کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 88 صورت مشروح مذاکرات مجلس ملی روز یکشنبه دوازدهم آذر ماه 1329  

 

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین و طرح صورت مجلس جلسه قبل

2- بیانات قبل از دستور آقایان: موقر- دکتر مصدق- گودرزی

3- اعلام تصویب صورت مجلس جلسه قبل

4- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر راه

5- طرح و خاتمه مذاکره لایحه راجع به اعتبار دفع ملخ دریایی.

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 88

صورت مشروح مذاکرات مجلس ملی روز یکشنبه دوازدهم آذر ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین و طرح صورت مجلس جلسه قبل

2- بیانات قبل از دستور آقایان: موقر- دکتر مصدق- گودرزی

3- اعلام تصویب صورت مجلس جلسه قبل

4- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر راه

5- طرح و خاتمه مذاکره لایحه راجع به اعتبار دفع ملخ دریایی.

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس دوساعت و یک ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- قرائت اسامى غائبین و طرح صورت مجلس جلسه قبل‏

رئیس- صورت غائبین جلسه قبل قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه- آقایان: دولت‌آبادى، اورنگ، برومند، نصرتیان، مجتهدى، فقیه‌زاده، فولادوند، دکتر شایگان، طباطبایى.

غائبین بى‌اجازه- آقایان: خاکباز، محمودى، آصف، سنندجى، حسن اکبر، اقبال، شهاب خسروانى، تیمورتاش، ابتهاج، پناهى، امیرقاسم فولادوند، ثقت‌الاسلامى، سودآور، محمد ذوالفقارى، امیر افشارى.

دیر‌آمده با اجازه- آقاى خزیمه علم یک ساعت‏

دیر‌آمدگان بى‌اجازه- آقایان: بهزادى، ارباب‌مهدى، آشتیانى‌زاده، هراتى یک ساعت.

رئیس- نسبت به صورت مجلس جلسه قبل نظرى هست؟ آقاى شوشترى بفرمایید.

شوشترى- استدعا دارم توجه بفرمایید قربان عباراتى از نطق بنده در اینجا قابل تصحیح بود و حذف شده بود اصلاح کردم ولى یک جمله‌اى را عرض می‌کنم تحریف نطق نمایندگان چه در مجلس شوراى ملى و چه در خارج پسندیده نیست براى جلوگیرى از این معنى من استدعا مى‌کنم از مقام ریاست که تصمیمى بگیرند فکرى بفرمایند که عین نطق نمایندگان عصر به عصر در جراید منتشر شود که روزنامه‌هایى که نمی‌فهمند ویا نمی‌خواهند بفهمند ویا تحت اغراض قرار مى‌گیرند نطق نمایندگان را تحریف نکنند.

رئیس- بسیار خوب آقاى پیراسته بفرمایید.

پیراسته- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم طبق ماده 90 آن روز خواستم عرض کنم جلسه از اکثریت افتاد و نشد اجازه می‌فرمایید حالا عرض کنم یا بعد.

رئیس- جلسه آن روز از اکثریت افتاد و نشد بعداً بفرمایید. آقاى صدر‌زاده بفرمایید.

صدر‌زاده- عرض می‌کنم در صورت جلسه یک اشتباه عبارتى دارد یکى راجع به این است که نوشته مورد استیضاح واقع شد اشتباه عبارتى است و تقاضاى رأى اعتماد کردند و اصلاح عبارتى دیگرى هم دارد که اصلاح می‌کنم می‌دهم به تندنویسى.

رئیس- بسیار خوب دیگر نظرى نیست نسبت به صورت جلسه؟ (گفته شد- خیر) فعلاً عده براى رأى کافى نیست تصویب آن بعداً اعلام مى‌شود.

شوشترى- راجع به آن قسمت هم که عرض کردم فکرى بفرمایید.

رئیس- در هیئت رئیسه در این موضوع مکرر صحبت شده و تصمیمى اتخاذ مى‌کنیم، چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند آقاى مجید موقر بفرمایید.

موقر- دراین اواخر چند موضوع با هم تصادف کرده که بهانه‌اى به دست مخبرین خارجى داده ودر اطراف آن یک سوء تعبیراتى کرده‌اند وبراى این موضوع اجازه می‌خواهم که مطالبى عرض کنم یکى موضوع قرارداد بازرگانى ایران و شوروى است البته ایران همی‌شه با همسایگان خود روابط حسنه داشته و به خصوص از لحاظ بازرگانى ما ناچار هستیم که همی‌شه با روس‌ها معاملات بازرگانى داشته باشیم و با این ارتباط و هم مرزى که ما با روس‌ها داریم همی‌شه معاملات بازرگانى ما براى دولت روسیه و ایران داراى منافعى بوده است تا وقتی که با روس ها تجارت آزاد داشتیم اوضاع ما خیلى بهتر بود ولى از زمانى که معامله نداشته‌ایم اوضاع خیلى بدتر شده البته ممکن است با تجدید این قرارداد منافعى

+++

برای طرفین داشته باشد ولی البته تنها امضا کردن کافی نیست نحوه اجرا شرط است بایستی دولت دقت بکند که آنچه امضا می‌شود برای طرفین ملزم باشد و اجرا بشود مثلاً نمونه آنچه بنده می‌توانم عرض کنم ما با روس‌ها یک قرارداد شیلات داشتیم و با این که مواد صریحی در قرارداد شیلات ما داشتیم ولی روی آن عمل نشده: پروتکلی به نمره 57 به تاریخ 27 تیر 1310 مطابق 11 ژانویه 1931 که در جلسه هیئت مدیره کمپانی شیلات ایران و شوروی «ماهی ایران» و به شرکت آقای مصطفی کاظمی رئیس هیئت‌مدیره وقت و ساکانف زاکابدزی از طرف هیئت‌مدیره شوروی این قرارداد امضا شده یکی از مواد این قرارداد این است:«ماده دوم- شغل مدیریت‌عامل تثبیت می‌شود برای طرف شوروی و شغل معاونت برای طرف ایران برای مدت 10 سال یعنی تا اکتبر 1941» در این تاریخ است که روس‌ها در ایران بودند و با این که 10 سال منقضی شده بود مانع شدند که ما بتوانیم از این ماده استفاده بکنیم و بعد از سپری شدن این 10 سال یک نفر ایرانی مدیرعامل شیلات بشود و تقاضای یک سال تمدید کردند یک سال مهلت داده شد سال دوم و سال سوم تقاضا کردند و جنگ تمام شد و دولت ایران با دادن تمدید موافقت نکرد معهذا تا امروز که 23 سال از 25 سال می‌گذرد یک نفر روسی در رأس این مؤسسه قرار گرفته است و ایران نتوانسته است از این ماده استفاده کند منظور این است که نحوه اجرای این قرارداد شرط است اشکالی که ما در ایران داریم کمی قانون نیست شاید در ایران از کشورهای دیگر قوانین بیشتر داشته باشیم ولی اجراء باید خوب باشد اوضاع بد است برای این که قوانین حزب اجرا نمی‌شود به علاوه اساس فلسفه پیدایش انحصاربازی در ایران روی این بوده که از تماس اتباع شوروی با افراد ایرانی کاسته بشود و کمتر بشود روی این اصل انحصاربازی شروع شد حالا روی این تجدید قرارداد می‌توانند عمال شوروی با افراد ایرانی سروکار داشته باشند در صورتی که هنوز انحصارات در ایران باقی است و به اثبات رسیده که دولت همی‌شه بازرگان بسیار بدی بوده است چند معامله‌ای که اخیراً واقع شده و در نتیجه آن فریاد همه بلند شده و در همه جا منعکس است یکی موضوع پنبه بود به طوری که دارند پنبه‌ها را صادر می‌کنند طولی نمی‌کشد که ممکن است کارخانه‌جات از لحاظ پنبه در مضیقه واقع بشوند و دچار تعطیل بشوند و کارگران بیچاره بشوند و به علاوه وقتی که ما مقایسه می‌کنیم می‌بینیم روزی که معامله انجام شده پنبه کیلویی 25/36 ریال معامله شده و در بازار دنیا 40/1 دلار بوده و اینها مسائلی است که غفلت دولت و یا خیانت عمال  دولت در این قضیه روشن است و هر چه هم گفته می‌شود به جایی نمی‌رسد و یکی هم موضوع تنباکوست که آقای کهبد هم سؤالی کردند و تذکر دادند (ناظرزاده- و جوابی هم داده نشد) و بعضی‌ها معتقدند که از این بابت 10 میلیون تومان به دولت ایران ضرر رسیده است و حتی اعلام شد که دیگری حاضر شده با پنج‌میلیون اضافه این معامله به او منتقل شود و همچنین در معامله چایی بعضی‌ها معتقدند نحوة عمل چایی شاید پنجاه‌میلیون تومان به خزانه دولت ضرر وارد آورده اخیراً یک معامله‌ای راجع به قند و شکر واقع شده که بدون مقررات مناقصه و به ضرر مملکت و به نفع فروشنده (این آشکار است در پرونده) وزارت دارایی عمل کرده اینها نشان می‌دهد که این انحصاربازی‌ها به ضرر مملکت است و اساس و پیدایش انحصار که برای جلوگیری از تماس عمال شوروی با مردم بود از بین رفته و بنابراین انحصاربازی فرع زاید بر اصل است و بایستی در این موضوع فکری بشود (شوشتری- باید لغو شود) نمی‌کنند بایستی بکنند دوم موضوع صدای امریکا از رادیوی تهران بود که این هم چون بعداً واقع شده بعضی‌ها می‌خواهند تماس بین این موضوع و موضوع قرارداد بازرگانی با شوروی برقرار سازند (بعضی از نمایندگان- این طور نیست، این طور نیست این دو امر با هم ارتباطی ندارند) بنده می‌خواستم این را توضیح بدهم صدای آمریکا در رادیوی تهران از این جهت پیدا شد موقعی که اعلیحضرت همایونی به آمریکا عزیمت فرمودند برای این که مردم ایران از جریان تشریف‌فرمایی و مسافرت اعلیحضرت همایونی اطلاع حاصل کنند برای اولین دفعه پخش فارسی از صدای امریکا منتشر شد و در تهران نمعکس می‌شد و حق این بود وقتی که اعلیحضرت همایونی برگشتند به ایران این صدا قطع می‌شد ولی قطع نشد و ادامه داشت اما اشکال کار در این است که نحوه قطع صدا مورد ایراد است همین طور که با یک مقدماتی انعکاس صدای امریکا در رادیوی تهران فراهم آمد بایستی قطع صدا هم با تشریفاتی می‌شد ولی چون با تشریفاتی نبود سوءتعبیر شد و به هر جهت سابقه‌ای ندارد که کشوری در کشور دیگر صدای رادیو منعکس بکند و این امری که شده یک امر طبیعی بوده موضوع سوم مسافرت سفیرکبیر امریکا است از تهران به واشنگتن این یک امر عادی است اگر ملاحظه بکنیم خواهیم دید که اغلب سفرا در مواقع ضرورت احضار می‌شوند و توضیحاتی می‌دهند الان سفیرکبیر امریکا در مسکو احضار شده سفیرکبیر انگلستان احضار شده است دنیا یک دنیای غیرعادی است نخست‌وزیر فرانسه به طوری که مطلعید برای مذاکرات بعضی مسائل سیاسی عازم لندن است وزیر خارجه فرانسه به لندن می‌رود انلی به امریکا بنابراین دنیایی است که نمایندگان و دیپلمات‌ها متوجه قضایا هستند و این یک امر طبیعی است به عقیده بنده بنابراین مسافرت سفیر امریکا به امریکا یک امر عادی است و ارتباطی به این قضایا ندارد و البته بنده لازم می‌دانم که اشاره به حسن‌نیت گریدی سفیرکبیر امریکا بکنم این شخص نه‌تنها یک مرد سیاسی است بلکه یک مرد اقتصادی است این مرد در دانشگاه امریکا سالیان دراز پروفسور بوده در یونان هم که سفیرکبیر امریکا بود توانست جلب کمک امریکا را بکند و در ایران هم مجاهدت زیادی کرد که کمک به ایران بکنند و حالا هم که به امریکا رفته شاید برای جلب کمک امریکا است که بتواند جلب توجه آنها را بکند و آنچه به ما وعده داده‌اند به نتیجه عملی برسد (شوشتری- آقا مرا به خیر تو امی‌د نیست شر مرسان ما کمک نمی‌خواهیم) آقای دریفوس در زمان جنگ در ایران بود همه دیدند که این مرد به ایران چه کمک‌های زیادی کرد (شوشتری- این حرف‌ها حالا مقتضی نیست) (ملک‌مدنی- چطور مقتضی نیست؟) و حتی خانم دریفوس مؤسسه‌ای تأسیس کرده است که امروز مورد استفاده همه قرار گرفته است و اگر یک سفیرکبیری خواست با حسن‌نیت خدمت بکند این حرف‌ها صحیح نیست. مؤسسه دریفوس یک مؤسسه بهداشتی است (شوشتری- نباید بگوییم) (ملک‌مدنی- یک روز تجلیل‌شان می‌کردید و امروز فحش می‌دهید بنده وظیفه خودم می‌دانم که این حرف را بزنم) کمک امریکایی‌ها قابل انکار نیست صد سال است که در ایران حسن‌‌نیت داشته‌اند بیمارستان درست کرده‌اند مدارس درست کرده‌اند خدماتی کردند در ایران و هیچ توقعی نداشته‌اند نه توقع اراضی نه توقع سیاسی و مالی نداشته‌اند اینها با حسن‌نیت این کارها را می‌کرده‌اند نباید حق آنها را پایمال کرد موضوع چهارم موضوعی است (آقای شوشتری- توجه بفرمایید آقا) عرض کنم که اخیراً یک مصاحبه‌ای به عمل آمد که اعلیحضرت همایونی راجع به عدم توجه امریکایی‌ها و عدم ایفای قول آنها اشاراتی فرمودند می‌خواستم عرض کنم که این موضوع هم مربوط به قضایای اخیر نبود این برمی گردد به قول‌هایی که چرچیل و روزولت و استالین در زمان جنگ به ایران دادند و آن را بنده اینجا قرائت می‌کنم آن اعلامیه رسمی که آن سران سه دولت بزرگ رسماً انتشار دادند و به ما وعده‌های کمک دادند (حائری‌زاده- این مصاحبه را باید رئیس دولت بکند مقام مقدسی را نباید وارد این جریانات بکنند) اعلامیه 3 دولت راجع به ایران مورخ اول دسامبر 1943 مطابق 9 آذرماه 1322 رئیس‌جمهور کشورهای متحده امریکا، نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی، و نخست‌وزیر ممالکت متحده انگلستان پس از مشورت بین خود و نخست‌وزیر ایران مایلند موافقت سه دولت را راجع به مناسبات خود با ایران اعلام دارد دولت‌های کشورهای متحده امریکا و اتحاد جماهیر شوروی و ممالک متحده انگلستان کمک‌هایی را که ایران در تعقیب جنگ برعلیه دشمن مشترک و مخصوصاً در قسمت تسهیل وسایل حمل و نقل و مهمات از ممالک ماوراء بحار به اتحاد جماهیر شوروی به عمل آورده تصدیق دارند سه دولت نام‌برده تصدیق دارند که این جنگ مشکلات اقتصادی خاصی برای ایران فراهم آورده و موافقت دارند که با در نظر گرفتن احتیاجات سنگینی که عملیات جنگی جهانی بر آنها تحمیل می‌کند و کمی وسایل حمل و نقل در دنیا و همچنین کمی مواد خام و سایر حوایج کشوری کمک‌های اقتصادی خود را تا حد امکان به دولت ایران بدهند (شوشتری- پس کو؟) مطلب این است که راجع به دوره بعد از جنگ، البته این وعده‌هایی بود که به ایران داده شده و چون هنوز عملی نشده و به این موضوع اشاره شد، جای انکار نیست که ملت ایران در زمان جنگ صدمة زیادی دیده است ملت ایران یک ملت صلح‌دوستی است و در اول جنگ هم اعلام داشته بود که یک ملت بی‌طرفی است معهذا برخلاف موازین بین‌المللی آمدند و تعدی به حقوق ما کردند ولی چون ملت ایران همی‌شه خواهان آزادی است طرف متفقین را گرفته و علیه نازی‌ها اعلام جنگ داد و خدماتی انجام داد در حالی که حق این بود که به ملت ایران بیش از اینها کمک و توجه بکنند (دکتر بقایی- کمش را مگر نکردند؟) و چون نکردند این بود که آن بیاناتی که اظهار شد نماینده افکار عمومی بود شاه مظهر افکار عمومی است شاه شب و روز به فکر ملت ایران است و برای سعادت ملت ایران زحمت می‌کشد و آنچه که گفته‌اند برای سعادت ایران است و به نفع ملت ایران خواهد بود (شوشتری- آقا از تعارف کم کن و بر مبلغ افزای) بنده ضمناً می‌خواستم عرض کنم که راجع به اقداماتی که

