کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هجدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18
[1396/05/30]

جلسه 87 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه سوم بهمن ماه 1333  

فهرست مطالب:

1- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى ارباب‏

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر امیر نیرومند. مهندس شاهرخشاهى. خلعتبرى‏

3- تصویب صورت‌مجلس‏

4- تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقایان شوشترى و دکترجزایرى‏

5- قرائت گزارش کمیسیون عرایض راجع به اتوبوسرانی شهرتهران‏

6- بقیه مذاکره و تصویب گزارش کمیسیون محاسبات راجع به بودجه 1333 مجلس شوراى ملى‏

7- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى معاون وزارت کشور

8- تقاضاى آقاى وزیر دارایی راجع به در دستور گذراندن لایحه اعتبار از انگلستان و آمریکا

9- قرائت طرح دوفورى پیشنهادى راجع به افزایش سرمایه بانک‌هاى کشاورزى و ساختمانى‏

10- قرائت طرح سه فورى پیشنهادى جهت انتخاب کمیسیونى براى تجدید نظر در آئین‌نامه داخلى مجلس‏

11- قرائت پیشنهاد جمعى از آقایان نمایندگان جهت طرح گزارش راجع به لغو انحصار تجارت‏

12- تعیین موقع و دستورجلسه‏‌ بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18

 

 

جلسه 87

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه سوم بهمن ماه 1333

 

فهرست مطالب:

1- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى ارباب‏

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر امیر نیرومند. مهندس شاهرخشاهى. خلعتبرى‏

3- تصویب صورت‌مجلس‏

4- تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقایان شوشترى و دکترجزایرى‏

5- قرائت گزارش کمیسیون عرایض راجع به اتوبوسرانی شهرتهران‏

6- بقیه مذاکره و تصویب گزارش کمیسیون محاسبات راجع به بودجه 1333 مجلس شوراى ملى‏

7- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى معاون وزارت کشور

8- تقاضاى آقاى وزیر دارایی راجع به در دستور گذراندن لایحه اعتبار از انگلستان و آمریکا

9- قرائت طرح دوفورى پیشنهادى راجع به افزایش سرمایه بانک‌هاى کشاورزى و ساختمانى‏

10- قرائت طرح سه فورى پیشنهادى جهت انتخاب کمیسیونى براى تجدید نظر در آئین‌نامه داخلى مجلس‏

11- قرائت پیشنهاد جمعى از آقایان نمایندگان جهت طرح گزارش راجع به لغو انحصار تجارت‏

12- تعیین موقع و دستورجلسه‏‌ بعد- ختم جلسه

 

مجلس دو ساعت و بیست دقیقه قبل از ظهر به ریاست جناب آقاى رضاحکمت تشکیل گردید

رئیس- صورت غائبین جلسه پیش قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه- آقایان: حشمتى. امیدسالار، شادلو. سعیدى. سلطانى. نقابت. بیات ماکوعلم. تفضلى. محمودى. اورنک

غائبین بی‌اجازه- آقایان: اریه. سرمد، مشایخى، کى‌نژاد

دیرآمدگان و زودرفتگان با جازه- آقایان: اسکندرى. امیرتیمور کلالى. عرب‌شیبانى. مصطفى ذوالفقارى. قوامى. جلیلوند. دولت آبادى. دکترسیدامامى. سنندجى. کریمى. مهندس ظفر. استخر. امیراحتشامى. ارباب. عبدالحمید بختیار. سالاربهزادى. مسعودى. خاکباز. نراقى. موسوى. درخشش

دیرآمدگان و زودرفتگان بی‌اجازه- آقایان: بزرگ ابراهیمى. اخوان. صراف‌زاده دکترحمزوى‏

رئیس- صورت‌مجلس: واسطه نقصى که در چاپخانه پیش آمده منشتر نشده البته بعد منتشر می‌شود

1- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مهدى ارباب‏

رئیس- آقاى ارباب‏

مهدى ارباب- سؤالى است از دولت راجع به صید ماهى به وسیله کشتى که در بندرعباس می‌شود تقدیم می‌کنم‏

رئیس- همیشه گفته شده وقتى وارد دستور شدیم سؤالات را بدهید

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر امیر نیرومند مهندس شاهرخشاهى- خلعتبرى‏

رئیس- سه نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند آقاى دکتر نیرومند

دکتر امیر نیرومند- چون صبح اول وقت و اول کار است لازم است که از دوست عزیزم آقاى شوشترى تقلید کرده عرض کنم بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم (شوشترى- انشاءالله موفق باشید) در این چند هفته اخیرجسته و گریخته مغرضین و مخالفین از ضعف دولت شایعاتى در جامعه انتشار می‌دهند که تماماً کذب و خالى ازحقیقت است و خالى از حقیقت است (یک نفر از نمایندگان- کاملاً صحیح است و خالى از حقیقت نیست) و دولت با کمال قدرت مسلط بر اوضاع است (حمیدیه- صحیح است) 17 ماه از زمامدارى تیمسار سپهبد زاهدى میگذرد و همه در نظر داریم که وضعیت مملکت در چه حالى بود ناامنى هرج و مرج تشنج اغتشاش بى‌پولى و بى‌اعتبارى و حیات سیاسى مملکت در خطر و با کمال سرعت در سراشیبى سقوط بود به تفضل الهى و با اراده مدبرانه شاهنشاه محبوب و با فداکارى فرزند رشید ایران تیمسار سپهبد زاهدى نخست‌وزیر و با همت مردم غیور و ارتش دلیر ایران مملکت از پرتگاه زوال و نیستى نجات یافت (شوشترى- صحیح است) و وارد یک حیات نوین گردید اما با همان وضعى که عرض کردم ناامنى بى‌پولى خزانه تهى بدبینى همسایگان و دول بزرگ و بى‌اعتبارى در خارج تحریکات و ضدیت‌هاى خائنین داخلى با این وضع دولت شروع به فعالیت کرد (حمیدیه- صحیح است) و بحمدالله در قدم اول امنیت و آسایش عمومى برقرار گردید و به‌ تدریج وضعیت اقتصادى روبراه و اعتبارات سیاسى تجدید گردید مسئله مشکل نفت بعد از آن همه صدمات و خسارات حل شد اعتبارات مالى و سیاسى فراهم و تثبیت گردید و چرخ‌هاى زنگ‌زده دستگاه دولت براه افتاد تجدید روابط سیاسى با دولت انگلستان و تصفیه حساب‌ها و دوستى متقابل با دولت شوروى انجام شد تشکیلات حزب توده که مضر براى مملکت و مذهب و ملت بود از بین رفت و در خارج اعتبار و آبرویی پیدا کردیم که دولت بزرگ و دموکرات آمریکا دست دوستى به ما داد و از هیچگونه کمک‌های مالى مضایقه نکرد و با این چیزها دولت توانست در این چند ماهه حکومت خود بر مشکلات فائق شود در این مختصر وقت تا حدى کارهاى اساسى داخلى مثل سد‌بندى راه‌سازى تأسیسات بهداشتى و فرهنگ و غیره به عمل آمده است (دکترجزایرى- مخصوصاً وضع فرهنگ؟) به نظر بنده کمال بى‌انصافى است که بعضى از مغرضین و مخالفین شکایت و اظهار تا رضایتى از یک چنین دولت خدمتگذارى

+++

 بنمایند باید تصدیق کرد که هنوز هم خیلى مشکلات در پیش است باید فرصت به دولت داد حالا که دست به یک کارهاى اساسى زده است که پروژه‌هاى خوب خودش را به مورد عمل درآورد چنان‌ که همه آقایان تصدیق دارند به فرد یا اجتماعى همیشه آقاى نخست‌وزیر گفته‌اند باید شما کمک کنید (جعفر بهبهانى- شما از قول خودتان صحبت کنید) (داراب- اکثریت کاملاً موافقند) (دکتر جزایرى- آقاى داراب موافقت) (شوشترى- بگذراید حرف بزنند یعنى چه؟)

رئیس- ساکت باشید آقایان (داراب- جواز نمی‌دهند)

دکتر امیر نیرومند- لازم است با او کمک و همکارى و همفکرى کرد تا بتوان به نتیجه مطلوبه رسید نه این‌که اشکال تراشى کرد و چوب لاى چرخ‌هاى دولت گذارد بنده یقین دارم و باید عرض کنم که اقدام براى ضعیف کردن دولت به ضرر مملکت بلکه خیانت است (بهبهانى- هیچ همچو چیزى نیست) (رضایى- سقوطش حتماً به نفع مملکت است) تیمسارسپهبد زاهدى حق بزرگى بگردن این مملکت دارد (رضایى- مملکت بورشکستگى کشیده شده است)

رئیس- اینجا مکرر گفته‌ام بگذارید هرکس عقیده‌اش را اظهارکند (شوشترى- اینها نمیگذارند، طمعشان را کم کنند)

 دکتر امیر نیرومند- به طور کلى تغییرسریع دولت‌ها عمر کافى داشته باشند تا بتوانند (جعفر بهبهانى- دزدى بیشترى بکنند و به دزدى خود ادامه بدهند) پروژه‌ها و برنامه‌های خوب خود را انجام بدهند مخصوصاً دولت خدمتگذار تیمسارسپهبد زاهدى که تمام وقت حاضر است با آقایان در تماس باشد و مشورت نماید اگر غیر از این باشد از دولت‌ها چه در زمان حاضر و بعدها روى چه دلخوشى و با چه تشویقى انتظار کار دارید که بیایند و خدمتگذارى بکنند عوض تشکر و امتنان بیاییم گله‌گذارى بکنیم این شایسته نیست (بهبهانى- کار بد نکنند) به خصوص این قسمت را امیدوارم که آقایان به دولت کمک کنند (شوشترى- صحیح است) مخصوصاً حالا هم که اعلیحضرت همایون شاهنشاهى به سلامتى در مسافرت را به خود هموار نموده‌اند براى شناساندن ایران تأثیر فوق‌العاده داشته و دارد که بعداؓ نتایج خوب آن روشن و آشکارا خواهد گردید (عبدالصاحب صفایى- صحیح است) ضمناً اجازه می‌خواهم چند کلمه راجع به قرضه هم عرض کنم چون در این باب خیلى صحبت شده و عقاید مختلف است بعضى‌ها مخالفند با قرضه و بعضى‌ها موافق و قرضه را به نفع مملکت و براى پیشترفت کارهاى عمرانى و بهداشتى، سد‌بندى، راه‌سازی و غیره مفید می‌دانند البته ما اساساً سرمایه تحت‌الارضى پربرکتى داریم مثل معادن و غیره ولى براى استخراج آن پول لازم است که با استخراج این معادن اولاً کار تولید می‌شود در ثانى ثروت و پول مملکت زیاد می‌شود و قرضه هم استهلاک و پرداخت خواهد شد بنده در خاطر دارم خیلى جوان بودم مثلى بود که پیران ما میگفتند که اگر میخواهید به کسى مساعدت بکنید یک پول یکجا به او بدهید و به تدریج از او پس بگیرید و بالعکس اگر کسى را میخواهید بدبخت و بیچاره کنید به تدریج پول به او ندهید بعداً و یکجا مطالبه نمایید پس پولى را که یکجا ما می‌گیریم و خرج کارهاى فوق‌الذکر می‌کنیم و با اقساط طویل‌المدت پس می‌دهیم براى ما تمامش نفع است نه ضرر و جاى هیچگونه نگرانى نیست

رئیس- آقاى مهندس شاهرخشاهى

مهندس شاهرخشاهى- از بدو شروع دوره هجدهم تقنینه همیشه سعى اینجاب بر این بوده است که حتى‌الامکان کمتر به ایراد نطق بپردازم زیرا هیچوقت این منظور را نداشته و ندارم که با نطق مستمر و غیرلازم براى خود عنوان و شهرتى پیدا کنم این افتخار بزرگى هم که در شرفیابى حضور برگزیدگان ملت در این دوره نصیبم شده است بر اثر فعالیتى است که با ایمان راسخ در موقع لزوم در ایام بسیار تاریک به هم ناچیز خود در راه حفظ موجودیت ایران و مقام شامخ سلطنت و قانون اساسى از خود بروز داده‌ام. دو یا سه مرتبه هم که به افتخار عرض مطالب خود مبادرت کرده‌ام منحصراً بر اثر کمال علاقه وطن‌پرستی اینجانب بوده است و هیچگونه غرض شخصى و حب و بغضى محرک بیاناتم در گذشته نبوده و فقط زمان است که صحت و سقم تشخیص اینجانب را در عرض بیاناتم روشن خواهدکرد. و به ساحت نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى قول شرف می‌دهم تا روزی که افتخار خدمتگذارى در این مجلس مقدس را داشته باشم هیچگونه غرض شخصى اینجانب را به پشت این تریبون نخواهد کشانید (شوشترى- انشاءالله) زیرا سوگندى که به کلام‌الله مجید در پشت همین تریبون یاد کرده‌ام براى من الزام‌آور است و خداوند متعال را همیشه حاضر و ناظر بیانات و افکارم دانسته و از هر چیزی که خلاف و جدان و مصالح مملکت باشد می‌پرهیزم. موضوعى که موجب شده است امروز به عرض مبارک نمایندگان محترم برسانم از اهم مسائل روز مملکتى است و حق این بود که یکى از نمایندگان محترم و معمر اقدام به بیان این مطلب میفرمودند زیرا مطلبى که می‌خواهم عرض کنم بدون شک متبادر به ذهن فرد فرد نمایندگان محترم می‌باشد و چنانچه جسارت ورزیده و در بیان موضوع امروز پیش قدم شده‌ام فقط براى این است که تصور می‌کنم تأخیر در عرض آن ممکن است معایبى براى آتیه به بارآورد براى اینجانب نه تنها موجب سپاسگذارى است بلکه مباهات است که شخصیت بسیار شریف و نجیبى بر کرسى ریاست مجلس شوراى ملى تکیه زده است (نمایندگان- صحیح است) که بى‌نظرى و مال‌اندیشى و تدبیر او ضامن بسیار بزرگى در حفظ آرامش محیط مجلس که قهراً در جلوگیرى از تشنجات مملکتى مؤثر است می‌باشد (صحیح است) آن هم به خصوص در ایامى که رئیس معظم مملکت اعلیحضرت همایون شاهنشاهى به خیر و سلامتى در خارج از کشور سر می‌بردند (موسوى- بارک‌الله) و تا مادامی که این سفرکرده عزیز ملت ایران که هر کجا هست خدایا به سلامت دارش به آغوش گرم ملت خود که انتظار او را دارند باز نگشته است معتقدم حد اعلاى آرامش باید در کشور برقرار باشد و در درجه اول وظیفه مجلس شوراى ملى و فرد فرد نمایندگان محترم است که از بذل هرگونه مجاهدتى در حفظ آرامش و سکون و جلوگیرى از کوچک‌ترین تشنجى خواه در محیط مجلس و خواه در خارج دریغ و مضایقه نفرمایند.

