کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19
[1396/06/01]

جلسه: 87 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 26 اردیبهشت‌ماه 1336  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- طرح و تصویب گزارش کمیسیون دارایی راجع به تأسیس وزارت گمرکات و انحصارات و ارجاع به مجلس سنا

3- تقدیم لایحه نفت به وسیله آقای نخست‌وزیر

4- بیانات آقاى نخست‌وزیر در باب امور جارى کشور

5- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19

 

 

جلسه: 87

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 26 اردیبهشت‌ماه 1336

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- طرح و تصویب گزارش کمیسیون دارایی راجع به تأسیس وزارت گمرکات و انحصارات و ارجاع به مجلس سنا

3- تقدیم لایحه نفت به وسیله آقای نخست‌وزیر

4- بیانات آقاى نخست‌وزیر در باب امور جارى کشور

5- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس یک ساعت چهل و پنج دقیقه پیش از‌ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

رئیس ـ اسامى غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

غایبین با ‌اجازه - آقایان: صفارى. دکتر آهى. قرشى. کدیور. مرتضى حکمت. بزرگ ابراهیمى. محمودى. اکبر. عامرى. پردلى. سنندجى. اورنگ. ساگینیان. دکتر امیر اصلان افشار. مهندس بهبودى. اریه.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: اقبال دکتر نفیسى. دکتر عدل. اخوان.

رئیس ـ نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ آقاى عماد تربتى.

عماد تربتى ـ عرض کنم جلسه اسبق که به وسیله بنده اداره می‌شد تمام مقررات و تشریفات مربوط به قانون گذارى انجام شد معذالک ملاحظه شد که دیروز در مجلس سنا یکى از آقایان سناتور‌ها این‌طور اظهار داشته‌اند که رأى نهایی نسبت به لایحه تثبیت پشتوانه گرفته نشده است و به‌ طور ناقص به مجلس سنا ارسال شده است این معنى صحیح نبوده است آقایان همه تشریف داشتند که جمیع مقررات رعایت شد و رأى نهایی هم به مجموع مواد مواد گرفته شد (صحیح است) و اگر نظرى نسبت به سست کردن لایحه دولت باشد اشخاص نبایستى ارکان قانون‌گذارى را سست کنند و مطالب خلاف واقعى به مجلس شوراى ملى نسبت بدهند (صحیح است).

رئیس ـ طبیعى است اگر لایحه جریانات قانونى را طى نمی‌کرد جنابعالى که مجلس را اداره می‌کردید به صدور نامه و ابلاغ آن به مجلس سنا اقدام نمی‌کردید بدیهى است که تمام جهات مراعات ده و این بیانات هم مورد ندارد امروز سؤالات مطرح است که براى بعد از دستور می‌گذاریم.

2- طرح و تصویب گزارش کمیسیون دارایی راجع به تأسیس وزارت گمرکات و انحصارات و ارجاع به مجلس سنا

رئیس ـ لایحه تأسیس وزارت گمرکات و انحصارات مطرح است که گزارش کمیسیون دارایی قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

گزارش از کمیسیون دارایی به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون دارایی لایحه شماره 1454 دولت در مورد تأسیس وزارت گمرکات و انحصارات را در جلسه هفتم اردیبهشت ماه 36 با حضور آقا وزیر گمرکات و انحصارات و نماینده وزارت دارایی مورد رسیدگى و شور قرار داده و در نتیجه با اصلاحاتى به شرح زیر تصویب و این که گزارش آن را تقدیم می‌دارد.

ماده واحده به موجب این قانون اجازه داده می‌شود که ادارات وصول عایدات انحصارى (غله دخانیات قند و شکر تصفیه تریاک) و اداره کل گمرکات از وزارت دارایی منتزع و تحت‌نظر وزارتخانه‌ای به نامه وزارت گمرکات و انحصارات انجام وظیفه نماید.

تبصره 1- بودجه‌های ادارى و انتفاعى و انتظامى ادارات مزبور و بودجه حوزه وزارتى و ادارات کل مربوط به حوزه وزارتى که طبق تبصره 2 این قانون بعداً پیشنهاد خواهد شد جمعاً بودجه وزارت گمرکات و انحصارات را تشکیل می‌دهد.

تبصره 2- دولت مکلف است سازمان و بودجه وزارت گمرکات و انحصارات را تا پایان اردیبهشت ماه 1336 تنظیم و به مجلس شوراى ملى تقدیم نماید از تاریخ تشکیل وزارت مزبور تا تاریخ که بودجه تفصیلى و سازمان مزبور به تصویب برسد وزارت نامبرده مجاز است در مورد هزینه‌های پرسنلى و ادارى حوزه وزارتى و ادارات کل تابعه حوزه وزارتى از اعتبارات مندرج در بودجه وزارت دارایی استفاده نماید.

تبصره 3- کلیه اختیارات و مسئولیت‌های قانونى مربوط به ادارات فوق‌الذکر که تا به حال به عهده وزارت دارایی بوده به وزارت گمرکات و انحصارات واگذار می‌شود.

مخبر کمیسیون دارایی ـ مشایخى.

عمیدى نورى ـ از دولت کسى نیست.

رئیس ـ عده‌ای از آقایان وزرا‌ در مجلس هستند الان فرستادم که بیایند کلیات مطرح است. آقاى خلعت‌بری.

خلعت‌بری ـ حقیقت این است که بنده هیچ میل نداشتم به عنوان مخالفت نسبت به لایحه دولتى که چند روز پیش رأى اعتماد دادیم صحبت کنم ولى این مخالفت براى تذکراتى است که گمان می‌کنم سالیان متمادى باشد که هم دولت متوجه است هم آقایان نمایندگان محترم توجه دارند این تغییراتى که به این نحو و این قبیل داده می‌شود به نظر بنده باید چند نتیجه داشته باشد. نتیجه اول اصلاح وضع ادارى این دستگاهى که به وجود می‌آید بنده می‌خواهم آقایان محترم را برگردانم به سوابق این کار یعنى ما چند مرتبه که وزارت‌خانه‌‌ها را اسمش را عوض کردیم تشکیلاتش را تغییر دادیم مثل وزارت بازرگانى اول اداره بازرگانى بود بعد شد اقتصاد و بعد پیشه و هنر دو مرتبه بازرگانى و معادن و دو مرتبه اقتصاد ملى بعد اقتصاد بعد بازرگانى و معادن نتیجه این تغییرات در این 15 سال چه شد؟ صفر، و اشکالات بیشتر شد مقررات زیادتر زحمت بیشتر و نتیجه کمتر (صحیح است) و وسایل

