کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏16
[1396/05/29]

جلسه 85 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 2 آذر ماه 1329  

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین جلسه قبل

2- بیانات آقای رئیس دائر به استرداد استعفای آقای دکتر طبا

3- بیانات قبل از دستور آقایان اسلامی - امامی اهری- کشاورزصدر- مکی

4- تصویب فوریت لایحه ملی نمودن دبیرستان‌ها

5- اخذ رأی نسبت به لایحه اجازه پرداخت دو دوازدهم بودجه کل کشور

6- معرفی آقایان وزیر کشور و وزیر کار به وسیله آقای نخست وزیر

7- بقیه مذاکره در طرح راجع به قانون کیفر گرانفروشان و خاتمه مذاکره

8- مذاکره در فوریت لایحه ترمیم حقوق قضات

9- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر فرهنگ

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏16

 

 

جلسه 85

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 2 آذر ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین جلسه قبل

2- بیانات آقای رئیس دائر به استرداد استعفای آقای دکتر طبا

3- بیانات قبل از دستور آقایان اسلامی - امامی اهری- کشاورزصدر- مکی

4- تصویب فوریت لایحه ملی نمودن دبیرستان‌ها

5- اخذ رأی نسبت به لایحه اجازه پرداخت دو دوازدهم بودجه کل کشور

6- معرفی آقایان وزیر کشور و وزیر کار به وسیله آقای نخست وزیر

7- بقیه مذاکره در طرح راجع به قانون کیفر گرانفروشان و خاتمه مذاکره

8- مذاکره در فوریت لایحه ترمیم حقوق قضات

9- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر فرهنگ

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و چهل پنج دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- قرائت اسامى غائبین جلسه قبل رئیس- صورت غائبین جلسه قبل قرائت مى‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه‏- آقایان: حسین خاکباز میرمجید موسوى. حسین فرهودى. جواد عامرى. محمد‌على نصرتیان. فقیه‌زاده. ابتهاج. صفایی. دکتر هدایتى. دکتر کاسمى. دکتر شایگان. طباطبایی. معین زاده.

غائبین بى اجازه- آقایان: محمود محمودى. آصف. سالار سنندجى. دکتر طبا. تولیت. حسن اکبر. تیمور‌تاش. اقبال. دکتر مجتهدى. حمیدیه. ثقةالاسلامى. محمد ذوالفقارى. کاظم شیبانى. دکتر مصدق. خزیمه علم. حبیب پناهى.

دیر آمدگان با اجازه- آقایان: دکتر برال یکساعت. دکتر راجى دو ساعت. فرامرزى دو ساعت دکتر مصباح زاده سه ساعت‏

2- بیانات آقاى رئیس دائر به استرداد استعفاى آقاى دکتر طبا

رئیس- چنانکه خاطر آقایان محترم مستحضر است آقاى دکتر طبا نماینده محترم نائین از چندى پیش در صدد استعفا بودند در جلسه قبل مبادرت به استعفا کردند عده‏ زیادى از آقایان نائینى مقیم تهران به اینجانب مراجعه کردند و تقاضا کردند که به واسطه علاقمندى که اهالى نائین بایشان دارند استعفا قرائت نشود (صحیح است) از نائین هم تلگرافتی در این مورد رسیده است (صحیح است) چون بنده انصاف ندانستم که یک فرد وطنپرست بى نظرى از بین ما بر کنار شود خودم ایشان را ملاقات و متقاعد کردم و تقاضا کردم که از استعفا صرف نظر بکنند و می‌خواستم به اطلاع آقایان برسانم و امیدوارم ایشان در جلسه حاضر شوند و از انجام وظیفه و ادامه خدمات ملى ما را مسرور فرمایند.

3- بیانات قبل از دستور آقایان اسلامى- امامى اهرى- کشاورز‌صدر- مکى‏

رئیس- دو سه نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور فرموده‌اند (دستور- دستور)

محمد‌على مسعودى- بنده مخالفم رأى بگیرید.

اسلامى- سه جلسه قبل از دستور صحبت نشده است.

محمد‌على مسعودى- دو ماه است مجلس کار نکرده است نوبت شما براى جلسه آینده محفوظ باشد.

اسلامى- اخطار نظامنامه‌ای دارم عرض کنم که مطابق نظامنامه در هر جلسه‌ای 3 نفر می‌توانند صحبت کنند سه جلسه است که ما مى‌آییم اسم می‌نویسیم و موضوع هم خیلى مهم است منتهى فرصت نمی‌دهند 3 نفر اسم نوشته‌اند دو نفر صحبت می‌کند یک نفر صحبت نمی‌کند نیم ساعت بیشتر وقت نمی‌گیرد.

جمعى از نمایندگان- رأى بگیرید، رأى بگیرید.

اسلامى- رأى لازم نیست‏

اردلان- راجع به آقای دکتر طبا شرحى فرمودید اجازه بدهید من هم یک عرضى بکنم.

رئیس- موضوع مطرح نیست.

امامى اهرى- عده کافى نیست براى رأى گرفتن و وقت تلف می‌شود اجازه بفرمایید صحبت بکنند.

رئیس- عده کافى نیست و باید رأى بگیریم

+++

مطابق آئین‌نامه سه ساعت بایستى وقت جلسه باشد آقایان متوجه باشند که الان ساعت ده و ربع است یک و ربع بعد از ظهر جلسه ختم می‌شود آقاى اسلامى بفرمایید.

اسلامى- از نظر مسئولیت خطیرى که فرد فرد نمایندگان ملت به خصوص برگزیدگان این دوره براى دفاع از مصالح عالیه ملت ایران بر عهده دارند اینجانب وظیفه خود می‌دانم که با کمال صراحت عرض کنم هیچ موضوعى مهم‌تر از مسئله نفت بر عهده مجلس شانزدهم نیست (صدرى- در کمیسیون مطرح است) بلى به همین جهت بنده عقیده دارم که اگر تمام اوقات مجلس پانزدهم صرف این کار و صرف احیاى حقوق از دست رفته ایران بشود ملت ایران چیزى گم نکرده است (صحیح است) زیرا نه لایحه بودجه و نه لایحه استقلال شهرها و نه لایحه تصفیه هیچ کدام از این‌ها نفیاً یا اثباتاً درد مردم بى درمان این مملکت را درمان نخواهد کرد زیرا در درجه اول براى تهیه کار براى مردم و براى این که چرخ اقتصاى مملکت بکار بیفتد ما محتاج به پول و سرمایه هستیم و به دست آوردن پول و سرمایه هستیم و به دست آوردن پول و سرمایه هم جز از راه استیفاى حقوق ملت ایران از شرکت نفت هیچ راه دیگرى بهتر براى ملت ایران نخواهد بود متاسفانه چند ماه است که وقت مجلس و سیاست نامریی به عقیده بنده ما را به یک چیزهایی که نفى و اثباتش به هیچ وجه تأثیرى در سرنوشت مملکت ندارد مشغول می‌کند کمیسیون تشریفاتى هم که مجلس شوراى ملى انتخاب کرده بود با کمال ارادتى که به تمام اعضاى کمیسیون دارم باید اینجا صریحاً بیان کنم که معلوم نیست چرا تکلیف این لایحه را معین نمی‌کند یک موضوع خیلى روشنى است از طرفى هم به واسطه مجهز نبودن دستگاه مطبوعاتى مجلس شوراى ملى و عدم الزام اربابان جراید و سکوت یا تحریف رادیو تهران نطق آقایان نمایندگان محترم در این مسئله مهم آنطوریکه باید و شاید به نظر مردم و ملت ایران نمی‌رسد به همین جهت اکثر مردم نمی‌دانند اصلا لایحه گس- گلشائیان این اصطلاحى که پیدا شده یعنى چه؟ اصلا مفاد امتیازنامه دارسى چه بوده و مفاد قرارداد الحاقى تحمیلى 1933 یعنى چه البته از طرف آقایان نمایندگان مخصوصاً نمایندگان جبهه فراکسیون وطن بیانات مبسوطى شده اما چون به حواشی بیشتر پرداخته شد، روزنامه‌ها هم آنچه که لازم بود نتوانستند با قلت جا یا کم بودن صفحات این مسائلى که لازم بود به مردم بگویند و منتشر کنند بنده از اربابان جراید تقاضا می‌کنم براى این که مردم در این موقع از مفاد این سه قرارداد یعنى امتیاز دارسى و قرارداد 1933 و قرارداد الحاقى اخیر مستحضر بشوند مفاد این سه موضوع را بدون این که چیزى شرح بدهند این را در دو سه شماره درج کنند تا مردم مطلع شوند چیزى که بنده و هر ایرانى با شرفى را متاثر و متالم می‌کند حملاتى است که از طرف بعضى جراید خارجى به مجلس شوراى ملى و به نمایندگانى که براى استیفاى حقوق ملت ایران قیام کرده‌اند می‌شود که هر روز مشغول توهین و نوشتن مقالات هستند بنده متأسفانه دیشب در روزنامه‏ اطلاعات خواندم (آقایان توجه بفرمایید این موضوع خیلى مهم است) و روزنامه‌های دیگر هم نوشته بودند ترجمه‏ء مقاله روزنامه اکونومیست که ناشر افکار سرمایه داران بریتانیاى کبیر است جلب توجه کرد البته چند قسمت بود یک قسمتش خیلى موضوع مهم و در عین حال مسخره آمیز بود که توطئه‌هایی که بر علیه مجلس شورای ملى در خارج هست و توهین‌هایی که به مجلس و تهدیداتى که شده است که تمام این مسائلى که امروز مجلس و مردم را مشول کرده مثل قضیه بند بازى همان طوری که در دوره پانزدهم موقع طرح لایحه مسئله کمیابى شکر جلب توجه می‌کرد با قرائت این مقاله پیدا است که این تشنجات براى چیست و چرا می‌خواهند که مجلس شورى ملى را لجن مال کنند و نمی‌توانند بنده براى این که مردم خارج مطلع بشوند از این جریان و بدانند که چرا می‌خواهند مجلس را با چیزهاى پوچ که یک پول بدرد مردم نمی‌خورد مشغول کنند 7 و 8 سطر از مقاله این شخص را می‌خوانم مجلس ایران غافل است سپهبد رزم آرا موفق شده است که از بانک صادرات و واردات وامى تحصیل کند اما ماهیت این وام چنان نیست که بتوان وجوه آن را در خود مملکت خرج کرد بلکه تنها متضمن خرید لوازم و خرید ..

آزاد- این مزخرفات را چرا می‌خوانید روزنامه انگلیسى را چرا می‌خوانید اینجا؟

اسلامى- اگر لازم نیست نمی‌خوانم بنده نمی‌خواستم این مقاله را بخوانم سه چهار سطرش را و نتیجه بگیرم که مردم خارج بدانند که اگر ما را به این بند بازی‌ها یا چیزهاى دیگر سرگرم می‌کنند براى این است که می‌خواهند برعلیه مجلس یک عملیاتى بکنند و نتیجه‌ای بگیرند که مجلس در مقابل افکار عمومى آن طوری که باید و شاید پسندیده نباشد حالا می‌فرمایید نخوانم نمی‌خوانم.

