در تاریخ 31 شهریور با حضور آقاى نخست وزیر تشکیل و پیشنهادهاى آقایان نمایندگان محترم را که راجع به مواد 53/ 54/ 56 اصلاح قانون نظام وظیفه تقدیم کرده بودند مطرح نموده و جمعى از آقایان نمایندگان هم که پیشنهاد داده بودند در کمیسیون حضور به هم رسانیده و هر یک در اطراف مواد نامبرده و پیشنهادهاى آنها توضیحاتى دادند و از طرف دولت هم توضیحات کافیه با ادله و براهین در اطراف مواد پیشنهادی گزارش کمیسیون داده شد بالاخره کمیسیون عین مواد پیشنهادى خود را تأیید نموده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود:

+++

رئیس- آقاى طوسى

طوسى- عرض می‌کنم این پیشنهادها در آن جلسه کاملاً خوانده نشد بعضى از پیشنهادها هست به طوری که یکى از آنها مربوط به خود بنده است به هیچ وجه در اطراف آن در کمیسیون هیچ مذاکره نشد حتى اجازه خواستم نوبت به بنده برسد تا موفق بشوم توضیحاتى بدهم لهذا استدعا می‌کنم که پیشنهادم در مجلس خوانده شود و به فرض این که کمیسیون هم موافقت نکرده باشد بنده روى پیشنهاد خودم معتقدم تا نتیجه‌اش معلوم شود و استدعا می‌کنم که پیشنهاد بنده را قرائت بفرمایند که مجلس روى آن تصمیمى بگیرد.

رئیس- آقاى طباطبایى

طباطبایى (رئیس کمیسیون نظام به جاى مخبر کمیسیون نظام)- عرض کنم اولاً اجازه بفرمایید بنده من باب توضیح فهرستى از تغییراتى که در این قانون داده شده و اصلاحاتى که از طرف کمیسیون با موافقت دولت در قانون پیشنهادى به عمل آمده و تفاوتى که این قانون اصلاحى با قانون سال 1317 و قانون‌هاى پیشتر دارد به عرض آقایان برسانم تا توجه بفرمایید که این اندازه ما موفق شده‌ایم قانون سال 1317 را اصلاح کنیم و حداکثر موافقت دولت را.

طوسى- آن اندازه را که موفق نشده‌اید بفرمایید.

طباطبایى- بلى عرض کنم آن اندازه که موفق نشده‌ایم اولاً داعیه کمیسیون را بنده اعتراف می‌کنم خیلى بیش از اینها بود یعنى ما می‌خواستیم تسهیلات و ارفاق‌ها و گذشت‌هایى که نسبت به افراد و طبقات مشمولین باید فراهم شود نظر کمیسیون خیلى وسیع‌تر بود ولى عرض کردم آخر موافقت دولت هم در عمل شرط است بنا هم نبود که اگر لایحه احاله شد به یک کمیسیونى بدون موافقت نظر دولت کمیسیون هر کارى دلش می‌خواهد بکند و راپورت کند به مجلس همچو سابقه‌ای هم نیست بنابراین ما مجبور بودیم و اگر هم بیش از این نتوانسته‌ایم‏...

جهانشاهى- على‌الاصول مجبور بودید.

طباطبایى- بلى عرض کردم از این نظر بود که ما نتوانستیم حداکثر موافقت دولت را در اصلاح این قانون و تسهیلاتى که باید براى مشمولین فراهم شود جلب کنیم و حالا آقاى تهرانچى هم که خیلى علاقه‌مند هستند به این قانون خواهش می‌کنم توجه بفرمایند.

تهرانچى- چشم اطاعت می‌کنم.

طباطبایى- براى یاد‌آورى عرض می‌کنم که اگر مطالعه نفرموده باشند حالا متذکر باشند و به دقت در خاطر آقایان باشد و بعد از توجه به این عرایض که می‌کنم تصور می‌کنم تسریع خواهد شد بگذراندن این قانون.

در ماده 54 پیشنهادى دولت راجع به (حالا این یادداشت‌هاى بنده ممکن است یک قدرى هم بى‌ترتیب باشد ولى على اى حال یک فهرستى است که نشان می‌دهد چه تغییراتى کرده و چه تسهیلاتى فراهم شده است) رسیدگى به اسناد مخدوش در ماده پیشنهادى دولت به کمیسیون احاله شده بود که هیئت رسیدگى و طرز عمل آن را در آیین‌نامه که به تصویب هیئت وزیران می‌رسد معین نموده بودند ولى در کمیسیون نظام این ماده عوض شد و به طورى که در گزارش کمیسیون ملاحظه فرموده‌اید ماده 54 با سه تبصره به عقیده بنده تکلیف مشمولین را به طور وضوح روشن کرده است. در ماده 62 تبصره‌ای اضافه شد که دانشجویان علوم دینیه را مشمول مواد 72 و 73 کرده‌ایم و در پیشنهاد دولت نبود در ماده 63 پیشنهادى دولت خدمت متکلفین یک سال بود و نسبت به قانون 1317 که 8 ماه بود چهار ماه هم زیادتر بود ولى ما این مدت را تقلیل دادیم به شش ماه و با یک سال موافقت نکردیم دو ماه هم نسبت به قانون 1317 مدت را تقلیل دادیم در بند 2 ماده 63 در پیشنهادى دولت قید شده بود راجع به اشخاص و جوان‌هاى متکفل یک قیودى بود آنجا قید شده بود که جوانى معاف است و می‌تواند از آن ماده مربوطه به تکفل استفاده کند که عهده‌دار معاش عیال و اطفال خود بوده و در محل پدر یا پدرزن یا برادرزنى که وضعیت اعاشه آنها اجازه عهده‌دارى معاش عیال و اولاد مشمول را بدهند نداشته باشد ما در کمیسیون کارى که کردیم گفتیم آقا کسى که داراى عیال و اولاد است بر فرض برادرزن داشته باشد کسى نمی‌آید با این اوضاع منقلب تکفل معاش دیگرى را بکند و ما

+++

متکفل کسى را شناختیم که داراى عیال و اولاد باشد در ماده 67 یک تبصره‌ای علاوه شد که هر مأمور یا کدخدایى برخلاف حقیقت گواهى دهد طبق قانون تعقیب خواهد شد در فصل 11 کادر افسرى مواد 76/ 78 و 80 پیشنهادى دولت را به کلى عوض کردیم و تسهیلات بیشترى شده که قانون حاضر است ملاحظه بفرمایید و با قانون سابق مقایسه بفرمایید به علاوه ماده 79 قانون 1317 را که دولت اصلاحى براى آن پیشنهاد نکرده بود کمیسیون اصلاح کرد. در ماده 90 مدت خدمت پزشکان و دامپزشکان و داروسازان و دندانسازان و به طور کلى لیسانسیه‌ها 18 ماه معین شده بود و ما این مدت را تقلیل دادیم به دوازده ماه (یک سال) و اشخاصى که تحصیلات‌شان در حدود دوره کامل متوسطه است تقلیل دادیم مدت خدمت‌شان را از دو سال به 18 ماه در ماده 92 کمیسیون کلیه دانش آموزان را از حیث تکفل مشمول مقررات فصل نهم قرارداد به علاوه تبصره‌ای به آن افزوده شد که افسران وظیفه‌ای که در تاریخ اجراى این قانون در خدمت می‌باشند مشمول مقررات همین قانون خواهند بود. در فصل سیزدهم ماده 94 اصل قانون مصوب 1317 که دولت اصلاح آن را پیشنهاد نکرده بود کمیسیون آن را اصلاح و در ضمن گزارش خود به عرض مجلس شورای ملی رسانیده است در فصل هفدهم کبر سن و صفر سن ماده 143 اصل قانون 1317 که دولت اصلاح آن را پیشنهاد نکرده بود در کمیسیون با موافقت دولت اصلاح شد و در گزارش کمیسیون به عرض مجلس می‌رسد و ماده 144 پیشنهادى دولت را نیز اصلاح کردیم ماده 156 اصل قانون 1317 راجع به مجازات فراری‌ها و غایبینى که دولت پیشنهاد اصلاحى آن را نکرده بود کمیسیون اصلاح کرده و تسهیلاتى لازم براى مشمولین قرار داده در ماده 53 تبصره ای اضافه شد که افسران را از استفاده از سربازان ذى حرفه در خدمات خصوصى ممنوع داشته که در جلسه گذشته مطرح بود در تبصره ماده 63 به طور مطلق نوشته بود هر کس قبل از مشمولیت تأهل اختیار کند حق معافى به عنوان تکفل از خدمت سربازى را ندارد ولى در شور دوم قید کردیم از تاریخ تصویب این قانون در ماده 64 در شور اول مشمولین از سال 1284 تا 1290 معاف شده بودند اما با دو قید مشمولینى که بیمار بودند یا مشمولینى که متکفل بودند ما هر دو قید را برداشتیم (تهرانچى- آن قدر تفاوتى نداشت) خوب باشد حالا ملاحظه می‌فرمایید از 1284 تا 1290 به طور مطلق اعم از این که متکفل باشند یا نباشند بیمار باشند یا سالم معافشان کرده‌ایم. عرض کنم در پیشنهاد دولت بود قانون پیشنهادى دولت بنده خودم حالا تردید دارم در آن بود یا در آن قانون سابق که مثلاً فرارى را در یک جایى دیدم که از حقوق مدنى و اجتماعى محروم شده بود ما اینها را اصلاح کردیم جلو گرفتیم و توجه کردیم و از بین بردیم. توجه فرمودید در قانون سابق سرباز را از تمام جاهاى مملکت به حوزه‌هاى سربازى احضار می‌کردند ولى ما قید کردیم و ملاحظه فرمودید به شش فرسخ تقلیل دادیم یعنى اگر از شش فرسخ تجاوز کرد حوزه‌ای فرعى به سراغ سرباز خواهد رفت و حق ندارند