این عمل بهترین و بزرگترین و عالى‌ترین مظهر وفادارى ما به تاج و تخت سلطنت ایران که مظهر ملیت و استقلال کشور است می‌باشد و اثبات کامل وحدت نظر مردم ایران در مقابل دنیاى خارج به شمار می‌رود و درچنین صورتى شاهنشاه محبوب ما موفق خواهند شد هم از تعطیلات خود بهره‌مند گردیده و هم با فراغ خاطر کامل‌ترى به ‌اندیشه‌هاى حکیمانه خویش براى طرح سعادت و رفاه آتیه ملت عزیز وفادارخود مبادرت فرمایند. (صحیح است) دریغ است که در چنین موقعى که ایمان راسخ ما حکم می‌کند همه با هم یک‌دل و یک زبان و با وحدت کلمه همفکرى و همکارى داشته باشیم نغمه‌هاى ناموزونى ازروى بى‌تجربگى ساز شود چه ممکن است منجر به عواقب سویی از لحاظ حفظ آرامش و امنیت گردد به خصوص این‌که در این موقع علاوه بر مسافرت شخص اول مملکت مجلسین شورا و سنا با وضعى استثنایی در عمل قانونگذارى واقع شده‌اند که شاید کمتر در ادوار پارلمانى این مملکت سابقه داشته است امروز کمییسیون‌هاى مشترک مجلسین قائم‌مقام قوه مقننه براى تصویب لوایحى که در دوره هفدهم بر اثرقانون اختیارات وضع شده میباشند این خود بزرگ‌ترین مسئولیت‌هاى وجدانى ممکنه تاریخ را براى فردفرد نمایندگان محترم این دوره به وجود آورده است انجام نهایی این مسئولیت‌هاى خطیر به جز در سایه آرامش فکرى و روحى کامل قوه مقننه و مجریه به صورت مطلوب که رضایت واقعى وجدان باطنى باشد میسر نبوده و نخواهد بود و الحق و الانصاف باید گفت که شیوخ محترم و سنا و نمایندگان برگزیده مردم در مجلس شوراى ملى با حد کامل وظیفه‌شناسى به انجام این خدمت بزرگ استثنایی خود قیام فرموده‌اند انجام وظیفه خوب شروع شده است حسن ختام آن است که ‌امروز مورد توجه و علاقه ملت از ما می‌باشد. اگر مسافرت رئیس معظم مملکت هم نبود طرح همین لوایح قانونى در کمیسیون‌هاى مشترک به خودى خود کافى بود که حد اعلاى تلاش در عدم تشنج نه تنها در محیط مجلس بلکه در سراسرکشور به کار برده شود زیرا ممکن است که تشنجات کوچک محیط بر اثر عوامل مخرب که همیشه موجود بوده و خواهد بود مبدل به تعصب شود و چه بسا تعصبات ناچیز به جریان این امر استثنایی خداى نکرده لطمه بزند. من یقین دارم که رئیس محترم مجلس شوراى ملى که مورد احترام عموم می‌باشند بیش از هر فردى مواظب این وضع استثنایی بوده و هستند همان طوری که به طور قطع و یقین حتم دارم که شخص نخست‌وزیر هم که مسئولیت کلى مملکتى را دارند کاملاً متوجه به تمام نکات دقیق بوده و نه تنها با تمام قوا از هرجریان نامطلوبى جلوگیرى می‌کنند بلکه در این ایام هم از بروز هر عمل نابخردانه متأثر و متأسف می‌شوند. شایسته و زیبنده نیست اشخاصى که رئیس دولت آنها را در موقع خطیر دعوت به کارکرده است و از پرتو فداکاریها و شهامت او در انجام خدمات بزرگ ملى سهیم شده و براى خود کسب شهرت و افتخار داخلى و خارجى کرده‌اند برخلاف مروت و انصاف موجب تشنج گشته و نوازنده نغمه‌هاى ناموزون گردند به جز این‌که خود را در نظر واقع‌بینان و منتقدین اجتماع زبون و بیچاره و ابن‌الوقت قلمداد کنند چیز دیگرى عایدشان نخواهد شد (شوشترى- آفرین) متأسفانه اگر این جریانات حقیقت داشته باشد از وقوع آنها جز ابراز تأسف و تأثر عرض دیگرى نمی‌توانم نمود زیرا این می‌رساند که در این مملکت هنوز در مکتب تهیه رجال آن یک کلاس و طبقه بیشتر وجود ندارد بعضى از جراید هم شایعاتى در این موقع منتشر کرده‌اند و متأسفانه نویسندگان آن شایعات هم در محافلى که نباید به جز حقیقت در آن محافل چیز دیگرى ذکر شود طورى تلقین می‌نمایند که این شایعات که در ضراب‌خانه امیال خود آنها سکه زده شده است بیان واقعى است که از زبان مسئولین امور مملکت می‌نمایند و در واقع به آنها هم الهام شده است و متأسفانه این‌طور ناجوانمردانه از موقعیت و مقامى که پیدا کرده‌اند سوءاستفاده نموده به گمراهى و اغفال عمومى میپردازند. این جانب تمام این شایعات را با وقوف کاملى که به جریان روز دارم قویاً تکذیب می‌نمایم (بهبهانى- کدام شایعات؟) رئیس دولت با شهامت‌تر و جوانمردتر از این است که در رعایت اصول و منافع کلى مملکتى کوچک‌ترین نظر شخصى خود را اعمال کند سراسر زندگى سربازى او بهترین شاهد مروت و جوانمردى اوست. او واقف به اسرار اشخاص خدمتگذار شاه

+++

و ایران در ایام سخت گذشته می‌باشد و چه بسا اشخاصى هستند که خدمات مهمى انجام داده‌اند و می‌خواهند در گمنامى بمانند ولى رئیس دولت مسئولیت وجدانى در جبران خدمات آنها دارد و چه بسا اشخاصى که براى انجام خدمات ادعایی خود در آن ایام همه چیز می‌خواهند و همه چیز گرفته‌اند و باز هم مطالبه می‌کنند که ‌امروز موقع مقتضى براى معرفى آنها نیست (دکتر جزایرى- آقاى قلى ناصرى را بفرمایید چه خدمتى کرده است؟) من امروز قصد ندارم وارد هیچگونه بحث تحلیلى هیچ یک از موارد تشنج این چند روز اخیر بشوم زیرا به اهمیت مسائل روز به طوری که عرض کرده‌ام واقفم و دامن‌زدن به تشنجات و حتى روشن کردن حقایق مربوط بتشنجات را هم فعلاً برخلاف مصالح مملکت می‌دانم ولى روز بحث و افشای اسرار پشت‌پرده خواهد رسید و آن روز هم افکار عمومى قضاوت خود را درباره حقایق امور همانطوری که بوده است‏ خواهد نمود با استدعا از مقام مجلس شوای ملى در جلوگیرى از هرگونه تشنجى در این موقع عرایض خود را با این آیه شریفه از قرآن مجید ختم می‌کنم: «لیس لاالانسان الاماسعى» (احسنت) و از خداوند خواهانم که مساعى ما نمایندگان مجلس شورای ملى را در این دوره مقبول نظر مردم ایران قرار دهد (انشاءالله)

