کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هجدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18
[1396/05/30]

جلسه: 86 مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 30 دى ماه 1333  

فهرست مطالب:

1) تصویب صورت‌مجلس‏

2) جواب آقاى معاون وزارت دادگسترى در مورد دعاوى املاک واگذارى در مورد سؤال آقاى خلعتبرى‏

3) بیانات آقاى هدى راجع به راهسازی اطراف اردبیل و انصراف از سؤال‏

4) سؤال آقاى فرود راجع به نفت قم و جواب آقاى معاون وزارت دارایی‏

5) سؤال آقاى عمیدى نورى راجع به قطع جنگل‌ها و جواب آقاى وزیر کشاورزى‏

6) تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مهندس جفرودى‏

7) طرح گزارش کمیسیون محاسبات مجلس راجع به بودجه سال 1333

8) تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18

 

 

جلسه: 86

مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 30 دى ماه 1333

 

فهرست مطالب:

1) تصویب صورت‌مجلس‏

2) جواب آقاى معاون وزارت دادگسترى در مورد دعاوى املاک واگذارى در مورد سؤال آقاى خلعتبرى‏

3) بیانات آقاى هدى راجع به راهسازی اطراف اردبیل و انصراف از سؤال‏

4) سؤال آقاى فرود راجع به نفت قم و جواب آقاى معاون وزارت دارایی‏

5) سؤال آقاى عمیدى نورى راجع به قطع جنگل‌ها و جواب آقاى وزیر کشاورزى‏

6) تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مهندس جفرودى‏

7) طرح گزارش کمیسیون محاسبات مجلس راجع به بودجه سال 1333

8) تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس دو ساعت و پانزده دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى سردار فاخر حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت‌مجلس

رئیس- صورت غائبین جلسه پیش قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه- آقایان حشمتى. امیدسالار. شادلو. سعیدى. سلطانى. محمود ذوالفقارى. نقایت. کى نژاد. عبدالرحمن فرامرزى. هدى. خاکباز. عبدالحمید بختیار. اورنک. دکتر سعید حکمت.

غائبین بی‌اجازه- آقایان: اریه. سرمد. مشایخى

دیرآمدگان و زودرفتگان با اجازه- آقایان: صارمى. ارباب. دولت آبادى. مسعودى. قنات آبادى. غضنفرى. شوشترى. دکتر شاهکار. استخر. علم. سلطانمراد بختیار. دکتر افشار. یارافشار. بزرگ‌نیا. باقر بوشهرى. عرب شیبانى. موسوى. بزرگ ابراهیمى. امیرتیمور کلالى. پیراسته. احمد صفایى. کیکاوسى. دیرآمدگان و زودرفتگان بی‌اجازه آقایان: برومند. محمودى. فرید اراکى. تفضلى. ثقه‌الاسلام. کاشانیان. زنگنه. دکتر حمزوى. تیمور تاش. تجدد. سنندجى. صراف‌زاده.

رئیس- آقاى کریمى.

کریمى- در عرایض جلسه گذشته بنده راجع بعدم وصول مالیات‌ها یک اشتباهات چاپى هست که اصلاح کرده‌ام و تقدیم می‌کنم.

رئیس- بسیار خوب- آقاى عبدالرحمن فرامرزى‏

عبدالرحمن فرامرزى- بنده دو تا سؤال کرده‌ام از دولت یکى راجع بعدم بازگشت بازنشستگان مخصوصاً افسران و یکى هم راجع به رفراندوم چپ‌ها ولى تا به حال جواب به من نداده‌اند.

رئیس- سؤال‌ها به ترتیب شروع می‌شود و سؤال جنابعالى عقب است یعنى شاید دو سه جلسه دیگر نوبت شما برسد (فرامرزى- شش ماه دیگر؟) چون هفته‌ای سه سؤال بیشتر نمی‌شود مگر این‌که یک جلسه فوق‌العاده براى سؤال‌ها معین کنیم (خلاف آئین‌نامه است) آقایان وزراء که حاضر می‌شوند و ایرادى به ایشان نیست.

شمس قنات آبادى- منتهى جواب سؤال‌ها را نمی‌دهند و هر چه دلشان بخواهد می‌گویند.

رئیس- در صورت‌مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت‌مجلس جلسه قبل تصویب شد.

2- جواب آقاى معاون وزارت دادگسترى در مورد دعاوى املاک واگذارى راجع به سؤال آقاى خلعتبرى‏

رئیس- آقاى ارسلان خلعتبرى سؤالى از وزارت دادگسترى نموده‌اید بفرمایید.

خلعتبرى- ایشان جواب را بدهند اگر قانع نشدم عرض می‌کنم‏

رئیس- آقاى معاون دادگسترى معاون وزارت دادگسترى (میرمطهرى)- عرض کنم خلاصه سؤال جناب آقاى خلعتبرى (نمایندگان- بلندتر بفرمایید) این‌‌‌ است که در مورد پرونده‌های مربوط به ‌املاک واگذارى هنوز پرونده‌های زیادى در هیئت تجدیدنظر باقى‌مانده و باتمام نرسیده و چون مردم مازندران قدرت تحمل و صرف مخارج براى رفت و آمد به مرکز را ندارند پیشنهاد فرموده‌اند که هیئت‌های سیارى به محل بروند و در آن‌جا کارهاى باقیمانده را باتمام برسانند این خلاصه سؤال است (شوشترى- واقعش هم این‌طور است) بنده هیچ تردیدى در حسن‌نیت جناب آقاى خلعتبرى ندارم و واقعاً روى کمال اعتقاد عرض می‌کنم که ایشان خیلى علاقمندند که این کارهاى املاک زودتر به پایان برسد و مردم از این گرفتارى رهایی پیدا بکنند. بنده هم تصدیق می‌کنم تا حدى انجام این کارها به طول انجامیده ولى در عین حال هم نمی‌توان از حجم کار مربوط به این هیئت‌ها چشم‌پوشی کرد زیرا بعد از وضع قانون املاک ظرف مدت 6 ماه که براى تقدیم شکایات تعیین شده بود در حدود 10300 فقره شکایت به هیئت‌های نخستین داده شده که در این بین البته اشخاص ثالث هم (صدرزاده- خیلى‌ها هم موفق نشدند شکایت بدهند) وارد آن دعاوى شدند. این‌که فرمودید موفق نشده‌اند عرض کنم 6 ماه ظرف مدت براى تقدیم شکایات در این قانون معین شده و هر که استفاده کرد از مدت و دادخواست به هیئت‌ها داد تحت رسیدگى قرار گرفت و آن‌هایی که غفلت

+++

کردند و ندارند دیگر تجدیدش ممکن نیست خلاصه این‌که درحدود 10300 فقره شکایت به هیئت‌ها داده شد و دراین بین اشخاص ثالثى هم وارد در این جریان محاکمات شدند و تاکنون بیش از 1300 فقره از این پرونده‌ها باقى نمانده یعنى تقریباً در حدود 9000 فقره اش تمام شده و این 1400 فقره هم مرحله نخستین را پیموده و در مرحله تجدید نظر معطل است حالا چرا معطل است؟ بنده عرض کردم به آقا حق می‌دهد که در این کار آن طور که باید و مورد انتظار بود فعالیت نشده خود بنده پنج سال رئیس این هیئت‌ها بودم و در بحبوبه کار هم وارد می‌شدم اطاق انتظار و تشریفات نداشتم از صبح اول وقت می‌رفتم پشت میز محاکمه می‌نشستم و کار می‌کردم و کارهاى عده‌ای هم در ظرف این 5 سال صورت گرفت ولى در سال 25 تغییراتى پیش آمد هیئت‌هاى تجدید نظر که در حدود 4 شعبه بود به یک شعبه تقلیل داده شد و در طرز رسیدگى هیئت‌ها تصرفات کردند آئین‌نامه را تغییر دادند اعاده دادرسى قبول کردند بالاخره این‌ها موجب تأخیر و اطاله کار شد و البته آن طور هم که باید دقت در گرفتن آمار از هیئت‌ها نمی‌شد این کار به تعویق افتاد تا این‌که در این اواخر جناب آقاى خلعتبرى به وزارتخانه مراجعه کردند و همین پیشنهاد سیار کردن هیئت‌ها را تأکید می‌فرمودند بنده به ایشان عرض کردم که ما نظرمان این‌‌‌ است که زودتر این کارها تمام بشود حالا در انتخاب طریق براى رسیدن به این مقصود اختلاف نظر داریم جنابعالى می‌فرمایید که هیئت‌هاى سیار از این جا برود به آن‌جا براى رسیدگى و بنده عرض کردم که خیر در همین جا هم ممکن است که ما یک تدابیرى اتخاذ کنیم که زودتر به مقصود برسیم و آن تدبیر هم از این قرار است که اتخاذ شده اولاً یک شعبه به هیئت تجدید‌نظر افزوده شده است (صدرزاده- مؤثر است) و به اضافه تصدیق می‌فرمایید که در مرکز بهتر می‌توان‌ کار این هیئت‌ها را کنترل کرد و از آن‌ها آمار خواست و کار خواست و یک معطلى دیگر مربوط به کیفیت ابلاغ اوراق مربوط به این هیئت‌ها به اشخاص در شهرستان‌هاست که آن را هم ما به وسیله بخشنامه‌ها به دادگاه‌هاى شهرستان‌ها تأکید کرده‌ایم که اوراق مربوط به این هیئت‌ها را حتی‌المقدور ‌رسمی ‌کنند در موقع به صاحبان شکایت ابلاغ کنند. این‌که فرمودند آمد و شد مردم براى آن‌ها اسباب زحمت است بنده هم تصدیق می‌کنم واقعاً همینطور است یک فردى اگر بخواهد از مازندران بیاید این‌جا ده روز معطل بشود یا نشود این اسباب زحمت است ولى بنده این نکته را تذکر می‌دهم که این 1300 فقره پرونده که در مرحله تجدید‌نظر باقى‌مانده در واقع می‌توان ‌گفت که 13 سال از عمرش گذشته است (صحیح است) چیزى ناگفته باقى نمانده هرکس دلیلى می‌خواسته در ظرف این مدت داده شوخى نیست 13 سال گذشته مرحله بدوى این پرونده‌ها سیر کرده و فعلاً همه این‌ها در مرحله تجدید‌نظر سیر می‌کنند و فقط بایستى هیئت‌هاى رسیدگى فعالیت کنند، کار کنند و این پرونده‌ها اکثراً مهیاى صدور رأى است حالا اتفاقاً اگر در بعضى پرونده‌ها جزیی تعویق براى صاحبان شکایت پیش آمده باشد صفیرى در کار باشد، محل اقامت معلوم نباشد این‌ها خیلى معدودند ولى پرونده‌های دیگر آماده براى رأیند و به عقیده بنده در همین مرکز بایستى به این هیئت‌ها تذکر داد تأکید کرد سفارش کرد که این‌ها کار کنند دادستان کار کند (عمیدى نورى- پس چرا رأیشان را صادر نمی‌کنند) و از آن‌ها باید کار کشید بنده تصور می‌کنم که با همین رویه در ظرف یک مدت کوتاهى ما می‌توانیم کارها را انجام بدهیم و محتاج به فرستادن هیئت‌هاى سیار نشویم چون اگر هیئتى فرستادیم کنترل آن‌ها در خارج مشکل است اشخاصى که فعلاً مهیا براى قبول این پست بشوند حالا نداریم و این کار بیشتر به نظر بنده موجب تعطیل و تعویق می‌شود (شوشترى- پس ملزم به مدت کنید آقا) بنده تصور می‌کنم با این تفصیلى که عرض کردم و خود جناب آقاى خلعتبرى هم از کم و کیف کاملاً مستحضر هستند قانع شوند به عرایض بنده و اگر چنانچه ایشان حس کردند که آن طور که باید کار در جریان نیست آن وقت ‌در خدمتشان می‌نشینیم و فکرى می‌کنیم گمان می‌کنم با این توضیحاتى که بنده دادم خاطر ایشان راحت شده باشد.

رئیس- آقاى خلعتبرى‏

خلعتبرى- عرض کنم بعد از واقعه شهریور هر کس در ایام گذشته هرچه گیرش آمده بود دو دستى نگهداشت شاه با نهایت جوانمردى هرچه به او رسیده بود تمام را گذاشت (صحیح است) هرچه ملک بود گفت به مردم بدهند هرچه پول داشت گفت صرف امور‌خیریه بشود واقعاً اگر غیر از این است بفرمایید (صحیح است) اما 15 سال است مردم مازندران همینطور در کشمکش هستند هى می‌آیند به تهران هى از تهران برمی‌گردند به خانه‌هایشان (صحیح است) این املاک دو عاقبت دارد. یک مقدار از این املاک باید به مردم برگردد. آنچه بمردم برگردد مردم آبادى می‌کنند درخت می‌کارند توسعه می‌دهند زراعت را و آنچه را که با علیحضرت همایونى برگردد واگذار می‌کنند به زارعین و خرده مالک زیاد می‌شود در مملکت بنابراین هر چقدر زودتر این کار تمام بشود به نفع مملکت است هم نیت اعلیحضرت همایونى اجرا شده و هم مردم از دولت راضى می‌شوند این بود که من این سئوال را کردم گفتم آقا مطابق قانون املاک واگذارى ماده‌اى هست که محاکم املاک واگذارى محتاج به تشریفات و رعایت اصول آئین‌نامه دادرسى نیست معذالک 15 سال است که این دعاوى در محاکمه تجدید‌نظر باقى است و محاکمه‌اى هست که ده سال است دوازده سال است در دادگاه تجدید‌نظر باقى مانده است این‌‌‌ است که از خود آقاى میر مطهرى هم بسیار متشکرم که منصفانه گفتند بلى خوب کار نشده حالا ما دادگاه سیار نمی‌گوییم دادگاه بفرستید در مازندران در همان مرکز مردم از نزدیک معاینات بکنند تحقیقات بکنند ابلاغات را از نزدیک بکنند این مردم بیچاره از مازندران پا نشوند بیایند تهران و در مسافرخانه‌ها زندگى بکنند و این موجب عدم رضایت بشود و در خاتمه عمل همه آقایان نمایندگان مازندران و گرگان و رشت و همه در این تقاضا شریک هستند (صحیح است) یک کارى بکنید که همینجا در پنج ماه شش ماهه این قضات باین دعاوى رأى بدهند، مردم نتیجه می‌خواهند و منظور از این سؤال اخذ نتیجه بود، ضمناً براى تذکر آقایان اولیاى امورى که این‌جا نشسته‌اند ‌یک مطلبى را عرض می‌کنم. در زمان جنگ آقاى فطن‌السلطنه مجد مأمور خرید اشیا‌ در برلن بودند دولت آلمان به ایشان گفت از این مقدار طلبى که دولت ایران دارد اگر از این مقدار صرف‌نظر بکند ما بلافاصله بقیه‌اش را ارز خارجى در اختیارش می‌گذاریم آقاى مجد می‌گوید تلگراف کردم به تهران که یک همچو کارى هست قبل از گذشتن 24 ساعت تلگراف آمد تصویب فرمودند همین طور عمل کنید. این کارهاى بسیار مهم را در ظرف 24 ساعت انجام می‌دادند آقایان هم یک تکانى بخورید. یک همتى بکنید.

3- بیانات آقاى هدى راجع به راه‌سازی اطراف اردبیل و انصراف از سؤال‏

رئیس- آقاى هدى‏

هدى- از اوایل سال هزار و سیصد و سى و یک که این‌جانب سمت نمایندگى شهرستان اردبیل را دارم لزوم تسطیح و تعمیر راه‌های آستارا و گرمى و مغان تا اردبیل را که از راه‌های مهم اقتصادى کشور است به اطلاع وزارت راه و سازمان برنامه رسانده و در ظرف این مدت دفعات عدیده مکاتبه و مذاکره بین این‌جانب و وزارت راه به عمل آمده و نظر وزارت راه به لزوم راه‌سازى در نقاط معینه اردبیل جلب و روشن شده است که از گرمى و مغان سالانه مقادیر زیاد غله و حبوبات و دانه‌هاى روغن و پشم و گوسفند و روغن به اردبیل نیز مقدار کافى جنس به اجناس صادره از گرمى و مغان اضافه شده به تهران و گیلان حمل می‌شود و مضافاً شرکت شیار که عملیات دامنه‌دارى در دشت مغان شروع نموده و در آتیه نزدیک مقدار قابل توجه غله و حبوبات و پنبه و بذرهاى روغنى قطعاً از آن‌جا صادر خواهد نمود و تمامى این محصولات باید از نزدیک‌ترین راه که فقط همان راه گرمى و مغان می‌باشد به اردبیل و از اردبیل از راه خلخال به میانه حمل شده و از میانه به وسیله راه‌آهن به نقاط لازم فرستاده شود با کمال تأسف باید عرض کنم راه گرمى تا اردبیل همان کوره راه قدیمى بوده که در ظرف دوازده ماه اقلاً هشت ماه بسته می‌باشد و در این مدت کوتاه ماشین‌هاى بارى محصولات را با هزاران زحمت به اردبیل می‌رساند با این وصف در این مدت این موضوع مهم مورد توجه واقع نشده و با این‌ که در تیرماه سال سى و دو در ششمین جلسه کمیسیون راه ساختمان راه گرمى و مغان و آستارا و آسفالت خیابان پهلوى اردبیل به تصویب رسیده و وزارت راه صدور دستور اجراى عملیات را طبق نامه 4492- 411- 32 در پاسخ نامه مورخه 3- 324 به این‌جانب ابلاغ نموده است باز از دایره مذاکره قدم به مرحله عمل نگذاشته است من ناچار بودم جناب آقاى وزیر راه را مستحضر نمایم که عدم توجه به ساختمان راه گرمى نه تنها وضع اقتصادى شهرستان اردبیل را فلج کرده است بلکه اهالى دهات گرمى و مغان و ساکنین مرز را به کلى پریشان و مستأصل نموده است و در فصل زمستان به واسطه نبودن راه که نفت هم به آنجاها نمی‌رسد اهالى آنجا شب‌ها را اکثراً در دل تاریکى بسر می‌برند و حتى مأمورین مرزبانى در پاسگاه‌ها گاهى به واسطه نرسیدن خواربار شب را در تاریکى و بدون غذا سحر می‌نمایند ‌بارى توضیح بیشتر را در این مورد مقتضى نداسته و خواستم به وسیله سؤال نظر و مساعدت جناب آقاى وزیر راه را بیشتر به اهمیت ساختمان راه‌هاى اردبیل جلب نموده و به اطلاع ایشان برسانم که ساختمان راه اردبیل از بهترین یادگاری‌هاى دوره وزارت ایشان خواهد بود بعداً یعنى بعد از ارسال خلاصه سؤال باز با جناب آقاى وزیر راه در این باره صحبت نمودم جناب آقاى وزیر راه ضمن تشریح گرفتاری‌هاى خود وعده دادند کمکى به آسفالت خیابان پهلوى اردبیل نموده و اعتبار قسمتى از راه‌هاى اردبیل را تأمین نمایند بنابراین بنده از سؤال خود انصراف حاصل نموده و کمال تشکر را از ایشان دارم و امیدوارم در ساختمان راه‌های اردبیل که اهمیت حیاتى براى ساکنین آن شهرستان دارد توجه بیشتر مبذول فرمایند.