+++

سوء‌استفاده برای مأمورین بد بیشتر شد یک مثال دیگر خدمت‌تان عرض می‌کنم این وزارتخانه‌اش بود یک اداره‌ای داشتیم به نام خالصه‌جات دولتی تفاوت اسم بود نتیجه چه شد وقتی که اداره خالصه بود تمام درآمد خالصه به عنوان خرج مصرف می‌شد حالا هم به بنگاه شده تمام درآمد به عنوان خرج مصرف می‌شود (مهندس اردبیلی – یک چیزی هم دولت دستی می‌دهد) بلی یک چیزی هم دولت دستی می‌دهد اداره مالیات بردرآمد‌ها که حالا داریم چهل سال پیش اداره تشخیص عایدات بود آقای اردلان حاج عز الممالک گمان می‌کنم نظرشان باشد اسم این اداره عوض شده شد اداره عایدات بعد شد اداره مالیات مستقیم بعد شد اداره مالیات بردرآمدها بعد دوباره شد اداره مالیات مستقیم بعد شد اداره تشخیص بعد شد اداره درآمدها بعد شد اداره کل درآمد یک پوست خربزه هم دو هفته پیش زیر پای جناب آقای ناصر می‌خواستند بگذارند که اسم آن را عوض کنند گویا دوستان ایشان گفتند که این عوض کردن اسم هیچ فایده ندارد و ایشان منصرف شدند حالا بنده می‌پرسم که ده اسم این اداره عوض کرده جز این که هر بار بدتر شده هیچ فایده‌ای هم داشته؟ بنابراین بنده می‌پرسم مسائلی را که ما بارها امتحان کردیم و به نتیجه که نرسید هیچ بدتر هم شد چرا باید دو مرتبه همان راه را برویم مهندس فروهر – من حزب المجرب حلت به الندامت) این دلیل اول بنده است مطلب دوم تغییرات باید هدف داشته باشد تغییرات بدون هدف هیچ فایده ندارد مثال عرض می‌کنم در زمان وزارت مرحوم هژیر این آقای شادمان مدیر کل وزارت دارایی بودند اگر نظر آقایان باشد ما یک اداره قماش داشتیم که شرکت قماش بود موسسه‌ای بود که ده بیست هزار بزاز و بچه بزاز را آورده بود مستخدم دولت کرده بود و درخیابان‌ها در تمام ایران کار بزازی را از دست مردم گرفته بود دولت شده بود بزاز سالی ده بیست میلیون تومان هم ضرر این کار را می‌داد و با این که یک حق انحصار می‌گرفتند و اصلاً این کار نبایستی ضرر داشته باشد برای این که همه اش فروش بود چهل درصد حق انحصار می‌گرفتند مع‌هذا آن قدر خرج برداشته بود که مبالغ زیادی هم ضرر می‌داد بنده دیدم وزارت مالیه یک کاری که به نظرم صحیح بود کرد کاری که از روی عقل و شهامت و تدبیر بود خدا بیامرزد هژیر را با این همکار عزیزمان آمدند بدون ملاحظه در این شرکت را بستند سالی سی چهل میلیون تومان آن ضرری که هر سال می‌کردیم حذف شد یعنی بودجه خرج از بین رفت بزازی را هم دو مرتبه به مردم واگذار کردند یک حق انحصاری هم حالا می‌گیرند هفت هشت هزار مستخدم شرکت را هم که به او روش‌شان بود از سرباز بودجه مملکت برداشتند (مهندس جفرودی – ماندند و همه شان مدیر کل هستند) اجازه بفرمایید بنده تحقیق کردم یک چیزی بهشان دادند و قسمت عمده‌شان را از استخدام دولت خارج کردند خلاصه آن کار هدف داشت برای این که یک خرجی از گردن دولت برداشت و یک چیزی را که دولت نمی‌توانست اداره کند حذف کرد اما ما می‌خواهیم به بینیم اگر الان این ادارات از وزارت مالیه گرفته شد و به وزارت گمرکات منتقل شد این مسایلی که بنده عرض کردم آیا آن اصلاح اداری و این هدف را از لحاظ رسیدن به یک نتیجه تأمین می‌کند؟ به نظر بنده خیر حالا نکته و هدف سومی را که می‌خواهم عرض کنم این هم با این مطلب تناقض دارد هدف سوم را استدعا می‌کنم آقایان کاملاً توجه بفرمایند این هدف سوم هدف خرج است امروز مملکتی مثل آمریکا که هفتاد هزار میلیون دلار بودجه اش است رئیس‌جمهوری و مشاورین اقتصادیش از خرج ناله می‌کنند می‌گویند خرج را باید کم کرد و کارهایی را باید به خود مردم واگذار کرد دیگر دولت دخالت نکند کمیسیون مخصوص تشکیل دادند تحت ریاست هوور که یک وقتی رئیس جمهور بود و آن شخص پیشنهادات مهمی به دولت آمریکا کرده است که در نتیجه آن پیشنهادات سالی تا هفت هزار میلیون دلار دولت آمریکا می‌تواند خرج خودش را کم بکند بدبختی اقتصاد همان عملی نشدن برنامه‌هایمان حرف‌های تلفن کننده پول ما تمام این‌ها برای این است که ما برنامه جلوگیری از خرج و خرج بیخود نداریم و این برنامه‌ها آقایان اگر باید اجرا بشود خرج‌های بیهوده باید جلوش گرفته بشود (صحیح است) اگر برنامه باشد شما فکر بفرمایید اگر یک موسسه‌ای یک میهمانی می‌دهد یا بانک مجله چاپ می‌کند این اشکال ندارد خوب هزار تومان خرجش است اما این وقتی تکرار شد در سال خرجش می‌شود سه میلیون تومان سازمان برنامة ما به نظر بنده بزرگترین نقصی که فعلاً دارد این است که بودجه خرجش زیادتر از بودجه تولیدش است پس بنابراین ما همیشه باید این مسئله غلبه خرج را بردرآمد در نظر داشته باشیم والا باور بفرمایید تمام این نقشه‌ها نقش برآب خواهد شد حالا این برنامه تاسیس یک وزارت خانه یک وزیر جدید دارد وزارتخانه جدید مستلزم مخارجی است ممکن است که همان اعضای آن جا منتقل بشوند ولی ما وزارتخانه‌های دیگر را هم دیدیم اسمش که دو تا می‌شد خرج دوتا می‌شد یا تغییر وزارت تغییر مقررات زیادتر می‌شد لوازم و اسباب لوکس و اثاث و ابزار بیشتر می‌خریدند بنابراین یک عده از ادارات را گرفتن و به یک وزارتخانه دیگر دادن به نظر بنده درد را دوا نمی‌کند پس چه باید کرد؟ به نظر بنده اداره گمرک سر جای خودش باقی بماند منتها طرز عملش را عوض کنند یک احصائیه‌ای خدمت آقایان تقدیم کنم ملاحظه بفرمایید در سال 1319 درآمد گمرکی ایران قریب هفتاد میلیون تومان بوده است حالا حساب بفرمایید روی این ماخذ آن موقع واردات ما شاید به‌اندازه نصف و ثلث حالا بود و مسلماً واردات ما الان دو برابر آن وقت است دلار آن موقع 5/12 ریال احتساب می‌شد. حالا 75 ریال احتساب می‌شود تعرفه گمرکی آن وقت را با حالا مقایسه بفرمایید تعرفه گمرکی حالا چندین برابر سابق است در قسمت مهمی از اعلام قیمت‌های آن وقت با امروز تفاوت کافی پیدا می‌کند یعنی ده الی 20 برابر قیمت‌ها اضافه شده (صحیح است) با این حسابی که بنده کردم دستگاه گمرک اگر خوب کار بکند باید اصلاً دو هزار میلیون تومان درآمد داشته باشد پس باید کاری بکنیم که بودجه بنده مملکت را دستگاه گمرک بپردازد حالا عیب و نقص این نیست که یک وزارتخانه با این نام درست کنند عیب و نقص در طرز کار است اگر طرز کار درست شد چه رئیس کل گمرک باشد چه وزیر گمرک در حال مملکت و درآمد مملکت تفاوت پیدا می‌کند همه ما می‌دانیم که گمرک برای چه درآمد کافی ندارد برای این که سال‌ها بود که در اداره گمرک تقلب و اعمال خلاف رویه آن قدر زیاد بود که شرکت‌های بیمه دنیا بیکه گمرک ایران را قبول نمی‌کردند اما مامورین گمرک خودشان واسطه کم وصول کردن و تعدی به حقوق دولت بودند ثباتی می‌کردند جنس‌ها را کم قیمت می‌کردند یک ورقه اجازه نامه را پنجاه دفعه به حساب می‌آوردند و به حساب آن جنس وارد می‌شد این اعمالی بود که در آن جا می‌شد و من از اشخاصی شنیدم که آقای سرتتیپ ضرغام در این قسمت تا اندازه‌ای توفیق حاصل کردند و من از این لحاظ خواستم از ایشان قدردانی کنم که بیشتر مراقبت بکنند چون عیوب را که انسان می‌گوید باید خدمت خدمتگذاران را هم بگوید و کارهای خوب را تشویق کند (صحیح است) مسئله دوم مسئله قاچاق است بنده هفت هشت روز رفتم خوزستان بنده حالا می‌دانم آقا قاچاق عمده با چه دست‌هایی می‌شود وقتی بنده این را می‌دانم چطور رئیس گمرک نمی‌داند؟ چطور دولت نمی‌داند بنابراین باید همت بکنند آن دست‌هایی که در کار قاچاق دخالت دارند و با کمال تأسف به ترتیبی است که ما یعنی خود مامورین دولت موثرترین وسیله قاچاق در خوزستان هستند (صحیح است) این را بنده آن جا شنیدم و به عنوان وکیل مجلس وظیفه دارم این جا بگویم جنابعالی که وزیر جدید انشاءالله خواهید شد این را توجه داشته باشید باز تحقیق بفرمایید اگر دیدید که مامورین دولت خودشان به قاچاق کمک می‌کنند و جلوگیری نمی‌کنند چشم‌شان را می‌بندند که قاچاقچیان یواشکی در بروند جلو این کار را بگیرند اگر این کار را کردید وزیر گمرکات باشید موفق می‌شوید رئیس گمرک هم که باشید موفق می‌شوید خیلی بیشتر ارزش دارد که رئیس کل گمرک بتواند کارهایی که اساسی است انجام بدهد تا یک وزیری که فقط تابع القاب تشریفات باشد این تذکراتی بود که بنده در اصل موضوع لازم دانستم به اطلاع مجلس محترم برسانم اما چند مورد در این لایحه هست یعنی چند تا از موسسات ما از وزارت دارایی گرفته می‌شود و به وزارت گمرک واگذار می‌شود بنده می‌خواهم این جا به ایشان یک فکر تازه‌ای بدهم دولت وقتی می‌آید با حرف نمی‌تواند موفق بشود زیرا حرف را را تا یک مدتی می‌توان شنید باید عمل در کار باشد بنده می‌خواهم بگویم این که شما الان بعضی ادارات و موسسات با ضمیمه وزارت گمرک می‌کنید ثمره این کار چیست؟ الان برای نمونه عرض می‌کنم این قند و شکر الان که بنده این جا ایستاده‌ام صد میلیون تومان برای دولت ضرر دارد (قنات آبادی – نه آقا این طور نیست در بودجه بیشتر از این پیش بینی شده است) بیشتر از این هم هست عرض می‌کنم که چند چیز را حساب بفرمایید هر وقتی که وضع بازار دنیا بد بشود در داخله قند و شکر موجود نباشد لشکر سلم و تور هم که بیاید جلوگیری از بی ترتیبی و سوء استفاده و بازار سیاه و گران فروشی نمی‌تواند بکند یاد آقایان هست در زمان جنگ مردم قند و شکر را کیلویی سی تومان چهل تومان خوردند سهمیه مردم و کشاورز و افراد نجیب یک عده معین رفت و دهاتی‌ها و مردم پایین از قند و شکر محروم شدند و اشخاص سرکار قند و شکر میلیونر که سهل است میلیاردر شدند این را همه آقایان می‌دانند (صحیح است) قشون برای جنگ خوب است اگر قشون در موقع جنگ نتواند چه خاصیتی دارد؟ صحیح است) اداره قند و شکر از زمانی که تأسیس شده تا حالا ما هر وقت که مصادف با یک بحران جهانی یا داخلی شدیم ماموریتش سوء استفاده کرده و به مردم قند و شکر نمی‌رساندند و بازار سیاه به وجود آمد و حالا که می‌شنوید و می‌شنوند و می‌شنویم که فلانی ده هزار تومان می‌خواهد بدهد پنج سال پیش هم این کار را کرد حالا هم این کار را می‌کند و بیست هزار تومان می‌دهد قند و شکر فلان شهرستان را می‌خواهد بگیرد از خانه بابا و نه‌نه‌اش نمی‌دهد این پول را می‌دهد که به حد قند و شکر دهاتی را ندهد به ایالات و عشایر قند و شکر نرساند با عامل بسازد و سوء‌استفاده کند