رئیس- آقاى خلعتبرى

ارسلان خلعتبرى- آقایان عرض امروز بنده راجع ب یک مسئله فنى است و به هیچ‌وجه مربوط به سیاست نیست و آن مسئله مالیات‌ها و عوارض است. یکى از حقوق فراموش شده مجلس که مطابق قانون اساسى با مجلس است سال‌هاست که برخلاف قانون اساسى عمل شده است و می‌شود و مربوط به حال هم نیست و این مسئله مربوط است به مالیات‌ها و عوارض یکى از جهاتى که قانون اساسى نوشته شد این بود که از مردم چیزهایی گرفته نشود به اسم مالیات مگر با اجازه مجلس شورای ملى. بنابراین، این یک مسئله‌ای است که توجه به این مسئله براى دولت و براى مجلس از لحاظ تأمین حقوق مردم و اجراى قانون اساسى یک امر لازمى به نظر می‌رسد و چون فراموش شده بنده می‌خواهم در این فرصتى که ‌امروز پیدا کرده‌ام به عرض آقایان محترم برسانم و مخصوصاً از آقایان محترم وزرا هم که تشریف دارند تقاضا می‌کنم که درست توجه کنند و اگر لازم است در دولت مطرح کنند در قانون اساسى 3 اصل هست. اصل متمم 94 قانون اساسى می‌گوید «هیچ قسم مالیات برقرار نمی‌شود مگر به حکم قانون» اصل 99 می‌گوید «غیر از مواقعى که قانون صراحتاً مستثنى می‌دارد به هیچ عنوان از اهالى چیزى مطالبه نمی‌شود مگر به اسم مالیات مملکتى و ایالتى و ولایتى و بلدى» اصل 18 قانون اساسى می‌گوید «تسویه‌ امور مالیه جرح و تعدیل بودجه تغییر در وضع مالیات‌ها و رد و قبول عوارض و فروعات به تصویب مجلس خواهد بود» این را آقایان توجه بفرمایند که درمورد وجوهى که از مردم به نام عوارض شهردارى در تمام مملکت ایران گرفته می‌شود رویه‌ای که الان داریم و از 20 سال قبل به این طرف داشته‌ایم این رویه برخلاف قانون اساسى است (صحیح است) و به جایی رسیده است که هرکسى هرچند نفرى به نام انجمن عوارضى را به مردم تحمیل می‌کنند و در مواقعى هم که انجمن وجود ندارد، یک نفر به نام شهردار پیشنهادى می‌کند و یک نفر هم در وزارت کشور تصویب می‌کند و این برخلاف منظور اصلى قانون اساسى است (صحیح است) که مقرر میدارد باید وجوهى که از مردم به این عنوان گرفته می‌شود با تصویب مجلس شوراى ملى باشد (یکى از نمایندگان- انجمن‌هاى محلى هم عوارض وضع می‌کنند.) اجازه بفرمایید عرض کنم این مسئله حتى در ولایات و شهرها هم ایجاد زحمت کرده، جاهایی که مراکز استان است از لحاظ درآمد در مضقیه هستند در صورتی که باید مریضخانه‌هاى مجهز و مکملى داشته باشند ولى شهرهاى کوچکى که به وجود آمده هر کدام عوارضى وضع می‌کنند که آن عوارض با منافع شهرهاى بزرگ تماس پیدا می‌کند و بعداً هم دستخوش تغییرات می‌شود، اعضاى انجمن عوض می‌شوند و این دسته‌بندى‌ها و اینها سبب می‌شود که مردم وجوهى بپردازند برخلاف حقى که قانون اساسى تعیین کرده، بنده براى این‌که با دلیل این مطلب را ثابت کنم برمیگردم به زمانى که مقارن با وضع قانون اساسبى باشد، چون حرف وقتى با دلیل زده شد باید مورد قبول قرارگیرد، در زمان وضع قانون اساسى و متمم قانون اساسى و در فاصله نزدیک به آن، قوانینى از مجلس شوراى ملى گذشته که این قوانین اثبات و تأیید می‌کند بر این‌که وضع عوارض براى شهرها از حقوق مسلم مجلس شوراى ملى است و براى این بوده است که مالیات‌ها و عوارض گوناگون وضع نشود و مردم یکسان و یک نواخت بپردازند و هر کس نتواند مطابق دلخواه خودش یک عوارضى را به مردم تحمیل کند. در تأیید عرایض خودم استناد به قانون بلدیه مصوب 20 ربیع‌الثانى 1325 می‌کنم 1325 قمرى یعنى یک سال بعد از افتتاح مجلس شوراى ملى، این‌طور نیست آقاى شوشترى؟ 1325 (شوشترى- صحیح است) در این قانون ماده ششى دارد این ماده 6 را توجه بفرمایید چه می‌نویسد. می‌گوید «وجوهى که اهل شهر براى مصارف بلدیه می‌دهند باید به حکم قانون باشد». پس بنابراین براى این‌که از اهل شهر چیزى بگیرند قانون لازم دارد (صحیح است) قانون آن چیزى است که مطابق تشریفات در مجلس شورای ملى بیاید و به تصویب مجلس شورای ملى برسد. (پیراسته- با تصویب انجمن در حدود قانون می‌شود.) بنده چون عرایضم فنى است اجازه بدهید تا آخر عرض کنم، تمام مطلب را باید گوش بدهید بعد بفرمایید عرض کنم بنده این را با تحقیق عرض می‌کنم و تحقیق کرده‌ام و به این نتیجه رسیده‌ام ماده 70 همان قانون بلدیه که مقارن قانون اساسى نوشته شده و واضعین همین قانون آن‌هایی بودند که قانون اساسى را نوشتند مثل مرحوم مشیرالدوله مرحوم مؤتمن‌الملک و این قبیل آقایان، ماده 70 قسمت سنجش در وظایف انجمن بلدى شهراست می‌گوید «تعیین مقدار فروعات و عوارضى که براى مصارف بلدیه از اهالى شهر به موجب قانون گرفته می‌شود» (صحیح است) این‌که می‌گوید تعیین مقدار عوارض و فروعات این چیست؟. این اینست که انجمن شهر وقتى بلدیه پیشنهاد کرد یک امورى را به عنوان عوارض انجمن شهر باید در مرحله اول آن را تثبیت کند و تأیید کند و به صورت لایحه در بیاورد آن وقت آن لایحه از طرف وزارت کشور به مجلس شوراى ملى بیاید به این جهت است که می‌گوید «تعیین مقدار عوارض و فروعات به موجب حکم قانون باید باشد» این یک دلیل. دلیل دوم قانون مصوب 5 شهر ربیع‌الاول 1328 است این قانون بالا یش نوشته است «قانون مالیات بلدى بر وسائط نقلیه» ملاحظه بفرمایید آن چیزهایی که از مردم گرفته می‌شود، قانونى که از مجلس شوراى ملى در 1328 گذشته این را مالیات می‌داند، بعد می‌گوید مالیات‌هایی که براى مصارف بلدیه گرفته می‌شود از این قرار است. این نواقلى که سابقاً در شهرها از در و گارى و دلیجان می‌گرفته‌اند، این بر طبق قانون مجلس شوراى ملى بود. این را توجه بفرمایید، با این‌ که مطابق قانون بلدیه انجمن بلدیه هم پیش‌بینی شده بود در قانون آن وقت ماده دوم همین قانون می‌گوید «انجمن بلدى هر شهرى از بلاد ایران اگر صلاح و مقتضى بداند حق دارد کسور اعشارى اضافى (یعنى چند صد یک) یاتومان شمار نسبت باصل مالیات بلدى و سائط نقلیه براى همان شهر تصویب نموده و به توسط حاکم به وزیر داخله پیشنهاد کند که پس از تصدیق به صورت لایحه قانونى بمجلس تقدیم نماید» توجه فرمودید پس مطابق ماده دوم قانون وسائط نقلیه سال 1328 انجمن بلدى حق دارد عوارض را بالا و پایین کند، کم و کسر کند وقتى کم و کسر کرد تازه باید لایحه‌اش برود به وزارت کشور و وزارت کشور آن را تقدیم مجلس شوراى ملى کند براى تصویب شدن (صحیح است) آن وقت باز یک ماده دیگرى است در قانون بلدیه که این ماده کاملاً عرضى که بنده می‌کنم تأیید می‌کند یعنى قانون 1325 که تصویب مالیات بلدى و عوارض بلدى راز وظایف مجلس شوراى ملى میداند در ماده 88 این قانون می‌گوید (نقابت- اینها از وظیفه شهردارى است.) اجازه بفرمایید، می‌گوید: اگر انجمن با وزارت کشور اختلاف پیدا کرد وزیر داخله باید مسئله را در مجلس وزرا مذاکره نماید چنانچه مسئله راجع به ازدیاد عوارض است در مجلس شوراى ملى مطرح شود و اگر محتاج به ایجاد قوانین جدید باشد در مجلس شوراى ملى و سنا مورد مدافه قرارگیرد یعنى اگر عوارضى را خواستند زیاد کنند باز تصویب مجلس شوراى ملى لازم است (صفارى- اینها منسوخ نشده؟) عرض کردم استناد می‌کنم به این‌که از بدو تشکیل مجلس و در دوره‌هاى اول و دوم مجلس، مجلس شوراى ملى این را حق خودش می‌دانسته، بعد این حق از مجلس شوراى ملى مطابق قانون انجمن بلدى 1309 به بعد گرفته شد. می‌خواهم عرض کنم همان طورى که در مسائل دیگر مجلس دوره هجدهم تفویض حق خودش را، حق قانونگذارى را مصلحت ندانست به اشخاص و مؤسسات دیگر بدهد، بنابراین مجلس 18 باید دقت کند که در این مسئله هم که این اختیار به انجمن شهر واگذار شده و به این دلایل مخالف است با قانون اساسى (نقابت- مخالف نیست) قانون اساسى این حق را مخصوص مجلس شوراى ملى دانسته و باید عوارض در مجلس شوراى ملى وضع و تصویب شود و عوارضى که در شوراى ملى تصویب نشود صورت قانونى ندارد و مردم مکلف به پرداخت نیستند و این عوارض را بنده غیر قانونى اعلام می‌کنم اما (شوشترى- موضوع نظرى است باید بنشینیم حل کنیم والا کارهاى شهردارى‌ها می‌خوابد) راه‌حل دارد مجلس می‌تواند به کمیسیون دارایی اختیار بدهد ولى به هر حال از مجلس نباید خارج بشود. این کار باید در مجلس تصویب بشود (شوشترى- این حق قانونگذارى نیست) این به نظر بنده با سوابقى که عرض کردم که در همین مجلس سابقه دارد این را تأیید می‌کند که حق مجلس شوراى ملى است (شوشترى- باید بنشینیم و فکرى بکنیم) باید اصل مطلب قبول شود بعد بحث شود حالا این مرحله اول بود مرحله دوم این است که مطابق قانون 1328 و بعد هم لایحه آقاى دکتر مصدق گفته می‌شود در غیاب انجمن شهر وزارت کشور جانشین انجمن است این‌جا هم محل بحث است مطابق قانون 1328 و لایحه قانونى 1331 فرض این است که انجمن به حکم قانون باید انتخاب بشود و تعطیل بردار نیست و حتى می‌گوید در یکى از مواد این لایحه 1331 که الان مورد عمل است که در ظرف یک هفته بعد از این ‌که داوطلبین داوطلبى خودشان را اعلام داشتند باید انتخابات شروع شود همان طورى که مجلس شوراى ملى تعطیل بردار نیست انجمن‌هاى محلى هم تعطیل بردار نیست. حالا این ‌که در قانون نوشته شده است که در غیاب انجمن‌ها وزارت کشور قائم‌مقام است این را می‌خواهم به آقایان تذکر بدهم که این قائم‌مقامى براى امور ادارى و امور عادى شهردارى است و براى آن مدتى است که عادتاً مطابق قانون در امر انتخابات فترت حاصل می‌شود

+++

در قانون 1328 وقتى که گفت انجمن‌هاى قبلى منحل است بنابراین آن ماده را باید بگذارد که با تجدید انتخاب معلوم شود در قانون می‌گوید بلافاصله و در ظرف یک هفته باید انتخابات بشود بنابراین این از دو قسمت خارج نیست این حق یا با انجمن شهر است یا با مجلس‏ شوراى ملى و به هر حال با دولت نیست، با وزارت کشور نیست وزرات کشور نمی‌تواند انجمن‌هاى شهر را دعوت نکند و بعد قائم‌مقامشان از نظر قانونگذارى بشود بنده این را می‌خواهم بگویم اگر آقایان قبول می‌کنند وزارت کشور قائم‌مقام هست قائم‌مقام در آن مدت یک هفته است نه براى همیشه و براى امورعادى است براى خرج است براى تعیین نرخ است (صحیح است) این حق را وقتى مجلس از خودش می‌گیرد لااقل باید به انجمن شهر بده نه به یک نفر بدهد. یک نفر ممکن است اشتباه بکند و ممکن است درست تشخیص ندهد. وزارت کشور ممکن است هیچ ‌وقت انجمن‌هاى شهر را دعوت نکند. شاید یک وقت مصلحت ایجاب کرد که دعوت نکند. اگر مصلحتى ایجاب کرد که انتخاب نشوند پس وزارت کشور عوارض نباید وضع بکند عوارض را باید بگذارند تا وقتى که انجمن تشکیل بشود و عوارضى که در غیاب آن وضع و به این صورت اعلام شود و از مردم وصول شود برخلاف قانون است.

رئیس- آقاى خلعتبرى وقت شما تمام شد.

خلعتبرى- هفت دقیقه دیگر وقت می‌خواهم که عرایضم راتمام کنم‏

نورالدین امامى- از نفر دومى وقت بگیرند.

رئیس- نفر دیگرى نیست رأى گرفته می‌شود به این‌که ایشان 7 دقیقه بیشتر صحبت کنند (عبداصاحب صفایى- ده دقیقه) خودشان 7 دقیقه وقت خواسته‌اند آقایانى که با هفت دقیقه ادامه صحبت ایشان موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد بفرمایید

خلعتبرى- بنابراین این تذکرى که بنده عرض می‌کنم براى این است که تکلیف مردم در ولایات و تهران از نظر این عوارض معلوم بشود زیرا اخیراً شهردارى تهران عوارضى وضع کرده که متناسب با وضع مردم نیست و به نظر بنده اشتباه کرده (یک نفر از نمایندگان- شهردار بسیار آدم خوبى است) من به آدم خوب و بد کار ندارم آدم خوب هم ممکن است خلاف قانون بکند این عوارضى که براى شهر تهران وضع شده است و جنبه قانونى ندارد و ثانیاً متناسب با وضع مردم نیست و مخصوصاً دامنگیر تمام مردم یعنى هر کسى که یک خانه گلى دارد و یک درى در خیابان دارد می‌شود آموزگارها، کارگرها و زحمتکش‌ها و مردم عادى همه مشول این مالیات هستند پس بنابراین به نظر بنده مصلحت مملکت جناب آقاى فولادوند اقتضا نمی‌کند که ‌امروز مردم با این گرفتارى‌هایی که دارند شهردارى تهران این قبیل عوارض وضع کند این سیستم فعلى یک سیستمى است که مطالعه نمی‌شود یعنى وزارت کشور گمان نمی‌کنم خودشان هم ادعا بکنند که بتوانند وظایف انجمن شهر را عمل بکنند یا باید انجمن شهر باشد یا اختیار با مجلس شوراى ملى باشد به نظر بنده تصمیم من درآوردى غلط است در مملکت امنیت هم برقرار است هیچ حادثه‌ای پیش‌بینی نمی‌شود بنابراین هر چه زودتر انجمن‌هاى شهر تشکیل بشود هم به نفع دولت است و هم به نفع مردم مسئله سومى که می‌خواستم به آقایان عرض کنم این است که تذکر در چیزهاى مفید همیشه باید باعث امتنان باشد بنده یکى از مسائلى را که مربوط است به شهردارى تهران این را می‌خواهم به آقایان تذکر بدهم و آن این است که اخیراً در روزنامه‌ها خواندم که شهردارى تهران می‌خواهد یک اپرا بسازد بنده این را می‌خواهم عرض کنم که همیشه اولیاى امور فکر بکنند آن چیزى که بیشتر به مصلحت مملکت است آن چیزى که احتیاجات عادى مردم را برطرف می‌کند توجهشان به آن باشد در سایر ممالک اگر از این چیزها هست آن‌ها وسایل دیگر را هم تأمین کرده‌اند آقایان تصدیق می‌فرمایند شهر تهران الان وضع شیرش بد است وضع کرده‌اش بد است وضع نانش بد است (یک نفر از نمایندگان- همه چیزش بد است) (اردلان- می‌خواهد باغ وحش بسازند) وضع روغن بد است، آب لیمو بد است ارزاق تمام تقلبى است (صحیح است) می‌خواهم عرض کنم که در شرایط فعلى ما یک وظایفى شهردارى دارد مثلاً زایشگاه جناب آقاى شوشترى زایشگاه براى مردم بى‌بضاعت تهران اگر یکى دو تا سه تا تأسیس بشود باز هم کم است تا هزارها مردم بى‌بضاعت تهران زن‌هایشان را به زایشگاه براى وضع‌حمل ببرند شیرخوارگاه تهران دارالمجانین تهران دارالایتام تهران همه اینها وضع رقت‌آورى از مدت‌ها قبل دارند از بیست سال سى سال به این طرف این وضع خراب بوده است حالا هم هست (صحیح است) می‌خواهم عرض کنم شهردارى تهران آن قدر وظایف سنگین ضرورى دارد آن قدر مردم تهران احتیاج به کارهاى عمومى دارند که ساختن اپرا یک امر تفریحى است بیست میلیون تومان پول مملکت را خرج ساختن یک چیزى که براى یک دسته عیاش قمارباز بوالهوس یا این قبیل اشخاص کردن صحیح نیست باید تذکر داد مخصوصاً به رئیس دولت و به هیئت دولت تمام اشخاصى که تماس دارند باید این تذکر را بدهند من خدا شاهد است از روى خلوص نیت می‌گویم خرج کردن یک شاهى براى اپرا در یک مملکت اسلامى یک جایی تهیه کردن که چهار، پنج هزار نفر بروند آن‌جا بدن و سروسینه برهنه زن‌ها را نشان بدهند و مردم عیاش آن‌جا بروند و تفریح بکنند این به صلاح ترقى مملکت نیست و صرف این پول به خدا خیانت در اموال عمومى است (صحیح است) من از آقاى نخست وزى جداً می‌خواهم که جلوى این قبیل خرج‌ها را بگیرند این‌ها ترقى مملکت نیست ترقى مملکت با این چیزها نشان داده نمی‌شود اگر زایشگاه عوض یکى دو تا چند تا بسازند شیرخوارگاه تأسیس کنند و دستگاه‌هاى تعقیبى درست بشود براى جلوگیرى و تعقیب متخلفین حالا کار به جایی رسیده است که بازرس نخست‌وزیرى می‌رود روغن تقلبى را کشف می‌کند می‌خواهم عرض کنم که شهردارى تهران که این همه اعضا‌ دارد به جای این‌که این‌ها وظایف‌شان را انجام بدهند اپرا درست کردن براى این‌که چند تا خارجى بیایند این جا کیف‌شان را بکنند و شب هم بروند اپرا صحیح نیست شما شهردارى تهران هستید مال مردم هستید پول مردم را باید در راه مردم خرج کنید این مسئله با سیاست و دولت و غیره کارى ندارد و همه ما معتقد و علاقمند هستیم که کارهاى غلطى نشود که از آن کارهاى غلط یک عده‌ای سوءاستفاده بکنند این است عرایض بنده که مخصوصاً از دولت می‌خواهم ساختن اپرا را ولو این‌که شروع هم شده باشد موقوف بکند و انجمن شهردارى را دعوت بکند که شهردارى معاملاتى که دارد مالیاتى که می‌گیرد انجمن شهر بیاید شاید همه اینها را هم تصویب بکند بنابراین فرصت بدهید که انجمن شهر بیاید با این که کسى هم هیچگونه حرفى نتواند بزند مهمانخانه ساختن، اپرا ساختن تهیه برق کردن تمام این‌ها را اعضاى انجمن شهر بیایند ببینند اگر تصویب کردند چه بهتر و اگر نکردند نکنید این بود که بنده از روى خلوص نیت عرض کردم که احتیاجات مردم را از نظر عامه‌ مردم مورد توجه قرار بدهید پول مردم را باید در آن چیزهایی صرف کرد که در درجه اول مورد احتیاج مردم است و اپرا مورد احتیاج مردم نیست (صحیح است) پول دور ریختن است (احسنت)