رئیس- آقاى وزیر راه‏

وزیر راه- انصراف حاصل فرمودند از سؤالشان

4- سؤال آقاى فرود راجع به نفت قم و جواب آقاى معاون وزارت دارایی‏

رئیس- آقاى فرود

فرود- سؤال بنده از وزارت دارایی است چون از زمان حکومت سابق راجع به نفت قم و استخراج نفت آنجا در جراید یک چیزهایی نوشتند بنده خواستم به عرض مجلس برسانند که الان وضع نفت قم از حیث استخراج و کار و مبلغى که در آنجا خرج شده چیست فقط خواستم به عرض مجلس شوراى ملى راجع به این موضوع یک گزارشى بدهند

رئیس- آقاى معاون وزارت دارایی

معاون وزارت دارایی (انوارى)- جناب آقاى وزیر دارایی میل داشتند براى عرض جواب آقاى فرود خودشان توضیحاتى به عرض مجلس برسانند چون گرفتار بودند بنده شرفیاب شدم و گزارشى که نوشته شده است می‌خوانم؛

شرکت سهامى نفت ایران به موجب تصویب نامه شماره 18825 به تاریخ 28/ 5/ 17

+++

بند ب ماده واحده مصوبه 20 مهرماه 1336 و بند چهارم قانون بر ماده مصوب 26 بهمن 1327 تشکیل گشته در مهر ماه 1328 وارد عمل شده و از آن تاریخ به بعد با سرعت هرچه تمام‌تر وظایف مرجوعه را انجام داده و در ظرف این مدت کوتاه موفق گشته است که عملیات زیر را انجام دهد.

1- عملیات زمین‌شناسى را در سراسر ایران شروع نموده و به مرور کلیه کشورها را به استثنا آنچه سابقاً جزء امتیاز شرکت سابق نفت انگلیس و ایران بوده است از لحاظ پیدایش نفت مورد مطالعه قرارداده و نقشه زمین‌شناسى کشور را به مقیاس یک 500000 هزارم تهیه و براى چاپ آماده نموده است و این نقشه نه فقط از لحاظ نفت قابل اهمیت است بلکه از لحاظ معادن آبیارى کشاورزى- سد‌سازى- راه‌سازى- ساختمان راه‌آهن و غیره نیز موورد استفاده زیاد قرار خواهد گرفت. همچنین درظرف این مدت محل سد‌هایی را که از طرف بنگاه آبیارى تعیین گشته بود از لحاظ زمین‌شناسى بررسى نموده است زمین‌شناسان شرکت به سایر دستگاه‌هاى دولتى و غیر‌دولتى نیز مانند بنگاه راه‌آهن- بنگاه اکتشاف معادن و غیره کمک‌هاى ذیقیمتى نموده‌اند. عده‌ای از مهندسین جوان ایران را به منظور کار‌آموزى در اختیار متخصصین سوییسى قرار داده و اینک عده‌ای از این مهندسین دوره کارآموزى را طى نموده و مستقلاً مشغول عملیات زمین‌شناسى می‌باشند.

2- قراردادى با یکى از شرکت‌هاى متخصص در مقاطعه حفارى آمریکا منعقد نموده و به وسیله شرکت مزبور درناحیه قم عملیات اکتشافى نفت را انجام داده و تا به حال بیش از شش حلقه چاه عمیق حفر نموده است چاه شماره 3 البز شرکت در تیرماه سال 1331 به طبقه نفت‌خیز قابل توجهى در عمق 2300 مترى بخورد نموده که فشار آن بیش از دو برابر مقدار مورد انتظار و دستگاهى که در سر این چاه مشعغول کار بود استعداد حفر چاه به عمق بیشترى در داخل سنگ مخزن نفت را نداشت و اصولاً کوچک بودن این دستگاه باعث شده بود که قطر چاه کوچک‌تر از حداقل لاز‌م براى بهره‌برداری باشد و نظر به این‌که در همین حال فشار بیش از حد انتظار تعبیه وسایلى را در سر چاه ایجاد می‌کرد که در ایران وجود نداشت ادامه حفارى به منظور بهره‌برداری مقدرور نگردید. چون با کمبود ارز در کشور خرید وسایل لازم از خارجه میسر نبود بالاخره تصمیم گرفته شد که دستگاهى با ظر فیت مناسب از شرکت ملى نفت به ریال خریدارى شود و چاه دیگرى با این دستگاه در فاصله کوتاهى از چاه شماره 3 حفر شود. دستگاه مزبور در اواخر سال 1331 از طرف شرکت ملى نفت تحویل گرفته شد و حفارى چاه شماره 4 در سال 1332 شروع گردید و در اواخر آبان ماه آن سال تا عمق 2516 متر پیشرفت کرده و فقط فاصله کمى از طبقه نفت خیز داشت که متأسفانه در این عمق مته و ساقه مته حفارى در اثر ریزش ناگهانى چاه گیر کرده و پیشرفت عملیات را غیر ممکن نمود. چندین ماه کلیه سعى و اهنمام ممکنه به کار رفته تا بتوان به حفارى ادامه داد و به هر طریقه و وسیله که در دفن حفارى براى این قبیل موانع تاکنون در دنیا اعمال شده براى بیرون کشیدن مته و انحراف چاه توسل شد ولى نتیجه مؤثرى به دست نیامد و در طى این مدت متجاوز از ششصد مرتبه وسایل و ادوات مخصوص به عمق 2000 الى 2500 مترى چاه فرستاده شد و بالاخره پس از این‌ که متبحرترین متخصص این گونه‌ امور از آمریکا براى مشورت و اقدام در این امر به ایران خواسته شد بنابر نظریه ایشان دستگاه حفارى 9 متر تغییر محل داده و حفارى چاه از سر شروع شد. فعلاً در تاریخ تحریر 19- 7- 33 تا عمق 1406 متر حفارى شده است و عملیات حفارى با سرعت پیش می‌رود و امید است تا بهمن ماه به عمق مورد‌نظر برسیم به طورى که ملاحظه می‌فرمایند عملیات حفارى در سال گذشته پیشرفتى ننموده و با اشکالات عدیده فنى که همواره باید در حفر چاه عمیق‌تر از 2000 متر انتظار داشت دست به گریبان بوده و عدم موفقیت در این زمینه بیشتر به علت کمبود وسایل و محدودیت بودجه حفارى شرکت می‌باشد. زیرا همان طوری که توضیح داده شد چاه شماره 4 با دستگاهى حفر می‌شد که از شرکت ملى نفت خریدارى شده و مشخصات آن براى حفر چاه مزبور در شرایط استثنایی این ناحیه کاملاً کافى نبود مثلاً قدرت موتور و تلمبه‌هاى حفارى دستگاه‌هاى مزبور براى بالا آوردن خورده سنگ‌هاى از بیشتر از 2500 متر در صورتی که زیرش طبقات زیاد باشد کافى نبود و مهندسین شرکت مجبور بودند با وسایل محدود موجود آنچه که مقدور بوده انجام دهند و چنانچه تعداد بیشترى دستگاه حفارى در ناحیه قم مشغول به کار می‌شد و یا براى همین دستگاه تلمبه‌هاى قوى‌تر و موتورهاى پر قوت‌تر تهیه می‌گردید به سرعت عملیات بلا‌شک افزوده شده و نتیجه مطلوب زودتر به دست می‌آید. اتفاق غیر‌مترقبه سال قبل که یک سال نتیجه مطلوبه را به تأخیر انداخته صرفاً معلول نبودن وسایل براى جلوگیرى از ریزش‌هاى متوالى طبقات سست در اعماق زمین بوده و راه چاره آن هم داشتن وسایلى بوده که در دسترس نبود این وسایل اینک فراهم گردید و حفارى مجدد چاه به سرعت قابل ملاحظه‌اى پیشرفت می‌کند و امید است حتى زودتر از تاریخى که ذکر شد نتیجه مطلوبه به دست آید شرکت برنامه کارآموز مفصلى نیز در این رشته تنظیم نموده و سه نفر از کارآموزان شرکت در آمریکا مدت یک‌سال مشغول فراگرفتن و تکمیل فن حفارى بوده‌اند اخیراً از آمریکا مراجعت نموده‌اند و هشت نفر در قم مشغول فراگرفتن فن حفارى می‌باشند.

3- در سال گذشته برنامه پنج ساله مفصلى براى استخراج و تصفیه سالیانه به یک میلیون تن نفت در ناحیه مرکزى ایران و پخش و توزیع آن نواحى شمالى- شرقى و مرکزى ایران تهیه شده این برنامه به تصویب کمیسیون برنامه مجلس شوراى ملى نیز رسیده است ولى متأسفانه به علت وضع مالى وخیم دولت وقت به مرحله اجرا گذارده نشده است. برنامه مزبور عبارت است از حفر 32 حلقه چاه به عمق 2500 تا 3000 متر در ناحیه البرز قم- استخراج سالیانه یک میلیون تن نفت خام از این ناحیه ایجاد چهار کارخانه تصفیه نفت در اطراف تهران قزوین- قم- اصفهان ایجاد چهار رشته لوله براى حمل نفت خام از قم به تهران- قزوین و اصفهان و دو لوله براى حمل گاز نفت به تهران و اصفهان جمع وجوه مورد احتیاج براى انجام برنامه مزبور عبارت خواهد بود از 32 میلیون دلار و در حدود 763 میلیون ریال این برنامه در مدت 5 سال قابل اجراست. بدیهى است که این برنامه فقط پس از کسب اطمینان کامل نسبت به وجود ذخیره کافى در میدان قم به مورد اجرا گذاشته خواهد شد و تا حفارى اکتشافى که هم اکنون در منطقه قم در جریان است نتایج رضایت بخش حاصل نشود برنامه مورد اشاره شروع نخواهد شد. چنانچه ‌امیدواری‌هاى زیادى که نسبت به ذخایر نفتى این منطقه داریم عملاً به ثبوت برسد و برنامه تنظیمى عیناً به مرحله اجرا گذارده شود از سال دوم پس از شروع به اجراى آن توزیع نفت سیاه در ناحیه مرکزى و از سال سوم فروش کلیه مشتقات نفتى از قبیل بنزین- نفت لامپا- گازوئیل و مازوت شروع گشته و چنانچه کلیه مواد نفتى به نصف قیمت فعلى به فروش رود درآمدهاى زیرا را تحصیل خواهد نمود. سال دوم پس از شروع به اجراى برنامه 20 میلیون ریال سال سوم 110 میلیون ریال سال چهارم 222 میلیون ریال سال پنجم 222 میلیون ریال و پس از ختم برنامه سالیانه مبلغى در حدود 1320 میلیون ریال درآمد خواهد داشت. به طوری که ملاحظه خواهند فرمود وجوه مصروفه در این برنامه چنانچه دلار را به نرخ رسمى احتساب نماییم در سال اول پس از ختم و چنانچه به نرخ روز احتساب نماییم دو سال و نیم پس از ختم آن کاملاً مستهلک گشته و از سال هفتم یا نهم (بسته به نرخ روز) همه ساله به میزان قابل توجهى به بودجه دولت کمک خواهد شد. تأثیر این برنامه نه از لحاظ مالى قابل توجه است بلکه از لحاظ اقتصادى نیز تأثیر فراوان خواهد داشت. زیرا پایین آوردن قیمت مواد نفتى و تهیه سوخت ارزان امکان خواهد داشت که صنایع جدید به کار افتاده و از وسایل موتورى در کشاورزى و آبیارى استفاده شود و از استعمال ذغال چوب و بوته و کود حیوانى براى سوخت جلوگیرى شود و بالنتیجه در اساس زندگى افراد این کشور تغییر قابل ملاحظه‌اى رخ داده و میزان تولید و سطح زندگى آن‌ها بالا خواهد رفت. جمع کل هزینه‌هایی که از تاریخ تأسیس تا اول مهر ماه 1333 طبق دفاتر شرکت در عملیات حفارى قم به خرج رسیده است به مبلغ90/ 92294595  ریال بالغ می‌شود (احسنت)

رئیس- آقاى فرود.

فرود- بنده خیلى متأثر شدم از این بیاناتى که فرمودند (عبدالرحمن فرامرزى- مگر شما فهمیدید چه فرمودند) دلیلش هم این بود که اگر خاطر آقایان باشد آن روزهایی که در روزنامه‌ها نوشتند که نفت قم خارج شد حتى جشن گرفتند و والاحضرت شاهپور عبدالرضا تشریف بردند معلوم شد متأسفانه کارشان به نتیجه نرسیده است و انشاءالله بعداً به نتیجه مطلوب می‌رسد.

قنات آبادى- از کنسرسیوم نرسیده رفته جا.

5- سؤال آقاى عمیدى نورى راجع به قطع جنگل‌ها و جواب آقاى وزیر کشاورزى‏

رئیس- آقاى عمیدى نورى‏

عمیدى نورى- سؤال بنده راجع به بنگاه جنگل‌ها بود. در چند ماه پیش سؤالى شد در این خصوص و به نظر بنده موضوع جنگل یک مسئله بسیار مهمى است براى این ‌که هم با زندگى 2 میلیون مردم گیلان و مازندران و گرگان تماس دارد و هم یکى از گرانبهاترین ثروت‌هاى مملکت است (صحیح است) براى تأمین آسایش مردم شمال که از این ثروت خداداد به سهم عادلانه و عادى بهره‌برداری بکنند و به منظور حفظ جنگل‌ها در کشور در سال 42 یک آئین‌نامه‌ای تنظیم شد و قرار شد که از هر متر کوب درختى که از جنگل قطع می‌شود

+++

60 ریال وزارت کشاورزى به صورت عوارض دریافت بکند و در مقابلش هم بنگاه جنگل‌ها تشکیل شده باشد که هم حراست بکند و نظارت و هم این مقدار درخت‌هایى که قطع می‌شود به جاى آن درختکارى بشود. این فلسفه و اساسش بود. در آئین‌نامه و در تصویب نامه‌هایی که صادر شد همین هست و اگر ما قائل شدیم که همچو چیزى نیست بنگاه جنگل‌ها براى خودش خرج بکند و براى خودش یک دولت مستقلى باشد و براى خودش خرج بکند پس معلوم می‌شود که پول ظالمانه‌اى است خلاف اراده ملت ایران و مجلس شوراى ملى براى این‌که تنها مقامى که باید وضع مالیات بکند مجلس شوراى ملى است و چنین عملى مجلس شوراى ملى نکرده و آقایان ده سال است به عنوان متر کوبى 60 ریال بنگاه جنگل‌ها از مردم مازندران پول می‌گیرد و بنده سؤال کردم از جناب آقاى وزیر کشاورزى که اولاً صورت ریز وجوهى را که در ظرف 10 سال از مردم شمال گرفته شرح بدهند ببینم چیست ثانیاً این چه جور خرج شده متأسفانه وضع ادارى ما در بعضى از بنگاه‌ها و مؤسسات طورى شده است که از آن نظم عادى و کنترلى که بایستى در بین باشد خارج شده ما در مملکت خودمان یک مؤسساتى داریم که هر کدام دولت در دولت هستند بنگاه جنگل‌ها یکى از این مؤسسات است. بنده هیچ تصور نمی‌کنم بر این‌ که درآمد بنگاه جنگل‌ها و هزینه‌هایی که بخواهند به حساب بیاورند خارج از رسیدگى دیوان محاسبات باشد یا خارج از مطالعات دیگرى باشد متأسفانه وضعى در بنگاه جنگل‌ها هست که هیچ معلوم نیست صورت درآمدش چیست و صورت هزینه‌هایش چیست و البته ما بایستى تصدیق بکنیم که یک چنین وضعى را ما نباید قائل باشیم. بنگاه جنگل‌ها مثل سایر مؤسسات است. عوارض اگر می‌گیرد جزو عوارض مملکتى است و هزینه‌اى هم که به کار می‌برد می‌بایستى جزو هزینه دولتى باشد و حساب آنها در دیوان محاسبات رسیدگى بشود و معلوم باشد که به چه صورت است. هنوز این مسئله روشن نیست از نظر مردم شمال که این وجه رسمى را که متر کوبى 60 ریال است می‌پردازند و متأسفانه بنده دلایل ثبوتى دارم که اگر واقعاً دیوان کیفرى در این مملکت بود و رسیدگى می‌کرد معلوم میشد چه کارهایى شده البته چند سال است که این موضوع از بین رفته و بازار رشاء و ارتشاء در این مملکت بى‌اندازه رواج گرفته من ثابت می‌کنم که مأمورین بنگاه جنگل‌ها در سراسر شمال به جاى متر کوبى 60 ریال رسمى بگیرند متر کوبى دویست ریال از مردم پول می‌گیرند. جناب آقاى کاشانى قطعاً اطلاع دارند (کاشانى- بلى) در قسمت آستارا و حدود خودشان طالش و همینطور در گرگان آقاى شوشترى و در رشت آقاى جفرودى تمام اطلاع دارند باور کنید در شمال این یک مسئله مسلمى است چون در دفاتر فروشندگان و صادرکنندگان پروانه‌ها منعکس است که به جاى یک متر کوب 60 ریال متر کوبى دویست ریال می‌پردازند حتى صورت ریزش که 30 ریال براى نشانه‌گیرى پول می‌گیرند آن مأمورینى و 15 ریال هر متر کوبى براى چیز دیگر و آن وقت ‌یک پاسگاه‌هایى درست ‌کرده‌اند در بین راه که این پاسگاه‌ها وقتى این کامیون‌ها پر از درخت‌هاى جنگلى شد و خواست عبور بکند مسلماً الوار 8 مترى را 6 متر حساب می‌کنند و پول می‌گیرند آن وقت ‌به جاى فرض کنیم ده تن 5 تن حساب می‌کنند (کاشانى- عین واقع است) و نتیجه این است که بنده سند رسمى دارم در این موضوع که خواهش می‌کنم جناب آقاى وزیر کشاورزى توجه کنند روزنامه اطلاعات اعلامیه‌اى منتشر کرده از طرف سر جنگلدارى خود مازندران یک اعلامیه‌اى منتشر می‌کند و خود او می‌گوید و اعتراف می‌کند که در مناطق سواد کوه 72087 متر مکعب براى استحصال بوده ولى به طور قاچاق دویست‏ هزار متر مکعب را برده‌اند که 123000 متر مکعب آن قاچاق بوده این را کى می‌برد؟ (عبدالصاحب صفایى- این را سر جنگلداری تکذیب کرد و اینها را مخبر روزنامه نوشته است) حتى این را هم گفته‌اند ‌که اینها در نشانه‌گذارى آن چکشى را که باید بزنند و براى ارتش الوار ببرند با آن چکش و علامتى که مربوط به الوارهاى ارتش است که براى ارتش می‌خواسته‌اند ‌ببرند چوب‌هاى دیگرى برده‌اند و دویست هزار متر کوب برده‌اند و با این کیفیتى که ملاحظه می‌فرمایید هیچ نمی‌توان‌ اغماض کرد (صحیح است) که این چه ترتیب شرب الیهودى است که جنگل‌هاى کشور را مأمورین جنگلبانى به آسانى با اشخاصى می‌برند می‌خورند خودشان هم اعتراف دارند که 000/ 70 متر پروانه صادر شد و به جاى آن دویست هزار متر کوب صادر شده است بنده تا سال گذشته احصائیه‌اى دارم که 24 میلیون ریال بنگاه جنگل‌ها از مازندران پول گرفته به عنوان متر کوبى 60 ریال ببینیم چه کرده براى مازندران در ظرف این 10 سال در مقابل سیصد میلیون ریالى که پول گرفته شده تنها کارى که شده آقایان آمده‌اند یک مقدار سیم کشى به عنوان قرق در بعضى از جنگل‌ها بکنند. بنده تقاضا می‌کنم جناب آقاى وزیر کشاورزى آن پرونده سیم کشى را بیاورند بگذارند روى میز، سیم سفیدى گالوانیزه بایستى خریدارى بکنند که در ده سال در رطوبت آن‌جا می‌ماند محفوظ می‌ماند. آن وقت  سیم سیاه معامله  کرده‌اند 40 تن رسید داده‌اند 25 تن تحویل گرفته‌اند  و 5/ 17 تنش هم سیم سیاه کهنه و 5 تن دیگر ریخته دور، این طرز کار کردن است، سیصد میلیون ریال از مازندران و گیلان و گرگان پول گرفته شده است به عنوان رسمى متر کوبى 60 ریال و غیر رسمى آن خدا می‌داند به کجا سر می‌زند و چه‌ کرده‌اند و در نتیجه فشار‌هایی که آورده شده است و البته آقاى وزیر کشاورزى در این یکى دو سال هم توجه ‌کرده‌اند و این موضوع قرق بعضى از جنگل‌ها هم نتیجه عمل ایشان بوده (یک نفر از نمایندگان- کاملاً صحیح است) بنده تصدیق می‌کنم ولى این جنگل‌هاى قرق دم چشم هست و جلوى نظر عابرین است که عابرین بگویند یک چیزى قرق شده است در حالی که جنگل‌هاى شمال عمیق است و شاید فرسخ در فرسخ عرض و طول دارد که اصلاً ‌مأمور جنگل خبر ندارد که آن‌جا چیست و این‌که کوره‌هاى زغال زده می‌شود و از بین رفتن تمام جنگل‌ها هم ناشى از منافعى است که این‌ها می‌برند آن وقت ‌براى این‌که جنگل‌ها را قرق بکنند به اسم سیم‌کشى مبالغ بسیار زیادى اسناد خرج تهیه‌ کرده‌اند و به حساب گذاشته‌اند ‌همینطور به اسم دیده بانى یک اطاق‌هاى کوچکى در جلو بعضى از جنگل‌ها با چوب ساخته‌اند ‌و اینها را جناب آقاى اکبر ملاحظه فرموده‌اند که چوب‌هایش را هم از جنگل قطع می‌کنند بنده می‌پرسم از جناب آقاى وزیر کشاورزى که هر کدام از این اطاق‌ها را چند به حساب آورده‌اند تا آن وقت  روشن بشود که این محاسبه چیست از جمله‌ کارهایی که می‌کنند مثلاً درخت بایستى طبق اصول فنى خودشان در یک مرتعى جنگل داشته باشد تا آن‌جا را بیایند و قطع کنند. می‌آیند پروانه صادر می‌کنند با تبانى بعضى از اشخاصى که آن‌جا دست دارند به نام یک مرتعى که این مرتع اصلاً ‌جنگل ندارد بعد این پروانه را می‌برند در یک مرتعى که جنگل دارد و جنگل آن‌جا را قطع می‌کنند (شوشترى- آن هم جنگل دیگران را) احسنت بنده چند تا از این از این اسامى را می‌برم جناب آقاى وزیر کشاورزى جوابش را لطف کنند به اسم اسکوله سردر نزدیکى کلارآباد شهسوار 700 متر کوب پارسال پروانه صادر شده‌ امسال هم سه هزار متر کوب صادر‌ کرده‌اند بعد دیدند که آن مرتع اسکوله سر اصلاً ‌درخت جنگلى قابل قطع ندارد رفته‌اند‌ در کلاردشت در پشت نکارود درخت‌هاى آن‌جا را قطع‌ کرده‌اند مالک آن‌جا هم شکایت کرده اعتنا نکرده‌اند لرک‌سرا یک مرتعى است در بلوکک لنکا جناب آقاى وزیر کشاورزى به اسم آن‌جا پروانه گرفته‌اند‌ آمده‌اند نزدیک نکارود که جنگل‌هاى آن‌جا انبوه بوده جنگل‌هاى آن را قطع  کرده‌اند (مهندس اردبیلى- کى؟) همین پارسال (کاشانى- بعد از 28 مرداد بود؟) بلى این جریان مال همین پارسال است قربان براى کوتى تیگه هم پروانه صادر‌ کرده‌اند و رفته‌اند‌ در کلاردشت قطع  کرده‌اند نتیجه این جریان این شده است که بنگاه جنگل‌ها قائل بود در سال 31- 1500000 متر کوب براى سراسر شمال‏ که قابل قطع است در حالى که پرونده‌اش اگر بیاورند خود بنگاه جنگل‌ها اعتراف می‌کند که 150 هزار متر کوب زیاد است در سال 1333 چهار صد هزار متر کوب اجازه قطع داده‌اند و اجازه رسمى است بنده سؤال می‌کنم این جنگل‌هایی که در سال 1332 معتقد بودید که 150 هزار متر کوب بیشتر استعداد ندارد چطور شد که در سال 1333 شد چهار صد هزار متر کوب این‌ها همه پرونده‌اش هم موجود و حاضر است مسلماً طبق قواعد و آئین‌نامه جنگل بانى استحصال جنگل از مهر ماه هرسال شروع می‌شود تا آخر اسفند که اداره جنگلبانى اعلان می‌کند که در این مدت پروانه می‌دهد در سال 32 با این‌که دستور دادند جناب آقاى وزیر کشاورزى که تا آخر اسفند بیشتر نمی‌شود پروانه قطع داد بنده یک پرونده‌اى است که ممکن است خواهش کنم بیاورند پشت این تریبون نشان بدهند که چرا در فروردین و اردیبهشت و خرداد امسال باز اجازه صدور پروانه دادند و جنگل را قطع کردند اگر طبق آئین‌نامه و مقررات باید تا آخر اسفند هر سال پروانه صادر بشود چه شد که این پرونده‌اى که بنده عرض می‌کنم در مرداد اجازه قطع داده شد البته بحث خیلى زیاد در اطراف این موضوع در سراسر مازندران می‌شود گفته‌ها خیلى زیاد است و اگر مقام رسیدگى باشد بنده می‌توانم اثبات بکنم که در این ماجرا یک جرمى واقع شده است چون گفته می‌شود که پانصد هزار اصله براى تراورس راه‌آهن اجازه داده شده است در خردادماه که از جنگل‌هاى شیرگاه قطع بشود برخلاف آئین‌نامه و مقررات و گفته می‌شود با این قرار قبلى که از هر اصله آن یک ریال پول پرداخت شود و گفته می‌شود که پانصد ریال براى این پانصد هزار تراورس به دفعات تقسیم شده و پول پرداخت شده این مسائلى که بنده عرض می‌کنم مسائلى است که در سراسر شمال و مازندران منعکس است شاید اقلام ریزش را شرح می‌دهند شاید افرادش را معین می‌کنند متأسفانه ما فعلاً مقام تعقیب جزایی نداریم در این کشور و دستگاه‌هاى ما هم طورى شده است که حقیقت خود جناب آقاى نخست‌وزیر که آماده شنیدن هر‌گونه اعتراض و انتقاد هستند و دستور رسیدگى می‌دهند در موضوع همین جنگل‌ها شاید دو ماه پیش بود با وکلاى مازندران خدمت‌شان که عرض کردیم خیلى تعجب کردند و دستور رسیدگى دادند و بازرسى نخست‌وزیرى دستگاهش به کار افتاد و رفت رسیدگى کرد یکى از آن‌ها در خود بنگاه جنگل‌ها بود که ملاحظه فرمودید که خبرى منعکس شد که یکى از اعضاى هیئت مدیره بنگاه جنگل‌ها را چون جرم مشهود بود گرفتند و توقیفش کردند و بعد هم در سراسر مازندران رسیدگى‌هایی