سرباز را بیش از شش فرسخ بطلبند. در قانون 1317 براى این که عده مشمولین سرباز زیاد شده باشد ملاحظه فرمودید قوزى کر لال چلاق شل کور مشمول بودند و ما اینها را به کلى معاف کردیم و حالا سربازى که وارد خدمت سربازى می‌شود سربازى است که داراى بدن سالم است. در قانون سابق اینجا در جلسه گذشته هم صحبت شد با علم قیافه ممکن بود یک نفرى را مشمول قرار بدهند یک مرد چهل ساله چهل و پنج ساله را ممکن بود مأمور گریبانش را بگیرد و بگوید به حکم قیافه تو مشمولى و بگوید به نظر من تو بیش از 27 سال ندارى ما اینجا جلوگیرى کردیم و ورقه شناسنامه را که ورق رسمى دولتى است ملاک عمل قرار دادیم و باز اینجا ملاحظه مى‌فرمایید بنده از متصدى کار کمیسیون فهرستى خواستم مى‌بینم که خیلى طولانى است بنابراین اگر مقایسه بفرمایید خواهید دید که اصلاحاتى که ما کردیم در قانون سابق نیست و بنده بارها عرض کرده‌ام و چندین مرتبه این را در مجلس تکرار کردم و حالا هم عرض می‌کنم و البته تصمیم قطعى موکول به نظر مجلس شوراى ملى است و ما هر نظر اصلاحى که براى ارفاق به مردم آقایان در نظر داشته باشند

+++

بنده به سهم خودم با کمال میل حاضرم اما راجع به کمیسیون که آقاى طوسى فرمودند خود آقایانى که تشریف داشتند بنده خواستم که به نوبه و ترتیب موادى که مى‌بایستى درش صحبت کنیم مطرح کنیم و صحبت کنیم پیشنهادها هم خوانده بشود خود آقایان اکثریت آقایان همه‌شان خواستند اول در ماده 64 صحبت بشود و البته لازم نیست آنچه که در کمیسیون صحبت شد بنده اینجا عرض کنم ولى به طور کلى نتیجه بر این شد که قانون همین است که تنظیم شده است و باید در این مورد هم دست و بال دولت را یک قدرى بازتر گذاشت و آقایان هم موافقت فرمودند و پیشنهادها را هم بنده عنوان کردم یکى یکى که مطالب این است و موادى که آقایان درش نظر دارند از این قرار است صحبت هم شد ولى به طور کلى اکثریت همه آقایان تصویب فرمودند که به همین شکل گزارش کمیسیون را تنظیم کنیم و به عرض مجلس شوراى ملى برسانیم حالا که بنده اینجا شرفیاب هستم یک قسمتى را هم براى استحضار مشمولین دانشکده احتیاط افسرى باید عرض کنم که امسال از لحاظ ارفاق و رعایت احوال عده‌ای که باید به دانشکده احتیاط افسرى بروند وزارت جنگ اکتفا کرده است که صد نفر را بپذیرند در دانشکده و حال آن که بنا بود چهارصد نفر بروند و مشغول خدمت بشوند و اکتفا شده است فقط به صد نفر البته بنده شنیده‌ام ده بیست نفر هم از مشمولین هستند که خودشان داوطلب هستند که چون خودشان داوطلب هستند می‌روند ولى از مشمولین چند نفر بیشتر نخواهند بود....

تهرانچى- شما کار وزارت جنگ را توضیح دادید و خود معاون وزیر جنگ اینجا نشسته است.

طباطبایى- و انتظار می‌رود زودتر تعیین تکلیف مشمولین و این لایحه در مجلس شوراى ملى بشود:

رئیس- آقاى طوسى

طوسى- بنده اصلاً عنوان محاجه و مباحثه با رئیس محترم کمیسیون ندارم ولى عرض می‌کنم بنده شخصاً معتقدم که این اصلاحاتى را که فرموده که اصلاحات کامل و مؤثرى شده معلولین را معاف فرموده‌اید آقا خدمت به دولت کرده‌اید چه کارى معلول براى دولت می‌کرد چه خدمت وظیفه ای انجام می‌داد جز این که آنجا می‌خوردند و می‌گشتند (صحیح است) و راه می‌رفتند از این قبیل اگر شما بخواهید در توى کوچه‌ها خیلى ریخته اگر نظام وظیفه این طورى می‌خواهید خیلى زیاد است.

رئیس- آقاى اوحدى

یکى از نمایندگان- گزارش که مطرح نیست. مواد را طرح کنید.

اوحدى- اشاره شده است در گزارش به این که مواد مورد مذاکره و مطالعه مجلس که تکلیفش منوط به کفیل کمیسیون نظام مجلس است این مواد با حضور آقاى نخست وزیر طرح شده و تصویب شده من نفهمیدم که این مواد چطور طرح شد بنده خودم از اول تا آخر بودم چطور تصویب شد. چیزى که طرح نشد همین مواد بود یکیش ماده 54 بود که بنده پیشنهاد کردم در کمیسیون با حضور همه آقایانى که حاضر بودند اصلاً چیزى که هیچ مذاکره نشد مواد و پیشنهادات بود در کمیسیون فقط آنچه که مذاکره شد روى عیوب کلی قانون نظام وظیفه سال 1317 بود در اطراف عیوب این قانون آقایان خیلى مذاکرات کردند اما مواد به خصوصى که به آنجا رجوع شده بود هیچ یک از اینها طرح نشد حتى آن ماده‌ای که بنده پیشنهاد کرده بودم و آقایان دیگر پیشنهاد کرده بودند بنده پیشنهاد کردم در ماده 54 که اعضاى مجلس سربازگیرى در خود قانون نظام وظیفه باید معین بشوند به عنوان قانون نه به عنوان آیین‌نامه‌ای که از طرف وزارت جنگ تهیه می‌شود و به تصویب هیئت وزیران می‌رسد براى چه این نظر را داشتم؟ براى این که این قانون یک ارکانى دارد و یک فروعاتى یکى از ارکان مسلمه قانون معرفى اعضا مجلس سربازگیرى است در خود قانون چنانچه در تمام قوانین نظام وظیفه ارسال 1304 و 1310 و 1317 در اینها همه اعضا مجلس سربازگیرى را در خود قانون معین و معرفى کرده بودند براى چه؟ براى این که این رکن است و نمی‌شود از آن

+++

صرف‌نظر کرد از یک رکن نمی‌شود صرف‌نظر کرد. رکن دیگر خود مشمول قانون نظام وظیفه است نمی‌شود گفت تکلیف مشمولین مطابق آیین‌نامه که بعداً تهیه می‌شود معین خواهد شد باید در خود قانون معین کنند که مشمول آقا کسى است که داراى این صفات باشد و این عیوب و این ترتیبات را نداشته باشد یعنى 21 ساله باشد چه باشد و چه نباشد پس این هم رکن است رکن قانونى است مجلس سربازگیرى هم رکن است و نمی‌شود از آن گذشت و در قانون ننوشت و موکول به آیین‌نامه کرد حقیقتاً خیلى تأثرآور است که براى دادگاه اعضا و کارمندانش در قانون معین بشود اما براى حوزه سربازگیرى مجلس سربازگیرى معین نشود. این بود نظر بنده حالا هم باز تذکر دادم این مطلب را به آقاى معاون وزارت جنگ که موافقت بفرمایند که اعضاى مجلس سربازگیرى در منطقه اصلى یک رئیس منطقه است یکى هم فرماندار محل بقیه را هم هر که را می‌خواهید معین کنید بکنید و موافقت بفرمایید که این جزو قانون بشود و موکول به آیین‌نامه نشود.

طباطبایى- کدام ماده حالا مطرح است؟

رئیس- گزارش کمیسیون مطرح است.‏

طباطبایى- ماده 53 باید خوانده شود گزارش که مطرح نمی‌شود.

رئیس- آقاى تهرانچى‏

تهرانچى- بنده این قسمتى را که آقاى طوسى راجع به کمیسیون فرمودند خواستم عرض کنم. کمیسیون اگر گزارش داده است با اجازه اعضا کمیسیون نبوده بنده آخر جلسه رسیدم از اعضاء کمیسیون غیر از یکى دو نفر را ندیدم آقاى رئیس و یک نفر دیگر و اشخاصى هم که در جلسات کمیسیون سابق می‌آمدند و توضیحاتى می‌دادند یکى دو نفر هم بیشتر آنجا نبودند و صحبت اکثریتى آنجا نبود که رأى گرفته شود و نمی‌دانم چه شده است در کمیسیون بنده آخر وقت آمدم و یکى دو نفر از آقایانى هم که در جلسات قبل می‌آمدند و آنجا بودند گفتند مجال صحبت به ما داده نشد پس در این صورت بنده نمی‌دانم این تصمیمى که گرفته شده چه صورتى دارد؟ شاید رسمیت ندارد براى این که از اعضا کمیسیون کسی آنجا حاضر نبود کمیسیون باید با اکثریت اعضا خودش تشکیل شود و رأی بدهد از اعضا کمیسیون فقط آقاى طباطبایی بود و آقای سالار بنده دیگر کسى را آنجا ندیدم‏

دکتر جوان- این مسئله قابل تعقیب است خلاف واقع نباید گزارش داده شود.