3- تصویب صورت‌مجلس‏

رئیس- چون اول جلسه‏‌ صورت‌مجلس حاضر نبود بعد رسید حالا که آقایان ملاحظه فرموده‌اند اگر نظرى هست بفرمایند. در صورت‌مجلس نظرى هست؟ (اظهارى نشد) صورت‌مجلس جلسه‏‌ قبل تصویب شد

رئیس- وارد دستور می‌شویم‏

شوشترى- سؤالى است ‌

رئیس- باید اول اجازه بخواهید بعد بلند بشوید حالا فرمایشى دارید بفرمایید.

4- تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقایان شوشترى و دکتر جزایرى‏

شوشترى- سؤالى است از دولت راجع به اغنام و احشام و مراتع ایران که باید در این‌جا مطرح شود تقدیم می‌کنم واستدعا دارم از آقایان چون این سؤال من فوق‌العاده براى مملکت مؤثر و مهم است این را مقدم بر سؤالات دیگر قرار بدهند.

رئیس- فقط این یک کار میسر نیست. چون همه آقایان سؤالات خودشان را مهم و به نفع مملکت می‌دانند و البته به ترتیب مطرح خواهد شد. آقاى دکتر جزایرى

دکتر جزایرى- سؤالى است از دولت راجع به جوازهاى چاى که در دولت فعلى داده‌اند این است که بنده از دولت سؤال کرده‌ام و تقدیم می‌کنم‏

رئیس- به دولت ابلاغ می‌شود

5- قرائت گزارش کمیسیون عرایض راجع به اتوبوسرانی شهر تهران‏

رئیس- گزارشى از کمیسیون عرایض رسیده است که قرائت می‌شود

رئیس- آقاى دکتر شاهکار فرمایشى دارید؟

دکتر شاهکار- حالا خیر می‌خواستم استدعا کنم این گزارش خوانده شود. (گزارش کمیسیون عرایض به شرح زیرخوانده شد) مقام مقدس مجلس شورای ملى به استحضار خاطر آقایان نمایندگان محترم می‌رساند از چند ماه قبل راجع به وضع اتوبوسرانى شهر تهران شکایاتى به کمیسیون عرایض می‌رسید کمیسیون براى رسیدگى به موضوع معاون وزارت کشور و رئیس شهربانى و نماینده شهردارى را درجلسات متعدد دعوت و توضیحات آنان را استماع نمود در اثنای این رسیدگى مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى نامه‌یی را که از طرف جناب آقاى نخست‌وزیر رسیده و مضمون آن توجه به شکایات شرکت‌هاى اتوبوسرانى و تقاضاى افزایش نرخ اتوبوس هیئت رئیسه کمیسیون کشور مجلس شورای ملى نیز درجلسات کمیسیون عرایض شرکت نمایند و چندین جلسه هم مسئله اتوبوسرانی تهران و افزایش نرخ کرایه اتوبوس با حضور هیئت رئیسه کمیسیون کشور مورد رسیدگى قرار گرفت راجع به وضع اتوبوسرانى شهر تهران و شکایات مردم پس از رسیدگى و تحقیقات و معایناتی که اعضاى کمیسیون از طرف کمیسیون در مواقع و موارد مختلفه نمودند معلوم گردید که شکایت عدم رضایت مردم از وضع اتوبوسرانى صحیح و به مورد است و مسائلى که جلب نظر اعضاى کمیسیون عرایض و هیئت رئیسه کمیسیون کشور را

+++

نمود از این قرار است

1- قبل از سال 1333 در شهر تهران خطوط اتوبوسرانى برطبق احتیاجات محل‌هاى تنظیم شده بود ولى در زمان تأسیس خطوط جدید احتیاجات محل‌ها در نظرگرفته نشده بنابراین در قسمت‌هاى پرجمعیت و یا جاهایی که ایاب و ذهاب آن زیاد است خطوط کمترى به وجود آمده و بالنتیجه رقابت از میان رفته و شرکت‌هایی هم که این خطوط را در انحصار خود دارند به تعداد سابق اتوبوس به کار نیانداخته‌اند و اتوبوس به قدر کافى به کار نمیاندازند زیرا چون خط در انحصار آنها است و رقابت هم وجود ندارد و مردم هم ناچارند اتوبوس‌هاى آنها را سوار شوند بنابراین نفع شرکت‌ها اقتضا دارد که اتوبوس بیشترى به کار نیندازند و از خرج بکاهند و با تعداد معینى اتوبوس و خرجى کمتر از تمام درآمد خط انحصارى استفاده نمایند

2- مسئله نوبت گرفتن و به صف ایستادن هم سبب وضع موجود نیست زیرا از پاییز سال 1332 مسئله نوبت گرفتن در اتوبوس سوارى معمول گردید و تا وقتی که خطوط سابق تغییر نیافته بود وضع اتوبوسرانى به این صورت در نیامده بود

3- مسئله اضافه سوارکردن هم مورد رسیدگى و توجه کمیسیون قرارگرفت گزارش‌هاى اعضاى کمیسیون عرایض که از طرف کمیسیون مأمور رسیدگى به وضع اتوبوسرانى بودند شکایات مردم را تأیید می‌نمایند زیرا اتوبوس‌هاى مرسدس بنز زیاده از حد ظرفیت مسافر سوار می‌کند که در بعضى از موارد منظره آن بسیار تأثرآور است متأسفانه مأمورین اداره راهنمایى شهربانى هیچ نوع کنترلى در این مورد ندارد یکى از جهات انتظار طولانى مردم براى اتوبوس این است که چون خط در انحصار شرکت یا اشخاص مخصوصى است و رقابت وجود ندارد اتوبوس‌ها در مبدأ یا انتهاى خط براى سوار کردن مسافر تا حد ظرفیت توقف می‌کنند زیرا اطمینان دارند اتوبوس دیگرى براى بردن مسافر وجود ندارد و وقتى از مبدأ با پربودن ظرفیت حرکت می‌کند در وسط راه نگاه نمیدارند و این عمل سبب می‌شود مردم مدت زیادى در صفوف به انتظار اتوبوس بمانند.

5- یکى دیگر از مسائل مورد توجه که اعضا‌ کمیسیون مأمور از طرف کمیسیون مشاهده نموده‌اند این است که در همان اوقاتی که شرکت‌هاى اتوبوسرانى تقاضاى افزایش نرخ را داشتند در خطوط خود اتوبوس‌ها با خالى بودن مسافر سوار نمیکردند تا برعدم رضایت مردم بیفزایند و بتوانند اضافه نرخ را تحمیل نمایند و از این نوع تحریکات خاصه در میان کارگران و کارمندان شرکت‌هاى اتوبوسرانى وجود داشته‏

6- مسئله تغییرخطوط اتوبوسرانى از نظر احتراز از تصادف و تلفات جانى نیز مورد رسیدگى کمیسیون قرار گرفت و حتى براى دقت بیشتر از اداره پزشک قانونى احصائیه تلفات ناشى از رانندگى در شهر تهران براى شش ماه اول سال 1332 و 1333 خواسته شد و نامه‌یی که از طرف اداره پزشک قانونى رسیده مشعر بر این است که در شش ماه اول سال 1332 در شهر تهران وحومه 130 نفر و در شش ماه اول سال 1333 در شهر تهران و حومه 149 نفر تلفات ناشى از رانندگى بوده است و بنابراین اظهار متصدیان امر که ماشین خطوط جدید براى احتراز از تصادم زیاد و حفظ جان افراد بوده مخالف به احصائیه رسمى تلفات است.

7- مسئله ازدحام در مواقع خاصى مثل صبح و ظهر نیز مورد توجه واقع شد ولى معلوم گردید که هر چند در مواقع مزبور هجوم جمعیت زیاد است ولى در غیر از صبح و ظهر هم به واسطه کافى نبودن تعداد اتوبوس و وجود نداشتن رقابت مردم در صفوف طولانى می‌ایستند که اعضاى کمیسیون مأمور از طرف کمیسیون مشاهدات خود را به کمیسیون در موقع خود گزارش داده‌اند در خلال این رسیدگى معلوم شد که کمیسیون عرایض مجلس سنا نیز نسبت به مسئله اتوبوسرانى مشغول رسیدگى است و کمیسیون مزبور با در نظر گرفتن یک اتوبوس مرسدس بنز در روز به وسیله یک هیئت بازرسى که با شرکت نماینده وزارت کشور و شهربانى صورت گرفته تعیین نمودند که حداقل درآمد یک اتوبوس مرسدس بنز در روز 870 ریال است و بنابراین شکایت شرکت‌هاى اتوبوسرانى مبنى بر متضرر شدن از اتوبوسرانى بیمورد و خلاف واقع است ولى کمیسیون عرایض مجلس سنا صورت‌مجلسى راجع به اتوبوسرانى با حضور نمایندگان شرکت‌ها تنظیم نموده که برطبق آن تقاضاى افزایش نرخ کرایه اتوبوس را رد کرده موافقت نمود که من باب مساعدت به شرکت‌ها اقساطی که براى قیمت مرسدس بنزها باید در دو سال و هر ماهى سى هزار ریال بپردازند به چهار سال تغییر کند و قسط ماهیانه به پانزده هزار ریال تبدیل یابد و از نظر کمیسیون عرایض مجلس سنا که طبق صورت‌مجلس مزبور عمل نموده شکایت مسئله اتوبوسرانى خاتمه یافته است. چون در این مسئله کمیسیون عرایض مجلس شوراى ملى از پرونده کمیسیون عرایض مجلس سنا استفاده نمود از این جهت لازم دانست جریان امر کمیسیون عرایض مجلس سنا را نیز به استحضار مجلس شوراى ملى برساند اما تصمیم کمیسیون عرایض مجلس شورای ملى پس از رسیدگى به شکایات و تحقیق در چندین جلسه خلاصه از این قرار است.

1- تقاضاى افزایش نرخ کرایه اتوبوس از نظر این‌که شرکت‌هاى اتوبوسرانی ضرر نمی‌کنند و بلکه منافع خوبى هم دارند رد شده و قابل قبول نیست.

2- چون تعداد اتوبوس براى جمعیت شهر کافى نیست و شرکت‌هاى اتوبوسرانی باید به مقدارکافى اتوبوس تهیه کنند ولى تهیه اتوبوس با پول خودشان باشد

3- باید خطوط جدیدى برطبق احتیاجات ایجاد و بر تعداد خطوط فعلى افزوده گردد تا رقابت برقرار شود و شرکت‌هاى اتوبوسرانی نتوانند از موقعیت انحصارى خود برضرر مردم استفاده کنند

4- شهربانى باید نسبت به عملیات شرکت‌ها و مخصوصاً اضافه سوارکردن مراقبت کامل برخلاف گذشته بکند و آن‌ها را ملزم سازد که در صورت ادامه کار باید بر تعداد اتوبوس‌ها بیفزایند و رعایت مقرارت رانندگى را از هر حیث بنمایند و الا از حق استفاده از خطوط به طریق انحصارى آنها را محروم سازد

5- راجع به مساعدت به شرکت‌هاى اتوبوسرانى در مورد اضافه کردن مدت اقساط و تقلیل مبلغ آن کمیسیون عرایض مجلس شوراى ملى در این قسمت رسیدگى و اظهارنظر دایر بر مساعدت راز وظایف رسمى خود نمیداند و اقدامى در آن باب نکرده است- مخبرکمیسیون عرایض مجلس شوراى ملى.

