کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19
[1396/06/01]

جلسه: 83 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه هشتم اردیبهشت‌ماه 1336  

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- طرح و تصویب یک فوریت و اصل گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اعاده خدمت سه نفر از استادان بازنشسته‏

3- طرح گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اعزام محصلین به خارجه‏

4- شور اول گزارش کمیسیون فرهنگ مربوط به استفاده از خدمت استادان و دانش‌یاران و دبیران در وزارت‌خانه‌ها

5- تصویب یک فوریت و مذاکره در گزارش کمیسیون فرهنگ مربوط به اعزام محصلین به خارجه‏

6- تقدیم لایحه سازمان نقشه‌بردارى کشور و استرداد لایحه سابق به وسیله آقاى وزیر صنایع و معادن‏

7- مذاکره در گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اعزام محصلین به خارجه‏

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19

 

 

جلسه: 83

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه هشتم اردیبهشت‌ماه 1336

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- طرح و تصویب یک فوریت و اصل گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اعاده خدمت سه نفر از استادان بازنشسته‏

3- طرح گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اعزام محصلین به خارجه‏

4- شور اول گزارش کمیسیون فرهنگ مربوط به استفاده از خدمت استادان و دانش‌یاران و دبیران در وزارت‌خانه‌ها

5- تصویب یک فوریت و مذاکره در گزارش کمیسیون فرهنگ مربوط به اعزام محصلین به خارجه‏

6- تقدیم لایحه سازمان نقشه‌بردارى کشور و استرداد لایحه سابق به وسیله آقاى وزیر صنایع و معادن‏

7- مذاکره در گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اعزام محصلین به خارجه‏

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

 

مجلس یک ساعت و پنجاه دقیقه پیش از‌ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس‏

رئیس - صورت غائبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با ‌اجازه - آقایان: دکتر عدل. کدیور. صفارى. قرشى. یارافشار. مهندس جفرودى. محمودى. ذوالفقارى. بزرگ ابراهیمى. کاظم شیبانى. تربتى. صارمى. اکبر. نصیرى. اورنگ. دکتر شاهکار. مهندس بهبودى. صراف‌زاده. ثقة‌الاسلامى. صادق بوشهرى. ساگینیان. دکتر امیر اصلان افشار. دکتر آهى. ابتهاج. مسعودى. اخوان.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: خرازى. مهندس ظفر. دکتر فریدون افشار. اقبال.

دیر‌آمدگان و زود ‌رفتگان با اجازه - آقایان: دکتر حسن افشار. سلطان‌مراد. بختیار. عاملى. دکتر جهانشاهى. معین‌زاده. دکتر هدایتى. باقر بوشهرى. اسفندیارى. دهقان.

رئیس - نظرى نسبت به صورت مجلس نیست؟ آقاى رامبد.

رامبد - نسبت به صورت مجلس مطلبى هست اجازه می‌فرمایید.

رئیس - اگر اصلاحى هست بدهید.

رامبد - بله اصلاحى است.

رئیس - بدهید به تند‌نویسى دیگر نظرى نیست (اظهارى نشد) صورت مجلس جلسه قبل تصویب شد.

2- طرح و تصویب یک فوریت و اصل گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اعاده خدمت سه نفر از استادان بازنشسته‏

رئیس - گزارشى است از کمیسیون فرهنگ رسیده راجع به استادان بازنشسته قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون فرهنگ به مجلس شوراى ملى.

کمیسیون فرهنگ در جلسه 24 بهمن ماده 35 با حضور آقاى وزیر فرهنگ لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به اجازه اعاده به خدمت سه نفر استادان بازنشسته دانشگاه تهران را مورد شور و رسیدگى قرار داده و عین لایحه را تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد.

ماده اول - اعاده مجدد به خدمت رسمى آقاى محمد حسین فاضل تونى آقاى عبدالعظیم قریب گرگانى آقاى حاج سید‌محمد کاظم عصار استادان بازنشسته دانشگاه را رعایت تبصره 20 قانون بودجه سال 34 کل کشور به موجب تبصره 17 قانون بودجه 1335 کل کشور که اصلاح شده مجاز خواهد بود.

ماده دوم - مدت خدمت غیر‌رسمى دولتى استادانى که به خدت رسمى پذیرفته و استاد شناخته شده‌اند به شرط پرداخت کسور بازنشستگى به مأخذ حقوق دریافتى گذشت جز خدمت رسمى آنان محسوب خواهد شد.