آشتیانى‌زاده- به ما چه مربوط است‏

مکى- مگر هر مزخرفی که یک روزنامه‏ خارجى می‌نویسد دلیل است

اسلامى- دلیل است بر عملیات آن‌ها در خارج‏

مکى- هیچ دلالتى ندارد به همین دلالت دارد که آن‌ها می‌خواهند نفت ما را به ثمن به خس ببرند

اسلامى- صحیح است اما پس از قرائت این مقاله که دو نتیجه می‌خواستم بگیرم یکش را عرض کردم یکى دیگرش این بود که من تعجب می‌کنم این تهدیدات براى چیست امروز مردم این مملکت خیلى روشن شده‌اند امروز با بیست سال پیش با ده سال پیش خیلى فرق دارد مجلس شوراى ملى قراردادى را که همسایه دیوار به دیوار ما که چندین فرسخ با ما همسایه بود به کلی کان لم یکن شمرد و هیچ چیزى در مملکت اتفاق نیفتاد بنابر این ما از این تهدیدات هیچ باک و هراسى نداریم و بنده تعجب می‌کنم که چطور یک موضوع و یک قرارداد و یک عقدى که مطابق حقوق عمومى و هر اصل حقوقى باطل است و با 4 ماده 5 ماده الحاقى این را نمی‌شود تنفیذ کرد وسیله قرار داده‌اند بنده براى این موضوع و براى روشن شدن ذهن آقایان نمایندگان استدعا می‌کنم این دو سه چهار کلمه از عرایض بنده را که خاتمه پیدا می‌کند توجه بفرمایند البته همه آقایان نمایندگان محترم در این موضوع مخصوصاً بعضى از نمایندگان جبهه ملى در این مورد آنچه لازم بود گفته‌اند ولى چیزى که باید اینجا گفته شود مطابق یکى از اصول حقوق عمومى که در تمام دنیاقبول کرده‌اند و قانون مدنى ما هم صراحت دارد این است که اگر یکى از ارگان اساسى هر عقد یا قراردادى فاقد باشد آن عقد و قرارداد باطل و کان لم یکن است یعنى مثل مرده‌ای می‌ماند که نشود زنده‌اش کرد البته مرحوم منصورالسلطنه عدل را آقایان خوب می‌شناسند که مرد بسیار شریف و یکى از حقوقدان‌هاى درجه اول این کشور بودند ایشان در کتابى که در تفسیر حقوق مدنى نوشته‌اند بحث مفصلى کرده‌اند که بنده اینجا می‌ترسم که آقایان بگویند چون وقت مجلس گرفته می‌شود قرائت نمی‌کنم ولى عرض می‌کنم که مطابق همان اصلى که عرض کردم براى هر قراردادى 4 شرط لازم است یکى از شروط عمده اگر نباشد آن عقد باطل و قرارداد کان لم یکن است این است که بایستى طرفین قصد و رضا داشته باشند که اگر آن قرار داد فاقد این اصل و شرط باشد کان لم یکن شمرده می‌شود و در این صورت مطابق تقسیم‌بندى که آقاى منصور‌السلطنه در آن جا کرده و در سایر قوانین هم مندرج است در هر صورت ما دو جور عقد داریم یکى باطل است و یکى غیر نافذ باطل را به هیچ طریقى نمی‌شود درست کرد مثل این که مرده را بگوییم زنده کنیم این که نمی‌شود یا این که با یک طفلى که از 18 سال سنش کمتر است بیایند یک معامله‌ای بکنند (رفیع- پانزده سال) این باطل است و لو این که ول یاو یا طفلى که به سن قانونى نرسیده بعد از آن که به سن قانونى رسید بیایند این معامله را تنفیذ بکنند این معامله تنفیذ نخواهد شد معامله باطل است.

شوشترى- آنجا آقا بلوغ است و رشد باید به سن رشد و بلوغ برسد.

 اسلامى- عرض کنم در اینجا آقا یک طرف قرارداد که دولت ایران و نماینده ایران بود مطابق اقاریر صریحه‌اى که در همین جا پشت این تریبون کرده است کاملاً پیدا و روشن شد که قراردادى که انجام شده قصد و رضا نبوده و به اجبار و اکراه این معامله شده بنا بر این قرارداد گس و گلشائیان بقول مدیران جراید به هر طریقى که باشد در آن قسمتى از ماده که راجع بر 33 سال تمدید است به کلی کان لم یکن خواهد بود (صحیح است) براى این که قرارداد 1933 اساساً باطل است و هیچ چیزى نمی‌تواند آن را تنفیذ کند البته بنده مخالف نیستم که یک امتیازى داده شده بود به دادرسى بعد یک دولتى یا یک شرکتى ابتیاع کرد و ده سال مانده است‏

مکى- آن هم باطل است خودشان باطل کرده‌اند.

اسلامى- پس ما به دو مسئله بر می‌خوریم یکى مدت یکى استیفاى حقوق ایران مدت مطابق قرارداد 1933 اصلًا باطل است براى این که اصل قرارداد باطل است (صحیح است) بنده نمی‌دانم که کمیسیون با این که اکثریت اعضایش حسن نیت دارند چرا تا به حال معطل شده است ما به کمیسیون اختیار دادیم که بگویند آرى یا نه (صحیح است) زود باید تکلیفش را معلوم کنند بنده براى این که این قسمت را ثابت کنم عین فرمایشاتى که جناب آقاى تقى زاده در اینجا فرمودند و اکثر آقایان هم البته فرمایشات ایشان را ...

رئیس- آقاى اسلامى وقت شما تمام شده.

اسلامى- بنده پنج دقیقه از وقت آقاى کشاورز‌صدر استفاده می‌کنم (مکى- بگذارید آقا بگوید)

+++

(کشاورز‌صدر- مانعى ندارد) بنده اینجا عرض می‌کنم که اگر در هر قرار داد یا عقدى مطابق قانون ما و قوانین دنیا قصد و رضا نباشد و معامله به اجبار انجام شده باشد اصلا آن عقد و قرار داد باطل است به هیچ وجه من‌الوجوه هر قرار داد یا هر عمل بعدى نمی‌تواند آن بطلان را تنفیذ بکند بنده اول دو ماده را می‌خوانم بعد آن قسمتى را که عرض کردم می‌خوانم از خواندن ماده هم صرف‌نظر می‌کنم می‌ترسم وقت نرسد آقایان توجه بفرمایند که پس فردا بایستى در این مورد آقایان تصمیم بگیرند این را که من قرائت می‌کنم آقایان در نظر داشته باشید

 «این چند کلمه را به طور اجمال گفتم و باز خود دارى از توضیحات مفصل علنى درام و آنچه همه قال قیل شود محض ملاحضه شخص خود مصالح مملکت را فدا نکرده و جوابى در جلسه علنى نخواهم داد فقط همین قدر باید بگویم که تا آنجا که من می‌دانم و خدا نیز شاهد است اصلاً سوء‌نیتى از طرف هیچ کس یعنى سهم بنده در این امر از اول تا آخر که شاید بعضى اشخاص خالى از بى غرضى در این قسمت بیشتر علاقه‌مند باشد تا به اصل موضوع اولى باید عرض کنم که بنده در این کار اصلا و ابداً هیچگونه دخالتى نداشتم جز آن که امضاى من پاى آن ورقه است (خنده شدید نمایندگان و مخبرین جراید) و آن امضاء چه مال من بود و چه من امتناع می‌کردم و مال کس دیگر بود (ولابد حتماً یکى فوراً امضاء می‌کرد) هیچ نوع تغییرى را در آنچه واقع شد و به هر حال می‌شد موجب نمی‌شد و امتناع یکى از امضاء اگر امتناعى ممکن بود در اصل موضوع یعنى انجام آن امر هیچ تأثیرى ولو به قدر خردلى نداشت بنده در این مورد هیچ عرضى ندارم منتها این است که شاید خود عمل امضاء اضطرارى قصور یا تقصیرى شمرده شود من عرض نخواهم کرد که امضاء جعلى است و کس دیگر امضاء را عوض من گذاشته بلکه هر تقصیرى در ان عمل بسیط غیر اختیارى می‌باشد خداوند خواسته بود که آن تقصیر فرض به جاى آن 3 نفر دیگر همراهان ما یا وزراى دیگر دامن گیر من بشود و من خود شخصاً با افراد با این که در صورت امکان بهتر بود ولو با فداى نفس هم باشد انسان از این تقصیر فرضى غیر اختیارى دور و بى‌دخالت در آن بماند فرق زیادى بین امضاى قلمى اجبارى و امضاء قولى اجبارى و امضاء با ورقه سفید دادن در مجلس و تصویب اجبارى صد نفر اشخاص محترم که وکیل این ملت نامیده می‌شدند نمی‌بینم و اوضاع وقت با زبان صریح حقیقت را به تاریخ آینده خواهد گفت و فرق بین اختیار و اجبار و اضطرار را ثبت خواهد کرد و هم مشکل مملکتى که پیش آمد بود و کار را اضظرارى ساخته بود معلوم خواهد شد من شخصاً هیچ وقت راضى به تمدید مدت نبودم» و اینجا که بنده عرض می‌کنم ایشان رضایت نداشته‌اند معامله‌اش اساس یعنى آن رکن اول که قصد و رضا است در ایشان نبود است‏

 «من شخصاً هیچوقت راضى به تمدید مدت نبودم و اگر در این کار یا اشتباهى بوده تقصیر آلت فعل نبوده بلکه تقصیر فاعل بوده»

بنده دنباله‌اش را نمی‌خوانم این آقا یا به تبعیت قوانین دنیا که همه می‌دانند که این امتیاز داده شده ده سالمانده دولت هم که نظرش را داده یعنى گفته است که من از این لایحه دفاع می‌کنم بنا‌بر‌این کمیسیون معطل چیست دو موضوع است که کمیسیون در نظر باید بگیرد یکى در کار مدت که به هیچ وجه قبول نکند یکى در کار این ده سالى که مانده دولت هم گفته من موافقم بایستى تطبیق بکند با سایر مناطق نفت خیز دنیا به بیند منافع آن‌ها چیست تکلیفش را معین کند چهار ماه است این کمیسیون را مجلس انتخاب کرده دو ماه هم هست که مشغول فعالیتنند هر چقدر به تأخیر بیفتند بنده براى تشنجات این مملکت عرض می‌کنم که بیشتر می‌بینیم که ممکن است تشنجاتى پیدا شود بنده تمنى می‌کنم از طرف خودم و سایر آقایان نمایندگان هم باید این نظر را داشته باشند کمیسیون زودتر نظر خودش را بدهد که شاید مردم از این مسئله حیاتى که هیچ چیزى مهم‌تر از مسئله نفت نخواهد بود تمام اوقات اگر ما بیاییم اگر ما اینجا بنشینیم چهار عمل اصلى حساب کنیم تا آخر دوره 16 باز هم چیزى کم نکرده‌ایم.

رئیس- آقاى اسلامى تمام شد.

اسلامى- بله.

رئیس- آقاى امامى اهرى.