6- بقیه مذاکره و تصویب گزارش کمیسیون محاسبات راجع به بودجه 1333 مجلس شوراى ملى‏

رئیس- ماده سوم بودجه مجلس مطرح است قرائت می‌شود

(به شرح زیرخوانده شد)

ماده سوم- براى حقوق و هزینه 12 ماهه سال 1333 اداره روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى مبلغ سه میلیون و نهصد و پنجاه و پنج هزار و چهار صدوده ریال (3955410) مطابق فقرات 1 و 2 صورت مشروح ضمیمه اعتبار به کار‌پردازى مجلس داده می‌شود

تبصره 1- به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود از محل صرفه‌جویی‌هاى بودجه مجلس صورت مشروح مذاکرات مجلس دوره پنجم را چاپ نماید

تبصره 2- کلیه آگهى‌هاى دولتى که در مرکز منتشر می‌شود اعم از آگهى‌هاى وزارتخانه‌ها یا بنگاه‌هاى دولتى و یا مؤسساتى که به سرمایه دولت اداره می‌شوند و شهردارى‌ها با توجه به ماده سوم قانون بودجه سال 326 مجلس شورای ملى کماکان باید در روزنامه رسمى درج گردد

رئیس- چون کسى اجازه صحبت نخواسته پیشنهادى که در ماده سوم رسیده قرائت می‌شود

(به شرح زیرخوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده سوم لایحه بودجه مجلس علاوه شود

تبصره- اداره قوانین مجلس شوارى ملى مکلف است بدستور ریاست محترم مجلس به وسیله کمیسیون خاصى مرکب از اعضاى ذیصلاحیت مجلس فهرست جامعى از قوانین مصوبه ادوار هفده‌گانه تقنینیه تنظیم نماید به طوری که قوانین منسوخه یا اصلاح شده در فهرست نشان داده شود کمیسیون مکلف است قبل از انقضاى دوره 18 مجلس فهرست مزبور را حاضرکرده تسلیم مقام ریاست مجلس نمایند که به چاپ برسد و مورد استفاده قرار گیرد حسن مکرم‏

رئیس- آقاى مکرم‏

مکرم- این پیشنهادى که بنده دادم روى تذکراتى است که هر روز در کمیسیون‌ها و سو کمیسیون‌هاى مشترک براى رسیدگى به قوانین ناشیه از اختیارات آقاى دکتر مصدق پیش آمده است که همه آقایان توجه پیدا کرده‌اند که براى اصلاح هر قانونى که وارد شور و بحث میشویم احتیاج پیدا می‌شود به قوانین دیگرى و به آن قانون دیگر هم که مراجعه می‌کنیم او ارتباط پیدا می‌کند با یک قانون دیگر مثلاً به قانون بودجه سال 1322 که مراجعه شود در آن یک تبصره‌ای یا ماده‌ای ضمیمه شده است که ناسخ این ماده‌ای که حالا در دست است خلاصه از این قوانین خیلى زیاد است و به طورى پیچیده و مغشوش و در هم است که تصور می‌کنم که محاکم مربوطه هم از این قوانین درست سر در نیاورند و ممکن است غالباً نقض غرض بشود یا این‌که خداى نخواسته یک عملى برخلاف قانون انجام بشود بنده اطلاع دارم که اداره قوانین مجلس شوراى ملى براى تنظیم این فهرست که حالا بنده راجع به آن پیشنهاد داده‌ام زحمات زیادى کشیده و مخصوصاً آقاى نقیب که واقعاً یکى از صاحب‌منصبان خوب و مجرب و زحمتکش مجلس شوراى ملى هستند (صحیح است) در این‌کار خیلى صرف وقت کرده‌اند ولى متأسفانه ایشان با گرفتاریها و کار زیادى که دارند از عهده برنمی‌آیند نه تنها ایشان چهار نفر دیگر هم از عهده برنمی‌آیند این است که بنده پیشنهاد کردم مقام ریاست اجازه بفرمایند

+++

یک کمیسیونى از اعضاى ذیصلاحیت مجلس شوراى ملى انتخاب بشوند این قوانین ناسخ و منسوخش را بیرون بیاورند یک فهرست جامعى تهیه شود که به درد مجلس و به درد تمام محاکم هم بخورد در درجه اول به درد آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى هم میخورد (پیراسته- کدام قوانین) فهرست کلیه قوانین ادوار هفده‌گانه را تهیه کنند به عقیده بنده از این راه یک عایدات قابل ملاحظه‌ای هم عاید صندوق مجلس شوراى ملى خواهد شد (صدرزاده- پیشنهاد بسیار خوبى است) استدعا می‌کنم باین پیشنهاد رأى بدهید

رئیس- آقاى نورالدین امامى.

امامى- آقاى مکرم استدعا می‌کنم توجه بفرمایید پیشنهاد آقا خیلى پیشنهاد مفیدى است براى مملکت البته باید فهرستى از قوانین مملکت در دسترس عموم مردم باشد در هئیت رئیسه هم راجع به این موضوع دو سه مرتبه مذاکره شد اولاً این یک کار خیلى مشکلى است چون بایستى از دوره اول مشروطیت تمام این قوانین جمع‌آورى و مجدداً چاپ بشود و بعد یک هیئتى بنشیند این فهرست را جمع‌آورى بکند کار یک نفر هم نیست این است که بنده از حضورتان استدعا می‌کنم آقا پیشنهادتان را پس بگیرید در هیئت رئیسه مشغول مطالعه هستیم و انشاءالله بلکه براى این‌کار یک تصمیم عملى بگیریم با خرج کمترى این است که من تقاضا می‌کنم که پیشنهادتان را مسترد بفرمایید که بودجه مجلس یک قدرى زودتر بگذرد و مطالعه در این ‌کار هم زیاد باید بشود خیلى کار آسانى هم نیست با یک قیام و قعود قانونش را ممکن است تصویب کنیم ولى عملش را باید فکر کنیم و راه سهلش را پیدا کنیم و بودجه‌اش را به تصویب آقایان برسانیم (صحیح است)

مکرم- بنده در این قسمت تعصب خاصى ندارم تسلیم نظر مقام ریاست هستم اگر چنانچه مصلحت می‌دانند که در هیئت رئیسه تصمیم بگیرند و مطرح می‌فرمایند عرضى ندارم و پس می‌گیرم‏

رئیس- این پیشنهاد پیشنهاد خیلى مفیدى است و باید این ‌کار بشود تا هر کس که می‌خواهد مراجعه به قوانین بکند با مراجعه به آن فهرست آن قانون در دسترس او قرار بگیرد و ما هم انشاءالله سعى می‌کنیم که زودتر این ‌کار بشود چون پیشنهاد دیگر در ماده سوم نرسیده رأى گرفته می‌شود به ماده سوم آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده چهارم قرائت می‌شود.

(به شرح زیرخوانده شد)

ماده چهارم- به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود مبلغ یک میلیون و چهارصد هزار ریال از محل درآمد عمومى کشور براى هزینه چاپ یک‌ ساله 33 فرهنگ دهخدا به کار‌پردازى مجلس بپردازد و این اعتبار با تصویب هیئت رئیسه مجلس از حیث حقوق متصدیان عمل و بهاى کاغذ و چاپ و غیره به مصرف خواهد رسید.

تبصره- به هیئت رئیسه مجلس شوراى ملى اختیار داده می‌شود که درباره توزیع فرهنگ دهخدا تصمیم مقتضى اتخاذ نمایند

رئیس- آقاى قنات آبادى‏

قنات آبادى- بنده موافقم‏

رئیس- آقاى دکتر نیرومند

دکتر نیرومند- بنده موافقم‏

رئیس- آقاى دکتر شاهکار

دکتر شاهکار- بنده موافقم‏

رئیس- پس مخالفى ندارد پیشنهادى هم نرسیده است باید رأى گرفته شود

پیراسته- البته باتذکر این‌که این فیش‌ها در اختیار مجلس شوراى ملى خواهد بود رأى داده می‌شود

رئیس- البته یک نامه‌ای هم آقاى دهخدا نوشته‌اند که در مجلس قرائت می‌شود حالا رأى گرفته می‌شود به ماده چهارم آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده پنجم قرائت می‌شود

(به شرح زیرخوانده شد)

ماده پنجم- استخدام و انتقال کارمند جدید در سال 1333 (به استثناى دو نفر پایه 8 و 3 منتقل از بنگاه دارویی کل کشور و وزارت دارایی و چهارده نفر پایه یک و دو و یک نفر ماشین‌نویس براى ادارات مجلس و یک نفر روزمزد براى چاپخانه که مورد ضرورت و احتیاج می‌باشد) ممنوع است‏

رئیس- آقاى قنات آبادى

قنات آبادى- بنده موافقم

رئیس- پس مخالفى ندارد پیشنهادى رسیده که قرائت می‌شود

(به شرح زیرخوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده 5 اضافه شود. تبصره مفاد ماده 11 قانون بودجه مصوب 1330 مجلس شوراى ملى درباره حسن شاهمیر و احمدقلى فتى و محسن‌پور رضا از تاریخى که نسبت به هشت نفت که اسامى آنها در قانون ذکر گردیده منظور گردیده قابل اجرا می‌باشد و این اشخاص باید در محل خدمتى که دارند باقى ‌مانده و انجام وظیفه نمایند فرود

رئیس- آقاى فرود

فرود- در 1330 قانونى به تصویب مجلس شوراى ملى رسید که یازده نفر از آقایان کارمندان را که تقریباً بیست سال و بیست و پنج سال سابقه خدمتگذارى در مجلس داشتند یک رتبه براى چند سال‌شان در حق آنها منظور شود اسامى این اشخاص هم در آنجا که یازده نفرند قید شده است این سه نفرى را که بنده پیشنهاد کردم اسامیشان هم در آن قانون هست و قبلاً مجلس شوراى ملى تصویب فرموده منتهى یک عبارتى در این بوده است که به عنوان کارمندان فعلى در صورتى که سه نفر از آنها در آن تاریخ کارمند نبوده‌اند به موجب همان قانون کارمند شده‌اند روى این عبارت کارگزینى نسبت به این سه نفر اشکالى کرده است و حال این‌که مجلس شوراى ملى قبول کرده است و مقصودش این بوده است که این سه نفر هم مانند هشت نفر دیگر یک رتبه‌شان را بگیرند بنده براى این‌ که رفع سوءتفاهم شده باشد این پیشنهاد را تقدیم کردم‏

رئیس- آقاى پیراسته

پیراسته- (مخبر کمیسیون محاسبات) همانطورى که جناب آقاى فرود تذکر دادند این موضوع در قانون بوده است منتهى تاکنون عمل نشده براى رفع تبعیض و براى این ‌که اشکالى نشود (کاشانى- موافقیم) بنده موافقم همانطور که آن هشت نفر استفاده  کرده‌اند این سه نفر هم جزء آن‌ها بشوند در ضمن از فرصت استفاده می‌کنم و تذکر می‌دهم در این بودجه‌ای که چاپ شده است راجع به فوق‌العاده تندنویسان در صفحه 8 سطر و 14 کلمه فنى بعد از فوق‌العاده از قلم افتاده است می‌شود (فوق‌العاده فنى تندنویسان) خواستم تذکر بدهم که اصلاح بشود (صحیح است- موافقیم)

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد حالا رأى گرفته می‌شود به خود ماده پنجم آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده ششم قرائت می‌شود

(به شرح زیرخوانده شد)

ماده ششم- کارمندان فعلى مجلس شوراى ملى که قبل از کارمندى سابقه خدمتگذارى یا کارگرى در مجلس داشته‌اند در صورتى که مدت خدمت آنان از پنج سال به بالا باشد به رعایت مفاد ماده 1 متمم قانون بودجه 1329 مجلس شوراى ملى به طوری که سابقاً عمل شده یک پایه به آن‌ها اعطا‌ و چنانچه کمتر از پنج سال باشد به ترفیع حداقل به حداکثر همان پایه یا از حداکثر به حداقل پایه بالاتر ارتقا‌ مییابند و نیز خدمتگذاران جز مجلس شوراى ملى که خدمت نظام وظیفه را انجام داده‌اند به نسبت مدت خدمت وظیفه از ترفیعات طبق قانون استخدام و آئین‌نامه اساسى خدمتگذاران از اول سال 1333 بهره‌مند می‌شوند ماده اول متمم قانون مزبور از اول سال 1334 ملغى‌الاثر خواهد بود

تبصره- پایه یک پزشکى آقاى دکتر عسکرى دندان پزشک از اول سال 1333 پایه دو پزشک یکمى تشخیص می‌شود

رئیس- در این ماده مخالفى نیست فقط یک پیشنهادى رسیده که قرائت می‌شود

(به شرح زیرخوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم در تبصره ماده ششم بودجه مجلس شوراى ملى کلمه از اول 1333 به از اول سال 1332 تبدیل شود بهبهانى‏

بهبهانى- بنده با اجازه مقام ریاست و موافقت مخبر کمیسیون پیشنهاد کردم که کسانى که، کارمندان فعلى مجلس شوراى ملى که قبل از کارمندى سابقه خدمتگذارى یا کارگرى در مجلس داشته‌اند درصورتی که مدت خدمت آنان از پنج سال به بالا باشد به رعایت مفاد ماده یک قانون بودجه استفاده کنند (پیراسته- یک مرتبه توضیح بدهید بنده متوجه نشدم) این 5 سال رابنده 4 سال پیشنهاد کرده‌ام یعنى کسانی که چهار سال پیشنهاد کرده‌ام یعنى کسانی که چهار سال سابقه خدمتگذارى داشته باشند بتوانند استفاده کنند چون چند نفر هستند این‌جا که خدمت کرده‌اند و اینها 4 سال سابقه خدمتگذارى داشته‌اند  (پیراسته- در خود قانون چه جور نوشته شده؟) نوشته است پنج سال بنده پیشنهاد کرده‌ام چهارسال پیشنهاد دیگرى هم هست مال آقاى دکتر عسکرى که قرائت شد آن را هم رأى بگیرید.