طباطبایى- اگر مصلحتى در این کار است که مردم را با این ترتیب بلاتکلیف بگذارید بنده نمی‌دانم.‏

نراقى- هو نکنید آقا

دکتر جوان- این گزارش خلاف قانون است.‏

طباطبایى- این توضیحاتى که دادم آقایان توجه بفرمایند الان از طرف وزارت جنگ اقدام به احضار مشمولین شده است و مرحله دوم است یعنى این کار بایستى در اردیبهشت شده باشد و تأخیر افتاد و الان به عرض آقایان رسیده است که اداره نظام وظیفه به موجب قانون 1317 مشغول احضار مشمولین است و این اصلاحاتى است که با تصویب آنها ارفاق‌هایى نسبت به مشمولین شده است اگر می‌خواهید مردم از این ارفاقات بهره‌مند شوند و استفاده کنند تقاضا می‌کنم با این ترتیب قانون را معطل نکنید و اگر بنابراین است که این قانون معطل بماند و نگذرد من عرضى ندارم. اما راجع به کمیسیون که فرمودند اکثریت نداشت عده اعضا کمیسیون شش نفر که بیشتر نیست یک نفر که مسافر است یک نفر هم مریض بسترى است و اصلاً نمی‌آید (طهرانچى- پس باید چهار نفر دیگر باشند) اصلاً نیستند (طهرانچى- وقتى نیستند اصلاً رسمیت ندارد) به علاوه اینجا به عرض آقایان رسید و آقایان در جلسه گذشته تصویب فرمودند عده‌ای هم علاوه بر اعضا کمیسیون تشریف بیاورند آنجا و با حضور آقاى رئیس‌الوزرا مذاکره بشود و مطالب گفته شود و همین طور هم شد حتى پیشنهاداتى هم که رسیده بود خلاصه کردیم. و در اول جلسه خواندیم منتهی خود آقایان فرمودند که

+++

آن مطالب بماند و ماده 64 مطرح شود و خودتان با این ترتیب موافقت فرمودید و گزارش کمیسیون هم روى جریانى که واقع شد تهیه و تقدیم شده و آقایان هم موافقت فرمودند که به همین ترتیب بیاید در مجلس و مطرح شود.

دکتر طاهرى- موادى که رفته بود به کمیسیون باید مطرح شود در کمیسیون‏

تهرانچى- اصلاً آن مواد مطرح نشد.

رئیس- آقاى مخبر فرهمند

مخبر فرهمند- بنده خواستم در جواب مطالبى که آقاى رئیس کمیسیون اظهار فرمودند که کمیسیون یک موادى را اصلاح کرده است خیر کمیسیون اصلاح نکرده است و هر نظرى که پیشنهاد شد کمیسیون اداره نکرد اصلاً که لایحه را اصلاح بکند به این معنى که اصلاً این کمیسیون موادی را که از مجلس پیشنهاد می‌شود اصلاح نمی‌کند و به همان نظر خودش باقی است فقط این اصلاحاتى که شده است تمام در آن موقعى بود که سرلشگر جهانبانى وزیر جنگ حضور داشتند و توضیحاتى که کمیسیون می‌داد و پیشنهاداتى که می‌شد مطالعه می‌شد و کمال موافقت را با نظر کمیسیون می‌کردند و تمام توضیحات از روى اطلاعات قشونى و روى احصاییه‌هاى حقیقى بود و همچنین سرتیپ مقتدر هم یک مرد مطلعى بود تمام اصول کارها و اطلاعات در دستش بود و او موافقت می‌کرد (صحیح است) این اصلاحاتى که شده است کمیسیون به اتفاق آن آقایان کرده است و نمی‌شود گفت که کمیسیون همه این اصلاحات را کرده است اگر کمیسیون کرده است حالا چرا نمی‌کند آقا؟ حالا چرا هر پیشنهادى می‌شود قبول نمى‌شود یک (واو) هم اگر پیشنهادى کنند تغییر داده شود قبول نمى‌کند؟ (طباطبایى- کى قبول نمى‌کند؟) معاون وزارت جنگ شما توضیح می‌دهید که کمیسیون این خدمات و اصلاحات را کرده است بنده خواستم عرض کنم که کمیسیون فعلى نکرده است.

طباطبایى- بنده که خودم توضیح دادم که کمیسیون با موافقت دولت این اصلاحات را کرده است مگر ما مسئول هستیم که دولت با ما موافقت بکند یا نکند؟!

3- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى نخست وزیر و معرفى وزیر خواربار و وزیر جنگ

رئیس- آقاى نخست وزیر فرمایشى دارند؟

نخست وزیر- به طورى که آقایان مطلع هستند در برنامه پیش‌بینى شده بود که تأسیس وزارت خواربار بشود در این مدت دولت مشغول مطالعه بود و لایحه قانونى آن فعلاً تهیه شده و تقدیم مجلس می‌شود و برحسب امر ملوکانه آقای مهدی فرخ را به سمت وزارت خواربار به مجلس شوراى ملى معرفى می‌شوند (صحیح است- مبارک است) و چنانچه متذکر هستید وزیر جنگ معین نشده بود و برحسب امر ملوکانه خود من حالا متصدى وزارت جنگ شده‌ام. (صحیح است)

4- بقیه شور دوم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

رئیس- پیشنهادى رسیده است از آقاى دهستانى قرائت مى‌شود:

پیشنهاد می‌کنم قانون نظام وظیفه براى ارجاع به کمیسیون و مطالعه در اطراف پیشنهادات از دستور خارج و قانون متهم بودجه در دستور امروز قرار گیرد.

رئیس- آقاى دهستانى‏

دهستانى- بنده اگر بیشتر از آقایان نمایندگان از نظر امور کشاورزى علاقه‌مند به قانون نظام وظیفه نباشم کمتر هم نیستم شاید سه ماه قبل بود که از آقایان استدعا کردم که آقایان: کشاورزان براى اجراى این قانون معطل هستند محصلین و جوانان کشور بلاتکلیف هستند توجه بفرمایید که این قانون زودتر به تصویب مجلس برسد و مردم را مستخلص بکنید یگانه مخالفتى که بنده در قسمت قانون نظام وظیفه داشتم این بود که مدت خدمت زیاد است یک کارى بکنید که مدت خدمت کمتر باشد و داوطلب براى این کار بیشتر باشد که اسباب اذیت مردم و معطل کردن کشاورزان و کارگران نشود حالا بنده مى‌بینم یک قانون زشتى که سابق بود و یک قانون خوبى از براى اصلاح آن به مجلس آمده به قدرى آقایان معطل و پافشارى می‌کنند که پنج ماه است مجلس و مردم معطل هستند. بنده هیچ نخواستم این قانون از دستورخارج شود همان طور که آقایان عاطفه به این قانون دارند بنده هم دارم

+++

بنده هم جوان دارم بنده هم اقوام و اقارب دارم بنده این پیشنهادى را که کردم خواستم به این وسیله از آقایان استدعا کنم که توجه بفرمایند این قانون زودتر بگذرد در کمیسیون نظام با حضور آقاى رئیس مجلس و آقای نخست وزیر دو موضوع مورد بحث شد یکى ماده 164 (عده‌ای از نمایندگان- ماده 64) و یکی هم ماده 53 در ماده 64 آقاى رئیس مجلس بودند آقاى نخست وزیر تشریف داشتند قرار بر این شد که دست و بال دولت را نبندند و اجازه بدهند تا حداقلى که براى آنها ممکن است و لازم است همان طور خود دولت پیشنهاد کند و مجلس تصویب کند پس از مذاکرات زیادى که از طرف آقاى نراقى و آقاى معاون وزارت جنگ شد این طور تصمیم گرفته شد که عرض کردم و در ماده 53 هم که راجع به آن مصدرهاى افسران بود در آنجا هم گفته شد خوب در هر حال افسر مصدر لازم دارد اگر بخواهید مصدر نداشته باشند باید یک مستخدم دیگرى براى آنها معین شود روی هم رفته قرار بر این شد که به لایحه دولت آقایان نمایندگان توجه کنند و در اطراف آن کم‌تر صحبت کنند و بنده هم این طور عقیده دارم که بلکه زودتر این قانون بگذرد و حالا پیشنهادم را پس می‌گیرم و تمنا می‌کنم که به این مردمى که می‌آیند اینجا و معطل هستند و به این کارگرها ترحمى بکنید که این لایحه زودتر به تصویب مجلس برسد.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- بیانات آقاى دهستانى با پیشنهادشان خیلى اختلاف داشت شما یک دفعه اظهار می‌کنید که من طر‌فدار این قانون هستم و باید این قانون زودتر از مجلس بگذرد و بعد پیشنهاد می‌کنید که از دستور خارج شود و لایحه متمم بودجه مطرح شود آن وقت این پیشنهاد را هم پس می‌گیرید و الان به این وسیله خودتان موجب وقفه و تعویق در کار شده‌اید بگذارید مطرح شود و در مجلس تکلیف آن معلوم شود. (صحیح است)

رئیس- آقاى دکتر جوان‏

دکتر جوان- بنده اساساً راجع به اصلاح قانون نظام وظیفه تاکنون صحبتى نکرده‌ام زیرا با این ترتیب نظام وظیفه مخالف بودم ولى امروز متأسفانه در طرح این قضیه و در این گزارش کمیسیون یک چیزهایى دیدم که به عقیده بنده مخالف قانون بود و لازم دانستم به طور اختصار تذکر بدهم. اگر یک مأمور دولت و یک کارمند دولتى وقتى گزارش خلاف واقع می‌دهد مطابق قانون مورد تعقیب دادستان واقع می‌شود و از مرحله بازپرسى تا محاکمه او را تعقیب می‌کنند ولى این طور که آقایان فرمودند گویا این کمیسیونى که تشکیل شده بوده اولاً اکثریت نداشته و ثانیاً در مذاکراتى که شده بود و گزارشش را آقاى طباطبایى دادند اساساً این گزارش مطابق واقع نبوده است و چند نفر آقایان آقاى تهرانچى و آقاى طوسى این مطلب را تذکر دادند و معلوم شد که این گزارش خلاف واقع بوده است این را بنده خواستم به مخبر کمیسیون تذکر بدهم که اگر ما قانون را رعایت نکنیم چطور توقع داریم که آن مأمور بدبختى که گزارش خلاف واقع داده است باید تعقیب شود به عقیده بنده کمیسیون یک عملى را کرده است یا اکثریت داشته است یا نداشته است اگر اکثریت داشته است پس این صحبت‌ها که شد چه بوده در صورتی که خود آقای طباطبایی می‌فرمایند دو نفر بودند یا خودشان سه نفر بودند اعضا کمیسیون و با این ترتیب اکثریت نداشته است پس چرا این گزارش را داده‌اند از آن گذشته حضرتعالى فرمودید که آنجا در اطراف پیشنهادات صحبت شده و مطرح شده در صورتى که اینجا صحبت شد و گفته شد در کمیسیون به هیچ وجه راجع به پیشنهادات صحبت نشده چنان که آقاى اوحدى هم فرمودند پس چرا باید یک خبرى که در کمیسیون اصلاً درش صحبت نشده گزارش داده شود که مذاکره و مطرح شد و خلاف واقع گزارش بدهند و به عقیده بنده اگر یک کسى چه کارمند دولت باشد یا نماینده مجلس باشد اگر گزارش خلاف واقع بدهد و عمل خلاف قانون انجام بدهد باید تعقیبش کرد.