+++

شده و ثابت شده است که این حرف‌هایی که مردم مازندران می‌زنند صحیح است و از هر متر کوب به جاى شصت ریال دویست ریال گرفته می‌شود

رئیس- آقاى عمیدى نورى شما پنج دقیقه هم اضافى صحبت فرمودید وقت‌تان تمام شد دیگر بگذارید براى بعد.

عمیدى نورى- چون مطلب مهم است از نظر مملکت این را بنده بعد عرض می‌کنم در جوابشان حالا جواب بفرمایید بعد بنده دو مرتبه باقى عرایضم را می‌کنم (عاملى- اسمى هم از قناد نبردید) موضوع پانصد هزارتراورس مال همان قناد بود این پانصد هزار ریال مال قناد بود.

رئیس- آقاى وزیر کشاورزى

وزیر کشاورزى (عدل)- جناب آقاى عمیدى نورى در چند ماه پیش سؤالى فرمودند راجع به موضوع جنگل‌ها که ‌امروز شرحش را فرمودند و اگر در عرض جواب تأخیرى شده است تقصیر بنده نیست سؤالات زیاد است نوبت نمی‌رسد و الّا بنده همان دوسه روز اول سؤالشان حاضر به عرض جواب بودم. مطالبى که ایشان فرمودند بسیار مهم است از لحاظ مملکتى و از لحاظ بنگاه جنگل‌ها و بنده خودم اعتراف صریح می‌کنم که وضع بنگاه جنگل‌ها خوب نیست (صحیح است) و به نظرم آقایان تصدیق می‌فرمایند که هر گاه در دستگاهى که بنده مسئولیت سرپرستیش را دارم یک نقص باشد خودم صریحاً اعتراف می‌کنم و اگر هم قصورى شده است آن را هم قبول می‌کنم ولى باید دید که این قصور و این نقص دستگاه است یا تقصیر وضعى است که ایجاد شده است بنده حالا شاید عرایضم قدرى طولانى بشود و باعث تصدیع خاطر آقایان باشد ولى در مقابل فرمایشات جناب آقاى عمیدى نورى اجازه می‌خواهم که عرایضم را به طور مفصل عرض بکنم بنگاه جنگل‌ها به موجب ماده 4 قانون متمم بودجه 1331 در 1327 تأسیس شده است و بنابراین یک مجوز قانونى دارد و هیئت مدیره آن یک نفر مدیر‌عامل است به انتخاب وزارت کشاورزى یک عضو هیئت مدیره به انتخاب وزارت دارایی یک عضو هیئت مدیره به انتخاب وزیر کشاورزى یک بازرس مالى هم از طرف وزارت دارایی و یک بازرس فنى از طرف وزارت کشاورزى و رئیس حسابدارى را وزارت دارایی تعیین می‌کند و کلیه‌ امور حسابدارى آن‌جا مطابق مقررات عمومى انجام می‌شود بنابراین در جریان کارها از لحاظ احوال فرقى بین این دستگاه و دستگاه‌هاى عادى کشور نیست و در این مدت پنج سال و نیم از این محلى که سؤال فرمودند این مبالغ وصول شده است. وصولى از بابت مترى 60 ریال تا آخر اسفند 32 چهل و پنج میلیون ریال و کسرى از بابت عوارض چوب‌هاى صادراتى 32 میلیون ریال و کسرى از بابت پروانه‌هاى قطع و صدور سى میلیون ریال جمع 107 میلیون ریال در پنج سال و نیم که از تاریخ تأسیس بنگاه تا آخر سال 32 صد و هفت میلیون ریال وصول شده است یعنى سالى بیست میلیون ریال و در مقابل اقداماتى که به عرض می‌رسانم انجام شده است. یکى هزینه جنگل‌کارى ساعى است در تپه‌هاى عباس‌آباد البته این عمل به نظر بعضى از آقایان ممکن است کوچک بیاید ولى به نظر ما کاشتن درخت دیم در یک ناحیه‌اى که خشک است و آبى به جز آب باران و برف زمستان ندارد عملى است که شایسته دقت است و باید در این قسمت اقدام بشود (کاشانى- بسیار کار خوبى است) و به همین لحاظ است که ما در قسمت عمده ایران آزمایش‌هایی از این قبیل داریم در همدان داریم در سیستان داریم در خوزستان داریم عمل دیگر احیای قرق جنگل‌هاى راه مخصوص، احیای قرق جنگل‌هاى اطراف دره تالار احیا‌ و قرق جنگل‌هاى طرفین سفید‌رود گبلان قرق جنگل‌هاى فندق اردبیل قرق و احیاى جنگل‌هاى نمک آبرود و چماکسر و شهر پشت و پلنگ چال و غیره و قرق و احیاى جنگل‌هاى لرک‌سرا ایجاد جنگل مصنوعى در نوشهر، ایجاد جنگل‌هاى مصنوعى شاخه‌زار و شاخه و دانه‌زاد در شهسوار و گرگان جنگل‌کارى در خوزستان و شبانکاره و سیستان و خاش، پرورش اشجار جنگلى و گردو در بنگاه‌هاى کشاورزى شمال و جاهاى دیگر ایجاد نهالستان از درختان جنگلى در کرج و چماسراى رشت و شلمان و نوشهر و شاهى و سایر جاها و همچنین در اراک و اصفهان و شیراز و مشهد و غیره بودجه بنگاه جنگل‌ها یک قسمتش از این معر پرداخت شده است یک موضوع مهمى که بعد علتش را عرض می‌کنم موضوع اصلاح وضع ذغال‌گیرى است (شوشترى- آه آه آه) که بنده به تفصیل عرض خواهم کرد یک قسمت این پول صرف تأسیس مراکز ذغال‌گیرى به طرز جدید است که با اسباب‌هایی که ما ساخته‌ایم محصول ذغال آن دو برابر و نیم کوره‌هاى معمولى ایران می‌شود یعنى اگر با کوره‌هاى معمولى از یک خروار چوب ده من ذغال گرفته می‌شود با اسباب‌هایی که‏ ما ساختیم 23 من گرفته می‌شود اگر ما این را بتوانیم تعمیم بدهیم در واقع براى ذغالى را که لازم داریم از نصف کمتر چوب مصرف خواهد شد (شوشترى- تنه درخت چه می‌شود؟) آخر باید در مراکز مخصوصى ذغال گرفته بشود و انشاءالله بنده موضوع ذغال را عرض می‌کنم و به عرض آقایان خواهم رساند که چه فاجعه‌اى در این مملکت سر ذغال می‌شود. بنده این را خواهم گفت و مجلس باید فکرى بکند و چاره‌اى بکند ایراد گرفتن کافى نیست و مجلسى که ایراد می‌گیرد باید چاره‌اش را بکند (میراشرافى- چاره‌اش با دولت است جناب آقاى عدل) بودجه می‌خواهد، دستمزد قرق بانان از این محل پرداخت شده سر جنگلداری‌هاى گرگان و نوشهر و سایر جاها از این محل ساخته شده است و کمکى شده است براى لابراتوار صنایع چوب کرج و از این پول ده میلیون ریال در خزانه است براى نقشه‌بردارى هوایی جنگل‌ها و ده میلیون ریال هم باز در خزانه است براى تأسیس کارخانه چوب‌برى و فعلاً موجود است.

نورالدین امامى- آقاى عمیدى نورى متقاعد شدند بس است دیگر

عمیدى نورى- فرمایشاتتان را بفرمایید قربان‏

وزیر کشاورزى- بنده اعتراف می‌کنم که وضع جنگل‌ها و جنگلبانى خوب نیست (صحیح است)

عمیدى نورى- پس چرا اصلاح نمی‌فرمایید

وزیر کشاورزى- حالا عرض می‌کنم بنده این را در کمیسیون مشترک هم عرض کردم و حالا هم عرض می‌کنم اگر عرایضم طولانی است معذرت می‌خواهم در ایران ما 18 میلیون هکتار جنگل داریم که از آن 3 میلیون هکتار در شمال است و 15 میلیون هکتار در فلات ایران یعنى کردستان و پشتکوه و لرستان و بختیارى و فارس و یک قسمت کرمان و یک قسمت خراسان است. البته این‌ها جنگل‌هاى تنک و کم درخت است و 3 میلیون هکتار جنگل‌هاى شمال که از بجنورد شروع شده تا آستارا براى نگهبانى تمام این جنگل‌ها ما 4 سر جنگلدارى داریم، یعنى گرگان و بجنورد و مازندران و شهسوار و گیلان و طوالش و افرادى که در بنگاه جنگل‌ها ما داریم در تمام ایران از حیث کارمند فنى و غیره 891 نفر است که از این عده 243 نفر جنگلبان و قرق بان و مهندسین جنگل هستند (کاشانى- جنگل‌هاى فعلى خیلى کم است) (عمیدى نورى- شکر کنید که کم است تمام آن‌ها توده‌اى هستند) ترکیه نصف ایران جنگل دارد ده میلیون هکتار در مقابل 15 سرجنگلدارى دارد ما چهار تا داریم (مسعودى- ترکیه آقا) بله (مسعودى- ده میلیون جمعیت دارد؟) ده میلیون هکتار جنگل دارد یعنى نصف ایران جنگل دارد 9600 نفر کادر جنگلبانى آن‌جا است مامن حیث‌المجموع از حیث اعضا‌ ادارى و حسابدارى و مهندسین و فلان و فلان 851 نفر داریم یک جنگلبان در اروپا چهارصد هکتار جنگل را اداره می‌کند در جنگل‌هاى شمال دوازده هزار هکتار را به یک جنگلبان می‌دهند یک سر جنگلدار در اروپا از 40 تا 80 هزار هکتار را اداره می‌کند در ایران 750 هزار هکتار، بنابراین تفاوت ده تا بیست برابرر بین کادر جنگلبانى اروپا و ایران و ده برابر بین ترکیه و ایرانست که به نسبت کادر جنگلبانى هر دو مملکت و نصف مساحت جنگلى که ترکیه دارد نسبت به ایران ده برابر می‌شود حالا اگر یک جنگلبانى که تحصیل کرده است در اروپا چهارصد هکتار را اداره می‌کند در ایران 12000 هکتار را بخواهد اداره بکند آقایان تصدیق می‌فرمایید که کار آسانى نیست سؤال دیگر‌شان راجع به این است که چه اقداماتى براى تکثیر جنگل‌ها شده است به طور کلى روش جنگلدارى این‌‌‌ است که وقتى که در یک جنگلى درخت قطع شد از خود درخت‌هاى بزرگى که می‌برند تخم می‌ریزد و دوباره جوانه می‌ترکد و درخت جوانى میروید و جنگل‌کارى که در ایران می‌شود و اینقدر سر زبان‌ها است در سایر جاهاى دنیا هم فقط در نواحى که به اصطلاح درخت‌هاى ماده نیست همینطور عمل می‌شود فقط به طور استثنایی در جاهایی که درخت ماده نیست درخت کارى می‌کنند ولى در جنگل‌هاى معمولى یک جنگلى که قطع می‌کنند چند تا درخت می‌گذارند این‌ها پره‌هایش می‌ریزد و دوباره درخت سبز می‌کند منتهى به مرور زمان آن درخت‌ها را حفظ می‌کنند و نمی‌گذارند که گاو و این‌ها به آن صدمه بزند در ایران هم این کارها شروع شده همان طور که خود آقا هم فرمودند قرق‌هایی که الان به عرض آقایان رساندم در جنگل‌هاى گرگان و گیلان و غیره براى همین کار است و اخیرا تصمیم گرفته شد جنگل‌هاى جیران یعنى از آستارا تا جیران قرق شود قرق ما عبارت از این‌‌‌ است در ایران که سعى می‌کنیم در این منطقه‌اى که قرق اعلام می‌شود درخت قطع نشود و حتى‌الامکان هم چراى دام‌ها را اجازه ندهیم و نهال‌ها بتوانند رشد کنند موضوع سوم که راجه به تعقیب افراد متخلف فرمودند این چیز تازه‌ای نیست این را الان یک‌سال است که بنده دستور داده‌ام و تحت تعقیب است در هر جاى این مملکت تقلب و دزدى می‌شود اگر شده این هم یکیش (کاشانى- شما اعتراف می‌کنید دیگر خود دولت که قبول ندارد) چرا بنده عرض می‌کنم که این پرونده‌ها مشکوک بود دستور رسیدگى دادم آن بازرس‌هاى نخست‌وزیرى که جنابعالى روانه کردید این‌ها خودشان گزارش دادند که بنگاه جنگلبانى و وزارت کشاورزى را تعقیب‌ کرده‌اند حالا در دادسرا یعنى از محکمه کى در بیاید بنده نمی‌دانم کى مجازات بشود کى تبرئه بشود این هم از عهده بنده خارج است (عمیدى نورى- مگر بنگاه جنگل‌ها قاضى مستقل است؟) نه خیر بنگاه جنگل‌ها رسیدگى می‌کند مطابق مقررات معمولى اگر مأمور مقصر بود پرونده می‌رود به دادگاه خودشان بازرس فرستادند از طرف بنگاه جنگل‌ها و پرونده را دادند تعقیب می‌کنند. در زمان جنگ که مملکت ما اشغال شد و تشکیلات جنگلبانى تازه شروع شده بود تجاوز زیادى به این‏ ثروت ملى ما شد و ما آنچه که توانستیم سعى کردیم که جلوى این غارت و تجاوز را بگیریم ولى قدرت‌مان نمیرسید جنگل‌هاى قرق گرگان را که حقیقتاً یکى از نقاط با صفاى ایران بود و از جنگل‌هاى