+++

آقاى انتظام سفیر کبیر ایران در واشنگتن و رئیس مجمع عمومى سازمان ملل متحد براى حفظ صلح کوشش می‌کنند تقدیر بکنم اوضاع خیلى خیلى وخیم است و تقریباً می‌شود گفت دنیا در آستانه جنگ سوم قرار گرفته است آقاى انتظام از شخصیت‌هاى برجسته ایرانى هستند که به واسطه شخصیتى که داشته‌اند در سازمان ملل به ریاست انتخاب شده‌اند سازمان ملل متحد یک محلى است که تمام شخصیت‌هاى برجسته و بزرگ دنیا در آنجا جمع می‌شوند و شخصى را که در آنجا انتخاب می‌کنند جایى نیست که با هو و جنجال بشود آن مقام را به دست آورد و مسلم است که براى شخصیتى که این مرد داشته است به این مقام رسیده باید ایشان بتوانند با مقام و موقعیت خود دنیا را از جنگ برکنار دارد و نجات بدهد و ما هم باید از خداوند بخواهیم که این مرد توفیق پیدا کند (نمایندگان- صحیح است) در خاتمه می‌خواستم تذکرى عرض کرده باشم و آن این است که در برابر این اوضاع غیر عادى که در دنیا پیش آمده حق این است که ما هم توجه بیش‌ترى به اوضاع دنیا و اوضاع خودمان بکنیم و حق این است که از این اختلافات دست برداریم و اتحاد و اتفاق داشته باشیم (عده‌اى از نمایندگان- صحیح است) همان طوری که در تمام دنیا برقرار است امروز دیگر اقلیت و اکثریت در بین نیست اگر جنگ خداى نخواسته پیش بیاید همه تر و خشک با هم می‌سوزند آقایان می‌دانند که در آمریکا دو حزب خیلى قوى و متخاصم وجود دارد یکى حزب دموکرات و یکى جمهوری‌خواه است از رادیو شنیدم و براى نمونه اینجا می‌خواستم عرض کنم که رهبران حزب جمهوری‌خواه آمریکا حزب مخالف دولت اعلام داشته‌اند که نظر به وخامت اوضاع و بحرانى که اخیراً در کره ایجاد شده است اقلیت جمهوری‌خواه کنگره جداً از نقشه‌ها و سیاست دولت پشتیبانى خواهد کرد ودر تصویب لوایح جدید با نمایندگان حزب دموکرات صمیمانه همکارى خواهند نمود بنده می‌خواستم این را عرض کنم که جناب آقاى دکتر مصدق که استاد بنده هستند و بنده افتخار می‌کنم در مکتب پارلمانى شاگرد ایشان هستم اگر بخواهم عرض بکنم توضیح واضحات است فقط می‌خواستم عرض بکنم که امروز روزى نیست که براى مسائل جزئى و کوچک با هم پرخاش بکنیم (دکتر مصدق- صحیح است) و ناسزا بگوییم و یکدیگر را کوچک بکنیم دولت ضعیف بشود و مجلس بدنام بشود و همه از پارلمان متنفر و ناراحت بشوند امروز همه ما بایستى اتحاد بکنیم و سعى بکنیم که در مقابل اوضاع ناگوار بین‌المللى یک نقشه‌هاى مفیدى طرح بکنیم و از خداوند مسئلت بکنیم که همه ما را توفیق بدهد که بتوانیم براى مملکت خدمتى بکنیم بقیه وقتم را به آقاى امینى می‌دهم.‏

عده‌اى از نمایندگان- صحیح است- احسنت‏

رئیس- آقاى موقر یک دقیقه هم اضافه صحبت کردید.

آزاد- جناب آقاى رئیس چون آقاى دکتر می‌خواهند صحبت کنند یک قسمت از وقت بنده را به ایشان لطف بفرمایید.

رئیس- بسیار خوب دکتر مصدق بفرمایید.

دکتر مصدق- اگر عرایض من قدرى طول بکشد امیدوارم که جناب آقاى آزاد راضى بشوند که از وقت ایشان استفاده کنم و اگر از وقت ایشان گذشت امیدوارم که نمایندگان اکثریت موافقت بفرمایند عرایض خودم را عرض کنم اذا یئس الانسان طال لسانه دیشب جبهه ملى تشکیل و مذاکره در این باب شد که دولت انگلیس از رد قرارداد آلمانى راضى نیست و چون ممکن است یا تصمیم گرفته شود که تمدید قرارداد مخالف صلاح ملت ایران است و یا صنایع نفت ملى شود لذا بین سفارت انگلیس و مقامات عالیه این طور مذاکره شده که مجلس شورای ملى منحل گردد و این شائبه به نظر من قابل قبول آمد زیرا شرکت نفت می‌خواست نمایندگان حقیقى ملت در تنفیذ قرارداد 1933 شرکت کنند تا عیب اساسى قرارداد مزبور که در زمان دولت دیکتاتورى منعقد شده و شرایط قانونى انعقاد هر قراردادى را فاقد است مرتفع شود چون که شرط اصلى هر قرارداد این است که امضا کننده و تصویب کنندگان آن صلاحیت انعقاد آن را داشته باشند و براى امضا و تصویب آن هم آزاد و در معرض کره و اجبار نباشند.

یک نظرى به محیط مجلس نهم که قرارداد را تصویب نمود و اقرار آقاى تقى‌زاده که هیچ کس در امضای قرارداد آزاد نبوده است: بطلان آن را ثابت مى‌کند و باز باید این نکته را خاطر‌نشان کنیم که مع‌التأسف مساعى شرکت نفت براى این که در تنفیذ قرارداد الحاقى که قرارداد 1933 را تنفیذ مى‌کند به جایى نرسید و نتیجه معکوس داد چون که مجلس شورای ملى قبل از این که اعتبارنامه‌هاى نمایندگان جبهه ملى از انجمن نظارت انتخابات صادر شود تشکیل گردید و انتخاب کمیسیون‌هاى مجلس قبل از ورود نمایندگان تهران به عمل آمد لذا هیچ یک از نمایندگان جبهه ملى در هیچ یک از کمیسیون‌هاى مجلس عضویت ننمودند و به محض این که قرار شد قرارداد الحاقى در کمیسیون مطرح شود به موجب پیشنهاد آقاى دکتر علوى و عده‌اى دیگر از نمایندگان براى این کار کمیسیون خاصى تشکیل گردید.

و با این که بعد ار ورود نمایندگان جبهه ملى در مجلس شوراى ملى هر کمیسیونى که تشکیل شده هیچ یک از نمایندگان جبهه ملى در آن انتخاب نشده‌اند و همین دیروز بود که براى نظارت در برنامه سال 1329 که 200 میلیون تومان سرمایه این مملکت را در سال 1328 به باد داد کمیسیونى مرکب از 18 نفر از نمایندگان مجلس انتخاب گردید در آن کمیسیون غیر از آقاى آزاد که آن هم نمى‌دانم چطور شد انتخاب شده‌اند از افراد جبهه ملى دیگرى انتخاب نگردید مقصود این نیست که تمام نمایندگان با ما مخالف بوده‌اند بلکه عده‌اى از آقایان نمایندگان هم با انتخاب ما موافق بوده‌اند ولى در اقلیت بوده‌اند.

در صورتی که وقتى انتخابات کمیسیون نفت به عمل آمد 5 نفر از اعضای جبهه ملى به سمت عضویت در کمیسیون نفت انتخاب گردیدند و چون آن طورى که مقصود کمپانى بود نمایندگان جبهه ملى نخواستند عمل کنند و بالطبیعه نمایندگان دیگر عضو جبهه ملى هم با نمایندگان جبهه ملى در قرارداد الحاقیه هم‌صدا شدند لذا شرکت نفت نگران است که اگر مجلس شانزده و این کمیسیون به همین طور باقى بمانند قهراً نمایندگان جبهه ملى در ملى نمودن صنایع نفت موفق مى‌شوند این است که در این دو سه روز زمزمه انحلال مجلس شنیده می‌شود.

خدا را به شهادت مى‌طلبم که نملیندگان جبهه ملى غیر از خیر مملکت و صلح بین‌المللى مطلقاً منظور و مقصودى ندارند منتها این است که مفاد حب‌الشى یعمى و یصم استفاده چند میلیون که به قدر خرج یک روز جنگ انگلیس نیست شرکت را آن قدر کور و کر نموده است که نفع قلیل خود را به حیات یک ملت و صلح بین‌المللى ترجیح می‌دهد در صورتى که شرکت باید در نظر بگیرد که اگر جنگ در گرفت و دول کمونیست فاتح شدند براى آن نه فقط در این مملکت بلکه براى دولت حامى آن هم که دولت انگلیس است در دنیا چیزى باقى نخواهد ماند و چنانچه دول سرمایه‌دارى غلبه کند آن وقت دول مزبور نه تنها به ایران بلکه در دنیا و به تمام دول مسلط می‌شوند پس در این وقت که هر دولتى باید از هر گونه تحریکاتى سبب تسریع جنگ بشود خوددارى کند، شایسته و سزاوار نیست که کارى کنند جنگ بین‌المللى تسریع شود.

مگر نبود که در دوره پانزدهم قرار شرکت نفت مختلط که قریب نصف منافع به ایران تعلق می‌گرفت در مجلس رد شد و قانون 29 مهر ماه 1326 از این نظر تصویب گردید که دولت استیفاى حق ملت ایران را از شرکت بکند و عدم رضایتى که از رد قرار شرکت مختلط ایران و شوروى پیش آمده بود مرتفع شود چه شد که قرار شرکت مختلط که دولت شوروى که یک زمین بایرى مى‌خواست دایر کند و از محصول آن نصف عایدات را براى حق‌الارض ایران که صاحب اصلى معادن نفت است بدهد، تصویب نشد و اکنون شرکت می‌خواهد یک زمین دایرى را که طبق ترازنامه خود قریب دویست میلیون لیره ابنیه و اثاثیه در آن خوابیده است و نفع این سرمایه به تنهایى در سال به ده میلیون لیره بالغ می‌شود عواید آن را مدت 32 سال ببرد و از آن بر طبق صورتى که اینجانب بر اساس عایدات سال 1948 قلمداد کرده‌ام و وزارت دارایى آن را برخلاف 25 میلیون لیره قلمداد نموده بود در حدود 11 میلیون لیره به شرح ذیل به ما بدهد:

1- طبق قرارداد 1933 و قلمدادى خود کمپانى 10 میلیون لیره‏

2- بابت حق دولت ایران از ذخایر بر طبق قرارداد 1933 و تفسیر شرکت 5/ 8 میلیون لیره‏

3- بابت اضافه مالیات و اضافه حق‌الامتیاز بر طبق قرارداد الحاقى 2/ 9 میلیون لیره جمع 18/ 7 میلیون لیره تعیین عایدات دولت بر اساس عایدات 1948 مستلزم این نیست که در مدت 32 سال هر ساله این مبلغ عاید دولت شود چه هر قدر نفت بیش‌تر استخراج شود و قیمت آن ترقى داشته باشد، عایدات شرکت افزوده می‌شود و نتیجه این است که بر عایدات دولت هم اضافه خواهد شد بنابراین چنانچه نفت عایدات زیادترى از این مبلغ به دولت بدهد مستلزم خوبى قرارداد نیست، بلکه روى آن دو اصلى است که فوقاً به آن اشاره شده است.

از وقتى که کمیسیون نفت تشکیل شده با این که قریب یک سال است من حال خوشى ندارم و چند ماه قبل

+++

دکتر معالج امر کرد دو یا سه ماه به کلى استراحت کنم غیر از یک روز سایر ایام مدتى قبل از ساعت قراردادى حاضر شده و مدتى هم بعد از آن ساعت از کمیسیون خارج شدم و از این زحمت فوق‌العاده‌اى که در مقابل زندگى و جان خود تحمل کرده‌ام هیچ مقصودى غیر از این که استیفاى حق ملت ایران بشود نداشتم: چون که دولت‌هاى ما یا دست نشانده و بى‌شخصیت و یا اشخاصى هستند که اگر سوء‌استفاده هم نکنند به این قناعت مى‌نمایند که چند روز بیش‌تر در سر کار باشند و از خزانه دولت بیش‌تر حقوق دریافت کنند.

در روزهاى اخیر که نمى‌دانم شهربانى یا شرکت نفت که در این دولت دولتى تشکیل داده است، دو نفر مأمور در خانه من گذاشته که تا روز قبل هم به وظیفه خود عمل و مأموریت داشتند اسم هر کس را به خانه مى‌آمد بنویسند شماره هر اتومبیلى که در جلو خانه من توقف مى‌کند بردارند.

اینها به این هم قناعت نکرده و یکى از روزها که قریب دو ساعت بعد از ظهر بود و من به اتفاق آقاى صالح از کمیسیون خارج شدیم دونفر اشخاص مشکوک‌الهویه که در آن ساعت معهود نبود مدتى در انتظار بمانند اطراف اتومبیل دیده شده‌اند که آقاى صالح به من گفتند اینها آمده‌اند شما را بشناسند تا بعد وظیفه‌اى که دارند انجام دهند و از آن روز من دادم که اتومبیل من در منزل بماند و هر وقت کارم در مجلس تمام شد به وسیله تلفن خبر کنم و هر روز در مقابل یکى از درهاى مجلس حاضر شود تا کسى از حضور آن مطلع نشود و من از مجلس بروم.

شرکت نفت به این کار قناعت نکرد و اکنون دو روز است که چون روزنامه شاهد اعلان کرده است بعضى از مراسلات سفارت انگلیس را که برخلاف مقررات حقوق بین‌المللى به دولت نوشته شده منتشر کند از انتشار روزنامه شاهد به وسیله مأمورین شهربانى جلوگیرى مى‌کنند به طوری که روز قبل بعضى از نمایندگان جبهه ملى در مجلس مثل آقایان مکى و حائرى‌زاده و دکتر بقایى خودشان حاضر شدند که روزنامه را در شهر توزیع کنند و من به صداى بلند می‌گویم چنانچه باز شهربانى بخواهد مانع انتشار روزنامه مزبور شود به نمایندگان جبهه ملى دستور می‌دهم همگى موزعین روزنامه شاهد شوند و چنانچه آنها نتوانستند از عهده توزیع برآیند از مردمان حساس مملکت از آن مردمی‌که ایمان خود را در مقابل پول و چند ماه حقوق می‌فروشند استعانت کنند. دولت ایران امتیازى به یکى از اتباع دولت انگلیس داد و من نمی‌دانم روى چه اصل دولت انگلیس در کارى که فقط جنبه اقتصادى دارد و مربوط به سیاست بین‌المللى نیست مداخله می‌کند بعد از ملاحظه پرونده‌هاى نفت در کمیسیون و دخالت‌هاى نامشروع دولت انگلیس در این کار جبهه ملى تصمیم گرفت ملى بودن صنعت نفت را اعلام کند و خدا را در این عقیده به شهادت مى‌طلبم که تا صنعت نفت ملى نشود، ملت ایران هیچ وقت روى خوشى و آسایش نخواهد دید و فساد اخلاق در این مملکت به درجه‌اى خواهد رسید که پسر پدر را پدر پسر خود را در نفع شرکت مقتول کند اکنون یکى از صورت‌هاى مجلس دولت ساعد را قرائت می‌کنم تا دنیا قضاوت کند که اهالى ایران به چه ترتیب زندگى مى‌کنند و من چیزى برخلاف حقیقت نگفته‌ام.

