کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 84 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 30 آبان ماه 1329  

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین روزهای 25 و 28 آبان

2- طرح لایحه اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور و خاتمه مذاکره آن

3- طرح گزارش راجع به بازنشستگی ارتش و خاتمه مذاکره آن

4- اعلام وصول طرح مصوبه در مجلس سنا راجع به اصلاح قانون شهرداری‌ها

5- اخذ رأی نهایی نسبت به قانون اجازه مصرف یک صد و پنجاه میلیون ریال جهت راه‌سازی و تکمیل ابنیه دولتی

6- مذاکره در طرح سه فوری راجع به الغاء قانون کیفر گران‌فروشان

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 84

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 30 آبان ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین روزهای 25 و 28 آبان

2- طرح لایحه اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور و خاتمه مذاکره آن

3- طرح گزارش راجع به بازنشستگی ارتش و خاتمه مذاکره آن

4- اعلام وصول طرح مصوبه در مجلس سنا راجع به اصلاح قانون شهرداری‌ها

5- اخذ رأی نهایی نسبت به قانون اجازه مصرف یک صد و پنجاه میلیون ریال جهت راه‌سازی و تکمیل ابنیه دولتی

6- مذاکره در طرح سه فوری راجع به الغاء قانون کیفر گران‌فروشان

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت ده و سى و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- قرائت اسامى غائبین روزهاى 25 و 28 آبان‏

رئیس- صورت غائبین دو جلسه قبل قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

جلسه صبح پنجشنبه 25 آبان:

غائبین با اجازه آقایان: شکرایى. موسوى امامى‌اهرى. بهادرى. نصرتیان. ابتهاج. گنجه‏. سرتیپ‌زاده. فرامرزى. اسکندرى. دکتر مجتهدى. فتح‌على افشار. معدل. دکتر سید‌امامى. حمی‌دیه. افشار‌صادقى. ناصر ذوالفقارى. ناصر صدرى. حکیمى. دکتر مصدق. دکتر شایگان. طباطبایى. مجتهدى.

غائبین بى‌اجازه- آقایان: مجمودى. آصف. سنندجى. تولیت. حسن اکبر. اقبال. تیمور‌تاش. پناهى. ثقت‌الاسلامى. محمد ذوالفقارى. کاظم شیبانى. خزیمه علم.

دیر‌آمدگان با اجازه- عامرى سى دقیقه، شوشترى 20 دقیقه، دکتر معظمى 2 ساعت، گرگانى 20 دقیقه، دکتر طبا 40 دقیقه، منصف یک ساعت، صفایى 20 دقیقه، اسلامى 20 دقیقه، گودرزى 20 دقیقه، دکتر جلالى 20 دقیقه، دکتر بقایى یک ساعت، حائری‌زاده 30 دقیقه.

دیر‌آمدگان بى‌اجازه- آقایان: محمد‌على مسعودى 30 دقیقه، مهدى ارباب 30 دقیقه، شهاب خسروانى یک ساعت، سود‌آور 30 دقیقه، هراتى یک ساعت و 30 دقیقه، سلطانى یک ساعت.

جلسه صبح یکشنبه 28 آبان:

غائبین با اجازه- آقایان: شکرایى، موسوى عامرى، نصرتیان، فرهودى، محمد‌على مسعودى، صاحب‌جمع فقیه‌زاده- ابتهاج- دکتر کاسمى- معدل- دکتر جلالى- سودآور- طباطبایى- دکتر شایگان- معین‌زاده.

غائبین بى‌اجازه- آقایان محمودى- دولت‌آبادى آصف- خسرو قشقایى- سنندجى- دکتر طبا- تولیت- حسن اکبر- تیمور‌تاش- اقبال- شهاب خسروانى- دکتر مجتهدى- حمی‌دیه- پناهى- ثقت‌الاسلامى- محمد ذوالفقارى- کاظم شیبانى- خزیمه علم- دکتر مصدق.

دیر‌آمدگان با اجازه- آقایان: مهدى ارباب یک ساعت، گنابادى یک ساعت، مخبر فرهمند یک ساعت‏

دیر‌آمدگان بى‌اجازه- آقایان: امی‌ر افشارى یک ساعت، حکیمى یک ساعت، رستم گیو یک ساعت، صدر می‌ر‌حسینى یک ساعت، سالار بهزادى یک ساعت، دکتر طاهرى یک ساعت، کوراوغلى یک ساعت، دکتر کیان یک ساعت، هراتى یک ساعت، صفایى یک ساعت، برومند یک ساعت، منصف یک ساعت، سرتیپ‌زاده یک ساعت.

2- طرح لایحه اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور و خاتمه‏ مذاکره‏ آن‏

رئیس- آقاى نبوى.

نبوى- بنده خواستم از حضور مقام ریاست

+++

استدعا کنم امر بفرمایید بودجه مملکتى مطرح بشود (صحیح است) وقتى بودجه مطرح شد یک دوازدهم را مطابق ماده 138 آئین‌نامه داخلى می‌توان مطرح نمود و شاید در مجلس کارى لازم‌تر و واجب‌تر از بودجه نداشته باشیم (صحیح است) آقایان هم موافقت بفرمایند که اگر چیز دیگرى در دستور هست آن را بردارند و بودجه را در دستور بگذارند چون عده هم براى تصویب صورت جلسه کافى نیست باشد براى بعد.

رئیس- آقاى اسلامى.

اسلامى- بنده به عنوان قبل از دستور عرض دارم.

رئیس- آقاى آزاد.

آزاد- بنده اعتراضم به صورت جلسه است.

عده‌ای از نمایندگان- صورت جلسه مطرح نیست.

آزاد- بنده می‌خواستم بگویم اگر صورت جلسه مطرح است اعتراض دارم.

رئیس- آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده- صورت مجلس مطرح نیست که در اطرافش صحبت بشود بنده اعتراض به صورت جلسه دارم هر وقت مطرح شد عرض می‌کنم.

شوشترى- مطرح است آقا طبع و توزیع هم شده.

حائرى‌زاده- مطرح است آقاى رئیس؟.

عده‌اى از نمایندگان- حاضر نشده دو دوازدهم مطرح است.

کشاورز‌صدر- طبع و توزیع شده است آقا.

حائرى‌زاده- اگر صورت مجلس مطرح است من در این موضوع صحبت کنم. (همهمه‏ نمایندگان). صورت مجلس مطرح است آقاى رئیس؟

رئیس- ممکن است آخر جلسه بگویید بالاخره باید در این جلسه بفرمایید.

آزاد- اگر صورت جلسه مطرح است نوبت بنده است.

حائرى‌زاه- اگر دستور است من راجع به دستور صحبت می‌کنم.

دکتر معظمى- بنده می‌خواستم تقاضا بکنم چون جلسه دیر تشکیل شده است و آقایانى هم که اعتراض به صورت جلسه دارند اسم نوشته‌اند ...

رئیس- اسم ننوشته‌اند اجازه خواسته‌اند.

دکتر معظمى- اجازه خواسته‌اند این است که بنده استدعا می‌کنم که دو دوازدهم مطرح بشود بعد در آخر جلسه آقایان نسبت به صورت جلسه بفرمایند.

رئیس- در همین جلسه آخر جلسه باید مطرح شود و آقایان اگر اعتراضى دارند بفرمایند.

حائرى‌زاده- فعلاً که موضوع صورت جلسه مطرح نیست و دستور دو دوازدهم است بنده با پیشنهاد آقاى نبوى که بودجه مطرح شود مخالفم به جهت این که یک لایحه‏ دو دوازدهم آمد و امروز روز سى‌ام آبان است کارمندان باید تکلیف حقوق‌شان معلوم شود (صحیح است) اگر بخواهیم بودجه‏ کل را بیاوریم به درد امروز و فردا نمی‌خورد و بنده با بودجه‏ دو دوازدهم موافقم که مطرح بشود (صحیح است) استیضاح جناب آقاى جمال امامى هم اگر بعد از دو دوازدهم مطرح بشود آن را هم موافق هستم بودجه‏ مملکتى را حالا مقتضى نمی‌دانم زیرا غیر از تضییع وقت فایده دیگرى ندارد.

رئیس- آقاى مخبر فرهمند جنابعالى مطلبى دارید؟.

مخبر فرهمند- بنده یک دوازدهم پیشنهاد می‌کنم مطرح بشود.

کشاورز‌صدر- بنده همین قدر مى‌خواستم عرض کنم این که آقاى دکتر اشاره فرمودند که اعتراض به صورت جلسه در آخر باشد در نطق بنده هم یک تذکر اصلاحى هست این را می‌خواستم عرض کنم که در این جلسه حتماً باید بشود. ما نباید اصول را به هم بزنیم که صورت جلسه براى جلسات بعد بماند. اگر اصلاحاتى هست باید گفته شود.

حاذقى- بگذارید آقا کار کنیم.

رئیس- چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند (نمایندگان- دستور، دستور) آقاى دکتر بقایى فرمایشى دارید؟

دکتر بقایى- حضرتعالى وعده فرمودید که بعد از قانون تصفیه استیضاح آقاى جمال امامى مطرح شود ...

رئیس- روزش امروز معین می‌شود.

دکتر بقایى- روزش معین شده بود قبلاً دهم آبان معین فرمودید بعد به تعویق افتاد و در صورت جلسه قید شده که قبل از کار تصفیه استیضاح مطرح شود.

رئیس- امروز این یک دوازدهم را تمام بکنیم جلسه آینده براى استیضاح معین مى‌شود یعنى با موافقت آقایان پنجشنبه براى استیضاح آقاى جمال امامی معین خواهد شد.

جمال امامى- پنجشنبه روز استیضاح است آقا؟

رئیس- جلسه پنجشنبه را مجلس موافقت کرده چون مدت قانونى آن هم به واسطه عدم تشکیل جلسات گذشته است خوب اگر آقایان موافقت دارند امروز دو دوازدهم مطرح شود.

شوشترى- آقا یک دوازدهم همه‌اش یک ربع وقت می‌گیرد. نطق قبل از دستور چه مى‌شود؟

رئیس- پس از دو دوازدهم آقایان صحبت بفرمایند.

شوشترى- آقا در بین‌النهرین با ایرانی‌ها ببینید چه مى‌کنند باید گفته شود.

اردلان- آقاى رئیس دو دوازدهم را مطرح بفرمایید.

رئیس- یک طرح دو فورى با هفتاد، هشتاد امضا رسیده راجع به الغاء قانون کیفر گران‌فروشان که بعد از دو دوازدهم مطرح می‌کنیم.

نور‌الدین امامى- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم، پریروز یک قانونى مطرح شد و اخذ راى نسبت به آن باقى ماند باید اول تکلیف آن را معین بکنید.

رئیس- نماینده دولت نبود الآن تلفن شد که بباید باید نماینده دولت آقاى وزیر جنگ حاضر باشد فعلاً لایحه دو دوازدهم مطرح است و قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شورای ملى‏

چون بودجه سال 1329 کل کشور هنوز به تصویب نرسیده و بایستى موجبات پرداخت حقوق کارمندان و مخارج کشور فراهم گردد تا بتوان حقوق کارمندان و مصارف جارى وزارتخانه‌ها و ادارات را به موقع خود پرداخت نمود لهذا ماده واحده زیر با قید فوریت پیشنهاد و تصویب آن را استدعا می‌نمایند.

ماده واحده: ‏

به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود حقوق و کمک و مزایاى قانونى کارمندان و خدمتگزاران و مصارف مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى دولتى و سایر مصارف منظور در بودجه کل کشور را در دو ماهه آبان و آذر 1329 در حدود دو دوازدهم اعتبارات مصوب کمیسیون بودجه موضوع گزارش شماره (4) مورخه 31 / 4 / 1329 و با رعایت مقررات لایحه مزبور و سایر قوانین و مقررات مالى از محل درآمد عمومى سال جارى کشور پرداخت نماید. اعتبار بودجه مجلس سنا در دو ماهه مزبور به میزان سه میلیون ریال على‌الحساب از درآمد عمومى سال جارى پرداخت و پس از تصویب بودجه آن محسوب و به خرج قطعى منظور خواهد شد و تعهدات سال قبل که در بودجه‌هاى مصوب اعتبار داشته به مأخذ دو دوازدهم از اعتبار انتقالى قابل پرداخت است.