امامى اهرى- گاهى درباره بعضى مطالب اینجا تذکراتى داده می‌شود این تذکرات هم تکرار می‌شود ولى نتیجه مطلوبه حاصل نمی‌شود به عقیده بنده در این قبیل موارد تا سرحد نیل به نتیجه باید آن مذاکرات را تکرار کنم و از نقطه‌نظر اهمیت موضوع بنده متذکر در فقره از آنها می‌شوم یکى تشکیل جلسات در اسرع مواقع معینه است با این که در این باب از طرف آقایان نمایندگان و مقام ریاست کراراً تذکر داده شده و اگر یک جلسه عمل شده براى بعد فراموش شده (صحیح است) در این مورد بنده مخصوصاً هم خدمت آقایان نمایندگان و هم خدمت مقام ریاست تقاضا دارم تذکر دهند و از جلسه آینده دستور بفرمایند که اجرا شود موضوع دیگر هم موضوع بودجه مملکتى است که این قسمت هم با این که به تصدیق عموم آقایان نمایندگان از اهم وظایف مجلس شوراى ملى است الان که بنده متذکر این مطلب می‌شوم اطمینان دارم همه آقایان با نحاء مختلفه که در علاقه فرد فرد آقایان نسبت به این امر اساسى مملکت تردیدى داشته باشم و با وجود این چرا در این باب اقدامى نمی‌شود بنده نمی‌فهمم مشکل کار کجا است و مانع کار چیست بنده نمی‌دانم البته بنده آن حس بدبینى را ندارم و چون موضوع هم داخى است نمی‌توانم مثل جناب آقاى شوشترى عرض کنم سیاست مر موز در این امر دخالت دارد اینکار مربوط به خودمان است و واقعاً تأسف آور است و تأثیر‌انگیز است که مسئولین امر از تصویب بودجه مملکتى و رسیدگى به دخل و خرج مملکتى آن هم در ماه نهم سال اهمال کنند بنده عرض کردم به علاقه فرد فرد آقایان ایمان دارم ولى در عین حال که بنده از موافقین دولت محسوب می‌شوم ار حالا اعلام می‌کنم که اگر بودجه مطرح نشد و کار به یک دوازدهم و دو دوازدهم کشید بنده رأى کبودم را از حالا حاضر دارم (بعضى از نمایندگان- تقصیر مجلس است به دولت چه مربوط است) بنده این را با کمال صراحت از حالا اعلام می‌کنم و تصدیق می‌کنم فرمایش آقایان را ولى در این قسمت دولت به عقیده من باید فشار بیاورد از مجلس تقاضا کند موضوع دیگرى که می‌خواهم به عرض برسانم عبارت از تبلیغات شوم و زهر‌آگینى است که از طرف عده‌ای ارباب غرض براى مشوب کردن اذهان ساده عمومى و براى ایجاد روح یأس و بدبینى به عمل می‌آید مقدسات ما را به باد فحش و ناسزا می‌گیرند و رجال خادم ما را لجن مال می‌کنند البته این غیر از تنقید و انتقادى است که از طرف عده‌ای از مصلحین و خیر خواهان ما به عمل می‌آید و آن انتقاد و تنقید براى اصلاح امور اجتماعى لازم‌ترین داروهاى اجتماعى محسوب می‌شود این مقدمه را داشته باشید تا جریان را عرض کنم در مسافرت چند روزه که در حضور والاحضرت شاهپور عبدالرضا به اتفاق سایر آقایان نمایندگان محترم آذر بایجان براى بازدید ساختمان‌های راه آهن میانه به مراغه رفته بودیم وقتى آن عملیات و فعالیت‌ها را دیدم مخصوصاً وقتى که فهمیدم تمام این کارها به دست مهندسین ایرانى و به دست جوان‌های خودمان انجام یافته است در عقیده خود راسخ شدم که اگر ایرانى را به حال خود بگذارند از ایرانى علاقه‌مند‌تر به وطنش و به مملکتش کمتر پیدا می‌شود و راه صلاح و اصلاح را طى می‌کنند به هر حال برنامه ساختمانى راه آهن‌های ایرانى که از سال 1310 به دست اعلیحضرت فقید شروع شده و متأسفانه در سال 1320 متوقف شده بود پس از این که قواى اشغالى ایران را تخلیه کردند از سال 1326 مجدداً ادامه ساختمان راه میانه- تبریز مخصوصاً ساختمان دو تونل به طول 1700 متر و 1500 متر در خراسانلو شروع و از اعتبارات عمومى در سه سال 26 و 27 و 28 در حدود 86 میلیون ریال خرج شده پس از تشکیل سازمان برنامه ادامه ساختمان راه مزبور به عهده سازمان واگذار شده و از تاریخ 15- 4- 28 تا 31- 7- 29 یعنى 15 ماه قریب 266 میلیون و پانصد هزار ریال از اعتبارات سازمان برنامه صرف ساختمان این راه شده و طبق اظهار آقایان مهندسین براى اتمام ساختمان راه آهن میانه به مراغه به نحوى که قطار به مراغه بر سد پنجاه میلیون تومان براى اتمامزیر سارى و 20 میلیون تومان براى ریل گذارى بر آورده شده ولى خوشبختانه طبق اطلاع حاصله ریل وتر اورس به‏ قیمت مناسبى خریدارى شده و در صورتی که سازمان برنامه بابت حمل ریل و تراورس به بنگاه راه آهن کرایه نپردازد هزینه ریل‌گزارى به مبلغ 15 میلیون تومان تقلیل خواهد یافت در اینجا خبرى به گوشم رسید که سازمان برنامه در حدود یکصد هزار تن ریل خریدارى کرده که چون اجازه معامله بیش از یک میلیون لیره مجوز نداشته بیش از 35 هزار تن سفارش نداده و چون وضع فولاد در ازار دنیا در ترقى است و تا روز 31 دسامبر فولاد در انگلستان دولتى می‌شود باید به هر نحوى شده سفارش 65 هزار تن بقیه را هم باید داد. به هر حال در این راه همان روحیه و فعالیت سابق قبل از شهریور 20 تحت توجهات شاهنشاه محبوب ما نمایان است و طبق تحقیقاً‌تی که به عمل آوردم در کار راهسازى قریب پانصد کیلومتر نقشه‌بردارى شده و در حدود

+++

سیصد کیلو‌متر راه بین تبریز و میان دو آب و تبریز باهر و طرف اصلاندوز و بستان آباد به طرف اردبیل و خلخال شروع شده که قسمتى از آن در شرف اتمام و بقیه نیز در سال آینده اتمام خواهد شد در کار راهسازى در حدود چهار صد چشمه پل بزرگ و کوچک ساخته شده که بیش از نصف آن تمام و بقیه در دست ساختمان است و چیز یکه در این مسافت بیش از همه چیز جلب توجه می‌کرد و مایه خوشوقتى و افتخار هر ایرانى پاک سرشت است این که در این خطوط کلیه عملیات به دست مهندسین ایرانى صورت گرفته و من ضمن تقدیر از توجه و مراقبت والاحضرت شاهپور عبدالرضا در انجام امور عمرانى به نام نمایندگان آذربایجان لازم می‌دانم از زحمات مهندس حامى تشکر کنم مخصوصاً در اینجا از دولت و مسئولین امر تقاضا می‌کنم که با در نظر گرفتن این که راه تبریز به رضائیه اگر از تسوج بگذرد 9 فرسخ راه نزدیک کرده و در عین حال چون کنار دریا است بر خلاف راه مرند هیچ وقت بند نمی‌آید در صورتی که همه ساله راه تبریز به رضائیه از مرند سه ماه زمستان قطع می‌شود و

نورالدین امامى- دارند می‌سازند این راه را.

امامى اهرى- در هر حال اگر از تسویج بگذرد این مشکل مرتفع می‌شود موضوع دیگرى را که می‌خواستم عرض کنم شکایتى است که از زارعین ماکو رسیده است راجع به کشت پنبه که به عنوان پیش خرید کرده‌اند که یک ثمن به خسی به آن‌ها داده و محصول پنبه آن‌ها را از آن‌ها بگیرند و این دور از آن رویه‌ای است که الان دولت جناب آقاى رزم‌آرا تعقیب می‌کند چون اگر ما می‌خواهیم این مملکت روى خوشبختى به بیند باید به کشاورزى مملکت رواج داد و براى زارعین حد‌اقل زندگى را فراهم نمود شایسته نیست و دور از انصاف است که الان پنبه قیمتش دو برابر یا سه برابر ترقى کرده به نصف قیمت و به ثلث قیمت بخرند موضوع دیگر موضوع شکایت عده از زارعین آذر شهر است در مورد نرخ توتون و با این که تضمین شده قرار داد بسته‌اند و الان که توتون به دست آمده اداره دخانیات گویا به نصف قیمت می‌خواهد با آن‌ها معامله کند باز در یاین مورد توجه دولت را جلب می‌کنم موضوع سومى را که لازم می‌دانم به عرض برسانم و عرایض خودم را ختم بکنم تلگرافى بود که از دانشجویان دانشکده پزشکى تبریز رسیده بود و آن‌ها تقاضا کرده بودند که وقت ما به بطالت می‌گذرد مخصوصاً تقاضاى اعزام اساتید خارجى را نموده بودند در این قسمت هم مخصوصاً توجه جناب آقاى نخست وزیر و آقاى وزیر فرهنگ را جلب می‌کنم (احسنت)

رئیس- آقاى کشاورز‌صدر.