+++

 بسیار خوب ایران بود قطع کردند جنگل‌هاى راه چالوس را با خاک یکسان کردند جنگل‌هاى زیادى را از بین بردند (اکبر- عمداً این کاررا کردند) ما خواستیم نگذاریم به ما گفتند فاشیست کدام قدرتى قادر بود جلویش را بگیرد همان جنگل‌ها را الان بروید ببینید آن‌جاها که این طور شده بود قرق شده آقایان تشریف ببرید ملاحظه کنید جنگل‌هاى بین چالوس و ولى‌آباد را ببینید در این چهل سال که این جا قرق شده آیا وضع همان است که بعد از جنگ و حین جنگ بود یا غیر از این است انصاف داشته باشید که غیر از این‌‌‌ است جنگل‌هاى قرق را صاف کرده بودند کار جنگلکارى کارى نیست که فوراً بشود انجام داد دینامیت نیست که بگذاریم زیر سنگ فوراً بترکد جنگل صدسال موقع بهره‌برداریش است نه جنابعالى خواهید بود نه بنده که برویم نشان بدهیم انشاءالله اعقاب ما خواهند بود و خواهند دید که درست شده و دلیلش هم این جنگل‌هاى فین است که الان مشهور است که نتیجه گرفته‌ایم تخریب جنگل‌هاى ایران دو عامل عمده دارد یکى ذغال یک چراى دام است و بعد خود مالکین وضع ذغال را حالا بنده عرض می‌کنم توجه بفرمایید و راه حلش را بفرمایید در ایران 500 هزار تن ذغال چوب مصرف می‌شود 500 هزار تومان ذغال چوب با روش معمول ذغال‌گیرى 5 میلیون تن چوب سوخته می‌شود 5 میلیون تن چوب وزن مخصوص را اگر 50 بگیریم نصف می‌گیریم می‌شود 10 میلیون متر مکعب چوب اگر ده میلیون متر مکعب چوب برود به کوره ذغال معادل آن از بین می‌رود در نتیجه این ذغال‌گیرى و سایر مصارف 20 میلیون متر مکعب در ایران ذغال‌گیرى در سال نفله می‌شود و در صورتى که حداکثر جنگل‌هاى ایران 5 الى 6 میلیون متر مکعب در سال است بنابراین اگر فرض کنیم که بنگاه جنگل‌ها در سال 200 هزار متر مکعب اجازه قطع چوب داده است براى احتیاجات راه‌آهن و براى احتیاجات ساختمانى این در مقابل 20 میلیون متر مکعب چوب که در نتیجه ذغال‌گیرى از بین می‌رود در حکم صفر است بایستى براى ذغال سوزانى یک فکرى بکنید این راهش این‌‌‌ است که این طرز ذغال‌گیرى عوض شود کوره‌هاى جدیدى که ما ساختیم معمول شود بنده دستور دادم امسال در تمام پروا نه‌هاى قطع چوب که داده می‌شود براى ذغال این شرط را بگذارند که صاحبان کوره‌ها مجبور بشوند از این کوره‌هاى فلزى که ما ساخته‌ایم تهیه کنند و روش ذغال‌گیرى را عوض بکنند و به این ترتیب امیدوار هستیم که این بیست میلیون مترکوب برسد به 8 میلیون متر کوب موضوع دوم چراى دام است در جنگل‌هاى مازندران و گیلان می‌گویند مرتع ما می‌گوییم جنگل مرتع یک جایی است که یک درخت این‌جا باشد یک درخت آن‌جا باشد هر جنگلى که هست می‌گویند مرتع است صدها هزار گاو و دام در این جنگل‌ها می‌برند و چرا می‌کنند و هر چه نهال و جوانه است پایمال می‌کنند ما هرچه خواستیم در این قرق‌ها جلوى این چراها را بگیریم تا بحال موفق نشده‌ایم فقط بنده دستور دادم که بعضى قسمت‌ها این قرق‌ها را باز نگذارند سیم بکشند که اینها نتوانند آنجا چرا بکنند تا موقعى که روش ذغال‌گیرى و مصرف سوخت تأمین نشود و این چراى دام از بین نرود با دستور بنده و نطق در مجلس محال است که بشود جلویش را گرفت راهش این است که نفت ارزان باشد فراوان باشد و در تمام دهات ایران نفت در دسترس همه باشد کارخانه‌هاى چای‌سازى که الان با هیزم کار می‌کند مبدل شود به ذغال‌سنگ یا نفت شرکت ملى‌نفت نفت را در تمام نواحى ایران به خصوص در نواحى جنگلى به قیمت مناسب و در تمام مدت سال به اختیار مردم بگذارند تا نه یک دفعه بلکه به تدریج در ظرف ده الى بیست سال سى سال نفت جاى ذغال را بگیرد موضوع دیگرى که باید به عرض آقایان برسانم این‌‌‌ است که در این تخریب جنگل‌ها خود آقایان صاحبان جنگل‌ها دست دارند و خیلى معذرت می‌خواهم با قاچاقچی‌ها شریکند جنگل‌بانى حکم شهربانى را دارد یعنى باید مراقبت بکند ولى اگر آقایان علاقه دارند به‏ جنگل‌هایشان به چه مناسبت با قاچاقچی‌ها می‌سازند که بعد بیایند شکایت کنند مثل این‌که بنده ببینم که در خانه‌ام یک پاسبان ایستاده نمی‌گذارد دزد بیاید بروم با یک دزدى بسازم درب خانه‌ام را باز کنم بگویم آقا بیا خانه من را بدزد و برو بعد بروم شهربانى شکایت کنم اگر صاحب جنگلى علاقه دارد به جنگلش چرا اجازه می‌دهد برخلاف پروانه بروند و اجازه قطع بدهند پس خود آقایان که داد می‌زنند و خود آقایان که ایراد می‌گیرند خودشان شریک قاچاقچى هستند اگر علاقه به جنگل‌هایشان دارند بیش از آن‌که بنگاه جنگل‌بانى اجازه قطع داده اجازه قطع ندهند (عمیدى نورى- ما که استاد قاچاق بنگاه جنگل‌ها را نشان دادیم کى داد می‌زند؟) آقا قاچاق را صاحب ملک می‌کند که با قاچاقچى می‌سازد اگر صاحب ملک حاضر نشود که درختش را ببرند بنگاه جنگل‌ها سرش را که نمی‌برد صاحب ملک اجازه ندهد اگر به جنگلش علاقه دارد جنابعالى اطلاع دارید که در جنگل حسن‌آباد درخت قطع شد بنده دستور دادم چوب‌ها را توقیف کردند و قرق بان را هم بیرون کردم (عمیدى نورى- هر روز قطع می‌کنند) موضوع دیگرى که فرمودند که از یک جنگلى اجازه قطع می‌دهند از جنگل دیگرى می‌برند البته این بوده است ولى این بیشتر منوط بود به آن کمیسیون‌هاى احراز مالکیت که خود آقا بیشتر اطلاع دارید و در نتیجه راهنمایى که کردید ما این تصویب نامه را عوض کردیم کمیسیون‌هاى احراز مالکیت را از بین بردیم و حالا فقط از روى سند مالکیت و روى احکامى که دادگاه‌هاى تجدید نظر می‌دهند و تحویل صاحب ملک است اجازه قطع داده می‌شود بنده نمی‌گویم که دیگر نمی‌شود ولى استدعا دارم از حضورتان که اگر هم همچو پیشامدهایی بشود به بنده بفرمایید اگر تعقیب نکردم بنده را شخصاً تعقیب بفرمایید (احسنت) یک عرض دیگرى دارم این‌‌‌ است که راجع به بازرسى فرمودید صورت‌هایی دارد که باعث تصدیع می‌شود و بازرسى‌هاى نخست‌وزیرى اعزام شدند به جنگل‌هاى شمال بنده تا‌کنون خبرى ندارم که یک جرم‌هایی کشف کرده باشند و مأمورین تحت تعقیب قرار گرفته باشند در هر حال بنده خیلى خوشوقت میشوم و اطمینان می‌دهم (بنده بازرس‌ها را ندیده‌ام و آنها را نمی‌شناسم) اگر گزارش‌هایی دادند که برخلاف قانون و برخلاف اصول عملى شده و یک چنین جریاناتى شده است بنده شدیداً تعقیب می‌کنم راجع به توده‌ای‌ها که آقاى شوشترى فرمودند در موقعى که این دولت تشکیل شد یک گزارش‌هایی رسید راجع به مأمورین جنگلبانى که توده‌اى بودند در حدود بیست نفر که مقامات مسئول دولتى و نظامى و شهربانى صورت داده بودند آن‌ها را از خدمت اخراج کردیم یک عده از آن‌ها رفتند در دادگاه‌ها تبرئه شدند با این‌که مراجع صلاحیتدار نوشتند این‌طور نبوده است عده‌ای از آن‌ها برگشتند سر کارشان ولى یک عده‌ای را هنوز برنگردانده‌ایم و خارج از خدمت دولت هستند (شوشترى- پسر شما اکنون آن‌جا مشغول تبلیغ هستند این کمک شماست) آقا حالا هر مأمورى وظیفه‌اش را انجام بدهد تهمت توده‌اى بودن بهش می‌چسبانند بنده که نمی‌توانم تشخیص بدهم اگر از طرف فرمانداری‌ها و شهربانی‌ها و مقامات ستاد ارتش گفته شده که این شخص توده‌اى است اگر بنده او را از کار برکنار نکردم مقصرم (احسنت) عرض کردم یک عده‌ای را ما بیرون کردیم و بعد معلوم شد این‌طور نبوده و اشتباه بوده بنده معذرت می‌خواهم که عرایضم طولانى شد ولى لازم بود که این مطالب را به عرض برسانم.

رئیس- آقاى عمیدى نورى‏

عمیدى نورى- عرض کنم بنده آنچه مطالعه کردم در توضیحات جناب آقاى وزیر کشاورزى استنباطم این‌طور شد که جناب آقاى وزیر کشاورزى یک مرد خیلى مطلعى هستند در امور کشاورزى و جنگلى در این هیچ تردیدى نیست طرز بیاناتشان هم واقعاً طورى است که از نظر من و اطلاعات کشاورزى بسیار خوب است اما مثل این‌‌‌ است که ایشان وزیر نیستند یک آدمى در خارج نشسته یک پرونده‌اى را مطالعه می‌کند می‌گوید این کار بی‌خودى بود آقایان وقتى گفتند دولت و وزرا‌ معنیش چیست؟ معنایش این است که آقایان مسئول هستند جنابعالى 18 ماه وزیر کشاورزى در این دولت هستید مرد مطلعى هم هستید وارد هم هستید در کارتان قدرت هم دارید طرز بیانتان هم منصفانه است بنده عرضم این‌‌‌ است که شما مطلع هستید وارد هستید منصفانه صحبت می‌کنید چرا جلوى این‌کار را نمی‌گیرید تمام این عرایضى که بنده کردم تمام مثال‌هایی که عرض کردم و انگشت رویش گذاشتم به شهادت آقایان تصدیق فرمودید گفته شد خارج از اسفند ماه اجازه پروانه قطع داده‌اند تصدیق فرمودید و این‌که می‌فرمایید این مسائل باید خودش برود رسیدگى بشود بنده می‌گویم جناب آقاى وزیر کشاورزى (تجدد- خودشان بروند آن‌جا) عیبى ندارد، داراى چنان اختیاراتى هستید که بتوانید جلو فساد را بگیرید ایشان می‌فرمایند که من اطلاع ندارم بنده نتیجه تحقیق یک پرونده‌اى را که بازرسى نخست‌وزیرى کرد و گزارشش را براى ایشان هم شاید فرستاده باشد براى بنده هم فرستاده است بنده در روزنامه منتشرش نکردم ایشان دیده‌اند اگر وزیر بی‌غرضى باشد همان موقع بنگاه جنگل‌ها را به هم می‌زند یک پرونده‌اى هست که 9 تن پسته جنگلى را در مشهد فروخته‌اند ‌این پرونده‌اش هست 9 تن پسته جنگلى در مشهد بوده است در مزایده براى این پسته از قرار کیلویی 6 تا 7 تومان خریدار پیدا شد رئیس کشاورزى می‌خواست بفروشد براى این‌که گویا معاملات بنگاه جنگل‌ها با آن‌ها حل نشد مانع شدند از فروختنش بنگاه جنگل‌ها دستور داد مبلغ زیادى کرایه دادند این 9 تن پسته را از مشهد حمل کردند آوردند تهران یک‌سال ماند انبار و انبار‌دارى دادند پسته پوسید و فروش نرفت 9 هزار تن پسته جنگلى مشهد به وسیله بنگاه جنگل‌ها که آقاى گنجوى دوست و قوم و خویش آقاى وزیر کشاورزى در رأسش هست از بین رفت (بهادرى- بسیار مرد خوبى است) (داراب- مرد درست و پاکى است) این موضوع مورد رسیدگى واقع شد بازرسى نخست‌وزیرى گزارش داد تصدیق کرد که این تخلف از طرف بنگاه جنگل‌ها شده و ضرر به کشور خورده چرا این اعضاى هیئت مدیره آقاى بنان

+++

و آقاى گنجوى که در رأسش بوده‌اند و صد هزار تومان در یک مورد به دولت ضرر زده‌اند شما که وزیر کشاورزى هستید چرا مأموریت‌تان را عزل نمی‌کنید تعقیب نمی‌کنید؟ (تجدد- باید ثابت شود یا نه؟) ثابت شده پرونده این‌جا هست پرونده‌اش موجود است.

رئیس- وکیل که مدعى وکیل نباید باشد خود آقاى وزیر جواب می‌دهند.

عمیدى نورى- خود آقایان دکتر امینى هم تشریف می‌آورند این‌جا و از معایب وزارت دارایی‌شان انتقاد می‌فرمایند بنده معتقد هستم که آقایان وزرا‌ قدرت دارند دولت قوى هست مسلط بر کارش است قادر است اشکالات و عیب‌هایی که در اداراتشان می‌بینند خودشان اصلاح کنند ما که حربه‌اى جز چند کلمه از این صحبت‌ها که اطلاعاتى به شما می‌دهند نداریم می‌آییم این‌جا پشت تریبون سؤال می‌کنیم و بعد از چهار ماه ‌امروز شما جواب می‌دهید فرمایشاتتان هم بسیار کلى و فنى از لحاظ اصول صحیح است ما وسیله دیگرى نداریم شما آقایان هستند که می‌توانید با یک ابلاغ دستگاه‌هایتان را اصلاح بکنید موضوعى که می‌فرمایید تصدیق فرمودید بر این‌که بعضى از مالکین هستند که در این کارها شریکند بنده عقیده دارم غیر از این هم نیست اما علت این‌که بنگاه جنگل‌ها درست شد علت این‌که پاسگاه‌ها در دایره مأموریت ساخته شد براى چیست؟ براى این‌‌‌ است که جلو آن‌ها را بگیرند نه این‌که بفرمایید آن‌ها با هم تبانى می‌کنند و بنده هم وزیر کشاورزى هستم ناظرم و بعد می‌آیم و تصدیق می‌کنم که این عیوب هست بنده معتقد هستم که همان طور که فرموید دستگاه جنگلبانى ما جوان است کوچک است توسعه پیدا نکرده نسبت به ترکیه به طوری که توضیح فرمودید نسبت به کشورهاى دیگر (تجدد- بودجه ندارند وسیله ندارند) اما اگر توسعه پیدا بکند بنده قطع دارم که این مقدار جنگلى هم که الان در مملکت هست از بین می‌رود بنده عرض می‌کنم در پرونده افسران توده‌اى که محاکمه شدند شاید تحقیقات از سرهنگ مبشر را که در روزنامه‌ها منتشر شد دیده باشید در آن‌جا در تحقیقاتش می‌گوید ما تصمیم داشتیم که بعد از 28 مرداد به وسیله مأمورین جنگلبانى جنگ پارتیزانى بکنیم دستگاه جنگلبانیتان از این افراد تشکیل شده هنوز هم همینطور است هر روز می‌گذرد همین افراد سرجایشان نشسته‌اند‌ این‌ها مسئول فعل و انفعالات هستند این‌ها مسئول سوء‌استفاده هستند (تجدد- این مربوط به مأمورین انتظامى است نه وزارتخانه) بنده معتقد هستم که جناب آقاى تجدد هم توجه بیشترى بفرمایند بنده راجع به سواد کوه که صحبت نمی‌کنم موضوع جنگل‌ها مربوط به گیلان و مازندران و همه جا است بنده یک عرایضى می‌کنم آقاى وزیر هم فرمایشاتى دارند البته به موقعش بیان خواهند فرمود موضوعى که راجع به این 500 هزار تراورس فرمودند البته بنده هیچ حرفى ندارم که اگر یک مقدارى لازم می‌دانید بگیرید ولى وقتى معتقد هستید که تا اسفند ماه بیشتر نباید استحصال بشود چرا در خردادماه پروانه صادر می‌کنید این مسئله مهم است و الّا اگر جنابعالى در خردادماه به همه پروانه بدهید کسى حرفى ندارد ولى این همه پروانه‌اى که بنده عرض می‌کنم شاید نمره اش را خدمت‌تان بدهم در مرداد صادر شده بنده سعى می‌کنم عرایض بنده هیچ‌وقت بی‌دلیل نباشد و جنابعالى را هم منصف می‌بینم و آن عرایضى که حق است تصدیق می‌فرمایید و حقیقتاً بنده از جنابعالى متشکر هستم در مرداد ماه‌ امسال جناب آقاى وزیر کشاورزى به نمره 1033- 33/ 5/ 16 پروانه صادر شده (یک نفر از نمایندگان- به اسم کى؟) براى بنگاه راه‌آهن 500 هزار تراورس که مقاطعه کارش هم قناد بوده است توجه فرمودید و شهرت دارد در سراسر مازندران که براى این‌کار براى هر تراورس یک ریال پول داده شده تا پروانه صادرشده این حقایق گفته می‌شود البته من نباید گوش بدهم به این حرف ولى وقتى که می‌بینم که اصلاً  هیچ پروانه‌اى بعد از اسفند صادر نمی‌شود و این پروانه بعد از اسفند صادر می‌شود اسباب سوء‌ظن می‌شود این مطالبى را که می‌بینید اطلاعاتى است که یکى از سرجنگلدارهاى مازندران صورت ریزش را به من داده و اشخاصى که دخالت داشته‌اند  و صورت ریزش هم هست و صورت حساب‌هایی که در دفاتر قناد موجود است که نشان می‌دهد براى این‌کار پنجاه هزار تومان پول داده شده است بنده عرض می‌کنم اگر این بنگاه جنگل‌ها مرتب باشد تا وقتى که تعداد افرادشان هم به 9 هزار نفر مثل ترکیه نرسیده اقلاً این چند نفرى که دارد درست اداره بکنند یک وضعى باشد که این صورت پیش نیاید و الّا بنده هیچ غرضى ندارم خودتان میدانید نه نظرى دارم نه پروانه می‌خواهم نه چیزى خودتان توجه بفرمایید که این دستگاه اصلاح بشود که بیش از این فسادش در سراسر مملکت منعکس نشود (احسنت)