رئیس- آقاى اردلان‏

اردلان- بنده خیلى متأسفم که مجلس شورای ملى نظر بنده را قبول نفرمودند که بودجه کل کشور مطرح شود باز هم دو دوازدهم را جزو دستور گذاشتیم و الآن مذاکراتى که مى‌شود راجع به دو دوازدهم است البته همه آقایان محترم مستحضر هستند نظامنامه به ما اجازه می‌داد که اگر بودجه را جزو دستور می‌گذاشتیم بلافاصله دو دوازدهم هم مطرح است بنده یک نظریاتى داشتم که مى‌خواستم به عرض مجلس شورای ملى برسانم البته همه آقایان نمایندگان محترم علاقه دارند که هر چه زوردتر این دو دوازدهم تصویب شود و شاید مدتش هم خیلى گذشته و شایسته بود که چند روز پیش مطرح مى‌شد ولیکن وظیفه نمایندگى حکم مى‌کند که در بعضى مواقع که بودجه یا دو دوازدهم مطرح می‌شود یک وکیل به موجب وظیفه نمایندگى آن مطالبى که دارد به عرض مجلس شوراى ملى برساند حالا این مطالب چه در مورد توجه واقع بشود و چه نشود آن وکیل وظیفه خودش را انجام داده است و هر وقت یک بودجه‌اى در مجلس مطرح مى‌شود یا دو دوازدهم دو نکته مهم هست که به نظر هر وکیل می‌رسد و این دو نکته یا مربوط به عواید مملکت است یا مربوط به هزینه مملکت و بنده از آنچه که مربوط به عواید یا هزینه مملکت است فقط یک نکته را مى‌خواستم امروز به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم زیرا به عقیده بنده بسیار مطلب قابل بحث و اهمیت است و آقایان نمایندگان هر چند ممکن است عرایض بنده خسته کننده باشد ولى در آخر کار توجه خواهند فرمود که توجه به این مسائل از اهم مسائل امور مملکتى است و وظیفه مجلس است که به این نکات توجه دقیق بکند مخصوصاً جناب آقاى شعاعى معاون وزارت دارایى که تشریف

+++

دارند خواهش مى‌کنم که به عرایض بنده توجه بکنند هر چند همه آقایان توجه دراند معهذا من چون مى‌خواهم موضوع را مطرح کنم باید براى مزید استحضار عرض کنم که در اصل 94 متمم قانون اساسى می‌نویسد که هیچ قسم مالیات برقرار نمى‌شود مگر به حکم قانون و تصویب قانون هم در مجلس شوراى ملى یک تشریفاتى دارد و آن این است که دولت یک لایحه‌اى به مجلس شوراى ملى تقدیم کند در مجلس شوراى ملى بحث مى‌شود و وقتى که مجلس به اکثریت رأى داد دولت مى‌تواند یک مالیاتى را وصول کند غیر از این تشریفات قانونى هیچ دولتى مجاز نیست که به میل خودش یک عوارض و یک مالیاتى را به هر اسم و رسم که باشد از مردم این مملکت بگیرد و حالا یکى دو سال است که دولت شاهنشاهى ما به نام گواهى‌نامه از مردم این مملکت مالیات مى‌گیرد اگر به رقم درآمد این مالیات که اسمش گواهى‌نامه است ما مراجعه بکنیم مى‌بینیم که عشر در‌آمد بودجه کل کشور را تشکیل مى‌دهد یعنى یک درآمد بسیار هنگفتى است بنابراین یک وکیلى پیش خودش فکر مى‌کند چطور است که ما براى یک اضافه مبلغى که به تمبر پست و تلگراف مى‌خواهیم اضافه کنیم باید از مجلس قانون دو شورا بگذرانیم ولی یک مالیاتى که در سال گذشته بیش از هفتصد و شصت میلیون ریال وصول شده و امسال مسلماً به طورى که بنده تخمین می‌زنم از این مبلغ تجاوز خواهد کرد و شاید به صد میلیون تومان که یک میلیارد ریال است برسد چطور ممکن است که ما وکیل مجلس باشیم و ببینیم پیش چشممان یک چنین مالیاتى از مردم گرفته مى‌شود بدون این که هیچ قانونى براى این کار باشد. عرض کردم قانون یک تشریفاتى دارد که باید با رأى مجلس تصویب شود و الا دولت یک تصویب‌نامه‌اى صادر بکند و بعد هم یک عوارض از مردم بگیرد و بعد هم در بودجه خودش این رقم را مى‌گذارد و مى‌نویسد درآمد این قدر، این کافى نیست، تشریفات قانونى این کار فراهم نشده و بنده معترضم از لحاظ یک نماینده مجلس شوراى ملی به این که یک مالیاتى برخلاف قانون از مردم این مملکت گرفته مى‌شود و علت این که من چندین نوبت است که این موضوع را به عرض می‌رسانم دو جهت بسیار مهم دارد که البته جهت اولش خفیف‌تر است ولى جهت دومش که حالا توضیح عرض خواهم کرد به عقیده بنده یک مسئله حیاتى است که در تمام شئون اجتماعى کشور ما در آتیه ممکن است تأثیر بکند این است که حتى‌المقدور در این عقیده خودم پافشارى می‌کنم و مى‌ایستم به این فکر و اما آن جهت اولیش این است که وقتى از مردم مملکتى در سال یک مالیاتى گرفته شود که جمع آن در سال بیش از هفتصد و شصت میلیون ریال بوده است و امسال به 100 میلیون تومان یا یک میلیارد ریال می‌رسد و یقیناً وصول چنین مبلغى در بالا بردن هزینه زندگى تأثیر تام دارد و دولت‌هاى وقت از دو سال پیش به این طرف هر کدام آمده‌اند همچنین دولت جناب آقاى رزم‌آرا در برنامه خودشان نوشتند پایین آوردن هزینه زندگى، وقتى که به اسم گواهى‌نامه از مردم یک پولى مى‌گیرند این آقایان از جیب خودشان که نمى‌دهند این را به قیمت کالاهاى وارداتى مى‌افزایند در نتیجه قیمت می‌رود بالا و همین است که ما وقتى شاخص هزینه زندگى را مى‌بینیم هر ماه نسبت به ماه پیش افزایش پیدا مى‌کند. یعنى الآن چند سا‌ل است که مردم این مملکت روى خوش و راحتى و آسایش ندیده‌اند پس بنابراین چون این رقم یک تأثیر کلى در هزینه زندگى دارد به عقیده بنده باید مورد توجه مجلس واقع شود و اگر دولت لازم می‌داند که یک مالیاتى به نام گواهى‌نامه از مردم بگیرد باید قانونش را بیاورد به مجلس دلایل خودش را بگوید ما هم گوش مى‌کنیم البته اکثریت مجلس شورای ملى رأیش قاطع است اگر رأى داد همه اصاعت مى‌کنیم به علاوه بنده خواستم اینجا یک مطلبى را هم عرض کنم که مجلس شوراى ملى علاوه بر اصل 94 متمم قانون اساسى که بنده خواندم در دوره چهاردهم مجلس شوراى ملی یک قانون مخصوصى براى ارز گذارند به نام قانون بر تن وودز اسم این قانون اتفاقاً قانون بر تن وودز است تاریخش در تایخ ششم دی ماه 1324 بود ماده سوم این قانون که از مجلس شورای ملى گذشته مى‌گوید دولت یا نمایندگان او نمی‌توانند بدون تصویب مجلس شوراى ملى تقاضاى تغییر برابرى ریال نسبت به پول کشورهاى عضو صندوق را بنماید ما خودمان عضو صندوق بین‌المللى هستیم بنابراین امروز مطابق این قانون اگر بنده مى‌روم از بانک ملی ایران ده لیره مى‌خواهم بخرم براى وارد کردن چند جلد کتاب باید در مقابلش 91 ریال براى هر لیره پول بدهم که به بنده ده لیره بدهند که کتاب بخرم اما این طور نیست الآن اگر برویم مى‌گویند این قانون صحیح است که براى هر لیره 91 ریال مى‌گیریم ولى یک تصویب‌نامه‌اى هست که گفته گواهى‌نامه بگیرید و برابر آن تصویب‌نامه هم چهار پنج تومان می‌گیریم در صورتی که در قانون مى‌نویسد ریال برابر ارز را بدون تصویب مجلس شوراى ملى نمى‌تواند هیچ دولتى تغییر بدهد و یا با آن تغییر موافقت کند من گمان می‌کنم و روشن‌تر این قانون دیگر مطلبى نداریم اگر یک ابهامى هم در وصول عوارض مالیات‌ها و یک چیزهاى دیگر باشد راجع به ارز به هیچ‌وجه ابهامى ندارد و یک قانونى در دی ماه 1324 از مجلس شورای ملى گذشته که نرخ ارز و ریال را بدون تصویب مجلس شورای ملى هیچ دولتى نمى‌تواند تغییر دهد و در سال گذشته از این بابت 760 میلیون ریال پول گرفته‌اند این باعث بالا رفتن هزینه زندگى مى‌شود و بنده همیشه آمدم اینجا استدعا کردم که مجلس شورای ملى توجه بفرمایند که ما راهى پیدا کنیم که هزینه زندگى بالا نرود و اگر هم نمى‌توانیم پایین بیاوریم اقلاً به همان وضعیت نگهداریم نه این که در سال 1328 نسبت به سال 1327 بیش‌تر شود و همچنین در سال 1327 نسبت به 1326 بیش‌تر بشود انیها دلیلى داشت که یکیش همین بود و اما نکته دوم که من بسیار به آن اهمیت می‌دهم و هر چند عرایض من ممکن است موجب دردسر آقایان بشود استدعا مى‌کنم توجه بفرمایید یک قضیه بسیار حیاتى است براى مملکت و آن این است که آدم مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید مى‌ترسد یک دفعه این مار سفید و سیاه بنده را شخصاً گزیده و من هر وقت ریسمان را مى‌بینم فورى متوجه مى‌شوم که این مبادا همان مار باشد همه آقایان نمایندگان به خوبى به خاطر دارند که وقتى که متفقین ایران آمدند قیمت لیره 67 ریال بود یک گواهى‌نامه هم وجود داشت آمدند گفتند این گواهى‌نامه چیست این را روى قیمت لیره می‌گذاریم و یک جا تثبیت مى‌کنیم آمدند لیره 67 ریال ما را 140 ریال کردند و در نتیجه این عمل نصف هزینه متفقین در ایران به روى دوش ما مردم این مملکت تحمیل شد (صحیح است) و این بار کمر‌شکن تا امروز نگذاشته‏ است که ملت ایران کمر راست کند امروز هم اگر من که یک وکیلم به این عمل دولت اعتراض مى‌کنم که آقا شما این گواهى‌نامه‌اى که امروز پولش را برخلاف قانون می‌گیرید و اخیراً هم تصویب‌نامه‌اى صادر کردید و این را تثبیت کردید باز یک سال یک وضعیتى به وجود مى‌آورید مثل آنچه که در شهریور 1320 شد یعنى براى ما به وجود مى‌آورید یک وزیر خلق‌الساعه به وجود می‌آورید که می‌گوید این که ما یک طرف لیره را 91 ریال پول بگیریم و یک طرف گواهی‌نامه این را یک کاسه بکنیم به یک مبلغى فرض کنید 150 یا 140 ریال، همین عملى که در شهریور 1320 با ما کردند و هر چه ناله کردیم فریاد زدیم که 67 ریال را چرا 140 ریال مى‌گیرید دلایلى آوردند گفتند گواهى‌نامه قیمتش از بین مى‌رود و لیره می‌شود 140 ریال وقتى آن کار را کردند گواهى‌نامه از بین رفت ولى از آن وقت تا به حالا ما مى‌بینیم که قیمت لیره سر جایش هست باز گواهى‌نامه را به وجود آورده‌اند که خداى نکرده باز یک چنین بدبختى که در شهریور 1320 به مردم این مملکت وارد آمد باز خداى نکرده اگر غافل بشویم و تذکر ندهیم و موافقت بکینم باز در یک وقت دیگر غافلگیر مى‌شویم و یک دفعه می‌آیند و ارز ما را می‌برند بالا همچنان که صدمه خوردیم این چند سال باز یک صدمه دیگر می‌خوریم ما براى صد تومان پول یا صد تومان مالیات مى‌آییم اینجا بحث مى‌کنیم ولى یک رقم عایدى که شاید عشر عایدى مملکت ما را تشکیل مى‌دهد شایسته است که در آن قسمت بحث بیش‌ترى بشود و مفصل‌تر صحبت بکنیم و لااقل مراقب این قسمت باشیم. جناب آقاى کهبد مرقوم می‌فرمایند که در این خصوص سؤالى هم از دولت کرده‌اند و هنوز حاضر به جواب نشده‌اند البته جناب آقاى شعاعى هم در یک روزى به بنده فرمودند که آقا ما بودجه مملکتى را که تقدیم مجلس کردیم در جزو عایدى نوشته‌ایم که سود بازرگانى پانصد میلیون ریال و منظور ما از این رقمى‌که نوشته‌ایم سود بازرگانى مقصود همین گواهى‌نامه است بنده به ایشان عرض کردم و در اینجا هم عرض مى‌کنم که هر مالیاتى که وصول شود باید به موجب قانون باشد و آن قانون هم تصویبش در مجلس باید یک تشریفاتى داشته باشد و آنچه صرفاً در بودجه بنویسند که پانصد میلیون ریال سود بازرگانى و یک مالیاتى براى خودشان وضع کنند این قابل قبول نیست، از وظایف اولیه مجلس شوراى ملى در هر مملکتى نظارت در این است که عواید مملکت مطابق قوانین مصوبه مجلس شوراى ملى وصول شود این است و من نمى‌گویم دولت حاضر این کار را نکردم دولت‌هاى سابق این کار را کرده‌اند ولى من همیشه این تذکر را داده‌ام همیشه آمدم اینجا گفتم براى این که خطر در شهریور 1320 متوجه مملکت ما شد و مملکت ما را به این روز نشاند و هزینه متفقین را بدوش ما گذاشت

+++

نتیجه همین عمل بود و همین عمل عیناً دارد تکرار می‌شود این ممکن است یک سال دو سال بنده هم نماینده مجلس نباشم آقایان تشریف خواهید داشت یک سال دو سال دیگر می‌بینید گواهی‌نامه یواش‌یواش یک صورت رسمی پیدا می‌کند و می‌گویند که این پول را مردم مملکت داده‌اند، چرا وقتی مردم می‌روند از بانک ملی ارز بخرند 91 ریال یک جا لیره‌اش را حساب کنند و 45 ریال هم یک‌جا گواهی‌نامه و این را یک‌جا یک کاسه کنیم و این همان بدبختی است که ممکن است دومرتبه به مملکت ما وارد شود این بود که بنده امروز که لایحه 2 دوازدهم مطرح بود خواستم این موضوع را به عرض مجلس شورای ملی برسانم البته نسبت به هزینه و درآمدهای مملکت مطالب بسیار دیگری هم هست که در موقع خودش یعنی در موقع طرح بودجه مملکتی عرض می‌کنم فقط اکتفا می‌کنم به همین موضوع گواهی‌نامه که به عقیده بنده برخلاف قانون است (صحیح است)