کشاورز‌صدر- توجه جناب آقاى نخست وزیر و دولت ایشان در امور کشورى چه مسائل خارجى چه امور داخلى مملکت بنده را امیدوار کرد که راجع به این مطلبى که می‌خواهم به عرض برسانم به طور اختصار خاطر دولت را مستحضر و نمایندگان محترم را یاد آور این مطلب بسیار مهم بشوم این موضوع، موضوع بحرین است که مکرر در این جا گفتگو شده است و آقایان نمایندگان حترم احساسات سرشارى ابراز کرده‌اند و دولت‌ها هم، تهم زبانى کرده‌اند و گفته‌اند که ما شروع به این اقدام و تثبیت حق حاکمیت ایران در بحرین می‌کنیم ولى متأسفانه آثارى از آن دیده نشده است اگر آقایان نظر نداشته باشند در دوره 15 آقاى عباس اسکندرى شروع کردند و نمایندگان محترم دیگر از قبیل آقاى محمد‌على مسعودى و عموم آقایان تأیید کردند این مطلب را دولت‌ها هم بلافاصله برخاستند در جواب سؤال آقایان راجع به این مطلب گوشزد کردند که بحرین را ما هم مثل نمایندگان جزء لایتجزاى ایران می‌دانیم و در تثبیت حق حاکمیت ایران اقدام می‌کنیم ولى ابداً آثارى از آن ماندیدیم و نمی‌دانیم از ابتداى دوره 15 تا حالا چه اقداماتى کرده‌اند و چه شده بنده خواستم عرض کنم در این موضوع که هیچ ایرانى تردید ندارد و در وزارت خارجه هم پرونده بحرین و در تواریخ و شواهد تاریخى هم هزار دلیل و براهین راجع به اینکار هست می‌خواستم جناب آقاى نخست وزیر نظرشان را منعطف کنم به این موضوع و آن این است که اگر دولت‌های خارجى با شیخ بحرین که فعلاً مدیر این قطعه‌ای که جزء لاینجزاى ایران است کمک نکنند و غیر مستقیم دولت‌های خارجى تقویت از خود مختارى و هرج مرج بحرین نکنند بحرین جزء ایران است منافعش را هم خود این مجلس شوراى ملى تشخیث می‌دهد و می‌داند چه باید کرد به عقیده بنده دولت توجه به این دو نکته‌ای که عرض می‌کنم بفرمایند من در مجله تهران مصور خواندم یک عده‌ای حالا تعدادش نظرم نیست که چیست عده‌ای انگلیسى در آنجا هستند و یکنفر هم که عکسش را در آنجا گراور کرده‌اند نوشته بود به این که این شخص غیر مستقیم حاکم آن جاست و این شیخ بحرین که مثل عروسک فرنگى است با دست او می‌رقصد و می‌گردد و می‌خوابد و بلند می‌شود و تصمیم می‌گیرد و یک عده‌ای هم آمریکائی‌ها در آن جا هستند اگر آن کمپانى آمریکایی که نفت بحرین را یعنى نفت ایران را در بحرین به خلاف حق با شیخ گفته گو کرده‌اند و استخراج کرده‌اند و این منافع سرشار ما که باسیتى در این بنادر جنوب ما براى این مردم تراخمى مالاریایى بدبخت ما مصرف بشود می‌برند و می‌خورند و یک چیزى هم به آن شیخ بحرین می‌دهند (صحیح است) چه باید کرد باید این دو عمل را کرد جناب آقاى نخست وزیر می‌بایستی که همان طوری که راجع به قرار داد بازرگانى شوروى ایران موفقیت پیدا کردید و اسباب کمال مسرت است همان قسم امیدواریم به خواست خداوند متعال حق از دست رفته ما را از شرکت نفت خواهید گرفت همان طور و به همان کیفیت هم راجع به بحرین اقدام کنند یعنى از جلسه استدعا می‌کنم از همین جا که آقاى نخست وزیر بلند شدید جنابعالى مرد با اراده و با تصمیمى هستید تشریف ببرید به وزارت خارجه به امید مذاکرات سیاسى ملایم عادى وزارت خارجه نباشید در اطاق وزیر خارجه بنشینید پرونده را بخواهید و به دولت انگلستان یاداشت بدهید که آقا شما دوست ما هستید با ما هم پیمانید ما در جمیع مسائل با شما همکارى کردیم خصوصاً در زمان جنگ و حمایت کردیم از شما و وجود ما باعث پیروزى شما شد بنابراین به چه علت شما یک شیخى را عروسک کردید و بر پا کردید و اسباب شده‌اید که حق ما پایمال شود البته ممکن است جواب بدهد آقا به ما مربوط نیست خود جنابعالى بهتر می‌دانید زبان سیاسى را آگاهید با آن‌ها صحبت کنید و با آن بیان نرم و سوپلسى که خودتان دارید قانعشان کنید که لوطیانه دست از سر بحرین بردارند ما هم با آن‌ها معارضه‌ای نداریم آقاى نخست وزیر می‌دانم انجام این امر را گذاشته‌اید براى شاهکار آخرى خودتان منتها بنده تقاضا می‌کنم از الان شروع کنید و با آن‌ها صحبت کنید و انگلیس‌ها را قانع کنید که دست از این تحریک باطنى بردارند و از اینجا اگر آن‌ها دست برداشتند بدانند.

 رئیس- آقاى کشاورز‌صدر وقتتان تمام شد.

رئیس- اقاى کشاورز‌صدر تمام شد.

کشاورز‌صدر- الان تمام می‌شود.

پنج دقیقه دیگر مانده.

 رئیس- پنج دقیقه نمی‌شود یک دقیقه ممکن است.

کشاورز‌صدر- این است که استدعا می‌کنم این موضوع را مذاکره بفرمایید و مداخله این‌ها را به یک کیفیتى سلب بکنید مطلب دیگر این که بلا در‌‌‌نگ اخطار بفرمایید به آن کمپانى آمریکایی در آنجا که دینارى به شیخ بحرین نباید بدهد و اگر آنچه را هم دادند. (یک نفر از نمایندگان- قشون ببرند) قشون را بگذارید بماند براى بعد. ما جنگ نداریم اخطار بفرمایید که شما سهمیه نباید به این‌ها بدهید. این‌ها مالک بحرین نیستند. شیخ بحرین رسمیت ندارد. حق ندارد مگر با اجازه دولت ایران و آنچه هم دارید ما بعد از آن مراجعه می‌کنیم به شوراى امنیت و از ایشان مطالبه می‌کنیم و آن وقت وقتى که این مقدمات را درست کردید یک تلگراف کنید و شیخ را بخواهید خودش می‌آید و حاجت به قشونکشى نیست آن برادران ما در بحرین خودشان بحرین را دارند نهایت انگلیس‌ها تحریک می‌کنند و آمریکائی‌ها را هم متذکر بشوید که سهمیه نفت را به آن‌ها ندهند کار درست می‌شود.

مکى- بنده مطابق ماده 90 اخطار دارم.

رئیس- بفرمایید.

مکى- بنده یک توضیحى می‌خواستم راجع به بیانات جناب آقاى اسلامى بدهم.

جمال امامى- آقا موضوع استیضاح دارد لوث می‌شود آخر جلسه که استیضاح نمی‌شود کرد.

رئیس- استیضاح در یک جلسه لازم نیست تمام شود ممکن است باقیش براى جلسه بعد بماند بفرمایید آقاى مکى.

 مکى- بنده می‌خواستم توجه آقایان نمایندگان محترم را به بیانات جناب آقاى اسلامى که صدى نود و نهش مورد تأیید و تصویب و تصدیق همه نمایندگان محترم هست (صحیح است) جلب کرده باشم فقط ایشان یک موردى را فرمودند که کمیسیون تشریفاتى نفت معلوم نیست چه کار می‌کند خواستم به ایشان و همه نمایندگان محترم عرض کرده باشم که کمیسیون نفت به شهادت صورت جلساتش که هست هفته‌ای سه ورز تشکیل می‌شود: شنبه، دوشنبه، چهارشنبه بعضى از روزها شده که این کمیسیون شش ساعت 7 ساع متوالى در شور و مذاکرده بوده اخیراً هم استدعا کردند ضمن یکى از جلسات که هر یک از آقایان نمایندگان محترم

+++

مایل باشند آنجا سرافراز بکنند ما بسیار متشکر می‌شویم خیلى از نمایندگان محترم نظیر جناب آقاى اسکندرى، آقاى شوشترى، آقاى کشاورز‌صدر و خیلى دیگر آقاى فولادوند آقاى مهدوى و خیلى دیگر سر افراز می‌کنند و ما خیلى خوشوقت هستیم که می‌نشینند و از نزدیک کار کمیسیون را می‌بینند ولى چرا تا ولى چرا تا حالا کمیسیون گزارش به مجلس نداده است و چرا جراید و افکار عمومى را در جریان نگذاشته است یک موضوع بوده و آن تصمیم اول کمیسیون بوده است که هنگامى که براى کمیسیون معلوم نشده است هیچگونه اطلاعى به خارج داده نشود.

بنده با این تصمیم آن روز هم مخالف بودم و در جلسه اسبق هم عرض کردم که ملت ایران باید از این اسناد ذى قیمتى که در این پرونده هست مطلع بشود (صحیح است) و به عقیده بنده هم باید یک کتاب سفید از این اسنادى که در کمیسیون نفت هست چاپ بشود و در دسترس ملت ایران گذاشته شود تا ملاحضه کنید که شدکت نفت انگلیس و ایران چگونه قلاده اسارت و زنجیر بردگى و اسارت سیاسى و اقتصادى و اجتماعى را می‌خواهد به گردن ملت ایران بیندازند و چه دسایس و نیرنگ‌هایى به کار برده است و این کتاب را پس از آن که رأى کمیسیون معلوم شد که روز شنبه خواهد بود بنده خیال می‌کنم در دسترس آقایان خواهد بود و اگر مجلس تصویب کند و موافق باشد ما این اسناد را منتشر خوایم کرد.

رئیس- در جلسه گذشته لایحه یعنى طرح فورى گرانفروشان در دستور بود.

پیشنهادات زیادى رسیده و موضوع دو دوازدهم از سنا برگشته (شوشترى- دو دوازدهم را رأى بگیرید)

صفوى- بنده پیشنهادى کردم.

رئیس- آن قسمت گرانفروشان چه باید بشود؟

یک نفر از نمایندگان- بعد از استیضاح.

رئیس- بسیار خوب اول رأى دو دوازدهم را می‌گیریم.

شوشترى- جناب آقاى رئیس قرار بود هفته یک روز براى جواب سؤالات تعیین بفرمایید و دوشنبه را هم تعیین فرمودید.

رئیس- اگر مجلس موافق باشد هر دوشنبه براى این کار تخصیص داده می‌شود.

آشتیانى‌زاده- براى بعد از ظهر دوشنبه بگذارید. دوشنبه قبل از ظهر کمیسیون است.

رئیس- چون طرح گرانفروشان هم در دستور بود اگر آقایان موافقت بفرمایند امروز لایحه گرانفروشان تمام بشود (صحیح است) و امروز رأى به دوازدهم داده بشود و یک دو لایحه فورى است که آقاى وزیر فرهنگ دارند و چندین مرتبه است آمده‌اند به آن‌ها هم رأى گرفته بشود (صحیح است) و روز یکشنبه بدون طق قبل از دستور براى استیضاح باشد (صحیح است) اگر آقایان موافقت بفرمایند اینطور بشود.

نورالدین امامى- بعد از استیضاح، آقاى رئیس باید بودجه بیاید و الا ما هیچ چیز دیگر رأى نمی‌دهیم.

مکى- بودجه اگر مطرح نشود نفت به مجلس نمی‌آید اول نفت.

آشتیانى‌زاده- قانون حکومت نظامى همه چیز مقدم است.

4- تصویب فوریت لایحه ملى نمودن دبیرستان‌ها.

رئیس- آقاى صدر‌زاده هنم پیشنهادى کردند که قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

تمنى می‌کنم نسبت به فوریت لایحه ملى نمودن دبیرستان‌ها رأى گرفته شود.

رئیس- این مذاکر اتش شده و فوریت دارد یک فوریت دارد و می‌رود به کمیسیون (یک نفر از نمایندگان- مخالفى نیست) (ملکى- با فوریتش مخالفم) مذاکراتش تمام شده باید رأى گرفته شود یک فوریت لایحه فرهنگ قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد به کمیسیون فرستاده می‌شود.

5- اخذ رأى نسبت به لایحه اجازه پرداخت دو دوازدهم بودجه کل کشور و تصویب آن.

رئیس- حالا باید به دو دوازدهم رأى گرفته شود (اردلان- جناب آقاى رئیس اجازه بفرمایید گزارشش قرائت شود) گزارش مجلس سنا قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوارى ملى در جواب نامه شماره 7099 راجع به لایحه اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت آبان و آذر ماه 1329 که براى اظهار‌نظر به مجلس سنا ارسال شده بود لایحه مزبور در جلسه روز چهار شنبه یکم آذر 1329 مطرح و با اظهار‌نظر موافق عیناً به تصویب رسید.

رئیس سنا- سید حسن تقى‌زاده.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به لایحه دو دوازدهم آقایان موافقین ورقه سفید می‌دهند.

اسامى آقایان نمایندگان به شرح زیر براى دادن رأى قرائت می‌شود.