دکتر ملک‌زاده- بنده اخطار نظامنامه دارم‏.

رئیس- بفرمایید

دکتر ملک‌زاده- به عقیده بنده این یک ساعت صحبتى که می‌شود تمام برخلاف نظامنامه است و معلوم نیست روى چه موضوعى ما اینجا صحبت می‌کنیم اگر در کلیات است که این

+++

قانون مورد بحث واقع شد و در کلیات آن صحبت شد و رأى گرفته شد راجع به مواد هم که نیست و سابقه هم ندارد در کمیسیون مذاکره‌ای بشود و روى آن مذاکرات در اینجا بحث شود راپورت کمیسیون روى موادى است که گزارش داده شده و آن مواد باید یک یک در اینجا مورد مطالعه و بحث واقع گردد و مخبر کمیسیون هم در اطراف آن مواد هر جا که ایرادی بود مطابق نظر کمیسیون توضیحاتى بدهد (صحیح است) پس خوب است آقایان اجازه بفرمایند وارد در مواد بشویم و بیش از این هم وقت مجلس را تضییع نکنیم.

رئیس- خلاف قانونى واقع نشده چون کمیسیون گزارش داده است باید روى آن گزارش کمیسیون صحبت شود.

عده‌ای از نمایندگان- خیر گزارش کمیسیون قابل طرح نیست باید مواد خوانده شود و مطرح شود.

رئیس- ماده 53 خوانده می‌شود:

ماده 53- مشمولینى که اطلاعات فنى و تخصصى خود را در موقع رسیدگى مکتوم نمایند پس از ثبوت کتمان حرفه مدت سه ماه خدمت آنان تمدید یافته و در پیشه خود مورد استفاده ارتش واقع خواهند شد.

تبصره- از سربازان ذى حرفه منحصراً در قسمت‌هاى ارتش می‌توان استفاده کرد و تحت هیچ عنوان افسران نمی‌توانند به خدمات خصوصى خود از حرفه آنان استفاده نمایند.

رئیس- آقاى انوار

انوار- همان طور که آقاى دهستانى هم اشاره کردند این ماده در کمیسیون هم مطرح شد و خود ماده را هم مجلس رأى داده بود و تبصره را هم مجلس رأى داده بود فقط مذاکره‌ای که شد این بود که در این عمل و منعى که در این تبصره براى افسران معین شده است اگر تخلف کرد کیفر آن چه چیز است بنده پیشنهادى کردم و آقاى نقابت هم یک پیشنهادى داده بودند و در کمیسیون هم صحبت شد و آقاى رئیس‌الوزرا هم موافقت کردند که در این تبصره براى این افسرى که تخلف می‌کند کیفر برایش معین کنند حالا خود آقاى معاون وزارت جنگ کیفرى براى این کار معین کنند بنده در پیشنهادى که کرده بودم معین کرده‌ام که در محاکم نظامى محاکمه بشود و یک سال حبس بشود یا دویست تومان پول بدهد حالا هر کدامش را قبول می‌کنند خودشان پیشنهاد کنند بنده هم موافقت خواهم کرد.

نراقى- مذاکره در ماده تمام نشده که به پیشنهادات برسد.

معاون وزارت جنگ- بنده راجع به جریان شور در کمیسیون عرضى ندرام چون از وظایف مجلس است که تشخیص دهد کمیسیون کار خودش را کرده یا نکرده یا این که با عده کم حق تشکیل داشته است یا نداشته است آنچه می‌دانم با حضور جناب آقاى نخست وزیر با تمام گرفتارى که داشتند تشریف آوردند به کمیسیون و مفصلات مهم قانون که یکى مسئله گماشته بود و یکى ماده 64 حل شد و براى بقیه هم به نظر بنده مانعى ندارد که در همین جا عقبه کار گرفته شود الان مذاکراتى که می‌شود مثل این که ما در شور کلیات هستیم در صورتی که آقاى آهى در موقعى که در اردیبهشت این لایحه به عرض مجلس رسید به ما وعده دادند که 15 روز این خواهد گذشت و الان چندین ماه است که این قانون مطرح شده و شور اول هم تمام شده است و به قول خود آقایان در حضور آقاى سرتیپ مقتدر تمام این قانون حلاجى شده است و با کمال دقت روشن شده است حالا از بنده می‌پرسند که چرا در یک (واو) مخالفت می‌کنم حالا اگر بنا باشد یک (واد) اینجا اضافه شود یک جا یک (دال) اضافه شود یک چیزى در می‌آید که سر و ته ندارد اگر میل دارید که این قانون سه شورى بشود و بعد از شور دوم هم باز برود به کمیسیون آن مطلب دیگرى است. آقاى جهانبانى وزیر جنگ میل داشتند این قانون با یک شور بگذرد براى این که مردم راحت شوند و ما هم دست و بالمان راجع به سربازگیرى باز شود متأسفانه این کار نشد و دو شورى شد حالا هم اگر مجلس شوراى ملى لازم می‌داند که سه شورى بشود مانعى ندارد ولى عرض بنده بر این است که براى یک (واو) یا یک (ب) نباید

+++

دوباره رأى گرفته شود و برود به کمیسیون آن هم در یک قانونى که سه ماه حلاجى شده است و حالا استدعا دارم با این حلاجى که در این قانون شده است و ارفاقى که نسبت به همه شده است این قانون را تصویب بفرمایند که ما هم بتوانیم سربازمان را در مهر روى این پایه بگیریم و اگر در عمل اشکالى بود براى آتیه که می‌خواهیم سرباز بگیریم آن وقت بفرمایید که این ماده در عمل این عیب را داشته و این طور بکنید. راجع به تبصره راجع به گماشته هم براى این که آقاى انوار هم مستحضر باشند عرض می‌کنم که در قوانین دادرسى ارتش بنده مراجعه کردم که براى این اشخاصى که من غیر حق اشخاص را به کارهایى می‌گمارند در آن قانون مجازات سخت معین شده است و براى این که آقایان مطمئن شوند به این ماده بنده موافقت می‌کنم که این جمله علاوه شود: در صورتی که افسران یا درجه‌داران نسبت به این قبیل افراد برخلاف مقررات این ماده عمل نمایند مطابق قانون تعقیب و مجازات خواهند شد (عده‌ای از نمایندگان- مجازاتش باید معلوم شود) در قانون دادرسى هم مجازاتش پیش‌بینى شده. می‌فرمایید این ماده ناقص است بنده این تبصره را این جور اصلاح کردم: از سربازان ذی حرفه منحصراً در قسمت‌هاى ارتش می‌توان استفاده کرد و تحت هیچ عنوان افسران نمی‌توانند به خدمات خصوصى خود از حرفه آنان استفاده نمایند و در صورتی که افسران یا درجه‌داران نسبت به این قبیل افراد برخلاف مقررات این ماده عمل نمایند مطابق قانون تعقیب و مجازات خواهند شد. و به نظر بنده این ماده کاملاً کاف است و این که می‌فرمایند افسر گماشته نداشته باشد ما به جریان این موضوع رسیدگى کردیم دیدیم نمی‌شود با این نظر موافقت شود و در تمام دنیا هم افسر گماشته دارد و افسرانى که افراط می‌کردند، مطالعه کردیم عده محدودى هستند که چون آمر هستند تلفن می‌کنند به فلان هنگ که یک نفر براى من بفرستید و من غیر حق این کار را می‌کردند و راجع به این موضوع هم گفتیم که به آنها پول داده شود و عرض آن گماشته نوکر بگیرند و الّا مصدر و گماشته در تمام دنیا هست و ما هم مجبور هستیم داشته باشیم.

رئیس- آقاى مؤید احمدى

مؤید احمدى- بنده در این موضوع پیشنهادى با آقاى امیرتیمور داده بودم و در جلسه قبل قرار شد جلسه ختم شود و در جلسه بعد مطرح شود و بعد که ماده ارجاع به کمیسیون شد آن پیشنهاد ماند. بنده خواستم در این موقع که خیلى خوش‌وقت هستم آقاى نخست وزیر هم تشریف دارند و سمت وزارت جنگ را هم دارند از این جهت عرایضم را عرض کنم. بنده نمی‌دانم این انتشارات را کى می‌دهد و خیلى عجیب است حقیقتاً وقتى در مجلس یک پیشنهادى می‌شود راجع به یک ماده از قانون نظام وظیفه در خارج شهرت می‌دهند که مجلس با نظام وظیفه مخالف است یا فلان وکیل با ارتش مخالف است این چه حرفى است؟ چرا این را می‌گویید؟ ما ایرانى هستیم ما مسلمان هستیم عقیده اسلامى ما این است همان طور که در کتاب آسمانى ما راجع به روزه هست که کتب علیکم‌الصیام کما کتب على الذین من قبلکم. راجع به نظام وظیفه هم می‌فرماید. کتب علیکم القتال و هو کره لکم و عسى آن تکرهوا شیئاً و هو خیر لکم. پس همان طور که روزه بر ما واجب است جهاد هم همین طور بر ما واجب است این عقیده مذهبى ما است پس کیست که بگوید من با ارتش مخالم؟ راجع به نظام باز هم آیه داریم در قرآن و اعدو لکم ما اسطعتم من قوه و من رباط الخیل ترهبون به عدو الله که می‌گوید همان طور که دشمنان شما اسلحه دارند شما هم همان طور اسلحه باید تهیه کنید.