رئیس- آقای نورالدین امامی

نورالدین امامی- بنده خیلی عذر می‌خواهم چون دیشب پالتویم را دزدیدند و در نتیجه بی‌پالتو ماندم و سرما خوردم و امروز با پالتو آمدم و این دو علت دارد یکی این که ترسیدم پالتویم را بدزدند و دیگر این که سرما بخوردم از این جهت از این که با پالتو آمدم عذر می‌خواهم جناب آقای اردلان یک موضوع را من باید این جا اقرار کنم که در طول مدت شرفیابی خدمت‌شان ارادت من روز به روز به ایشان زیادتر می‌شود (اردلان- متشکرم) آقای اردلان بیست و چهار ساعت با مراجعه به قوانین وقت‌شان را صرف می‌کنند هم خودشان یک اطلاعات بیشتری کسب می‌کنند و ما را هم از بیانات‌شان مستفیض می‌کنند و اعتراض ایشان راجع به این موضوع گواهی‌نامه و گرفتن عوارض بدون قانون بنده تصور می‌کنم کسی مخالف این موضوع نباشد و مکرر در این باب صحبت شده و دولت باید به هر ترتیبی که باشد در این قسمت یک طرح قانونی با آن طرح‌های سابق و آن قوانین سابق که الآن اینجا قرائت فرمودند دولت این طرح قانونی را بیاورد و به تصویب مجلس شورای ملی برساند و نمی‌شود که هر دولت هر روز بیاید با یک تصویب‌نامه‌ای یک مالیات‌هایی بگیرد و یک عوارضی وضع بکند بدون این که مجلس شورای ملی اطلاع داشته باشد با این که اگر مورد اعتراض مجلس شورای ملی واقع می‌شود بگویند قانون داریم آقایان باید توجه بکنند و این البته صددرصد مورد توجه است و همه آقایان با این موافقند که باید این جریان اصلاح بشود و به صورت قانون دربیاید قسمت دوم فرمایشی که فرمودند ترقی قیمت لیره است بنده چون در قسمت اقتصادیات زیاد وارد نیستم صورت ظاهر فرمایش آقا بسیار صحیح است که لیره شصت و شش ریال را صد و بیست ریال کردند در صورت ظاهر به نظر بنده هک خیلی وارد در اقتصادیات نیستم پول مردم دوبرابر به خارج می‌رود و از این مردم گرسنه که ما شب و روز خودمان را می‌کشیم که چیزی از خارج وصول بکنیم و به اینها بدهیم که مردم بی‌نان نمانند و یک مشت گرسنه نمانند این البته در وضع آنها تأثیر دارد ولی البته تصدیق می‌فرمایید که این بیانات شما موردش در موقع طرح بودجه کل مملکتی است امروز صحبت وصول نیست امروز صحبت پرداخت است و آخر برج هم هست و امروز از آن مالیات‌های خلاف که گرفته‌اند می‌خواهند یک چیزی به این گرسنه‌ها بدهند اینجا دیگر تصور نمی‌کنم که کسی مخالفت با این موضوع داشته باشد این است که تقاضا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایند در اطراف این موضوع دیگر چیزی گفته نشود که لااقل این دو دوازدهم را بگذرانیم و انشاءالله در جلسه یکشنبه آینده آقایان موافقت بفرمایند که بودجه کل مطرح بشود (صحیح است) و ما این را می‌گوییم صحیح است و باز می‌گذاریم تا آخر برج دیگر و این قسمت تکرار می‌شود برای یک مرتبه این جسارت را بکنیم و فشار بیاوریم که به هر وضعی هست گزارش بودجه کل کشور مطرح بشود و آقایان موافقین و مخالفین صحبت‌های خودشان را بکنند البته دولت هم مکلف است که نظر اکثریت را اجرا بکند (صحیح است).

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده است قرائت می‌شود:

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌نمایم.

ملک مدنی

رئیس- آقای نبوی هم همین پیشنهاد را داده‌اند آقای ملک‌مدنی بفرمایید.

ملک‌مدنی- بنده عرض زیادی ندارم یک جمله‌ای را که آقای امامی فرمودند بنده هم می‌خواستم همین عرض را بکنم که باید قدری دقت بکنیم که حاصل کار مجلس زیادتر بشود از تابستان به این طرف کارهای مفیدی در مجلس انجام نشده و حالا موقعی است که این دودوازدهم زودتر بگذرد و پشت سرش لوایح مفید و ضروری دیگری مثل بودجه کل کشور هست (صحیح است) یک قدری کار بکنیم شاید جبران دو ماه گذشته را کرده باشیم.

رئیس- آقای معاون وزارت دارایی بفرمایید مخالفی که با پیشنهاد کفایت مذاکرات نیست؟ (عده‌ای از نمایندگان- خیر، خیر)

معاون وزارت دارایی- صحبت روی دودوازدهم است البته آقایان می‌دانند دودوازدهم برای مخارج است و در ماه گذشته که یک‌دوازدهم داده شد گمان می‌رفت که بودجه تا حال تصویب شده باشد و به تصویب این دوازدهم‌ها احتیاجی نداشته باشیم و اما یک توضیح کوچکی که راجع به فرمایشات آقای اردلان خواستم عرض کنم و آن این است که دولت عملش خلاف قانون نبوده است ما مجوزهای قانونی داریم قانون ارز، قانون مخصوص صادرات اجازه داده است (اردلان- قانون را بخوانید) اینها اجازه داده است که دولت گواهی‌نامه‌ای برای صادرات برای تشویق صادرکننده از واردکننده بگیرد و به صادرکننده بدهد (اردلان- آقا بخوانند که ده تومان تا حال یک نفر صادرکننده داده‌اند؟) (اردلان- قانون‌اش را بخوانید من تکذیب می‌کنم آقا) هر صادرکننده ارزش را که فروخته گواهی‌نامه گرفته است اما راجع به رقمی که فرمودند (اردلان- من تکذیب می‌کنم که حتماً قانونی نیست) بنده نمی‌دانستم که جنابعالی این مسئله را الآن مطرح می‌فرمایید که بنده الآن قانون را بیاورم قانون را می‌آورم به عرض‌تان می‌رسانم خود جنابعالی هم بهتر از بنده می‌دانید (اردلان- نیست آقا همچو قانونی نیست) و اما راجع به این که در بودجه کل کشور گذاشته شده البته جزء درآمد در بودجه کل کشور گذاشته شده بودجه کل کشور در مجلس مطرح می‌شود رقم به رقم خوانده می‌شود اگر رسیدیم به این رقم و آقایان رأی دادند به این که این رقم حذف بشود البته حذف می‌شود راجع به این که جناب آقای اردلان ترسیدند که مبادا نرخ گواهی‌نامه یک روزی روی قیمت ارز برود قیمت لیره هیچ وقت ترقی نخواهد کرد این گواهی‌نامه است نه لیره گواهی‌نامه است برای تشویق صادرات این توضیحی بود که بنده می‌خواستم عرض بکنم.

اردلان- آقای عرض بنده را تحریف کردند باید توضیح بدهم.

رئیس- بفرمایید.

اردلان- ایشان فرمودند که این توضیحی را که گفته‌ام بی‌اساس بود آقا بنده وکیلی نیستم که بیایم حرف بی‌اساس عرض کنم آقای معاون وزارت دارایی توجه بفرمایید در سال 1329 یعنی امسال بانک ملی ایران گزارشی به مجمع عمومی داده و این گزارش را چاپ کرده است و در این گزارش می‌نویسد در سال 1328 مبلغ 20/760478397 ریال گواهی‌نامه فروخته‌ام به خزانه مملکت تحویل داده‌ام چطور می‌گویید همچو رقمی نیست این یکی و فرمودند قوانینی هست که وصول گواهی‌نامه را اجازه داده اگر همچون قانونی آوردند بنده حرفم را پس می‌گیرم چرا همچو فرمایشی می‌فرمایید که من خلاف گفته‌ام؟

رئیس- بعد از دودوازدهم اگر پیشنهادی برسد نمی‌شود قرائت کرد.

مهدی ارباب- رأی بگیرید آقا

رئیس- این باید برای نظر مشورتی به مجلس سنا فرستاده شود ولی چون فوریت دارد تصور می‌کنم باید رأی گرفته شود.

شوشتری- صحیح است باید رأی گرفته شود.

ملک‌مدنی- چون مالی است باید اخذ رأی شود بعد به مجلس سنا برود.

رئیس- بله چون فوریت هم دارد باید اخذ رأی شود.

اسلامی- دودوازدهم را بنده پیشنهاد کردم یک‌دوازدهم بشود این پیشنهاد وارد است.

رئیس- باید به سنا فرستاده شود و این رأی نهایی است.

نبوی- بنده هم پیشنهاد یک‌دوازدهم داده‌ام بفرمایید تا قرائت شود.

رئیس- پیشنهاد را قرائت کنید.

(پیشنهاد به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملی- پیشنهاد می‌نمایم به جای دودوازدهم به یک‌دوازدهم رأی گرفته شود- عباس اسلامی

رئیس- به همین ترتیب آقای نبوی هم پیشنهاد کرده‌اند ماده 138 آئین‌نامه را قرائت کنید.

(ماده 138 به شرح زیر قرائت شد)

ماده 138- وقتی لایحه بودجه در مجلس مطرح

+++

شد جلسات مجلس بلاانقطاع هر روز هفته غیر از جمعه و دوشنبه و ایام تعطیلات رسمی متوالیاً روزی حداقل مدت 5 ساعت منعقد می‌گردد و تا موقعی که شور و مذاکره پایان نیافته و رأی مجلس اخذ نشده از دستور خارج نمی‌شود و هیچ لایحه‌ای دیگر و یا طرح و یا استیضاح نمی‌تواند مطرح شود مگر لایحه دوازدهم بودجه در صورت ضرورت هیچ گونه پیشنهاد یا تبصره یا ماده الحاقیه چه در حین تقدیم از طرف و چه در موقع مجاز نخواهد بود (اسلامی- بنده به موجب همین ماده اخطار دارم) و موقع طرح آن هم بعد از توضیحات مختصر پیشنهادکننده و جواب مختصر یک نفر مخالف اخذ رأی به عمل خواهد آمد.

رئیس- این پینشهاد شده که دودوازدهم یک دوازدهم بشود حالا قبل از این کار گرچه مجلس مخالفت نکرده ولی مطابق آئین‌نامه باید به کفایت مذاکرات رأی گرفته شود رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد کفایت مذاکرات آقایانی که با کفایت مذاکرات موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد.

رئیس- آقای اسلامی بفرمایید.

اسلامی- عرض کنم که چون بودجه کل کشور مطرح می‌شود و بسیاری از مسائل هست که باید در اینجا بحث شود بسیاری از ولخرجی‌ها از قدیم بوده که امتداد دارد و در اطراف اینها باید صحبت بشود همین طوری که یک‌دوازدهم و دودوازدهم تصویب بکنیم مثل این است که بودجه را بدون بحث و صحبت تصویب بکنیم.

رئیس- آقای شوشتری بفرمایید.

شوشتری- طبق همان ماده آئین‌نامه به همان دلیلی که ماده را خواندید وقتی که بودجه مملکتی مطرح می‌شود دیگر هیچ کاری نباید صورت بگیرد جلسات عدیده‌ طول می‌کشد با این طرح‌های دو فوری و استیضاحی که شده تصور نمی‌کنم برسد به آنجایی که بودجه کل را در اینجا مطرح کنیم و باز برای یک‌دوازدهم جلسة دیگر همین آش و همین کاسه است بنا علیهذا برای این که وقت بیشتری داشته باشیم به عقیده من باید دودوازدهم مطرح بشود و رأی گرفته شود.

رئیس- پیشنهاد آقای اسلامی رأی می‌گیریم توجه بفرمایید برای یک‌دوازدهم به جای دودوازدهم آقایان که با یک‌دوازدهم موافقند قیام بفرمایند (عده‌ای از نمایندگان- قیام کردند) تصویب شد.

رئیس- پس برای نظر مشورتی و قبل از رأی نهایی به مجلس سنا فرستاده می‌شود.

یکی از نمایندگان- رأی به خودش بگیرید بعد برود.

رئیس- مطابق آئین‌نامه برای نظر مشورتی به مجلس سنا فرستاده می‌شود.

3- طرح گزارش راجع به بازنشستگی ارتش و خاتمه مذاکره آن

رئیس- جلسه گذشته لایحة افسران بازنشسته در دستور بود رأی پیشنهاد کفایت مذاکرات گرفته شد عده کافی نبود و آقای وزیر جنگ حاضر نبودند و حالا حاضرند.

مخبر فرهمند- بنده پیشنهادی داده‌ام.

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات شده و باید رأی بگیریم رأی گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات.

مخبر فرهمند- بنده مخالفم.

رئیس- در جلسة قبل صحبت شده رأی می‌گیریم به کفایت مذاکرات راجع به افسران بازنشسته آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (عدة زیادی قیام نمودند) تصویب شد تبصره پیشنهادی آقای اردلان قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره زیر را پیشنهاد می‌نمایم.

تبصره- چنانچه صرفه‌جویی‌های وزارت جنگ کفایت تأمین هزینه حقوق بازنشستگان را ننماید دولت مکلف است در بودجه سال بعد وجوه لازم جهت پرداخت کسری را منظور نماید. اردلان

یکی از نمایندگان- پینشهاد خرج است.

حاذقی- آقا این از صندوق بازنشستگی است از اعتبار‌ دولت داده نمی‌شود از صندوق بازنشستگی است.

اردلان- پیشنهاد خرج نیست آقای رئیس اجازه بفرمایید توضیح بدهم.

رئیس- خودشان تعهد کرده‌اند شما پیشنهادتان را پس بگیرید و بگذارید برای موقع بودجه کل.

اردلان- اجازه بفرمایید توضیح بدهم.

رئیس- بفرمایید.

اردلان- باید آقایان حوصله بفرمایند که یک وکیل یک پیشنهادی می‌دهد ببیند اگر مطلبش صحیح است قبول بکنید و اگر صحیح نیست قبول نکنید لایحه‌ای که دولت داده است این است که حقوق بازنشستگان گذشته را اضافه بکنند ولی محل این اضافه را صرفه‌جویی‌های گذشته قرار داده پیشنهاد من این است که اگر احیاناً یک سالی صرفه‌جویی کافی نبود که به اینها بدهیم. این بدبخت‌ها گرسنه نمانند در سال بعد جزو بودجه این کسری را منظور بکنند (بعضی از نمایندگان- صحیح است) شما می‌خواهید به این بیچاره‌ها ارفاق کنید و حقوق بازنشستگی آنها را زیاد کنید بنده عرض می‌کنم که اینها باید مطمئن باشند البته امیدوارم وزارت جنگ هر سال به اندازه کافی صرفه‌جویی داشته باشد ولی اگر یک سال صرفه‌جویی وزارت جنگ کافی نبود این بدبخت‌ها گرسنه نمانند و در سال بعد جزو بودجه منظور بکنند چنانچه آقای وزیر جنگ نظرشان را بفرمایند پیشنهاد خرج هم نیست.

رئیس- ماده واحده این است که از محل صرفه‌جویی پرداخت خواهد شد شما پیشنهاد می‌فرمایید از بودجه سال بعد.