رئیس- آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى- وسیله‌اى که ما داریم براى تعقیب قاچاق فقط از راه دادگاه‌ها است 16 هزار پرونده در دادگاه‌هاى شمال راجع به قاچاق تنظیم شده که هنوز تعقیب نشده است (شوشترى- چقدر آقا) شانزده هزار تا قاچاقى که مأمور بگیرد و بعد از بیست سال پرونده دردادگاه مطرح نشود همینطور می‌شود ما آمدیم خواهش کردیم خارج از نویت رسیدگى کنند دادگسترى گفت آقا چیزى که 16 هزار تا باشد خارج از نوبتش داخل نوبت می‌شود یک کمیسیونى رفت از طرف دادگسترى یک هیئت بازرسى رفت به شمال که رئیسش آقاى احمدى بودند خدمت کردند کمک کردند یک قدرى تسریع شد در محاکمات بنده از ایشان این‌جا رسماً تشکر می‌کنم ولى این کارى نیست که به این آسانى بشود انجام داد و تسریع در محاکمات از قدرت بنده شخصاً خارج است بنده منصف هستم جناب آقاى عمیدى نورى ولى زورم به دادگاه بابل نمی‌رسد که پرونده قاچاق را امروز مطرح کند یا سه سال دیگر تا سه سال دیگر هم خدا می‌داند اصلاح این وضع بودجه می‌خواهد برنامه‌ای که ما نوشته‌ایم و امروز عصر در کمیسیونى که از طرف مجلسین تعیین شده مطرح خواهد شد 16 میلیون تومان بودجه سالیانه بنگاه جنگل‌ها باید بشود این‌کار لازمه‌اش تربیت جنگلیان است تربیت کمک مهندس جنگل است تربیت مهندس جنگل است که هر کدام از دو سال تا 6 سال باید درس بخوانند تا تربیت بشوند کار آسانى نیست ولى پسته مشهد که فرمودید یک پسته‌اى از جنگل‌هاى مشهد موجود بوده ‌آمده‌اند اعلان مزایده دادند و تا شش تومان خریدار داشته است بنگاه نمونه خواست نمونه را آوردند تهران بردند بازار ارائه دادند گفتند که بیشتر از این می‌خریم شاید نمونه خوب بوده تلگراف کردند بفرستید تهران در تهران به فروشیم آوردند تهران معلوم شد آن طور که نمونه بود این 9 هزار تن به آن مرغوبى نبوده ارزان‌تر فروختند بازرسى نخست‌وزیر تصدیق کرده که این ضرر خورده ولى قصورى از طرف اداره مربوطه نشده این‌ها وظیفه‌شان را انجام داده‌اند منتهى ضرر خورده و اما راجع به آقاى مبشر یا مرحوم مبشر یا هرچى که گفتند (اتکا ما به جنگلبانانى بود که جنگ پارتیزانى می‌خواستیم راه بیندازیم) بنده عرض کردم هرگاه مقامات انتظامى از هر قسمى که باشد به وزارت کشاورزى گزارش بدهند که فلانى توده‌اى است آناً منتظر خدمت خواهد شد (صحیح است) دیروز دو نفر اخراج شدند از جنگلبانى ولى وقتى که بنده شخصاً صلاحیت تشخیص این‌که فلان کس توده‌اى است یا نیست ندارم معذالک اگر گزارش بدهند که این مأمور توده‌اى است بنده بیرونش می‌کنم (صدرزاده- مأمور ناصالح را هم به همین ترتیب بیرون کنید) حتى همین چند روزه مقامات انتظامى نوشته‌اند‌ که فلان مأمور متهم بود تبرئه شده است بنده گفتم اشکالى ندارد ولى بنده در کار وزارت کشاورزى به این کار نمی‌دهم حالا می‌فرمایید که هر کسى هست بگویم تو توده‌اى هستى چون مبشر این حرف زده؟ اما راجع به تراورس که تقاضاى تراورس در اسفند ماه شد آقایان می‌دانند که در دولت سابق در حدود دو سال و کسرى راه‌آهن به وضع بسیار اسفناکى افتاده بود که بازرس‌هایی که رفته بودند گفته بودند که تراورس‌ها پوسیده است و حتى گفتند پیچ‌ها بیرون می‌آید و اقرار کردند که به فوریت تراورس‌ها باید عوض شود گویا در اسفند ماه بود یا کى بود که پروانه صادر شد و استثنائاً اجازه داده شد که در فصل بهار درخت قطع شود حالا پولى داده باشند بنده نمی‌دانم ولى این تصویب‌نامه دولت بود و به تقاضاى راه‌آهن که چون فرصت کم است و اگر به قدر کافى تراورس تهیه نشود راه‌آهن اصلاً ‌می‌خوابد این اجازه به طور اختصاصى از هیئت وزرا‌ داده شد که این تراورس‌ها تهیه شود که در کارخانه شیرگاه اشباع شود و الّا در غیر این صورت محال و ممتنع است اگر هم بشود بفرمایید که بنده تعقیب بکنم اگر تعقیب نکردم بنده را شخصاً تعقیب بفرمایید. (احسنت)

6- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مهندس جفرودى‏

رئیس- آقاى مهندس جفرودى‏

مهندس جفرودى- چون از طرف کنسرسیوم در اجراى بعضى از موارد قرارداد مسامحه می‌شود بنده سؤالى از وزارت دارایی کرده‌ام تقدیم می‌کنم.

رئیس- ابلاغ می‌شود

7- طرح گزارش کمیسیون محاسبات مجلس راجع به بودجه 1333 مجلس شوراى ملى‏

رئیس- گزارش کمیسیون محاسبات راجع به بودجه 1333 مجلس شوراى ملى مطرح است. گزارش کمیسیون قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

بودجه سال جارى 1333 مجلس شوراى ملى که از طرف کارپردازى تقدیم مجلس شده بود و قبلاً در هیئت محترم رئیسه مورد رسیدگى و دقت لازم قرار گرفته در کمیسیون محاسبات نیز با حضور آقایان کارپردازان مورد بحث و رسیدگى واقع و با اصلاحاتى که به نظر می‌رسید مورد موافقت واقع و اینک گزارش آن براى تصویب مجلس شوراى ملى تقدیم می‌شود.

مخبر کمیسیون محاسبات- پیراسته

+++

رئیس- کلیات مطرح است آفاى بهادرى.

بهادرى- در بودجه مجلس بنده وقتى که بودجه را دیدم روى سوابقى که داشتم در ورقه به عنوان مخالف اسم‌نویسى کردم و چند دوره خدمتگذارى و تجربیاتى که کارم به من اجازه می‌دهد حقایقى را که به نظرم می‌رسد به عرض مجلس شوراى ملى برسانم بنده انتظار داشتم که هیئت محترم رئیسه مجلس شوراى ملى و کمیسیون محاسبات این دوره نسبت به بودجه توجه بیشترى مبذول می‌کردند (یکى از نمایندگان- یعنى چه می‌کردند) عرض می‌کنم مع‌الوصف ملاحظه شد بودجه‌ای را که آورده‌اند به هیچ وجه مناسب نبوده و همان بودجه سابق است به اضافه یک اضافات و ترفیعات و یک عده رتبه به کسانى که در مجلس شوراى ملى مشغول خدمت هستند و یک عده هم کارمند جدید در صورتی که مجلس شوراى ملى به نظر بنده کارمند خیلى زیاد دارد و می‌شود تمام این دستگاه را با 50 نفر اداره کرد تمام مجلس را به عقیده بنده می‌شود با 50 نفر اداره کرد (کریمى- نمی‌شود) بنده ثابت می‌کنم که می‌شود با این همه کارمندى که توى مجلس هست مجدداً یک عده‌ای تحمیل کردن به بودجه مجلس به نظر بنده تناسب نداشته و ندارد ما باید کارى بکنیم که این جوآن‌ها بروند دنبال کارهاى زراعت و فلاحت و صنعت نه این‌که ما همه را بیاوریم تحمیل به بودجه مملکت بکنیم با یک حقوق چندرغاز یک عمرى زندگى بکنند و بگویند ما کارمند دولتیم شأن مجلس شوراى ملى این است که تشویق بکند که این جوآن‌هاى مملکت دنبال کارهاى صناعت و کشاورزى و فلاحت بروند ولى هى هر سال ما بیاییم با وجود این همه کارمندى که در مجلس هست که اکثر زائد هستند یک عده دیگرى را هم اضافه کنیم و تحمیل کنیم به بودجه مملکت یا بودجه مجلس به نظر من مصلحت نیست حق این بود کمیسیون محاسبات و هیئت رئیسه یک کارهاى اساسى این دوره براى مجلس می‌کردند آقایان تصدیق دارند این محلى که ما فعلاً داریم متعلق به 50 سال قبل است مال امروز نیست ما سالن مناسب نداریم دستگاه، کتابخانه و بهدارى نداریم بهتر این بود که قسمت اعظم بودجه براى این کارها و ساختن یک مجلس مدرن و چاپخانه آبرومند و سایر قسمت‌هایش صرف می‌شد فقط براى ساختن یک مجلس پیش‌بینی بکنید ولى آقایان به هیچوجه توجه نفرموده‌اند همه‌اش رفته‌اند‌ روى اضافات روى رتبه روى کارمند جدید البته آقایان تصدیق می‌فرمایید که این چند سال تمام شئون مملکت ما به هم خورده شیرازه کارها گسیخته شده و تمام مملکت از آن محور اصلى خود منحرف شده متأسفانه داخلى مجلس شوراى ملى هم به تصدیق آقایانى که آن وقت‌ تشریف داشتند و الان هستند در اثر اغراض هیئت رئیسه آن وقت مبدل شده بود به یک دستگاه زنده باد مرده باد این‌ها وظایف خودشان را انجام نمی‌دادند و همه دنبال زنده باد مرده باد گفتن بودند در چاپخانه اگر کسى زنده باد مرده باد نمی‌گفت او را اخراج می‌کردند از دستگاه طرد می‌کردند منتظر خدمت می‌کردند و مجبور بودندکه نان را به نرخ روز بخورند حق این بود که هیئت محترم رئیسه بعد از این دوره مخصوصاً مقام ریاست جناب آقاى سردار فاخر که در رأس مجلس تشریف دارند یک تجدید‌نظرى در کارهاى داخلى مجلس می‌فرمودند (پورسرتیپ- یعنى این هیئت رئیسه همان کار هیئت رئیسه سابق را بکند؟ پس این‌ها را منتظر خدمت کنید.) نه یک تجدید‌نظرى بایدکرد کسانی که نایابند باید این‌ها را از دستگاه طرد کرد (صحیح است) بنده این را لازم است عرض کنم البته ما در داخل مجلس شوراى ملى کارمندان بسیار صدیق و علاقمند داریم (صحیح است) این‌ها همه شان کنارند دورند عزت نفس دارند مجال ندارند ویک کسان نایابى هم داریم بنده نمی‌خواهم در این باب آنچه اطلاع دارم به عرض مجلس برسانم بنده این‌ها را سربسته می‌گویم و می‌گذرم جناب آقاى میر‌اشرفى که در دوره گذشته هم تشریف داشتند و بهتر از من می‌دانند جنابعالى که کارپرداز بودید حق این بود که در تصفیه این آقایان یک اقداماتى می‌فرمودند یک‌ کارهایی می‌فرمودند (پورسرتیپ- در پى انتقام‌جویى نباید بود) (بزرگ‌نیا- باز هم اداره مجلس از همه جا بهتر است) (صدرزاده- آقا در این دستگاه مردان دانشمندى هستند که در کمتر ادارات دولتى هستند) به عقیده بنده باید سعى کرد کارمندان مخصوصاً در مجلس شوراى ملى و چاپخانه مجلس وظایف خودشان را انجام بدهند کارمند مجلس و دستگاه مقننه بایستى مورد اعتماد باشد این‌ها باید بى‌نظر باشند بى غرض باشند متأسفانه بنده نمی‌خواهم از گذشته حرفى بزنم که ما چه‌ها دیدیم و چه‌ها کشیدیم از گذشته دیگر حرف‌زدن مورد ندارد باز هم من عرض می‌کنم واقعاً باید ما به آقاى سپهبد زاهدى احترام بگذاریم و فراموش نکنیم از خدماتى که این مرد در دوران بد این مملکت براى نجات مملکت انجام داده است (صحیح است) مگر نبودید آقاى پورسرتیپ که ما براى بعضى کارها قرار بود که یک عده‌ای را براى جلسه اقلیت دعوت بکنیم غیر از آقاى سردار فاخر حکمت و آقاى امیر نصرت اسکندرى کسى نیامد و رو نشان ندادند همه از ما دورى می‌کردند (میراشرافى- رو گردان بودند) روگردان بودند (پورسرتیپ- حالا هم جنابعالى باید سه ساعت پشت در اتاقشان سر پا بایستید) (شوشترى- مجاهدین شنبه آمدند جلو) به نظر بنده تنها دستگاهى که واقعاً توى مجلس خوب کار می‌کند این روزنامه رسمى است این روزنامه رسمى وظیفه خودشان را خوب انجام می‌دهند و همه ساله هم یک درآمدى براى مجلس شوراى ملى از این‌جا حاصل می‌شود در صورتی که هیچ انتظارى نبود که روزنامه رسمى که براى مذاکرات مجلس است درآمد داشته باشد خوشبختانه این دستگاه که با یک نظم و ترتیبى اداره می‌شود یک عوایدى هم براى مجلس دارد (پورسرتیپ- اعلانات را به هر که بدهند چاپ می‌کند و درآمد هم دارد) صحیح است آگهی‌ها به به آن‌جا داده می‌شود یک عوایدى هم می‌دهد ولى متأسفانه یک مطلبى که هیچ به آن متوجه نشده موضوع چاپخانه است چاپخانه مجلس شوراى ملى یکى از خدمات برجسته مرحوم ارباب کیخسرو است (بعضى از نمایندگان- خدا بیامرزدش) (خرازى- خیلى از این بناها نتیجه خدمات او است) این چاپخانه عالی‌ترین چاپخانه است خدا بیامرزد از خدماتى که ارباب کیخسرو براى مجلس شوراى ملى کرده است یکى همین چاپخانه است این چاپخانه مجلس شوراى ملى یکى از بهترین و مدرن‌ترین چاپخانه‌هاى دنیا است متأسفانه چند سال است که وضعیت آن‌جا به هم خورده خوب اداره نمی‌شود خوب توجه نمی‌شود اگر آقایان بیلان چاپخانه بانک ملى ایران را بخواهند و ملاحظه بفرمایند تصدیق خواهند فرمود که حق این است که چاپخانه مجلس شوراى ملى سالى دو میلیون تومان عایدى بدهد مع‌التأسف این چاپخانه خوب کار نمی‌کند و دخل و خرج نمی‌کند سرپرست ندارد مردى هم که سرپرستى چاپخانه را دارد مرد خوبى است مرد شریفى است مرد فاضلى است ولى براى این‌کار مناسبت ندارد ایشان بهتر است بروند بنشینند این کتابخانه را اداره بکنند به مراتب فضل‌شان را به مردم نشان بدهند نه این‌که بیایند و سرپرست چاپخانه باشند حق این بود که این دوره آقایان نسبت به چاپخانه توجه بیشترى بکنند آقایان این چاپخانه یک بار سنگینى براى بودجه مجلس شده اگر نمی‌توانید این دستگاه را اداره بکنید چه بهتر این را بدهید به دستگاه وزارت دارایی خودتان را راحت بکنید و از این کشمکش‌ها هم خلاص بشوید هر وقت پیش آمدى می‌شود این کارگرهاى چاپخانه براى ما اسباب دردسر و زحمتند آقاى صدرزاده در دوره گذشته هر وقت دولت گذشته می‌خواست یک لوایحى را با زور از مجلس بگذراند تمام این کارگرها را می‌آورد توى خیابان و ما از این‌ها تأمین نداشتیم کارگر چاپخانه باید وظیفه خود را در چاپخانه انجام بدهد نه این‌که بیاید زنده باد و مرده باد بگوید حالا که شما نمی‌توان ید یک دستگاهى را اداره بکنید چه بهتر که این را بدهید به وزارت دارایی تا هر ترتیبى که لازم است به آن بدهند اگر این را لازم دارید باید این را طبق اصول روز مثل یک سازمان تجارتى اداره کنید یک دستگاهى باید تشکیل داد یک هیئت مدیره‌اى باید باشد که این‌جا را اداره بکند این‌جا را باید یک دستگاهى جداگانه اداره بکند فعلاً این چاپخانه یک وبالى شده به گردن مجلس شوراى ملى اگر آقایان توجه نداشته باشند بزودى زود این چاپخانه از دست می‌رود عرض کردم مدرن‌ترین چاپخانه است و در ایران این چاپخانه نظیر ندارد چند روز قبل عده‌ای از کارگرهاى چاپخانه به آقاى مرآت اسفندیارى نمی‌دانم تشریف دارند یا نه مراجعه کرده بودند ایشان هم به من فرمودند شما که اسم‌نویسى کرده‌اید عده‌ای از این کارگرها بدبخت‌ها عمرشان را در خدمت به چاپخانه گذرانده‌اند و حالا از کارافتاده و محتاج شده‌اند ولى به عرایض آن‌ها هیچگونه توجهى نشده (بعضى از نمایندگان- کمک بایستى بکنند) من مخصوصاً از رئیس کمیسیون محاسبات تقاضا دارم که این‌ها را بخواهند عوض این‌که براى سایرین بیخود یک رتبه‌هایى منظور شده به عرایض حقه اینها توجه بشود اگر به این‌هایى منظور شده به عرایض حقه این‌ها توجه بشود اگر به این‌هایى که در حین انجام وظیفه زندگى خودشان را از دست داده‌اند کمک می‌شد این بهتر بود من به آقاى مرآت اسفندیارى هم عرض کردم در موقعی که لایحه بودجه مجلس مطرح می‌شود بنده عرایض آن‌ها را به عرض مجلس می‌رسانم استدعا می‌کنم که نسبت به عرایض این‌ها آقایان کارپردازان واقعاً توجهى بفرمایند که این‌ها زندگی‌شان را در راه خدمت از دست داده‌اند یکى هم موضوع بهدارى است در مجلس شوراى ملى یک دستگاه بهدارى است در مجلس شوراى ملى یک دستگاه بهدارى ما داریم که البته سالیانى جناب آقاى دکتر امید نیرومند سرپرستى آن را داشته‌اند‌ خوشبختانه ایشان هم الان سرپرستى آن را دارند آقاى دکتر ما به جنابعالى همه ارادت داریم ولى دستگاهى که در مجلس است کافى نیست وقتی که در مجلس عده زیادى کارمند دارید کارگر دارید کتابخانه دارید حالا که جنابعالى در مجلس تشریف دارید و سرپرستى بهدارى را هم دارید حق این بود که توجه بیشترى

+++

‌می‌فرمودید و بودجه بیشتری برای آنجا منظور می‌شد که این دستگاه تکمیل می‌شد به حال و وضعیت مرضای کارگر چاپخانه و مجلس شورای ملی می‌رسیدند الان آنجا چیزی ندارید غیر از قرص آسپرین یا نورالژین من چیز دیگری ندیدم بهتر این است که به بهداری توجه بیشتری می‌فرمودید و وضع آنجا را بهتر می‌کردید شما که در اصلاحات بهداری بیشتر از ما توجه دارید این دستگاه را تکمیل بکنید در مملکت هر قدر دستگاه بهداشت ما تکمیل‌تر باشد بهتر است برای این که مملکت ایران فاقد بهداشت است فاقد فرهنگ است نسبت به بهداشت و فرهنگ هر قدر کمک بشود به نظر بنده به وسیله هر دستگاه باشد بهتر است این دستگاهی که ایجاد شده است این را درست بکنید تکمیلی کنید تختخواب زیاد بگذارید وسایل جدید بیاورید به وضعیت مرضای اینجا آقایان می‌توانید بپرسید اتفاقاً من از این آقای دکتر اسدی خیلی خوشم آمده و دیده‌ام که مرتب از صبح تا ظهر سر وظیفه خودش مشغول انجام خدمت است برای مریض‌ها خیلی خوب خدمت می‌کند نمی‌دانم جنابعالی هم با عقیده بنده موافق هستید یا نه؟ این‌ها یک کلیاتی بود که بنده به نظرم رسید و برای این که وظیفه‌دار بودم به عرض مجلس رسانیده امیدوارم که مورد توجه قرار بگیرد آقایان توجهی داشته باشند این معایبی که عرض شد برای اصلاح آن توجه داشته باشند (احسنت)