رئیس- بنده با تبعیض مخالفم. آقایانى که با این پیشنهادی که قرائت شد مربوط به آقاى دکتر عسکرى موافقند قیام فرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. (قنات آبادى- حالش را ندارند بعضیها که پا شوند) دو نفر دندان پزشک این‌جا در دوره 17 آمده‌اند هر دو را از تاریخ استحقاق بهشان رتبه می‌دهیم استثناء نمی‌کنیم هم آقاى دکتر عسکرى هم آقاى تاج سوابقى هم که در وزارتخانه‌ها دارند ملحوظ می‌شود پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى قنات آبادى به شرح زیرخوانده شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم به جای تبصره ماده ششم از صفحه دوم و یادداشت مقابل سطر چهارم و پنجم در ستون ملاحظات صفحه هشتم بودجه مجلس شوراى ملى نوشته شود:

تبصره- پایه‌هاى هر دو نفر دندان پزشکان مجلس شوراى ملى از تاریخ استخدام پایه دو پزشک یکمى تشخیص می‌شود- قنات آبادى‏

رئیس- همان طورى که گفتم از تاریخ استحقاق بهشان پایه می‌دهند و اگر سابقه خدمت نظام وظیفه و چیز دیگرى دارند می‌پذیریم (قنات‌آبادى- متشکرم) دیگر پیشنهادى نیست‏

عمیدى نورى- بنده پیشنهادى داده‌ام.

رئیس- قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى عمیدى نورى به شرح زیرخواندشد)

پیشنهاد مینمایم تبصره ذیل اضافه شود به خدمتگذاران جز مجلس که سنشان قریب به تقاعد است

+++

و طبق آئین‌نامه جدید حق ترفیع آنها تأمین نمی‌گردد یک پایه ترفیع داده می‌شود عمیدى نورى

رئیس- این پیشنهاد خرج است که اگر مخبر از طرف کمیسیون قبول کند می‌شود قبول کرد

عمیدى نورى- اجازه بفرمایید توضیح عرض کنم.

رئیس- بفرمایید

عمیدى نورى- یک شرحى خدمتگذاران جزء به مقام ریاست نوشته‌اند که بنده قرائت می‌کنم نوشته‌اند (به طورى که خاطر مبارک استحضار دارد خدمتگذاران جزو مجلس شوراى ملى به موجب آئین‌نامه خاصى استخدام شده ترفیع و اضافه می‌گیرند آئین‌نامه فوق‌الذکر در سال 26 تغییرکرده و با تغییر آن به عده معدودى از خدمتگذاران قدیمى و سابقه‌دار مجلس شوراى ملى لطمه شدیدى وارد آمده توضیح آن ‌که فدویان امضا‌کنندگان زیر هر یک به تفاوت از 20 الى 35 سال سابقه خدمتگذارى در مجلس شوراى ملى داریم و هنگام تصویب آئین‌نامه اخیر داراى پایه‌هاى بالاى خدمتگذارى پایه‌هاى هشت و نه و غیره بوده‌ایم و بر اثر تصویب آئین‌نامه فعلى این پایه‌ها به پایه‌هاى 2 و 3 تقلیل داده شده و نتیجه این امر آن است که اینک هر خدمتگذار جدیدالورودى پس از 20 سال خدمت به پایه 9 خدمتگذارى جزء می‌رسد و فدویان پس از 35 سال خدمت ادارى داراى پایه شش و هفت می‌باشیم و به طوری که ملاحظه می‌فرمایید بزودى دوران باز نشستگى این‌جانبان فراخواهد رسید در صورتی که هرگز نخواهیم توانست یک عمر خدمت صادقانه به آخرین پایه خدمتگذارى ترفیع یابیم. اینک که مجلس شوراى ملى تحت ریاست عالیه آن به احقاق حقوق مغصوبه و از دست رفته مردم خاصه کارکنان مجلس شوراى ملى توجه خاص مبذول میفرمایند و به ارجا عواثقى که بذره پرورى و کوچک‌نوازى آن وجود معظم داریم مستدعى است امر و مقرر فرمایند با اعطاى یک پایه به فدویان ظلم فاحش را که در گذشته رفته است تا حدى جبران فرمایند خلاصه تقاضاى یک عده خدمتگذاران جزء این است که با آئین‌نامه جدید رتبه‌هاى هشت و نه ما شده است دو و سه و نزدیک است متقاعد بشویم یک رتبه به ما داده بشود که اقلاً تأمینى کنیم این تقاضایشان است (شوشترى- چطور شده چنین چیزى که شش پایه کنند؟) به همین جهت بنده پیشنهاد کردم که تبصره‌ای اضافه شود و مقام محترم ریاست مجلس هم راضى نیستند که حق یک عده خدمتگذار بیچاره‌ای که 35 سال است در این مجلس خدمت کرده‌اند تضییع و آقایان هم موافقت بفرمایند که حق آن‌ها حفظ بشود (صحیح است)

رئیس- آقاى مخبر اگر موافقت کنند می‌شود رأى گرفت

عمیدى نورى- حق یک عده‌ای که چند سال سابقه خدمت دارند از بین رفته علت این است که سابقاً مجلس یک آئین‌نامه استخدام جزء داشت که البته قدرى تغییر پیدا کرد حالا اشخاصی که وارد خدمت می‌شوند بیشتر استفاده می‌کنند اینها عقب مانده‌اند این است که این تقاضا را کرده‌اند و آنهایی که نزدیک به تقاعد رسیده‌اند اهمیت ندارد این رتبه به آنها داده شود چون متقاعد می‌شوند (شوشترى- بیشتر توضیح بدهید که ملتفت شویم)

رئیس- آقاى مخبر

مخبر کمیسیون محاسبات- بنده نمی‌فهمم معنى پایه خدمتگذارى جزء چیست چون آنچه به نظرم می‌آید در این مملکت چیزى به اسم پایه خدمتگذارى جزء در قانون تشکیلات مملکت و قانون استخدام نداریم. خدمتگذارى جزء پایه ندارد و اینجا نوشته که پایه خدمتگذاران جزء (یکى از نمایندگان- آئین‌نامه دارند) به هر حال بنده خیال می‌کنم اگر موافقت بفرمایید این را بگذاریم در اختیار هیئت رئیسه هیئت رئیسه به سوابق این‌ها رسیدگى بکند هرکدام را ذیحق تشخیص داد بدهد. اینطور اصلاح کنید با تشخیص هیئت رئیسه به شرطى که هر کدام به سن تقاعد رسیدند متقاعد شوند

عمیدى نورى- بنده موافقم اصلاح شود با تشخیص هیئت رئیسه.

امامى- براى یک ‌سال

مخبر- البته براى یک‌ سال، هیئت رئیسه که همیشه این اختیار را ندارد. (دکتر بینا- براى یک مرتبه)

رئیس- آقایانى که با این پیشنهاد با اصلاحى که به عمل آمد موافقند قیام فرمایند (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد. رأى گرفته می‌شود به خود ماده ششم آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد ماده هفتم قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت گردید)

ماده هفتم- کارمندان مجلس شوراى ملى که قبل از ورود به خدمت مجلس سوابق خدمت روزمزدى و حکمى و پیمانى و افتخارى در وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى داشته‌اند آن سوابق با پرداخت کسور بازنشستگى به میزان حقوق دریافتى جزء خدمت رسمى آن‌ها محسوب و احتساب آن تأثیرى در پایه و حقوق فعلى آنها نخواهد داشت.

رئیس- در این ماده مخالفى نیست یک پیشنهادى رسیده قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد شده ماده هفتم به شرح زیر اصلاح شود: ماده هفتم: هر نوع سوابق خدمت ادارى کارمندان فعلى مجلس شوراى ملى در وزارتخانه‌ها اعم از روز مزدى استاژ، حکمى افتخارى و پیمانى و شرکت نفت جزء خدمت رسمى محسوب و رتبه آنها طبق سوابق خدمت تعیین می‌شود ولى باید کسور بازنشستگى زمانى که حقوق دریافت می‌داشته‌اند پرداخت نمایند. بهادرى

رئیس- آقاى بهادرى

بهادرى- در ماده هفتم قید شده که کارمندان مجلس شوراى ملى که قبل از ورود به خدمت مجلس سوابق روزمزدى و حکمى و پیمانى دارند جزء خدمت رسمى آنها محسوب شود. آقاى مخبر استدعا می‌کنم این پیشنهاد را توجه بفرمایید. بنده یک پیشنهاد اصلاحى داده‌ام که هرگونه سوابقى که کارمندان مجلس شوراى ملى در وزارتخانه‌ها اعم از روزمزدى و حکمى و پیمانى دارند جزء خدمت رسمى آنها محسوب شود منظور بنده از این پیشنهاد این است که یک عده از کارمندان مجلس که زحمت میکشند بایستى از خدمات آن‌ها قدردانى نمود به این جهت این پیشنهاد اصلاحى را دادم که این ماده به این طریق اصلاح شود و استدعا می‌کنم که آقاى مخبر قبول بفرمایند.

رئیس- آقاى مخبر

مخبر- چون در این مورد هم عده‌ای از آقایان یک یادداشتى هم ببنده نوشته‌اند این را هم بنده به این صورت که با تشخیص هیئت رئیسه براى یک مرتبه باشد موافقم. هیئت رئیسه می‌تواند اشخاصى را که مستحق می‌داند رتبه بهشان بدهد و الّا بدون این‌که سوابق را ببینیم همین طورى در مجلس رأى بدهم باعث زحمت خواهد شد هیئت رئیسه به سوابق اشخاص رسیدگى بکند اگر مقتضى دانست رتبه بهشان بدهد عوض این‌که در کار‌گزینى رسیدگى بشود در هیئت رئیسه رسیدگى بشود.

بهادرى- بنده هم با نظر آقاى پیراسته موافقم‏

رئیس- بسیار خوب پیشنهاد آقاى بهادرى به این طریق اصلاح می‌شود (مخبر- که هیئت رئیسه این اختیار را داشته باشد) رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى بهادرى با اصلاحى که به عمل آمد آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد رأى گرفته می‌شود به ماده هفتم آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده هشتم قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده هشتم- به کار‌پردازى مجلس شوراى ملى اجازه داده می‌شود.

الف- سوابق خدمت 5 نفر کارمندان روزمزد اداره روزنامه رسمى کشور را رسمى محسوب و از اول سال 33 به مأخذ حقوق دریافتى پایه کارمندى طبق قانون استخدام براى آنها تشخیص دهند.

ب- براى آقاى افلاطون دولت شاهى و سید اسدالله باقى طوسى مستخدمین جزء مجلس حقوق ثابت سال 33 آنها مأخذ پایه کارمندى قرارداده بر طبق قانون استخدام کارمندان مجلس پایه آنان تشخیص و اعطا‌ شود.

ج- براى آقاى رسام موزع‌زاده کارمند رسمى سابق وزارت فرهنگ که داراى پایه 5 بوده و فعلاً در چاپخانه مجلس مشغول خدمت است با در نظر گرفتن سوابق خدمت نامبرده از اول سال 33 با پرداخت کسور بازنشستگى پایه شش ادارى منظور نمایند.

د- علاوه بر سه هزار ریال وظیفه فعلى عیال مرحوم ارباب کیخسرو شاهرخ ماهى دو هزار ریال و علاوه بر حقوق ورثه مرحوم طوسى یک هزار ریال و ورثه مرحوم بپردازد.

ه- به آقاى مرتضى بختیارى مستخدم بازنشسته مجلس ماهى 1444 ریال اضافه بر حقوق بازنشستگى از اول سال 1333 و در وجه وراث مرحوم ابوالقاسم ثقفى سرایدار سابق مجلس ماهى سیصد و پنجاه ریال ا ضافه بر وظیفه از اول سال 1333 از محل بودجه مجلس و هم چنین ماهى چهار صد و شش ریال اضافه بر وظیفه وراث مرحوم یحیى جوهرچى مستخدم سابق مجلس از تاریخ فوت مادام که طبق قانون ذیحق می‌باشد بپردازد. و تفاوت حقوق و مزایاى سنوات گذشته آقایان على‌اکبر تشید و رضا کمالاتى و شجاع‌الدین شریعتمدارى و عباس شعاعى که اعتبار آن در متن بودجه منظور شده بپردازد.

رئیس- آقاى صدرزاده‏

صدرزاده- بنده یک تذکرى می‌خواستم بدهم و آن این است که آن چه جناب آقاى جلیلى خواندند با این گزارش چاپى تطبیق نمی‌کند

جلیلى- این‌ها را اصلاح کرده‌اند این‌طور که بنده خواندم صحیح است با نظر مخبر کمیسیون اصلاح شده.

رئیس- پیشنهادات قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى دکتر امیر نیرومند به شرح زیر قرائت شد.)

پیشنهاد می‌کنم ببند از ماده هشتم نام آقایان حسن وزیرى سرپرست تلفنخانه و احمد صمیمى معاون فنى چاپخانه مشمول بند فوق گردند. دکتر نیرومند

رئیس- آقاى دکتر نیرومند.

دکتر نیرومند- بنده این پیشنهاد را کردم، البته همه آقایان آقاى حسن وزیرى را می‌شناسند که یکى از مستخدمین متدین درست و زحمتکش این مجلس است (صحیح است)

+++

و استحقاق هم دارد همان طوری که بنده بیست سال است در مجلس هستم خیال می‌کردم او کارمند است و حجب و حیاى او مانع شده است یک نفر دیگر هم هست به نام احمد صمیمى که سابقه فنى دارد این می‌خواهد مطابق همان حقوقش رتبه به او بدهند و متقاعد شود شاید ماهى چهل، پنجاه تومانش هم کسر بشود حقوق تقاعدش را هم داده پیشنهاد خرجى هم نیست استدعا می‌کنم موافقت بفرمایید.