اردلان- فرض بفرمایید که بودجه وزارت جنگ صدهزار تومان است از این صدهزار تومان پنج‌هزار تومان صرفه‌جویی می‌شود حقوق بازنشسته‌ها را می‌دهند اگر حقوق بازنشسته‌ها احیاناً شش‌هزار تومان شد کسر می‌آورد بنابراین نظر بنده این است که اگر احیاناً ...

رئیس- شما یک دفعه توضیح خودتان را دادید بگذارید مخبر یا وزیر جنگ توضیح بدهند.

اردلان- آقای رئیس بنده مطابق آئین‌نامه حق توضیح دارم.

رئیس- بنده هم مطابق آئین‌نامه می‌توانم رأی بگیرم.

اردلان- خوب آقای رئیس البته شما می‌توانید فرمودید که چطور ممکن است پرداخت بشود حضرت آقای سردار اگر صرفه‌جویی برای پرداخت کافی نشود ما می‌خواهیم حقوق این بازنشستگان را تأمین کنیم.

رئیس- آقای وزیر جنگ بفرمایید.

وزیر جنگ- بنده برای استحضار آقایان بایستی به عرض برسانم این که در این ماده استدعا شده است از صرفه‌جویی‌های وزارت جنگ برای این است که در این موقع از سال است و بودجه قبلاً به مجلس تقدیم شده و این مبلغی را که مابه‌التفاوت است و می‌باید بپردازیم از صرفه‌جویی خارج می‌کنیم (یکی از نمایندگان- پس قانون باید اصلاح شود امسال از صرفه‌جویی نوشته شده) امسال از محل صرفه‌جویی است و در بودجه سال آینده منظور می‌کنیم و بودجه را تقدیم می‌کنیم در هر حال بنده با پیشنهاد آقای اردلان مخالفتی ندارم (صدری- قانون باید اصلاح شود) و بنده موافقم که اصلاح شود.

رئیس- این پیشنهاد قابل رأی نیست آقایان هی توضیح می‌دهند.

ملک‌مدنی- عرض کنم که این نظر را آقای عرب شیبانی در کمیسیون بودجه پیشنهاد کردند در لایحه نظر آقای اردلان تأمین شده همان طوری که آقای وزیر جنگ اظهار کردند این یک رقم صرفه‌جویی است که از بودجه وزارت جنگ پرداخت می‌شود و سال‌های بعد هم باید این رقم را در بودجه بیاورند و نظر آقای اردلان تأمین شده.

اردلان- نظر بنده تأمین شده پس گرفتم آقا

رئیس- پیشنهاد دیگری رسیده از آقای دکتر جلالی قرائت می‌شود.

(پیشنهاد به شرح زیر قرائت شد)

ریاست معظم مجلس شورای ملی، پیشنهاد می‌کنم تزیید حقوق بازنشستگی افسران از اول فروردین ماه 29 اجرا گردد. دکتر جلالی

غلام‌رضا فولادوند- پیشنهاد خرج است نمی‌شود.

دکتر جلالی- پیشنهاد خرج نیست اجازه بدهید توضیح بدهم.

رئیس- بفرمایید.

دکتر جلالی- اینجا قربان غالب لوایحی که تصویب می‌شود به علت این که تاریخ اجرای آن روشن نیست دچار اشکال می‌شویم مثل آن لایحه پزشک‌یاران که بنده محتاج بودم توضیح بدهم مجلس هم قبول کرد و حالا باید وضعش روشن بشود صرفه‌جویی که شده مال تمام سال است بنده اینجا متذکر شدم که این را از اول سال 29 برای این اشخاص منظور کنید و این پیشنهاد خرج نیست آقایان می‌دانند منتها من پیشنهاد کردم که تاریخ اجرای این باید معین باشد و حالا اگر آقایان موافقت می‌فرمایند حالا که به این بیچاره‌ها کمک می‌شود و اینها سال‌ها محروم بوده‌اند حالا که می‌دهید از اول سال بدهید.

رئیس- نظر آقایان وزیر جنگ چیست؟

دکتر کیان (مخبر کمیسیون بودجه)- این

+++

قابل طرح نیست. پیشنهاد خرج است.

رئیس- بسیار خوب یک پیشنهاد دیگر از آقاى دکتر سید‌امامى است که قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم که دولت مکلف شود براى متقاعدین کشورى هم از تاریخ تصویب این لایحه تا یک ماه دیگر لایحه‌اى به مجلس بیاورد که حقوق آنها هم به همین نسبت علاوه شود- دکتر سید امامى‏

رئیس- آقاى دکتر سید‌امامى‌بفرمایید .

دکتر سید‌امامى- بنده می‌خواستم عرض کنم که هزینه زندگى فوق‌العاده زیاد شده است عده‌اى که متقاعد شده‌اند اینها زندگی‌شان فوق‌العاده مشکل است این را از جناب وزیر دارایى تقاضا می‌کنم که یک لایحه‌اى براى متقاعدین کشورى بیاورند که حقوق آنها هم نسبت به هزینه زندگى علاوه شود واین خیلی لازم است (عده‌اى از نمایندگان- احسنت، احسنت)

رئیس- آقاى وزیر دارایى بفرمایید.

وزیر دارایى- عرض کنم راجع به پیشنهادى که آقاى دکتر سید‌امامى فرمودند خواستم به استحضار مجلس محترم برسانم این یک موضوعى نیست که آناً بشود درباره آن تصمیمى‌گرفته و یا اظهار عقیده کرد طبق تصمیمى‌که در هیئت دولت گرفته شده است این موضوع در دست مطالعه است و گزارش اداره بازنشستگى چون تأثیر بسیار زیادى ممکن است در صندوق بازنشستگى داشته باشد در ظرف فردا یا پس فردا داده خواهد شد و البته دولت راجع به این موضوع اقدام مقتضى خواهد کرد.

دکتر سید‌امامى- چون فرمودند تأمین می‌شود پس می‌گیرم.

رئیس- بسیار خوب تبصره پیشنهادى از آقاى دکتر بقایى رسیده که قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

ریاست معظم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به لایجه بازنشستگان وزارت جنگ اضافه شود.

تبصره- مابه‌التفاوت تصویبى از تاریخ تقدیم لایحه به مجلس شوراى ملی قابل پرداخت خواهد بود. دکتر بقایى کرمانى‏

رئیس- آقاى دکتر بقایى بفرمایید.

دکتر بقایى- علت این پیشنهاد این بوده است که چندین ماه از تقدیم لایحه می‌گذرد و اگر این لایحه در همان روزهاى اولى که تقدیم مجلس شوراى ملى شده بود در همان موقع به تصویب رسیده بود از همان موقع قابل پرداخت بود البته وزارت جنگ هم سنجیده است که محل دارد از همان تاریخى که لایحه را تقدیم کرده و مخصوصاً افسران بازنشسته وضع آنها بسیار رقت‌آور است (عده‌اى از نمایندگان- صحیح است)

( صدرى- یعنى همه آنها) نه همه و مخصوصاً یک عده زیادى از افسران بازنشسته البته توى اینها سرلشکر و سرتیپ و سرلشکر دزد هم پیدا می‌شود که لشکر را چاپیدند و میلیون‌ها پول دارند ولى اکثریت اینها یک مردمان شریفى هستند که سال‌ها زحمت کشیده‌اند و خدمت کرده‌اند به این مملکت لذا بنده پیشنهاد کرده‌ام از تاریخى که لایحه را تقدیم کردند این مابه‌التفاوت داده شود زیادى هم نمى‌کند ولى در زندگى اینها بسیار موثر خواهد بود و خواهش مى‌کنم که آقاى وزیر جنگ هم موافقت بفرمایند.

رئیس- نظر آقاى وزیر جنگ چیست؟

وزیر جنگ- این قسمت آخر را بنده صحبت نمى‌کنم ولى با اصل پیشنهاد موافقم.

صدر‌زاده- از تاریخ تقدیم لایحه تاریخش اول مرداد به مجلس تقدیم شده است.

غلام‌رضا فولادوند- پیشنهاد خرج است و بنده مخالفم.

دکتر جلالى- این هم نظیر همان پیشنهاد بنده است.

ملک‌مدنى- عرض کنم دولت مجاز است یعنى می‌تواند پیشنهاد کند از همان قانون ولى باید در قانون قید شود که از کدام تاریخ‏.

رئیس- آقاى وزیر جنگ بفرمایید.

وزیر جنگ- بنده این که از اول فروردین ماه موافقت نکردم براى این بود که وزارت جنگ این را بررسى کرده و مطالعه نموده و تقدیم کرده و از آن تاریخ حساب کرده آقاى دکتر جلالى پیشنهاد حضرتعالى این بود که قبل از این تاریخ پرداخته بشود و این پیشنهاد این است که از آن تاریخى که این لایحه داده شده است و این حرف حسابى است چون اگر همان موقع تصویب می‌فرمودید ما می‌پرداختیم بنابراین من از همان تاریخ موافقم.

عده‌اى از نمایندگان- صحیح است.

غلام‌رضا فولادوند- این پیشنهاد خرج است وکیل نمی‌تواند پیشنهاد خرج بدهد از تاریخ تصویب و توشیح به صحه ملوکانه و انتشار قابل اجرا است یک روز قبل از این، پیشنهاد خرج است و وکیل نمی‌تواند پیشنهاد خرج بکند.

امینى- پیشنهاد خرج قابل طرح نیست.

مکى- خود آقاى وزیر جنگ پیشنهاد را اصلاح فرمودند.

غلام‌رضا فولادوند- باید از تاریخ تصویب اجرا شود.

اسلامى- اصلاً پیشنهاد خرج قابل طرح نیست.

مکى- این را از صندوق ذخیره وزارت جنگ می‌دهند پیشنهاد خرج نیست.

دکتر کیان- به هر صورت این پیشنهاد قابل طرح و رأى نیست.

رئیس- به هر حال این یک سابقه‌اى خواهد شد نمایندگان حق پیشنهادى که مستلزم خرج بشود یعنى اضافه پرداخت بشود ندارند این حالا چه 6 ماه قبل از آن بشود چه سه ماه تفاوت ندارد باید خود دولت در پیشنهادش اضافه کند.

دکتر جلالى- بنده و آقاى دکتر بقایى پیشنهادمان را مسترد می‌کنیم خود دولت پیشنهاد بکند.

دکتر بقایى- خود آقاى وزیر جنگ مى‌توانند پیشنهاد بکنند ولى بنده می‌خواستم توضیح بدهم که این پیشنهاد بنده با پیشنهاد آقاى دکتر جلالى تفاوت بسیار دارد این پیش‌بینى در خود لایحه شده بود این قسمتى را که بنده پیشنهاد کردم یک خرج اضافى نبود ما فرض می‌کنیم که در همان روز تقدیم لایحه به مجلس رأى داده‌ایم.

شوشترى- این سابقه بعد مجلس را دچار اشکال می‌کند.

مکى- خود جناب آقاى وزیر جنگ پیشنهادشان را از اول مرداد بکنند.

رئیس- آقاى دکتر کیان مخبر کمیسیون بفرمایید.

مخبر- به نحوی که از طرف وزارت جنگ پیش‌بینى شده است در کمیسیون بودجه و کمیسیون نظام مورد مطالعه و شور قرار گرفته است و کمیسیون نسبت به این اظهار نظر کرده و به این شکل گزارش تنظیم شده که از تاریخ تنظیم قابل پرداخت باشد همان طوری که ملاحظه فرمودید تمام مجلس از لحاظ کمک به افسران بازنشسته مساعدند و به اتفاق آراء هم رأى مى‌دهند ولى طورى نباشد که به طور مزایده و حراج لایحه را از اینجا ببریم بالاخره براى این که از نظر اصول هم پیشنهاد خرج از صرف نمایندگان قابل قبول نیست ولو این که آن پیشنهاد ضرورت هم داشته باشد به عقیده بنده آقاى وزیر جنگ هم در این موقع اگر بخواهند یک پیشنهاد به خصوصى به این شکل اصلاحى بکنند مستلزم این است که لایحه به کمیسیون برود لذا استدعا می‌کنم که از این قسمت صرف‌نظر شود هم بازنشستگان راضى خواهند شد و هم مجلس موافقت خواهد کرد.

رئیس- خود آقاى وزیر جنگ مى‌توانند بگویند که لایحه از روزی که تقدیم شده است و مجلس هم موافقت مى‌کند و رأى خواهد داد آقاى وزیر جنگ بفرمایید.

وزیر جنگ- همان طوری که الآن به عرض رساندم در موقعی که این لایحه تقدیم شده است نیت وزارت جنگ این بوده است که از همان تاریخ به افسران بازنشسته کمک بکند بنابراین وظیفه خود می‌دانم که استدعا بکنم که از همان تاریخ تقدیم لایحه موافقت بفرمایید.

مخبر- این محتاج به رأى است.

رئیس- البته رأى می‌گیریم و به شرطى که با پیشنهاد آقاى وزیر جنگ مجلس موافقت کنند قابل اجرا است

غلام‌رضا فولادوند- بنده تقاضاى تفکیک مى‌کنم.

رئیس- عده براى رأى کافى نیست‏.

ملک‌مدنى- عرض کنم که گاهى از اوقات یک مطلب جزئى نمى‌دانم چطور می‌شود مورد اختلاف واقع می‌شود بنده عقیده‌ام این است که در مجلس باید رویه ما این باشد که پیشنهادی که مى‌شود به اصل مطلب توجه داشته باشیم ببینیم این مطلب مفید است یا خیر این پیشنهادی که شده بسیار پیشنهاد مفیدى است پیشنهادى شده است از تاریخ تقدیم لایحه کمک به افسران بازنشسته بشود. به نظر بنده بسیار پیشنهاد مفید و به جایى است راه قانونیش هم همین بود که جناب آقاى رئیس فرمودند وقتى که آقاى وزیر جنگ تقاضا کردند و آقاى وزیر دارایى هم که اینجا حاضر هستند ایشان هم باید موافقت بکنند چون مالى است اگر موافقت کنند دیگر اشکالى ندارد و بحثى هم ندارد بنده تقاضا می‌کنم آقایان در این قسمت موافقت بفرمایند یک مشت مردم بیچاره هستند که واقعاً بسیار به مورد است که نسبت به آنها کمک بشود.