+++

و ‌الا سرقفلى ندارد ده هزار تومان و بیست هزار تومان و سى هزار تومان این دادن بار سوء‌‌استفاده است گرفتند آن هم تشویق سو‌‌استفاده است جلوى این کار را باید گرفت دولت رقم خرجش را خودش سنگین کرده دولت از شکر کیلویی 11 ریال می‌گرد سال گذشته 240 هزار تن شکر وارد کرده اگر موسسه‌ای نداشت اگر شرکتى نبود اگر مخارجى نبود 240 میلیون تومان عایدات بدون دردسر در بوجه دولت پیش‌بینى شده بود حالا اگر ما بتوانیم با این حساب 200 میلیون تومان در گمرکاتمان از قند و شکر پول نقد بگیریم و یک‌ شاهى خرج نداشته باشیم چه ضرر دارد پس این چه بساطى است که شما درست کردید این چه دستمالى است که به سرى که درد نمی‌کند می‌بندید این چه وضعى است باید کارى کرد که جلوى این مخارج گرفته شود چند سال پیش رفتند و چهارصد تا کامیون خریدند گفتند راه‌آهن قبول نمی‌کند این ور و آن ور کردند و چهارصد کامیون خریدند. بنده خودم در نهاوند و تویسرگان دیدم کامیون‌‌ها قند و شکر به سلامتى رئیس اداره وقت که تیمسار نبودند خربوزه حمل می‌کردند گندم حمل می‌کردند (مهندس اردبیلى چوب‌‌های جنگل را حمل می‌کردند) آقا این که نشد کار مردم زحمتکشى که کامیون دارند وقتى که این ماشین‌‌ها آمد رقابت کرد کار از دست آنها گرفته می‌شود و حتى گفتم چرا رقابت می‌کند گفتند که گندم دولت را حمل می‌کنیم به شما چه مربوط است؟ این اداره کار مردم کرایه‌چى و کامیونچى را از دستشان گرفت براى چهار‌صد تا کامیون خدا عالم است که تا حالا چند ده میلیون تومان خرج شده باشد فوق‌العاده‌‌ها خرج سفر‌‌ها پاداش‌‌ها اینها را به حساب بیاورید وقتى این ارقام را جلو آدم می‌گذارند خدا شاهد است که مغز آدم داغ می‌شود یک مملکتى که وضع اقتصادیش این‌طور است آن وقت این‌طور خودش را گرفتار این تشکیلات می‌کند. بنابراین باید این را حذف کرد نباید تشویق کرد که برود جزو یک وزارت‌خانه‌ای چون وقتى جز‌ یک وزارت‌خانه شد بعد دیگر ممکن نیست جدا بشود الان چندین سال است عقیده بعضى‌‌ها این است که باید اختیارات مأمورین محلى را زیاد کرد اما وزار‌ و بعضى از آقایان زیر بار نمی‌روند خیال می‌کنند که اگر اختیار یک فرماندار یا استاندار یا پیشکار دارایی زیاد شد سلب اختیار از خودش شده است از خودشان شده است پس فردا این اداره قند و شکر و ادارات دیگر را وزیر را اگر بکشى حاضر نیست که از وزارت‌خانه او منتزع بکنند بنده پیشنهاد می‌کنم که این اداره قند و شکر را به سلامتى منحل بفرمایید طبق قانون حق انحصارى که می‌گیرید در گمرک بگیرید و در هر استانى چند شرکت براى یک شرکت خصوصى درست کنید این مستخدمینى که الان در قند و شکر هستند عده‌ای از اینها را به شرکت‌‌های خصوصى درست کنید این مستخدمینى که الان در قند و شکر هستند عده‌ای از اینها را به شرکت‌های خصوصى واگذار کنید مجبورشان کنید به موسسات بفرستید ملزم کنید مؤسساتى را که دولت کار واگذار می‌کند اینها را ببرند و کار بهشان بدهند مثلاً به جان مولم کار می‌دهید به کوکس آلمانى کار می‌دهید همه این شرکت‌ها را ملزم کنید که هر کدام 30 تا 40 تا 50 تا از این مستخدمین را ببرند و کار بهشان بدهند خلاصه رقم خرج چرا از دستگاه‌ها و دفاتر دولت بردارید این یک پیشنهادى است که بنده می‌کنم اگر شما اداره قند و شکر را منحل کنید و شرکت‌های خصوصى را در ولایات تشویق کنید که تشکیل بشوند بدون آن که دولت خرجى بکند و قند و شکر مردم را بدهد فقط نظارت بکند مبالغ عمده‌ای از خرج کم می‌شود بنده که با این لایحه مخالفم از این جهت است که این لایحه با موضوع خرج ارتباط دارد باید رقم خرج در مملکت کم بشود عرض دوم بنده راجع به دخانیات است خواهش می‌کنم از آقاى رئیس‌الوزرا‌ خودشان تا یکى دو ماه در کار دخانیات مطالعه کنند یا یکى دو نفر از آقایان وزرا‌ را مأمور کنند مطالعه کنند و این وضع دخانیات ایران را مقایسه بفرمایند با وضع دخانیات ترکیه بنده در سال 1330 استاندار گیلان بودم تحقیق کردم یک زارع حد وسط در یک هکتار یا یک هکتار و نیم توتون می‌کارد در هر هکتار 80 تومان می‌گیرد خیلى چیز کمى است اما در آذربایجان در گیلان و مازندران آنجاهایی که مرکز توتونکارى است تشریف ببرید تحقیق کنید زارع بی‌چاره تمام سال زحمت می‌کشد و درآمدش را به اداره کل دخانیات تحویل می‌دهد و از دسترنجش به اندازه یک بیستم قیمت محصول به او نمی‌دهند و البته این پولى که به زارع می‌دهند کفاف زندگى فقیرانه زارع را نمی‌دهد و اگر این زارعین توتونکار ما یک وسیله دیگرى براى زراعت داشتند دیگر ممکن نبود به این کار ادامه بدهند (صحیح است) خدا شاهد است ادامه این رویه سبب خواهد شد که تا سه سال دیگر سطح کشت توتون در مملکت ما به قدرى پائین بیاید که از بین برود چون کشت توتون هیچ فایده‌ای براى زارع ندارد روى همین اصل در نقاط مختلف مملکت سطح کشت توتون تنزل کرده است الان یک ثلث سطح کشت تنزل کرده است در صورتى که در ترکیه 80 هزار تن در دو سال پیش صادر شده ولى ما دیگر توتون صادراتى نداریم خواهش می‌کنم پولى که دولت بابت قیمت به زارعین توتونکار می‌دهد یک طرف حساب بفرمایید که چقدر است و پولى را که دولت به عنوان مستخدم خرج ادارى بازرس فوق‌العاده، پاداش پول جیب می‌دهد اینها را هم حساب بفرمایید که چقدر است و اینها را که با هم مقایسه بفرمایید چیزى براى زارع و براى دولت نمی‌ماند این دستگاه باید عظمت تمام در‌آمدش خرج تشریفات ادارى است از آن طرف الان 15 سال بیست سال است که تمام دنیا وضع سیگارش بهتر شده تمام مردم خود ما میل می‌کنیم سیگار خارجى را با رغبت بکشیم این همه خرج شد این همه زارع بدبخت براى کشت توتون بی‌چاره می‌شود آن وقت سیگار ما در مقابل سیگار خارجى چه عرض کنم خود آقایان می‌دانند چرا براى آن که 20 سال است دولت خرج می‌کند از عهده بر نیامده و بر نخواهد آمد اما 20 سال پیش در ایران مردم خودشان با توتون سیگار درست می‌کردند و مردم با کمال رغبت آن سیگار را می‌کشیدند ببینید ترکیه چکار می‌کند؟ ترکیه می‌گوید هر کس توتون می‌تواند بکارد و اگر خواست صادر کند بکند اجازه صدور آن را هم می‌دهیم خود دولت هم می‌گوید من هم نمی‌خرم تا مبادا زارع ارزان بفروشد ترکیه توتون را به قیمت حسابى از زارع می‌خرد و به تاجر هم اجازه بدهد که بخرد و صادر کند منتهى اگر تاجر خواست کم بخرد آن وقت نرخ زیادترى می‌دهد یعنى زارع را تشویق می‌کند که ضرر نکند در حالی‌که ما این تشویق را نداریم و اگر به همین رویه پیش برویم تا دو سه سال دیگر توتون ما از بین می‌رود در صورتى که باید دولت فکر کند که چه باید بکند که در ایران مردم خودشان توتون تولید کنند، سیگار بسازند ده شکرت 50 شرکت درست بشود دولت از درآمد آنها مالیات بگیرد بدون آن که یک شاهى خرج کند بنده مطالبى که می‌خواستم خدمت آقایان عرض کنم در حدود این مسائل است مثلاً غله این چه خرج بیهوده‌ای است که دولت می‌کند تمام ولایات مساوى هستند غله را باید آزاد بگذارید و تولید آن را در همه‌جا مساوى حمایت کنید رقم خرج را بزنید بدهید به خود مردم به بانک کشاورزى بدهید به تولید‌کننده بدهید شرکت شیار درست کنید می‌خواستم عرض کنم که این مخارجى را که دولت تا به حال براى این چند مؤسسه کرده است وجود این مؤسسات و این خرج‌ها تماماً برخلاف مصلحت اقتصادى و مصلحت ادارى مملکت بوده و بنده آنچه که می‌دانم این است که این لایحه لایحه‌ای است که دولت سابق تهیه کرده بود است (نخست‌وزیر ـ نخیر) خود آقا تهیه کرده‌اید.

(نخست‌وزیر ـ بلى) حالا بنده می‌خواهم توضیحات جناب آقا وزیر جدید گمرکات و انحصارات را بشنوم و معتقدم بشوم این مطالبى که گفتم چرا صحیح نیست و رقم خرج را همیشه در مملکت در نظر دارند یک نفر از آقایان همکار‌ها تذکر داده‌اند براى غله قانون انحصارى وجود ندارد که بنده اینجا تذکر دادم این موضوع را خواستم تذکر بدهم خلاصه آن که بنده این وزارت‌خانه را لازم نمی‌دانم چون برنامه دولت هم اینست که خرج کمتر کند و تولید به دست خود مردم بشود امیدوارم یک ترتیبى بدهید که این ادارات لااقل اگر ضمیمه وزارت گمرکات بشود اداره قند و شکر به تدریج به صورت شرکت و به دست خود مردم داده بشود چون بنده معتقد هستم که کار‌ها باید به دست مردم داده شود و در غیر این صورت هیچ کارى از لحاظ اقتصادى ممکن نیست (احسنت).

رئیس ـ آقا مهدى ارباب بفرمایید.

مهدى ارباب ـ در عین حالی‌ که فرمایشات جناب آقا خلعت‌بری از روى سوابق و تجار‌بى بود که نمی‌توان خیلى از آن را منکر شد مع‌الوصف آنچه که ما تجربه کرده‌ایم خیلى جریاناتت هست که نمی‌توان گفت که شبیه و مثل همدیگر است البته تغییرات در دستگاه‌های دولت زیاد شده خیلى هم به ضرر مملکت تمام شده جزو کارهایی است که نتایج بهترى خواهد داشت به‌ طورى که مکرر در اینجا عرض کردم حسن جریان کار‌ها در دستگاه‌ها قائم به وجود اشخاص است صرفاً در این کشور مقررات تا به حال حفظ نظم جریان را نکرده یک شخص لایقى بی‌نظرى سر یک کارى قرار گرفته همان قانون و مقرراتى را آقایان وضع کردند خوب اجرا کرده یکى هم آمده همان قانون و مقررات را به‌ طورى بد اجرا کرده که به ضرر مملکت تمام شده این دو وزارت‌خانه‌ای که تشکیل شده من بدون تعارف و بدون آن که خلاف عقیده‌ام عرضى کرده باشم می‌گویم که دو نفر در رأس این دو قسمت قرار گرفته‌اند که هر دو آزمایش شده‌اند. در دستگاه‌های ما غالباً اشخاصى کره آزمایش نشده‌اند سر یک کارهایی گذاشته می‌شوند تا بعد آزمایش بشوند (مهندس جفرودى ـ مثل استاندار گیلان) مثلاً یا همین‌طور فرضاً مهندسى براى کارى مفید است می‌آیند مثلاً مهندس شیشه را می‌گذارند سر کار ساختمان (مهندس اردبیلى ـ مهندس شیشه چیست؟) به‌ طور مثال گفتم آقای ضرغام آزمایش شده هستند و امتحانات کافى داده‌اند آقا ناصر فکر می‌کنم بی‌نظر‌تر و بی‌طمع‌تر از این شخص در رأس امور دارایی تا به حال که بی‌نظرى ایشان بر مشکلات فائق خواهد آمد آن دو قسمت که از هم جدا شده انشا‌الله موفق می‌شوند مطمئن باشید هیچ‌کدام از آقایان وزرا‌ بیکار نخواهند ماند این‌قدر کار دارند و خیلى بهتر هم اداره خواهند فرمود همین جناب آقای ضرغام از