رأى دهندگان آقایان: آشتیانى‌زاده، مکى، ابریشم کار، اردلان، مجتهدى، صدرى، وهاب‌زاده، بوداغیان، بهادرى، دکتر کیان، امامى اهرى، نورالدین امامى، غلامرضا فولادوند، دکتر مصباح‌زاده، حکیمى، قاسم فولادوند، اورنک، صفوى شوشترى، بهبهانى، فتحعلى افشار، عزیز زنگنه پالیزى، سرتیب زاده، امینى، نریمان، دکتر بقایی، عبدالقدیر آزاد، دکتر نبوى، حاذقى، عماد تربتى ارباب، نبوى، سلطان‌العماء، پیراسته، مهدوى، اسلامى، گودرزى، کشاورز‌صدر، دکتر جلالى، ملک‌مدنى، دولتشاهى، دکتر راجى، صالح، حائرى‌زاده، ناظر زاده، طاهرى، سود‌آور، مکرم، موسوى، عباسى، افشار صادقى، قرشى، بزرگ‌نیا، قبادیان، دکتر کاسمى، ظفرى، غضنفرى، گنابادى، محمد گرگانى، سلطانى، دکتر علوى، فرامرزى، معدل، آبکار، شادلو، منصف، رضوى، امیر نصرت اسکندرى، رفیع، شکرایى، کهبد، موقر، مخبر فرهمند، سالار بهزادى، برومند، رضوى، عرب شیبانى، معین‌زاده، ناصر ذرالفقارى، خسرو قشقایی، کوراغلى، امیر افشارى، دهقان، ارباب گیو، مرتضى حکمت، دکتر برال، محمد‌على مسعودى، صدر زاده، دکتر سید امامى، شهاب خسروانى،

 (اخذ و استخراج آراء به عمل آمده پس از شمارش نتیجه به قرار ذیل از طرف مقام ریاست اعلام شد)

رئیس- لایحه دو دوازدهم با 84 رأى موافق از 89 نفر عده حاضر تصویب شد.

اسامى موافقین- آقایان: خسرو قشقایی، دکتر مصباح‌زاده، وهاب‌زاده، غضنفرى، ابریشم کار، عزیز اعظم زنگنه، دکتر کاسمى، دکتر علوى، معدل، رضوى، منصف، اسکندرى، دولتشاهى، معین‌زاده باقرى، حاذقى، ارباب، امینى، افشار، حکمی، شوشترى، صفوى، سرتیب‌زاده، نور الدین امامى، ناصر صدرى، دکتر کیان، اور‌نگ، سعید مهدوى، پالیزى، پیراسته، گودرزى، دکتر راجى، دکتر جلالى، ماک مدنى، ناظر‌زاده، عمار تربتى، مکرم، بزرگ‌نیا، گرگانى، اردلان، عبدالحسین مجتهدى، افشار صادقى، ظفرى، گنابادى، عباسى، محسن طاهرى، سود‌آور، موسوى، قرشى، قبادیان، امامى اهرى، بوداغیان، نبوى، دکتر نبوى. غلامرضا فولادوند، بهادرى، امیرى قراگزلو، قاسم فولادوند، سلطانى، کشاورز‌صدر، ناصر ذوالفقارى، فرامرزى، شهاب خسروانى، محمد‌على مسعودى، دکتر سید امامى، بهبهانى، موقر، مخبر فرهند، شکرایی، کهبد، عرب شیبانى، سالار بهزادى، برومند، دکتر طاهرى، قهرمان، شادلو، کور اغلى، على محمد دهقان، آبکار، گیو، صدر‌زاده، مرتضى حکمت، دکتر برال، افشارى. ورقه سفید علامت 3 برگ.

6- معرفى آقایان وزیر کشور و وزیر کار به وسیله آقاى نخست وزیر.

رئیس- آقاى نخست وزیر.

نخست وزیر- بنده می‌خواستم دو نفر از وزراى جدیدى که جدیداً در کابینه داخل شده‌اند حضور آقایان محترم معرفى بکنم جناب آقاى امان الله اردلان به سمت وزارت کشور جناب آقاى اسد الله علم به سمت وزارت کار (آزاد- مگر آدم قحط بود اردلان را آورده‌اید آقا؟) (نورالدین امامى- خیلى آدم خوبى است آقا) آزاد- خیلى آدم ناپاکى است آمد تبریز آبروى شما را به باد داد.

شوشترى- مجلس متناسب با این حرف‌ها نیست.

آزاد- خیلى متناسب است.

7- به عقیده مذاکره در طرح راجع به قانون کیفر گرانفروشان و خاتمه آن.

رئیس- طرح گرانفروشان مذاکراتش به عمل آمده و دیگر کسى اجازه نخواسته است و بنا‌بر‌این پیشنهاد اتش قرائت می‌شود. پیشنهاد آقاى غلامرضا فولادوند قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم اشخاصى که طبق این قانون (یک نفر از نمایندگان- قانون 17 شهریور نه این قانون) به مجازات شلاق زدن محکوم شده‌اند و تا‌کنون

+++

مفاد حکم درباره آن‌ها اجرا نشده حکم در به اره آن‌ها اجرا نگردد.

رئیس- آقاى فولادوند.

فولادوند- به طور مقدمه عرض می‌کنم براى این که ذهن آقایان نمایندگان محترم مسبوق باشد یکى از همکاران محترم پیشنهاد کرده است که فقط کیفر شلاق و قطعیت دادنامه لغو شود که بعد به موقع خودش جناب آقاى مخبر فرهمند توضیح خواهند داد یعنى مجازات حبس با تجدید نظر بماند در این قانون و جناب آقاى وزیر دادگسترى هم موافقند اما پیشنهاد بنده این است که چون مجلس با شلاق زدن مخالف است اشخاصى که فعلا محکوم به ضرب شلاق و حبس و بستن در مغازه یا جریمه نقدى شده‌اند، آنهایی که محکومیت به ته ضربه شلاق دارند اگر تا اکنون اجرا نشده است از تاریخ تصویب این قانون اجرا نشود. (شوشترى- آقا باید این مجازات‌ها تعمیم پیدا کند نه مال چهار تا ضعیف)

رئیس- آقاى مکى مخالفید (مکى- مخالفم) بفرمایید.

مکى- بنده خیال می‌کنم این پیشنهاد اصولا ضرورتى ندارد قانون وقتى وضع می‌شود عط بماسبق نمی‌کند اگر کسى در گذشته شلاق خورده یا محکوم شده گذشته و وقتى این قانون از این تاریخ تصویب شد دیگر احتیاجى ندارد، دیگر شلاقش نمی‌زنند و چون ممکن است که در این مورد یک دسته به خصوص از گردن کلفت‌ها محکوم به شلاق شده باشند و بخواهند معافشان بکنند بنه عرض می‌کنم همان طور که آن سبزى فروش‌ها محکوم به شلاق شده و خورده‌اند این‌ها مجازات بشوند.

امامى اهرى- اجازه مى‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

امامى اهرى- مطابق قانون مجازاتى که ما داریم وقتى که یک مجازات خفیفى گرفته شد یعنى قانونگذار آمد مجازات خفیفى تعیین کرده آن مجازات خفیف در به اره سایرین هم اعمال می‌شود.

 صدرزاده- آن در مورد رسیدگى است آقاى امامى نه در مورد حکم این طور نیست.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى فولادوند آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

پیشنهاد آقاى مخبر فرهمند قرائت می‌شود. به شرح زیر قرائت شد.

تبصره- وزارت دادگسترى موظف است لایحه عادلانه‌ای براى جلوگیرى از گرانفروشى تقدیم مجلس نمایند.

رئیس- آقاى مخبر فرهمند.

مخبر فرهمند- بنده یک تبصره دیگرى را پیشنهاد کرده‌ام و این را پس می‌گیریم، آن یکى را قرائت بفرمایید.

رئیس- پیشنهاد آقاى پیراسته قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده زیر را پیشنهادم نمایم: مجازات گرانفروشان مقرر در ماده واحده مصوب 7 شهریور 1322 فقط منحصر به حبس و مجازات نقدى خواهد بود و احکام دادگاهی کیفر گرانفروشان قابل رسیدگى در دادگاه شهرستان خواهد بود. دادگاه شهرستان مکلف است خارج از نوبت و حداکثر ظرف مدت 5 روز به این موارد رسیدگى نماید رأى دادگاه شهرستان قطعى است.

تبصره- هر یک از قضات و کارمنداد دولت که مأمور اجراى این قانون هستند در صورتی که بی‌جهت و بنا به نظر شخصى معترض اشخاص بشوند به حبس تأدیبى از شش ماه تا سه سال و انفضال ابد از خدمت دولتى محکوم خواهند شد.

رئیس- آقاى پیراسته.

پیراسته- عرض کنم استدعا می‌کنم توجه بفرمایید چون باید رأى بدهید. (دکتر کاسمى- معلوم نیست رأى بدهیم) با لاخره باید رأى بدهید همان طور که در جلسه گذشته هم به عرض آقایان رساندم که این قانون کیفر گرانفروشان یک قانونى است که با حسن نیت تنظیم شده ولى متأسفانه در عمل دیدیم که بسیار ظالمانه است و غالباً درباره اشخاص ضعیف اجرا می‌شود به علاوه مجازات شلاق حالا دیگر متناسب با این عصر و زمان نیست از یک طرفى نمی‌شود دست یک عده کسبه‌ای که ممکن است بین آن‌ها متجاوز زیاد پیدا شود باز بگذاریم و هر چه دلشان می‌خواهد بکنند و خلاء نباید تولید بشود بسیار خوب مى‌گویید با این که مجازات شلاق بد است خیلى هم بد است مى‌گویید با این که چطور یک کسى که یک جنحه کوچک مرتکب شده و محکمه محکومش کرده به 11 روز حبس قابل ابتباع از قرار روزى 5 ریال این حکم هم استیناف داشته باشد و هم تمیز ولى آن کسی که باید شلاقش بزند نه استیناف داشته باشد و نه تمیز این حرف بسیار صحیح است ولى از یک طرفى هم نمی‌شود طمع اشخاص جلویش را نگرفت به هیچ وجه جلو این کار را نمی‌شود گرفت و اگر ما بخواهیم آقایانى که این طرح را امضاء کرده‌اند اگر بگذرد و هیچ جایش نگذارند نتیجه‌اش این خواهد بود که دست یک دسته کسبه بى‌انصاف باز باشد بنده پیشنهادى کردم جمع بین همه نظرها اولا قانون کیفر شلاقش که واقعاً متناسب با این عصر و زمان نیست برداشته شود راجع به بقیه احکام هم قابل تجدید‌نظر در دادگاه شهرستان باشد چون محاکم گرانفروشان دادگاه کیفر گران فروشان دادگاه بخش است و تابع نظر رئیس دادگاه‌های بخش تهران است بنابر این مثل بقیه احکام بخش که قائل شده‌اند که در دادگاه شهرستان تهران قابل تجدید‌نظر است بنا به راین بنده پیشنهاد کردم که این احکام هم قابل تجدید نظر در دادگاه شهرستان باشد و دادگاه شهرستان هم مکلف باشد که در ظرف پنج روز خارج از نوبت به آن احکام رسیدگى بکند هم نظر این دسته‌ای که پیشنهاد کرده‌اند شلاق از بین برود تأمین می‌شود و هم نظر یک دسته یی که بنده جزو آن‌ها هستم که معتقدند که نباید دست کسبه را که براى هر پیر زن بدبخت و بیچاره یی اسباب زحمت ایجاد کنند باز باشد تأمین می‌شود بنده همین را پیشنهاد کرده‌ام و پیشنهاد بهترین هم تهیه کرده‌ام و آن این است که احکام قابل تجدید نظر هم باشد (آزاد- اگر قابل تجدید‌نظر شد همه بیچاره‌ها محکوم هستند و گردن کلفت‌ها تبرئه می‌شوند) آقا این چه نظرى است بازپرسى که در دادگاه شهرستان است غیر از این رأى می‌دهند بنابراین با این نظر، نظر آقایان تأمین است و بدانید که اگر شما خلاء ایجاد بکنید بلافاصله زندگى در تهران گران خواهد شد بنده اینجا عرض می‌کنم با کمال صراحت آقایان را شاهد می‌گیرم از پشت تریبون اعلام می‌کنم که اگر شما قانون را لغو بکنید و چیزى جایش نگذارید زندگى یک مرتبه ده برابر در تهران گران خواد شد و بسته به میل آقایان است بنده اصرارى هم ندارم.