وزیر دارایى- بنده این ارائه طریق را به آقاى وزیر جنگ عرض کردم که به این طریق بفرمایند

+++

بنابراین بنده موافق هستم (احسنت)

رئیس- به این اصلاح رأى گرفته مى‌شود که از اول مرداد پرداخت شود آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت شود.

(پیشنهاد آقاى مخبر فرهمند به شرح زیر قرائت شد)

تبصره زیر را پیشنهاد می‌کنم.

کارمندان بازنشسته کشورى هم مشمول این قانون می‌باشند مخبر فرهمند.

بعضى از نمایندگان- خارج از موضوع است.

رئیس- آقاى مخبر فرهمند بفرمایید.

مخبر فرهمند- عرض کنم پیشنهادى که بنده کردم این است که کارمندان کشورى هم مشمول این قانون باشند در یک مملکت وقتى بنا شد که قانونى وضع شود باید تمام از آن قانون استفاده کنند لشکر و کشور همه یکى هستند و همه ایرانى هستند اگر بیچاره و گرسنه هستند همه هستند اتفاقاً آن اشخاصى که حقوق کم می‌گیرند از صندوق بازنشستگى آن اشخاص صد در صد درست هستند (صحیح است) چرا؟ براى این که 40 سال 50 سال کار کرده حالا 50 تومان صد تومان می‌گیرد آقاى دیگر آمده ده دوازده سال کار کرده هفتصد تومان می‌گیرد این را آخر باید تحت مطالعه قرار داد باید اشخاصى که زحمت کشیده‌اند تشویق کرد قدرشناسى کرد یک عده‌اى را همین طور گرفته‌اند از ادارات بیرون کرده‌اند به حکم بازنشستگى گفته‌اند بروید پى کارتان و حال آن که از وجود آنها می‌توانستند استفاده کامل ببرند بسیار خوب یک شخصى که آمده است یک عمر خدمت کرده زحمت کشیده وقتى که می‌خواهند او را بازنشسته بکنند باید او را تشویق بکنند جشن بگیرند احترام کنند قدرشناسى بکنند که یک عمر براى این مملکت خدمت کرده است با احترام روانه‌اش بکنند نه این که بیرونش بکنند آن وقت یک تکه‌هایى به هم بچسبانند بنابراین بنده موظف هستم این مطالب را بگویم (صحیح است) و جناب آقاى وزیر دارایى هم مکلف هستند عرایض بنده را توجه بفرمایند و اگر آقایان رأى بدهند به این تبصره که همین جا قبول بشود و مستخدمین کشورى هم مشمول این قانون بشوند آنها هم استفاده بکنند به نظر بنده هیچ اشکالى ندارد بودجه مملکتى نیست که شما بگویید ما یک برآورد خرجى کرده‌ایم اگر حالا یک چیزى اضافه بکنیم در آخر سال کسر مى‌آوریم صندوق تقاعد است یک چیزى از مستخدمین می‌گیرند و به مستخدمین می‌دهند چیزى نیست که الآن دولت بیاید به آن صندوق تقاعدش بدهد این بود عرض بنده و بسته به انصاف و مروت آقایان نمایندگان است.

رئیس- آقاى وزیر دارایى بفرمایید.

وزیر دارایى- عرض کنم پیشنهاد جناب آقاى مخبر فرهمند تقریباً نظیر پیشنهادى بود که جناب آقاى دکتر سید‌امامى فرمودند بنده براى این که قضیه روشن بشود خواستم توضیحات مختصرى باز به عرض برسانم همین موضوع قبل از این که در مجلس شوراى ملى مورد بحث قرار بگیرد در یکى از جلسات دولت در دو شب پیش مورد بحث قرار گرفته موضوعى که مقررات امروز ما راجع به بازنشستگى یک قسمتش اصلاً ظالمانه است نه تنها از نظر خود مستخدمین بلکه از نظر بازماندگان‌شان هم ظالمانه است و این البته باید تجدید نظر بشود مضافاً به این که باید تجدید نظر بشود مضافاً به این که الآن این مقررات تقاعدى که وجود دارد بعضى‌ها بیش‌تر و بعضی‌ها کم‌تر حقوق بازنشستگى مى‌گیرند  این قضیه مورد تصدیق خود دولت هم هست (صحیح است) بنابراین گذشته از این پیشنهادى که فرمودند که پیشنهاد خرج هست و بالاخره از صندوق دولت پرداخت می‌شود (مخبر فرهمند- صندوق دولت نیست) چرا قربان از خزانه پرداخت مى‌شود و پیشنهاد خرج است و اصولاً پیشنهاد خرج از طرف مجلس مطابق قانون اساسى معذور است و مجاز نیست خواستم حضورتان عرض کنم علت این که جناب آقاى وزیر جنگ این موضوع را مطرح فرمودند و قبلاً موافقت کردند این بود که تعداد اشخاصى که طبق این قانونى که مطرح است در قسمت‌هاى نظامى از این قانون استفاده می‌کنند تعداد نسبتاً قلیلى است یعنى مجموعاً 441 افسر استفاده خواهند کرد که قسمت اعظم این آقایان خواهند گرفت و 370 نفر هم درجه‌داران به اصطلاح صاحب‌منصبان جزء و سربازان هستند اما راجع به افراد کشورى بنده الساعه تعداد قطعى آنها را نمی‌توانیم عرض بکنم دستور داده شده است که مطالعه بشود براى این که اگر الآن ما بدون مطالعه موافقت به این پیشنهاد بکنیم محتمل است که صندوق بازنشستگى مواجه با یک اشکالات بسیار عظیمى‌بشود و اشکالات لاینحلى پیش بیاید چون دولت قبلاً در نظر گرفته است که موضوع را رسیدگى بکند به محض این که رسیدگى تمام شد کما این که امروز صبح رئیس بازنشستگى به من گفت گزارش حاضر است گفتم براى یک بعد از ظهر بیاورد اگر اشکالى براى صندوق بازنشستگى نداشت بنده به قید دو فوریت پیشنهاد را به مجلس تقدیم مى‌کنم (احسنت)

مخبر فرهمند- وعده فرمودند که در اسرع وقت این لایحه را بیاورند از این جهت بنده پس می‌گیرم.‏

وزیر دارایى- اگر بشود.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

( پیشنهاد آقاى شهاب خسروانى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم نسبت به افسران بازنشسته که وضع زندگى آنها با حقوق بازنشستگى تأمین نمى‌شود یک نوع کالاهاى انحصارى را فروشش به این عده واگذار نمایند.

شهاب خسروانى

رئیس- خارج از موضوع است.‏

شهاب خسروانى- اجازه بفرمایید توضیح عرض کنم.

رئیس- نمى‌شود رأى گرفت ماده 120 قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

ماده 120- نمایندگان حق دارند نسبت به هر یک از مواد اصلاحاتى پیشنهاد نمایند مشروط بر این که آن پیشنهاد کاملاً مربوط به موضوع لایحه باشد کلیه اصلاحاتى که از طرف یک یا چند نفر از نمایندگان پیشنهاد می‌شود باید کتبى باشد و ماده‌اى را که اصلاح پیشنهادى مربوط به آن است تصریح نماید به اصلاحاتى که به تشخیص رئیس مجلس خارج از موضوع لایحه باشد ترتیب اثر داده نمی‌شود و به قرائت آن اکتفا مى‌گردد.

رئیس- می‌توانید توضیح مختصرى هم بفرمایید.

شهاب خسروانى- عرض کنم این پیشنهادى که بنده تقدیم کردم در تمام ممالک مرسوم است در این موقع که یک دولتى در سر کار است که واقعاً علاقمند است که افرادى که در بدبختى و بیکارى دارند زندگى می‌کنند که غالب‌شان را که من می‌شناسم نمی‌توانند حتى مخارج مدرسه آنها را تأمین بکنند بنده اطلاع دارم که دولت فعلى از اراضى خالصه‌جات یک مقدار زمین خواسته واگذار بکنند که اینها بتوانند کار بکنند در تمام دنیا هم معمول است که ژنرال‌هایى که بدبختى دیده‌اند پایشان شکسته است و نمى‌توانند کار بکنند آنها را عاملین قند و شکر می‌کنند بنده تقاضا می‌کنم به این پیشنهاد رأى بدهید بنده خیال می‌کنم براى دولت تأثیرى ندارد ولى براى آنها مؤثر است و جزو خرج هم نیست‏.

رئیس- این پیشنهاد وارد نیست رأى گرفته نمى‌شود پیشنهاد دیگرى قرائت شود.

(پیشنهاد آقاى پیراسته قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم نسبت به افسران و درجه‌داران و سربازان شهید در راه انجام وظیفه طبق آخرین قانونى که نسبت به آنها از مجلس گذشته است عمل شود. پیراسته‏

رئیس- آقاى پیراسته بفرمایید .

پیراسته- بعد از شهریور یک دسته زیادى از افسران و درجه‌داران شهید شده‌اند نسبت به یک دسته‌اى مطابق قانون اخیر عمل می‌کنند و حقوق وظیفه‌اى که مقرر شده است نسبتاً کافى است ولى یک دسته هستند که مشمول قانون سابق هستند و قانونى که از مجلس گذشته شامل آنها نمى‌شود در نتیجه یک عده‌اى از سربازان و افسرانى که کشته شده‌اند یک عده‌اى حقوق بسیار ناچیز می‌گیرند و یک دسته‌اى حقوق کافى می‌گیرند بنده پیشنهاد کردم که آقاى وزیر جنگ هم موافقت بفرمایند که این تبعیض از بین برود و افسرانى که در راه انجام وظیفه کشته می‌شوند مطمئن باشند که وقتى کشته شدند بازماندگان‌شان از گرسنگى نمى‌میرند.

رئیس- آقاى وزیر جنگ بفرمایید.

وزیر جنگ- بنده مختصراً عرض می‌کنم که یک لایحه مخصوصى براى شهدا تهیه شده و حاضر است جلسه بعد تقدیم می‌کنم.

پیراسته- پس می‌گیرم.

رئیس- دیگر پیشنهادى نیست براى نظر مشورتى به مجلس سنا فرستاده مى‌شود.

یکى از نمایندگان- بنده پیشنهاد مى‌کنم لایحه صد میلیون مطرح شود.

4- اعلام وصول طرح مصوبه در مجلس سنا راجع به اصلاح قانون شهرداری‌ها

رئیس- آن موضوع دیگر است. یک طرح

+++

دیگرى هست تلفن کرده‌ایم آقاى بوذرى بیایند فعلاً یک نامه‌ای است از مجلس سنا رسیده قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

طرح قانونى دایر به اصلاح دو ماده از قانون تشکیل شهرداری‌ها و انجمن شهرها و قصبات مصوب 4 مرداد 1328 که در جلسه روز شنبه 6 آبان 1329 به تصویب مجلس سنا رسیده است منضماً ارسال می‌شود و متمنى است در اولین موقع امکان جزو دستور قرار داده شود که موقع عمل فوت نشود.

رئیس مجلس سنا. سید حسن تقى‌زاده‏

طرح قانونى دایر به اصلاح 2 ماده از قانون تشکیل شهرداری‌ها و انجمن شهرها و قصبات‏

ماده واحده- مواد 15 و 29 قانون مصوب کمیسیون کشور مجلس شورای ملى مورخ چهارم مرداد 1328 به قرار زیر اصلاح می‌گردد.

ماده 15- دادن رأى مخفى است و همین که رأى دهنده به اطاق انجمن یا شعبه وارد و واجد شرایط بودن او به دادن رأى تشخیص داده شد باید رأى تشخیص داده شد باید رأى خود را با نهایت آزادى شخصاً روى یک برگ از اوراقى که براى این کار تهیه شده و در انجمن به او تسلیم می‌شود بنویسد و در حضور انجمن در صندوق انداخته خارج شود. شناسنامه رأى دهنده پس از ثبت در دفتر انجمن مهر و تسلیم می‌گردد.

ماده 29- انجمن شهر با رأى مخفى یک نفر را از بین خود در مرتبه اول با اکثریت تام حاصل نشود در مرتبه دوم با اکثریت نسبى براى ریاست شهردارى به مدت 2 سال انتخاب و به وسیله فرماندار به وزارت کشور معرفى می‌نماید. تبصره‌هاى این ماده به قوت خود باقى است. طرح قانونى مذکور در فوق در جلسه روز شنبه 6 آبان 1329 به تصویب مجلس سنا رسیده است.‏

رئیس مجلس سنا- سید حسن تقى‌زاده‏

رئیس- به کمیسیون کشور فرستاده می‌شود.

5- اخذ رأى نهایى نسبت به قانون اجازه مصرف یک صد و پنجاه میلیون ریال جهت راه‌سازى و تکمیل ابنیه دولتى‏

نبوى- نامه سنا باز هم هست راجع به 15 میلیون تومان.

رئیس- آن لایحه در اینجا رأى داده شده است به مجلس سنا رفته است و آنجا یک اصلاحى کرده‌اند.

نبوى- آن اصلاح مشورتى است.

رئیس- قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

در جواب نامه شماره 5629- 26 / 7 / 29 راجع به لایحه مربوط به اجازه مصرف یک صد و پنجاه میلیون ریال جهت راه‌سازى و تکمیل ابنیه دولتى که براى اظهار نظر به مجلس سنا ارسال شده بود اشعار می‌دارد:

نسبت به لایحه مزبور در جلسه روز شنبه 13 آبان 1329 با اصلاحى که در آن به عمل آمده نظر موافق اظهار شد و به تصویب مجلس سنا رسید اینک رونوشت قانون مزبور به ضمیمه ارسال شد که در مجلس شوراى ملى در صورت قبول اصلاح مزبور رأى نهایى گرفته شود.

رئیس مجلس سنا- سید حسن تقى‌زاده‏

قانون مربوط به اجازه مصرف یک صد و پنجاه میلیون ریال جهت راه‌سازى و تکمیل ابنیه دولتى ماده واحده- به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود تا میزان یک صد و بیست میلیون ریال براى مصارف جهت راه‌سازى علاوه بر اعتبار منظور در ردیف 66 جزئى که پس از اظهار نظر کمیسیون شماره 3 مجلس سنا به تصویب کمیسیون بودجه مجلس شورای ملى مى‌رسد از محل صرفه‌جویى بودجه سال 1329 و درآمد عمومى‌کشور تأمین و پرداخت نماید.