+++

روزى که مدیر کل گمرک بوده‌اند تا به حال وزیر هستند دائماً در سر حدات و در آن هوا‌های سوزان سر حدات مراقبت می‌کردند یک عواملى هست که تأثیر بد داشته در جمع‌آورى در‌آمد‌های گمر‌کى که امیدوارم آن عوامل از بین برود و مسئولیت حفظ وضعیت از لحاظ جمع‌آورى در‌آمد‌ها به عهده خود این وزارت‌خانه جدید‌‌التأسیس باشد خود این وزارت‌خانه و‌سایل و عوامل خود را تهیه خواهد کرد. اما اگر از دستگاه دیگرى را هم اطلاع داشته باشند آن به صورتى است که حالا بنده نمی‌توانم اینجا توضیح بدهم و حالا از موقع استفاده می‌کنم و عرض می‌کنم یک قسمتى است نزدیک میناب به نام بیابان مشرف به دریاست در آنجا وسایلى برای حمل و نقل قاچاق وجود دارد که نه تن‌ها کالا قاچاق می‌کنند افراد انسان گوسفند، گاو همه اینها را قاچاق می‌کنند و همان عوامل کمک می‌کنند و مطمئن هستم که اگر جلوگیرى از این جریانات بر عهده همین وزارت‌خانه جدید‌التأسیس قرار بدهید مسلماً به این صورت حاضر باقى نخواهد بود موضوع دیگر که در حسن جریان امور بسیار مؤثر است تثبیت اوضاع است اگر معاونین و مدیر ‌کل‌های سنجیده و شناخته که کار بدى نکرده‌اند و گناهى مرتکب نشده‌اند به‌ طور ثابت سر کار بگذارید که کار خودشان را در تغییر دولت‌‌ها هم ادامه بدهند وضع ما به این صورت‌هایی که قبلاً درآمده در‌ نخواهد آمد جناب آقاى خلعت‌بری راجع به هزینه‌های ادارى در اثر تقسیم آن وزارت‌خانه تذکر فرمودند بنده فکر می‌کنم به ما مراقبتى که بعداً خواهد شد اگر جزئی هزینه‌ای اضافه بشود تأثیرى در در‌آمدهایی که فکر می‌کنیم بیشتر خواهد شد نخواهد داشت و مضافاً به آن که آنچه که ما در روزنامه‌‌ها می‌بینیم این است که قسمتى از اعضا‌ همان وزارت دارایی انحصارات اتفاقاً از افراد نخبه آن وزارت‌خانه هم منتقل می‌شود که داراى حسن سابقه و پاکدامنى هستند وزارت دارایی هم اخیراً شاخ و برگ‌های زیادى پیدا کرده بود توسعه زیاد پیدا کرده بود و دیدیم که یک وزیر نمی‌توانست به‌ طور کلى به اطراف و جوانب کار خوب دقت کند حق هم داشتند نمی‌رسند امیدواریم با وضع حاضر و با انتصاب دو شخصیت ممتازى که از لحاظ بی‌نظرى و بی‌طمعى و فعالیت امتحانشان را داده‌اند این دو وزارت‌خانه یک صورت بهترى به خود بگیرد مملکت هم بیشتر استفاده کند از توضیحات بیشترى هم در این‌باره صرف‌نظر می‌کنم و موافقت خود را با این لایحه اعلام می‌دارم.

رئیس ـ چون در کلیات دیگر کسى اجازه نخواسته است رأى می‌گیریم به ورود در ماده واحده آقایانى که با ورود در ماده واحده موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد ماده واحده مطرح است آقاى فضائلى بفرمایید.

فضائلى ـ علت آن که بنده به عنوان مخالف در بحث این ماده اسم نوشتم این نیست که با تشکیل این وزارت‌خانه جدید و تجزیه این ادارات از وزارت دارایی مخالف باشم (شمس قنات‌آبادى ـ تجزیه طلب که نیستند) و اتفاقاً به استناد بسیارى از دلایلى که جناب آقاى خلعت‌بری ایراد فرمودند معتقد هستم که باید این وزارت‌خانه تجزیه می‌شد اگر ما بخواهیم که سیستم مالیاتى خود را مرتب کنیم تصحیح کنیم و به آن بنیان قوى بدهیم و اگر بخواهیم که بودجه مملکت یک سرو سامان قوى پیدا کند تا در راه همان کسر مخارج که جناب آقا خلعت‌بری اشاره فرمودند قدم مؤثرترى برداریم لازم است که این قسمت‌ها و قسمت‌های دیگر مخصوصاً گمرکات و انحصارات را از وزارت دارایی جدا کنیم تا واقعاً وزارت دارایی و دستگاه وزارت دارایی بتواند به کار اصلاح مالیات و سر و سامان دادن بودجه مملکت توجه بیشترى بکند و توفیق پیدا نماید اما علت مخالفت من در واقع راجع به این قسمت است که بنده معتقد هستم لازم بود یک اداره دیگرى هم جز‌ وزارت گمرکات و انحصارات قرار می‌گرفت تا یک منقصب مهمى که در کار آن اداره هست بر طرف بشود و آن اداره کل بنادر است (مرآت اسفندیارى ـ سواحل را هم بفرمایید) الان اداره بنادر جزو وزارت راه است و به واسطه نداشتند بودجه کافى و تصور می‌کنم تا اندازه‌ای دور بودن از حوزه نظارت قویه وزارت راه نتوانسته است آن‌طور که احتیاج مملکت اینجانب می‌کند راه تکمیل و اصلاح بپیماید (صحیح است) یک نگاه به وضع بندر خرمشهر و یک نگاه به وضع بندر پهلوى و همین‌طور بندر شاه و سایر بنادر نشان می‌دهد که ادارات بنادر ما یک ادارات بسیار غیرفعالى است (قنات‌آبادى ـ بیاورید تهران درست می‌شود) و بعکس در کنار همان اداره بندر یک اداره قوى به نام گمرک هست که این اداره داراى وسایل کافى و حتى عایدات خوبى است که اگر این دو اداره را به هم بیامیزید و با توجه به آن که وظایف این دو تا اداره هم نزدیک به همدیگر است آن یکى فرض کنید کشتى‌‌ها را هدایت می‌کند این یکى باید بار‌گیرى کند قطعاً وضع اداره بندر آنجا را دیدم که چند تا اطاق مربوط به اداره گمرک نشسته بودند. مثلاً حتى براى راه انداختن آن کشتى لاى‌روبى که از چند سال پیش خریده بودند و پمپش در جاى دیگر گیر کرده بود در‌مانده بودند واقعاً متعجب و متأسف شدم صورتى که در حاشیه همان اداره بندر که آن‌وقت وزارت‌خانه هم نبود یک اداره گمرکى است که مسلماً فعال است و وسایل در اختیار دارد ولى به علت بعضى از مقررات جارى خودشان نمی‌توانستند وسایل در اختیار اداره بندر بگذارند تا بتوانند کار خودشان را پیش ببرند مثلاً به آنها اجازه نمی‌داد که این کمک را به آنها بکنند حالا که احساس می‌شود روى ضرورت یک وزارت‌خانه‌ای به نام گمرکات و انحصارات ایجاد بشود البته قسمت مهم این وزارت‌خانه همان گمرکات خواهد بود به نظر من بسیار به موقع است که این موضوع مطالعه بشود که اداره کل بنادر هم از وزارت راه منتزع بشود و یکى از قسمت‌های مهم این وزارت‌خانه بشود (مهندس هدایت ـ صحیح نیست) البته بنده در این عرضى که می‌کنم نظیر به افرادى که اداره کل بنادر را اداره می‌کنند ندارم آنها را تا جایی که من می‌شناسم مردمان مطلع و محترمى هستند مخصوصاً در وضع اداره کل بنادر ولى صحبت صحبت بودجه و صحبت اعتبارات و صحبت این است که کارهایی که شبیه به همدیگر است و در کنار همدیگر است اگر با یک سازمان اداره بشود توفیق بیشتر خواهد شد از این جهت است که بنده خواستم نظر دولت را نسبت به این موضوع جلب کنم و هم استدعا از نمایندگان محترم بکنم که در این باب مطالعه بفرمایند.

رئیس ـ آقا مخبر بفرمایید.

مشایخى (مخبر کمیسیون دارایى) ـ وزارت گمرکات و انحصارات که لایحه آن مطرح شده است و در دستور است بنابر تشخیص دولت به این که وزارت دارایی تفکیک بشود و هر قسمت مستقلاً زیر نظر وزیر مربوطه انجام وظیفه کند جزو کار‌های مملکت تشخیص شده که مفیدتر خواهد بود و امیدواریم که این قسمت از نقطه‌نظر در‌آمد‌های کشور و بهبود اوضاع عمومى منشا‌ اثر واقع بشود آنچه را که آقایان محترم فرمودند و مربوط به این لایحه است بایستى توضیح داده شود که اولاً اداره کل گمرک در بدو تأسیس زیر نظر بلژیکى‌‌ها اداره می‌شده و تقریباً همان سیره و اصولى که از بدو تأسیس در دست اجرا بوده است تعقیب شده و در واقع یک اداره کل در ادارات وزارت دارایی بوده است که مستقلاً انجام وظیفه کرده است و خود وزارت دارایی در دستگاه گمرک اختیاراتش را به مدیر کل گمرک تفویض کرده بود و با توجه به این که کار‌های گمرکى کار‌های فنى است عملاً هم به صورت تفکیک اداره می‌شده است انتزاع فعلى آن از وزارت دارایی امر تازه‌ای به نظر نمی‌رسد آن که جناب آقاى خلعت‌بری فرمودند که درآمد گمرک با مقایسه به درآمدى که در سال 17 داشته است درآمد قابل‌توجهى نیست خواستم به عرضشان برسانم که در این سه چهار سال اخیر درآمد‌های حاصله از گمرکات ترقى کرده تا آنجا که در سال گذشته در حدود 560 میلیون تومان درآمد گمرک بوده و اگر مقایسه کنیم با درآمد‌های سه چهار سال قبل بلکه بیشتر در ظرف این سه چهار سال درآمد گمرک ترقى کرده است و امسال م در بودجه 650 میلیون تومان درآمد براى کل گمرک پیش‌بینى شده و آقاى وزیر گمرکات الان فرمودند که این مبالغ قطعاً به حیطه وصول در‌ خواهد آمد بنابراین از لحاظ درآمد می‌توانم بگویم که کمک مؤثرى بر بودجه کشور شده و درآمد گمرکات نسبتاً خوب است.

مطالب دیگرى فرمودند راجع به این که خوبست به تدریج ادارات انحصارى و انحصارات ملغى شده و آزادى بازرگانى در این قسمت‌‌ها اعمال بشود خواستم بگویم در مورد قند و شکر در حال حاضر اگر چنانچه از صورت انحصار ارج بشود و بازرگانان بخواهند ورود قند و شکر را در دست بگیرند به نفع طبقه مصرف‌کننده نیست (خرازى ـ بازرگانان حاضر نیستند قند و شکر را در دست بگیرند) زیرا قیمت شکر در حال حاضر تنى 180 دلار است در واقع کیلویی 14 قران وارد می‌شود، 4 قران گمرک می‌گیرد می‌شود 18 قران 6 قران سود بازرگانى داده می‌شود 24 قران و فعلا کیلویی 18 ریال بمصرف‌کننده می‌فروشند بنابراین از لحاظ مردم از لحاظ مصرف‌کننده تصدى دولت فعلاً مفید است و قیمت قند به قیمت نازل‌ترى فروخته می‌شد اگر واردات آن را آزاد کنیم و دیگران مداخله کنند مسلماً به ضرر مصرف‌کننده خواهد بود و این نقض غرض است و ضمناً جناب آقاى خلعت‌بری هم علاقه‌مند هستند که مردم احتیاجات اولیه‌شان را به قیمت نازل بخرند اما راجع به این که جناب آقا فضائلى فرمودند که خوبست اداره بنادر ضمیمه این سازمان بشود خواستم به عرضشان برسانم دولت چندى قبل لایحه‌ای تقدیم مجلس کرده که در کمیسیون راه و دارایی تصویب شده و قریباً گزارش آن تقدیم خواهد شد بر‌اساس آن لایحه ادارات بنادر مملکت به صورت مؤسساتى که زیر نظر هیئت مدیره انجام وظیفه بکند اداره خواهد شد در این لایحه‌ای که دولت داده است کلیه اعتباراتى که در بودجه کشور است و دخلاً و خرجاً در بودجه کشور است پیش‌بینى شده است عبارت خواهد شد از سرمایه آن مؤسسه و درآمدهایی که به موجب قانون وصول می‌کنند بر سرمایه آن اضافه خواهد شد و در لایحه دولت در نظر گفته است که اداره بنادر به بهترین وسیله روز مجهز بشوند از نظر بار‌گیرى و تخلیه و سازمان آن به نحوى که در دنیا بنادر را اداره می‌کنند تشکیل بشود و چون اصولاً ارتباطات در کشور اعم از زمینى و هوایی و دریایی جزو کار وزارت راه است (فضائلى ـ با این ترتیب وزارت پست و تلگراف هم جزو وزارت راه است) بنابراین آن که اداره بنادر

+++

جزو وزارت راه بوده است صحیح‌تر است و تصدیق می‌کنم باید همکارى بیشترى به من وزارت راه و وزارت گمرکات براى بهبود اوضاع برقرار باشد و بر‌اساس این لایحه که داده شده و مخصوصاً گزارش آن به مجلس تقدیم خواهد شد. این مسائل پیش‌بینى شده با به این شرایط وضع ادارات گمرک و بنادر بهتر خواهد شد علیهذا تأسیس وزارت گمرکات به نحوى که دولت تشخیص داده و دو کمیسیون هم تصویب شده امیدواریم که با تفکیک این دو قسمت درآمد‌های مربوطه به خوبى به حیطه وصول در بیاید.