این دستور مذهبى ما است از آن طرف اینها را بر سایرین رجحان داده است می‌فرمایند فضل الله المجاهدین على القاعدین فضیلت دارند اینها پس هیچ کس، هیچ مسلمان ایرانى با ارتش مخالف نیست آن وقت شاید هم به عرض آقاى نخست وزیر یا مقامات بالاتر می‌رسانند که مجلس با ارتش مخالف است خیر آقا مجلس کاملاً با ارتش همراه است منتها چه بود یک قانونى اول داشتیم که در 1304 گذشت که به نظر بنده یک قسمتش خیلى عالى بود و این بود که دولت هر قدر از قشون لازم دارد قرعه بکشد از مشمولین و این بسیار عالى بود ولى

+++

این را در 1310 به هم زدند آمدند و گفتند همه مشمول بشوند بعد در 1317 آمدند و این قانون ظالمانه را گذاشتند که کور شل قوزى هم بیایند خدمت کنند حتى فلان آدم که متکفل است پدرزنش مخارج عایله را تقبل کند و بدهد حالا هم دولت متوجه شده که این خوب قانونى نیست این طرح از طرف مجلس که پیشنهاد نشده دولت این لایحه را آورده است که قانون نظام وظیفه ما بد است و ما می‌خواهیم این قانون را اصلاح کنیم. خوب حالا اگر ما نظرمان بر این باشد که این ماده را این جور اصلاح کنیم این مخالف با ارتش است، ما می‌گوییم آقا این ماده بر ضرر دولت یا مملکت است این ماده را باید اصلاح کرد این دلیل بر مخالف نیست اما راجع به این ماده و این تبصره البته ما هم معتقدیم که افسر یک نفر مستخدم می‌خواهد بودجه شما آن قدر کافى نیست که برود از خارج نوکر بگیرد اما شما می‌دانید و ما هم می‌دانیم که اینها را به یک کارهایى وادار می‌کنند وقتی که بنده مى‌بینم یک نفر نظامى رخت حمام می‌برد متأسف می‌شوم نظامى بیچاره توى کوچه گریه می‌کرد معلوم شد که گوشت خریده بوده است که بکوبد گربه آمده خورده است حال در کوچه گریه می‌کرد که پول جمع کند و برود دو مرتبه گوشت بخرد و مردم جمع کردند و به دادند آخر این که مجلس نظرى براى جلوگیرى از این قبیل عملیات اعمال می‌کند روى علاقه به ارتش است روى دوستى با ارتش است این نهایت علاقه‌مندى به ارتش است که ما می‌گوییم به کارهاى پست افراد را وادار نکنند چرا این پیشنهادها را قبول نمی‌کنید اگر یک افسرى برخلاف اصول و برخلاف وظیفه که یک نفر سرباز دارد کارى به او رجوع کرد این را جلوگیرى کنید مجازاتش کنید این که مخالف با ارتش نیست.

رئیس- آقاى افشار

افشار- عرض کنم بنده هم در تعقیب فرمایشات آقاى مؤید احمدى در قسمت پیشنهادى که در دو جلسه گذشته کرده بودیم معتقدم که گماشته به افسران داده نشود و اگر افسرى احتیاج به مصدر داشته باشد این باید در خود اداره و نظام کار او را انجام بدهد یعنى اگر در اردو و یا در موقع جنگ است یا در سر خدمت نظامى است البته آن وقت مصدر لازم دارد و باید به او مصدر داده شود نه براى غیر آن. بنده خودم پریروز یک چیزى را با چشم خودم دیدم خواهش می‌کنم جناب آقاى نخست وزیر هم توجه بفرمایند بنده رفته بودم به اراج در آنجا دیدم یک نفر نظامى با سر برهنه یک مقدار خشت گرفته و می‌برد گفتم این را کجا می‌برى گفت که من مصدر یک سروانى هستم آنجا سروان دارند یک خانه‌اى می‌سازند و مرا مجبور کرده‌اند که این خشت‌ها را از صبح تا غروب کول کنم و به آن عمارت ببرم براى ساختمان آقاى سروان (نبیل سمیعى- کجا) اراج شمیران. این را بنده خودم دیدم در اراج شمیران در جلسه گذشته هم عرض کردم که ما ارتش می‌خواهیم ارتش قوى ارتشى که به درد کار بخورد ارتشى که فداکار باشد ارتشى می‌خواهیم که به وظایف خودش عمل کند که براى میهن خودش فداکارى کند شخص وقتى فداکارى می‌کند که در او حیثیت و در او عزت نفس و در او روح عالى را بگذارند باقى بماند (صحیح است) شما فرزند خودتان را که بار مى‌آورید در بچگى به او هزار جور تلقینات وطن پرستى می‌کنید و به او مى‌آموزید که بچه جان تو بایستى تحصیل کنى و بعد از تحصیل بروى در نظام به وطن خودت خدمت کنى و براى مملکت خودت فداکاری کنی و با جان و پول خودت بروی در راه وطن خدمت کنى و کشته شوى ولى وقتی که شما مى‌بینید که فرزند شما را به عوض آن که مشق نظام یاد بدهند یا او را تیراندازى یاد بدهند کار یاد بدهند که در موقع فداکارى بکند و عزت نفس داشته باشد و برود در راه میهن کشته شود عوض این او را وا می‌دارند که برود براى ساختمان آقاى سروان خشت بکشد یا بقچه حمام خانم سروان را بردارد و ببرد به حمام این عمل را که می‌کند عزت نفس او از بین می‌رود و بعدها از این کار پشیمان خواهید شد به همین جهت بنده تقاضا می‌کنم سرباز وظیفه را از گماشته شدن بردارند و اساساً وزارت جنگ یک مقرراتى وضع کند که بعد از این صاحب منصبان حق نداشته باشند افراد را به کارهایى که شرم آور است وادار

+++

کنند. مصدر در واقع خدمت به کارهاى نظامى است و براى کارهایى است که مربوط به ارتش است براى راپورت دادن کاغذ آوردن کاغذ بردن نگاه دارى اسب و این کارها لازم است ولى نه براى این که بقچه حمام خانم را بردارد و ببرد به حمام. (صحیح است)

رئیس- آقاى دکتر ملک‌زاده

دکتر ملک‌زاده- بنده خیلى متأثرم که سه جلسه است راجع به یک موضوعى که با یک تبصره خیلى مختصرى می‌شد تأمین کرد ما داریم بحث می‌کنیم و هنوز هم به جایى نرسیده‌ایم عرض می‌کنم بنده از اشخاصى هستم که معتقدم همان طور که براى یک طفلى آغوش و دامن مادر پاکدامن در زندگى او صد در صد تأثیر دارد همان طور خدمت نظام هم همان تأثیر را براى جامعه و ملت از نقطه‌نظر اخلاق و وطن پرستى دارد این نظر شخصى بنده است راجع به نظام وظیفه بدبختانه اغلب مذاکراتى که در اطراف بعضى مطالب می‌شود در نتیجه این است که بعضى مسائل جنبه حقیقى خودش را از دست داده است به یک صورت دیگرى در آمده یا این که ما متوجه نیستیم عرض می‌کنم همه خیال می‌کنند که اصلاً استخدام و مستخدم داشتن فلسفه‌اش در روى تنبلى است این نیست فلسفه استخدام در دنیا این است که هر کس در جامعه یک عملى را می‌تواند انجام بدهد که دیگرى نمی‌تواند یک جراحى که در نتیجه نیم ساعت عمل جراحى می‌تواند جان یک بشرى را نجات دهد این شخص این نیم ساعت را نباید برود صرف خرید سبزى خوردن بکند باید یک نفرى را بگمارد براى این کار و خودش در نتیجه یک عمل جراحى جان یک بدبختى را نجات بدهد همین فلسفه صد در صد در مسئله قشون و در مسئله نظام حکم‌فرما است و در دنیاى متمدن حکم‌فرما است اولاً آقایان می‌دانند که در تمام دنیا این ممالک بزرگ که این جنگ را بر پا کرده‌اند داراى اردوگاه‌هاى بزرگى هستند که عموماً صاحب منصبان در آن اردوگاه‌ها مشغول عملیات هستند و وقتى که این عمل را تصدیق کردید که یک نفر ژنرال نباید تهیه غذاى خودش را بکند و وقتش عزیزتر از این است که خودش جاروب بکند اطاق خودش را البته باید یک مستخدمى براى او تعیین شود تصدیق بفرمایید که در اردوهاى نظامى هم فاصله سلطان بیگم را نمى‌شود مستخدم آنجا کرد باید یک نفر نظامى را گذاشت که انجام این کارها را بکند این جاى شبهه و تردید نیست پس بنابراین صاحب منصبان قشون بایستى یک کارهاى بالاترى را انجام بدهند و براى کارهاى شخصى آنها یک مستخدم که امروز اردنانس در دنیا می‌خوانند و ما مصدر می‌گوییم به آنها بدهیم این اصل مسلم است منتها این است که باید طورى شود که صاحب منصبان سوء‌استفاده از این افراد نکنند و عملى که برخلاف حیثیت و شرافت یک نفر سرباز است از او نخواهند این بود موضوع مطلب پس به عقیده بنده اگر مجازاتى براى مرتکبین قائل شوید تمام می‌شود.