تبصره- اعتبارات ساختمانى و راه‌سازى 1329 تا آخر سال 1330 قابل مصرف می‌باشد.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى بفرمایید.

ملک‌مدنى- مطابق قانون اساسى رسیدگى به جمع و خرج مملکت از وظایف مجلس شورای ملى است (صحیح است) تا به حال چون مجلس سنا نداشتیم موقعى که مجلس سنا افتتاح شد اگر خاطر آقایان باشد راجع به موضوع مالى بحث شد بنده همان موقع هم عرض کردم ما حق آینده را نمى‌توانیم از دست بدهیم ما وکلاى مجلس شورای ملى هستیم حق نداریم که حق مجلس شورای ملى را به مجلس سنا بدهیم حالا هم اینجا تکرار مى‌کنم که مجلس شوراى ملى نمى‌تواند در امور جمع و خرج کشور مداخله کند این کار از وظایف مختص مجلس شوراى ملى است (صحیح است) صورت تقسیم هزینه که در کمیسیون بودجه مجلس باید اظهار نظر بکند مربوط به مجلس سنا نیست و این اصلاحى که شده به نظر بنده وارد نیست و ما موافق نیستیم با این اصلاح (صحیح است)

رئیس- اینجا رأى نهایى باید گرفته بشود به همان ترتیبى که اول در مجلس بوده است و باید با ورقه رأى گرفته شود (صحیح است)

معدل- صورت جزء این مبلغ بعد تهیه می‌شود یا تهیه شده است؟

دکتر کیان- بعد تهیه مى‌شود.

رئیس- باید رأى بگیریم ولى عده براى رأى کافى نیست.

دکتر بقایى- مثل آن روز بکنید.

رئیس- خوب است با شرافتمندى انسان صحبت بکند تشخیص با آقایان منشی‌ها است نه با بنده. (در این موقع عده براى اخذ رأى کافى شد) با ورقه رأى گرفته می‌شود موافقین ورقه سفید می‌دهند (براى اخذ رأى در محل نطق اسامى آقایان نمایندگان به شرح ذیل اعلام شد)

آقایان: اردلان. مجتهدى. ناصر صدرى. افشار صادقى. گنابادى. دکتر معظمى. ارباب. قاسم فولادوند. جواد مسعودى. حکیمى. مکى. صفوى. شوشترى. پالیزى. وهاب‌زاده. گنجه. سرتیپ‌زاده. امامى‌اهرى. دکتر بقایى. آزاد. حاذقى. عماد تربتى. بوداغیان. اسکندرى. ناظر‌زاده. نبوى. سلطان‌العلما. پیراسته. گودرزى دکتر جلالى. بهبهانى. ملک‌مدنى. دولتشاهى. افشار. غضنفرى. ظفرى. نریمان. صالح. حائرى‌زاده. محسن طاهرى. سود‌آور. مکرم. جمال امامى. عباسى. صاحب‌جمع. سعید مهدوى. قرشى بزرگ‌نیا. دکتر کیان. قبادیان. کهبد. جرجانى عرب‌شیبانى. دکتر راجى. دکتر علوى. امیرى قراگوزلو. آبکار. شادلو منصف. بهادرى. رفیع. شکرایى. مخبر فرهمند. دکتر طاهرى. برومند. سالار بهزادى. صدر میرحسینى. امیر افشارى. رضوى. شهاب خسروانى. معدل. گیو. کوراوغلى. عزیز‌اعظم زنگنه. ناصر ذوالفقارى. مرتضى حکمت هراتى. دکتر برال. على‌محمد دهقان. غلام‌رضا فولادوند. دکتر سید‌امامى. محمد‌على مسعودى صدر‌زاده. (اخذ رأى به عمل آمد و پس از شماره آراء نتیجه به قرار ذیل بود)

ورقه سفید 71

ورقه سفید بى‌اسم علامت امتناع 3 برگ‏

اسامى موافقین- آقایان: مهدى ارباب. شادلو. صاحب‌جمع. سودآور. محسن طاهرى قرشى. گرگانى. بزرگ‌نیا. عباسى مکرم دکتر کیان. عرب‌شیبانى. غضنفرى. کهبد. دکتر معظمى. گودرزى. دکتر جلالى. فتح‌على افشار. دولتشاهى. پیراسته. بهبهانى. ملک‌مدنى. قبادیان. دکتر راجى. قاسم فولادوند. نبوى افشار‌صادقى. اردلان. گنابادى. ناظر‌زاده عبدالحسین مجتهدى. مرتضى حکمت. سعید مهدوى. دکتر سید‌امامى. حکیمى. صفوى. عماد تربتى. بوداغیان. سرتیپ‌زاده. ناصر صدرى. گنجه. پالیزى. جواد مسعودى. امیر‌نصرت اسکندرى. محمد‌على مسعودى. بهادرى. امیرى قراگوزلو. ابریشم‌کار. شهاب خسروانى. دکتر علوى. برومند. صدر میرحسینى. شکرایى. سالار بهزادى. معدل. رضوى. گیو. کوراوغلى. هراتى. امامى‌اهرى. دکتر برال. علی‌محمد دهقان. وهاب‌زاده. صدرزاده. حاذقى. ظفرى. مخبر فرهمند. شو‌شترى. دکتر طاهرى. منصف. آبکار.

رئیس- گزارش کمیسیون با 71 رأی موافق تصویب شد البته به ترتیبی که اول در اینجا تصویب شده است.

6- مذاکره در طرح سه فوری راجع به الغاء قانون کیفر گران‌فروشان

رئیس- یک طرحى با قید دو فوریت از طرف آقایان نمایندگان به مجلس تقدیم شده قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

چون در ضمن اجراى پاره‌اى از قوانین مشاهده شده است که اصولاً قانون ظالمانه بوده و یا این که طرز اجرا طورى است که در نتیجه آن برخلاف روح قانون و نیت قانونگذار اجرا مى‌شود بنابراین ماده واحده

+++

ذیل پیشنهاد و با قید دو فوریت تقاضاى طرح و تصویب آن را فى‌المجلس داریم‏.

ماده واحده- از تاریخ تصویب این قانون قانون مورخ 17 شهریور ماه 1322 راجع به کیفر گران‌فروشان و ضرب شلاق ملغى است به امضاى 70 نفر

رئیس- فوریت لایحه مطرح است آقای شوشترى مخالفید؟ تأمل بفرمایید یک نفر موافق توضیح بدهد. آقاى مکى بفرمایید.

مکى- بنده توضیح زیادى در اطراف این طرح پیشنهادى که از طرف اکثریت قریب به اتفاق آقایان نمایندگان محترم شده است ندارم خود آقایان توجه فرموده‌اند که این قانون یکى از قوانینى است که یا ظالمانه اجرا می‌شود یا در موقع به وصى سوء‌استفاده از آن شده است که در نتیجه یک دسته از مردمان ضعیف و بیچاره این مملکت مثل سبزى‌فروش و تره‌بار‌فروش را همیشه در تحت منگنه و فشار گذاشته‌اند و یکى از دلایل این که این قانون ظالمانه است این است که هیچ نوع مرحله تجدید نظر برایش قائل نشده‌اند در هیچ کجاى دنیا امروز شلاق به کسى نمی‌زنند در عین حال یک محکمه دو نفرى سیار تشکیل مى‌دهند می‌روند در دکان یک کسبه جزء هیچ‌وقت پیش تجاریا محتکرین بزرگ یا آن وارد کنندگان یهودى بزرگ را نرفته‌اند جریمه بکنند (صحیح است) یا تعقیب‌شان بکنند همیشه اشخاص ضعیف و بیچاره را این قانون مورد حمله و فشار و شکنجه قرار داده و نسبت به حقوق ضعفاى این مملکت تعدى کرده است دو نفر می‌روند در آنجا در آن واحد سه نوع مجازات می‌کنند هم شلاق می‌زنند هم جریمه نقدى می‌کنند و هم چند ماه حبس مى‌کنند هم شلاق می‌زنند هم جریمه نقدى می‌کنند و هم چند ماه حبس می‌کنند این قانون شلاق برخلاف منشورى است که از سازمان ملل متفق گذشته است (شوشترى- رشوه را هم محرمانه می‌گیرند) رشوه هم محرمانه می‌گیرند به علاوه هیچ نوع مرحله تجدید نظر هم ندارد یعنى اگر کسى معترض شد هیچ کجا این قابل رسیدگى نیست (رفیع- برخلاف شرع است) برخلاف شرع هم هست به فرمایش جناب آقاى قائم مقام‌الملک این است که من می‌خواستم استدعا بکنم این قانون که برخلاف همه چیز و برخلاف شرع هم هست آقایان این را ملغى بکنند و نسبت به این طرح که همه آقایان التفات نظر دارند کم‌تر بحث بشود و زودتر بگذرد و همه هم امضا کرده‌اند.

رئیس- آقاى شو‌شترى بفرمایید.

شوشترى- بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم اصل موضوع مورد اتفاق همه نمایندگان محترم است جناب آقاى رفیع هم اشاره فرمودند تازیانه زدن غیر از آنچه در اسلام براى حدود معین شده است هیچ کس را هیچ فردى حق ندارد تازیانه بزند این اصل مسلم است آن هم به این نحوه آبروریزى حیثیت یک مردمان ضعیف بیچاره بقال و سبزی‌فروش و عطار را می‌برند اما آن ارزاق‌فروش‌ها هم که ملیت‌شان معلوم نیست از کجا است معلوم نیست از کجا آمده‌اند سطح هزینه زندگى مردم را به این گرانى رسانیده‌اند رشوه می‌دهند پول می‌دهند ابداً نه تازیانه می‌خورند و نه این که مورد بازخواست کیفرى قرار می‌گیرند (صحیح است) چون آقاى وزیر دارایى اینجا تشریف دارند ما باید طورى فکر بکنیم ... (مسعودى- آقاى وزیر فرهنگ هم هستند) اجازه بفرمایید مربوط به آقایان است به ایشان کارى نیست اخوى بنده هم هست استدعا دارم در مطالب اصولى وارد مزاح نشویم و مجلس هم جاى این گونه مزاح‌ها نیست ما همه‌مان معتقدیم و متفقیم به این که این عمل قبیح از بین برود اما همه‌مان هم متفقیم افسار یک عده به خصوصى که رشوه می‌دهند، اره شده است افسار آنها و وضع این شهر را به این آشفتگى در آورده‌اند آن کاسه‌فروشان آن شراب‌فروشان آنها را چه جورى می‌کنید اجازه می‌خواهم استدعا دارم آقایان وزیران بیایند بنشینند این را یک فوریتش بکنند نه دو فوریت بیاییم بنشنیم کار آقاى مکى وقتى که وضع می‌شود با صورت خوبى وضع می‌شود ولى به دست مجریان که می‌افتد به این صورت درمی‌آید که حقیقت انسان خجالت می‌کشد من استدعا دارم اگر ممکن است آقایان موافقت بفرمایند این طرح با یک فوریت باشد آقاى وزیر دارایى و آقاى وزیر دادگسترى هم با ما همکارى بکنند بنشینیم یک فکرى بکنیم که این وضع خاتمه پیدا بکند و به یک صورت مطلوبى در بیاید عرایض من اى این نظر است و الا در اصل موضوع بنده موافقم که این حرکت قبیح در مرئى و منظر انجام نشود.

اردلان- آقاى رئیس باید در فوریت صحبت بشود.

حائرى‌زاده- کسى مخالف با فوریتش نیست‏.

رئیس- آقاى پیراسته بفرمایید.‏

پیراسته- عرض کنم که قانون کیفر گران‌فروشان به اقتضاى زمان جنگ در این مملکت با کمال حسن نیت تصویب شده متاسفانه در عمل به اشکالات فوق‌العاده زیادى برخورده خود بنده ناظر بودم که این قانون با چه وسایل شرمنده‌اى مورد سوء‌استفاده مأمورین قرار گرفته و خود بنده باز شاهد بودم که این قانون هیچ وقت تا به حال نشده است که شامل یک شخص گردن‌کلفت بشود همیشه شامل حال قصاب است آن هم نه قصابى که صاحب دکان است آن قصابى که پاى ترازو دو تومان می‌گیرد شامل این قبیل اشخاص می‌شود بنده 5 ماه پیش آمدم اینجا تقاضا کردم و توجه دولت را جلب کردم که یک قانونى بیاورند به مجلس و این قانون را از این صورت خارج بکنند یعنى یک قانونى بیاورند که مناسب با این زمان باشد متأسفانه دولت به این موضوع توجه نکرد تا خود مجلس مجبور شد طرحى تهیه کند خود بنده راجع به این موضوع با آقایان صحبت کردم این آقایان کسبه جزو مردم بیچاره و فقیر و بدبختى هستند خلاء هم نباید تولید کرد یعنى نباید یک کارى کرد که هیچ مجازات نشوند زیرا اشخاصى پیدا می‌شوند که واقعاً خون مردم را می‌خواهند بمکند به هیچ چیزى قانع نیستند و حسابى ندارد کارشان بنده می‌خواستم استدعا بکنم که ترتیبى داده شود که هم مردم بیچاره و بدبخت بی‌خودى شلاق نخورند و هم این که یک عده کسبه که ممکن است انصاف نداشته باشند جان مردم از دست آنها راحت باشد بنده پیشنهادى کردم که تقدیم کردم خدمت مقام ریاست و استدعا دارم که نسبت به این پیشنهاد توجه بشود آقایان هم موافقت بفرمایند که هم مجازاتى براى گران‌فروشان واقعى و محتکرین واقعى معین بشود و هم این که براى یک مشت مردم بدبخت و بیچاره که هر روز دارند شلاق مى‌خورند آنها را رها بکنیم عرض کنم یک قصابى را آورده بودند باید آقاى وزیر دادگسترى هم اطلاع داشته باشند این را محکوم کرده بودند به سه ماه حبس به این گفته بودند که تو آن کسى هستى که گوشت که آورده‌اى به در دکانت هنوز نفروخته‌اى این صورت حساب از میزان واقعى کم‌تر است هر چه می‌گفت به شما چه؟ من اصلاً گوشت نفروختم بالاخره این را محکومش کرده بودند به سه ماه حبس حکم هم قطعى بود این بدبخت در زندان مریض شد طبیب قانونى تصدیق کرد که این شخص اگر در زندان بماند می‌میرد بالاخره با نظر وزارت دادگسترى بنده هم دادستان بودم این بیچاره مرخص شد حالا چه بود؟ معلوم شد متصدى این کار با این شخص خرده حساب داشته است بنده حالا نمى‌خواهم بگویم تمام متصدیان کار این طور هستند و با خرده حساب یا اشخاص و کسبه دارند ولى می‌گویم قانون نباید مورد سوء‌استفاده اشخاص واقع بشود.