ماده سوم - دارندگان رتبه پزشک یکمى که در مدارس علیه کشاورزى و دامپزشکى قبل از انتقال به دانشگاه سابقه تدریس داشته‌اند و بعداً طبق مقررات دانشگاه به سمت دانشیار انتخاب شده‌اند سابقه مذکور در تعیین پایه دانشیارى آنان مؤثر و بر طبق ماده 12 قانون آموزش اجبارى پایه دانشیارى آنها احتساب و اصلاح خواهد شد.

ماده چهارم - دانشگاه می‌تواند به کسانى که لااقل ده سال سابقه تدریس در دانشگاه دارند و داراى تألیفاتى نیز هستند و در تاریخ تصویب این قانون به عنوان و سمت معلم دانشگاه مشغول تدریس باشند به شرط آن که صلاحیت تدریس آنها در شوراى دانشکده و دانشگاه به تصویب رسیده باشد رتبه استادى اعطا نماید تعیین رتبه و تشخیص پایه این اشخاص از روى سنواتى که در دانشگاه تدریس کرده‌اند مطابق ماده 12 قانون آموزش اجبارى خواهد شد.

مخبر کمیسیون فرهنگ دکتر بینا.

گزارش از کمیسیون امور استخدامى به مجلس شوراى ملى.

کمیسیون امور استخدام در جلسات متعدد لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به اجازه اعاده به خدمت سه نفر از استادان بازنشسته دانشگاه تهران را مطرح و با توضیحات آقاى وزیر فرهنگ و توجه به صورت ارسالى آن وزارت‌خانه گزارش کمیسیون فرهنگ را تأیید و اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون امور استخدام دکتر – جهانشاهى

+++

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون در جلسه اول اسفند ماه 1335 با حضور نماینده دولت لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به اجازه اعاده به خدمت سه نفر از استادان بازنشسته دانشگاه تهران را مطرح و از نظر مالى آن را تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون بودجه - محمد على مسعودى.

رئیس - این لایحه از مجلس سنا به مجلس شوراى ملى آمده در آنجا با یک فوریت طرح شده و در اینجا اول باید تکلیف فوریتش مطابق آئین‌نامه مشترکى که داریم معلوم شود مخالفى نیست راجع به فوریت؟ (اظهارى نشد) پس رأى می‌گیریم براى یک فوریت آقایان توجه بفرمایید رأى گرفته می‌شود که این لایه با یک فوریت مطرح شود. آقایانى که با فوریت آن موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد بنابراین یک شورى خواهد بود کلیات مطرح است در ورقه مخالف و موافق کسى مخالف اسم ننوشته فقط آقاى دولت‌آبادی به عنوان موافق اسم نوشته‌اند بنابراین رأى می‌گیریم به ورود در مواد آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده اول قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده اول - اعاده مجدد به خدمت رسمى آقایان محمد حسین فاضل تونى، آقاى عبدالعظیم قریب گرگانى، آقاى حاج سید‌محمد کاظم عصار، استادان بازنشسته دانشگاه با رعایت تبصره 20 قانون بودجه سال 34 کل کشور که به موجب تبصره 17 قانون بودجه 1335 کل کشور اصلاح شده مجاز خواهد بود.

رئیس - کسى اجازه صحبت در ماده‌ اول نخواسته رأى گرفته می‌شود به ماده اول آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده دوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده دوم - مدت خدمت غیر‌رسمى دولتى استادانى که به خدمت رسمى پذیرفته و استاد شناخته شده‌اند به شرط پرداخت کسور بازنشستگى به مأخذ حقوق دریافتى گذشته جزء خدمت رسمى آنان محسوب خواهد شد.

رئیس - کسى اجازه صحبت نخواسته رأى گرفته می‌شود به ماده دوم آقایان موافقین قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده سوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده سوم - دارندگان رتبه پزشک یکمى که در مدارس عالى کشاورزى و دامپزشکى قبل از انتقال به دانشگاه سابقه تدریس داشته‌اند و بعداً طبق 4 مقررات دانشگاه به سمت دانشیار انتخاب شده‌اند سابقه مذکور در تعیین پایه دانشیارى آنان مؤثر و بر طبق ماده 12 قانون آموزش اجبارى پایه دانشیارى آنها احتساب و اصلاح خواهد شد.