رئیس- آقاى جمال امامى.

جمال امامى- آقایان همه می‌دانید این قانون را به عنوان زکوة دادیم براى یک قانون دیگرى که گذراندیم این زکاتش نتیجه عملش هم این است که یک عده‌ایى شلاق نخوردند و یک عده مأمورین دولت هم پول نگیرند حالا شما اگر بخواهید قانون وضع براى این عمل این بهترین قوانین است منتهى اجرا نمی‌شود بسیار قوانین هم اجرا نمی‌شود دیگر این را برداشتن یک قانون دیگرى جایش گذاشتن که این منظور ما نیست یک زکوتى می‌دهید اینرا رأى بدهید تمام بشود برود آقا (اسلامى- خمس است)

پیراسته- یک دفعه بفرمایید پیشنهاد بنده را بخوانند.

اردلان- زکوة چى آقا؟

رئیس- آقاى کشاورز‌صدر.

کشاورز‌صدر- بنده مفاداً با پیشنهاد آقاى پیراسته موافقم ولى از ایشان متعجبم که چرا رفته‌اند براى قاضى هم یک مجازاتى قائل شده‌اند براى خاطر یک چیزى. مطابق اصول براى تخلف قضاوت قوانینى داریم بنا به را این ضرورت ندارد که این قسمت باشد و به عقیده بنده پیشنهادى داده‌اند آقاى مخبر فرهمند و آن مفاداً این است که خود بنده هم یک پیشنهادى کردم که شلاق زدن موقوف بشود، مجازات‌ها هم قابل پژوهش باشد و این را هم باز اعتقاد دارم که جنابعالى موافقت کنید که از یک ماه حبس به بالا و الا اگر یک روز، دو روز، یک هفته حبس را بخواهیم قابل پژوهش باشد 20 شعبه استیناف باید تشکیل بدهیم و با این پیشنهاد آقاى مخبر فرهمند نظر شما تأمین می‌شود و این مجازات قاضى و آن تربیتى که جناب عالى در ضمن این پیشنهاد گفتید این محتاج مطالعه در کمیسیون است آقاى وزیر دادگسترى هم خواهش می‌کنم که راجع به این موضوع توضیح بدهند که آقاى پیراسته هم قانع شوند و پیشنهاد خودشان را در این خصوص پس بگیرند.

اردلان- بنده اخطار نظامنامه‌یی دارم.

رئیس- طبق کدام ماده؟

اردلان- ماده‌اش را پیدا نکردم مبنى بر این که پیشنهاد باید مربوط است. این تجدید‌نظر براى این احکام است.

پیراسته- آقاى رئیس بنده قسمت اخیر پیشنهاد خود را پس می‌گیرم، تبصره‌اش را پس می‌گیرم. تقاضا می‌کنم که رأى گرفته شود.

اردلان- آقا اجازه بفرمایید بنده توضیح می‌دهم

+++

 رئیس- پیشنهاد مجدداً قرائت می‌شود

 (مجدداً به شرح سابق قرائت شد)

اردلان- اجازه بفرمایید دو کلمه عرض کنم.

رئیس- این چطور مربوط نیست، شما اصلا به چه مناسبت می‌خواهید حرف بزنید!

اردلان- طرحى تهیه کردم که قانونى لغو بشود اصلا در اصل قانونش ما بحث نمی‌کنیم که پیشنهاد راجع به قانون بدهند، یک طرحى تهیه کردیم که قانون لغو بشود اصلا هیچ مربوط نیست تا که پیشنهادات مطرح شود هیچ کدام از این پیشنهادها وارد نسیت.

صدر‌زاده- ارتباط دارد ولى رأى نمی‌دهند.

رئیس- می‌خواهیم رأى بگیریم آقایان بیرون نروند، چه باید کرد با این ترتیب!

دکتر بقایی- نظامنامه را اجرا بفرمایید. بنده نوشتم، اخطار کردم جز جریمه چیزى نیست، (در این موقع عده کافى شد) رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى پیراسته من خواهش می‌کنم آقایان نیم ساعت بیرون تشریف نبرند تکلیف این قانون معلوم شود، آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد، پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم این تبصره اضافه شود، دولت مکلف است در ظرف یک ماه لایحه‌ای که متناسب با وضع زمان باشد پیشنهاد کند معدل.

رئیس- آقاى معدل بفرمایید.

معدل- بنده خلاصه پیشنهادم این است که این شلاق زدن که موقوف می‌شود آن چیزى که باید جانشین بشود ما فى المجلس آن نمی‌توانیم چیزى پیشنهاد کنیم که با تمام موازین و مقررات تطبیق کند. دولت برود و بنشیند و در مدت یک ماه آنچیزى را که منتبق با این عصر و زمان می‌داند آن را بیاورد پیشنهاد کند ما آن را جانشین این قانون بکنیم اما ضمن این عرض توچه آقایان را هم به یک نکته اصلى معطوف می‌کنم یعنى از این فرصتى که به دست افتاده استفاده می‌کنم با بحث روى شلاق زدن چند نفر گرانفروش در شهرها این علاج درد ما را نم کند ما باید یک محیطى به وجود بیاوریم که در آن دزدى و تجاوز و تعدى نشود اگر این محیط به وجود آمد خود آن گرانفرش و متعدى و متجاوز هم به سر جایش خواهد نشست اینقدر فشار آوردن روى این موارد کوچک اصلاح اساسى نیست تجاوزهاى بزگ متعدی‌های گردن کلفت و آنهایی که به حقوق ضعفا و به حقوق اجتماعى تجاوز می‌کنند باید وسیلهیی فراهم بیاوریم که آن‌ها سرجایشان بنشینند (صحیح است) اگر اصل اجرا شد این قسمت‌های کوچک هم پشت سر آن اصلاح می‌شود حالا هم تصور می‌کنم اختیار قانونگذارى را یعنى به جاى این مجازات شلاق زدن این را بدهند به دولت که این را بیاورد با مطالعه و ما ارجاع به کمیسیون دادگسترى بکنم، آنجا بنشینند و مطالعه کنند و سر جاى این یک چیز دیگر وضع بکنند.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى مخالفید.

ملک‌مدنى- موافقم.

رئیس- آقاى شوشترى بفرمایید.

شوشترى- بسم الله الرحمن الرحیم همه آقایان این معنى را متفقند که هر وقت در هر پیش آمدى اگر ارزاق عمومى یا ما یحتاج زندگانى مردم به نحوى از انحاء بالا رفت پائین آورد نشر دیگر کار حضرت قبل است. مشکل است از عهده ما ساخته نیست این شلاق زدن را نه مجلس و نمایندگان محترم و همه مردم دانشمند و غیر دانشمند با این عمل قبیع مخالفند ولى آنچه که پیشنهاد داده جناب آقاى معدل نماینده محترم این وضعیت را طورى می‌کند در این یک ماه ما که می‌دانم تا 3 ماه دیگر وقت موفق هم نمی‌شود به نچنین قانونى وقتی که سطح زندگانى از دیروز گران شده است بروید کاهو بخرید ببینید گران شده است یا نه؟ پریروز که عرض کردم بگذارید یک شورى بشود براى این بود که مطالعه بشود همین قانون را حفظ کنیم با برداشتن شلاق البته ما مخالفیم با شلاق زدن. شلاق باید برداشته شود ولى بقیه قانون با اعتبار خود باقى بماند تا آن که دولت و ما سر فرصت براى تأمین فکر جناب آقاى معدل و تمام نمایندگان محترم قانون تعمیمى بیاوریم (صحیح است) که به گردن کلفت محتکر متعدى ظالم هم على السوى قابل اجرا باشد و اجرا بشود و از این جهت بنده خودم پیشنهادى تقدیم کرده‌ام که کلمه و عبارت شلاق را برداریم و بقیه قانون با اعتبار خودش بماند.

مخبر فرهمند- آن پیشنهاد بنده را بخوانید تا کار تمام بشود.

شوشترى- پیشنهاد بنده را بخوانید کار تمام است.

معدل- بنده یک توضیحى داشتم.

رئیس- دیگر توضیح مورد ندارد.

معدل- آقاى این توضیح کمک می‌کند به تصویب شدن پیشنهاد.

رئیس- دیگر چه باید کرد یک دفعه یک دفعه توضیح کافى می‌توانید بدهید رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى معدل آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد.

پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. به شرح زیر قرائت شد.

پیشنهاد می‌کنم قانون مجازات گرانفروشان با حذف ضربه شلاق و همچنین تبصره 2 به قوت خود باقى بماند مخبر فرهمند

 (یکى از نمایندگان- پیشنهاد خوبى است)

رئیس- آقاى مخبر فرهمند بفرمایید.

مخبر فرهمند- اجازه بفرمایید عرض کنم همین طور که مى‌گوییم قانون غیر عادلانه یعنى شلاق زدن خوب نیست (صحیح است) از طرف دیگر هم بایستى که به آن مصرف‌کننده و خریدار هم توجه بکنیم (صحیح است) به نظر بنده قانونى که بنده مراجعه کردم اگر آقایان اجازه بفرمایند میخانم براى استحضار خاطرشان (غلامرضا فولادوند- آقاى مخبر فرهند استدعا می‌کنم خلاصه بفرمایید همه هم خسته هستند) (شوشترى- تصور می‌کنم جناب آقاى مخبر همه موافقند) ضربه شلاق را برمی‌داریم و تبصره 2 هم که احکام قطعى است یعنى یک نفر سوار اتومبیل می‌شود می‌رود دور می‌زند هم کس را خواست ممکن است گران فروش هم نباشد محکومش می‌کند در همان خیابان هم شلاقش می‌زنند می‌رود پى کارش آن را هم برمی‌داریم موضوع شلاقش که در این دنیاى امروز به نظر بنده چیز خیلى بدى است براى مملکت ما و بعد هم مجال نمی‌دهند که آدمى را که واقعاً ممکن هم هست که بی‌جهت محکومش کرده باشند دادگاه بخش کفایت می‌کند و رسیدگى می‌کند به نظر من این دو موضوع را حذف کنیم (صحیح است) بقیه قانون به جاى خودش خوب است و باقى باشد.

رئیس- آقاى وزیر دادگسترى.

وزیر دادگسترى- بنده تبصره دوم را اگر از پیشنهاد حذف بفرمایند که قطعى باشد بنده موافقم.

رئیس- آقاى صدر‌زاده.