معاون وزارت جنگ- در قانون پیش‌بینى شده‏

هاشمى- پانزده تا پیشنهاد رسیده است که همه شباهت به هم دارد اگر اجازه بفرمایید یکى یکى را بخوانیم. پیشنهاد آقاى اوحدى‏

تبصره زیر را به ماده پنج پیشنهاد می‌نمایم.

تبصره 2- جز در سفر و مأموریت و امور ادارى افسران حق ندارند سربازان را به عنوان مصدر به خدمت خانه و بچه‌دارى بگمارند.

بعضى از نمایندگان- اگر کردند چى؟‏

پیشنهاد دیگر

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده الحاق شود: هیچ یک از افسران ارتش حق ندارند براى خدمات و کارهاى خصوصى و شخصى خود از نظام وظیفه استفاده نمایند.

رئیس- آقاى رئیس‌الوزرا اظهار می‌فرمایند قانون جدید را دولت حاضر پیشنهاد نکرده است صحیح هم می‌فرمایند سابق بوده است براى این که وقت مجلس تضییع نشود بهتر این است که قانون سابق اجرا بشود و دولت عملیات خودش را مطابق قانون تعقیب کند.

طباطبایى- آن شرح را بفرمایید منشى بخوانند

+++

هاشمى- خصوصى است به عنوان رئیس مجلس است. (این طور خواندند)

مطلع هستید که چون قانون جدید را دولت حاضر پیشنهاد نکرده براى این که وقت مجلس تضییع نشود دولت هم به کار خودش مشغول باشد بهتر این است که این قانون را دولت پس بگیرد و عجالتاً قانون سابق مجرى باشد تا هر گاه نواقصى در عمل که غیر قابل اصلاح باشد ظهور کرد دولت نظریات خود را بعد به اطلاع مجلس شوراى ملى خواهد رسانید.

نراقى- ما خودمان به طور طرح قانونى پیشنهاد می‌کنیم.‏

طباطبایى- این را خواستم بنده به آقاى دکتر جوان عرض کنم که شما مطابق نظامنامه حق ندارید در مجلس از بنده استیضاح کنید حالا هم بنده به شما می‌گویم که شما باعث شدید که مردم در زحمت بیفتند و بیش از این در زحمت باشند به تصدیق مجلس‏

رئیس- آقاى دکتر ملک‌زاده‏

دکتر ملک‌زاده- مذاکراتى که می‌شود به عقیده بنده جاى تأسف است و از شأن مجلس خارج است از این که قانون گذشته یک نواقصى داشت و بر طبق حق و عدالت تأمین نشده بود جاى شبهه و تردید نیست و دولت گذشته هم که این قانون را آورد منظورش این بود که تأمین شود و البته دولت فعلى هم همین نظر را دارد و جاى تردید نیست بنده استدعا می‌کنم از جناب آقاى نخست وزیر که موافقت بفرمایند چون که در شور دوم هستیم و چندین ماده هم تصویب شد بهتر این است که سیر طبیعى خودش را بکند و تمام شود.

نخست وزیر- سیر طبیعى چقدر است یک ماه دیگر است چطور می‌شود؟) نه آقا این طور نیست آقایان هم می‌دانند که دولت در زحمت است بنابراین به زودى خواهد گذشت و اگر آن قانون گذشته سر کار باشد باز همان بى‌عدالتى‌ها خواهد شد و خود دولت هم دچار اشکال خواهد شد بنده تصور می‌کنم موافقت بفرمایید و این پیشنهادتان را پس بگیرید.

رئیس- بنده تصور نمی‌کنم مذاکره داشته باشد چون دولت پیش این قانون را آورده و دولت حاضر می‌گوید می‌خواهم تجدیدنظر بکنم بنابراین پس گرفته‌اند.

دکتر ملک‌زاده- این نظر نیست که بخواهند تجدیدنظر بکنند به جهت این است که دست دولت بسته شده است و این قانون فعلى هم که نگذشته است و اگر هم زودتر بگذرد دست دولت هم باز مى شود و به کار خودش می‌رسد.

معاون وزارت جنگ- اجازه مى‌فرمایید بنده یک توضیحى عرض کنم اولاً قانون سابق معطل نیست و به قوت خودش باقى است و قانونى است که به صحه همایونى موشح شده است و قانون مملکتى است اگر قانون سابق معطل بود که ما امروز یک نفر سرباز در سربازخانه نداشتیم و تا این قانون به تصویب نرسیده آن قانون به قوت خود باقى است و تا روزی که نسخ نشده است هر دولتى هم که روى کار باشد آن را قانون می‌داند ما خواستیم یک ارفاق‌هایى بکنیم دولت وقت نظرش این بود که با تصویب‌نامه‌هایى این کار را بکند جناب آقاى آهى نظریه اعتماد کاملى که نسبت به اکثریت مجلس داشتند به این صورت تقدیم مجلس کردند که در ظرف ده پانزده روز بگذرد معذلک چون ما هم نمى‌خواستیم فشار بیاوریم این را با دو شور تقدیم کردیم و در شور اول در این قانون مذاکرات مفصل شد الان هم با این موادى که تنظیم شده است کاملاً موافق است اگر به همین ترتیب بگذرد و حالا نظر به این که مذاکرات زیادى در اطراف این قانون می‌شود می‌خواستیم این قانون را پس بگیریم و یک مطالعات بیشترى در اطراف آن شده باشد.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- این پیشنهادى را که آقاى نخست وزیر فرمودند البته یک مطلب قانونى است و در هر موقعى دولت می‌تواند لایحه را پس بگیرد همان طور که گفته شد این قانون نظام وظیفه که آمد به مجلس یک نواقصى داشت و خود آقاى سرتیپ ریاضى هم توجه به نواقص گذشته داشتند و اگر مجلس هم صحبتى می‌کند و نظری دارند برای این نیست که مخالفتی با این قانون داشته باشند و یا این که نظر داشته باشند که به تأخیر بیفتد بنده تصور مى‌کنم که یک سوء‌تفاهمى شده است و جناب آقاى نخست وزیر می‌دانند که

+++

مجلس همان طور نسبت به دولت ایشان اعتماد دارد این لایحه هم با عامه مردم تماس دارد طبقات عمومى هم انتظار دارند که یک قانونى که دولت در نظر گرفته در این موقع به صورتى خوبى اجرا شود بنده عقیده‌ام این است که این لایحه باید از مجلس بگذرد و آقاى معاون وزارت جنگ هم موافقت می‌کنند که لایحه همین طورى که مطرح بوده است جریان خودش را در مجلس طى کند و البته آقایان هم هر نظرى دارند نظریات خودشان را را موافقت آقاى سرتیپ ریاضى تصحیح می‌کنند بنده خیال می‌کنم که بهتر این است که جناب آقاى نخست وزیر هم موافقت بفرمایند چون همه مردم انتظار دارند گرفتار هستند قسمت تکفل و امثال اینها یک چیزهایى است که براى عامه مورد ابتلا است نظر آقاى نخست وزیر و کمیسیون هم همین است و حالا اگر اشکالاتى پیدا شده است براى صلاح عامه و مردم و دولت است و به نظر بنده موافقت بفرمایند که اشکالات هم زودتر رفع شود و بنده اعتقادم این است که این جلسه و جلسه دیگر این قانون تمام می‌شود و خاتمه پیدا کند.

5- معرفى معاون وزارت جنگ از طرف آقاى نخست وزیر و وزیر جنگ

نخست وزیر- چون باید بروم وقت داده‌ام سرتیپ ریاضى را به معاونت وزارت جنگ معرفى می‌کنم و مرخص می‌شوم اگر در مواردى هم که نوشته شده است موافقت می‌شود که بنده هم موافق هستم که بگذرد و اگر موافقت نمی‌شود که همان طور که عرض کردم.

6- بقیه شور دوم لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

دکتر طاهرى- بنده منظورم این است که لایحه مطرح شود چون مدت‌ها وقت مجلس صرف اصلاح این کار شده است دیگر شایسته نیست که از دستور خارج شود عقیده‌ام این است که لایحه همان طور مطرح شود و بگذرد.

رئیس- آقاى تهرانچى

تهرانچى- تصور می‌کنم فرمول خوبى نیست این فرمول براى آتیه مجلس و مشروطیت ایران این خوب نیست اگر دولت بخواهد لایحه‌ای بیاورد اینجا و آقاى معاون وزارت جنگ بگویند همین طور تصویب می‌کنید بسیار خوب من قبول می‌کنم و الّا پس می‌گیرم این برخلاف قانون اساسى است پس مجلس تمام قوانینش بى‌ربط بوده اگر این طور است که هیچ قانونى نباید مطرح شود (صحیح است) مجلس حق دارد که نظرش را بگوید و در مواد شور بکند رویه همین طور است که قانونى که می‌آید در مجلس مطرح می‌شود (صحیح است) و البته مجلس حق دارد که در مواد نظر بدهد و شور کند آن وقت یا قبول مى‌کند یا نمی‌کند یا رأى می‌دهد مجلس یا نمی‌دهد (صحیح است) و الّا این چه فرمولى است؟

معاون وزارت جنگ- اجازه بدهید توضیح بدهم سوء‌تفاهم نشود بنده معاون یک وزارتخانه بى‌وزیرى بودم می‌آمدم اینجا در هر موضوع که بود دو روز صحبت می‌کردم و بحث می‌کردیم امروز جناب آقاى نخست وزیر که خودشان وزیر جنگ هستند به بنده فرمودند این قانون اسباب زحمت شده این را پس بگیرید بنده به ایشان عرض کردم در وهله اول بایستى کاملاً تحت شور و مطالعه مجلس شورای ملی واقع شود آن وقت بایستی در تحت اجرا گذاشت فرمودند اگر به این ترتیب بگذرد شما اختیار دارید موافقت کنید که این قانون بگذرد و الّا با حقى که رئیس دولت دارد که قانونى را که رئیس دولت سابق آورده است براى تجدید‌نظر پس بگیرد خلاف قانونى نشده است.