رئیس - مخالفى نیست؟ (اظهارى نشد) رأى گرفته می‌شود به ماده سوم آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده چهارم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده چهارم - دانشگاه می‌تواند به کسانى که لااقل ده سال سابقه تدریس در دانشگاه دارند و داراى تألیفاتى نیز هستند و در تاریخ تصویب این قانون به عنوان و سمت معلم دانشگاه مشغول تدریس باشند به شرط آن که صلاحیت تدریس آنها در شوراى دانشکده و دانشگاه به تصویب رسیده باشد رتبه استادى اعطا نماید تعیین رشته و تعیین پایه این اشخاص از روى سوابقى که در دانشگاه تدریس کرده‌اند مطابق ماده 12 قانون آموزش اجبارى خواهد شد.

رئیس - در این ماده هم مخالفى نیست فقط یک پیشنهادى رسیده که قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم اصلاح زیر در ماده چهارم مربوط به اجازه اعاده خدمت سه نفر از استادان بازنشسته به عمل آید.

ماده 4- دانشگاه می‌تواند به کسانى که حداقل هشت سال سابقه تدریس در دانشگاه یا مدارس عالیه دیگر دارند الى آخر. مهندس جفرودى‏

رئیس - آقاى مهندس جفرودى.

مهندس جفرودى - در ماده چهارم عبارت این است «دانشگاه می‌تواند به کسانى که لااقل ده سال سابقه تدریس در دانشگاه دارند و داراى تألیفاتى نیز هستند» عده‌اى هستند از کسانى که مشمول این لایحه نمى‌شوند ولى لااقل هشت سال در هنرسرای عالى که در اختیار وزارت فرهنگ و از مدارس تابعه وزارت فرهنگ است و یک دانشکده‌اى است یعنى بعد از ششم متوسطه که داراى سه سال دوره عالى است هشت سال سابقه تدریس دارند و اینها مشمول این لایحه نمی‌شوند و در دانشگاه هستند و در حال حاضر در خدمت دانشگاه هستند از لحاظ بقیه مقررات مشمول ماده چهارم می‌شوند ولى سابقه تدریس آنها در این هنر‌سراى عالى که یک مدرسه عالى است منظور نمی‌شود به نظر بنده این ظلم است. عرض کردم این آقایان فعلاً در خدمت دانشگاه هستند و از سایر جهات مشمول این لایحه می‌شوند ولى سابقه تدریس آنها در هنر‌سراى عالى که در حکم یک دانشکده است منظور نمی‌شود و چون این یک تبعیض بود بنده این پیشنهاد اصلاحى را دادم.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ (دکتر مهران) - این ماده براى استادانى که در دانشگاه تهران مشغول تدریس هستند و سابقه تدریس در دانشگاه تهران دارند تنظیم شده و نظر جناب آقا مهندس جفرودى را ممکن است بعدها تأمین کنیم براى اینکه یک لایحه‌ای در دست تهیه است مربوط به مدارس فنى هنر‌سراى عالى هم جزء مدارس فنى است و امیدواریم در آن لایحه جدید ما نظریات ایشان را تأمین کنیم.

رئیس - آقا مهندس جفرودى مسترد می‌دارید؟

مهندس جفرودى - خیر اینها فعلاً هم در دانشگاه هستند.

رئیس - آقاى عمیدى نورى‏

عمیدى نورى - بنده معتقد هستم همین‌طور که مجلس شوراى ملى به این لایحه یک توجه خاصى کرده و فوریتش را تصویب کرد نظر مجلس اینست که به همین کیفیت از نظر احترام دانشگاه و تأمین حیثیت فرهنگى دانشگاه این لایحه زودتر بگذرد. جناب آقاى مهندس جفرودى هم موافقت بفرمایند با این نظرى که جناب آقاى وزیر فرهنگ دادند که براى این‌گونه امور بعداً فکرى بکنیم این پیشنهاد را بگذراند بماند براى بعد براى اینکه اگر این‌طور نشود و این پیشنهاد تصویب بشود دو مرتبه این لایحه جناب آقاى مهندس جفرودى باید برگردد به سنا و دو مرتبه برگردد بیاید اینجا و این با رأى قبلى که به فوریتش رأى داده یک‌قدرى منافى است خصوصاً اینکه از نظر اصل لایحه هم همان‌طورى که اینجا ملاحظه می‌فرمایید ذکر شده که داراى سابقه تدریس در دانشگاه باشند ما اگر بگوئیم مدارس دیگرى مثل هنر‌سراى عالى و آنها را هم بیاوریم بعد از آن توضیح خاص و احترام مخصوصى که ما براى دانشگاه قائل شدیم و این را منزه کردیم ممکن است امور دیگرى هم رخنه بکند این است که بنده معتقدم همان‌طورى که جناب آقاى وزیر فرهنگ فرمودند بماند براى بعد و بنده تمنى می‌کنم از آقاى وزیر فرهنگ که زودتر این لایحه را بیاورند که تکلیف این‌گونه کارها معین بشود و خود آقاى مهندس جفرودى هم موافقت می‌کنند که این پیشنهاد بماند براى بعد (احسنت)