رئیس- آقای عمیدی نوری

عمیدی نوری- مطالبی که همکار محترم جناب آقای بهادری فرمودند البته یک کلیاتی بود که به عنوان تذکر فرمودند و البتهن مخالفت اصولی با بودجه سال 1333 مجلس شورای ملی اظهار نکردند که محتاج به جواب باشد البته موضوع استخدام راجع به کارمندان مجلس شورای ملی تشخیص صلاحیت و لزوم آن به هیئت محترم رئیسه است که جناب آقای رئیس مورد اعتماد همه آقایان هستند (صحیح است) از ایشان و از حسن اداره‌شان متشکریم البته هرگونه تذکراتی را که همکاران محترم داده و یا خواهند داد در نظر می‌گیرند اما راجع به یک عده‌ای که فرمودید که استخدام جدید و غیره آنچه که بنده مطالعه کردم جز 7 یا 8 نفر نیست و اینها کسانی بوده‌اند که استحقاق داشته و به علاوه در آخر دی یعنی آخر سال 1333 ما داریم بودجه سال 33 را رسیدگی می‌کنیم بدین معنی که تمام بودجه به صورت یک دوازدهم تا حالا پرداخت شده و در واقع ما یک عمل تصویبی می‌کنیم برای بودجه و اصولاً این طرز بودجه‌نویسی نیست همانطوری که در بودجه مملکتی عرض کردم ما امیدوار هستیم که برای بودجه سال 34 قبل از این که سال 34 برسد بودجه داده بشود که یک مطالعات بیشتری بکنیم که این نکاتی که جناب آقای بهادری فرمودند و نکاتی که مورد نظر هست در بودجه 34 مورد توجه واقع بشود بنده خودم هم که در این بودجه نگاه می‌کنم اقلامی می‌بینم که مورد توجه بیشتری است مثلاً یک قلمی است که اینجا مبلغ یک میلیون و خورده‌ای به اسم کتاب دهخدا یک همچو چیزی اینجا نوشته شده و تاریخچه این موضوع را شنیده از دوره چهاردهم همینطور به تدریج هر سال چند میلیون در بودجه مجلس شورای ملی به این اسم پول داده شده و یک هیئتی هم نشسته‌اند و کار می‌کنند خود آقای دهخدا هم که هیچ‌وقت تشریف نمی‌آورند ماهی ده‌هزار ریال حقوق می‌گیرند و خلاصه یک اداره‌ای شده است در حالی که به نظر بنده اولاً چاپ یک کتابی هر قدر مفید باشد انسیکتوپدی هم باشد این مربوط به مجلس شورای ملی ایران نیست (دکتر جزایری- انصافاً خدمت کرده است) مربوط به وزارت فرهنگ است جناب آقای دکتر جزایری دانشگاه و آقا هم که علاقه دارند در بودجه دانشگاه این را بگذارید (عبدالرحمن فرامرزی- موضوع دانشگاه که مطرح نیست) و حالا هم که آمده است اینجا یک کار اداری شده است (کریمی- همین یک کار حسابی شده است) این یک کار حسابی را اقلاً درست انجام بدهید نه این که به صورت یک کار اداری دربیاید و امیدوار هستم که در سال 1334 هم که بودجه سال 34 مطرح شد این مسئله را رویش یک فکر قطعی بکنیم که همانطوری که آقای دکتر جزایری و مجلس شورای ملی علاقه دارند این موضوع تمام بشود و به طور قطع یک رقم گذاشته بشود و این یک حساب قطعی بشود و بعد هم آقای دکتر امتیازش مربوط به ورثه‌اش نباشد بالاخره تکلیف این کار معلوم بشود همینطور راجع به چاپخانه یک تذکراتی فرمودند اصولاً چاپخانه مجلس شورای ملی یک چاپخانه خیلی مجهزی است که از حیث وسایل و دستگاه این است که خیلی از کارهایی که قابل توجه است به این چاپخانه واگذار می‌کنند و چاپ می‌کند ولی بنده نمی‌دانم که اداره چاپخانه چه صورتی دارد که می‌گویند در حدود چهارصد هزار تومان ضرر نشان داده (میراشرافی- آقای عمیدی امسال ضرر ندارد منفعت هم دارد) امسال هم در این بودجه یکصد هزار دلار اجازه داده شده که به نرخ دولتی وسایل بخرد جناب آقای میراشرافی این اجازه از بزرگترین ارفاقاتی است که به یک چاپخانه‌ای داده می‌شود برای این که چاپخانه‌هایی که هست باید به نرخ آزاد ماشین‌هایشان را بخرند و بیاورند با چنین کمکی که در بودجه این چاپخانه می‌شود بایستی طوری اداره بشود که ضرر نکند بلکه یک رقم عواید برای مجلس شورای ملی باشد امیدواریم که با توجهی که آقایان کارپردازها دارند در بودجه 34 این نکته طوری مورد ملاحظه قرار بگیرد که مطلب حل بشود بنابراین بنده دیگر اعتراضی و تذکری از ناحیه آقای بهادری ندیده که محتاج به جواب باشم و اصولاً هم معتقدم که بودجه‌ای که ده ماهش گذشته و دو ماهش مانده جای این بحث‌های مفصل را ندارد و بهتر این است که مجلس شورای ملی تکلیف این بودجه را زودتر تعیین بکند (احسنت)

رئیس- پیشنهادی برای کفایت مذاکرات رسیده است که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌کنم. صدرزاده

رئیس- آقای صدرزاده

صدرزاده- این پیشنهادی که برای کفایت مذاکرات تقدیم کردم بیشتر از این جهت بود که این نکته را به عرض مجلس برسانم. شخص دهخدا یکی از فضلا و دانشمندان این مملکت است و یکی از خدمتگذارهای راه آزادی این مملکت است (صحیح است) (عبدالصاحب صفایی- صحیح نیست آقای صدرزاده اشتباه می‌فرمایید بر علیه ملت قیام کرد) آقای دهخدا یکی از بزرگان و دانشمندان این مملکت است این فرمایش را نفرمایید مجلس شورای ملی از لحاظ تجلیل علم و کمک به علما چاپ این لغت‌نامه را تصویب کرد (عبدالصاحب صفایی- این کار را برای خودش و یک عده‌ای دکان درست کرده، می‌خواست جمهوری دموکراتیک درست کند) (زنگ رئیس)

رئیس- آقای صدرزاده در کفایت مذاکرات بفرمایید

صدرزاده- جناب آقای صفایی توجه بفرمایید (عبدالصاحب صفایی- من از شما خواهش می‌کنم صرف‌نظر بفرمایید) روزنامه صوراسرافیل شاهد فداکاری‌ها و خدمات ایشان به مشروطیت است، بنده در اظهار این مطلب به روزنامه صوراسرافیل استناد کردم روزنامه صوراسرافیل را خود جنابعالی ملاحظه فرموده‌اید (عبدالصاحب صفایی- حالا پیر شده‌اند و فراموش کرده‌اند) بنده خودم هم در هیئت رئیسه بوده‌ام از نظر تشویق علم و معرفت مجلس شورای ملی قسمتی از بودجه خودش را اختصاص داده است به چاپ این فرهنگ (عبدالصاحب صفایی- ماهی چندهزار تومان پول می‌گیرند برای این کار ایشان قیام علیه مشروطه کردند) (زنگ رئیس- دعوت به سکوت)

صدرزاده- اما راجع به کفایت مذاکرات (عبدالصاحب صفایی- از کسی که قیام بر علیه مشروطیت کرده حمایت نکنید)

(زنگ رئیس)

رئیس- گوش بدهید آقای صفایی

صدرزاده- اما راجع به کفایت مذاکرات چون این گزارش این بودجه مربوط به مجلس شورای ملی است مربوط به کار مجلس شورای ملی است مربوط به یک اداره دولتی نیست طبعاً آقایان نمایندگان محترم از اوضاع مجلس باخبر و با اطلاع هستند و دیدن این لایحه هم اطلاع آنها را بیشتر می‌کند بنابراین می‌خواهم استدعا بکنم که در کلیات دیگر مذاکره کافی باشد و بحث در مواد شروع بشود که این کار تمام بشود ( میراشرافی- آقای دهخدا علیه مشروطیت قیام کرد) (مهندس جفرودی- علیه فرهنگ و علم که قیام نکرده) (میراشرافی- از لغت‌نامه و شهرت خودش سوءاستفاده کرد)

رئیس- آقای شوشتری مخالفید؟ (شوشتری- بله) بفرمایید

شوشتری- بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم بنده با کفایت مذاکرات مخالفم چرا؟ برای این بیاناتی که شد اولاً در بودجه مجلس شورای ملی از نظر تأثیر خارجی آن که مایه و پایه بودجه مملکت و سرمشق باشد اگر در اطراف او حل و تجزیه‌ای بشود تحلیل بشود اظهاراتی بشود روی اصول کلی و بودجه مملکتی مفید واقع می‌شود (رضایی- مملکت که بودجه ندارد) اجازه بده آقای رضائی گوش کن من بله مهمه نظریات را می‌دانم اگر در بودجه مجلس شورای ملی بیاناتی بشود و آقایان بخواهند نظریاتی را ابراز کنند که مفید واقع بشود چه ضرر و مانعی دارد؟ مگر به گاو و گوسفند کی بر می‌خورد؟ یک کسی می‌گوید فلان آقا فاضل است عالم است من خود در دوره 16 دفاع کردم ولی اگر یک وکیلی بیاید بگوید که غرض از چاپ این لغات جمع کردن و گران کردن و هر روز مجلس شورای ملی پول دادن و حبس کردن و انبارهای مجلس را اشغال کردن نیست اگر این را به قیمت نازل بگذارید در دسترس مردم کفر گفته؟ (عبدالصاحب- کسی نمی‌خرد آقای شوشتری) یا بخرد یا نخرد وزارت فرهنگ یک وظیفه‌ای دارد دانشگاه یک وظیفه‌ای دارد مجلس شورای ملی در اطراف بودجه خودش نباید جلوگیری  

+++

 از مذاکره بکند فرمایشاتى جناب آقاى بهادرى فرمودند‌

رئیس- آقاى شوشترى راجع به کفایت مذاکرات بفرمایید

شوشترى- بله همین است فرمایشاتى جناب آقاى بهادرى فرمودند این فرمایشات از نظر اصول این‌جا باید صحبت بشود همین طور گفته شود کفایت مذاکرات موردى ندارد راست می‌گویند دردوره 17 اقلیت 17 و در دوره 16 اقلیت 16 در خود مجلس در داخل مجلس داشتند ترور می‌شدند مجلس باید منشاء اصلاحات باشد مجلس باید منشاء حسن خلق باشد باید منشأ علم وتربیت باشد ما چطور شد این سروصدا را راجع به دانشگاه در آوردیم گفتیم دانشگاه باید منزه از سیاست و هوچی‌گرى بشود باید محیط آرام محیطى که بتوانند اطفال ما ابناء ما برادران ما درس بخوانند مجلس شوراى ملى هم کارمندانش باید طورى رفتار کنند که سرمشق دیگران باشد این بیانات صحیح است بایستى رویش حرف بزنیم به عقیده بنده مذاکره یک موافق و اظهارات یک مخالف دراین بودجه کافى نیست وآنگهى این بودجه مطالبى دارد یکى موضوع روزنامه رسمى است یکى چاپخانه است‏

رئیس- این کلیات است شما در مواد دارید صحبت می‌کنید

شوشترى- اجازه بفرمایید ما که از جوشقان نیامده‌ایم می‌دانم نمی‌شود یک نفر در کلیات صحبت کند و رأى بدهند بدون این‌که قضیه روشن بشود (صدرزاده- در مواد صحبت نفرمایید) کجاى مواد آقاى صدرزاده شما که توجه کردى این‌جا آقا واردى من الان می‌خواهم راجع به حقوق وکلا‌ صحبت کنم در خارج منعکس می‌کنند وکیل ماهى سه هزار تومان می‌گیرد باز هم می‌گویند کافى نیست براى مخارجش این را کجا صحبت کنم؟ چطور صحبت کنم؟ همین مذاکرات کافى است؟ این انجام وظیفه است؟

رئیس- آقایان توجه دارند این گزارش موادى دارد که 7 یا 8 ماده است الان صحبت روى کلیات است در ماده اول هم مثل کلیات رویش موافق و مخالف می‌توانند مفصل صحبت کنند یعنى نیم‌ساعت می‌توانند صحبت کنند آقایان که با کفایت مذاکرات در کلیات موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد رأى می‌گیریم به ورود در شور مواد آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده اول مطرح است قرائت می‌شود (پیراسته- آقاى رئیس اجازه می‌فرمایید توضیحى عرض کنم؟) ماده خوانده شود بعد بفرمایید ماده اول قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده اول- براى مقررى وهزینه دوازده ماهه سال 1333 مجلس شوارى ملى مبلغ پنجاه وچهار میلیون و دویست و نود و چهار هزار و نهصد و شصت ریال (54294960) مطابق فقرات 1 تا 5 صورت مشروح ضمیمه اعتبار به کار‌پردازى مجلس داده می‌شود

تبصره- به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزینه مربوط به مجلس شوراى ملى و اداره چاپخانه مجلس و اداره روزنامه رسمى کشور را تا آخر سال 1333 از محل درآمد عمومى کشور از وزارت دارایی دریافت دارد.

رئیس- آقاى پیراسته (مخبر کمسیون محاسبات عرض کنم بنده با کمال دقت فرمایشات آقاى بهادرى مخالف و آقاى عمیدى نورى موافق را شنیدم همین طور اظهارات آقاى صدرزاده و آقاى شوشترى را (بلندتر عرض کنم که بنده با کمال دقت اظهارات آقایانى را که این‌جا بیاناتى کردند استماع کردم و لازم می‌دانم که چند کلمه‌اى به عرض آقایان برسانم در کمیسیون محاسبات با کمال دقت رسیدگى در این‌ کار شد جلسات عدیده‌اى تشکیل شد و هر کس هر حرفى داشت آمد در کمیسیون ما فرصت دادیم تمام حرف‌ها را زدند و تا آن‌جا که توانستیم درش دقت شده است و آقایان هم توجه دارند حالا آخر سال 33 است این بودجه هم مربوط به سال 33 است ما تصمیم گرفته‌ایم براى سال دیگر تفاضا بکنیم از مقام ریاست زودتر بودجه سال 34 را به مجلس بیاورند تا اگر کم و کسرى لازم است توضیحاتى لازم است (صارمى- لازم است) در آن‌جا داده بشود و الّا بودجه سال 33 که حالا در آخر سال هستیم و همه آقایان هم حقوق‌هایشان را گرفته‌اند ‌طبق همین بودجه زیاد ضرورت ندارد و بنابراین ما تحصیل مجوز می‌کنیم براى این پرداخت‌ها نه این‌که چیز تازه‌ای از مجلس خواسته باشیم اما راجع به فرهنگ دهخدا که آقایان صحبت کردند بنده لازم می‌دانم و استدعا می‌کنم ازآقایان که قبلاً عرایض بنده را استماع بفرمایند در کمیسیون محاسبات راجع به فرهنگ دهخدا شاید چند جلسه متوالى بحث شد عقیده مخالف و موافق زیاد بود بنده حالا به طور خلاصه عقاید آقایان موافق و مخالف را به عرض می‌رسانم یک عده‌ای می‌گفتند که دهخدا مرد فاضلى است خدماتى هم به فرهنگ این مملکت کرده است از نظر این‌که در این اواخر کارى کرده است که احساسات ملت ایران را جریحه‌دار کرده است (مهندس جفرودى- چه ربطى به فرهنگ اودارد؟) بنده استدعا کردم که به من فرصت بدهید که عقاید مخالف و موافق و عقیده کمیسیون را عرض بکنم و بگویم چرا کمیسیون این تصمیم را اتخاذ کرده، بعضى می‌گویند چون آقاى دهخدا در دوره‌ اخیر در دوره مصدق‌السلطنه رویه‌اى اتخاذ کردند که احساسات ملت ایران را جریحه‌دار کردند یعنى داوطلب شوراى عالى سلطنتى گردید این است که نسبت به او یک عده‌ای نظر خوبى نداشتند یک دسته‌اى می‌گفتند که آقاى دهخدا در اواخر کار خوبى نکرده است و این کار به هیچ‌وجه ارتباط به فرهنگش ندارد یک کتابى است که به درد مملکت می‌خورد و از طرف دیگر ما فکر کردیم که تا به حال مقدار زیادى پول داده شده و اگر جلویش را بگیریم این پول‌ها از بین می‌رود خدا انشاءالله آقاى دهخدا را صد سال دیگر عمر بدهد ولى ما فکر کردیم اگر این فیش‌ها همینطور بماند بعد نمی‌دانم اینها چه خواهد شد گفتیم که این فیش‌ها بهتر است در اختیار مجلس قرار بگیرد (دکتر جزایرى- وقتى اهانت می‌کنند که تقدیم نمی‌کند باید تقدیر بکنید که تقدیم کنند) یک نامه‌ای هم آقاى دهخدا نوشته‌اند‌ به مقام ریاست که اگر اجازه بفرمایند بخوانم در این نامه خطاب به مقام ریاست نوشته‌اند‌ که این فرهنگ و آنچه که فیش باقیمانده است بخشیده‌اند و هدیه‌ کرده‌اند به مجلس شوراى ملى که در اختیار مجلس باشد (صدرزاده- سه میلیون فیش است) بنده مخصوصاً این‌جا تصریح می‌کنم که در صورت‌مجلس قید بشود ما با این شرط که تمام فیش‌هایی که موجود است یا تهیه می‌شود متعلق به مجلس شوراى ملى ومتعلق به ملت ایران باشد وقابل تملک دیگران نباشد به این شرط رأى می‌دهیم مطلب دیگر این است که آقایان برمی‌خورند به چند مستخدم جزء که تبدیل رتبه‌اى درباره آنها شده است و رتبه‌اى به آنها داده شده عرض می‌کنم که نظر کمیسیون این است که اینها ازحقوق بازنشستگى و از مزایاى دیگر استفاده کنند ولى به این شرط این رتبه بر این اشخاص داده شده که در این مشاغلى که هستند در همین مشاغل بمانند و الّا یک کسى که فرض کنید که کارش حالا کار فنى لامپ‌هاى مجلس است این را ما رتبه‌اش را تبدیل کردیم صحیح نیست که جاى دیگرى برود فقط ما از نظر باز‌نشستگى و از نظر مزایاى دیگر این‌کار را کردیم و الّا شغل آنها همان کار سابق است و تصور می‌کنم که نظر مقام ریاست هم همین است مطلب دیگر این است که مختصر اشتباهى شده است در چاپ که لازم است توضیح بدهم در آن‌جایی که مشاور قضایی نوشته‌ایم مقصود مشاور قضایی فعلى است براى این‌که بعد معلوم نیست که چه خواهد شد و یکى هم این‌که مشاور قضایی را از قسمت ارسال مراسلات جدا کردیم و یک قسمت مستقلى است خودش و این باید در صورت‌جلسه قید بشود عرض دیگرى ندارم و ضمناً هم به اطلاع آقایان می‌رسانم که تمام آقایان مستخدمین مجلس به کمیسیون مراجعه کردند صحبت‌هایی کردند و تقاضاهایی که داشتند ما شنیدیم و تقاضا می‌کنم که حتی‌المقدور آقایان پیشنهاد‌هایی که بی‌جهت وقت مجلس گرفته می‌شود و باعث بطوء کار بشود و نمی‌توانم موافقت کنم ندهند و مطلب دیگرى هم که می‌خواهم به عرض‏ مجلس برسانم این‌که علت آن‌که گفتیم که چند نفر این‌جا استخدام بشوند نه این‌که این‌ها استخدام جدیدى است چون در مجلس هم مثل جاهاى دیگر یک دسته‌اى متقاعد می‌شوند و می‌روند باید یک دسته دیگر جایشان را بگیرند این را چکار بکنیم؟

رئیس- آقاى دکتر شاهکار مخالفید (بعضى از نمایندگان- نیستند آقا) آقاى امیر تیمور کلالى‏