رئیس- آقاى دکتر سنگ

دکتر سنگ- بنده عرضى ندارم.

رئیس- آقاى نقابت

نقابت- عرض کنم با این موادى که مطرح شده است مجلس کاملاً موافقت کرد و حتى نظریات اصلاحى داشت نسبت به بعضى از مواد متأسفانه معاون وزارت جنگ بیشتر اطلاعات نظامى دارند و اطلاعات قانونى و قضایى ندارند و به این جهت بایستى نظر اشخاصى را که بیشتر اطلاع دارند بپذیرند وقتى که می‌گوید فلان عمل ممنوع قانونى است یعنى نبایستى مصدر داشت نباید مصدر را به کار غیر ادارى گماشت نباید از حرفه اشخاص به نفع خودشان استفاده کرد این کلمه

+++

منع قانونى یک سانکسپون می‌خواهد به اصطلاح علم حقوق یعنى یک مجازاتى می‌خواهد که اگر کسى کرد چه باید کرد وقتى که می‌گویند شب ساعت شش عصر درشکه باید چراغش را روشن کند فوراً پشت سرش می‌گویند اگر روشن نکرد چه باید کرد و یک مجازاتى برایش می‌گذارند (طباطبایى- حالا که قانون مطرح نیست) اجازه بدهید آقاى طباطبایى یک قدرى با احساسات عمومى همراهى کنید.

رئیس- اینجا نوشته‌اند که باید مجازات شوند دیگر چه مى‌فرمایید؟

نقابت- اجازه بفرمایید یک ماده هم قرائت فرمودند که در آیین‌نامه انضباطى هست که مطابق قانون تعقیب و مجازات خواهند شد مطابق کدام قانون و کدام مجازات چه مقدار مجازات؟ آیین دادرسى دو جور داریم یک آیین دادرسى ارتش داریم یعنى اصول محاکمه اولى که این رویه است و پرسدور است یک آیین دادرسى داریم که تعیین مجازات می‌کند تا وقتى که براى یک فعل منهى قانونى مقدار مجازات را معین نکرده باشد هیچ محکمه‌ای حق تعیین مجازات ندارد اینها یک اصول پیش پا افتاده است که ما نخواستیم از نظر حقوق بحث کنیم زیرا پیش آقایان مطلب معین است وقتى که معتقدند که سوء‌استفاده از حرفه نکنند وقتی که گفتند باید تعقیب شوند بایستى گفت مجازاتش هم چقدر باید بشود به این جهت پیشنهاد کردم که متخلفین از تبصره ماده 53 به فلان مقدار مجازات محکوم شوند این یک طرحى بود فقط ایستادگى و مقاومت دولت باعث شد این کار معطل بشود زیرا وقتى توجه اکثریت مجلس را احساس می‌کنند به یک حرفى است گو این که آن حرف غلط باشد باید آن نظر اکثریت را پذیرفت براى این که اکثریت مجلس نسبت به کشور حاکمیت دارد و این اکثریت قابل احترام است و استدعا می‌کنم دیگر این رویه را تعقیب نفرمایید و باعث نشود که ما می‌خواهیم از زیر بار فشار بیرون بیاییم فرمش عوض بشود. (صحیح است)

معاون وزارت جنگ- بنده مجبورم یک توضیحاتى عرض کنم هر مربوط به خود بنده است و هم مربوط به این قانون می‌فرمایند بنده اطلاعات نظامى دارم و اطلاعات کشورى ندارم (نقابت- اطلاعات قضایى گفتم) بنده سى و سه سال سابقه خدمت دارم در این سى و سه سال در وزارت فواید عامه بودم در وزارت دارایى بودم در وزارت امور خارجه بودم 9 سال نماینده ایران در جامعه ملل بودم و قوانینى که آقایان نمایندگان سیاسى‌مان در طرحش عاجز می‌ماندند بنده طرحش را داده‌ام بنابراین آن قدرها بى‌اطلاع نیستم که تصور می‌فرمایید بنابراین از ارتش دنیا چنانچه معمول است با این لباس که دارم نمی‌توانم تخلف از آن را قائل شوم در ارتش دنیا معمول است که هر افسرى یک گماشته دارد و گماشته هم برای کارهای او است و نمی‌شود گفت در ایران افسر گماشته نداشته باشد می‌فرمایید بقچه حمام نباید ببرد باید این بقچه حمام را کى می‌برد؟ اولاً نظامى بى‌سواد که وضعیتش براى خدمت صف متناسب نیست او را می‌برند گماشته می‌کنند (یکى از نمایندگان- معافش کنید) شش ماه چهار ماه خدمت اولیه را باید بکند براى کارهاى نظامى بعد می‌آید پیش بنده کارهاى مرا می‌کند بعد دو ماه به آخر خدمت مانده هم باز می‌گردد به صف و می‌رود بیرون این یک کمکى است که به افسر شده است براى این که افسرى که ساعت چهار و پنج صبح باید به تعلیمات برود وقت ندارد برود کار خانه را هم بکند این کار براى او کمک است وقتى هم می‌رود اردو این گماشته با این افسر می‌رود و نظر به علاقه و الفتى هم که بین این شخص و این افسر پیدا شده بسا شده است که در مخاطرات بسیار بزرگ افسر گماشته را نجات داده یا گماشته افسر را نجات داده است بنابراین این الفت باید بین افسر و بین سرباز باشد و باید دو نفر بشوند بنابراین این که می‌فرمایید در اردو یک نفر بدهند این طور نیست این در تمام دنیا معمول است و به طور دایم است مگر دولت ترکیه برادر ما نیست؟ همسایه ما نیست؟ خوب ببینم در ترکیه چه دارند خوب اگر مال ترکیه ارتش ترکیه چور دیگرى است مال ما هم جور دیگر باشد می‌فرمایید اگر دفاعى می‌کنم این براى این است که در تمام دنیا هست وقتى که یک خدمتى در تمام دنیا هست چرا ما قائل نشویم؟ می‌فرمایید

+++

بقچه حمام می‌برد اگر من بروم حمام من خودم بقچه حمامم را زیر بغل بگذارم و ببرم عوض آن سرباز بى‌سواد؟ این که بدتر است. بنابراین در ماده ذکر کردیم که نبایستى افسرى تخلف کند و یک گماشته هم لازم است که داشته باشد سوء‌استفاده را هم ما نوشتیم بر طبق مقررات قانون مجازات شوند (نقابت- کدام قانون؟) قانون دارد و اینها را هم پیش‌بینى کرده است که اگر افسرى عوض کارهاى نظامى کارهاى دیگرى را ازش استفاده کند یا سرباز را به بیگارى و کارهاى دیگر بگمارد یکى دو سال حبس دارد. می‌خواهید ماده‌اش هم ذکر شود آن قانون الان نزد بنده نیست بنده مى‌بینم و آن ماده قانون را هم اضافه می‌کنم ولى این که می‌فرمایید که یک کار استثنایى براى ارتش ایران بشود این را بنده مخالف هستم و ماده را پس می‌گیریم و این که می‌فرمایند این مخالف مقررات است این طور نیست ما یک ماده را می‌خواهیم و ما در این مضمون موافق هستیم شما رأى می‌دهید مخالف هستیم این مثل رأى عدم اعتماد به کابینه است اگر شما رأى عدم اعتماد به کابینه داشته باشید نخست وزیر باید تکلیف خودش را معلوم کند پس ما کار خلاف قانونى نکرده‌ایم.

رئیس- آقاى امیر تیمور

امیر تیمور- بنده فوق‌العاده از این صحبت‌هایى که می‌شود و مخصوصاً توضیحاتى که آقاى سرتیپ ریاضى دادند متأثر هستم و اگر خودشان مراجعه بکنند به توضیحاتشان به کلى خارج از موضوع است باز هم بیشتر متأسف هستم که گرهى که با دست می‌شود باز کرد چرا با دندان باز شود این اشخاص که اینجا مباحثاتى می‌کنند نه با مملکت خودشان طرفیت و دشمنى دارند و نه کسى می‌خواهد عایق و مانع و پیشرفت کار شما بشود همه اینها طرف‌دار نظام وظیفه می‌باشد و نظام وظیفه را براى مملکت لازم می‌شمارند و مطابق قانون اساسى به آن احترام می‌کنند این یک چیزى است که نصب‌العین همه است مردمانى که داراى این عقیده و ایمان هستند شما نباید آنها را به طور دیگر معرفى بکنید شما اگر نظر توجه داشته باشد و توجه بکنید به مشکل اینها و بخواهید رفع مشکل بکنید کار خیلى آسانى است می‌فرمایید که افسر باید گماشته داشته باشد بنده هم می‌گویم که گماشته داشته باشد تمام آقایانى هم که اینجا هستند می‌گویند که افسر باید گماشته داشته باشد خوب ولى چیزى که هست می‌گویند به این کیفیت از گماشته سوء‌استفاده نشود متأسفانه این افسران بدون استثنا اگر کسى هم منکر باشد بنده حاضرم اثبات کنم تا حالا سوء‌استفاده از موقعیت و هم از نظامى می‌کردند مطالب گفتنى بسیار است ولى نباید همه را گفت و بنده براى رفع این اشکال و حل قضیه یک پیشنهادى اینجا کردم که توجه می‌فرمایید که این پیشنهاد هم به نفع مملکت است و هم به عقیده بنده رفع این اشکال را می‌کند بنده پیشنهاد کردم بعد از تبصره 2 به این ماده اضافه شود براى مصدرى افسران منحصراً از نظامى‌هاى داوطلب یا از نظامى‌هاى کنتراتى به اختیارشان گذاشته شود طبق مقررات سروان یک نفر مصدر می‌خواهد که بهش بدهند به جنابعالى هم اگر پنج نفر می‌رسد بدهند در نظام هم یک عده‌اى هستند که اگر ما منعشان بکنیم که الان بروند خیلى متأسف و متأثر می‌شوند اینجا نان و آبش بیشتر است این بیچاره‌ای که ندارد و داوطلب است خوب است آنها مصدر بشوند شاید حقوقى می‌گیرند و میل دارند براى این که اگر مصدر باشد نانش راحت‌تر است آدم فقیر است بیچاره است از خودش چیزى ندارد می‌خواهد معاش بیشترى داشته باشد داوطلب است کار کند و با جان می‌خرد خوب خدمت افسر را ما می‌گوییم یک عده‌ای که این طور هستند و داوطلب هستند از آن عده انتخاب کنید از سرباز وظیفه نمى‌خواهند شما در ارتش خودتان غیر از نفرات وظیفه کنتراتى هم دارید چطور؟ تحقیق بکنید دو سال نظامى خدمتش را می‌کند بعد از خاتمه خدمت هم می‌گوید که آقا بنده از این به بعد به عنوان کنترات خدمت می‌کنم الان هستند در ارتش از اینهایى که خودشان داوطلب هستند انتخاب بکنید هم منظور آقایان تأمین می‌شود و هم رفع اشکال براى شما می‌شود. (معاون وزارت جنگ- بنده موافقم با پیشنهاد)

امیر تیمور- به آقاى منشى می‌گویم بخوانید شما نمی‌خوانید

+++

پیشنهاد را آن وقت صحبت‌هایى که مصلحت نیست زده شود گفته می‌شود.