رئیس - آقاى مهندس جفرودى.

مهندس جفرودى - چون جناب آقاى وزیر فرهنگ وعده کرده‌اند و ایشان را مرد خوش قولى می‌دانم پس می‌گیرم (احسنت)

رئیس - رأى گرفته می‌شود به ماده 4 آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. کلیات آخر مطرح است مخالفى نیست؟ (اظهارى نشد) رأى گرفته می‌شود به مجموع لایحه 4 ماده آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد به دولت ابلاغ می‌شود.

3- طرح گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اعزام محصلین به خارجه‏

رئیس - یک گزارش دیگرى است از کمیسیون فرهنگ راجع به اعزام محصلین به خارجه قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش کمیسیون فرهنگ به مجلس شوراى ملى.

کمیسیون فرهنگ در جلسه 20 اسفند ماه 1335 لایحه شماره 43939 دولت راجع به دانشجویان ایرانى در خارجه را با حضور آقاى وزیر فرهنگ مطرح و مورد رسیدگى قرار داده و با اصلاحاتى تصویب نمود اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

ماده 1- از تاریخ تصویب این قانون اعزام محصل به خارجه با کمک مالى دولت از طریق مسابقه خواهد بود مخارج تحصیل و اعاشه این محصلین از اعتبار مصوب بودجه وزارت فرهنگ پرداخت می‌شود یا محصلین باید داراى گواهینامه دوره کامل متوسطه بوده و زبان کشورى را که در آن تحصیل خواهند نمود به قدر کافى بدانند و به علاوه نباید سن آنان از 22 سال متجاوز باشد. در تعیین عده و رشته‌های تحصیلى به احتیاجات کشور باید توجه گردد و تحصیلات پزشکى و رشته‌هاى مختلف فنى و کشاورزى و علوم و تعلیم و تربیت مقدم قرار داده شود.

تبصره در هر سال دانشجوى رتبه اول هر دانشکده در مرکز و شهرستان‌ها و دانشجوى رتبه اول دانشسراى عالى و هنر‌سراى عالى بدون مسابقه و رعایت شرایطى سنى به هزینه دولت به خارجه اعزام می‌شوند عده این دانشجویان از هر دانشکده یک نفر و از هر یک از دانشسراى عالى و هنرسرای عالى یک نفر خواهد بود. در دانشسراى عالى و هنر‌سراى عالى و دانشکده‌هایی که رشته‌های تحصیلى متعدد دارند انتخاب یک نفر از مابین فارغ‌التحصیلان رتبه اول رشته‌های مختلف با تصویب شوراى دانشگاه خواهد بود.

ماده 2- به محصلینى که در تاریخ تصویب این قانون در خارجه به تحصیل اشتغال داشته و به آنان کمکى به عنوان تفاوت قیمت‌هاى ارز تحصیلى می‌شده از این پس تا خاتمه تحصیلات کمک هزینه تحصیلى پرداخت خواهد شد مقدار کمک هزینه و مقدار ارزى که به قیمت فروش بانک ملى از طرف اولیا آنان حواله می‌شود و همچنین شرایط مدت و چگونگى استفاده از کمک هزینه طبق مقررات مصوب هیئت وزیران تعیین می‌شود

+++

ولى به تدریج که این محصلین مراجعت و یا ترک تحصیل می‌نمایند اعتبارات مربوط به کمک هزینه آنها به مصرف اعزام محصلین طبق ماده یک خواهد رسید.