رئیس ـ آقاى مهندس اردبیلى موافقید بفرمایید.

مهندس اردبیلى ـ بنده موافق مشروط هستم بنده راجع به این لایحه یاد‌داشت‌های خیلى خوبى داشتم متأسفانه نمی‌دانستم که امروز این لایحه مطرح می‌شود آنها را نیاوردم که تذکر بدهم آقاى وزیر گمرکات و انحصارات به دقت گوش کنند البته ناچارم همان یادداشت‌های خود را به صورت یک نامه‌ای خدمت آقا وزیر گمرکات بفرستم در زیر عنوان وزارت انحصارات چهار اداره بسیار مهمى که عبارت از گمرکات دخانیات غله و قند و شکر است اگر واقعاً این سه اداره که الان عنوان وزارت انحصارات را به خود گرفته درست اداره بشود یعنى مأمورین دزد و خائن از این ادارات رانده بشوند و مأمورین درستکار و سالم تشویق و تقویت بشوند در این صورت این وزارت‌خانه بودجه مملکتى را تأمین می‌کند و علاوه بر تأمین بودجه مملکتى باید ذخیره مملکتى را هم داشته باشد (یکى از نمایندگان ـ انشا‌‌الله می‌کند) انشا‌الله من به اغلب این ادارات می‌روم در درجه اول اداره گمرکات اداره گمرکات که آقایان می‌دانند داراى عایدى بسیار زیادى است که متأسفانه به واسطه بد اداره شدن و عدم جلوگیرى از قاچاق یک وضع بسیار اسف‌انگیزى به خود گرفته است (بهادرى ـ حالا خوب اداره می‌شود) مخصوصاً که الان گارد مرزى گمرکات هم به دست وزارت گمرکات سپرده شده انتظار داریم که جلو قاچاق کاملاً گرفته بشود این قاچاق ضرر‌های بسیار مهمى به این مملکت زده است طورى شده بود که تجار فارس آمده بودند در مجلس متحصن بشوند از دست قاچاق طورى شده بود که قاچاق تا پایتخت رسیده بود طورى شده بود که ورود اجناس شاید موجب تعطیل کارخانجات مملکتى شده بود (بهبهانى) مگر حالا نیست؟تا اندازه‌ای جلوگیرى شده البته ما از جناب آقاى وزیر انحصارات و گمرکات انتظار داریم که توجه بیشتر و دقت بیشتر در تقویت مأمورین سالم و صالح و راندن مأمورین خاطى و دزد بکنند بلکه بتوانیم از این راه عایدات مملکت را زیادتر کنیم اما سه رشته مهم دیگر که عبارت است از دخانیات غله و قند و شکر این سه رشته اقتصادیات این مملکت را اداره می‌کند اگر درست به این 3 رشته توجه بشود دو کار مهم و اساسى در این مملکت انجام خواهد شد اول آن که ثروت مملکت بیشتر خواهد شد یعنى اگر وزارت انحصارات بتواند اداره غله و دخانیات و قند و شکر را اداره کند علاوه بر آن که ثروت مملکت بیشتر خواهد شد زارعین هم یعنى آنهایی که زراعت می‌کنند آنها هم پایدار خواهند ماند. مثلاً جناب آقاى وزیر انحصارات در دخانیات شما هر کیلو توتون را سه تومان تا شش تومان از زارعین می‌خرید البته با چه وضعى این مأمریون کمیسیون‌های خرید البته با چه وضعى این مأمورین کمیسیون‌های خرید شما کیلیویی سه تومان می‌خرند خودتان می‌دانید از این توتون شما از هر کیلو هزار دانه سیگار به دست می‌آورید اگر ما روى هم رفته اشنو و هما و گرگان را دانه ده‌ شاهى حساب بکنیم شما به زارعین سه تا شش تومان داده‌اید و پنجاه تومان وصول کرده‌اید این خوب نیست البته این زارعین پایدار نخواهند بود بایستى شما این را در نظر بگیرید شما که از زارع می‌خرید اقلاً انصاف هم در بین باشد همین‌طورى شما سه تومان شش تومان هر کیلو توتون را می‌خرید آن وقت 50 تومان وصول می‌کنید این تناسب ندارد باید به این قسمت بیشتر توجه بفرمایید (قنات‌آبادى ـ توتونکار‌ها مالک ندارند) به مالک هر هکتار 80 تومان می‌دهند.

رئیس ـ آقا مهندس اردبیلى صحبت خودتان بکنید.

مهندس اردبیلى ـ اداره غله وضع غله ایران طورى شده که دولت را مجبور کرده غله از خارج وارد ایران کند در صورتى که قبل از جریان شهریور از همین ایران غله صادر می‌شد (صحیح است علت معلوم است اولاً این زارعى که غله می‌کارد از هر هکتار زمین یک تن و نیم این بدبخت زارع محصور بر می‌دارد این یک تن و نیم را شما به قیمتى از زارع می‌خرید که زارع دست از این زحمت از این رنج بر می‌دارد می‌آید مرکز پرتقال می‌فروشد که ملاحظه می‌فرمایید باید قیمت غله طورى باشد که زارعین دست برندارند از شهرستان‌ها به پایتخت بیایند و بالنتیجه زارعت غله به این وضع بیفتد (صحیح است) مخصوصاً خواهش می‌کنم در این قسمت مطالعه دقیق بکنید از متخصصین استعداد بکنید همین‌طورى عده‌ای که متخصص نیستند قیمت معین نکنند قیمت را روى اصل درآمد زارع معین کنند شما هر تن غله را هزار تومان از آمریکا غله وارد می‌کنید به ایران در صورتى که از زارع تنى 450 یا 500 تومان می‌خرید این هیچ وقت تناسب ندارد باید این امر را رعایت کنید موضوع سوم موضوع سوم موضوع قند و شکر این موضوع قند و شکر هم آن موقع که آقای وزیر کار و انحصارات رئیس قند و شکر بودند البته دو نوع می‌شود اینجا صحبت کرد بگوید وضع ادارى قند و شکر است یکى زراعت قند و شکر است وضع اداره قند و شکر البته از مدتى که جناب عالى آنجا بودید زحمت کشیدید واقعاً آن اداره را درست کردید ولى زراعت چغندر آن زراعتى که ما انتظار داریم زراعت چغندر هم عیناً مثل زراعت گندم است. اولاً آن که در قسمت بذرگیرى چغندر دقت نمی‌شود آن قسمتى که دولت به دست آورده تمام دژنره شده تمام از بین رفته آن محصولى که باید در هکتار زمین عایدى بگیرند نمی‌گیرند شما اگر درست زراعت چغندر را بکنید و مردم بذر مرغوب و خوب داشته باشند از هر هکتار چهل، پنجاه تن چغندر باید بردارید. در صورتى که زارعین شما پنج، شش، هفت الى هشت تن چغندر بر‌می‌دارند این هیچ وقت خوب نیست بایستى توجه کنید چون تخم‌گیرى بذر چغندر دست خود دولت است دولت بایستى در این قسمت توجه کند بسیار دقت کند بلکه زارعین بتوانند عایدى زیادتر بردارند و تشویق شوند عوض آن که محصول کارخانه قند میاندوآب شما 25 هزار تن، 30 هزار تن، چهل هزار تن باشد بیشتر باشد لااقل باید 150 هزار تن باشد، البته این تذکراتى است که بنده از پشت تریبون دادم و امیدوارم آقایان توجه بکنند و این موضوع موضوع بسیار مهمى است مخصوصاً موضوع کشاورزى که آنچه به دست شماست و همچنین دخانیات است غله و قند و شکر خواهشمندم در این قسمت‌‌ها توجه بیشترى بفرمایید (صحیح است).

رئیس ـ آقاى دکتر رضایى.

دکتر رضایی ـ بنده به عنوان مخالف نام‌نویسى کردم شاید بتوانم در اینجا یک تذکر مختصرى به عرض آقایان محترم برسانم دوست گرامى آقاى مهدى ارباب در بیان خودشان از فضائلى و درایت و فراست آقایان سر تیپ ضرغام و ناصر فرمودند که البته مورد تصدیق تمام نمایندگان می‌باشد (صحیح است) و همان‌طورى که ایشان فرمودند آقایان آزمایش خودشان را داده‌اند ولى آقایان محترم در یک وزارت‌خانه در یک عامل دائمى است در صورتى که اشخاص ممکن است بیایند و بروند پس آنچه بایستى در وزارت جدید مورد توجه ما قرار بگیرد سازمان ایران وزارت‌خانه است هر آینه این وزارت‌خانه یک سازمان صحیحى داشته باشد بدون شک با موفقیت روبه‌رو خواهد شد ولى هر آینه این وزارت‌خانه یک سازمان نامرتبى داشته باشد شکست این وزارت محقق است منظور بنده از این مطلب این است که حال که این وزارت جدید را می‌خواهیم تأسیس بکنیم بایستى دقت کامل بشود که یک سازمان مرتبى براى این وزارت‌خانه در نظر گرفته بشود الان بهترین وقت است یک نوزادی است و ترتیب دادن یک سازمان براى این نوزاد امکانش به مراتب بیشتر از تجدیدنظر در سازمان فعلى ما است از هم اکنون ما باید سازمان را طورى ترتیب بدهیم که در آتیه به اشکالاتى که مؤسسات ادارى ما امروز با آن روبرو هستند مواجه شود مخصوصاً جناب آقاى ضرغام توجه داشته باشند که در این وزارت جدید اصل تعویض اختیارات که جناب آقاى خلعت‌بری هم به آن اشاره فرمودند مورد توجه جنابعالى قرار بگیرد. چند روز قبل در یکى از روزنامه‌‌ها خواندم که جناب آقاى دکتر اقبال در ده، پانزده روز اول زمامدارى خودشان شخصاً به 700 شکایت رسیدگى فرموده‌اند البته براى ما جاى بسیار خوش‌وقتى است که یک نخست‌وزیر فعالى داریم که تمام هم خودش را صرف رسیدگى به شکایات و رفاه جان مردم می‌کند ولى آقایان محترم به عقیده بنده وقت یک نخست‌وزیر مهم‌تر از آن است که خود شخصاً به شکایات رسیدگى کند، به عقیده بنده وقت یک نخست‌وزیر مهم‌تر از آنست که خود شخصاً به شکایات رسیدگى کند به عقیده بنده باید ما یک سازمان صحیحى داشته باشیم که به این شکایات در مواقع مناسب خودش رسیدگى بشود و نخست‌وزیر کشور وقتش صرف مسائل کلى و امور کلى مملکت بشود وقت ایشان باید صرف اتخاذ تصمیم درباره امور کلى مملکت بشود نه صرف رسیدگى به شکایات متعدد که در این کشور البته زیاد است، من امیدوارم که جناب آقاى ضرغام براى این وزارت جدید سازمانى در نظر خواهند گرفت که در آتیه یک سازمان نمونه‌ای باشد نمونه‌ای باشد که ما همه افتخار کنیم که یک وزارت جدید تأسیس شده است که این وزارت اصول ادارى را مورد توجه قرار داده است و امور از طرق مناسب انجام می‌یابد، اگر شما موفق بشوید این کار را بکنید وزارت‌خانه‌‌ها دیگر هم از شما سرمشق خواهند گرفت و همان‌طورى که اعلیحضرت همایون شاهنشاه بار‌ها تأکید فرموده‌اند سازمان وزارت‌خانه‌ای دیگر هم بهبود خواهد یافت (احسنت).