شوشترى- پس با یک فوریت باشد.

مکى- 80 نفر امضا کرده‌اند.

رئیس- حالا باید رأى گرفته شود آقاى وزیر دادگسترى بفرمایید

وزیر دادگسترى- بنده با این طرحى که از طرف نمایندگان محترم داده شده است موافقم دولت هم خودش این نظر را داشته است منتها همین تشنجات اخیر فرصت نداده است که این لایحه به مجلس تقدیم بشود لیکن همان طوری که آقاى شوشترى فرمودند الغاى این قانون فعلاً به نظر من شاید بدون مطالعه و بدون این که کیفرى براى گران‌فروشان معین بشود به نظر من شاید صحیح نباشد البته مجازات شلاق مجازات بی‌خود و غلطى است و بنده از طرف دولت موافقم که این مجازات براى این عمل حذف بشود لیکن اصولاً گران‌فروشى هم عمل زشت و ناصوابى است (صحیح است) و براى گران‌فروشی هم بایستى یک کیفرى معین بشود اگر آقایان مهلت و فرصت بدهند که با مطالعه بیش‌ترى این لایحه تصویب بشود به نظر بنده بهتر است.‏

شوشترى- ما همه حسن نیت داریم.

رئیس- رأى گرفته مى‌شود به فوریت اول این طرح آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد، فوریت دوم مطرح است، آقاى ملک‌مدنى‏

ملک مدنى- موافقم.‏

رئیس- آقاى نبوى مخالفید بفرمایید.

نبوى- تمام آقایان نمایندگان محترم متوجه هستند که این قانون به صورت بدى وضع شده است و به صورت بدى هم اجرا شده است شلاق زدن کار بدى بوده است و حتماً هم باید لغو شود شلاق زدن متناسب با این عصر نیست و تصویب آن شاید متناسب با اوضاع جنگ بوده است زیرا احتکارهایى که در آن ایام می‌شد مجلس در آن روز تحت تأثیر واقع و این قانون را تصویب کرد و البته ما باید کمال سعى را بکنیم که زود‌تر این قانون به این صورت که هست لغو بشود معایب این قانون به این صورت که هست لغو بشود معایب این قانون یکى مجازات شلاق است و یکى هم این که مرجع تحدید نظرى نیست و ما باید سعى بکنیم که مرجع تجدید نظر براى آن قائل بشویم (صحیح است) و عیب دیگرش این است که محکمه اختصاصى است و محکمه اختصاصى در همه کارهاى کشورى غلط است و بنده مخصوصاً از جناب آقاى وزیر دادگسترى استدعا می‌کنم که یک لایحه‌اى براى برانداختن محاکم اختصاصى به مجلس بیاورند بایستى در تمام مملکت یک دادگاه

+++

عمومى‌ کارهاى تمام مملکت را رسیدگى بکند و به تمام تخلفات رسیدگى بکند و همین طور که جناب آقاى وزیر دادگسترى و آقایان دیگر اینجا فرمودند گران‌فروشى هم کار بسیار بدى است این مردم فقیرند و مردم فقیر را نباید گذاشت که یک مشت کسبه بچاپند و باید جلو تجاوز را گرفت تعدى و تجاوز از طرف هر دسته و هر کس که باشد باید جلوگیرى کرد ولى در قوانین فعلى ما یک مواد صریحى براى گران‌فروش نیست ما نمی‌توانیم اجازه بدهیم که گران‌فروشى معمول باشد و مجازات و براى آن نباشد اگر این قانون را این طور دربست لغو کنیم معنیش این است اگر کسى گران‌فروشى کرد هیچ مرجعى نباشد اگر این قانون را این طور دربست لغو کنیم معنیش این است که اگر کسى گران‌فروشی کرد هیچ مرجعى نباشد براى جلوگیرى و مجازات بنابراین بنده خواستم از آقایان محترم استدعا کنم که اجازه بفرمایند این لایحه بیاید به کمیسیون دادگسترى ما آنجا قول می‌دهیم که با فوریت و سرعت یک لایحه‌اى بیاوریم و مجازات شلاق را لغو کنیم و مجازات را هم متناسب تعیین کنیم و مرجع تجدید نظرى هم براى آن قائل بشویم کارى بکنیم که گران‌فروشى داراى مجازات باشد بنده این طرح را وقتى که جناب آقاى مکى آوردند پیش بنده فوراً امضا کردم و بسیار و بى‌اندازه مفید می‌دانم ولى عمل گران‌فروشى را هم باید جلوگیرى کرد و نباید آزاد گذاشت.

رئیس- آقاى فولادوند.

ملک‌مدنى- بنده موافق هستم و قبلاً اجازه خواسته بودم.

رئیس- آقاى فولادوند مقدم بودند.

فولادوند- جنابعالى را آقاى رئیس به عنوان این که مخالف هستید اسم بردند و بنده نفر اول موافقین بودم و قبلاً اسم نوشته بودم حالا هم حاضرم که جنابعالى صحبت بفرمایید (ملک‌مدنى- خیر بفرمایید) از این که جناب آقای ملک‌مدنى التفات فرمودند که بنده صحبت کنم متشکرم بنده لازم می‌دانم یک موضوعى را براى آقایان محترم روشن بکنم یک موضوعى را براى آقایان محترم روشن بکنم مفروق عنه شد که مجازات شلاق زشت است متنها جناب آقاى وزیر دادگسترى فرمودند اگر بخواهیم آن قانون را لغو بکنیم گران‌فروشان آزاد می‌مانند و ما قانونى نداریم می‌خواستم عرض کنم که توجه بفرمایید که ما قانون گران‌فروشان داریم این قانون استثنائاً زمان جنگ تصویب شده که شلاق به مردم بزنند البته گران‌فروشى یک امری است جرم و مجازات خلافى هم دارد از یک روز تا یازده روز حبس تکدیرى و طبق قانونى که در دوره پیش گذراندند حبس تکدیرى که از روزى 5 ریال تا روزى 20 ریال، قابل ابتیاع بود از روزى پنجاه ریال الى روزى دویست ریال قابل ابتیاع شده است علیهذا یک گران‌فروشى که یازده روز محکوم به حبس شد و از قرار روزى 20 تومان تبدیل به جزاى نقدى شد دویست و بیست تومان محکمه می‌تواند از آن محکوم بگیرد و ما این قانون را الآن دارم امور گران‌فروشى خارج از نرخ شهردارى و کارهاى دیگر اینها طبق قانون جزو امور خلاف هستند آقاى وزیر دادگسترى هم می‌دانند اینها مجازات دارد اینها یک اصلى است به نام امور خلافى، این قانون صرفاً براى زمان جنگ بوده است، این قانون زمان جنگ را ملغى می‌کنیم و بر می‌گردیم به قانون سابق که از صدر مشروطیت داشتیم تا به حال (شوشترى- اگر کافى بود چرا گذراندید) آن میزان قبلى را زیاد کردیم و رساندیم به پنجاه ریال الى دویست ریال الان محکمه دستش باز است که آن کسى که گران فروخته است دویست و بیست تومان جریمه نقدى از او بگیرد به این جهت بنده به طرح پیشنهادى آقاى مکى و هفتاد نفر آقایان نمایندگان موافقم (صحیح است)

رئیس- رأى می‌گیریم به فوریت دوم‏.

وزیر دادگسترى- اجازه بفرمایید .

رئیس- در فوریت است نه در اصل راجع به فوریت بیانى دارید.

وزیر دادگسترى- نه بنده باید عرض کنم.‏

رئیس- آقاى وزیر دادگسترى بفرمایید .

دکتر بقایى- آقاى رئیس اعلام رأى شده است پیشنهاد بنده را هم در جلسه گذشته مطرح نفرمودید چون اعلام رأى شده بود اگر اعلام رأى مانع است نباید ایشان صحبت بفرمایند.

رئیس- ایشان می‌خواهند توضیح بدهند .

دکتر بقایى- بعد از اعلام رأى توضیح ندارد پس اعلام رأى را پس بگیرید.

رئیس- در اعلام رأى پیشنهاد نمی‌شود کرد وزیر می‌تواند صحبت کند، مختصر توضیح دارند .

دکتر بقایى- مختصر ندارد یا باید اعلام رأى را پس بگیرید یا ایشان بروند بنشینند نظامنامه باید رعایت بشود .

رئیس- نظامنامه را من رعایت مى‌کنم هر کدام از آقایان هم باید رعایت بکنند رأى می‌گیریم به فوریت دوم آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد این پیشنهاد را طبق ماده 139 نوشته‌اند که فى‌المجلس طرح شود یک رأى دیگر لازم دارد ماده 139 براى توجه آقایان قرائت می‌شود.

( ماده 139 نظامنامه به شرح زیر قرائت شد)

ماده 139- لوایح و طرح‌هاى فورى آنها است که فقط یک شور در آنها لازم باشد و لوایح و طرح‌هاى دو فورى آنها است که پس از تصویب دو فوریت بلافاصله به طبع و توزیع آن اقدام و پس از 24 ساعت از موقع توزیع در مجلس طرح شود تقاضاى یک فوریت مستلزم آن نیست که بلافاصله فوریت لایحه یا طرح در مجلس مطرح شود لیکن در موقعى که دو فورى بودن تقاضا شود باید در همان جلسه در لزوم و عدم لزوم فوریت بحث و رأى گرفته شود اگر تقاضاى فوریت یا دو فوریت آن لایحه یا طرحى که در مجلس مطرح است درج نشده باشد و پانزده نفر از نمایندگان کتباً تقاضاى فوریت یا دو فوریت آن لایحه یا طرح را بنمایند بدون مباحثه در اصل مطلب در باب فوریت اخذ رأى به عمل مى‌آید. چنانچه امضا کنندگان در ضمن طرح دو فورى خود تقاضا کرده باشند که بلافاصله هم مطرح شود پس از قبول دو فوریت و قبول تقاضاى مزبور بلافاصله مطرح و مورد رسیدگى واقع خواهد شد تقاضاى دو فورى بودن طبق ماده 80 در حکم تقاضاى تغییر دستور است.‏

رئیس- فوریت سوم مطرح است باید رأى گرفته شود آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- این موضوعى را که آقاى صدر‌زاده منشى ضمن ماده 139 قرائت کردند در طرح پیشنهادى تقاضا شده بنابراین فعلاً در مجلس مطرح شود و به اصل قضیه رأى گرفته مى‌شود این که بنده اجازه خواستم براى این بود که ما گاهى از اوقات توجه به یک مسائلى که در اوضاع اجتماعى مردم حساس است نمی‌کنیم این قانون در موقعى که خواست از مجلس بگذرد بنده در جلسه بودم و در کمیسیون هم بودم مذاکره و بحث شد در موقع جنگ بود و یک مردمى‌ بودند که رفتارشان ناهنجار بود و گفته می‌شد محتکر هستند مطابق قانون مدنى و مطابق قانون شرع اسلام آنها مردمى ‌بودند که باید مجازات بشوند آن موقع قانون محتکرین گذشت ولى متأسفانه درباره یکى از محتکرین و یکى از اشخاصى که از خون مردم ارتزاق می‌کردند اجرا نشد و دیده نشد که یکى از این اشخاص و آن شرکت‌هاى اتومبیل‌فروشى که مردم را دارند می‌چاپند هیچ کس نرفته است به حساب اینها برسد که آقایان شماها چه کاره هستید این دم و دستگاه را دست کردید و هر روز دارید پنچ شش هزار تومان روى اتومبیل می‌کشید اتومبیل مورد احتیاج مردم است اتومبیل براى زندگى مردم لازم است هیچ‌وقت نرفته‌اند حساب این شرکت‌ها را برسند ولى آن سبزى‌فروشى را که اشاره فرمودند و گفتند آن بدبخت بیچاره را می‌برند شلاق می‌زند بنده عرضم این است که جناب آقاى وزیر دادگسترى موافقت کنند به این کار براى این که اگر برود به کمیسیون دادگسترى ما حقیقتاً نگرانى داریم که مبادا تأخیر بیفتد و یک حوادثى اتفاق بیفتد و ما نتوانیم این کار را انجام بدهیم شهردارى تهران چرا براى اجناس نرخ تعیین نمى‌کند اجحافاتى که مى‌شود محل تردید نیست ولى ما با قانون که نمی‌توانیم جلویش را بگیریم قانون وقتى در دست اجرا که می‌افتد باید با اجرا جلویش گرفته بشود ولى متأسفانه آن دست‌هاى اجرایى کار نمى‌کند به این جهت به نظر بنده بهتر است که در مجلس همان طور که در پیشنهاد فى‌المجلس ذکر شده مطرح بشود و ما رأى مى‌دهیم به علاوه امروز در دنیا شایسته نیست که ما قانونى داشته باشیم که مردم را شلاق بزنند شلاق زدن کار ناصحیحى است و اساساً برخلاف مدنیت و شئون اجتماعى ما است (صحیح است) به این جهت آقایان موافقت کنند و اگر آقاى وزیر دادگسترى مى‌بینند این قانون‌هایی که آقاى فولادوند فرمودند کافى نیست یک لایحه بیاورند و ما اساساً رأى می‌دهیم که محتکرین را هر جور خواستند مجازات کنند و ضمناً یک قانون متناسب با امروزه دنیا باشد شلاق زدن یک امر نامناسب و ناجورى است مضافاً به این که ما ندیدیم در این مدت که یک نفر آدمى‌ که واقعاً محتکر باشد بیاورند شلاق بزنند که کفاره گناهان‌شان نسبت به مظلومین شده باشد.

رئیس- یک موضوعى را باید عرض کنم و آن این است که به کمیسیون نمی‌رود چون مجلس رأى به فوریت دوم را هم داد فقط طبع و توزیع می‌شود و در جلسه بعد باید مطرح شود.

مکى- باید فى‌المجلس مطرح بشود.