معاون وزارت جنگ- موضوع داوطلب را بنده قبول دارم چون عمل می‌شود اشتباهى که براى آقایان می‌شود این است که تصور می‌فرمایند که ما یک نفر لیسانسیه را می‌گیریم و می‌گوییم برود گماشته بشود غیر ممکن است همچنین چیزى بنده خودم یک نفر مصدر دارم یک آدمى شلى بود که گماشته بنده بوده و خدمتش را کرد پیش بنده هم استفاده خوبى کرد و الان سه برابر سابق گیرش مى‌آید زور که کسى به کسى نمی‌گوید مى‌فرمایید داوطلب از بین افراد بى‌سواد براى مصدرى گرفته بشود به این عنوان هم بنده حاضرم کلمه داوطلب نوشته شود.

رئیس- آقاى دشتى‏

دشتى- در حقیقت خود این لایحه مطرح نیست بلکه موضوع این حرفى است که آقاى وزیر جنگ در مجلس زدند که اگر مجلس شوراى ملى به همین شکل قبول می‌کند این لایحه را ما تعقیب می‌کنیم و الّا این لایحه را ما پس می‌گیریم اولاً این را عرض می‌کنم که ما نسبت به شخص آقاى معاون وزارت جنگ هیچ نظرى نداریم و به شخص شما اصلاً هیچ اعتراضى نیست و از نظر وضع یک معاون پارلمانى بسیار هم رویه پسندیده‌اى بود چندین روز آمدند اینجا و توضیح دادند مباحثه کردند و تمام کارهاى ایشان موجب تقدیر و ستایش است و نسبت به شخص ایشان به اندازه سر سوزنى ایراد نبوده و نیست بلکه مطالبى که می‌گوییم راجع به همین حرفى است که اینجا آقاى وزیر جنگ گفتند که اگر لایحه را به همین شکل قبول می‌کنید ما تعقیب می‌کنیم و الّا پس می‌گیریم یادم مى‌آید در دو سه سال پیش از این یادداشت‌هاى سر ادواردگرى وزیر امور خارجه انگلیس را می‌خواندم در یک فصلى که راجع به جنگ بین‌المللى بود می‌خواندم که نوشته بود اعتراض کرده بودند که اگر دولت انگلستان قبلاً اطلاع داده بود که ما برله فرانسه داخل جنگ می‌شویم آلمان اعلان جنگ نمی‌داد سر ادواردگرى براى تبرئه خودش می‌گوید من چطور می‌توانم یک چنین اطمینانى را قبلاً بدهم چون ما وزراى انگلیس نوکرهاى مردمان توى خیابان هستیم چطور می‌توانیم اطلاع بدهیم هر چه افکار عمومى ملت به ما حکم می‌کند ما اطاعت می‌کنیم وقتى که جنگ شد اگر مردم انگلیس موافق بودند جنگ می‌کنند و برله فرانسه و روسیه وارد جنگ می‌شوند پس یک ملتى که ما در مشروطیت دنیا است و از بزرگ‌ترین ممالک ملى دنیا است و وزرایش این اندازه با کمال افتخار این حرف را می‌زنند که ما نوکر مردمان توى کوچه هستیم یا توى خیابان هستیم (و حقیقتاً شرف یک حکومت و یک دولتى هم این است که نوکر مردم باشد) و اگر نوکر مردم نخواهد بشوند همین زندگى است که ملاحظه می‌فرمایید اگر بخواهند آقا بالا سر مردم بشوند همین وضعیت است که ملاحظه می‌فرمایید (صحیح است) آن وقت بالاخره همان حکومتى می‌شود که متأسفانه که در شرق می‌کنند یک نفر پیدا می‌شود و مردم را در تحت فشار و زور خودش قرار می‌دهد پس درست است و دولت باید نوکر مردم باشد (صحیح است) مجلس شوراى ملى نماینده افکار مردم است (صحیح است) مجلس شوراى ملى هر چه می‌خواهد باشد امروز وکلاى ملت‌اند و نماینده ملت‌اند سلطنت و حکومت با مجلس شوراى ملى است (صحیح است) و من این را صریحاً می‌گویم این مجلس شوراى ملى که مى‌بینیم این قدر مناعت و بلند نظرى دارد که حاضر نیست به قدر یک سر سوزنى به قدر یک خط از حقوق حاکمیت خودش استفاده نکند (صحیح است صحیح است) یک نفر رئیس‌الوزرایى هیچ معنى ندارد که بگوید یا این طور تصویب کنید یا اگر تصویب نکنید پس می‌گیریم این شکل گفتن این شایسته مجلس شوراى ملى نیست. این معنى ندارد (صحیح است) بلکه حق این بود که اظهار می‌شد چون دولت جدید این لایحه را نخوانده است می‌خواهد یک مطالعه‌اى بکند و می‌خواهد این لایحه را که دولت سابق داده بود چون نخوانده و نظرى درش بکنند (اگر نخوانده بودند و موافق نبودند ممکن بود تشریف مى‌آوردند و می‌گفتند چون دولت سابق تقدیم کرده و من وزیر جنگ شده‌ام می‌خواهم درش یک امعان

+++

نظرى بکنم) از این نظر لایحه را پس می‌گیرم و بعد تقدیم می‌کنیم (وقت هم که داشتند) (صحیح است) نه این که این جورى بگویند من این را پس می‌گیرم این معنى ندارد (صحیح است)؟! این در هیچ یک از پارلمان‌هاى دنیا سابقه ندارد در پارلمان جهنم دره هم سابقه ندارد در حبشه هم سابقه ندارد این معنى ندارد آقا ما تازه از زیر استبداد رضا شاه بیرون رفته‌ایم حالا مى‌افتیم زیر استبداد قوام‌السلطنه (صحیح است) عرض کنم آقاى سرتیپ راجع به اصل موضوعى که فرمودید این کاملاً صحیح است ولى از شما استدعا می‌کنم شما در فرنگ بوده‌اید در ایران هم بوده‌اید واقعاً از شما انصاف می‌خواهم شما در اینجا با طبقه سوم هم معاشرت داشته‌اید آیا وضعیت ما با آنها شبیه است؟ آیا این حرف‌هایى که آقایان می‌زنند کدام یکش دروغ است؟! آیا این صحیح نیست آقا که افسرها سربازهاى ما را به انواع کارهاى پست وا می‌دارند؟ (صحیح است) علت این پیشنهادات آقایان هم همین چیزهایى است که دیده‌اند نظایرى است که دیده‏‌اند حالا می‌گویند این طور نباشد نباید هم باشد (صحیح است) می‌گویند صاحب منصب مصدر لازم دارد بلى ولى باید قناعت بکند به یک نفر سرباز که براى او فقط در اردو و در کارهاى سربازخانه‌اى و نظامى یک گماشته‌اى باشد که به آنها کمک بکند ولى همه آقایان دیده‌اند و بنده خودم هم شخصاً دیده‌ام واقعاً دیده‌ام سرباز آشپزى می‌کند سرباز عملگى می‌کند سرباز نجارى مى کند هر کارى را سرباز می‌کند حتى ممکن است یک سرباز نجار باشد، نجار بوده است، صاحب منصب است او را برده است توى خانه و براى او مبل ساخته است علت این حرف‌ها و این پیشنهادها این چیزها است! (صحیح است) حالا على اى حال مجلس شوراى ملى می‌گوید من این را قبول ندارم من می‌خواهم نظام وظیفه این طور باشد شما چه حق دارید که بگویید اگر این طور نباشد پس می‌گیریم؟ و یا می‌گویید مجلس شوراى ملى اگر رأى به یک ماده نداد این رأى عدم اعتماد تلقى می‌شود. خوب بشود چه اهمیتى دارد؟ شما خیال می‌کنید که مجلس شوراى ملى نمی‌تواند رأى عدم اعتماد بدهد به قوام‌السلطنه و آسمان به زمین می‌آید؟ (صحیح است) آقا صاحب این ملک ملت است و نماینده ملت فعلاً مجلس شورای ملی است و هر کس که می‌خواهد بماند باید با این مجلس شورای ملی کار بکند (صحیح است- احسنت- آفرین)

جمعى از نمایندگان- ختم جلسه- ختم جلسه (صحیح است)

7- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

رئیس- اگر اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است) جلسه آتیه روز یکشنبه پنجم مهر ماه سه ساعت قبل از ظهر دستور هم بقیه این لایحه.

(مجلس بیست دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى

+++‏

یادداشت ها
Parameter:293959!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)