رئیس ـ آقاى مهندس هدایت.

مهندس هدایت ـ بنده از موقع استفاده می‌کنم چون آن مطالبى که جناب آقاى فضایلى فرمودند اگر به ایشان جواب گفته نشود تصور خواهند فرمود راه‌حل همین بوده است در حالی که به نظر بنده بر عکس اگر بخواهید یک سازمان بنادر حسابى داشته باشید که بتواند وظایف خودش را صحیحاً انجام بدهد لازمه‌اش این است که ما همان‌طورى که تمام ممالک دنیا عمل می‌کنند عمل بکنیم الساعه وزارت راه چون سازمان بنادر تحت نظر وزارت راه است ولى یک سازمانى است که نمی‌تواند به وظایف خودش عمل بکند براى این که این سازمان آن‌طورى که شما

+++

می‌خواهید وظایف خودش عمل بکند بایستى که قسمتى از ادارات گمرک همان‌طورى که در تمام دنیا معمول است در اختیار این سازمان قرار بگیرد جاب آقاى وزیر راه به خوبى می‌دانند لایحه سازمان بنادر و کشتیرانى در موقعى که در کمیسیون راه مطرح بود ما به این لایحه ایران گرفتیم و گفتیم که آقا این چه سازمان بنادر و کشتى‌رانى است که نمی‌تواند و اختیار ندارد بار و از این کشتى بگذارد پائین در بندر نگاهدارى بکند بعد در گمرک تحویل گمرک بدهد و گمرک گمرکش را نگیرد و مرخصش بکند ایشان به زبان بی‌زبانى فرمودند که وزارت دارایی با این کار موافقت نمی‌کند و وزارت دارایی علت آن که با این کار موافقت نمی‌کند علل بسیار دارد که بنده نمی‌خواهم اینجا به‌ طور واضح عرض کنم تمام این قاچاق‌هایی که در این مملکت می‌شود تمام این بی‌ترتیبى‌هایی که در این مملکت می‌شود ناشى از این است که اداره گمرک سابق دخالت می‌کرد و امیدواریم که انشا‌‌الله وزارت گمرکات دیگر دخالتى در کار بنادر و کشتى‌رانى کند. اداره گمرک وظیفه‌اش این است که گمرک بگیرد دیگر وظیفه تخلیه بار ندارد تخلیه بار که دیگر به عهده وزارت گمرکات نمی‌باید باشد بنده از این موقع استفاده کردم که این مطلب را عرض کنم مخصوصاً تیمسار ضرغام که حالا وظایف مهم وزارت گمرکات و انحصارات به عهده ایشان است مطالعه بفرمایند راه‌حل اصلاح گمرکات و بنادر ما این است که اداره گمرکات و بنادر از این انبار‌دارى صرف‌نظر بکنند، انبار‌دارى کار اداره گمرکات و بنادر نیست شما یا مقلدید یا مخترع، مخترع که الحمدالله هنوز بین ما پیدا نشده ولى البته باید تقلید کنیم در تمام دنیا سازمان بنادر و کشتیرانى یک سازمان مستقلى است و کلیه انبار‌ها در اختیار سازمان بنادر و کشتیرانى است و لاغیر و هیچ‌وقت شما ندیده‌اید در هیچ کجاى دنیا که گمرک بیایند بار تخلیه بکند گمرک فقط گمرکش را می‌گیرد بنده این مطلب را عرض کردم مخصوصاً حالا که این وزارت‌خانه تشکیل می‌شود و آن آقایان دارایی‌‌ها دیگر با وجود آمدن این سازمان دندان طمعشان انشا‌الله در این قسمت کنده شده است انشا‌‌الله کارى بکنند با وزارت راه توافق بکنند که این سازمان که تشکیل می‌شود سازمان بنادر و کشتى‌رانى یک صورتى داشته باشد مثل صورت تمام دنیا نه یک چیز قاطى و شلم و شوربا که در این صورت منظور نظر دولت حاصل منظور نظر دولت حاصل نخواهد شد این عرض بنده بود.

رئیس ـ دیگر کسى اجازه نخواسته آقاى خلعت‌بری مخالفید؟ (خلعت‌بری ـ بلى) شما که در کلیات صحبت کردید.

خلعت‌بری ـ یک تذکرى می‌خواهم بدهم.

رئیس ـ بفرمایید.

خلعت‌بری ـ همکار محترم آقاى مشایخى مطلبى فرمودند که بنده دولت‌ها باید با کمال شهامت در خیلى از مسائل خودشان مسئولیت قبول کنند. مثلاً همین مسأله گوشت و شهردارى که شرکت تأسیس شده انجمن نیست انتخاباتى نشده فحشش را باید دولت به خورد و نمایندگان شورا و سنا و منفعتش را دو سه نفر بکنند این را بایستى یک مرتبه حل کرد دولت چرا خودش را در مظان حمله و تهمت کارهایی قرار بدهد که بگویم ترتیبى براى این قضیه گوشت بدهید امر بفرمایید این شرکت را به هم بزنند و منحل کنند و بدهید به دست مرد، مردم خودشان اداره می‌کنند باید انجمن شهر قبول مسئولیت بکند چرا همه خانم خانه‌مان هم بگوید که عرضه ندارید گوشت را ارزان بکنید به ما چه مربوط است راجع به قضیه قند و شکر خواستم عرض کنم که ما چه مسئولیتى داریم که قند و شکر ارزان به مردم بدهیم، شما اگر صد میلیون تومان ضرر در بودجه گذاشتید این ضرر مملکت است، دویست میلیون تومان ضرر در بودجه درست کردن این ضرر مملکت است پس باید جلوى این را گرفت براى چه ضرر قند را بدهیم قند اگر در دنیا گران است و به همین دلیل نباید ضررش را شما بدهید بنده می‌گویم این ضرر را ندهید گمرک 240 میلیون تومان حق انحصار می‌گیرد 240 هزار تن می‌شود 240 میلیون تومان سالى 240 میلیون تومان می‌گیرد این را کارخانه قندسازى در مملکت درست بکنید که بعد از 5 سال بی‌نیاز از قند بشوید آن‌وقت این خدمت به مردم است والا مردم را عادت دادن به جنس ارزان ما که مأمور ارزان دادن به  مردم نیستیم کار را به  مردم واگذار کنید خودشان بهتر اداره می‌کنند این کمک به  مردم است مگر همه جاى دنیا چه کار می‌کنند حمایت از محصولات غیر از این کارهاست حمایت از چغندر، چاى، توتون، خرما کمک به تولید است، آن حمایت است ارز مملکت هم بیرون نمی‌برود جایش درآمد مردم بیشتر می‌شود دولت مالیاتش زیاد می‌شود درآمد مملکت به جیب اجانب نمی‌رود عوض پنج میلیون، ده میلیون پنجاه میلیون برمی‌دارند و به شما مالیات زیادتر می‌دهند براى آن که تولید مملکت زیادتر می‌شود بنده معذرت می‌خواهم که وقت آقایان را گرفتم اینجا آمدم صادقانه عرض کردم خدا شاهد است از هر فرصتى که بتوانم براى اقتصاد مملکت استفاده بکنم به عرض نخست‌وزیر و به عرض آقایان محترم و به عرض مملکت می‌رسانم همین شرت اتوبوسرانى به خدا ما از عهده بر نمی‌آئیم این را از سرما بردارید (صحیح است) ما که سهل است دولت فرانسه آقایان تمام پول‌هایی که از آمریکا گرفتند نصف بیشترش را دولت فرانسه خر سرویس‌های عمومى برق و اتوبوس و حمل و نقل و راه‌آهن کرد نصف بیشتر پولى که گرفتند صرف ابتکار‌ها شد ما نمی‌توانیم از عهده اداره کردن گوشت قند و شکر، اتوبوس و این کار‌‌ها بر بیائیم بنده خدا شاهد است با نهایت صداقت این عرض را کردم یک رئیس‌الوزراى با شهامتى باید این کار‌‌ها را انجام بدهد.

رئیس ـ دیگر کسى اجازه صحبت نخواسته پیشنهاداتى که رسیده قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد).

اینجانب پیشنهاد می‌نمایم در تبصره 2 این اصلاح به عمل آید:

تبصره 2- دولت مکلف است سازمان و بوجه وزارت گمرکات و انحصارات را تا 15 خرداد 36 تنظیم و به مجلس شوراى ملى تقدیم نماید. عمیدى نورى.

رئیس ـ آقاى عمیدى نورى.

عمیدى نورى ـ به عقیده بنده این پیشنهاد ضرورى است براى این که موقعى که این لایحه تقدیم شد یک ماه قبل بود (نخست‌وزیر ـ حاضر است) اجازه بفرمایید به عرض آقایان برسانم و از آن طرف هم بایستى وقتى بودجه یک وزارت‌خانه‌ای به مجلس تقدیم بشود که قانونش تصویب شده باشد الان ما در 26 اردیبهشت ماه هستیم پایان هم دو سه روز دیگر است این تا برود به سنا تمام بشود آنجا هم ده پانزده روز طول می‌کشد آن وقت یک تکلیفى شده است براى دولت که آن تکلیف انجام‌پذیر نیست و صحیح نیست که در قانون یک تکلیف غیر‌مقدورى شده باشد به این جهت بود که بنده پیشنهاد کردم پایان اردیبهشت بشد 15 خرداد که هم یک تکلیف قانونى صحیح از طرف مجلس شده باشد و هم دولت که می‌خواهد این کار را بکند در محظور نباشد.

نخست‌وزیر ـ دولت قبول کنید.

رئیس ـ پیشنهاد آقاى عمیدى نورى مجدداً قرائت می‌شود.

(پیشنهاد مجدداً به شرح سابق قرائت شد).

رئیس – به جاى آخر اردیبهشت می‌شود 15 خرداد، آقاانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

به شرح زیر قرائت شد.

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود.

تبصره جزیره قشم بندر آزاد اعلام می‌شود و مقررات بندر آزاد در آن جزیره اجرا می‌شود. مهدى ارباب.

(همهه نمایندگان) (عده‌ای از نمایندگان ـ وارد نیست) (یکى از نمایندگان ـ جزیره که بندر نیست)

رئیس ـ آقا ارباب.