رئیس- آقاى مخبر

مخبر- بنده با این پیشنهاد موافقم ولى می‌خواستم تذکر بدهم که این اشخاص که رتبه می‌گیرند باید در همان شغل فعلیشان بمانند.

رئیس- یکیشان، آقاى صمیمى متقاعد می‌شود.

مخبر- بنده موافقم که رتبه به اینها داده شود ولى مشروط بر این‌که در مشاغلشان باقى بمانند و وظایف مربوطه‌شان را عمل بکنند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى مرآت اسفندیارى به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم جزء ب ماده هشتم لایحه بودجه سال 1333 مجلس شامل حال آقایان حیدر باباخانى و محمود گردان کارکنان فعلى چاپخانه مجلس خواهد بود مرآت اسفندیارى

رئیس- آقاى مرآت اسفندیارى

مرآت اسفندیارى- عرض کنم این دو نفر کارمند چاپخانه مجلس هستند با 17 سال سابقه خدمت و خدمت‌شان هم در تمام این مدت واقعاً مورد گواهى رؤساى مربوطه بوده، هیئت رئیسه هم، آقایان کارپردازان آقاى میراشرافى و آقاى پناهى صددرصد با این پیشنهاد موافقت فرموده‌اند (پناهى- صحیح است) بنده استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند جزء ب شامل حال این دونفر بشود (رئیس- این هم در هیئت رئیسه رسیدگى شود) یک عرض دیگر بنده که می‌خواستم با اجازه مقام ریاست تذکر بدهم این بود که در لایحه مربوط به آموزگاران بنده پیشنهادى دادم که ‌آموزگارانى که از محل خدمتگذارى حقوق می‌گیرند و به علت ضیق بودجه از حقوق آموزگارى محروم هستند از تاریخ تصویب لایحه کمک آموزگاران این طبقه از کارمندان فرهنگ از حقوق آموزگارى استفاده کنند متأسفانه تاکنون وزارت فرهنگ به این امر توجهى نکرده و متجاوز از صدها تلگراف و کاغذ براى همه آقایان رسیده است (صحیح است) خواستم تذکر بدهم که وزارت فرهنگ به این قسمت توجه کند.

رئیس- این به جای خودش صحیح است. آقاى مخبر بفرمایید.

مخبر- عرض کنم بنده به این صورت که به هیئت رئیسه اختیار داده شود که تشخیص بدهد با این پیشنهاد موافقم. چون واقعاً تشخیص آن مشکل است اجازه بدهید این کار به هیئت رئیسه اختیار داده شود.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد با اصلاحى که آقاى مخبر کردند آقایان موافقین قیام فرمایند. (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. پیشنهاد آقاى نورالدین امامى.

(به شرح ذیل خوانده شد)

پیشنهاد می‌نماید کارمندان فعلى اداره محاسبات مجلس شوراى ملى نیز مشمول جزء (ل) ماده هفت بودجه سال 1331 و 1332 مجلس شوراى ملى بوده عمل آنها فنى تلقى شده و از مزایاى آن بهره‌مند خواهند شد. نورالدین امامى.

رئیس- آقا خودتان بهتر می‌دانید اگر بخواهیم فنى همه را تلقى کنیم تمام مجلس را باید فنى کنیم اینجا رؤسایی دارد مثل آقاى نقیب که خدمات زیاد کرده و زحماتى کشیده‌اند. بنده اسم آقاى نقیب را با موافقت خودشان برمی‌دارم بودجه مجلس را طورى نکنید که از حدود عادى خارج شود.

نورالدین امامى- اجازه بفرمایید توضیح عرض کنم.

رئیس- بفرمایید.

نورالدین امامى- استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایید ما یک رئیس حسابدارى داریم (مهندس جفرودى- مرد خوبى است) در مجلس شوراى ملى 43 سال است این شخص مرتب خدمت کرده بدون وقفه الان این شخص اگر بخواهد متقاعد بشود ماهى هفتاد، هشتاد تومان صد تومان اضافه از حقوق فعلى می‌گیرد چون در صورت متقاعد شدن دیگر این کسور بازنشستگى که حالا ازش کسر می‌شود آن وقت کسر نمی‌شود دو سه مرتبه این شخص تقاضاى تقاعد کرده. (رئیس- بنده هم قبول نکردم) ولى برحسب امر مقام ریاست از تقاعدش صرف‌نظر کرده و مقام ریاست از تقاعدش صرف‌نظر کرده و مقام ریاست قبول نکرده‌اند این بود که من این پیشنهاد را کردم که این آقایان مثل تمام وزارتخانه‌ها که وقتى محاسبات فنى هست فنى بشوند ولى حالا که مقام ریاست فرمودند بنده پس می‌گیریم پیشنهادم را و خواستم از یک کارمند قدیمى و خدمتگذار تجلیل مختصرى کرده باشم (احسنت)

رئیس- از دوره شانزدهم به بعد مکرر آقاى مهربان مهر تقاضاى بازنشستگى کرده‌اند و من قبول نکرده‌ام، همچنین آقاى حمیدى و آقاى نقیب و رؤسایی که سابقه زیاد اینجا دارند ما از خدمات ایشان ممنون هستیم (صحیح است) و بدیهى است هر یک از این آقایان اگر از این‌جا بروند حقوق تقاعدشان را کاملاً می‌گیرند و به هر جا بروند براى کارهاى عمومى و تجارتى همه آقایان را می‌پذیرند ولى به واسطه علاقه‌ای که به مجلس دارند اینجا به خدمت خودشان ادامه می‌دهند (صحیح است) پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى قنات آبادى به طریق زیرخوانده شد)

پیشنهاد می‌نمایم تبصره ذیل به ماده هشت اضافه شود:

تبصره- کارمندان فعلى مجلس شوراى ملى که حداقل 15 سال متوالیاً خدمت تندنویسى و ده سال تصحیح در مجلس انجام داده‌اند مشمول جزء (ل) ماده هفت در بودجه سال 1331 و 1332 مجلس شوراى ملى بوده و از مزایاى آن بهره‌مند خواهد شد. قنات آبادى‏

رئیس- این هم مثل همان پیشنهاد قبلى است و شامل همان می‌شود بعد از این توضیحى که داده شد دیگر مورد ندارد.

قنات آبادى- نظر جنابعالى محترم است و پس می‌گیرم‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى عاملى به شرح زیر قرائت گردید)

پیشنهاد می‌نماید در قسمت (ب) از ماده هشتم اضافه شود نسبت به بند (ح) از ماده هفت بودجه سال 1331 مجلس شوراى ملى که به موقع اجرا گذارده نشده اجرا نمایند عاملى‏

رئیس- آقاى عاملى بفرمایید.

عاملى- عرض کنم در ودجه سال 31 و 32 مجلس تصویب شده در قسمت حقوق مواردى تصویب شده من‌جمله قسمتى مربوط به آقاى احمد خلیلى تصویب شده که بپردازند ولى این قسمتش اجرا نشده بنده نظرم این بود که از آقایان تقاضا کنم موافقت بفرمایید این قسمت هم به موقع اجرا گذارده بشود تا اگر کارمندى هست که حقى دارد به حق خودش برسد یا این که رتبه‌ای به دیگران داده‌اند به آنها هم داده بشود، بنابراین اگر در بودجه سال قبل تبصره‌ای گذاشته شده که نسبت به دیگران معتبر باشد و از آقاى مخبر تقاضا دارم موافقت بفرمایید چنانچه قبل از بودجه سال 32 گذاشته شده است براى دیگران چرا اجرا شده این قسمت را اجرا نکرده‌اند و حالا هم تقاضا می‌کنم تأکید بفرمایید عمل کنند.

مخبر- چون در این مورد قانونى در دور هفدهم گذشته است بنده قبول می‌کنم. البته با همان فورمولى که هیئت رئیسه اختیار داشته باشد.

رئیس- با اظهار و اصلاحى که آقاى مخبر کردند که در هیئت رئیسه رسیدگى بشود رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد، در ماده 8 پیشنهاد دیگرى نیست رأى گرفته می‌شود به ماده 8 آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده نهم قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

ماده نهم- به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود مبلغ پانزده میلیون ریال درآمد پیش‌بینی شده چاپخانه مجلس و باغ بهارستان و مبلغ سه میلیون و پانصد هزار ریال درآمد پیش‌بینی شده اداره روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى را در سال 1333 وصول و به خزانه‌داری کل ایصال دارد و همچنین از کتب لغت‌نامه‏‌ دهخدا آنچه به فروش می‌رسد وجه آن کماکان عاید خزانه کشور نماید.

رئیس- در این ماده هم کسى مخالف نیست و پیشنهادى هم نرسیده بنابراین رأى می‌گیریم به ماده نهم آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد، ماده

دهم قرائت می‌شود: (به شرح ذیل قرائت شد)

ماده دهم- به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود مبلغ ده میلیون ریال از محل درآمد عمومى کشور به کارپردازى مجلس بپردازد که به مصرف خرید زمین و ساختمان عمارت جدید پارلمان برسد.

رئیس- در این ماده هم کسى مخالف نیست و پیشنهادى هم نرسیده است، آقایانى که موافقند قیام بفرمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده یازده قرائت می‌شود:

(به شرح ذیل قرائت شد)

ماده یازدهم- به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود با نظارت کمیسیون محاسبات مجلس قالى‌هاى کهنه مجلس شوراى ملى را فروخته وجه آن را به مصرف خرید قالى نو برساند

رئیس- در این ماده کسى مخالف نیست و پیشنهادى هم نرسیده است آقایانى که با ماده یازدهم موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد، ماده

+++

دوازدهم قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ماده دوازدهم- به کارپردازی مجلس اجازه داده می‌شود اضافه وجوه دریافتی بابت بودجه‌های سال 1331 و 1332 مجلس را از وزارت دارائی به انضمام تمام صرفه‌جویی‌های بودجه سال 1333 مجلس و چاپخانه و اداره روزنامه رسمی کشور برای ساختمان عمارت جدید مجلس شورای ملی اختصاص دهد.

رئیس- در این ماده کسی مخالف نیست و پیشنهادی هم نرسیده است. رأی گرفته می‌شود به ماده دوازدهم آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد یک ماده الحاقیه هست به امضای آقایان جلیلی و عبدالرحمن فرامرزی قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌نماید: ماده الحاقیه عین بودجه سال 1333 مجلس شورای ملی و ادارۀ چاپخانه و روزنامه رسمی و سایر ادارات مجلس برای سال 1334 نیز مورد تصویب مجلس می‌باشد و به هیئت رئیسه مجلس اجازه داده می‌شود که نسبت به ما به‌التفاوت ترفیعات و اضافه احتیاجات 1334 رسیدگی نموده مواد لازم را به عنوان متمم بودجه به مجلس شورای ملی پیشنهاد نماید. جلیلی- عبدالرحمن فرامرزی.

رئیس- آقای جلیلی بفرمایید.

جلیلی- این بودجه که تنظیم شده و الان مطرح است و به تصویب آقایان رسیده روی مواد آن مطالعات زیادی شده است آنچه صرفه‌جویی باید بشود شده و آن مقداری هم که پیش‌بینی باید بشود در نظر گرفته شده است مجدداً برای سال 34 باید همین کارها را شروع کنیم برای این که گرفتار این کار نشویم و مجلس هم مواجه با اشکالاتی نشود و وقت آقایان دومرتبه گرفته نشود آقایان موافقت بفرمایید که این ماده الحاقی پیشنهادی تصویب بشود.

قنات آبادی- ذکر بفرمایید که در ظرف سه ماه اضافه اعتباری اگر خواستند به مجلس پیشنهاد کنند.

جلیلی- در این پیشنهاد هست که اضافه بودجه اگر لازم باشد تنظیم کنند در سال آینده ممکن است هزینه‌های زیادی پیش بیاید آن را به عنوان متمم بودجه تقدیم می‌کنند.

رئیس- آقای شوشتری مخالفید بفرمایید.

شوشتری- بسم‌‌الله‌الرحمن‌الرحیم بنده با احترامی که به جناب آقای جلیلی و جناب آقای فرامرزی دارم تصور می‌کنم اگر بودجه سال بعد را در امسال پیش‌بینی کنیم و مثل یک بودجه‌های چهاردیواری به مجلس بدهیم این عمل برخلاف اصل بودجه نویسی است و به علاوه من یک حرف‌هایی داشتم آن روز یک عرایضی کردم که شاید در فکر بعضی از آقایان نمایندگان محترم تأثیر کرد که بنده مثلاً در عرضی که کردم راجع به حقوق نمایندگان محترم خواستم یک حرف واهی بزنم در صورتی که این طور نبود یک عده‌ای از آقایان محترم اگر متمکن هستند ثروت دارند از مالیۀ خودشان می‌توانند اعاشه کنند هر چه می‌توانند به بودجه مجلس و مملکت ببخشند ولی وکلای دیگر که باید از بودجه و حقوق نمایندگی استفاده کنند از نظر اصول باید حقوقشان ترمیم بشود و من به این بودجه رأی کبود خواهم داد برای این که حقوق ما تأمین نشده است، من الان جلوی آقای وزیر دارایی عرض می‌کنم، ما وکلا یک حقوق ثابتی داریم، جریمه باید بدهیم، پول تلگراف باید بدهیم، پول فلان بدهیم (خنده نمایندگان- پول فلان یعنی چه؟) بلی بلی پول فلان چیست؟ پول فلان این است که مثلاً یک نفر آبرومند است که وقتی می‌آید توقع مساعدتی دارد آبرو هم دارد اسم او را نباید ببریم و همه باید به او احسان کنیم آقایان کارمندان دولت فوق‌العاده دارند این وزیر محترم دارایی است افرادی هستند روزی پنجاه تومان روزی 25 تومان روزی 20 تومان فوق‌العاده خرج سفر می‌گیرند ما اینها را نداریم در قبالش تهمت داریم، افترا داریم باید زندگی کنیم آن وقت بیاییم دربست به بودجه سال بعد که حتماً باید برای سواری وکلا، برای پول تلگراف وکلا مخارج ایاب و ذهاب مثل سایر ممالک متمدن دنیا پیش‌بینی بشود چیزی منظور بکنیم و دربست دستمان را روی چهاردیواری بودجه بگذاریم من با این بودجه مخالفم مگر این که حقوق وکیل‌ به شأن وکالت ترمیم بشود مقرری که لازم است به او بدهند در قانونی که گذراندیم راجع به کمک آموزگاران و دبیران حقوق آنها به چه مبلغ ببینید می‌رسد آن وقت پسندیده است که وکیل با این حقوق باشد؟ بنده از شما انصاف می‌خواهم پسندیده است که شما به این بودجه دربست رأی بدهید، باید برای آینده یک فکر اساسی بکنید.