امیرتیمور کلالى- بنده عرایض مفصلى ندارم و از همین جا مختصر عرض می‌کنم. یادم هست در دوره 14 یا دوره 15 مجلس شوراى ملى موقعى که بودجه مجلس تقدیم مجلس شده بود بنده پیشنهادى تقدیم کردم که صورت مذاکرات مجلس شوراى ملى مربوط به دوره اول و دوم و سوم و چهارم و پنجم و چند جلسه از دوره ششم که نسخه خطى و منحصربه‌فرد بود این‌ها از محل صرفه‌جویی مجلس شوراى ملى طبع و توزیع بشود (میراشرافى- در این بودجه پیش‌بینی شده) چون تا قبل از دوره 6 صورت مذاکرات مجلس نوشته می‌شد و یک نسخه هم بیشتر نبود ممکن بود وقتى که نسخه منحصربه‌فرد باشد به واسطه مرور زمان یا حریق محو بشود در صورتی که صورت مذاکرات مجلس شوراى ملى به عقیده بنده تاریخ سیاسى مشروطیت ایران را شامل است و بایستى تاریخ مضبوط بماند و از این جهت مجلس شوراى ملى با پیشنهاد بنده موافقت کرد که این صورت مذاکرات طبع و توزیع بشود اما دیگر اطلاع ندارم که چقدر از این را طبع نموده‌اند و الان در چه مرحله است خواستم راجع به این موضوع توضیحاتى داده بشود و اگر از طبع این‌ها چیزى ناتمام مانده است طبع کنند عرض دیگر بنده موضوع نگاهدارى از ورثه مرحوم طوسى قریب سى وچند سال از عمر خودش را صرف خدمت مشروطیت و مجلس شوراى ملى کرده (صحیح است) (رئیس- در بودجه منظور شده) و آن مرحوم به هیچ‌وجه ازخودش اندوخته‌اى جز حسن خدمت و صداقت باقى نگذاشته و حالا هم که رفته اطلاع دارم بازماندگان

+++

و وراث آن مرحوم فوق‌العاده در زحمت و عسرت هستند وظیفه مجلس شوراى ملى این است که از بازماندگان مستخدمین خودش نگاهدارى کند من از مقام ریاست و مجلس تقاضا دارم که به بازماندگان و ورثه مرحوم طوسى توجهى بشود و مبلغى اضافه بشود که بتوانند فقط زندگى روزانه خودشان را بگذرانند مطلب دیگر بنده مربوط به مستخدمین جزء و کارمندان سرپایی مجلس شوراى ملى و اضافه کار این‌ها است که توجهى بشود با این گرانى زندگى از اضافه خدمتى که انجام می‌دهند یک اضافه‌اى به این‌ها داده بشود (صحیح است)

رئیس- صورت جلسات مجلس همان طور که آقاى امیر تیمور فرمودند از دوره اول و دوم و سوم و یک قسمت از چهارم به طبع رسیده پنجم و ششم هم در تحت طبع است که خارج می‌شود و البته قوانین دوره 16 و 17 هم که هنوز طبع نشده آن‌ها را هم در اداره مطبوعات مشغول طبع هستند راجع به مرحوم طوسى هم که فرمودید مرحوم طوسى خدمتگذار قدیمى بوده است بازماندگان او عبارت است از دو نفر عیال و اولادى نداشته در هیئت رئیسه آن حقوقى که می‌گرفتند مضاعف کردند کمک هم شده‌ اما راجع به کارمندها چه کارمندان و چه مستخدمین جزء آنچه مقدور بوده هیئت رئیسه و بنده کوشیده‌ام که با این وضع گرانى اسباب رفاه خاطر این‌ها فراهم بشود (احسنت) و مزایایی که داشتند و اضافاتى که می‌گرفتند این‌ها را صد درصد بهشان دادیم و باز هر کمکى که مقدور باشد در آتیه به آن‌ها می‌کنیم و اما این‌جا آقاى بهادرى راجع به اعضا‌ و اجزاى مجلس فرمودند کارمندان مجلس همه کارمندان قدیمى هستند (صحیح است) و همه هم گمان می‌کنم جزء در جاده صداقت قدمى بر نداشته‌اند‌ (صحیح است) و آنهایی ‌هم که بیشتر خدمت ‌کرده‌اند بیشتر مورد توجه هستند (صحیح است) اگر کسى ایرادى یا اعتراضى دارد مدلل و موجه به بنده بدهد من مورد رسیدگى قرار می‌دهم اما راجع به کارمندان اضافى که می‌گویند من شخصاً راضى نبودم که به کارمندان مجلس از خارج کسى اضافه بشود و استخدامى به عمل بیاید ولى یک وقت الزامى پیش می‌آید و شاید بعضى از این‌ها راهم خود آقایان نمایندگان معرفى کردند و یک عده 7 یا 8 نفرى استخدام شده‌اند البته من خودم هم سعى کرده و سعى می‌کنم که در مجلس شوراى ملى مثل وزارتخانه‌ها بى‌ترتیب کارمندان اضافه نشود و حتى‌الامکان با همان دستگاهى که دارد خودش را اداره بکند، راجع به چاپخانه، چاپخانه در دوره 17 به بعد ضررهایی داد علتش هم این بودکه کارگرها کار نمی‌کردند در خارج مشغول زنده باد و مرده باد بودند ولى با ترتیبى که دادیم و هیئت مدیره‌اى که براى چاپخانه درنظر گرفته‌ایم امسال ضررى نداشته است و امسال هیئت مدیره با یک وضع بهترى تجدید خواهد شد و امیدوارم که چاپخانه کارهایش را به جریان بیندازد و نه تنها ضرر ندهد بلکه عوایدى هم داشته باشد (صحیح است- احسنت)

خرازى- قربان کارمندان و مستخدمین مجلس عوض دو سره سه سره کار می‌کنند این مستخدمین باید بهشان اضافه کارداده بشود.

رئیس- به هر کدام که کار اضافه بکنند و استحقاق داشته باشند داده می‌شود آقاى امیرتیمور به عنوان مخالف صحبت کردند آقاى دکتر شاهکار مخالفید یا موافق؟ (دکتر شاهکار- مخالفم) آقاى دکتر جزایرى موافقید یا مخالف؟ (دکتر جزایرى- موافقم) بفرمایید

دکتر جزایرى- عرض کنم بنده در کلیات لایحه به عنوان موافق اسم نوشتم که در بودجه مجلس مذاکره بکنم غرض بنده از این عرض و مزاحمت این است که براى اولین مرتبه که افتخار نمایندگى مجلس را پیدا کردم و تماس با اعضا‌ و رؤساى ادارات مختلف مجلس پیدا کردم بین خود و خدا با آن عده از آقایان که من با آن‌ها تماس دارم می‌بینم حقیقتاً زحمت می‌کشند (صحیح است) همین قسمت تند‌نویسى و آقایان تند‌نویس‌ها که در این‌جا تشریف دارند با این طرز کارشان می‌بینم حقیقتاً زحمت می‌کشند اداره قوانین رئیس و معاونش و اعضایش همین طور اداره بازرسى همین طور ادارات دیگرى که من با آن‌ها تماس پیدا کرده‌ام من اتفاقاً می‌بینم که خوب انجام وظیفه می‌کنند و عصرها و شب‌ها کار می‌کنند واقعاً باعث امیدوارى براى بنده شده است که می‌بینم یک دستگاهى واقعاً در مملکت انجام وظیفه می‌کند براى خدمت زیادى تقاضاهاى زیادى ندارد بنده اولاً وظیفه‏‌ خودم می‌دانستم که این مطلب را به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم و از مقام ریاست و هیئت رئیسه تقاضا کنم که نسبت به آن‌ها توجهى بفرمایند یا به عنوان این‌که این‌ها را کارمند فنى حساب بفرمایند یا به هر صورت دیگرى که خودشان صلاح می‌دانند واقعاً موجبات تشویق آقایان را فراهم کنند (صحیح است) آقایان خودتان با دستگاه‌هاى ادارى این مملکت تماس دارید خودتان هر روز به وزارتخانه‌ها مراجعه می‌فرمایید به دستگاه نخست‌وزیرى مراجعه می‌فرمایید می‌بینم که متأسفانه آن‌ها انجام وظیفه نمی‌کنند ولى بین خود و خدا باید گفت دستگاه‌هایی از مجلس که من باهاشان تماس دارم حتى از دستگاه نخست‌وزیرى بهتر کار می‌کنند (صحیح است) و حقاً بایستى از این‌ها تشویق کرد از طرف دیگر عده‌ای هم از مستخدمین جزء هستند که همه‌ این‌ها از مشروطه‌خواهان این مملکت بوده‌اند همین اداره حسابدارى چون آقاى مهر رئیسش این‌جا نشسته بود نمی‌خواستم چیزى عرض کنم ولى باید بگویم که به خوبى وظایف خودشان را از هر جهت انجام می‌دهند واقعاً با آن ادب و احترام و حسن انجام وظیفه را که من در تمام اعضاى مجلس سراغ دارم استدعاى من این است که به هر صورتى که می‌دانید اگر شده باشد از اضافه حقوقى که شاید براى آقایان نمایندگان پیش‌بینی شده از او بزنند و به حساب آقایان بگذارند بنده به سهم خودم موافقم (احسنت)

رئیس- آقاى شوشترى‏

شوشترى- باز هم بسم‌الله الرحمن‌الرحیم. بنده که مخالفت می‌کنم ناچارم مشکلات زندگانى را که تمام مردم این کشور به آن آشنا هستند و برخورده‌اند نسبت به نمایندگان محترم هم تذکر بدهم مخالفتى که کردم از این جهت است این‌که تعریف از کارمندان مجلس شد این مورد انکار احدى نیست ولى در عین حال آقاى بهادرى فرمایشى فرمودند اگر خاطر محترمتان باشد دردور 16 مقام سلطنت مقام وزارت مقام وکالت یک تشریفاتى دارد که آدم عادى این تشریفات را ندارد مجلس شوراى ملى اگر کارمندانش و مستخدمینش به یک عدد نصابى برسد باید برسد زیرا حیثیت و شرافت و شخصیت مجلس شوراى ملى ملازمه دارد که پیشخدمت داشته باشد مأمور خوب داشته باشد که هیچ‌کارى راکد نشود مثل یک تجارتخانه نیست که بگوییم مته را باید به خشخاش بگذاریم و این‌طور کنیم این نمی‌شود دیگر این‌ که در مجلس 16 جناب آقاى رئیس مجلس شوراى ملى آقا را متذکر می‌سازم من یک نماینده‌اى هستم که ترس از اظهار عقیده نداشته و نمی‌ترسم در مجلس 16 کشاورز صدر پیشنهاد کرد که مقدارى ازحقوق وکلا کاهش یابد بنده صریحاً آمدم پشت این میز عرض کردم که به الفاظ نباید گول زد مردم را مردم‌فریبى چیزى نیست که از نماینده مجلس پسندید‌ه باشد مقام نمایندگى اشرف از این مقام است بیایید حقوق نمایندگان را متناسب با تعیین نمایندگى بکنید که خرج آن‌ها بگذرد من خانه ندارم ماهى نهصد تومان باید کرایه خانه بدهم سیصد تومان صاحب‌خانه تخفیف داده است ماهى پانصد ششصد تومان می‌دهم باید پول تلگراف و تلفن بدهم در وزارتخانه‌ها و مؤ‌سسات چندین هزار کارمند قراردادى و غیره هست که بیش از ماهى دو هزار تومان حقوق می‌گیرند چطور وکیل مجلس باید ماهى 1150 تومان حقوق بگیرد بنده باید صریح بگویم و هر قدر در اطرافش بحث می‌کنند بکنند بنده عقیده‌ام این است که بوکیل باید آن قدر حقوق داده شود تا بتوانند زندگى کند و آن وقت‌ که وکیل نتواند زندگى کند مجبور می‌شود تشبث پیدا کند و از خارج پیدا کند من دارم شأن آقایان را عرض می‌کنم وزیر بقدر وکیل فحش نمی‌شنود به قدر وکیل مورد مهاجمه نیست بیایید درمنزل من به بینید خدا شاهد است هفته‌ای اقلاً 450 نامه دارم بیش از صد تلگراف به من می‌رسد و من باید به آن‌ها برسم من اگر زندگانیم تأمین نباشد ناچارم تشبث کنم تشبث که کردم با مزاج ملایم موکلین سازش ندارد صحیح هم هست حق هم با مردم است ناچارم تشبث کنم همینطور بسیره‌‌ سابق مثل مالیات گرفتن است در 30 سال قبل مالیات اراضى گرفته می‌شد 5 میلیون تومان وقتى آمدند حساب کردند دیدند 4 میلیون و سصدهزار تومان خرج می‌کنند 5 میلیون تومان می‌گیرند آن وقت  این 5 میلیون تومان چه می‌شد؟ خدا رحمت کند مرحوم داور را در زیر درخت انار در بجنورد با او صحبت کردم مشکلات را گفتم مقدارى گریه کرد گفتم آقاجان حساب کنید روى حساب و قاعده عمل کنید یک وقتى مالیات این‌جور بوده است تا بتوانید باید تماس مأمورین را با این بیچاره‌ها کم کنید. بروید فکر دیگرى بکنید ریاست مجلس شورای ملى آقایان نمایندگان محترم ملاحظه کنید در حقیقت گفتن این مطالب براى این است که در ماده اول من نفهمیدم چرا شما ما را این‌طور سوق دادید به قبل از جنگ قبل از جنگ هزینه زندگى چه بود؟ حالا هزینه زندگى چیست؟ اگر بگوییم ما همان خرج را می‌کنیم دروغ بگوییم این پسندیده است؟ نه. یکى دیگر هم موضوع کارمندان است همینطور که رئیس محترم توضیح فرمودند درآن ماده اول که کلى است گنجانده شده همینطور هم که فرمودند صحیح است ما در دوره ‌ سابق در دوره 16 اگر خاطر آقاى صدرزاده باشد 6 نفر اضافه کردیم آن هم اجبار بود و لازم بود چون چند نفر فوت کردند و چند نفر هم متقاعد شدند مجلس اضافه‌اى نکرده است بنا‌ علیهذا اگر مجلس شوراى ملى و هیئت رئیسه محترم که در رأس آن‌ها جناب آقاى سردار فاخر قرار گرفته نظر می‌دهند و مصلحت می‌دانند و این کمیسیون محاسبات نظر می‌دهد 3 نفر

+++

را اضافه می‌کنند ابداً نباید در اطراف او بحث کرد و باز هم عرض کردم کل‌الصیدفى جوف‌الفرا هم نتیجه توى این ماده اول است عرض کردم فرهنگ آقاى دهخدا را بگذارید در دسترس مردمان ایالات و ولایات نگذارید در انبار مجلس شواری ملى (صحیح است) غرض از تدوین کتاب از تألیف کتاب غرض از جمع لغات این نیست که در یک انبار جمع بشود و درش را ببندند بگذارید در دسترس مردم ولایات و بعد هم برود وزارت فرهنگ یا خود مجلس شورای ملى یک قلم براى این‌کار بدهد نه این‌که سالى 5 میلیون تومان و شش میلیون تومان آوردن و گذاردن براى این کار این در خارج ناصحیح است اگر آن آقا طرفدار جمع لغات فرهنگند مگر من بیچاره پیرمرد می‌گویم مملکت ایران لغاتش نباید جمع بشود نیست این طور بنده عرض می‌کنم عمل ما باید طورى باشد که کسى نتواند انتقاد کند (صحیح است) بنا‌ علیهذا عقیده‏ من این است عرض کنم که آقاى رئیس مجلس براى بودجه وکلا براى حقوق وکلا فکرى بکنند و الّا بنده به این بودجه رأى کبود می‌دهم (احسنت)

رئیس- آقاى مخبر پیراسته- عرض کنم که آقایان توجه بفرمایند راجع به حقوق آقایان نمایندگان در کمیسیون مفصل بحث شد (میراشرافى- به آن ماده که نرسیدیم) البته مشکلات زندگى براى همه‏‌ طبقات هست گرانى زندگى براى همه طبقات هست آقایان نمایندگان غیر از 12 نفر که از تهران انتخاب می‌شوند بقیه نمایندگان از ولایات انتخاب می‌شوند این نمایندگان باید بیایند در تهران پول بگیرند زندگى براى خودشان درست بکنند خرج نمایندگى خیلى چیزها است تلگراف است و پست و جواب کاغذ‌ها است خواهش می‌کنم آقایان توجه بفرمایند خرج عنوان نمایندگى از ماهى هزارتومان بیشتر است براى این‌که ملاحظه فرمودید هرکس هر کتابى چاپ می‌کند براى نمایندگان می‌فرستد هر روزنامه‌ای چاپ می‌شود براى نمایندگان می‌فرستند اول هم قبضش را می‌فرستند هر شب‌نشینى که دایر می‌شود اول قبضش را براى نمایندگان می‌فرستند به علاوه ملاحظه فرموده‌اید که ماهى سیصد چهار صدتومان جریمه کم می‌کنند از صبح که ما می‌آییم این جا در این کمیسیون‌ها و سوکمیسیون‌ها تا نیم ساعت 1 بعد ازظهر 4 بعد از ظهر هم می‌آییم تا ساعت 7 و گاهى هم تا ساعت 12 شب این‌جا هستیم براى این‌که در عین حال که در این کمیسیون عضویت داریم در کمیسیون دیگرى دعوتمان  کرده‌اند و جریمه‌مان می‌کنند بنده در هفته گذشته که حقوقم را گرفتم دیدم دویست و نود تومان جریمه‌ام‌ کرده‌اند در صورتی که بنده، در هفته گذشته غایب نبوده‌ام این بود که در کمیسیون راجع به این مسائل زیاد صحبت شد زندگى با روزى صدتومان نمی‌گذرد ولى بودجه مملکت هم بیشتر از این اجازه نمی‌داد آقاى شوشترى که این‌جا فرمودند ما گفتیم به این‌که یک مبلغى به عنوان هزینه آن هم موقت اگر هزینه زندگى انشاءالله‌ آمد پایین آن را هم آقایان نمایندگان باید کم بکنند ما گفتیم که در حدود ماهى پانصد تومان به نمایندگان کمک هزینه موقت داده شود و با بودجه مملکت که بسیار فقیر است و این هزینه سنگین ما نمی‌توانستیم که سه هزار تومان حقوق نمایندگى بدهیم این بود که ما جمع بین همه نظرها را گرفتیم البته یک مستخدم دولتى که ماهى هزار تومان حقوق می‌گیرد اتومبیل هم دارد شوفر هم دارد و کلاً نه اتومبیل دارند نه شوفر دارند با توجه به بودجه مملکت گفتیم در حدود ماهى پانصد تومان به حقوق نمایندگان اضافه شود بعدها که انشاءالله گشایش در مملکت بشود بودجه بیشتر بشود زیادتر بشود ولى فعلاً ما دیدیم که بیشتر از این نمی‌توانیم اضافه کنم

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده است

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم مذاکرات در ماده اول کافى است جلیلى‏

رئیس- آقاى جلیلى

جلیلى- البته آقایان تصدیق می‌فرمایند با این دقتى که جناب آقاى رئیس مجلس شوراى ملى در هر کارى دارند این بودجه هم با کمال دقت و مطالعه زیر نظرایشان در هیئت رئیسه تنظیم شده آقایان کارپردازها که سابقه هم داشته‌اند ‌در این‌کار مخصوصاً آقاى میراشرافى دقت بیشترى کردند سابقه هم داشتند که این بودجه به آن صورت نوشته شد و بعد تقدیم مجلس شد و بعد هم دادیم به کمیسیون محاسبات آقایان اعضاى کمیسیون محاسبات هم آنچه لازم بود جرح و تعدیل کردند و با بیاناتى هم که الان جناب آقاى رئیس مجلس شوراى ملى فرمودند با این تفصیل بنده فکر نمی‌کنم که دیگر مذاکرات زیادى روى این ماده اول لازم باشد استدعا می‌کنم موافقت بفرمایید که مذاکرات در این ماده کافى باشد و اگر آقایان نظرى دارند پیشنهاد می‌کنند

رئیس- آقاى دکترشاهکار

دکتر شاهکار- بنده مخالفتى که با ماده 1 دارم از این موقعیت یعنى از این مخالفت با کفایت مذاکرات استفاده می‌کنم و به عرض آقایان می‌رسانم جناب آقاى شوشترى فرمودند که در اظهارنظر خودشان بدون هیچگونه ریا و با کمال شجاعت عقیده‌مند بودند که حقوق نمایندگان مجلس براى زندگى امروزى آن‌ها کافى نیست بعد مقایسه‌اى فرمودند بین آقایان وکلا و آقایان وزراء البته کسى که این مخالفت را می‌کند و به عرض‌شان می‌رساند کسى است که الان بودجه نمایندگان مجلس فرانسه را دارد یک نفر وکیل مجلس فرانسه ماهى دویست هزار فرانک یعنى 2400 تومان حقوق می‌گیرد (یک نفر از نمایندگان- چهار هزار تومان) به علاوه تمام مسافرت‌هایش در ترن‌ها مجانى است به علاوه اگر خانه نداشته باشد ازخانه‌هایی که مال کمپانى بیمه است استفاده می‌کند در دوره نمایندگیش تلفنش هم مجانى است (عاملى- شب براى اسم‌نویسى این جا می‌آیند رختخواب ندارند) البته نماینده مجلس وظیفه‌اش نظارت و مراقبت در بیت‌المال مردم است و باید سعى کند همینطور که سعى می‌کند دینارى اضافه خرج نشود در بین نمایندگان مجلس هم اشخاصى هستند که زندگى آن‌ها از حقوق نمایندگى مجلس نمی‌گذرد یعنى یا تاجرند یا وکیل دادگسترى هستند یا مالک هستند (بعضى از نمایندگان- یا وکیل عدلیه) آن را عرض کردم این‌جور آقایان اشخاصى هستند که واقعاً یک مقدارى از فعالیتى که براى زندگى خودشان داشته‌اند‌ کم می‌کنند می‌آیند براى خدمت به مملکت و مردم این آقایان البته به طور قطع هزینه زندگی‌شان بیش از حقوق نمایندگى است و همینطور که جناب آقاى شوشترى تذکر دادند با 1150 تومان نمی‌توانند زندگى کنند مسلماً با سه هزار تومان هم نمی‌توانند زندگى کنند اما اشخاصى هستند در بین ما که عوایدى دارند و از عواید مشروع خودشان می‌توانند زندگى خودشان را تأمین کنند.