جلسه فوق‌العاده روز سه‌شنبه 21 تیر ماه 1328 تحت ریاست جناب آقاى ساعد تشکیل گردید.

وزیر امور خارجه اظهار داشتند که آقاى سفیر کبیر انگلیس ایشان را ملاقات و اظهار داشته‌اند که تردید در امضا و طرح عمومى تأثیرى در حسن مناسبات بین دولتین خواهد داشت. براى این که وقتى دولت پیشنهاد قطعى خود را داد کمپانى یقین داشت با قبول این پیشنهاد دیگر هیچ‌گونه ابهامى باقى نمانده و در تمام مواد موافقت حاصل است و کمپانى حاضر براى پیشنهاد دولت نبوده در نتیجه اقدامات دولت انگلستان کمپانى حاضر شده که 4 میلیون لیره را تضمین کند، حالا اگر باز اشکال شود نتیجه خوبى نخواهد داشت.

مذاکرات مفصلى در اطراف ماده 16 و طرح عمومى به عمل آمد عقیده آقایان وزرا بر این شد که طرح تنظیمى توسط کمپانى برخلاف تبصره 3 ماده 16 صراحت دارد که کمپانى با موافقت دولت طرحى در نظر خواهد گرفت که همه ساله به طور تساعدى عده کارمندان خارجى تقلیل پیدا خواهد کرد و در ماده اشاره به تناسب کارمندان فنى خارجى و ایرانى نیست.

ضمناً جناب آقاى نخست وزیر بیان فرمودند که مستر گس ایشان را ملاقات و اظهار نموده اگر دولت در امضاى طرح عمومى تردید کند آنها نیز از پیشنهاداتى که نسبت به ماده 10 و ماده 11 کرده‌اند عدول خواهند نمود و ضمناً اظهار کرده‌اند که به این ترتیب ناچار به مراجعت لندن خواهند بود. بعد از مذاکرات قرار شد جلسه‌اى تشکیل شود با حضور سفیر کبیر انگلستان و مستر گس در روز چهارشنبه ساعت پنج در خدمت آقاى نخست وزیر با مشارکت آقاى وزیر امور خارجه و وزیر امور دارایى و آقاى عدل تا یک مرتبه دیگر با آقایان اشکال قانونى امر تذکر داده شود شاید بتوان راه حلى پیدا کرد. در روز چهارشنبه 22 تیر ماه 1328 جلسه‌اى با حضور تمام آقایان وزرا تحت ریاست جناب آقاى ساعد تشکیل و نتیجه مذاکرات کمیسیون که با حضور آقایان سفیر کبیر انگلیس و مستر گس و آقایان وزراى امور خارجه و دارایى تشکیل شده بود به اطلاع دولت رسید.

وزیر دارایى اظهار داشتند که از مذاکره با آقایان نتیجه‌اى به دست نیامد و آقایان به هیچ‌وجه حاضر براى صرف‌نظر کردن از طرح عمومى نشده و باز سفیر کبیر انگلیس مطالب گذشته را تجدید کرد اگر این طرح امضا نشود تأثیر سوئى هم در مناسبات بین دولتین خواهد داشت و حتى آقاى وزیر امور خارجه پیشنهاد کردند که ممکن است این طرح عمومى را کنار گذارده ودر ظرف 2 ماه یک موافقت علیحده‌اى بین طرفین برقرار شود. این پیشنهاد را هم قبول نکردند و نظر آقایان این است که اصلاً این طرح عمومى برخلاف ماده 16 فقره سه نیست چون متخصصین ما عقیده دارند که طرح برخلاف اعتبارنامه نخواهد بود چون دولت فقط نظر به تبصره 3 ماده 16 دارد در صورتى که با تلفیق با قسمت 2 رفع اشکال قانونى خواهد شد.

بعد مذاکرات نسبت به طرح عمومى‌شروع و نتیجه از نظر آقایان وزرا بر این شد که قبول این طرح برخلاف ماده 16 است و باز قرار شد در جلسه دیگرى آقاى نخست وزیر و وزیر امور خارجه و سفیر کبیر انگلیس را ملاقات بلکه بشود راه حل جدیدى پیدا کرده روز پنجشنبه 23 تیر ماه جلسه فوق‌العاده هیئت تحت ریاست جناب آقاى ساعت نخست وزیر تشکیل و آقاى وزیر امورخارجه اظهار داشتند جلسه‌اى که قرار بود امروز صبح تشکیل و مذاکره شود نامه‌اى از طرف وزارت دارایى به کمپانى نوشته شود که اصولاض طرح تنظیم شده قابل قبول ما است و دولت موافقت مى‌کند که مطالعات خود را تکمیل ودر ظرف 2 ماه به تصویب هیئت وزیران برساند. بعد مذاکره شد عبارتى که باید به نماینده کمپانى نوشته شود به این شرح تنظیم و موافقت گردید « وزارت دارایى قبول می‌نماید که در ظرف دو ماه طرح عمومى را که باید بر طبق بند 3 ماده 16 مطالعه و تهیه شود با موافقت نظر طرفین تنظیم کرده ودر ظرف مدت مزبور آن را براى تصویب هیئت وزیران پیشنهاد نماید »

قرار شد وزیر دارایى این طرح را به اطلاع مستر گس برساند بعد نسبت به قرارداد متمم مجدداً مذاکره و ترجمه آن قرائت و آقایان هر کدام به شرح زیر اظهار نظر نمودند. در قسمت مواد متمم قرارداد تمام آقایان درتمام قسمت‌ها موافق بودند چون مکرر در جلسات گذشته مذاکره شده و موافقت شده بوده است.

در قسمت پاراگراف 10 عقیده آقایان این شد که چون کمپانى حاضر براى قبول فرمول دولت نشدند فرمول زیر را که عبارت است از این شرح «با پرداخت مبالغ فوق توسط کمپانى دولت و کمپانى تصدیق می‌نماید که فقط تعهداتى که در مورد فقرات آ- و- ب قسمت 1 ماده 10 و ماده 11 امتیازنامه و هم‌چنین نسبت بر رزرو عمومى دانسته‌اند تا تاریخ 31 دسامبر 1948 کاملاً انجام شده است» به این طریق اظهار نمودند.

آقاى سپهبد امیر احمدى وزیر جنگ- آقاى فهیمى وزیر مشاور- آقاى حکمت وزیر امورخارجه- آقاى دکتر اقبال وزیر کشور- آقاى عدل وزیر مشاور- آقاى سیاح وزیر راه- آقاى اشترى وزیر اقتصاد ملى- آقاى دکتر زنگنه وزیر معارف- آقاى دکتر طاهرى وزیر مشاور- آقاى دکتر اعلم‌الملک وزیر بهدارى- آقاى گلشاییان وزیر دارایى با فرمول پاراگراف 10 موافق بودند. آقاى دکتر مقبل وزیر کشاورزى و آقاى دکتر سجادى وزیر دادگسترى نظر خود را کتباً مرقوم داشتند.

جناب آقاى ساعد هم با نظر اکثریت موافق بودند و قرار شد موضوع در جلسه سرى مجلس به اطلاع نمایندگان برسد.

محل امضاهاى وزرا و نخست وزیر

اینجانب با تصویب طرح قسمت مالى فقط به شرح قطعى تسلیم طرح در اولین جلسه مجلس شوراى ملى براى تصویب موافقت دارم‏

دکتر محمد سجادى 23/ 4/ 28

با عبارت پاراگراف ماده 10 موافق نیستم مگر این که نوشته شود اختلافات بین دولت شاهنشاهى

+++

و کمپانى مسلماً و به طریق دوستانه خاتمه یافته است به آن که تصریح شود که تعهدات کمپانى تا کنون انجام یافته.

دکتر احمد مقبل‏

در خاتمه از عموم طبقات و اشخاص حساس و وطن‌پرست که در موقع رد لایحه الحاقى از نمایندگان جبهه در کمیسیون نفت نوازش و خدمت آنها را مورد تقدیر قرار داده‌اند تشکر مى‌کنم و چنانچه نتوانستم به تمام مراسلات جواب بدهم و از تمام هموطنان سپاسگزارى کنم علت غیر از این که ناتوان بودم چیز دیگر نبوده است و باز متذکر می‌شوم که رد لایحه الحاقى چیزى نیست که منافع ملت ایران را تأمین کند بلکه منافع ملت ایران وقتى تأمین خواهد شد که صنعت نفت در تمام مملکت ملى اعلان شود و الا در آخر این دوره که نمایندگان راجع به انتخابات خود براى دوره 17 گرفتار می‌شوند و یا بعد از انحلال این مجلس دولت لایحه‌اى در دوره 17 خواهد آورد که چند میلیون اضافه از آنچه در قرارداد الحاقى شرط شده بود از کمپانى گرفته‌اند و چون نمایندگان جبهه ملى هم در آن مجلس نخواهند بود، لایحه مزبور بدون تأخیر تصویب مى‌شود.

رئیس- آقاى گودرزى‏

گودرزى- اگر چه مطلبى که می‌خواهم عرض کنم مربوط به موضوعى است که جا دارد در اطراف آن به تفصیل سخن راند تا حق مطلب ادا شود ولى چون یک ربع وقت نطق قبل از دستور اجازه طول کلام را نمى‌دهد عرض بنده مختصر خواهد بود عرضم مربوط به بیکارى و علل و جهات و تأثیر آن در جامعه و وسایل و مصالح رفع آن و اشاره به مشاغل تولیدى است که در آنها بیکاران کشور را می‌توان به کار واداشت.

صرف نظر از مطالبی که نسبت به اوضاع کشور گفته می‌شود ما با یک حقیقت واضح و روشنى رو به رو هستیم که نمی‌خواستیم و نمی‌خواهیم خود را با آن آشنا ساخته و آشنا سازیم در کشور ما مشکلات فراوانى موجود است که منشأ آن اعم از این که بى‌دقتى اولیاى کشور یا عدم توجه دولت‌هاى وقت یا تأثیر سیاست خارجى باشد باید در رفع آن کوشید- ما نباید در حل معضلات کشور و رفع مشکلات چشم به دست دیگران دوخته امیدوار باشیم که اوضاع آشفته اقتصادى ما و بیکارى تقریباً عمومى و فقر و پریشانى ناشى از این امور را هزاران درد بی‌درمان دیگر ما را دیگران چاره سازند و درمان نمایند.

همه کس می‌داند و محتاج به توضیح و استدلال نیست که کار ثروت است و بیکارى فقر و فاقه‏

ام‌الفساد و مادر تمام مفاسد جهان کنونى بیکارى است.

بیکارى اساس نارضایتی‌ها و منشأ یأس و حرمان بوده مردم بیکار ملت فقیر و پریشان را تشکیل می‌دهند مردمی‌که دچار بلاى خانمان برانداز فقر و پریشانى شده باشد بیچاره و مأیوس شده مستعد ارتکاب هر عمل شومى می‌شوند ودست به هر کار پست و خانمان‌سوزى می‌زند- از مردم آماده به کار پریشان روزگارى که حسرت یک روز کار را براى تحصیل لقمه نان می‌برند نباید انتظار تقوا و فضیلت داشت- از جوانان تحصیل کرده ما که در فهم و فراست و عقل و کیاست و هوش و استعداد بر اغلب جوانان ملل راقیه دنیا برترى دارند و شب‌ها از بیکارى سر بى‌شام می‌گذارند و بامداد براى آن که بر اثر فشار فقر و تنگدستى گرد افکار شوم و شیطانى نگردند و نام پاک ایرانى را ننگین ننمایند خود را در برابر مردم آتش می‌زنند بیش از این تقوا و از خود گذشتگى نمی‌توان توقع داشت و باید براى این‌گونه افرادی که بر باتقوا‌ترین مردم جهان برترى دارند کار تهیه کرد.

پس اساس و علت‌العلل این مشکل مهم ما این است که قوه تولید ما کم است- اگر اعم و اغلب مردم ما فقیر و کم ثروتند براى این است که جمع کل تولید ما تکافو با مصرف جمعیت نمی‌کند اگر صادرات ما ناقابل است ناشى از این است که قوه تولید ما ضعیف است و اگر قوه تولید ما ناچیز است براى این است که مشاغل تولیدى ما که عموماً امور کشاورزى است با وسایل و مصالح بسیار کهنه و خیلى قدیمى انجام می‌شود و طرز حاضر کردن اراضى براى زراعت و شخم و تخم‌کارى آبیارى و بهره‌بردارى ما طورى است که کشاورز موفق به تحصیل هزینه کشاورزى خود نمی‌شود و همین که کشاورز دید از این کار چیزى به دست نمی‌آورد و حاصل رنج او چنگى به دل نمی‌زند و دردى از او دوا نمی‌کند دست از کشت برداشته بیکار شده براى تأمین قوت لایموت خود و اهل و فرزندانش به حکم، با گرسنگى قوت پرهیز نماید- افلاس عنان از تقوا برهاند دست به هر کار شوم و خطرناکى می‌زند.

چاره بیکارى مهم‌ترین مطلبى که سران ملل راقیه جهان کنونى به آن اهمیت خاصى داده و در حال حاضر به آن توجه مخصوص داشته و در رفع آن با کمال قوا همت می‌گمارند مشکل بیکارى است (پیراسته- صحیح است) ما هم باید به این کار توجه مخصوص داشته در خور هوش و استعداد و دانش و معلومات بیکاران خود براى آنها کار تهیه کنیم (پیراسته- صحیح است) خوشبختانه و به فضل خدا منابع مشاغل تولیدى و وسایل و مصالح کار یعنى ذخایر و معادن و جنگل‌ها و اراضى قابل کشت و زرع کشور ما به اندازه زیاد و فراوان است که اگر ما با وسایل جدید در استخراج و استحصال آنها بکوشیم چندین برابر جمعیت کنونى کشور را شاغل مشاغل تولیدى مفید و با ارزش کرده از حاصل کار آنها ثروتمندانى بر کشور افزوده مقادیر کثیرى به ثروت عمومى‌ کشور اضافه می‌کنیم (شوشترى- صحیح است) در کشاورزى باید با وسایل جدید مجهز شد و به ماشین‌هاى قوى توسل جست و در اراضى پهناور و وسیع زراعتى به تولید عظیم و به کشت و زراعت پرداخت تا محصول ارزان و فراوان و مرغوب وارد بازارهاى جهان کرده رقابت تولید کنندگان کشورهاى دیگر را در هم شکست و از فواید و منابع سرشارى که از این باب وارد کشور می‌کنیم (صحیح است) مردم را دارا و ملى و کشور را ثروتمند نماییم امروز در کشور ما بهاى حمل و نقل گران است و طرق ارتباط اغلب خراب و ویران نواقص کار از این باب به حدى است که کرایه حمل اجناس از نقطه به نقطه دیگر کشور بیش از بهاى حمل آن از کشورى به کشور دیگر جهان می‌باشد باید با تعمیر طرق ارتباط و تعیین بهاى عادله حمل و نقل چرخ صادرات کشور را به کار اندازیم تا دارندگان اجناس جرأت صدور آن را از کشور پیدا کنند تا صادرات ما رونقى پیدا نماید باید صنایع ضرورى کشور را تقویت کنیم تا مایحتاج ضرورى مردم را مانند قند و قماش و چاى و امثال آن را بهتر و بیش‌تر و ارزان‌تر تهیه کنند و از این باب احتیاج به خارج نداشته از تعداد زیادى واردات بکاهیم با تصدیق به این که تولید فراوان و ارزان و مرغوب محصول کشاورزى موجب تأمین ارزاق عمومى و تحصیل ثروت از راه صدور آن به کشورهاى دیگر بوده و خود عامل بسیار مؤثرى در بهبود وضع صادرات کشور است نباید این نکته را از نظر دور داشت که کالاهاى کشاورزى همیشه محصول کم رقیب و پر مشترى در بازار جهان نیست و ملل دیگر هم نظایر و امثال آنها را دارند و ارزان‌تر از ما در بازارهاى جهان عرضه مى‌کنند.