ماده 3- به محصلینى که بخواهند به هزینه شخصى خودشان و بدون کمک سال دولت براى تحصیل به خارج بروند در صورتى که گواهى ثبت نام از یکى از مدارس رسمى خارجه که مورد تأیید وزارت فرهنگ باشد ارائه دهند از طرف وزارت فرهنگ گذرنامه تحصیلى داده می‌شود این قبیل محصلین در تمام مدتى که منظماً به تحصیل اشتغال دارند با اجازه وزارت فرهنگ از ارز به نرخ فروش بانک ملى به میزانى که هیأت وزیران تعیین می‌نماید استفاده خواهند نمود.

ماده 4- به محصلینى که در اسفند 1335 در خارجه مشمول تحصیل بوده‌اند در صورتى که داراى گذرنامه داده می‌شود و به آن عده که در یکى از رشته‌های مندرج در ماده یک به تحصیل مشغول باشند به شرط وجود اعتبار به میزان مقرر در ماده 2 کمک هزینه تحصیلى پرداخت می‌شود.

ماده 5- وزارت فرهنگ مجاز است همه ساله تا میزان بیست درصد از عده‌ای را که طبق ماده یک اعزام می‌دارد از محصلین مشمول مواد 2 و 3 و 4 انتخاب نماید این محصلین بر طبق مقررات خاصى که به تصویب هیئت وزیران می‌رسد از میان بهترین محصلین ایرانى مقیم خارجه که از حیث اخلاق و تحصیلات صاحبت امتیازى بر‌جسته‌ای باشند انتخاب خواهند شد و در صورت تساوى شرایط کسانى که سابقه تحصیلى منظم بیشتر در خارجه دارند و به ضاعت اولیا آنها کمتر است مقدم می‌باشد.

ماده 6- صدور روا دید اقامت محصلین قیم خارجه موکول به داشتن حسن اخلاق و تحصیل منظم می‌باشد وزارت فرهنگ می‌تواند از اولیای محصلین در موقع اعزام آنان تضمین بانک در حدود هزینه و وسایل مراجعت اخذ کند تا اگر از جهات اخلاقى و تحصیلى موجبات رضا‌مندى فراهم نکنند با استفاده از این اعتبار آنها را به ایران عودت دهند.

ماده 7- وزارت فرهنگ مکلف است تشکیلات ادارات سرپرستى را به نحوى ترتیب دهد که سرپرستی‌ها بتوانند مراقبت و نظارت کامل در اخلاق و پیشرفت تحصیلات و چگونگى زندگى محصلین در خارجه بنمایند اعتباراتى که براى این منظور لازم است در بودجه وزارت فرهنگ پیش‌بینى خواهد گردید.

ماده 8- آئین‌نامه و مقررات اجراى این قانون به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

ماده 9- قانون اعزام فارغ‌التحصیلان رتبه اول دانشکده‌ها و هنر‌سراى عالى به خارجه مصوب دیماه 1333 و تبصره 3 ماده 13 قانون ترمیم حقوق فرهنگیان مصوب آذر ماه 1333 و کلیه قوانینى که با مفاد این قانون مغایرت دارد از تاریخ تصویب این قانون لغو می‌گردد.

مخبر کمیسیون فرهنگ - دکتر بینا

رئیس - شوراى اول این لایحه مطرح است کسى در کلیات اجازه نخواسته آقاى وزیر فرهنگ بیانى دارند.

وزیر فرهنگ - به نظر بنده این یکى از لوایحى بسیار مفیدى است که تقدیم مجلس شوراى ملى شده (صحیح است) زیرا که به وضع تحصیلات و ترتیب کار محصلینى که به خارجه می‌روند یکى نظم کامل می‌دهند و یقین دارم که مورد کمال علاقه آقایان نمایندگان است ولى چون سال تحصیلى نزدیک است و عده‌ای از محصلین هم الان می‌خواهند بروند به خارج باید مقدمات کار خودشان را فراهم بیاورند به انتظار تصویب این لایحه هستند و به علاوه هم در تنظیم لایه و هم در بحث و مذاکراتى که در کمیسیون فرهنگ شده است دقت زیادى در این لایحه به عمل آمده است بنده خواستم استدعا کنم که این لایحه را یک شورى تصویب بفرمایید (صحیح است) که زودتر بتوانیم اجرا کنیم و براى اول سال تحصیلى آینده این آماده اجراى باشد (صحیح است).