صدر‌زاده- عرض می‌کنم مخالفتی که بنده با این پیشنهاد دارم از نقطه‌نظر پژوهش است چون این قانون فعلى که الان مورد بحث است و ما تقاضاى الغایش را کردیم از دو نقطه‌نظر مورد نظر نمایندگان محترم واقع شده یکى اسن است که ضربه شلاق را در اینجا جزو مجازات قرار داده مجازات‌های بدنى البته مورد قبول نمایندگان نیست. دوم این که این احکام قطعى است و قابل پژوهش نیست بنده می‌خواستم تمنى بکنم از جناب آقاى مخبر فرهمند که مخصوصاً این نکته را هم قید بفرمایند در این پیشنهادشان که احکامى که صادر می‌شود از دادگاه کیفر گرانفروشان مطابق سایر احکام محاکم فقط قابل پژوهش باشد

رئیس- آقاى وزیر دادگسترى.

وزیر دادگسترى- در جلسه گذشته خدمت آقایان عرض کردم که دولت هم با این پیشنهاد و این طرح موافق است و خواهش کرده بودم که مجالى هم باشد حالا که این قانون را الغا می‌خواهید بکنید به جاى این قانون مجازات دیگرى هم وضع بشود براى این که گرانفروشى امر ناصوابى است آقایان هم قبول فرمودند و حالا بنده با این پیشنهاد آقاى مخبر فرهمند در صورتی که قسمت آخرش را حذف بفرمایند موافقم و آن راجع به قطعیت احکام است آقایان توجه دارید اگر بنا شود احکام قطعى نباشد تا موقعى که تمام مراحل را در دادگسترى طى کند مدت‌ها فاصله خواهد شد (صحیح است) و اثر مجازات کم خواهد بود و این نظری که آقایان دارند نمی‌شود (صحیح است) بنده با این کیفیت یعنى با این شرط که اگر آن پیشنهاد را با این طریق اصلاح بفرمایید بنده موافقم یعنى احکام قطعى باشد و فقط ضربه شلاق حذف شود.

مخبر فرهمند- بنده حبس کمتر از دو ماه را موافقیم قطعى باشد.

وزیر دادگسترى- بنده هم با این اصلاح موافقم که کمتر از دو ماه قطعى باشد.

رئیس- آقاى رضوى.

رضوى- عرض کنم پریروز هم بنده عرض کرم خدمت آقایان که در عین حال که مجازات‌های بدنى متناسب با این دوره نیست ولى رعایت حال ضعفا و بیچارگان در هر اصلى باید وجه همت تمام اشخاص صلاح‌دوست باشد به خصوص آقایانى که

+++

معتقد این موضوعند که براى ملت و امت وسیله رفاه را باید در نظر بگیرند و فراهم بکنند و اگر بنا می‌شد که ما از نظر این که شلاق زدن بد است از آن خواستیم صرف نظر کنیم و بعد از طرفى هم هیچ وسیله‌ای براى افراد بدو کم فروش و نا صالحى که در بین این‌ها است مجازاتى قائل نشویم به نظر من ما کار صواب و درستى انجام نداده‌ایم و آن‌ها را مسلط کرده‌ایم به یک دسته از مردم ضعیف‌تر زیرا افراد متمکن هیچ وقت سر و کارشان با کسی کم‌فروش نمی‌افتد آن‌ها اولا رعایتى از یک شاهى و صد دینار کم و زیاد ندارند و در ثانى هم غالباً اجناس خودشان را از دست اول در سر موقع می‌خرند و دیگر سر و کار روزانه به بازار ندارند کسانی که می‌روند در دکان بقال و عطار و متاع خرد می‌خرند کم فروشى و گران فروشى در به اره آن‌ها تاثیر دارد که این‌ها ضعیفند و بیچاره و بد‌بخت به این جهت بنده این پیشنهاد را خدمت آقایان عرض می‌کنم که همین طور که آقاى مخبر فرهمند پیشنهاد کردند موافقت بفرمایند از قانون فعلى تنها موضوع شلاق زدن ملغى شود و باقى به قوت خود باقى باشد و حتى بنده معتقدم آقایانى که پیشنهاد پژوهشى می‌کنند بى‌لطفى می‌فرمایند زیرا یک حسن مجازات این است که نزدیک به موقع گناه انجام بگیرد (صحیح است) و الا اگر بنا شد 3 ماه یک مجازات طول بکشد آن وقت این شخص فراموش می‌شود این که اصلا چنین کارى کرده بوده یا به فرض یک وقت به 10- 12 روز حبس قابل ابتیاع حکومت شدن آن شخصى که شکایت کرده از موضوع آگاه می‌شود و نه براى آن کم‌فروش یا گرانفروش تأثیرى دارد از این نظر تقاضا می‌کنم موضوع شلاق زدن حذف شود و بقیه قانون به قوت خود باقى بماند.

غلامرضا فولادوند- آقاى رئیس بنده یک توضیحى دارم اجازه مى‌فرمایید همین جا یک کلام عرض کنم چون موضوع مهم است براى این که روشن شود.

رئیس- یک موافق و یک مخالف صحبت کرده رأى می‌خواهد همان طورى که آقاى وزیر دادگسترى توضیح فرمودند.

فولادوند- اجازه بفرمایید یک کلام عرض کنم.

مکى- وزیر دادگسترى خودش بندبیی است می‌گوید پژوهش نباشد.

رئیس- مجدداً قرائت می‌شود آقایان توجه بفرمایند پیشنهاد آقاى مخبر فرهمند این است. قانون کیفر گرانفروشان با حذف ضربه شلاق و همچنین تبصره 2 به قوت خود باقى است.

رئیس- تبصره 2 چیست؟

صدر‌زاده- تبصره دو این است که حکم قطعیت.

شوشترى- بنده پیشنهاد تجزیه می‌کنم.

غلامرضا فولادوند- این نیست عرض می‌کنم دارید رأى غلط می‌گیرید آقاى وزیر دادگسترى فرمودند که حبس از دو ماه کمتر قطعى باشد آقاى مخبر فرهمند هم پذیرفتند.

رئیس- آقاى وزیر دادگسترى توضیحى دارید؟

وزیر دادگسترى- بنده در ضمن توضیحى که عرض کردم تقاضا نمودم که آقاى مخبر فرهمند از قسمت اخیر تبصره صرف نظر بفرمایند یعنى احکام قطعى باشد ایشان پیشنهاد خودشان را اصلاح کردند و موافقت فرمودند که حبس از دو ماه به بالا غیر قطعى باشد و از دو ماه کمتر قطعى و بنده هم با این اصلاح موافقت کردم (صحیح است)

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى مخبر فرهمند با این توضیح و اصلاحى که آقاى وزیر دادگسترى فرمودند.

مکى- با کدام اصلاح باید رأى گرفته شود بفرمایید قرائت شود.

رئیس- با همان اصلاح که کیفر ضربه شلاق حذف و حبس از دو ماه کمتر قطعى و از دو ماه بیشتر قابل پژوهش باشد.

آقایانى که با پیشنهاد آقاى مخبر فرهمند با اصلاحى که شده موافقند قیام فرمایند (اکثر نمایندگان قیام نمودند) تصویب پیشنهادات دیگر گمان نمی‌کنم وارد باشد.

 (پیشنهاد آقاى مهدى ارباب به شرح زیر قرائت گردید)

پیشنهاد می‌کنم امور کسب و بازرگانى تابع عرضه و تقاضا بوده و به طور کلى از تماس مأمورین دولت خارج خواهد بود. مهدى ارباب.

رئیس- وارد نیست. پیشنهاد دیگر قرات می‌شود. (پیشنهاد آقاى مخبر محمد‌على مسعودى به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم در مورد وارد‌کنندگان اجناس وارداتى قانون کیفر گرانفروشان جزء قسمت شلاق به قوت خود باقى بماند. محمد‌على مسعودى.

رئیس- وارد نیست.

پیشنهاد دیگر: (پیشنهاد آقاى کشاورز‌صدر به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم فقط زدن شلاق ملغى شود و احکام زاید بر یک ماه قابل پژوهش باشد کشاورز‌صدر.

رئیس- این هم که حالا مورد ندارد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

پیشنهاد آقاى شوشترى به شرح زیر قرات شد.

ریاست محترم شوراى ملى اینجانب پیشنهاد می‌کنم فقط کلمه و عبارت شلاق از قانون حذف شود و بقیه قانون به قوت خود بماند-

شوشترى.

رئیس- این هم که مورد ندارد مشابه آن تصویب شد. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى قاسم فولادوند به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم با حذف شلاق قانون سابق به قوت خود باقى باشد، قاسم فولادوند.

رئیس- این هم وارد نیست.

شوشترى- آقا منظور ما تأمین شد.

رئیس- ذى گرفته می‌شود به قانون کیفر گرانفروشان طبق اصلاح پیشنهادى آقاى مخبر فرهمند پس از اصلاح آقاى وزیر دادگسترى (غلامرضا فولادوند- و تبصره بنده که قبلا تصویب شده) بلى به تبصره شما آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر نمایندگان قیام کردند) تصویب شد به مجلس سنا فرستاده شود.

8- مذاکره در فوریت لایحه ترمیم حقوق قضاوت.

رئیس- آقاى وزیر دادگسترى تقاضا دارند که لایحه قضات مطرح شود. آقاى فولادوند هم پیشنهاد کرده‌اند قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم که یک فوریت لایحه مربوط به حقوق قضات مطرح شود و به کمیسیون ارسال شود- غلامرضا فولادوند.

غلامرضا فولادوند- در مرداد ماه این لایحه را جناب آقاى وزیر دادگسترى براى ترمیم حقوق قضاوت تقدیم کرده‌اند آقایان مستحضر هستند که قضاوت دادگسترى اگر وضعیت معاششان تأمین نشود دستگاه‌های ادارى خوب گردش نمی‌کند بنده استدعا می‌کنم به یک فوریت این لایحه رأى بدهند برود به کمیسیون براى رسیدگى.

حاذقى- لوایح فرهنگى را هم بفرمایید.

 رئیس- به شرطى که آقایان بنشینند. لایحه وزارت دادگسترى قرائت می‌شود. (به شرح آتى خوانده شد)

ماده واحده- حقوق ثابت پایه یک قضایی یک هزار ریال و حقوق پایه‌های بعد الى پایه 6 قضایی عبارت خواهد بود از حقوق مادون به اضافه دو پنجم آن و از پایه 7 به بالا حقوق مادون به اضافه یک پنجم آن کسور از ده ریال کمتر به نفع دولت ضبط می‌شود.

تبصره 1- از تاریخ اول فروردین 29 حقوق کارمندان قضایی مطابق پایه‌ای که بر طبق مقامات مندرج در ماده 7 قانون اصلاح قانون استخدام قضات مصوب 6 دى ماه 1315 شاغل آن هستند با عبارت اشل جدید تأدیه می‌شود.

تبصره 2- اگر حقوقى که کارمند قضایی فعلا دریافت می‌دارد از حقوق دریافتى دریافتى تأدیه خواهد شد و در صورتی که پاییه کارمند از مقامى که شاغل آن است متجاوز ولى حقوق پایه کمتر از حقوق پیه مقام باشد حقوق مقام خود را مطابق اشل جدید دریافت خواهد نمود و چنانچه پایه کارمند قضایی از پایه مقامى که متصدى آن است کمتر باشد حقوق پایه خود را به رعایت اشل جدید اخذ خواهد نمود.

تبصره- حقوق پایه 10 فقط به رؤساى شعب دیوان کشور و مستشاران دادگاه عالى انتظامى و معاون دادستان کل و رئیس کل دادگاه استان مرکز داه خواهد شد را حقوق پایه 11 فقط به رئیس دیوان کشور و دادستان کل و رئیس دادگاه عالى انتظامى اختصاص دارد مشروط

+++

 با این که شاغلین این مقامات بیایه 10 و 11 با تصویب دادگاه عالى انتظامى یا کمیسیون تجدید‌نظر ترفیعات تأید شده باشند.