مثلاً از جمله محصول کشاورزى ما برنج است که براى صدور آن به بازار آزاد جهان باید از ساحل بحر خزر تا کنار دریاى عمان و اقیانوس هند کرایه حمل آن را داد از آنجا به بازار منظور برسانیم تازه در کنار دریاهاى نامبرده کشور هندوستان و پاکستان و جزایر سیلان داراى همین محصول هستند در صورتى که جنس ما و آنها در مقصد به یک قیمت به فروش رسد آنها سود می‌برند و ما زیان مى‌بینیم زیرا از ساحل بحر خزر تا کنار اقیانوس هند بیش‌تر از آنها بهاى حمل و نقل دادیم همین طور است پنبه ما در قبال پنبه مصر وخشکبار ما در برابر خشکبار ترکیه و غله و سایر کالاهاى کشاورزى ما در مقابل کالاهاى نظیر آن که در کشورهاى دیگر به عمل می‌آید پس باید علاوه بر تولید عظیم و ارزان و مرغوب محصول کشاورزى دست به تهیه و تحصیل کالاهایى بزنیم که در بازار جهان کم رقیب و پر مشترى باشد خوشبختانه در کشور ما این نوع کالا به حد وفور وجود دارد و آن ذخایر و معادن ما است مانند نفت که در بازارهاى جهان براى تحصیل آن سر و دست مى‌شکنند و طلا مى‌دهند و سرب که در اغلب کشورهاى خارج مشترى داشته و در داخله کشور هم مصرف زیادى دارد نمک که در جزایر جنوب ما فراوان است و گاهى به صورت کوه‌هاى نمک وجود داشته از کشور ژاپن تا پاکستان تمام کشورهاى آسیایى ساحل اقیانوس کبیر و اقیانوس هند مشترى آن هستند همین طور است خاک سرخ و گوگرد و سایر فلزات قیمتى معادن ما براى استخراج این معادن و استحصال ذخایر کشور باید در قانون و نظامات معادن که در بهمن 1317 وضع و تدوین شده تجدید نظر به عمل آمده دست و پاى مردم را باز گذاشت تا نیرو و استعداد و هوش و معلومات و سرمایه خود را در این راه به کار انداخته و از آزادى اراده و ابتکار شخصى خود استفاده کرده کشور را در اثر مساعى و سرمایه خود غنى و ثروتمند نمایند دولت استخراج کننده خوبى نیست زیرا سوابق و دفاتر دولتى نشان می‌دهند از وقتی که دولت متصدى امر استخراج معادن شده است نه تنها سودى از این عمل خود نبرده بلکه همیشه زیان دیده است پس باید دید کشور هاى دیگر در این گونه امور چه می‌کنند و ما هم همان طور اقدام کنیم تا نتیجه خوب بگیریم در آمریکا هر صاحب ملکى مالک معدن موجود در آن بوده می‌تواند به استخراج

+++

آن اقدام کند در معدن (کلرادو) همین که وجود طلا ثابت شد مردم آزادانه گروه انبوهى به آن روى آورده سرمایه و نیروى خود را در آن به کار انداختند علاوه بر این که هر یک از حاصل کار و زحمت خود ثروتمند شدند دولت هم از راه عوارض و مالیات طلاى زیادى به دست آورد و بر ثروت عمومى ‌کشور و طلاى موجود مملکت نیز مقادیر کثیرى افزود و در صحراى فقر و بیابان بى‌بر محل کشف معدن طلا هم شهر زیباى بزرگى بنا شده است و یک شهر بر تعداد شهرهاى آمریکا اضافه شد در روسیه تزارى هم هر مالک ملکى صاحب معدن موجود در آن ملک بوده و از این لحاظ هر بقالى در ملک خود چاه می‌کند و نفت استخراج مى‌کرد در کشور ما در اثر دخالت دولت استخراج نفت در اراضى پهناور جنوب شرقى و مرکز و شمال کشور یعنى محوطه خارج از منطقه دخالت کمپانى متعدى و غاصب نفت جنوب سال‌ها است که به نتیجه نرسیده بلکه افسانه و طلسم شده است و معلوم نیست چرا این افسانه به حقیقت پیوستنى نبوده در این طلسم شکستنى نیست به هر حال قانون و نظامات معادن که در بهمن 1317 وضع شده برخلاف مقتضیات کنونى کشور بوده باید تجدید نظر شود تا وقتی که این قانون در جریان است دولت باید جزو ماشین‌هاى کشاورزى و صنعتى که از آمریکا می‌گیرد چند دستگاه ماشین عظیم حفارى خواسته چند چاه در نقاطى که نفت آن تقریباً آشکار و هویدا است حفر و اقلاً احتیاجات داخلى کشور را در باب سوخت خانه‌ها و گرمابه‌ها و نانوایی‌ها و خوراک‌پزى و سایر امور کشور که غالباً با نفت در جریان است تأمین نماید و از طرق مذکوره ریشه فقر و مسکنت و بیکارى یعنى بیخ و بن فساد کشور را بر کند (پیراسته- صحیح است) عرض دیگر بنده راجع به ترفیع قضات است که سابقاً آقاى پیراسته در این باب توضیح لازم دادند بنده همین قدر عرض می‌کنم که رعایت‏ حال این دسته مردم شریف که شاغل مشاغل مهم قضایى هستند بر ما واجب است اوضاع پریشان معاش آنها ایجاب می‌کند که از طرف نمایندگان محترم در این خصوص توجه مخصوص به عمل آید (پیراسته- صحیح است) عرض دیگر بنده راجع به سخت‌گیری‌هاى مأمورین دولت نسبت به کشاورزان پنبه است که اغلب مردمانى بی‌چیز و ناتوانند و حاصل رنج سالیانه آنها منحصر به پنبه است که امسال که تازه دارد بازار این کالا رواجى پیدا می‌کند مأمورین دولت از باب آن که سال گذشته به حساب ارزانى نرخ پیش‌پرداخت‌هایى کرده و وعده‌هایى داده‌اند می‌خواهند جنس را به قیمت ارزان سابق از آنها بخرند از این باب تضییقاتى بر آنها روا داشته و اقسام مشکلات را براى جلوگیرى از فروش جنس در بازار آزاد براى آنها فراهم مى‌کنند (دکتر جلالى- صحیح است) ما از رئیس محترم دولت که خود از طرفداران جدى اصول کشاورزى و ترقى و توسعه آن است و از حمات قوى کشاورزان هستند انتظار داریم توجه خاصى در این باب فرموده رفع زحمت از کشاورزان مرقوم بفرمایند که تعداد زیادى بیکار بر بیکاران کشور افزوده نشود.

نمایندگان- صحیح است احسنت‏.

3- اعلام تصویب صورت مجلس جلسه قبل‏

رئیس- عده کافى است تصویب صورت مجلس جلسه قبل اعلام مى‌شود.

4- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر راه‏

رئیس- آقاى وزیر راه لایحه‌اى دارند بفرمایید.

وزیر راه- نظر به اهمیت اقتصادى در لزوم تکمیل راه شیراز به اهواز لایحه‌ای است که تقدیم مجلس شورای ملى می‌شود و عیناً حضور جناب آقاى رئیس تقدیم مى‌شود.

شوشترى- انشاء‌الله راه گنبد به بجنورد را هم درست می‌کنید.

رئیس- به کمیسیون راه فرستاده می‌شود آقاى وزیر دارایى.

5- طرح و خاتمه مذاکره لایحه راجع به اعتبار دفع ملخ دریایى‏

وزیر دارایى- خواستم به استحضار آقایان نمایندگان محترم برسانم که جناب آقاى دکتر مصدق در ضمن بیانات‌شان فرمودند که مطابق شایعاتى که هست به مقامات عالیه گفته شده است که بایستى مجلس شوراى ملى منحل شود این اخبار و این مسائل جداً مورد تکذیب است و به هیچ‌وجه نیست و اگر شایعاتى هم داده شد این شایعات مثل تمام شایعات دیگر که داده می‌شود تمام مغرضانه است صرف‌نظر از این مطلب خواستم به استحضار آقایان محترم برسانم که یک لایحه‌اى که فوریتش را هم مجلس شورای ملى تصویب کرده است و آن لایحه راجع به مبارزه با آفت ملخ است که در حال حاضر تمام جنوب ایران را تهدید مى‌کند می‌خواستم از مجلس محترم استدعا کنم که این لایحه و یک لایحه دیگرى را که راجع به اجازه انتشار اسکناس‌هاى بیست تومانى است بدون این که بر میزان اسکناس‌هایى که در جریان است افزوده شود و این هم از تصویب کمیسیون‌هاى مربوطه گذشته است مطرح بشود (صحیح است)

آزاد- خوب بود یک لایحه‌اى براى این ملخ‌هاى دو پا می‌آوردید که کم‌تر بدزدند.

رئیس- فوریت این لایحه را مجلس رأى داده حالا قرائت مى‌شود.

( لایحه به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى به طوری که خاطر نمایندگان محترم استحضار دارد هجوم ملخ دریایى آفت مهیبى براى مراتع و مزارع کشور مى‌باشد و ایجاب می‌نماید که سریعاً وسایل مبارزه با آفت مذکور فراهم گردد و الا جلوگیرى از آن میسر نبوده و خسارات وارده بسیار گران تمام خواهد شد و از طرفى چون اعتبار دفع آفات منظور در بودجه وزارت کشاورزى به قدرى است که حتى وزارت نامبرده به زحمت می‌تواند با استفاده از آن براى دفع آفات جزئى و معمولى توفیق حاصل نماید لهذا ماده واحده زیر با قید فوریت پیشنهاد و استدعاى تصویب آن را دارد:

ماده واحده- براى تهیه وسایل مقدماتى و مبارزه با ملخ دریایى مبلغ چهل میلیون ریال اعتبار مزبور را از محل درآمد عمومى سال 1329 کشور به تدریجى که مورد مصرف پیدا مى‌شود بر طبق درخواست وزارت کشاورزى در اختیار وزارت نامبرده بگذارد.

تبصره- هر مبلغ از اعتبار مزبور در سال آینده مورد مصرف پیدا کند از درآمد عمومى سال مزبور قابل تعهد و پرداخت خواهد بود.

رئیس- آقاى رضوى (کشاورز‌صدر- بنده اول اجازه خواسته بودم) آقا ورقه دارد در خارج اسم‌نویسى شده است اگر وقت زیاد آمد آن وقت اشخاصى که در مجلس اجازه خواسته‌اند صحبت مى‌کنند.

رضوى- شاید هیچ کجاى کشور به قدر فارس و سایر نواحى جنوبى به خصوص در این سنوات اخیر از آفات ارضى و سمارى متضرر نشده باشد کم‌تر سالى است که متأسفانه با آفت ملخ یا سن یا کم آبى از وقتى که بنده خاطرم مى‌آید مبتلا نباشیم (افشار‌صادقى- آذربایجان هم همین طور است) حالا آن نواحى را بنده عرض مى‌کنم راجع به آنجاها همان طورى است که آقا می‌فرمایید ملخ سابق بر این گفتگو بود که هر وقت خداى نخواسته شیوع و بروز پیدا کند مدتى دوام پیدا خواهد کرد و چندین سال طول خواهد کشید که به اصطلاح خود رعایا برافتد اگر بنا بود همان طور که آنها مى‌گویند هفت سال متوالى خداى نخواسته ملخ خوراکى بشود و سایر آفات پیش بیاید اساساً رنگ آبادى از جنوب کشور برداشته مى‌شود از این جهت است که هیچ دسته‌اى به قدر فارس‌ها از گفتگوى این موضوع بیش‌تر در وحشت نیستند و اگر بنده سعى کرده‌ام که در این رویه وارد بشوم و صحبت کنم براى این است که حس نمى‌کردم که مخالفتى اساساً در این موضوع داشته باشد ولى بنده مخالفتم فقط در یک موضوعى است که الان می‌خواهم خاطر آقاى وزیر کشاورزى و کلیه اعضاى هیئت دولت را جلب کنم و آن این است که فارس معروف بود سن‌گیر نیست که نمی‌دانم از باب استعداد زمین بود یا این که تصادف نکرده بود ودر بین مردم و پیرمردها و دهاقین این معنى شیوع داشت، سن هم علاوه بر آفات شد و الا می‌گفتند این مطلبى نیست چیزى نیست مختصر است و زود تمام می‌شود به این که مطلعین می‌گفتند منظور این بود که زود خاتمه پیدا کند اما آنچه بنده خاطرم هست متجاوز از چهار پنج سال ما اینجا با وزارت کشاورزى و سایر مقامات مربوطه مذاکره کردیم براى این که با این سن مبارزه شود و حتى در یک سالى هم خاطرم نیست که وزیر کشاورزى کى بود که گفتند آخرین دواى این کار پیدا شد و آن مگس تلنمؤس است که پارازیته می‌کند و می‌تواند به این که این آفت را از فارس براندازد تا امروز که من دارم اینجا حرف می‌زنم با وجود دادن اعتبارات و رفتن به مبارزه این عمل انجام نشده البته این موجب نخواهد بود که یک وضعیتى که جنبه بین‌المللى پیدا کرده اقدام سریعى نشود ولى می‌خواستم استدعا بکنم که براى ملخ اولاً یک عده کارمند مطلع باید استخدام بشوند و ضمناً مردمانى باشند با ایمان که بتوانند این کار را بکنند هر یک دقیقه مسامحه علاوه بر این که سایر انواع ناراحتى‌ها براى آنها پیدا می‌شود ممکن است که ضررهایى براى کشور باشد در مملکت ما در آن سنواتى که کم آبى بود ملخ هم بود و سایر آفات هم وجود داشت معذلک بنده

+++

شنیده بودم که جز سالیانى که جنبه تاریخى پیدا می‌کرد گندم و محصول کم نمى‌آمد که ما اساساً محتاج و نیازمند خارج بشویم و اگر خداى نخواسته نیازمند خارج می‌شدیم با نبودن وسایل و دور بودن ممالک از همدیگر و نبودن وسیله ممکن بود که اساساً این احتیاج منجر به مرگ جمع کثیرى بشود ولى این موضوع خیلى کم پیش می‌آید و آنچه ما خاطر داشتیم اگر یک سالى کم بود سال‌هاى دیگر با نبودن ادارات غله و سایر قسمت‌هاى ادارى که براى رعایت ثبات گندم و غلات به کار رفته یا نبودن هیچ یک از آنها خود مردم وضعیت غلات را جورى رعایت می‌کردند که اگر احیاناً حاصل هم خوب نبود که تا یکى دو سال می‌شد تأمین کرد بنده بسیار متعجب و متأسف شدم که در سال گذشته کشور ما احتیاج پیدا کرد که دویست هزار تن از خارج گندم وارد کند و این رقم براى هر ایرانى واقعاً رقت‌آور بود براى این که ما دعوى می‌کنیم که مملکت ما مملکت فلاحتى است اول قسمت فلاحتى هم که هیچ دهستان و هیچ دهى نیست که از آن اطلاع نداشته باشد موضوع گندم است معهذا در سنوات گذشته با وجود فراوانى گندم با وجود اداره غله با وجود سیلو با پیش‌بینى‌هاى لازم موجب بشود که معذلک دویست هزار تن غله از خارج وارد کنیم اینها یک چیزهایى است یک تهدیداتى است که مردمانى که یک قدرى مطلع نیستند از شنیدن این وقایع مرتعش می‌شوند بنابراین بنده از آقاى وزیر کشاورزى می‌خواستم خواهش کنم که براى مبارزه با این آفات هر چه زودتر اقدامى بفرمایند و البته این اعتبار از اقلامى هم نیست که آقایان نمایندگان محترم بخواهند در این موضوع ابا بکنند ولى چیزى که هست اگر خداى نخواسته دینارى از این وجوه به مصرف غیر خودش برسد واقعاً تنها درجه خیانت و اجحاف نیست به آب و خاک انجام گرفته و من در مرحله اول به نام اصلاح کشور و در مرحله دوم به نام صلاح جنوب ایران از آقایان استدعا می‌کنم که یک مأمورینى براى این کار معین بفرمایند که دلسوز باشد و دنبال این کار بروند.