ارباب ـ آقایان مجلس یک رئیس دارد و هیئت رئیسه دارد بنده هم حق دارم عقیده‌ام را اظهار کنم به خصوص در این جور مواردى که وظیفه قطعى و مسلم بنده است آقایان همه اروپا رفته‌اند امریکا تشریف برده‌اند در تمام کشور‌های مترقى جهان بندر آزاد وجود دارد این بندر آزاد کمک می‌کند به جلوگیرى قاچاق و کمک می‌کند به ترویج بازرگانى الان در تمام بنادر آزاد هر کجا هر نوع مال‌التجاره‌ای که بخواهیم وجود دارد با یک سود کمى مقدار کم یا زیاد می‌خرند کشور‌های مجاور هم استفاده می‌کنند فرش‌های ایران اکثراً در بنادر آزاد در انبار هست و استفاده می‌کنند مضافاً به آن که این کارهایی که به کویت می‌رود به دوبى می‌رود تمام این جزایر می‌رود و متمرکز می‌شود و تجارت ایران را گرفته تمام در بندر آزاد جنوب متمرکز خواهد شد. دولت استفاده می‌کند. کشور هم استفاده می‌کند، قاچاق هم نمی‌شود به علاوه آقایان جزیره قشم که یک روزى یکى از بازار‌های مهم جنوب بوده است مثل یکى از بازار‌های هند بوده است بسیار متأسفم موقعى که جناب آقاى نخست‌وزیر امروز و وزیر دربار آن روز تشریف آوردند وضع دریا ایجاب نکرد که تشریف بیاورند و به چشم ببینند یک جزیره‌ای که 150 کیلو‌متر طول دارد و قریب پنجاه کیلو‌متر عرض دارد به صورت یک ویرانه‌ای درآمده است. با تأسف و تشکیل بندر آزاد در آنجا این جزیره‌آباد می‌شود و صد‌ها هزار نفر مردمى که هجرت کرده‌اند بر‌می‌گردند و استفاده‌هایی که در کویت و دوبى و بحرین می‌شود در جزایر جنوب ایران خواهند کرد بنابراین استدعا می‌کنم مفهوم پیشنهاد اینجانب توجه بفرمایند و مخصوصاً تصدیق کنند براى کشور ایران و جنوب ایران یک بندر آزاد لازم و واجب است براى گمرکات ما هم لازمست براى بازرگانى ما هم لازم است.

رئیس ـ آقا صارمى مخالفید؟ (صارمى ـ بلى) بفرمایید در پیشنهاد‌ها پنج دقیقه می‌توانید صحبت کنید.

صارمى ـ بنده نسبت به اصل پیشنهاد که مفید است و یا غیر‌مفید است و آیا باید بنادر آزادى در ایران باشد یا نباشد و جزیره قشم جزیره آزادى باید باشد یا نه عرضى نمی‌کنم منتهى موضوعى که قابل توجه است جناب آقاى ارباب این است که در مواقع لازم صحبت متناسب و به موقع خود باید گفته شود این لایحه هیچ ارتباطى به این کار ندارد (ارباب ـ پس در لایحه پنبه بگویم؟) لایحه بنادر تهیه شده است قانون تأسیس بنگاه بنادر در دست تهیه است یعنى از طرف دولت به مجلس تقدیم شده است و در آن قانون پیش‌بینى شده که بنادر آزادى تهیه شود اگر نظرى داشته باشید ممکن است در آن قانون بفرمایید که جزیره قشم و کیش و بندر‌عباس به آن

+++

اضافه شود چون در آن قانون بنادرى در نظر گرفته شده است که آزاد باشد و ذکرى در این قانون نشود بهتر است.

رئیس ـ بهتر است که در این مورد دولت خودش مطالعاتى بکند و بعد نظر خودش را بدهد.

ارباب ـ پس گرفتم.

رئیس ـ پیشنهاد دیگرى هست که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نماید در تبصره 2 بعد از جمله 15 خرداد 36 به شرح زیر اضافه شود:

به‌ طورى که هیچ نوع استخدام جدیدى در آن ملحوظ نشده باشد و همچنین بدون آن که مبالغ هزینه وزارت دارایی و وزارت گمرکات و انحصارات از میزانى که در لایحه قانون بودجه 36 کشور براى وزارت دارایی تصویب شده تجاوز ننماید الى آخر. رامبد.

رئیس ـ این توضیحش را بدهید ولى جایش مال وقتى است که سازمان وزارت‌خانه‌های را به مجلس می‌آورند، حالا براى آن که متذکر بشوند توضیحش عیبى ندارد، بفرمایید.

رامبد ـ بنده تصور می‌کنم که در زیادى تعداد کارمندان دولت همه متفق‌القول باشیم همچنین نسبت به عواید که این مملکت دارد آنچه را که به عنوان هزینه‌های وزارت‌خانه‌‌ها پرداخت می‌شود همه معتقدیم که خیلى زیاد است بنابراین اگر این قضیه تفکیک وزارت‌خانه‌‌ها که پیش آمده است براى بهبود وضع است نه از آن جهت بود که بنده این پیشنهاد را تقدیم کردم و چون در این مورد از شامخ‌ترین مقامات تا کوچک‌ترین مقامات بحث‌های زیادى شده بنده وقت مجلس محترم را نمى‌گیرم به‌ طورى که مقام ریاست فرمودند در سازمان قطعاً مراعات خواهد شد (قنات‌آبادى ـ پس بنابراین پس گرفتید) آقا رئیس قبلاً پس گرفته بودند.

رئیس ـ دیگر پیشنهادى نیست کلیات آخر مطرح است. آقاى خرازى مخالفید بفرمایید.

خرازى ـ همکاران محترم در این لایحه تفکیک وزارت دارایی به وزارت دارایی و وزارت انحصارات و گمرکات تذکراتى دادند که به عقیده بنده تا ما برنامه اقتصادى نداریم باید از این مطالب گفته شود و دولت از آن استفاده کند مخصوصاً تذکرات مفید جناب آقای خلعت‌بری آن که اینجا مذاکره می‌شود که کار‌ها را به مردم بدهند بنده حاضر هستم به دولت ثابت کنم که صدى هفتاد کار‌های مملکت دست دولت است و صدى سى دست مردم.

نخست‌وزیر (دکتر اقبال) ـ همه‌اش به دست مردم داده خواهد شد.

خرازى ـ انشا‌‌الله امیدوارم که جناب آقاى دکتر اقبال به این موضوع توجه کنند حالا یک مقایسه کوچکى می‌کنم بین کارهایی که دست دولت است و کارهایی که دست مردم است آقایان استحضار دارند که غله اطلاق می‌شود به گندم و جو و برنج گندم وجودست دولت است اعلیحضرت فقیر از روى حسن نیت آمدند یک اداره تثبیت نرخ غله درست کردند که آن جاهایی که غله صرف نمی‌کند به قیمت گران‌ترى بخرند حالا این آمده شده اداره کل غله و نان همان‌طورى که در اینجا آقاى مهندس اردبیلى تذکر دادند قبل از شهریور 20 ما یکى از صادر‌کنندگان گندم و جو بودیم و حتى این قدر این محصول را زیاد داشتیم که به موجب قانون انحصار تجارت خارجى دولت استفاده می‌کرد و تصویب‌نامه می‌گذارند که اشیا‌ لوکس خارجى و حتى کالا‌های ممنوعه را در مقابل صادرات گندم و جو اجازه ورود می‌دادند حالا ما علاوه بر آن که صادر‌کننده غلات نیستیم ملاحظه بفرمایید سالى هشتاد هزار تن صد هزار تن و سال گذشته 130 هزار تن غله وارد کردیم ولى برنج دست مردم است آقایان علاوه بر آن که مصرف داخلى تأمین است سالى هم بین پنجاه الى شصت هزار تن برنج از مملکت صادر می‌شود به علاوه همه این محصول که مردم می‌خرند در صورتى که در وزارت دارایی سابقه دارد که گندم را تنى 350 الى 550 تومان می‌خرند ولى حداقل قیمت گندمى که از امریکا وارد می‌کنند تنى 850 تومان است (مهندس اردبیلى ـ هزار تومان) بنده حداقل را عرض کردم اینجا صحبت شد راجع به قاچاق کار مملکت و درآمد دولت را فلج کرده و در شهریور ماه 1314 زمان اعلیحضرت فقید یک قانونى گذشت به اسم قانون تمرکز اجناس ممنوعه و انحصارى دولت هر جنسى را ممنوع می‌کرد اگر در دست کسى براى روش بود نه آن که بعضى وقت‌ها مأمورین گمرک بروند در مغازه‌‌ها و مزاحم مردم بشوند ما قانونى داریم طبق آن دولت می‌تواند هر جنسى را که ممنوع کرد فروشش را به یک مراکز خاصى تمرکز بدهد و در غیر آن مراکز اگر کسى براى فروش عرضه کرد آن را ممنوعه و قاچاق تلفى کرند و مطابق قانون مرتکبین قاچاق آن را تعقیب کند اینجا صحبت از قند و شکر شد امروز نان و قند و شکر قوت غالب اهالى ایران است و دو ثلث مردم ایران نان و چاى می‌خرند و نان و چاى درست هم گیرشان نمی‌آید دولت ضرر نان تهران را می‌دهد بنده نماینده تهران هستم ولى هیچ انتظار ندارم که دولت از جا‌های دیگر مالیات بگیرد و ضرر نان تهران را بدهد (صحیح است، احسنت) و این مردم از شهرستان‌ها اول از جهت نان ارزان می‌آیند به تهران و همچنین براى مزایاى دیگر اینها موضوعاتى است که باید دولت توجه کند یک قسمت هم آقاى خلعت‌بری فرمودند راجع به کارخانه‌‌ها آقایان امور اقتصادى همه‌اش حل شده است منتهى ما مرجعى نداریم و و یا گوششان بدهکار نیست ما کارخانه‌جات قند که داریم بین 45 روز الى سه ماه حداکثر در سال کار می‌کند ولى بودجه پرسنل آن براى تمام سال است علتش این است که هر جا کارخانه قند است از نظر گرانى حمل و کرایه به شعاع صد کیلومتر کشت چغندر قند صرف نمی‌کند اینها را دولت باید مطالعه کند همین کارخانجات موجود اگر مسئله کرایه حل بشود مطمئن باشید که ما علاوه بر آن که سیصد هزار تن مصرف داخلى را خواهیم داشت مقادیر زیادى هم می‌توانیم با قیمت ارزان صادر کنیم این است که ما از دولت جناب آقاى دکتر اقبال تقاضا داریم نسبت به این موضوع مطالعه بیشترى بکنند و کار‌ها را به دست مردم بدهند، نتیجه این می‌شود که اولاً بیکارى از بین می‌رود و بعد هم مردم کار‌ها را بهتر از دولت اداره خواهند کرد.

رئیس ـ دیگر پیشنهادى نیست و کسى هم اجازه صحبت نخواسته است رأى گرفته می‌شود به ماده واحده آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. به مجلس سنا فرستاده می‌شود.

3- تقدیم لایحه نفت به وسیله آقا نخست‌وزیر

رئیس ـ آقاى نخست‌وزیر فرمایشى دارید بفرمایید.