رئیس - روزى که این لایحه را دولت تقدیم مجلس کرد این تقاضا را نکرد و به کمیسیون  رفت حالا باید پانزده نفر از نمایندگان این تقاضا را بکنند چون دولت همان وهله اول که تقدیم می‌کند لایحه را حق دارد تقاضا ى فوریت کند لایحه دیگرى است مربوط به فرهنگ مطرح می‌کنیم تا تقاضاى فوریت حاضر شود.

4- شور اول گزارش کمیسیون فرهنگ مربوط به استفاده از خدمت استادان و دانش‌یاران و دبیران در وزارت‌خانه‌ها

رئیس - گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به استفاده معلمین در وزارت‌خانه مطرح است قرائت می‌شود:

(به شرح ذیل خوانده شد)

گزارش از کمیسیون فرهنگ به مجلس شوراى ملى.

کمیسیون فرهنگ - در جلسات متعدد با حضور آقاى وزیر و معاون وزارت فرهنگ لایحه شماره 22248 دولت راجع به استفاده از خدمت استادان و دانشیاران و دبیران در وزارت‌خانه‌ها و مؤسسات دولتى را طرح و مورد مطالعه قرار داده و در نتیجه با اصلاحاتى به شرح زیر تصویب نمود اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

ماده 1- مادام که وزارت‌خانه‌ها و مؤسسات دولتى براى خدمت تدریس در آموزشگاه‌هاى اختصاصى خود احتیاج به خدمت استادان و دانشیاران یا دبیران دارند می‌توانند در مورد استادان و دانشیاران با موافقت دانشگاه و در مورد دبیران با موافقت وزارت فرهنگ ساعات اضافى تدریس (به نحوى که منافات با وظایف آنان در دانشکده و یا دبیرستان مربوط نداشته باشد) براى آنان تعیین نمایند مأخذ پرداخت حق‌التدریس در آموزشگاه‌هاى عالى حداکثر ساعتى 150 ریال و در سایر آموزشگاه‌ها حداکثر در دوره دوم متوسطه ساعتى 100 ریال و در دوره اول متوسطه ساعتى 70 ریال خواهد بود.

تبصره پرداخت حق‌التدریس استادان و دانشیاران از اول فروردین 35 تا تاریخ تصویب این قانون در آموزشگاه‌ها اختصاصى وزارت‌خانه‌ها به میزانى که تعهد شده در صورت انجام وظیفه و به شرطى که از میزان مقرر در این قانون تجاوز ننماید بلامانع می‌باشد.

ماده 2- هر گاه وزارت‌خانه‌ها یا مؤسسات دولتى براى انجام خدمات فنى و تخصصى به غیر از تدریس احتیاج به متخصص

+++

داشته باشند که تأمین آن از بین کارمندان دولتى ممکن نباشد و استخدام چنین متخصصى هم مقدور نگردد و انحصار استفاده از وجود یکى از استادان یا دانشیاران محسوس شود وزارت‌خانه یا مؤسسه مربوط مراتب را به هیئت وزیران گزارش می‌دهد و در صورتى که هیئت وزیران لزوم استفاده از خدمت را به هیئت وزیران لزوم استفاده از خدمت استادان یا دانشیار را تأیید نمود وزارت‌خانه یا مؤسسه مربوط می‌تواند به دانشگاه رجوع نماید دانشگاه با تصویب شوراى دانشکده و شوراى دانشگاه متخصص ذی‌صلاحیت را از میان استادان و دانشیاران انتخاب و به وزارت‌خانه یا مؤسسه مربوطه معرفى می‌کند که از ساعات آزاد او به نحوى که منافات با وظایف او در دانشکده نداشته باشد استفاده نمایند.

تبصره استادان و دانشیارانى که در یکى از وزارت‌خانه‌ها یا مؤسسات دولتى بیش از هفت سال به خدمت ثانوى مشغول بوده‌اند و در موقع تصویب این قانون نیز مشغول خدمت می‌باشند در صورت احتیاج آن وزارت‌خانه یا موسسه از تشریفات مندرج در ماده 2 معاف خواند بود و می‌توانند با استفاده از مزایاى مندرج در این قانون به خدمت ادامه دهند.

تبصره 2- به استاد و دانشیارى که به ترتیب فوق به خدمت ثانوى در وزارت‌خانه یا مؤسسه دولتى مشغول می‌شود بر حسب میزان کار و ساعات خدمت ثانوى حداکثر معادل مجموع حقوق و کمک رتبه به شرط آن که از ده هزار ریال تجاوز ننماید به عنوان حق‌الزحمه خدمت اضافى پرداخت می‌شود و پرداخت این حق‌الزحمه به هر یک از استادان و دانشیاران فقط در یک وزارت‌خانه یا مؤسسه دولتى مجاز خواهد بود.