رئیس- آقاى نورالدین امامى‏

نورالدین امامى- بنده قبل از این که جناب آقاى رضوى شیرازى پشت تریبون تشریف بیاورند تعجب می‌کردم که ایشان در این قسمت مخالفند در صورتی که حمله ملخ و هجوم آن و خطراتش بیش‌تر در قسمت جنوب ایران است ولى معلوم شد بیانات ایشان به اسم مخالف و با لباس مخالف براى تأیید نظر دولت و توجه نمایندگان مجلس شوراى ملى براى تسریع در تصویب این لایحه است من تصور می‌کنم آقاى وزیر کشاورزى که نمایندگان مجلس شوراى ملى هیچ موقع در مواقع حساس از مساعدت و کمک کوتاهى و مضایقه نکرده‌اند ولى یک قسمتش را باید جنابعالى توجه بفرمایید که این چهل میلیون ریال و یا چهار میلیون تومان از کیسه ملتى در می‌آید که شانزده میلیون پا برهنه دارد همان طور که جناب آقاى آزاد اینجا تذکر فرمودند کارى کنید که این چهار میلیون تومان را ملخ‌هاى دو پا از بین نبرند و ملخ‌هاى پردار و خطرناک در جاى خود باقى بمانند این است که مخصوصاً در این قسمت باید توجه کاملى بشود اولاً در انتخاب مأمورین صد در صد توجه بشود و یکى دیگر این که توجه بشود که این چهل میلیون ریال همه صرف فوق‌العاده و خرج سفر نشود و مخصوصاً توجه آقاى وزیر کشاورزى به این قسمت جلب شود که نسبت به موضع آذربایجان به خصوص دفع آفت سردرختى آذربایجان یک توجهى بشود که اینک میکروب سر‌درختى آذربایجان را به قدرى تهدید مى‌کند که من مى‌ترسم تا چند سال دیگر سر‌درختى در آذربایجان وجود نداشته باشد و این سم‌ها و دواهایى که براى دولت تهیه مى‌شود هر سال قیمت آن را نسبت به سال گذشته دو برابر مى‌گیرند و علاوه بر این او را در دسترس رعایا و زارعین و باغداران نمى‌گذارند که صد در صد از اول سال شروع به مبارزه بکنند این قسمت را خواهش مى‌کنم توجه بیش‌ترى بفرمایید و تصور می‌کنم که اعتبار زیادى هم لازم ندارد و اگر هم لازم دارد زودتر توجه بفرمایید انجام بشود براى این که آذربایجان تمام محصولش سر‌درختى است و این سر‌درختى از بین می‌رود این قسمت را توجه بفرمایید که چون کفایت مذاکرات شده و تصور نمی‌کنم کسى مخالف این موضوع باشد و احتیاج ندارد که بنده مفصل در این قسمت صحبت بکنم.‏

رئیس- پیشنهادى راجع به کفایت مذاکرات رسیده است که قرائت می‌شود.

( پیشنهاد آقاى صدر‌زاده به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى راجع به لایحه تقاضاى اعتبار براى مبارزه با ملخ تمنا می‌کنم بعد از بیانات یک نفر مخالف و یک نفر موافق به کفایت مذاکرات رأى گرفته شود،

 نظیر همین پیشنهاد از طرف آقایان کشاورز‌صدر و ملک‌مدنى رسیده است.‏

( گفته شد- مخالفى نیست)

وزیر کشاورزى- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

وزیر کشاورزى- بنده از توجه آقایان نمایندگان محترم به این موضوع و از تسریعى که در این امر شده است خیلى متشکرم، موضوع ملخ متأسفانه اولین دفعه نیست که به ایران هجوم کرده است اگر آقایان به خاطر داشته باشند در 1308 هم مملکت ما مواجه با هجوم ملخ شد و حتى ملخ تا نزدیکی‌هاى شهر تهران آمد در جاده‌ها وقتى عبور می‌کردند مقدار زیادى ملخ دیده شد دو مرتبه در سال 1322 گویا باز مواجه با هجوم ملخ بود و خوشبختانه وزارت کشاورزى موفق شد که جلوگیرى از ملخ بکند

از هفت هشت سال به این طرف همان طور که یک مرتبه دیگر هم خدمت آقایان عرض کرده بودم ملخ دریایى هر ده سال یک مرتبه یا کم‌تر یا زیادتر به ایران هجوم مى‌آورد و یک آفت بین‌المللى است از عربستان و هندوستان و از آنجاها حرکت می‌کند و به مقدار زیادى به ایران مى‌آید و الان هم مطابق اطلاعاتى که در دست است تمام سواحل جنوب ایران در معرض هجوم ملخ است و وقتى که ملخ در حال پرواز باشد وسیله‌اى براى جلوگیرى نداریم ما نهایت دقت را کردیم و پیش‌بینى کردیم مأمورین فنى هم همه جا گذاشتیم که همه جا نقشه‌بردارى کنند و جاهایى که ملخ تخم‌گذارى مى‌کند آنجا را مراقب باشند که بعد از این که ملخ از تخم بیرون آمد ما بتوانیم مبارزه کنیم و با نهایت تأسف سطحى که آلوده به ملخ شده است به قدرى زیاد است که ما امید نداریم که خودمان به تنهایى موفق بشویم که مبارزه با ملخ بکنیم و خوشبختانه وزارت جنگ هم موافقت کرده است کمک‌هایى از حیث وسایل حمل و نقل به ما بکند اقدامى‌که ما کردیم این است که سبوس و آرد جو به مقدار کافى تهیه کردیم ودر آن جاهایى که آلوده به ملخ است تقسیم کرده‌ایم و وسایل حمل و نقل را هم مرتب کرده‌ایم و مأمورین درست هم انتخاب کرده‌ایم و البته بنده اطمینان مى‌دهم که حداقل صرفه‌جویى هم بشود و خود بنده هم متوجه هستم که البته دولت پول ندارد بودجه را که براى این کار باید تأمین بکند به سختى می‌تواند تهیه بکند، درآمد زیادى ندارد و بایستى صرفه‌جویى بکنیم و بنده نهایت مراقبت را خواهم داشت که واقعاً صرفه‌جویى بشود و جلوگیرى از ملخ بشود راجع به سایر آفات هم جناب آقاى رضوى فرمودند با نهایت تأسف سن هم از جمله آن آفات است که در این چند سال مارا دچار زحمت کرده است با نهایت تأسف سابقاً فقط در اطراف تهران سن دیده می‌شد در کوه‌هاى گرمسار و قره‌آغاج، بنده خودم فکر می‌کنم که در قدیم هم در سایر جاها بوده و چون وسایل ارتباط نبوده یا براى این که مردم اطلاع نداشته‌اند این طور تصور می‌کرده‌اند که این آفت نتیجه خشکسالى و یا سرما است ولى این مطلب که سابقاً سن نبوده است گمان می‌کنم صحیح نیست چنانچه در یادداشت‌هاى مرحوم معتمدالدوله فرهاد میرزا اشاره به سن در فارس شده است و ما البته هنوز وسایل مؤثرى براى جلوگیرى از سن نداریم تنها راهى که هست این است که چون آنها زیر بوته‌ها جمع می‌شوند باید آنها را از زیر بوته‌ها جمع بکنیم و حشره‌اى که پیدا شده و خیلى به این حشره امیدواریم به وسیله آنها پراکنده بکنیم در هر حا‌ل خواه در فارس خواه در سایر جاها وزارت کشاورزى تا آن حدودى که قدرت دارد با آفات مبارزه می‌کند ولى مطلبى که بنده می‌خواستم خدمت آقایان عرض کنم و آقایان هم همراهى کنند این است که مادام که مردم هم در دفع آفات همراهى نکنند وزارت کشاورزى نخواهد توانست که ریشه آفات را از بین ببرد چون وزارت کشاورزى وسیله تهیه می‌کند و در آذربایجان و شیراز یا جاهاى دیگر خود رعایا که مستقیماً از این کار متنفع می‌شوند بایستى کمک بکنند و وزارت کشاورزى راهنمایى بکند که بشود این آفات را در مملکت از بین برد و الا وزارت کشاورزى با بودجه محدودى که دارد موفق نخواهد شد که این کار را بکند در هرحال بنده از توجهى که آقایان دارند متشکرم و امیدوارم که موفق بشویم به موقع خودش البته این آفت را از بین ببریم.‏

رئیس- آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر- بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات دارم براى این که یک تذکر خیلى ضرورى دارم می‌خواستم ضمن این مطلب عرض کنم و فرصتى هم به جناب آقاى دکتر معظمى دادم که به عنوان مخالف با کفایت مذاکرات هر مطلبى دارند بفرمایند این مطلبى که بنده عرض می‌کنم مورد توجه کامل آقایان نمایندگان محترم می‌باشد به شرطى که آقاى وزیر کشاورزى

+++

توجه بفرمایند وآن این است که وزارت کشاورزى جا دارد و اقتصاد دارد که یک برنامه وسیعى داشته باشد براى مبارزه با آفات محصولات و حیوانات نه این که آنها را بگذارد یک وقتی که ملخ و سن آمد و ریخت به یک جایى آن وقت یک لایحه‌اى بیاورد و این لایحه هم ضرورت دارد تصویبش من‌باب مثال خدمت‌شان عرض می‌کنم که خودشان هم تصدیق دارند که یکى از مناطق بسیار بزرگ دامپرورى که روغن و گوشت و خیلى از احتیاجات و پنیر و ماست مملکت را تأمین می‌کند منطقه لرستان است و دام لرستان است که اساس زندگى فقرا و رعایا و اشخاص بدبخت و بیچاره است هر کس ده تا یا بیست تا بز و میش دارد به وسیله آن ارتزاق می‌کند یا چهار پنج تا گاو چیز دیگرى ندارد نه تجارتى هست نه کشاورزى کافى هست فقط همین است و به اعتقاد بنده در اکثر از نقاط ایران این موضوع دامپرورى را باید مورد توجه قرار داد و یک صورتى وزارت کشاورزى به این امر بدهد که گاو و گوسفند از بین نرود سؤال مى‌کنم از آقاى وزیر کشاورزى که آقا در لرستان که تقریباً نصف دام ایران را دارد در آنجا تا حالا یک کپسول به یک گوسفند داده‌اند و یک گاو را سرم زده‌اند (غضنفرى- ابداً) این تذکر بنده براى این بود که جنابعالى توجه بفرمایید و راجع به این قبیل امور قبلاً فکر کنید برنامه داشته باشید یک روز دیگر هم بنده اینجا عرض کردم و حالا در کمیسیون برنامه صحبت مى‌کنیم با آقایان رفقا که اعتبار کافى هم در اختیار جنابعالى بگذارند ولى شرطش این است که جنابعالى این کار را بکنید، البته بنده روز اول که نمى‌خواستم عرض کنم ولى حالا مجبورم عرض کنم براى لرستان و مازندران و گرگان، در مناطقى که دامپرورى است هنوز یک بهانه و یک فکر اساسى نشده است یک موضوع دیگر این است که و بنده این تجربه تلخ را دارم در زمان حکومت بیست ساله یعنى زمانى که اعلیحضرت فقید حیات داشت مى‌دانید که خیلى مأمورین حساب می‌بردند و کم‌تر از حالا دزدى می‌شد در همان موقع بهترین فرصت و بهترین وسیله براى مأمورین دفع ملخ و دفع سن بود که در این راه چون کنترل دقیقى نیست سوء‌استفاده مى‌کردند و به معناى واقعى دفع ملخ و سن نمی‌شد این عرض بنده بود و پیشنهاد می‌کنم که مذاکره کافى است و آقایان به من مراجعه کردند و تذکر دادند و رأى هم خواهم داد آقایان این موضوع را در نظر داشته باشید.

رئیس- آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى- کار وزارت کشاورزى متأسفانه چون توى بیابان است به چشم کم‌تر مى‌آید ما امسال موفق شدیم که دوازده میلیون واکسن بزنیم به گاو و گوسفند و در لرستان هم بنده الان خدمتتان می‌خواهم بگویم که در سر تا سر مملکت در جنوب و شمال و در تمام خراسان آن رفقاى ما مطلع هستند که ما موفق شدیم طاعون گاوى را جلویش را بگیریم، در خراسان و مازندران و گرگان در اینجاها هر کدام از آقایان نمایندگان محترم میل داشته باشند بنده صورتش را خدمت آقایان تقدیم مى‌کنم بنده البته هنوز از طرز کار وزارت کشاورزى راضى نیستم براى این که وسایل کار را نداریم ولى معهذا مى‌خواهم خدمت آقایان عرض کنم که ما یک کارهایی را مى‌کنیم و انتظار داریم که این عملیاتى که ما مى‌کنیم مورد توجه آقایان باشد وزارت بهدارى هم الان کمک می‌کند که وزارت کشاورزى در کارهاى دامپزشکى داشت و یک بنگاهى مثل بنگاه رازى زیر نظر متخصصى که بیست سال است کار می‌کند و متأسفانه در این چند روزه ایران را ترک می‌کند و ما از او رضایت داریم گاو و گوسفند ایران که روی هم رفته شاید بیست و پنج میلیون هست ما 12 میلیون گاو و گوسفند را واکسن زدیم متأسفانه آفات حیوانى و آفات نباتى به قدرى زیاد است که با وسایل کمى‌که داریم و مدت کمى‌که از تأسیس وزارت کشاورزى می‌گذرد ما نمی‌توانیم به این زودى موفق شویم که این آفات را دفع کنیم معهذا بر ضد سیاه‌زخم و بر ضد طاعون و سایر امراض مبارزه مى‌کنیم و درقسمت نباتات آفات پسته و آفات مرکبات متأسفانه یکى دو تا نیست وسایل کمى در دسترسمان هست و البته از آقاى کشاورز‌صدر تشکر مى‌کنم که تذکر دادند بنده آنجا را هم یقین دارم که ضمن این اقداماتى که در سایر نقاط مملکت شده (کشاورز‌صدر- در آنجا نشده) اگر هم در آنجا نشده با توجهى که آقایان دارند ما فعالیت‌شان را زیادتر مى‌کنیم که آقایان همه انشاء‌الله از ما راضى باشند.