رئیس- آقای مخبر بفرمایید.

مخبر- برای این که وقت مجلس شورای ملی زیاد گرفته نشود و کارهای زیادی که در پیش داریم و در سال آینده هم باید بودجه سال 34 مجلس داده شود و چند جلسه صرف بحث در اطراف بودجه بشود و در این بودجه هم گاه گاه ممکن است توقعاتی پیدا بشود و از طرف دیگر بودجه مجلس چند رقم بیشتر نیست، یکی حقوق آقایان نمایندگان است که تغییری در آن نخواهد بود یکی هم بعضی پیشنهادات که از طرف آقایان داده شده و دیگر داده نخواهد شد بنابراین بهتر است که در ضمن تصویب بودجه سال 33 برای سال 34 هم منظور بشود و البته اگر لازم شد متمم بودجه خواهد بود و اما یک اشتباه چاپی است که در ستون اداره بازرسی کل سه نفر به عنوان مسئول ذکر شده در صورتیب که این سه نفر عنوان مدیر دایره را دارند اصلاح بفرمایید راجع به حقوق آقایان نمایندگان آن جلسه هم عرض کردم باید تناسب را در نظر گرفت، البته فرمایشات آقای شوشتری قسمت عمده‌اش صحیح است ولی با وضع فعلی نمی‌شود حقوق آقایان را زیاد کرد انشاءالله اگر گشایشی شد و بقیه مردم وضعشان خوب شد آن وقت حقوق آقایان نمایندگان را هم زیادتر می‌کنیم بنده بیش از این که در بودجه منظور شده موافقت ندارم.

رئیس- توجه به این پیشنهاد نشده است نوشته‌اند اگر چیزی علاوه بر این بودجه لازم باشد متمم آن را به مجلس بیاورند (عمیدی نوری- این کار برخلاف قانون است پیشنهاد در حکم یک لایحه جدیدی است جناب آقای رئیس دولت از این وضع استفاده می‌کند) ماده الحاقیه مجدداً قرائت می‌شود.

(به شرح سابق قرائت شد)

رئیس- اینجا ذکر شده اگر احتیاجاتی باشد دومرتبه به عنوان متمم بودجه می‌آید در مجلس و حالا بسته است به نظر مجلس در سال 31- 32 هم این عمل شده است البته بنده بیطرفم پیشنهادی شده موکول به نظر مجلس است ولی بنده اینجا صریحاً خواهم گفت که برای سال 34 یک نفر دیگر به اعضای مجلس اضافه نمی‌کنیم و کارمندان فعلی برای مجلس کاملاً کافی است، رأی گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانی که موافق هستند قیام بفرمایند (عده‌ کمتری برخاستند) تصویب نشد، بودجه مجلس شورای ملی تمام شد این بودجه مجلس البته مالی است و مربوط به امور داخلی خود مجلس است و برای نظر مشورتی به مجلس سنا من نمی‌دانم باید فرستاد یا خیر؟ (جمعی از نمایندگان- خیر) سابق فرستاده‌اند ولی این بودجه داخلی مجلس است و مالی هم هست معهذا اگر آقایان موافقند به این ترتیب تمام بشود رأی نهایی می‌گیریم (صحیح است) آقایانی که با بودجه مجلس شورای ملی موافقند ورقه سفید خواهند داد.

اسامی آقایان به ترتیب ذیل به وسیله آقای جلیلی (منشی) اعلام و در محل نطق اخذ رأی به عمل آمد.

آقایان: قنات‌آبادی- امیرتیمور- دکتر بینا- بهادری- دکتر عدل- شادمان- محمود افشار- حمیدیه- تجدد- تربتی- کی‌نژاد- شاهرخشاهی- کاشانیان- مهندس اردبیلی- رضایی- موسوی- دکتر افشار- مرآت اسفندیاری- دکتر آهی- غضنفری- شیبانی- خاکباز- زنگنه- پیراسته- عاملی- پناهی- دولتشاهی- سالار سنندجی- مهندس جفرودی- مهندس ظفر- حمید بختیار- صدقی- عباسی- ایلخانی‌زاده- دکتر وکیل- سهرابیان- بوداغیان- شفیعی- افشار صادقی- بیات ماکو- صدرزاده- بزرگ‌نیا- فرامرزی- ارباب- صفایی- تیمور‌تاش- دولت‌آبادی- شوشتری- قراگزلو- جلیلوند- بوربور- اردلان- فرید اراکی- کیکاوسی- دکتر حمزوی- برومند- توماج- دکتر نیرومند- بزرگ ابراهیمی- مکرم- دکتر سید امامی- قریشی- مهدوی- لاری- کدبور- سالار بهزادی- سید احمد صفایی- بهبهانی- دکتر عمید- خلعتبری- دکتر شاهکار- حائریزاده- اسکندری- عمیدی نوری- نقابت- هدی- نصیری- خزیمه علم- اکبر- دکتر فاطمی- دکتر پیرنیا- عرب شیبانی- مرتضی حکمت- معین‌زاده- کاشانی- دهقان- استخر- یدالله ابراهیمی- ذوالفقاری- اخوان- محمودی- ثقه‌الاسلامی- یارافشار- مسعودی- جلیلی- فرود

شمارش آرا مأخوذه به عمل آمد نتیجه به قرار ذیل حاصل شد

ورقه سفید موافق 78 – ورقه کبود مخالف 3 – ورقه سفید بی‌اسم علامت امتناع 9

رئیس- بودجه سال 1333 مجلس شورای ملی با 78 رأی موافق تصویب شد.

اسامی موافقین- آقایان: قراگزلو- حمید بختیار- بهادری- دهقان- ارباب- مهندس اردبیلی- دکتر آهی.

+++

محمود افشار. دکتر بینا. قرشى. مسعودى. مرتضى حکمت. عماد تربتى. عاملى. بزرک ابراهیمى. معین‌زاده. دکترمشیرفاطمى. توماج. دکترعمید. غضنفرى. بوربور. ارسلان خلعتبرى. صدقى. مرآت اسفندیارى. استخر. شادمان. دولتشاهى. یدالله ابراهیمى. حمیدیه. دولت آبادى. جلیلوند. یارافشار. ثقة‌الاسلامى. عمیدى نورى. کدیور. برومند بزرگ‌نیا. تجدد. مهندس ظفر. خرازى. دکتر سید امامى. صدرزاده. شفعى. سنندجى. پیراسته. دکتر افشار. افشار صادقى. فرید اراکى. دکتر وکیل. لارى. مهدوى. اردلان. نقابت. کى‌نژاد. شیبانى. خاکباز. قنات‌آبادى. نصیرى. کیکاوسى. هدى. دکتر امیر نیرومند. سالار بهزادى. مکرم. سهرابیان. باقر بوشهرى. اخوان. بوداغیان. اکبر. محمودى. دکتر پیرنیا. دکتر عدل. بیات ماکو. مهندس جفرودى. تیمورتاش. پناهى. امیر احتشامى. مهندى شاهرخشاهى. ایلخانى‌زاده.

اسامى مخالفین- آقایان: رضایى. شوشترى. دکتر شاهکار فرقه سفید علامت امتناع 9 فرقه

 7- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى معاون وزارت کشور

معاون وزارت کشور- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید

معاون وزارت کشور- (دکتر افخم حکمت)- بنده با اجازه آقایان محترم لایحه‌ای که مربوط به اضافه اعتبار وزارت کشور به مبلغ پانصد هزار تومان است تقدیم می‌کنم (نمایندگان- زیاد است)

رئیس- به کمیسیون مربوطه فرستاده می‌شود، آقاى وزیر دارایی بفرمایید

8- تقاضاى آقاى وزیر دارایی راجع به در دستور گذاردن لایحه اعتبار از انگلستان و آمریکا

وزیر دارایی- مدتى است گزارش راجع به اعتباراتى که از طرف دولت آمریکا و انگلستان داده می‌شود تقدیم مجلس شوراى ملى شده خواهشمندم موافقت کنید که جزء دستور مجلس قرار بگیرد تا زودتر تکلیف آن معلوم شود

رئیس- بعد از بودجه مجلس سنا مطرح خواهد شد.

ارباب- گزارش وزارت اقتصاد که خواهد شد.

رئیس- آن هم جزء دستور است‏

صفایى- لایحه معاونات خارجى هم جزو دستور باشد.

9- قرائت طرح دو فورى پیشنهادى راجع به افزایش سرمایه بانک‌هاى کشاورزى و رهنى و ساختمانى‏

رئیس- طرحى است از طرف آقایان پیشنهاد شده که قرائت می‌شود

(به شرح ذیل قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى چوان عواید نفت و اعتباراتى که تهیه می‌شود باید به مصرف کارهاى عمرانى و تولیدى برسد و انجام تمام این قبیل عملیات مخصوصاً توسعه و ترقى کشاورزى به وسیله دولت و دستگاهاى مربوطه تنها امکان ندارد و باید عموم مردم با سرمایه‌هاى شخصى و تسهیلات بانکى در عملیات عمرانى شرکت نمایند و متأسفانه سرمایه بانک‌هاى مربوطه به هیچ‌وجه کافى براى انجام مقصود نیست لهذا امضا‌ءکنندگان طرح قانونى ذیل را با قید دو فوریت پیشنهاد و تقاضاى تصویب آن را داریم

ماده واحده- دولت مکلف است از محا عواید حاصله از فروش نفت یا از محل هر نوع اعتبارات دیگرى که به دست آورده یا خواهد آورد یک میلیارد ریال به سرمایه بانک رهنى و یکصد میلیون ریال به سرمایه بانک ساختمانى اضافه نموده و مبالغ مزبور را تا آخر سال 1334 کلا در اختیار بانک‌هاى مزبور بگذارد

تبصره 1- بانک‌هاى نامبرده مکلف هستند 75 درصد این اضافه سرمایه را اختصاص به شهرستان‌ها داده و در اختیار شعبات خود بگذارند

تبصره 2- بانک کشاورزى ایران مکلف است در درجه اول از محل اضافه سرمایه‌ای که تحصیل می‌نماید براى احداث یا تجدید یا تعمیر قنوات و حفر چاه یا خرید موتور آب سدهاى کوچک آبیارى و سایر وسایل کشاورزى وام بدهد و بیش از 5 در صد هم بهره دریافت ننماید

رئیس- این طرح قریب 40 امضا‌ء دارد و محتاج به حضور نماینده دولت هم نیست قرائت شد روز پنجشنبه دو فوریت آن مطرح می‌شود

10- قرائت طرح سه فوریت راجع به انتخاب کمیسیون جهت تجدیدنظر در آئین‌نامه داخلى مجلس‏

رئیس- طرح دیگرى هم هست که با سه فوریت پیشنهاد شده کارهایی دارند که باید زودتر انجام بدهند بنابراین همان روز پنجشنبه جلسه خواهد بود

(طرح به شرح ذیل قرائت شد)

مقام عالى ریاست مجلس شوراى ملى چون پاره‌ای از مواد آئین‌نامه داخلى مجلس شوراى ملى احتیاج به اصلاحى دارد که لازم است با اوضاع و احوال فعلى مجلس مطابقت داشته باشد امضا‌ءکنندگان تقاضا داریم ماده واحده زیر به قید سه فوریت مطرح و تصویب گردد

ماده واحده- مجلس شوراى ملى اجازه می‌دهد کمیسیون 12 نفرى منتخبه از شعب تشکیل گردد که مواد مورد احتیاج آئین‌نامه داخلى را اصلاح نماید تا موقتاً به طور آزمایش به موقع اجرا گذارده شده و چنانچه نقایصى در عمل مشاهده گردید اصلاح و به تصویب مجلس شوراى ملى برسد- با امضاى 37 نفر از آقایان نمایندگان‏

11- قرائت پیشنهاد جمعى از آقایان نمایندگان دایر به طرح گزارش راجع به لغو انحصار تجارت‏

رئیس- یک تقاضایی هم هست که گزارش کمیسیون اقتصاد جزء دستور قرار گیرد آن هم قرائت می‌شود

(به شرح ذیل قرا ئت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى تقاضا داریم مقرر فرمایید گزارش کمیسیون اقتصاد راجع به آزادى تجارت خارجى را در دستور قرار داده و با قید یک فوریت و مقدم بر سایر لوایح مطرح شود. به امضاى 27 نفر از آقایان‏

رئیس- آن هم برگ موافق و مخالف دارد روز 5 شنبه جء دستور گذارده می‌شود.

12- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- فعلاً چون عده براى رأى کافى نیست جلسه را ختم می‌کنیم. جلسه آینده روز پنجشنبه خواهد بود ساعت 9 صبح دستور هم مطالبى که گفته شد.

 (مجلس مقارن ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294914!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)