تبصره 4- تطبیق مقام سایر کارمندان قضایی و قضات دادگاه‌های اختصاصى کته در ماده 7 قانون مصوب ششم دى ماه 1315 پیش بینى نشده به وزارت دادگسترى است و مادام که تطبیق به عمل نیامده باشد همان حقوق دریافتى تأدیه خواهد شد.

تبصره 5- تبصره یک ماده یک قانون اجازه افزایش حقوق کارمندان دولت مصوب 16 آبان ماه 1320 راجع به عدم تجاوز حقوق از مبلغ شش هزار ریال شامل کارمندان قضایی نیست.

تبصره 6- اعتبارات تفاوت حقوق قضاوت به مأخذ اشل جدید از متن بودجه و صرفه‌جویی‌هاى کار گزینى وزارت دادگسترى تأمین خواهد شد.

تبصره 7- قانون تعیین حقوق رتبه‌های قضایی مصوب 26 آذر 1306 از تاریخ اول فروردین 1329 فسخ می‌شود.

رئیس- فوریت اول با لایحه مطرح است.

جمال امامى- عده کافى نیست لایحه فرهنگ را بفرمایید مطرح کنید.

رئیس- آن هم رأى می‌خواهد آقایان باید تشریف بیاورند رأى گرفته شود آقاى معدل بفرمایید.

معدل- بنده در طرز طرح این لوایح یک تذکرى دارم و توجه جنابعالى را هم به همین نکته جلب می‌کنم این لایحه که الان در اینجا مطرح است و می‌خوانند 000

رئیس- شما با این لایحه موافقید یا مخالف؟.

معدل- بنده لایحه‌یی که الان می‌خوانند. اصلا نمی‌دانم چیست باید آقایان بیایند و در مجلس جمع بشوید و بفهمیم چه می‌گویند.

رئیس- این مذاکره راجع به فوریتش است و موافق آئین‌نامه است.

آقاى ملک‌مدنى موافقید؟.

ملک‌مدنى- بنده مى خوهم یک تذکرى به مقام ریاست عرض کرده باشم و او اینستکه با این ارفاق‌هایی که مى‌فرمایید آقایان حاضر نمی‌شوند (رئیس- ارفاق نمی‌کنم) اجازه بفرمایید بنده مى‌خواهم کار حضرت عالى را تسهیل بکنم اجراى آئین‌نامه به عقیده بنده ارفاق برادر نیست الان 20 نفر 30 نفر از آقایانى که حاضر بودند پاشدند رفتند پى کار خودشان (صحیح است) استدعا می‌کنم بفرمایید آئین‌نامه را اجرا کنند و جریمه بنمایند جناب آقاى رئیس اگر این کار را بکنید با این وضع کسى پا نمی‌شود برود (احسنت)

رئیس- این کار هر جلسه می‌شود.

شوشترى- گناه بنده چیست گناه سایر آقایان که اینجا نشسته‌اند چیست؟

رئیس- آقاى شوشترى با فوریت مخالفید؟ بفرمایید.

شوشترى- جناب آقاى وزیر دادگسترى (دکتر بقایی- بسم الله نگفتید) بسم الله الرحمن الرحیم فرمایش شما صحیح است خیلى هم متشکرم چون بسم الله را قبلاً گفته بودم هر وقت اینجا آمده‌ام قبلا به نام خدا خودم را مفتخر کرده‌ام و الان هم مفتخرم هر قدر تذکر بفرمایید متشکر می‌شوم جناب آقاى وزیر دادگسترى بنده خودم اهل قضا هستم خودم در محکمه می‌نشینم و اگر در خارج هم باشم این قوه‌ای که بگویم حکمت و قصیت دارم (صحیح است) در فوریت قضیه چرا مخالفت می‌کنم همه این مملکت می‌دانند وضع دادگسترى ما طورى شده است که ناراضی‌ها نه مربوط به قضات است و نه مربوط به یک مأمورین به تمام معنى ممکن است متخلفینى از قانون و غیر مطلعینى از موازین قضایی از خطه عدل عدالت و نصفت خارج بشوند و با حدى از متداعیین بر خلاف و حقیقت رأى بدهند ولى قانون تشکیلات ما این که آن روز هم عرض کرم اگر نمایندگان محترم متوجه باشند این قوانین زیاد مملکت ما را دچار مخمصه و مردم را دچار اشکال نموده است باید روزى بنشینیم و قوانین را مختصر بکنیم که قابل ضبط باشند امروز موقع آن رسیده که جنابعالى که سابقه کامل قضایی دارید عرض کنم صحیح نمی‌دانم به طورى کهن گفته می‌شود 50- 60 هزار بیشتر یا کمتر پرونده‌هایی در دادگسترى را کد مانده و تا چند سال دیگر اگر دادگسترى ما فصل خصومت و قطع دعاوى بکند با این تشکیلات و با این کیفیات ممکن نیست به جایی برسد (مکى- براى این که یک آدم حسابى در رأس دادگسترى ما نیست) چه باید کرد آقاى مکى اجازه بفرمایید یک فرد نمی‌تواند کار کند 000

رئیس- آقاى شوشترى در فوریت بفرمایید.

شوشترى- در فوریت است اگر اجازه نمى‌فرمایید حرف نمی‌زنم اگر براى فوریت است من یک ربع هم حق دارم باید وزیر را روشن بکنم آقا با این قوانین که داریم به این کیفیت ما نمی‌توانیم فصل خصومات بین مردم بکنیم و مردم را به رفاه و آسایش برسانیم مگر آن که آقا این فوریت را بردارید و بیائیم به نشینیم (یکى از نمایندگان- این که در فوریت نیست) در فوریت است عرض کنم که صد محکمه فوق‌العاده در تمام کشور تشکیل بدهند و به هر محکمه‌ای روز دو تا پرونده بدهند بدون این که بدانند مدعى کیه و مدعى علیه کیه که مزاحم کار بشود اگر 7 هزار یا 8 هزار تاش هم واقعاً برخلاف واقع رأى داده شده باشد در اسلام این است اگر قاضى به تحقیق رأى داد ماً جور است ولى اگر به شبه رأى داد مصاب است. (کشاورز‌صدر- این مربوط به فوریت نبود) گوش کن آقاجان این‌ها مربوط به فوریت است اگر به این فوریت رأى بدهید مملکت را دچار زحمت می‌کند در قوانین دادگسترى حقوق مردم را باید حفظ کنیم اجازه بدهید من استدعا دارم فوریت را بردارید بیائید یک عده فضلا بیایند بنشینند فکرى به حال مملکت و مردم بکنند این که زندگى نیست از این جهت بنده با یک فوریت و دو فوریت مخالفاً مخصوصاً در قوانین باید توجه بیشترى بکنیم که بعداً دچار زحمت نشویم.

رئیس- آقاى کشاورز‌صدر شما مخالفیم یا موافق؟

کشاورز‌صدر- بنده موافقیم.

رئیس- بفرمایید.

کشاورز‌صدر- بنده تقاضا می‌کنم که جناب آقاى شوشترى توجه بفرمایند بنده جوابشان را عرض کنم (شوشترى- بفرمایید قربان) و آن این است که گویا متن لایحه را جناب آقاى شوشترى ملاحضه نفرموده اند این قانون نه قانون محاکمات حقوقى است و نه جزایی انى یک قانونى است که آقاى وزیر دادگسترى خودشان بدون آن که دینارى به بودجه دادگسترى افزوده شود می‌گویند ما یک ترتیبى بدهیم نسبت به قضات که حقوق از دست رفته آن‌ها تأمین بشود بدون این که صد دینار به بودجه دادگسترى اضافه شود یا کم شود مطلقاً راجع به تشکیلات و طرز رسیدگى محاکم و طرز تشکیل صحبتى نبوده جنابعالى اصلا اینجا عنایت نفرمودید (شوشترى- نمی‌دانم چرا فوریت دارد؟) براى این فوریت دارد که وقتى دیدیم به بودجه اضافه نمی‌شود و می‌شود ترفیه حال قضات مخصوصاً دیوان کشور را که مورد اعتماد جمیع نمایندگان هستند نمود این کار خوبى است و این هم یک فوریت است باز دفعه دیگر می‌آید اینجا و مطرح می‌شود من تقاضا می‌کنم جنابعالى مخالفانتان را پس بگیرید زیرا یک فورى است می‌رود در کمیسیون و اگر نقائص هم داشت رفع می‌شود و این مطلقاً مربوط به قوانین و تشکیلات و زیاد و کم کردن مجازات و طرز رسیدگى نیست بنا به راین به نظر بنده عموم آقایان اقتضا دارد این کمک را بکنند زیرا بودجه هم افزوده نمی‌شود و یک عده از قضات محترم دیوان کشور هم که حقشان تضیع شده حالا به موجب این قانون تأمین می‌شود و اگر نقصى هم داشت از کمیسیون که برگشت پیشنهاد می‌کنید حل می‌شود.

شوشترى- اجازه مى‌فرمایید.

رئیس- نه خیر.

شوشترى- بنده غرضم از این مذاکرات این بود که فکرى بکنند و مخالفت خودم را پس می‌گیرم.

رئیس- پس گرفتن هم ندارد پیشنهاد که نبود مذاکره در فوریت بود.

9- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر فرهنگ.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ لایحه‌ای دارید بفرمایید.

وزیر فرهنگ- همه آقایان مقام علمى جناب آقاى ملک‌الشعراى بهار را می‌دانند (صحیح است) و می‌دانند که این مرد یک از افتخارات ادبیات و فرهنگ ایران است (صحیح است) ایشان در یک حالت کسالتى هستند که احتیاج به استراحت و معالجه دارند و باید در وضع زندگیشان تغییرى داده شود و با حقوق مختصر استادیشان

+++

 واقعاً هم نمی‌توانند وضع معالجه‌شان را تأمین بکنند (صحیح است) لایحه‌ای تهیه شده است و تقدیم می‌شود که علاوه بر میزان حقوقشان مبلغى به ایشان اضافه داده شود و با فوریت هم هست و ضمناً هم می‌خواستم استدعا کنم لایحه‌هایی که تقدیم شده است توجه بفرمایند دانشگاه‌ها بدون استاد مانده دبیرستان بدون معلم مانده‌اند بنده یقیین دارم که همه آقایان توجه دارند که وضع معلمین تأمین شود این لوایح یک ماه است که به مجلس آمده است.

یک نفر از نمایندگان- آقا پیشنهاد شده که در جلسه آینده فقط لوایح وزارت فرهنگ مطرح شود.

رئیس- جلسه آینده فقط براى استیضاح است.

محمد‌على مسعودى- جلسه بعد لوایح وزارت فرهنگ.

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- عده کافى براى رأى گرفتن نیست کارهایی هم که داریم همه محتاج رأى است صورت غائبین را که آخر جلسه بیرون رفته‌اند گفتم آقاى معنوى بگیرند و یک ساعت همه آقایان که غیبت کرده‌اند جریمه بشوند بلااستثناء (صحیح است) فعلا جلسه ختم می‌شود جلسه آینده روز یکشنبه دستور فقط استیضاح است.

 (مجلس 25 دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت.

+++

                       

 

یادداشت ها
Parameter:294604!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)