رئیس- مخالفى با کفایت مذاکرات نیست؟

دکتر معظمى- بنده مخالفم، آقاى وزیر کشاورزى توجه بفرمایند بنده مخالفم با کفایت مذاکرات براى این بود که فرصت بشود یک سؤالى از آقاى وزیر کشاورزى بکنم و آن این است که در زیر بودجه کشاورزى چهار میلیون تومان براى دفع آفات پیش‌بینى شده خواستم سؤال بکنم که مگر آن اعتبار تمام شده و کافى نبوده است که به این مبارزه بکنید و یک سؤال دیگر این است در این گزارشى که از قسمت برنامه به مجلس شوراى ملى تقدیم شده مبالغى به عنوان دفع آفات نباتى پیش‌بینى شده است می‌خواستم سؤال بکنم که از این مبلغ چقدر امسال استفاده کردید و بعد هم بفرمایید آن اعتبارات مگر تمام شده است که مجدداً احتیاج به یک اعتبار تازه‌اى پیدا کرده‌اند اصولاً براى دفع آفات بنده موافق هستم و مخصوصاً در گلپایگان و خوانسار که وزارت کشاورزى امسال مأمورینى فرستاده بسیار خوب انجام وظیفه کرده بودند و از این جهت از موقع استفاده کرده تشکر می‌کنم.‏

رئیس- آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى- ملخ دریایى ملخى است که برخلاف پیش‌بینى‌هایى که معمولاً براى دفع آفات می‌شود امسال پیش آمده چون ملخ دریایى جزو آن آفاتى نبود که در برنامه ما باشد ما از اعتبارات خودمان براى دفع آفات در غرب و مغان و گرگان و مازندران استفاده کرده و مبارزه مى‌کنیم و اعتبار را مصرف مى‌کنیم که مبلغى که در آن بودجه‌مان هست براى آفات مختلف یک قسمت سن، آفات مرکبات، آفات پسته، و یک قسمت‌هاى آزمایشى از این اعتبارى که معمولاً داشتیم و امسال هم البته استفاده کردیم که از اعتبار سازمان برنامه ما یک اقدامات اساسى براى دفع آفات میوه کردیم که یک قسمت در خراسان بوده و جناب آقاى عماد تربتى هم اطلاع دارند (عماد تربتى- صحیح است) که ما یک مأمورینى فرستادیم که در نقاط دورافتاده به ترتیب هم دفع آفات میوه کردیم که در سال‌هاى قبل نمی‌کردیم و از این اعتبار یک قسمت براى دفع آفات میوه و یک قسمت براى دفع آفت سن که معمولاً آن اعتبارى که داشتیم در اطراف تهران مصرف کردیم و مقدارش هم کم بود و چون مقدار اعتبار کم بود و موفق نمی‌شدیم امسال از اعتبار سازمان برنامه هم براى این کار استفاده کردیم به طورى که ششصد هزار تومان براى دفع آفت سن مصرف شد و چهار صد هزار تومان ما نگاه داشتیم براى تربیت حشرات و دفع آفت در موقع بهار بنابراین چهار میلیون براى یک کارى است که پیش‌بینى نشده است و کار استثنایى است ولى از بودجه عادى براى این کار نمى‌توانیم استفاده کنیم (جواد مسعودى- تمام شده) بله تمام شده‏.

رئیس- رأى گرفته مى‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهادات قرائت مى‌شود به شرح ذیل قرائت شد پیشنهاد مى‌کنم تبصره ذیل اضافه شود وزارت کشاورزى مکلف است در هر یک از مراکز کشاورزى وسایل مبارزه با دفع آفات نباتى را مرتب و مجهز به طور ثابت نگاهدارد فرهودى‏

نبوى- پیشنهاد خوبى است حیوانى را هم اضافه کنید.

رئیس- آقاى فرهودى‏

فرهودى- عرض کنم این روشى که در وزارت کشاورزى چندین سال است براى دفع آفات معمول است یک روزش رضایت‌بخش و مرتب نیست و از این جهت که البته وزارت کشاورزى مأمورینى دارد هر وقت آفتى بروز کند یا در میان حیوانات یا در میان نباتات آن مأمور اطلاع می‌دهد به وزیر کشاورزى، وزیر کشاورزى هم مدتى تحقیق می‌کند گزارش مى‌خواهد، گزارش می‌رسد مدتى صرف تحقیق در این امر مى‌شود بعد، بالأخره تصمیم مى‌گیرند که مبارزه کنند موقعى که این تصمیم را مى‌گیرند تازه آقایان مواجه مى‌شوند که اعتبارى نیست در تلاش برمی‌آیند که اعتبارى تحصیل کنند و با وزارت دارایى و با دولت مذاکره مى‌کنند کار به جایى می‌رسد که لایحه به مجلس مى‌آورند بعد هم وقتى اعتبار تصویب شد مشغول مى‌شوند در تهران به خرید لوازم سم و سم‌پاشى و چه و چه بعد یک اردویى را مى‌فرستند البته آقایان تصدیق مى‌فرمایند که آفت منتظر نمى‌شود که یک همچو تشریفات ادارى و عملى را طى بکنند تا این که آقایان وسایلشان به محل برسد، ترتیب صحیح این کار این است که وزارت کشاورزى با تجربیاتى که دارد با اطلاعاتى که دارد و می‌داند که آفات از چه قبیل است وسایل این کار را قبلاً داشته باشد در محل (صحیح است) بعد هم مأمورین را لازم نیست که مأمور دولتى باشند خود مردم محل کدخدا‌ها، مباشرین ضابطین را مى‌توانند در هر ناحیه‌اى براى دفع آفاتى که معمولاً در آن ناحیه زیاد پیدا مى‌شود تربیت بکنند وسایلش را هم آماده نگهدارند که وقتى که یک آفتى آمد به طور خودکار آن وسایل به وسیله آن دستگاه به کار بیفتد یعنى آن مردم تربیت شده براى این کار چون اگر خود مردم

+++

را شرکت بدهید در این کار اتهاماتى که وارد مى‌شود که سوء‌استفاده مى‌شود پیش نمی‌آید مردم براى محصول خودشان و زندگى خودشان دارند مبارزه می‌کنند و اگر هم بخواهند سوء‌استفاده بکنند بلد هم نیستند وارد نیستند براى این که در اداره بزرگ نشده‌اند که ببینند سند خرج چطورى باید ساخت حلب خالى را چطورى به جاى حلب نفت باید جا زد و کارهاى دیگر بلد نیستند بنابراین نظر دولت و وزارت کشاورزى که دفع ملخ و دفع آفات است انجام می‌شود اما به این صورتى که الان هست بنده امیدوار نیستم که با تصویب این گونه اعتبارات باز هم به آن نتیجه صحیحى که آقاى وزیر کشاورزى و دولت در نظر دارند موفق شویم و البته منظور من هم این نبود که به این پیشنهاد رأى گرفته شود چون این جزو وظیفه وزارت کشاورزى است که در هر جایى یک تشکیلات حاضر و مرتبى براى دفع آفات داشته باشد قصدم از تقدیم این پیشنهاد یک تذکرى به آقاى وزیر کشاورزى بود و امیدوارم که توجه بفرمایید و پیشنهادم را پس می‌گیرم (احسنت)

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

( به شرح ذیل قرائت شد)

تبصره- دفع سن در صفحه همدان مشول این اعتبار خواهد بود. مخبر فرهمند.

رئیس- آقاى مخبر فرهمند.

ابوالقاسم امینى- سن با ملخ جدا است.

مخبر فرهمند- ولى آفت است بنده هم آفتم عرض کنم که بنده پیشنهادى که کردم از نقطه نظر این بود که صفحه همدان مرکز زارعین و کشاورزان بوده و محصول زندگانی‌شان غله است چیز دیگرى هم ندارند چند سال است که مبتلا به خشک‌سالى و گرفتارى قحط و غلا هستند که در سال گذشته وزارت دارایى مساعدت کردند و حتى دو هزار تن بذر دادند که هنوز نمی‌توانند آن را بپردازند آن وقت وقتى یک همچو جامعه‌اى تقریباً چهارصد هزار تن زارع و کشاورز و محصول زندگانی‌شان غله باشد و این محصول هم گرفتار آفت باشد زندگى او معلوم است که چیست حالا آفت‌هایى که ما عجالتاً گرفتاریم غالباً مأمورین غلاظ و شداد که می‌آید با این که غله ندارند مازاد از آنها مطالبه می‌کند آن هم یک بار از همه اینها سخت‌تر جایى است که سردسیر است سن آمده، سن آمده تمام صفحه همدان را مبتلا کرد بنده از آقاى وزیر کشاورزى تشکر می‌کنم که تا اندازه‌اى که توانسته‌اند جلوگیرى کرده‌اند یعنى دستور داده‌اند، موافقت کرده‌اند پول فرستاده‌اند ولى این کافى نیست براى این که اگر جدیت بیش‌ترى نشود که محصول بیش‌ترى به دست بیاید پانصد هزار نفر زارعین را به مرگ سوق می‌دهد براى این بود که بنده خواستم جلب نظر آقا را بکنم که بیش‌تر سعى بشود و در این قسمت فعالیت‌شان بیش‌تر باشد پیشنهادم را هم پس می‌گیرم.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

مقام ریاست معظم تبصره ذیل را براى ضمیمه نمودن به ماده واحده پیشنهاد می‌کنم تبصره از اعتبار فوق نمی‌بایستى اتومبیل و وسایل نقلیه خریدارى شود. نورالدین امامى‏

رئیس- آقاى نورالدین امامى.

نورالدین امامى- عرض کنم بنده می‌خواستم این تبصره پیشنهادى را دو قسمت کنم که یکى هم عدم خریدارى اتومبیل بود که این را فردا اتومبیل کادیلاک و بیوک به این عنوان خریدارى نکند و یکى هم فوق‌العاده و خرج سفر که می‌خواستم آن را هم پیشنهاد بکنم ولى دیدم این غیر مقدور است بعد صلاح دیدم که از آقاى وزیر دارایى تقاضا کنم که در این قسمت ایشان اشکال‌تراشى کنند و این را به جوانمردى و فتوت خودشان واگذار می‌کنم و از این جهت پیشنهاد نکرده‌ام که ایشان صد در صد در این قسمت توجه بکند ولى وسیله نقلیه یعنى اتومبیل سوارى نباید براى این کار خریدارى شود ممکن است یک کامیونى مورد احتیاج باشد ولى نبایستى از این اعتبار براى مدیر کل‌ها و رؤساى درجه اول اختصاص بدهند و اتومبیل بخرند و به قول آقاى مخبر فرهمند صفحه همدان را سن از بین ببرد و آقایان اتومبیل سوار بشوند و از مزارعى که سن آمده بگذرند این است که می‌خواستم آقایان توجهى بفرمایند که از این پول اتومبیل خریدارى نشود.

رئیس- آقاى وزیر دارایى.

وزیر دارایى- عرض کنم اظهارات جناب آقاى نورالدین امامى البته از نظر صرفه‌جویى و جلوگیرى از ولخرجى بسیار بسیار به مورد بود و تذکر بسیار صحیحى است اما می‌خواستم حضورشان عرض بکنم که به همان دلیل که فرمودند که در نظر داشتم پیشنهاد بکنم که هزینه سفر و فوق‌العاده پرداخت نشود روى همان نظر می‌خواستم پیشنهاد بکنم که ایشان از پیشنهاد خودشان صرف نظر بکنند چون این ملخ‌ها در تمام طول صحارى عریض و طویل جنوب ایران در تمام طول خلیج پراکنده است و تصدیق بفرمایند براى حمل و نقل موادى که بایستى به جهت مبارزه با این حشرات تهیه شود از قبیل سبوس کنجاله و سموم و غیره ذلک بایستى که وسیله نقلیه باشد (نورالدین امامى- کادیلاک) اتومبیل کادیلاک در تمام دوایر دولتى ایران به استثناى یکى که آقاى نخست وزیر سوار می‌شوند وجود ندارد عرض کنم می‌خواستم بگویم که اتومبیل سوارى خریدارى نخواهد شد کامیون و جیپ خریدارى می‌شود و از طرف مأمورین وزارت دارایى منتها درجه دقت به عمل خواهد آمد که به هیچ‌وجه من‌الوجوه ولخرجى و تفریطى در این کار نشود. (احسنت)

نورالدین امامى- بنده با این توضیح پیشنهادم را پس می‌گیرم.

رئیس- استرداد کردند پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

( به شرح ذیل قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم در ماده واحده سطر اول به جاى مبارزه با ملخ دریایى قید شود با انواع ملخ‌ها. امامى‌اهرى‏

وزیر کشاورزى- بنده قبول می‌کنم.

رئیس- به هر حال رأى می‌خواهد و تا عده براى رأى کافى شود آقاى اهرى بفرمایید توضیح بدهید.

امامى‌اهرى- عرض کنم بنده خیلى به اختصار توضیح می‌دهم با در نظر گرفتن این که این مملکت ما مملکت کشاورزى است و مملکت ما وقتى روى سعادت خواهد دید که اصول کشاورزى ما از این وضع و رویه‌اى که کاملاً حالت بدویت (پریمیتیف) دارد خارج شود (شوشترى- فارسى بگویید) اول عرض کردم بدویت علاوه بر سایر مواهبى که خداوند متعال به ما داده یکى هم از آن مواهب این اراضى وسیع و وسایلى است که متأسفانه استفاده نمى‌کنیم با توضیحاتى که جناب آقاى فرهودى دادند متأسفم که وزارت کشاورزى از نظر زارع و کشاورز هنوز آن موقعیت خودش را نتوانسته است بشناساند (صحیح است) بنده در همین امسال از مسافرتى که به آذربایجان کرده بودم آنجا به بنده مراجعه کردند و اظهار کردند که مقدار زیادى ملخ آمده به اینجا و همین جریان را خدمت جناب آقاى کشاورزى تذکر دادم اگر نظر مبارکتان باشد بعد از مراجعت از مسافرت عرض کردم که در نقاط مغان و ارسباران ملخ‌هایى آمده و مردم متوحش بودند و مى‌گفتند که علاوه بر سایر آفاتى که این چند ساله آنها دچار بودند این قسمت ملخ هم اگر ریشه‌کن نشود و مبارزه نشود اسباب زحمت فوق‌العاده‌اى براى اهالى ایجاد مى‌کند آقاى وزیر کشاورزى آنچنان توجهى را که من انتظار داشتم به خرج ندادند در این مورد این بود که بنده پیشنهاد کردم که از این مبلغ و از این اعتبار اگر در سایر نقاط مملکت ملخ مراکشى، ملخ بومى ‌کشاورزى را تهیه مى‌کند در این قسمت‌ها هم توجهى بفرمایید که خوشبختانه خودشان توجه داشتند و قبول کردند و امیدوارم که آقایان هم با تصویب این پیشنهاد کمکى بفرمایند.