نخست‌وزیر (دکتر اقبال) ـ بنده اولاً وظیفه خودم می‌دانم که از حسن توجه آقایان نمایندگان محترم نسبت به دولت اینجانب سپاسگزارى کنم از آن که این لایحه را تصویب فرمودید در برنامه دولت که تقدیم مجلسین کردیم و مورد تأیید واقع شد در قسمت آخر آن برنامه تذکر داده بودیم که یکى از وظایف دولت و تصمیمى که دارد این است که از منابع سرشار زیر‌زمینى به نفع این مملکت استفاده شود از این جهت دولت مطالعات کاملى کرده است و امروز یک لایحه‌ای راجع به نفت تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کند این لایحه البته لایحه عادى است که در کمیسیون مطرح خواهد شد و بعد در مجلس تصویب خواهد شد (احسنت)

نظر به وضع قابل ملاحظه‌ای که به فضل و عنایت خداوند متعال براى استفاده از منابع نفتى براى کشور عزیز ما فراهم می‌باشد و نظر بر آن که اقدام عملى در بهبود و رفاه حال اهالى این کشور مستلزم استفاده از این ثروت عظیم خداداد است و چون دولت در مذاکرات و اقداماتى که مقتضى می‌داند محتاج به مجوز قانونى است لایحه پیوست را که با مطالعه و دقت بسیار و با ملاحظه کامل همه اطراف و جوانب امر تنظیم گردیده است تقدیم و تقاضاى تصویب آن را می‌نماید.

رئیس – به کمیسیون‌های مربوطه فرستاده می‌شود.

4- بیانات آقاى نخست‌وزیر در باب امور جارى کشور

نخست‌وزیر ـ بنده از وقت استفاده می‌کنم و راجع به دو سه موضوع که جنبه عمومى دارد عرایضى خواهم کرد. در ضمن آن که لایحه گمرک مطرح بود بعضى از آقایان نمایندگان محترم تذکراتى دادند. آقاى رضایی اینجا فرمودند که یکى از روزنامه‌‌ها این‌طور اطلاع پیدا کرده‌اند که بنده بیش از 1500 یا 1800 شکایت را شخصاً خوانده‌ام خواستم به استحضارشان برسانم که خیلى بیشتر از اینها بوده است شاید شش هفت هزار نامه است. البته تصدیق می‌کنم که کار نخست‌وزیر مملکتى با همه گرفتارى‌هایی که هست خواندن نامه‌‌ها نیست خود بنده اذعان دارم و تصمیم هم ندارم که با این کار ادامه بدهم ولى چون روز‌های اول یک مقدار زیادى شکایات می‌آید به نخست‌وزیر بنده خواستم استحضار پیدا کنم که ببینم گرفتارى مردم چیست؟ (صحیح است) و از همین جهت بود که بنده به خودم زحمت دادم و شاید روزى 7 یا هشت ساعت نامه‌های اشخاص را خوانده‌ام و در حاشیه‌اش دستوراتى داده‌ام تا بدانم گرفتارى‌هایشان چیست؟ حالا که بنده این گرفتاری‌ها را اطلاع پیدا کردم دستگاهى در نخست‌وزیرى از دیروز تشکیل شده به نام دستگاه بازرسى کل که با یک تشکیلات خیلى منظمى به این شکایات رسیدگى خواهد کرد و اقدام براى رفع شکایت مردم خواهند کرد (احسنت) موضوع دیگر که اینجا باز تذکر فرمودند راجع به سازمان‌های وزارت‌خانه بود که فرمودند اگر سازمان‌های وزارت‌خانه‌‌ها مرتب باشد اشکالات کار مرتفع می‌شود این فرمایش ایشان مورد تأیید کامل دولت است از همین جهت هم ما در سازمان وزارت‌خانه‌‌ها مشغول هستیم که تجدید‌نظر بکنیم و امیدوارم که سازمان‌هایى وزارت‌خانه‌‌ها ما طورى منظم شود که رفع این اشکالاتى که تمام مردم گرفتار هستند و گرفتار این کا‌غذ‌بازى هستند رفع شود و براى آن که آقایان وزرا‌ به کار‌های اساسى وزارت‌خانه برسند به همان کار‌های اساسى و تصمیمات مهمى که آقاى دکتر رضایی اینجا اضافه فرمودند آقایان نمایندگان محترم براى همین آقایان معاونین دائمى وزارت‌خانه‌‌ها و رفع شکایات تهیه شده بود این لایحه مورد تأیید دولت هست با اصلاحاتى که به نظر خودمان رسیده است تقدیم کردیم

+++

در کمیسیون‌ها مطرح می‌شود و این کار‌های جارى و عادى را آقایان معاونین انجام خواهند داد. براى آن که آقایان وزرا‌ برسند به کار‌های اساسى، یک موضوع دیگرى که بنده در ضمن نامه‌‌ها دیدم دیدم که این امورى است که اصلاً ربطى به مرکز ندارد و استاندار‌ها و فرماندار‌‌ها می‌توانند در محل انجام بدهند ولى متأسفانه در این مملکت کمتر اشخاص حاضر شده‌اند مسئولیت قبول کنند و براى آن که شانه از زیر بار مسئولیت خالى کنند هى تلگراف می‌زنند به مرکز و براى یک کار بسیار جزیی وقت مرکز را تلف می‌کنند از این جهت بنده از روزى که سر کار آمده‌ام تلگراف کردم به تمام آقایان استاندار‌ها که آقایان گرفتاریتان چیست؟ چاه اختیارات قانونى می‌خواهید که ما به شما بدهیم که دیگر به مرکز مراجعه نکنید جواب از تمام آقایان استاندار‌ها رسیده است و در یک کمیسیونى که در نخست‌وزیرى تحت نظر معاون نخست‌وزیر و معاونین وزارت‌خانه‌‌ها تشکیل شده لایحه آن در دست تهیه و اقدام است و نتیجه‌اش را به نظر آقایان می‌رسانیم و در مجلس مطرح خواهد شد و از این حیث هم خاطر آقایان راحت خواهد بود این چند روزه موضوعاتى در روزنامه‌‌ها می‌بینیم که بعضى از روزنامه‌‌ها مخصوصاً از نظر اقتصادى ما را تنقید می‌کنند و ما هم از تنقید خیلى متشکر هستم. روز اول بنده عرض کردم که ما از تنقید چه به جا و چه بی‌جا اصلاً اوقاتمان تلخ نمی‌شود براى آن که دولتى که می‌خواهد کار اساسى بکند باید این قدر قدرت و صبر و تحمل و بردبارى داشته باشد که تمام تنقیدات را گوش بدهد و اگر صحیح است به کار ببرد و اگر صحیح نیست ترتیب اثر ندهد با آن مسئولیتى که البته داریم آن روزى که برنامه دولت در حضور آقایان مطرح بود یکى از موضوعاتى که بنده مطرح کردم به آقایان عرض کردم که ما تصمیم داریم این سهمیه‌بازى و جواز‌بازى را از بین ببریم (احسنت) این کار را ما کردیم البته بعضى از آقایانى که منافع شخصى دارند چون منافع شخصى و فردى را ما نگاه نمی‌کنیم ما نافع عمومى را نگاه می‌کنیم ممکن است خیلى‌‌ها به ما بد بگویند ناسزا بگویند ما اگر در مقابل وجدان و در مقابل مجلسین مسئول هستیم وظیفه خودمان را انجام می‌دهیم و به هیچ‌وجه من‏‌الوجوه از این حرف‌ها از میدان در نمی‌روم (احسنت) یکى از روزنامه‌‌ها تنقید کرده بود که این سهمیه‌‌ها را که آزاد کرده‌اند باعث این می‌شود که محصولات داخلى از بین برود بنده خیال نمی‌کنم هیچ‌دولتى هر قدر هم که بیکاره باشد بیاید در سر کار و بخواهد که نسبت به کار‌های هموطنان خودش یک عملیاتى انجام بدهد که به ضرر آنها تمام شود در هر صورت اگر اشخاصى هستند آن اشخاص ما نیستیم بعد از آن که این سهمیه بیرون آمد طبق اطلاعاتى که آقایان دارید در روزنامه‌‌ها هم منعکس شده مقدار زیادى از اجناس مورد احتیاج مردم قیمت‌هایش آمد پائین هیچ تردیدى ما نداریم این موضوع مورد تأیید اطاق بازرگانى هم قرار گرفته و من خیلى خوش‌وقت هستم و یا اجازه آقایان هم چند در روزنامه‌‌ها خوانده‌اید ولى بنده معتقد هستم مطلب رسمى که می‌گویم متکى به گزارشات رسمى قابل‌توجهى است اینست که اظهار‌نظرى که اطاق بازرگانى تهران در جلسه سه‌شنبه 24 کرده است قرائت می‌کنم «جلسه فوق‌العاده اطاق بازرگانى از ساعت 5 تا 8 بعد ازظهر روز سه‌شنبه 24 اردیبهشت به ریاست آقاى ابوالحسن صادقى تشکیل گردید در این جلسه که مخصوصاً براى مطالعه مقررات جدید سهمیه تشکیل شده بود اکثر اعضاى اطاق عقاید و نظریات خود را مشروحاً بیان و کلیه جهات قضیه اعم از موافق و مخالف مورد بحث و بررسى قرار گرفت و در نتیجه چنین اظهارنظر شد که اطاق با اصل آزادى تجارت و اصل حمایت محصولات و مصنوعات داخلى مخصوصاً مصنوعاتى که داراى سابقه طولانى و با جنس مرغوب و قیمت مناسب در داخله تهیه می‌شود از طریق تعرفه گمرکى که روش عمومى و بین‌المللى است موافقت دارد و چون لایحه آزادى تجارت که با جلب نظر اطاق به مجلس سنا پیشنهاد و به تصویب رسیده است متضمن مصالح کلى اقتصاد کشور می‌باشد و مقررات جدید سهمیه هم داراى همان روح لایحه آزادى تجارت است اطاق به‌ طور کلى با آن موافقت دارد. مخصوصاً پس از انتشار فهرست سود بازرگانى که به اضافه تعرفه گمرکى موجب محدودیت ورود کالا‌های غیرضرورى خواهد شد نگرانی‌های کلى بر طرف شده است.

عقیده کلى اطاق این بود که لایحه آزادى تجارت که طى 7 ماده به تصویب مجلس سنا رسیده می‌تواند به مبناى اساسى براى تنظیم امور بازرگانى کشور و طرز حمایت از محصولات و مصنوعات داخلى باشد زیرا در این لایحه کلیه نکات اصلى مطلب روشن و تکلیف آن معین شد و احتیاط‌های لازم منظور گردیده است.

دبیر کل اطاق بازرگانى رئیس اطاق بازرگانى تهران.

پس آقایان ملاحظه می‌فرمایید که اگر دولت یک تصمیماتى گرفته این تصمیمات را با مطالعه انجام داده و اطاق بازرگانى طهران که خیال می‌کنم از همه حیث صلاحیت دارد که در این موضوع اظهارنظر کند عمل دولت را تأیید کرده البته ممکن است اشخاصى منافع داشته باشند و یک صحبت‌هایی بکنند و حق هم دارند براى آن که منافع شخصى‌شان کم می‌شود ولى همان‌طورى که عرض کردم نافع عمومى براى ما مهم‌تر است تا منافع شخصى اشخاص (احسنت).

5- تعیین موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه‏

رئیس ـ دستور جلسه آینده انتخاب ناظر بانک است که تأخیر هم شده بعد هم دنبال لایحه فرهنگ جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز یکشنبه.

(مجلس پنج دقیقه بعد ازظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى ـ رضا حکمت

+++

یادداشت ها
Parameter:295149!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)