رئیس- آقاى دکتر شاهکار این‌ها خیلى با کفایت مذاکرات تناسب ندارد

دکتر شاهکار- و این آقایان زندگی‌شان تأمین است از این جهت بنده پیشنهادى تقدیم کردم که اضافه حقوقى که به آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى تعلق می‌گیرد فقط به آن‌هایی‌ داده شود که داراى خانه ملکى در تهران یا حوزه انتخابیه خودشان باشند در این صورت‏

رئیس- موضوع اضافاتى در کار نیست آقاى دکتر

دکتر شاهکار- از این جهت بنده تقاضا کردم آقایان اجازه بفرمایند که در اطراف ماده 1 بیشتر توضیحات داده بشود که واقعاً اساس مطلب است و در واقع بین حقوق آقایان نمایندگان محترم و بودجه کشور بتوانیم صحبت کنیم

رئیس- رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات در ماده اول آقایانى که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. پیشنهاداتى رسیده قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌نمایم اعتبار ردیف 20 از فقره 5 بمبلغ پانصد هزار ریال تقلیل یابد جلیلى‏

رئیس- آقاى جلیلى‏

جلیلى- این فقره درصفحه 10 است در این قلم یک اعتبار ذخیره براى اضافات پیش‌بینی شده که طبق تصویب هیئت رئیسه مجلس پرداخت خواهد شد و رقمش هشت میلیون و پانصد هزار ریال است وقتى مجلس رسمى شد هیئت رئیسه مجلس به فکر بودجه افتاد این مال 8 ماه پیش است و این اعتبار در آن موقع گذاشته شد بنابراین به نظر بنده حالا که دو ماه بیشتر به آخر سال نداریم آن هشت میلیون ریال زاید است و همان پانصد هزار ریال کافى است و بودجه هم باید طورى باشد که براى سال بعد مدرک عمل باشد و اما موضوع دیگرى (پناهى- اگر اضافه می‌دهند شما نگیرید) اجازه بدهید آقاى پناهى و اما اضافه شدن حقوق آقایان نمایندگان محترم در هیئت رئیسه مجلس شوراى ملى مطرح شد بنده مخالفت کردم جناب آقاى رئیس هم تأیید فرمودند حالا هم بنده مخالفم با اضافه شدن حقوق آقایان نمایندگان محترم و اگر آقاى شوشترى می‌دانستند که بنده این عرض را می‌کنم نمی‌فرمودند براى عوام‌فریبى است چون بنده عوام‌فریب نیستم (شوشترى- من کى گفتم من به شما ارادت دارم آقاى جلیلى به شما همچو نسبتى نمی‌دهم) بایستى مجلس شوراى ملى و آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى در هر کارى نمونه و سرمشق باشند ما در وضعى هستیم که این‌طور گرفتاریم و می‌بینیم و همه‌اش فریاد می‌زنیم صرفه‌جویی اول خودمان باید این‌ کار را بکنیم چرا خودمان صرفه‌جویی نکنیم بنده باید در زندگیم در کراواتم در کفشم صرفه‌جویی بکنم ما اگر این حقوق را اضافه کنیم سطح زندگى بالا می‌رود پشت سر آن هم باز باید اضافه کنیم این مربوط به این قسمت اما بیشتر مخالفم که یک قلمى را مجلس تصویب کند و بعد هیئت رئیسه مجلس روى آن تصمیمى بگیرد استدعا می‌کنم از آقایان براى حذف این رقم یعنى براى تقلیلش به 500 هزار تومان رأى بدهند

رئیس- آقاى فرازى مخالفید بفرمایید

عبدالرحمن فرازى- خدا رحمتش کند آن مرحوم را که گفت من نمی‌خوردم اما براى هر که کشیدید کم است راجع به این‌که نماینده مجلس نباید عوام‌فریبى کند اما بدبختانه در تمام دنیا نمایندگى با عوام‌فریبى توأم است براى این‌که اگر عوام‌فریبى نکند عوام‌ به هش رأى نمی‌دهند (صحیح است- احسنت) حالا مال ما خوبیش این است که در ایران بیشتر خواص رأى می‌دهند خیلى احتیاج به عوام نیست. ما نمی‌خواهیم که خودمان را گول بزنیم ما می‌خواهیم در مقابل حقیقت که قرار گرفتیم حقیقت را قبول داشته باشیم یک حرفى زدند جناب آقاى شوشترى که چون خیلى بلند گفتند خیلى‌ها نشنیدند (خنده نمایندگان) متوجه نشدند این وکیل مجلس یک آدمى است که احتیاجات دارد احتیاجات اولیه این

+++

حداقل وضعش این باید تأمین باشد تا بتواند وظیفه‌اش را انجام بدهد. محال است آدمى که وسیله داشته باشد گرسنه بخوابد غیرممکن است یک وکیل مجلس که واقعاً حقوقش کفاف مخارجش را نمی‌کند کار دیگرى بکند حتماً یک کارهاى دیگر می‌کند اگر نکند که می‌میرد نمی‌گذارد که زن و بچه‌اش گرسنه بخوابند پس در حدود امکان حداقل را باید براى او تأمین کرد چرا باید خودمان را گول بزنیم این قسمتى که ایشان فرمودند که حذف بشود که راجع به این قسمت گفتند مخالفم ممکن است که جناب آقاى جلیلى احساس احتیاج به پانصد تومان نکنند (صحیح است) ولى خیلى از وکلا هستند که این پانصد تومان در زندگی‌شان مؤثر است اگر تأمین نکردید می‌روند 5 هزار تومان 50 هزار تومان 5 میلیون تومان درمی‌آورند بیایید پانصد تومانش را تأمین کنید که لااقل مجبور نشود برود کارهاى دیگر کند پس من با فرمایش‌هاى آقاى جلیلى که عوام‌فریبى هم با آن توأم نبود مجبورم در زندگیم مقدارى عوام‌فریبى کنم معذالک من با نظر ایشان مخالفم.

دکتر جزایرى- تعهد می‌فرمایید که بعد از این پانصد تومان از آن کارهاى دیگر نکنند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقاى جلیلى آقایانى که موافقند قیا م کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود: (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم که مجلس شوراى ملى با نظر موافقت آقایان نمایندگان که بی‌نیاز از دریافت اضافه حقوقند اضافه حقوق آنان را در صندوق مجلس ذخیره کنند و به نام آقایان آسایشگاهى در یکى از نقاط مناسب براى مسلولین ساخته شود که این امر خیر یادگار آقایان متولین این مجلس براى کشور بماند. دکتر جزایرى‏

رئیس- آقاى دکتر جزایرى‏

دکتر جزایرى- بنده این پیشنهاد را به عنوان تذکر عرض کردم خود آقایان تصدیق می‌فرمایید که رفقا و همکاران ما دو دسته هستند یک دسته خوشبختانه و امیدوارم که همیشه این بی‌نیازى را داشته باشند بی‌نیاز هستند ولیکن یک دسته هستند که احتیاج دارند همینطور که آقا فرمودند آقاى فیروز آبادى با این‌که نیاز داشت حقوقش را نگرفت و عجالتاً یک بیمارستانى در حضرت عبدالعظیم هزار تختخوابى دایر کرده است بنده عرض می‌کنم که با موافقت آقایان یک صندوقى این‌جا تأسیس بشود براى ساختن یک آسایشگاهى آقایانی که نیاز ندارند این یادگار راز خودشان بگذارند که این سرمایه بشود آن هم با موافقت خودشان استدعا می‌کنم خود آقایان با این پیشنهاد موافقت کنند (داراب- این کار احتیاج به قانون ندارد)

رئیس- آقاى رضائى.

رضائى- در مورد این اضافه حقوق این فرمایش جناب آقاى فرامرزى هم صحیح است که هزینه زندگى بالا رفته است و اضافه بکنید فرمایشات آقاى شوشترى هم صحیح است ولى به نظر بنده این تز در مورد تمام کارمندان دولت صحیح است نه فقط درباره نمایندگان اجازه بفرمایید تمام آن کسانی که از بودجه دولت حقوق می‌گیرند امروز حقوق‌شان کفاف خرج آن‌ها را نمی‌دهد متأسفانه بودجه کشور وضع مالى کشور هم اجازه نمی‌دهد که ما بتوانیم حقوق آنها را بالا ببریم‏

رئیس- آقا راجع به پیشنهاد صحبت کنید.

رضائى- در مورد پیشنهاد جناب آقاى جزایرى دلیل مخالفتم این است چون جناب آقاى دکتر جزایرى نظرشان را منوط کرده‌اند به تمایل خود آقایان نمایندگان وقتى خودشان مایل باشند احتیاج به پیشنهاد ندارد کما این‌که یک عده از آقایان نمایندگان هستند که آنها حقوقشان را حقوق فعلی‌شان را هم بخشیده‌اند به بهدارى حوزه انتخابی‌‌شان یا مؤسسات دیگر حوزه انتخابیشان منظور بنده این است که اگر بنا شد بدهند خودشان مختارند که هر کار دلشان بخواهد بکنند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر جزایرى آقایانی که موافقند قیام کنند عده کمی‌(برخاستند) تصویب شد

رئیس- دیگر پیشنهادى نیست در ماده اول رأى گرفته می‌شود به ماده اول آقایانی که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد ماده دوم قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده دوم- براى حقوق و هزینه دوازده ماهه سال 1333 اداره چاپخانه مجلس مبلغ چهارده میلیون و دویست و بیست و سه هزار و هفتصد و شصت و هفت ریال مطابق فقرات 1 و 2 صورت مشروح ضمیمه اعتبار به کار‌پردازى مجلس داده می‌شود.

تبصره 1- به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزینه کارگران چاپخانه را تا آخر سال 33 از محل درآمد چاپخانه‏‌ مجلس بپردازد.

تبصره 2- به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود معادل یکصد هزار دلار ارز براى خرید لوازم چاپخانه‌ مجلس به کار‌پردازى مجلس بپردازد و هم ارز ریالى آن را به نرخ دولتى دریافت دارد.

تبصره 3- به استثناى کارگران و مأموریتى که باید به عنوان خدمت فوق‌العاده نمایند و اضافه‌کارى شامل آن‌هانیست اضافه کارى بر طبق قانون سابق و آئین‌نامه‌ای که به تصویب هیئت رئیسه خواهد رسید به تناسب حقوق ثابتى که دریافت می‌دارند بیش از سه ساعت در روز نباید محسوب گردد و این نظر نیز در سایر قسمت‌هاى مجلس باید رعایت شود.

رئیس- آقاى فرامرزى

عبدالرحمن فرامرزى- چون این مربوط به چاپخانه و چاپ است گمان می‌کنم که آقاى رئیس نمی‌فرمایند که خارج از موضوع است می‌خواستم بگویم که این دهخداى بیچاره چه تقصیرى کرده است که هر روز می‌آورند این‌جا و به اسم فرهنگ دهخدا هى به او فحش می‌دهند عرض دیگرى نداشتم یک مرد عالم دانشمندى یک کتابى نوشته خرج توى این مملکت خیلى می‌شود کتاب این را هم چاپ کنید این‌که گناهى نکرده است.

عبدالصاحب صفایى- خجالت ندارد گفتن این مطلب چرا سرتان را پایین انداختید؟

فرامرزى- وقتى که می‌گفتم سرم بالا بود.

رئیس- کس دیگرى اجازه نخواسته پیشنهاد قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى دکتر بینا:

(به شرح زیرخوانده شد)

پیشنهاد می‌نمایم اضافه‌کارى در تمام ادارات مجلس شوراى ملى بر طبق قانون سابق و آئین‌نامه‌ای که به تصویب هیئت رئیسه خواهد رسید به تناست حقوق ثابتى که دریافت می‌دارند بیش از سه ساعت در روز نباید محسوب گردد به استثناى کارمندان و مستخدمین جزء مجلس و کارگرانى که در چاپخانه مجلس ضرورتاً باید به عنوان کشیک و یا براى انجام کار اضافى خدمت نمایند علاوه بر سه ساعت به نسبت ساعات اضافه‌کارى و کشیک فوق‌العاده دریافت دارند اشخاص می‌توانند در صورت احتیاج کاراضافى انجام و فوق‌العاده دریافت کنند که در تمام ساعات ادارى رسمى هم انجام خدمت کرده باشند

رئیس- آقاى دکتر بینا

دکتر بینا- متأسفانه آقاى منشى طورى پیشنهاد بنده را قرائت فرمودند که نه خود بنده فهمیدم و نه آقایان (جلیلى- و نه خود بنده) اجازه بفرمایید که پیشنهاد را خود بنده یک مرتبه بخوانم و گمان هم نمی‌کنم که بعد از خواندن پیشنهاد احتیاج به تذکرات زیادى باشد آقاى مخبر کمیسیون توجه بفرمایید پیشنهاد را می‌خوانم توضیح مختصرى می‌دهم اگر آقایان قبول فرمودند رأى می‌دهند پیشنهاد این است

تبصره 3- اضافه‌کارى در تمام ادارات مجلس شوراى ملى بر طبق قانون سابق و آئین‌نامه‌ای که به تصویب هیئت رئیسه خواهد رسید به تناسب حقوق ثابتى که دریافت می‌دارند بیش از سه ساعت در روز نباید محسوب گردد به استثناى کارمندان و مستخدمین جزء مجلس و کارگرانی که در چاپخانه مجلس ضروری باید به عنوان کشیک و یا براى انجام کار اضافى خدمت نمایند می‌توانند بر سه ساعت به نسبت ساعات اضافه‌کارى و کشیک فوق‌العاده دریافت دارند. اشخاصى می‌توانند در صورت احتیاج کار اضافى انجام و فوق‌العاده دریافت دارند که در تمام ساعات ادارى رسمى هم انجام خدمت کرده باشند طبق تبصره سوم وقتى که این ماده را خواندند معلوم شد که مستخدمین جزء فوق‌العاده دریافت نمی‌دارند و همان طور که جناب آقاى امیر تیمور توضیح دادند با آن ماده‌اى که گذاشتند اضافه‌کارى آنها را از بین برده‌اند وانگهى تبصره را طورى درست‌ کرده‌اند که استثناء را نوشته‌اند‌ بعد مستثنى نوشته‌اند‌ اول استثناء را نوشته‌اند‌ بعد مستثنى منه را نوشته‌اند‌ بنده با این پیشنهادی که کرده‌ام هم این ماده را درست کرده‌ام و با این ترتیب کارمندان جزء که تا ساعت 9 و 10 کار می‌کنند آن‌ها هم اضافه‌کار دریافت خواهند داشت.

رئیس- آقاى ارباب مخالفید بفرمایید.

ارباب- عرض شود که خود پیشنهاد دهنده هم پیشنهاد را طورى قرائت کردند که نه خودشان متوجه شدند و نه سایرین و از طرفى آن استثناء و مستثنى به را بنده نفهمیدم. عرض کنم راجع به این یک جزء بنده مخالفت دارم و آن این‌‌‌ است که می‌گویند که کارمندان جزء هر وقت کارى کنند اضافه‌کار دریافت دارند اما سایر کارمندان بیش از سه ساعت دریافت نکنند البته آن‌ها هم اگر 5 شش ساعت کار کردند شش ساعت دریافت کنند البته این معنى ندارد که آن‌ها هم زحمت بکشند وقت تلف کنند و حقشان را نگیرند

رئیس- آقاى مخبر

مخبر کمیسیون- عرض کنم در همه جا هر قدر هم که کارشان زیادتر باشد طبق مقررات استخدامى کشور بیش از روزى سه ساعت اضافه نمی‌شود داد براى این‌که خود خدمت هفت ساعت است و دیگر بیشتر از این هم صحیح نیست و هیچکس هم نمی‌تواند بیش از این میزان کار کند اگر کار می‌کند کار مفید نیست (ارباب- اگر تا ساعت 12 کار کردند چطور؟) شش ساعت را عرض کردم که مفید نیست و در مجلس هم همین طور است و به علاوه‌

+++

به نظر بنده توضیحى که جناب آقاى دکتر بینا دادند کافى است که با این شرط که اضافه بر سه ساعت نشود می‌شود اضافه‌کار کرد براى این‌که در هیچ جاى دنیا نمی‌شود بیش از این کار کرد و به علاوه کارى نکنید آقایان که این آقایان مستخدمین جزء با بنده بى‌لطف بشوند (خنده نمایندگان) ولى به نظر بنده بیش از سه ساعت اضافه‌کار در هیچ جا داده نمی‌شود و با پیشنهاد آقاى دکتربینا با این اصلاح که اگر بیش از سه ساعت را بزنند بنده موافقم‏

رئیس- به این پیشنهاد با اصلاحى که آقاى مخبر قبول کردند رأى می‌گیریم آقایانی که با این پیشنهاد اصلاحى موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم جمله اضافه‌کارى از تبصره سوم ماده دوم حذف شود- قنات آبادى‏

رئیس- به این ترتیبى که تبصره اصلاح شد دیگر این پیشنهاد مورد ندارد پیشنهاد دیگرى هم نیست رأى گرفته می‌شود به ماده‏‌ دوم با اصلاحى که شده آقایانی که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده سوم قرائت می‌شود.

عده‌ای از نمایندگان- ختم جلسه.

رئیس- تأمل بکنید یک پیشنهادى رسیده از آقاى عبدالصاحب صفایی که براى بودجه مجلس روز شنبه هم مجلس باشد ولى به نظر بنده این لازم نیست براى این‌که ما یک جلسه را براى کارهاى کمیسیون‌ها تعطیل کردیم. ولى حالا کارهاى زیادى در دستور جمع شده است اگر آقایان موافقت دارید جلسه آینده یکشنبه خواهد بود دستور هم همین بودجه مجلس بعد هم اگر لازم باشد سه شنبه هم جلسه خواهیم داشت‏

(مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد) رضا حکمت‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294913!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)