رئیس- آقاى سعید مهدوى‏

سعید مهدوى- بنده با این توضیحاتى که آقاى وزیر کشاورزى دادند مخالفم این مبلغ براى مبارزه با ملخ دریایى هم کافى نیست و بنده با این شرط موافقم که در اینجا قید شود بعد از این که خطر این ملخ دریایى مرتفع شد آن وقت از این اعتبار به جاى دیگر هم داده شود (صحیح است) براى این که حساب تو در تو خواهد شد و در موقعى که خطر ملخ دریایى وجود دارد خواهند گفت که ما خرج کردیم و اعتبار نداریم نمى‌توانیم و در آن موقع هم به گذراندن اعتبار دسترسى ندارند لذا بنده با این شرط موافقم که در آن قید شود که تا رفع خطر ملخ دریایى در جای دیگر خرج نشود

رئیس- آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى- البته آن پیشنهادى که شد و ما قبول کردیم ملزم نخواهیم بود که حتماً خرج مبارزه با ملخ دیگرى بکنیم دیگر این اعتبار اضافه می‌آید چون جاى تردید نیست که آنچه مورد خطر شدید است ملخ دریایى است و در صورتى که ما اضافه آوردیم خرج سایر جاها می‌کنم (شوشترى- اگر کم آوردید چه می‌کنید) اگر کم آوردیم دو مرتبه تقاضاى اعتبار می‌کنیم و از دولت مى‌گیریم اما را جع به فرمایشاتى که آقاى فرهودى فرمودند بنده هم توجه داشتم، یک تشکیلات به صورت واحد براى ولایات داریم می‌دهیم که در تمام مراکز یک مأموریتى داشته باشیم که یک برنامه کاملى داشته باشد که مطابق آن برنامه

+++

بتوانند کارهاى خودشان را انجام بدهند ولى متأسفانه باید عرض کنم که وسایل ما محدود است استدعاى از آقایان این است که برخلاف آنچه که گفته می‌شود در وزارت کشاورزى آقایان باید تشریف بیاورند و بنده توضیحاتم را خدمتتان عرض کنم که ما در حدود بودجه که داریم به اندازه کفایت کار می‌کنیم همه بودجه ما خرج پرسنل نمی‌شود صرف خرج سفر و فوق‌العاده نمی‌شود بلکه در مقابل پولى که می‌گیریم کار هم مى‌کنیم و هر چه آقایان تشویق بفرمایند ما بهتر کار مى‌کنیم و بنده استدعا می‌کنم که در موقعی که بودجه وزارت کشاورزى در کمیسیون بودجه مطرح است و دولت پیشنهاد می‌کند مثل عملى که با نهایت تأسف امسال شد بودجه کشاورزى را کم نکنید براى این که ما بتوانیم با دفع آفات مبارزه بکنیم مخصوصاً آن موقع خدمت جناب آقاى دکتر معظمى و جناب آقاى دکتر کیان عرض کردم که یک میلیون نسبت به سال گذشته به ما اجازه بدهید بودجه ما را کسر نکنید اگر شما می‌فرمایید که این مملکت مملکت کشاورزى است و باید کار کشاورزى بشود باید وسایل کار را هم به ما بدهید هر توضیحى که آقایان در این زمینه بخواهید با نهایت احترام قبول می‌کنم و خدمتتان عرض می‌کنم ولى اگر وزارت کشاورزى پول وسیله نداشته باشد در مملکتى که تمام انتظار آقایان از کشاورزى است و انتظار دارند که سطح تولید مملکت بالا برود ما اگر وسیله نداشته باشیم چه از دستمان بر خواهد آمد استدعا دارم که توجه بیش‌ترى آقایان نسبت به وزارت کشاورزى بفرمایند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى امامى‌اهرى با همان صورتى که پیشنهاد کردند که ملخ عمومى باشد آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

تبصره- مبارزه بهاره با سن دشت همدان و ساوه از این اعتبار تأمین خواهد شد پیراسته‏

رئیس- آقاى پیراسته‏

پیراسته- بنده منظورم از تقدیم این پیشنهاد با کمال تأسف باید عرض کنم شکایتى است که از وزارت کشاورزى دارم وزارت کشاورزى با کمال تأسف باید عرض کنم که آن طورى که بایستى به همه توجه ندارد منظورم شخص وزیر کشاورزى نیست منظورم دستگاه وزارت کشاورزى است سه سال است که دشت همدان و ساوه را سن تهدید مى‌کند هر سال وقتى مراجعه شده است یک پرونده‌اى تشکیل داده‌اند یک مأمورى هم فرستاده‌اند فوق‌العاده‌اى هم داده‌اند و یک تشویق‌نامه هم صادر کرده‌اند و نتیجه‌اى هم گرفته نشده است بنده منظورم از تقدیم این پیشنهاد به دست آوردن یک فرصتى بود که در پیشگاه مجلس از این تبعیضى که در وزارتخانه‌ها می‌شود تظلم بکنم دولت مال همه جا است بایستى خودش به فکر بیفتد که کجا اهمیت دارد. نه این که به فشار فلان وکیل یا فلان متنفذ محلى دولت مجبور بشود که براى دفع آفات توجهى بکند بنده می‌خواستم عرض کنم که باید ترتیبى داده شود که این تبعیض از بین برود و آقایان به این پیشنهاد توجه بفرمایند که در هر نقطه‌اى که لازم است وزارت کشاورزى خودش صلاح می‌داند اقدام کند در ساوه انار که محصول آنجا است در این 3 سال در اثر سرمایى که شده است از بین رفته فقط محصول‌شان گندم است که آن هم هر سال سن از بین می‌برد آن وقت وقتى مراجعه می‌کنند می‌گویند بهار باید اقدام کرد و وقتى در بهار تقاضا می‌شود می‌گویند پاییز باید جلوگیرى کنیم باز که می‌رویم می‌گویند بهار باید مبارزه کنیم و نتیجه بهار به پاییز و بهار به پاییز است که همین طور می‌ماند و فقط تشویق‌نامه صادر می‌شود و علاوه هیچ کارى نشده و بنده دیگر چیزى عرض نمی‌کنم اگر غیراز این است آقاى وزیر کشاورزى بیایید بفرمایید ولى مسلم بدانید که تا به حال کوچک‌ترین قدمى براى آن نقطه برداشته نشده است.

رئیس- آقاى وزیر کشاورزى.

وزیر کشاورزى- با نهایت تأسف چون اعتبارى براى دفع ملخ خواسته شده این اعتبار را نمی‌توانیم براى کارهاى دیگر مصرف کنیم بدون این که بنده انکار داشته باشم در قسمت سن توفیقى که لازم است براى ما حاصل نشده و اگر ما یک قسمت از مملکت را به یک قسمت براى دفع آفتى دیگر مقدم داشته‌ایم از جهات فنى است چرا؟ براى این که در یک قسمت از نقاط مملکت مثل فارس و اصفهان و همدان و سایر جاهایى که سن پیدا شده در آنجاهایى که سن به یک مقدار متراکم و متفرق در یک سطح وسیعى نشده باشد موفق می‌شویم که مبارزه بکنیم ولى اگر در یک هکتار صد تا سن متفرق باشند براى ما صرف نمی‌کند جمع‌آورى و بنده تصور نمی‌کنم که وزارت کشاورزى مبارزه با سن را در پاییز به بهار وعده داده باشد برخلاف چیزهایى که به بهار وعده می‌دهند چون موقع دفع سن بهار نیست و در جاهایی که مناسب این کار بوده است و وضعیت فنى اجازه می‌داد ما این کار را کردیم اگر جناب آقاى رضوى هم شکایت از فارس دارند شکایت مربوط به عمل وزارت کشاورزى نیست بلکه وضعیتى است که خود سن دارد یعنى متأسفانه سن در آنجاها متفرق است و حرکت ایلات که وقتى از کنار بوته‌زارها و از کنار آنها حرکت می‌کنند سن را حرکت می‌دهند و مبارزه را مشکل می‌کند بنده معهذا وعده مى‌دهم که نهایت توجه را بکنیم و از همان اعتباراتى که داریم تقاضاى جناب آقاى پیراسته را تأمین بکنیم و احتیاج نباشد که اعتباری که مقدارش محدود است و براى خطر عمومى‌کشور است ما آن اعتبار را مصرف این کار بکنیم و استدعا می‌کنم پیشنهادشان را پس بگیرند.

پیراسته- بنده با توضیحاتى که آقاى وزیر کشاورزى دادند پیشنهادم را پس می‌گیرم.‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

( پیشنهاد آقاى قبادیان به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم وزارت کشاورزى مکلف است که از بودجه پیش‌بینى شده در دفع سن و ملخ در قسمت کرمانشاهان اقدام نموده که از این حیث اسباب خوش‌وقتى زارعین و دفع آفت شده باشد. عباس قبادیان‏

رئیس- آقاى قبادیان‏

قبادیان- یک توضیحاتى لازم است عرض کنم که آقاى وزیر کشاورزى مطلع بشوند آقاى وزیر کشاورزى توجه کنید بنده این پیشنهاد را نه از نقطه این که فارس احتیاج به مبارزه با ملخ دریایى ندارد کردم همه ما معتقد هستیم که لایحه‌ای که دولت تقدیم کرده است بسیار مفید است و دولت هم خوب متوجه شده است البته بایستى مبارزه شدید با ملخ دریایى مخصوصاً در قسمت فارس بشود اما خود آقایان اطلاع دارند که کرمانشاه حاصل‌خیزترین نقاط کشور است که همیشه از قدیم از کرمانشاه اغلب شهرستان‌هاى ایران استفاده کرده‌اند و اگر به وضع غله کرمانشاه توجه زیادى از طرف وزارت کشاورزى نشود لطمه زیادى به ارزاق عمومى ‌کشور وارد مى‌شود ما سالى در حدود پنجاه شصت هزار تن براى امرار معاش اهالى مرکز و جنوب گندم می‌فرستیم پس بنابراین اگر یک آفتى در قسمت کرمانشاه بروز بکند بایستى وزارت کشاورزى از نقطه نظر اهمیت غله آن استان بیش‌تر توجه بکند سن در قسمت کرمانشاه بروز کرده است ملخ هم چندین سال است که خود جنابعالى اطلاع دارید در آنجا هست خوشبختانه آقاى امیر پرویزى که رئیس کشاورزى آنجا هستند با نهایت درستى و صداقت کار کرده (صحیح است) و بنده از اینجا از ایشان اظهار تشکر می‌کنم و مخصوصاً وزارت کشاورزى را متوجه می‌کنم که از این مأمورین لایق قدردانى بکنند ولى آقا وسایل کافى در اختیار آنها نیست الان در قسمت هرسین در قسمت سنقر و کلیایى و کلهر سن بروز کرده است و ملخ هم هنوز در این قسمت کاملاً دفع نشده است بنابراین اگر چنانچه توجه عاجلى نشود سال دیگر کلیه کشاورزان از بین خواهند رفت و به ارزاق عمومى‌کشور هم لطمه وارد خواهد آمد بنده از این نقطه نظر این پیشنهاد را دادم و اینجا گفتم که نسبت به دفع آفت کرمانشاهان یک توجه عاجلى وزارت کشاورزى بکند.

رئیس- آقاى رضوى‏

رضوى- بنده تصور مى‌کردم در ضمن مذاکراتى که از اول شد آقایان توجه فرمودند که این اقدام و این پیشنهاد مربوط به یک عمل سریعى است که اگر در موقع خودش انجام نگیرد اساساً دیگر فایده‌اى ندارد (صحیح است) و ضرر هم درست است که همان طوری که همکار محترم آقاى صدر‌زاده فرمودند ابتدا به فارس و جنوب می‌رسد ولى اگر بنا شد ملخ دریایى وارد شد هیچ کجاى مملکت را سالم نمی‌گذارد از این جهت بنده معتقدم که تمام کسری‌هایى که وزارت کشاورزى دارد و تمام غفلت‌هایی که در گذشته شده ما دراین مختصر بحث نکنیم اگر آقایان اجازه بدهند این را امروز تصویب بکنیم و بعداً تقاضا مى‌کنم از مقام ریاست که روز دوشنبه و یا وقت دیگرى را تعیین بفرمایند اختصاصاً براى همین قبیل سؤالات و مذاکرات لازم مربوط به آفات و سایر قسمت‌هاى کشاورزى که با شرح و بسط کامل انجام بشود بنده از آقایان محترم استدعا می‌کنم هر کدام پیشنهاد‌هایى دارند که از این قبیل است استرداد بفرمایند چون وقت دیر می‌شود آقایان هم شاید کار داشته باشند آن وقت اکثریت نخواهد داشت و امروز این قانون تصویب نمی‌شود. با مقدماتى وزارت کشاورزى و وزارت دارایى تقاضا کردند عده‌اى از آقایان نمایندگان هم پیشنهاد کردند که بلکه امروز

+++

این قانون بگذرد و حالا هم تقاضاى ما این است که مساعدت و بزرگوارى بفرمایند که امروز این قدم براى کمک به کشاورزان و بقای فلاحت کشور برداشته بشود (صحیح است)

قبادیان- آقاى وزیر کشاورزى در این قسمت توضیح بفرمایند که ما اطمینان پیدا کنیم.

وزیر کشاورزى- در موقعی که آقایان نمایندگان کرمانشاه راجع به سن صحبت می‌فرمودند بنده استدعا کردم به وزارت کشاورزى تشریف آوردند و آقاى امیر پرویزى را هم ضمناً خواستم تهران و در یک کمیسیونى با حضور آقایان بحث شد آقاى قبادیان گویا مسافرت بودند آقایان تشریف داشتند ما آنجا صحبت کردیم اعتباراتى که لازم بود حواله کردیم و در نتیجه اقداماتى به عمل آمد و بنده باز قول می‌دهم با همان اعتبارات کم وزارت کشاورزى در آنجا کارهایى که لازم باشد بکنند و بنده استدعا مى‌کنم که جنابعالى پیشنهادتان را پس بگیرید.

قبادیان- پس گرفتم.‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

( پیشنهاد آقاى صفایى به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم جمله (تهیه وسایل ومقدماتى و) از ماده واحده حذف گردد صفایى.

رئیس- آقاى صفایى بفرمایید.

صفایى- پیشنهاد بنده را ممکن است آقایان توجه نفرموده باشند اول اصل پیشنهاد را عرض می‌کنم و بعد علتش را. ماده واحده نوشته است: براى تهیه وسایل مقدماتى و مبارزه با ملخ بنده پیشنهادم این است که (تهیه وسایل مقدماتى) حذف شود یعنى ماده این طور بشود: براى مبارزه با ملخ دریایى الى آخر دلیلش چیست؟ براى این که در ماده واحده وقتى نوشته بشود براى مبارزه با ملخ اینها همه جزئش است این (تهیه وسایل مقدماتى) با وضعیت کشاورزى که ما اطلاع داریم که واقعاً این وزارتخانه به قدر پشیزى براى ملت ایران مفید نیست (همهمه نمایندگان) اجازه بفرمایید ادارات کشاورزى در استان ما جز این که یک مشتى اشخاص پشت میز نشسته باشند و آخر برج حقوق بگیرند هیچ فایده‌اى در این کشور از وجود آنها مترتب نیست و سراسر وزارت کشاورزى را که مراجعه بکنید در وقت ادارى هیچ کس پشت میزش نیست براى این که هیچ کس کارى ندارد در صورتی که فقط و فقط کار وزارت کشاورزى دفع آفات نباتى و حیوانى است و وقتى هم که یک آفتى پیدا می‌شود یک لایحه‌اى می‌آورند جلومان مى‌گذارند که اعتبار بگیرند یک وزارتخانه‌اى که باید کارش و عملش دفع آفات نباتى و حیوانى باشد این وقتى که یک ملخ در ساوه پیدا بشود یک پیشنهاد دویست هزار تومانى مى‌آید و وقتى ملخ دریایى مى‌آید یک اعتبار چهار میلیونى می‌آید (پیراسته- در ساوه خرج نشده) بنابراین بنده چون از وزارت کشاورزى چشمم آب نمى‌خورد و احساس مى‌کنم حالا یا ضعف تشکیلاتش است یا خیر علل دیگرى دارد که وزارت کشاورزى نمى‌تواند به وظایفش عمل کند بنده از این جهت این پیشنهاد را کردم از همه مهم‌تر کارهاى فنى به اشخاص غیر فنى داده مى‌شود مثلاً در امور جنگلبانى متخصص حسابدارى می‌رود یا مهندس برق می‌رود در امور جنگلبانى کار مى‌کند (مسعودى- صحیح می‌فرمایید این فرمایشات‌شان کاملاً صحیح است) یادداشت فرستاده‌اند که بهانه کردى صحیح است این بهانه بود براى اطلاعاتى که داشتم فرصت پیدا کردم که از موقع استفاده کنم و عرایضم را بکنم به هر حال در وزارت کشاورزى اصولاً افراد فنى به کار گمارده نمى‌شوند مثلاً ملاحظه مى‌فرمایید که یک نفر متخصص در تبلیغات مى‌آید رئیس اداره آبیارى مى‌شود چیز عجیبى است اداره آبیارى در این کشور متخصص امور تبلیغات رئیسش مى‌شود بنده اگر بخواهم اسامى اشخاصى که غیر فنى هستند و در رأس کار هستند عرض بکنم شاید همه نظرشان این باشد که نظرى در کار است اتفاقاً من معتقدم هر کس بى‌نظر حرف بزند یک مقدارى صحیح نیست هر کس هر حرفى که مى‌زند باید با نظر باشد این علل و این اوضاع و احوال بنده اجازه داده است که این جمله را پیشنهاد بکنم که (تهیه وسایل مقدماتى) حذف بشود زیرا معتقدم که وزارت کشاورزى ممکن است با این جمله تمام پول را در تهران خرج بکند براى امور غیر مفید و اسمش را بگذارد تهیه مقدمات و وسایل مبارزه بنابراین چه ضررى دارد ما ماده واحده را این طور تهیه بکنیم براى مبارزه با ملخ هر چه لازم داشته باشند باید عمل بکنند و این جمله را حذف بکنند و ضمناً از آقاى وزیر کشاورزى که واقعاً شاید دل‌شان بخواهد براى این وزارتخانه کارى انجام بدهند ولى اوضاع و احوال بهشان مجال نمی‌دهد خواهش می‌کنم توجه داشته باشند تشکیلات ادارى‌شان را طورى بکنند که به درد بخورد خوب در این کشور آقاى مهدوى که متخصص در امور کشاورزى هستند و واقعاً یک مرد صحیح‌العمل و کاردانى هستند (صحیح است) اگر این اصلاحات را انجام ندهند منتظر کى باشیم؟ یک وزیرى که در کار وارد نیست انجام بدهد؟ لذا بنده از ایشان خواهش می‌کنم با حسن نیتى که در کار دارند شخصاً اگر موانعى دارند و یا علل خارجى نمی‌گذارد کارها را انجام بدهند بفرمایید تا ما آن علل خارجى را مرتفع بکنیم زیرا مسلماً ایشان حسن نیت دارند و می‌خواهند کار بکنند (احسنت)

رئیس- آقاى وزیر دارایى فرمایشى دارید بفرمایید.