رئیس- اگر رأى فى‌المجلس داده نشد آن وقت براى طبع و توزیع فرستاده مى‌شود آقاى وزیر دادگسترى‏

وزیر دادگسترى- بنده یک توضیح مفصلى نداشتم موقعى که خواستم عرض کنم راجع به نکته‌اى بود که آقاى فولادوند فرمودند بنده عرض نکردم که قانون براى این کار نداریم بنده پیشنهاد کردم که آقایان موافقت بفرمایند مجال و فرصتى باشد به جاى این قانونى که لغو می‌شود مقررات تازه‌اى وضع

+++

بشود و البته بنده مى‌دانم مقررات خلافى داریم حالا چون موقع مناسب نیست و بنده که نمی‌دانستم امروز که به مجلس شورای ملى شرفیاب می‌شوم این موضوع مطرح خواهد شد تا مقررات مربوط به این کار را جمع‌آورى کرده به شام و با یک اطلاعات کامل و جامعى در این باره صحبت کنم چون بنده این را نمی‌دانستم و حاضر‌الذهن نبودم و نمی‌توانم مقررات گران‌فروشى را حالا به عرض آقایان برسانم تا خود آقایان قضاوت بفرمایند که مقررات گران‌فروشى آیا کافى خواهد بود یا این که باید یک فکر جدیدى به جاى این قانون که لغو می‌شود بکنیم بنابراین چون به فوریت دوم رأى داده شده است در صورتی که آقایان موافقت بفرمایند بیست و چهار ساعت فرصت باشد که در جلسه آینده بنده بتوانم مطالعه بکنم و با بصیرت بیش‌ترى اگر مطالبى لازم باشد به عرض مجلس شورای ملى برسانم.

رئیس- آقاى رضوى‏

رضوى- بنده خودم از امضا کنندگان این پیشنهاد بودم و معتقد هستم که هر چه زودتر این موضوع اصلاح بشود و مجلس این قانون را لغو بکند ولی به هر صورت از براى لغو هر قانون یا تصویب هر قانون حاضر‌الذهن بودن نماینده و مطالعه آن امر بسیار ضرورى است از این جهت بنده تصور مى‌کنم با این احساساتى که همه آقایان نمایندگان دارند براى لغو این قانون به هیچ‌وجه جاى نگرانى نیست که 24 ساعت مهلت داده بشود و طبع و نشر هم مى‌شود و مطالعاتى هم در اطرافش بشود و با حضور ذهن انشاء‌الله در اول وقت جلسه پنجشنبه این موضوع مطرح بشود و در مجلس تصویب بشود و اگر آن قانون لغو می‌شود طورى باشد که یک خسارتى یا یک فرصت نامناسبى پیش نیاید که دو مرتبه احتیاج پیدا شود که یک قانون دیگرى بیاید از این جهت بنده تقاضا مى‌کنم که فوریت سوم امروز مطرح نشود و در جلسه آینده در اول وقت با مطالعه قبلى 24 ساعت و فرصت کافى مورد بحث و مذاکره قرار بگیرد.

مخبر فرهمند- اجازه مى‌فرمایید بنده یک توضیحى عرض کنم، عرض کنم بنده یک پیشنهادى داده‌ام یعنى یک تبصره‌اى که نگرانى آقایان را رفع مى‌کند در این تبصره وزارت دادگسترى مکلف است لایحه عادلانه‌اى براى گران‌فروشى در ظرف یک ماه به مجلس تقدیم کند که رفع نگرانى آقایان را خواهد کرد.

رئیس- در موقع خودش مطرح خواهد شد. آقاى امامى‌اهرى، فوریت سوم یعنى فوریت اخیر که فى‌المجلس مطرح بشود مخالفید. بفرمایید.

امامى‌اهرى- با کمال احتصار عرض مى‌کنم بنده واقعاً با این قانون مخالف نیستم یعنى هر قانونى که اینجا بیاید و هر تصمیمى‌ بخواهند بگیرند مبنى بر تخفیف مجازات بنده با آن کاملاً موافق هستم زیرا در عمل این طور دیدم که قانون در مملکت ما فقط درباره ضعفا و بیچارگان اجرا مى‌شود (صحیح است) این را اطمینان داشته باشید هر قانون خوبى از مجلس بگذرد ولى در موقع عمل و در موقع اجرا بدبختانه فقط در باره ضعفا و فقرا اجرا مى‌شود همان طورى که آقایان کراراً، اینجا توضیح فرموده‌اند و آقاى ملک بیان فرمودند که این قانون گران‌فروشان با قانونى که شلاق می‌زنند درباره یک نفر محتکر درباره یک نفر تاجر اجرا نشد درباره بدبخت‌ها مثل میوه‌فروش‌ها و سبزى‌فروش‌ها و امثال اینها اجرا شد و این اختصاص به این مورد به خصوص ندارد بنده نمى‌خواهم که دوباره طرح بکنم یک مطلبى را که تقریباً صلاح در این است که مسکوت بماند موضوع بند (ب) بود الآن در خارج از جلسه بنده سؤالى کردم از آقاى وزیر دادگسترى که شما راجع به فلان قاضى که محکمه انتظامى رتبه او را تصویب کرده چه تصمیمى اتخاذ کردید با کمال بى‌پروایى می‌فرمایند مشمول بند ب است من تعجب مى‌کنم قاضى مشمول بند ب است محکمه انتظامى رتبه او را تصویب کرده او مشمول بند ب است ولى دیروز دو تا وزیر مشمول بند ب معرفى کردند.

رئیس- آقا این مطالب چه ربطى دارد به موضوع؟‏

امامى‌اهرى- الآن ربطش را عرض مى‌کنم بنده منظورم این است که در عین حال که قوانین باید مطالعه بشود هر قدر آقایان بخواهند حسن نیت داشته باشد ولى وقتی که عجله شد و تصویب شد آن نتیجه حاصله گرفته نمی‌شود و نتیجه‌اى گرفته خواهد شد که سوء‌اجرا به اصطلاح نتیجه معکوس گرفته می‌شود بنابراین بنده معتقدم که باشد براى بعد که آقایان مطالعه بکنند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت سوم که فى‌المجلس مطرح شود آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد الان مطرح مى‌شود قرائت بفرمایید (کشاورز‌صدر- آقاى رئیس بنده اعتراضى به صورت جلسه داشتم حقم محفوظ است) براى آخر جلسه محفوط است.

( ماده واحده به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده- از تاریخ تصویب این قانون قانون مورخ 17 شهریور ماه 1322 راجع به کیفر گران‌فروشان و ضرب شلاق ملغى است. به امضاى هفتاد نفر.

رئیس- آقاى کشاورز‌صدر موافقید یا مخالف؟

کشاورز‌صدر- بنده مشروطاً مخالفم، مخالف مشروط هستم، بنده خیلى خلاصه خدمت آقایان عرض مى‌کنم این قانون یک قانونى است که از جنبه شلاق زدن بسیار زننده و بی‌مورد است و خود بنده اعتقاد دارم که بایستى از بین برود اما یک نکته‌ای است که براى کیفر گران‌فروشان یک قانونى باید باشد اعتقاد بنده این است که اجازه بفرمایند آقایانى که این طرح را امضا کردند بنده هم امضا کرده‌ام موافقت بفرمایند که فقط قسمت شلاق زدن ملغى بشود و بعد هم جناب آقاى مکى فرمودند به این که اگر ما این کار را نکنیم مجازات‌هاى نقدى که براى گرانفروش‌ها مقرر می‌شود قابل استیناف در اجرا نیست بنده حضورشان عرض می‌کنم مطابق اصول کلى ما یک قوانینى داریم در دادگسترى که یک حبس‌هایى تا یک حدى اصولاً قطعى است یعنى جنبه خلافى دارد بنابراین گمان نمی‌کنم که کسى هم مخالف باشد تا آن مقداری که از حیث جزاى نقدى و حبس تا آن مقداری که مطابق اصول کلى قابل پژوهش بدانیم آن وقت باید استان 1 و 2 را از هشت شعبه‌ای که دارد به 28 شعبه اضافه کنیم و خود آقایان تصدیق می‌کنند که عملى نیست زیرا احکام خلاف و جزاى خلافى و تخلفات خیلى زیاد است تمام جرایم یعنى جنحه کوچک و جنحه بزرگ جنایات یک طرف است، بقیه تخلفات و خلاف‌هایى که اتفاق می‌افتد یک طرف است ما اگر بخواهیم این کار را بکنیم ناگزیریم که 20 شعبه دیگر به محکمه استیناف اضافه بکنیم تا بتوانیم باز به این کار آن هم با طول مدت رسیدگى بکنیم این است عقیده بنده و تصور نمی‌کنم جناب آقاى مکى که بانى این کار بودند و این طرح را به امضا رسانیده‌اند خودشان مخالف این نظر باشند زیرا ما به طور کلى قسمت‌هاى خلافى را در نظر نداریم که قابل استیناف باشد یعنى در تمام دنیا قوانین خیلى پیش و قوانین سابق این است، براى این من از آقایان خواهش می‌کنم که جنبه شلاق زدن را الغاء بکنند زیرا درست نیست و موضوع حبس را تا آن مقدارى که مطابق اصول کلى است جناب آقاى صالح از بنده اطلاعات قضایی‌شان زیادتر است و واردند قابل استیناف باشد و تا آن مقدارى که على‌الاصول قابل پژوهش نیست نباشد (حائرى‌زاده- دولت بعداً یک لایحه‌اى بیاورد) این است که بنده تقاضا می‌کنم آقایان موافقت بکنند و از طرفى هم ما موافق با این امر نیستیم که بگوییم گران‌فروشى بکنند بسیارى از کسبه هستند که گران‌فروشى می‌کنند بسیار اتفاق می‌افتد که کسبه‌اى هستند که تجاوز می‌کنند اینها را البته باید جریمه‌شان را تعیین بکنند ولى به طور کلى شلاق زدن چیز زشت و زننده‌ای است و مال عصر حجر است حالا اگر این قانون را در دوره چهاردهم گذارندند جهتش این بود (مکى- دوره سیزدهم بود سیزده نحس بود) که خواربار خیلى سخت بود مملکت وضع مخصوصى داشت یک شدت عمل لازم داشت یک شدت عملى لازم داشت آن اوضاع روز آقایان را وادار کرد که این قانون را وضع کنند و حالا هم آن موجبات و آن مقتضیات براى شلاق زدن نیست اما آن مسائلى را که به عرض آقایان رساندم لازم است توجه بکنند که ما انحراف پیدا نکنیم نه گران‌فروشى بشود و نه شلاق بزنند عرایض بنده این بود و امیدوارم آقایان توجه کنند و پیشنهادى هم در این زمینه داده‌ام.‏

رئیس- آقاى اردلان‏

اردلان- همکار محترم آقاى کشاورز‌صدر تشریف نداشتند که آقاى فولادوند در این باره توضیح دادند که قانون گران‌فروشان .....

رئیس- تأمل کنید اکثریت نیست ده دفعه گفتم که اینجا را نگاه بکنید بعد تشریف ببرید بیرون (پس از چند دقیقه اکثریت شد)

رئیس- آقاى اردلان بفرمایید.

اردلان- همکار محترم آقاى کشاورز‌صدر

+++

استدلال فرمودند که اگر این قانون را لغو بکنیم چون قانون گران‌فروشى نداریم دچار اجحاف کسبه گران‌فروش می‌شویم آقاى فولادوند در این خصوص توضیحاتى فرمودند چون ایشان قاضى بوده‌اند و اطلاعات کافى دارند. با توضیحات ایشان من کاملاً قانع شدم و فرمایشات ایشان مبتنى بر این بود که ما یک قانونى داریم که گران‌فروشان را می‌توانیم از یک روز تا یازده روز حبس بکنیم و حبس ابتیاعى را که از روزى پنجاه ریال تا دویست ریال معین کرده بنابراین این طور نتیجه گرفتند که یک گران‌فروش را دادگاه می‌تواند به دویست تومان جریمه نقدى محکوم بکند بنابراین ما یک همچو قانونى داریم و رأیى که ما اینجا می‌دهیم براى این است که فقط شلاق زدن را از بین ببریم و کار به قاعده‌اى هم کرده‌ایم و به علاوه دست دولت براى آوردن لایحه همیشه باز است ...

رئیس- آقاى اردلان تأمل بفرمایید اکثریت نیست.

گنجه- ختم جلسه را اعلام بفرمایید.

مکرم- چند دقیقه تأمل بفرمایید.

رئیس- وقت گذشته آقاى اردلان صحبت‌شان را بکنند بعد جلسه ختم می‌شود.

( پس از چند دقیقه اکثریت شد)

رئیس- آقاى اردلان بفرمایید.

اردلان- پس در این قسمت نگرانى براى کسى نماند که اگر رأى به این قانون بدهیم چون قانون گران‌فروشان داریم یک شهرى دچار گران‌فروشان نخواهند ماند و دادگاه مى‌تواند رأى بدهد همان طورى که آقاى فولادوند توضیح دادند تا دویست و بیست تومان می‌توانند جریمه نقدى بکنند اما قسمت دیگر که فرمودند بنده خواستم عرض کنم جناب آقاى کشاورز‌صدر دست دولت همیشه باز است هر وقت دیدند که مملکت احتیاج بقوانینى با قید فوریت بمجلس بیاورند و تقدیم بکنند این است که اگر موافقت بفرمایند ما این را لغو می‌کنیم دولت هم اگر لازم بداند بعداً یک قانونى مى آورد و تقدیم مجلس مى‌کند دیگر هم عرضى ندارم.

قبادیان- آقاى رئیس اغلب از آقایان رفتند ممکن است این قسمت را براى جلسه بعد بگذارید.

کشاورز‌صدر- بنده پیشنهاد را پس گرفتم.‏

اسلامى- پس اعلام رأى بفرمایید.

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس- موقع رأى نبود ماده واحده مطرح بود، دنباله بحث در این ماده واحده اول جلسه آینده.

جمال امامى- جلسه آینده استیضاح است وقتى که استیضاح است چیز دیگرى مطرح می‌شود؟

رئیس- بلى بعد از 3 رأى که آقایان دادند این دیگر از دستور خارج نمی‌شود اول این موضوع بعد استیضاح مطرح می‌شود.

( مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملى- رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294603!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)