وزیر دارایى- بنده عرضى ندارم.‏

رئیس- آقاى وزیر کشاورزى بفرمایید.

وزیر کشاورزى- جناب آقاى صفایى یک مشت گله فرمودند که هیچ وارد نبود و بنده باید عرض کنم که ما آنچه لازمه سعى و کوشش است می‌کنیم و البته موانع هم داریم و در عین حال بنده از اظهار لطف‌شان تشکر می‌کنم و چون بنده هیچ نظرى ندارم از این مبلغ سوء‌استفاده‌اى بشود و یا تبعیضى بشود بنده موافقت می‌کنم که آن جمله هم حذف بشود چون جناب آقاى صالح هم یادداشتى فرستاده بودند که این پول چه جور مصرف خواهد شد بلى قربان اعتبارى داریم بلکه در سایر اعتبارات هم مسئول برنامه‌اى باشیم که حتى‌الامکان این اعتبارات صرف خرج سفر و فوق‌العاده نشود و خرج وسایل نقلیه و تهیه سم و سبوس و عمل کردن بشود چون بایستى در بیابان‌ها بروند یک عده کارگر سم و سبوس را مخلوط بکنند و بعد هم در دویست هکتار ارضى را بپاشند بنابراین آقایان توجه خواهند فرمود که براى این کار چقدر وقت لازم است به هر حال بنده اینجا اطمینان مى‌دهم که نهایت سعى و کوشش در صرفه‌جویى خواهد شد (صحیح است)

رئیس- آقاى معدل بفرمایید.

معدل- بنده از این نظر دو کلمه را عرض مى‌کنم که آقایان باید توجه بکنند وقتى یک قسمت از مملکت در معرض خطر است مثلاً حالا که ملخ هجوم آورده مردم آنجا فوق‌العاده در زحمت هستند و از رفقاى دیگر که در اینجا هستند انتظار دارند که در این موارد کمک بکنند ما به طور کلى مواجه با این امر هستیم که وقتى که از در مجلس بیرون می‌رویم محصولمان کم است مثلاً الان همین موضوعى که امروز همه آقایان تشخیص مى‌دهند که فوق‌العاده در کار کشاورزى مؤثر است و براى ساکنین جنوب الان فوق‌العاده اثر عظیم دارد با این مماطله‌اى که می‌کنیم و با این پیشنهاداتى که می‌کنیم به تأخیر مى‌افتد بنده غالب نظریات آقایان را مى‌بینم اساسى است الان این پیشنهادى را که آقاى صفایى فرمودند وقتى خوانده شد دیدم که واقعاً پیشنهاد صحیح و خوبى است و بسیارى از پیشنهاداتى که اینجا خوانده می‌شود همه به جاى خود صحیح است ولى درست فکر بفرمایید این مثل کسى است که یک تب چند درجه‌اى دارد دیگرى در آن موقع خیلى مطالب در آن موقع خیلى مطالب حساس و حسابى را بخواهد آن موقع بگوید شما از نظر رفقایتان هم که شده موافقت و مساعدت بکنید بنده الان مى‌بینم که آقاى رئیس در این محظور هستند که دائم این لوحه عدد کافى را نشان نمى‌دهد و ما به زحمت بلند مى‌شویم می‌رویم رفقایمان را پیدا می‌کنیم مى‌آوریم ولى همچه که آمدند تو باز کس دیگر پیشنهادى مى‌دهد و نتیجه حاصل نمى‌شود یکى دو تا مطلب اساسى هست که اینها وقت و زمانش مى‌گذرد و بنده استدعا مى‌کنم آقایان موافقت بفرمایند که زودتر این کار تمام بشود.

رئیس- آقاى وزیر کشاورزى پیشنهاد را قبول کردند رأى مى‌گیریم به پیشنهاد آقاى صفایى آقایانى که موافقند بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

( پیشنهاد آقاى مهدى ارباب به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم‏

بلوچستان از سم‌پاشى مستثنا باشد ارباب‏

رئیس- آقاى مهدى ارباب بفرمایید.

مهدى ارباب- بنده این مدتى که افتخار همکارى با آقایان محترم را در مجلس شورای ملى دارم مى‌بینم که اعتباراتى که تصویب می‌شود به تنها جایى که هیچ نمی‌رسد یا خیلى کم می‌رسد آن بلوچستان بدبخت است در آنجا آقایان شاید شنیده باشند یا توجه فرموده باشند قریب هزار کیلو‌متر مجاور با سر حد دریا است آنجا بیش‌تر از هر کجا در معرض خطر ملخ دریایى است کم‌تر از هر کجا به آنجا توجه می‌شود به اضافه ابتدا می‌بایستى هزینه‌اى براى ایجاد محصول در آنجا فراهم کرد تا از خطر دور بشود من از حضور جناب آقاى وزیر دارایى استفاده می‌کنم یک نفر رئیس کشاورزى بلوچستان و سیستان اخیراً اعزام داشته‌اند که بایستى

+++

هزار کیلو‌متر شاید ایاب ذهاب بکنند و این آدم یک جیب یا یک وسیله نقلیه ندارد حالا چطور از بمپور برود به سیستان از سیستان برود ببمپور چه جور وظیفه‌اش را انجام دهد کراراً هم بنده از وزارت دارایى قبل از تصدى ایشان تقاضا کردم و توجهى نشد وقتى که بنا شد که هیچ توجهى نشود بهتر این است که آقاى وزیر کشاورزى هم مجوز قانونى داشته باشند و اقلاً براى فورمالیته اگر یک اتومبیل رفت براى سم‌پاشى یک بلوچ بیچاره گرسنه مجبور نباشند زور بزند و اتومبیل آقایان را از گودى بیرون بیاورد و از شن خارج کند حالا اگر نمی‌خواهند که مجوز قانونى داشته باشند بنده پس می‌گیرم پیشنهادم را

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى دکتر هدایتى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به جاى تبصره ماده واحده قرار گیرد.

تبصره- وزارت کشاورزى مکلف است اعتبار لازم براى این قبیل آفات در بودجه سال 1330 پیش‌بینى نماید دکتر محمدعلى هدایتى‏

اردلان- اگر بودجه مطرح بشود تمام اینها حل می‌شود.

رئیس- آقاى دکتر هدایتى بفرمایید.

دکتر هدایتى- عرض بنده هم همین است آقاى اردلان در ذیل ماده واحده تبصره‌ای است به این شرح ...

هر مبلغ از اعتبار مزبور در سال آینده مورد مصرف پیدا کند از درآمد عمومى سال مزبور قابل تعهد و پرداخت خواهد بود بنده می‌خواهم عرض کنم که این تبصره با اصول بودجه‌نویسى مخالفت دارد براى این که اینجا جناب آقاى وزیر کشاورزى این طور توضیح دادند و آقایان نمایندگان محترم هم تأیید فرمودند مخصوصاً جناب آقاى معدل که این اعتبار و این خرج فوریت دارد و به علت هجوم ملخ دریایى است اگر واقعاً همین طور است خوب این اعتبارى که براى امسال ضرورت دارد اینجا پیشنهاد بفرمایید براى سال 1330 معنى ندارد از ماده‌ای که امسال تصویب می‌کنیم در سال 1330 خرج بکنیم این را در ضمن بودجه سال 1330 همان طوری که آقاى اردلان فرمودند پیش‌بینى بکنید بودجه آقا معنیش این است پیش‌بینى دخل و خرج هر چقدر که دخل هست در مقابل هم یا کم‌تر خرج پیش‌بینى می‌کنند معنى ندارد که امسال ما خرج آینده را پیش‌بینى بکنیم راجع به سال آینده هر چه هست باید ضمن بودجه سال 1330 پیش‌بینى شود همین مطلب را پیشنهاد کردم که هر مبلغ از اعتبار سال مزبور اگر چیزى باقى بود اضافه بشود بر بودجه سال 1330 و براى مبارزه با ملخ دریایى و یا هر آفت دیگرى و با سن اعتبار لازم پیش‌بینى شود ضمناً چون بنده عادت ندارم که وقتى موضوعات عمومى مطرح است در جزئیات وارد بشوم ولى براى این که از همکاران محترم عقب نمانده باشم توجه جناب آقاى وزیر کشاورزى را جلب می‌کنم به این که شدیدترین آفت سن سال گذشته در غار و فشاپویه از طرف ورامین و مخصوصاً خود ورامین بود غار و فشاپویه و ورامین انبار غله تهران را تشکیل می‌دهد ولى به هیچ‌وجه من‌الوجوه توجه لازم به آنجا نشده بود بنده استدعا مى‌کنم که بودجه لازم را براى مبارزه سن در ورامین و غار و فشاپویه در سال 1330 پیش‌بینى بفرمایید.

رئیس- آقاى وزیر دارایى بفرمایید.

وزیر دارایى- عرض کنم تقریباً در یک ماه قبل وقتى که همکار محترم من جناب آقاى وزیر کشاورزى راجع به کار ملخ تقاضاى اعتبار فرمودند با بنده در این موضوع وارد مذاکره شدند بنده تصور می‌کردم که اگر احیاناً بنده با این تقاضا موافقت نکنم و لایحه‌اى راجع به این موضوع به مجلس تقدیم نکنم این تقدیم نکردن لایحه با این موافقت یک ذنب لایغفرى بشود (شوشترى- گناه بشود) با این خطری که جنوب ما را تهدید می‌کند یک چیزى بود که در آن موقع جا داشت آقایان نمایندگان محترم سخت‌ترین حملات را به دولت مى‌فرمودند روى این نظر با وجود تمام مضیقه‌هایى که داریم آقایان نمایندگان محترم و بالاخص آقایانى که عضویت کمیسیون بودجه را دارند مستحضر هستند مع‌الوصف وزارت دارایى موافقت با این کار را کرد و با قید یک فوریت آورد و مکرر هم بنده از جناب آقاى رئیس محترم مجلس تقاضا کردم که این لایحه را از نظر فوریت زودتر مطرح بفرمایند (صدرزاده- ایشان قصورى نفرموده‌اند) حالا متأسفانه مى‌بینم یک چنین کارى عقب می‌افتد آقایان در نظر داشته باشند اظهاراتى که اینجا می‌فرمایند غالباً صحیح و به موقع است تذکراتى است که باید به دولت داده شود و دولت هم خوش‌وقت خواهد بود که این تذکرات را بشنود و البته عمل هم خواهد کرد ولى چون قانون بودجه در پیش است و شاید در ظرف این چند روزه مجلس محترم تصویب بکند که مطرح بشود بنده تصور می‌کنم اگر این قبیل پیشنهادها را موکول بکنند که در موقع طرح بودجه مطرح بشود بهتر خواهد بود (صحیح است) و بنابراین از نظر فوریت امر چون علاوه بر گزارشاتى که به وزارت کشاورزى رسیده است بنده هم مکرر تلگراف دارم که در تمام قسمت‌هاى جنوب ملخ هجوم کرده است یک قسمت تالار آمده است تا نزدیکى فیروز‌آباد آمده است از بلوچستان هم تجاوز کرده است و چون تا این لایحه به تصویب نرسد وزارت دارایى نمى‌تواند این اعتبار را بپردازد بنده استدعا می‌کنم که در اصل موضوع لطفاً آقایان محترم رأى بدهند و اظهارى هم که جناب آقاى دکتر هدایتى فرمودند برخلاف مقررات بودجه‌اى نیست چون اصولاً بعضى از اعتبارات هست که مربوط به یک سال نمی‌تواند باشد عمل مبارزه با ملخ ممکن است در ماه‌هاى اول سال باشد در این قسمت سابقه هم دارد بودجه‌هاى ساختمانى و راه‌سازى را هم اجازه داده شده است که اگر امسال تمام نشد سال‌هاى آینده بسازند این کار سابقه دارد بنابراین استدعا می‌کنم مسترد بفرمایند که اصل موضوع زودتر تصویب شود (دکتر هدایتى- بنده پس گرفتم).

رئیس- یک پیشنهاد دیگر بیش‌تر نیست قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى ملک‌مدنى به شرح زیر قرائت شد)

تبصره زیر را پیشنهاد می‌نمایم سازمان برنامه به وجوهى که باید به کشاورزى پرداخت نماید عشر آن مبلغ براى دفع آفت سن اختصاص داده شود.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى بفرمایید.

ملک‌مدنى- عرض کنم با بیاناتى که آقایان فرمودند که لازم است هر چه زودتر این لایحه تصویب بشود بنده براى موافقت با نظر آقایان پیشنهادم را پس مى‌گیرم خوشبختانه تذکرات لازم را هم آقاى وزیر کشاورزى دادند که موضوع سن یک موضوع اساسى است و خود آقایان می‌دانند و دراین مورد بحث نمی‌کنم و کاملاً با نظر رفقاى پارلمان موافق هستم که هر چه زودتر بگذرد ولى این آفت سن در قسمت غرب مملکت صدمات زیادى به کشاورزى زده است که باید اقدام مؤثرى براى دفع آن بفرمایند بنده می‌خواستم که یک تذکرى بدهم و پیشنهاد را استرداد می‌کنم.

رئیس- لایحه با دو پیشنهادى که قبول شده است براى نظر مشورتى به مجلس سنا فرستاده مى‌شود.

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد – ختم جلسه‏

رئیس- آقاى پیراسته طبق ماده 90 اجاره خواسته بودند پیشنهادى رسیده که لایحه اسکناس هم با فوریت مطرح بشود آقاى پیراسته بفرمایند.

پیراسته- آقایان دارند می‌روند اجازه بفرمایید براى جلسه آینده بماند.

رئیس- آقایان بیرون نروید 20 دقیقه دیگر وقت مجلس مانده بفرمایید آقاى پیراسته‏

قبادیان- آقاى پیراسته بگذارید براى پس فردا.

پیراسته- من موافقم اگرجناب آقاى رئیس موافقت بفرمایند.

رئیس- 20 دقیقه وقت باقى است.

پیراسته- آقایان خسته هستند.

رئیس- خود آقایان هى مى‌گویند مقررات و آیین‌نامه رعایت شود خودشان هم مراعات نمى‌کنند 20 دقیقه دیگر از وقت مجلس باقى مانده می‌گویند جلسه را ختم کنید.

( مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294607!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)