تبصره 3- استادان و دانشیاران علاوه بر حقوق و مزایاى قانونى مربوط به خدمت اصولى خود فقط می‌توانند از یکى از مواد این ماده و ماده قبل استفاده نمایند و نمی‌توانند از وزارت‌خانه‌ها یا مؤسسات دولتى به هیچ عنوان دیگر حقوق یا حق‌الزحمه یا فوق‌العاده دیگرى دریافت نمایند.

مخبر کمیسیون فرهنگ - دکتر بینا.

گزارش از کمیسیون امور استخدام مجلس شوراى ملى.

کمیسیون امور استخدام در جلسه 12 اسفند ماه 1335 با حضور آقاى وزیر فرهنگ لایحه مربوط به استفاده از خدمت استادان و دانشیاران و دبیران در وزارت‌خانه‌ها و مؤسسات دولتى را رسیدگى و با توضیحاتى که از طرف آقاى وزیر فرهنگ داده شد خبر کمیسیون فرهنگ را تأیید و اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون استخدام - دکتر جهانشاهى.

رئیس - کلیات مطرح است کسى اجازه صحبت نخواسته است رأى گرفته می‌شود به ورود در مواد آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده اول قرائت می‌شود.

ماده 1- مادام که وزارت‌خانه‌ها و مؤسسات دولتى براى خدمت تدریس در آموزشگاه‌ها اختصاص خود احتیاج به خدمت استادان و دانشیاران یا دبیران دارند می‌توانند در مورد استادان و دانشیاران با موافقت دانشگاه و در مورد دبیران با موافقت وزارت فرهنگ ساعات اضافى تدریس (به نحوى که منافات با وظایف آنان در دانشکده و یا دبیرستان مربوطه نداشته باشد) براى آنان تعیین نماینده مأخذ پرداخت حق‌التدریس در آموزشگاه‌هاى عالى حداکثر ساعتى 150 ریال و سایر آموزشگاه‌ها حداکثر در دوره متوسطه ساعتى 100 ریال و در دوره اول متوسطه ساعتى 70 ریال خواهد بود.

تبصره پرداخت حق‌التدریس استادان و دانشیاران از اول فروردین 35 تا تاریخ تصویب این قانون در آموزشگاه‌هاى اختصاصى وزارت‌خانه‌ها به میزانى که تعهد شده و در صورت انجام وظیفه و به شرطى که از میزان مقرر در این قانون تجاوز ننماید بلامانع می‌باشد.

رئیس - شور اول است رأى ندارد پیشنهادى هم ندارد ماده دوم مطرح است قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 2- هر گاه وزارت‌خانه‌ها یا مؤسسات دولتى براى انجام خدمات فنى و تخصصى به غیر از تدریس احتیاج به متخصص داشته باشند که تأمین آن از بین کارمندان دولتى ممکن نباشد و استخدام چنین متخصصى هم مقدور نگردد انحصار استفاده از وجود یکى است استادان یا دانشیاران محسوس شود وزارت‌خانه یا مؤسسه مربوط مراتب را به هیئت وزیران گزارش می‌دهد و در صورتى که هیئت وزیران لزوم استفاده از خدمت استاد یا دانشیار را تأیید نمود وزارت‌خانه یا مؤسسه مربوط می‌تواند به دانشگاه رجوع نماید دانشگاه با تصویب شوراى دانشکده و شوراى دانشگاه متخصص ذی‌صلاحیت را از میان استادان و دانشیاران انتخاب و به وزارت‌خانه یا مؤسسه مربوط معرفى می‌کند که از ساعات آزاد او به نحوى که منافات یا وظایف او در دانشکده نداشته باشد استفاده نمایند.

تبصره 1- استادان و دانشیارانى که در یکى از وزارت‌خانه‌ها یا مؤسسات دولتى بیش از هفت سال به خدمت ثانوى مشغول بوده‌اند و در موقع تصویب این قانون نیز مشغول خدمت می‌باشند در صورت احتیاج آن وزارت‌خانه یا مؤسسه از تشریفات مندرج در ماده 2 معاف خواهند بود و می‌توانند با استفاده از مزایاى مندرج در این قانون به خدمت ادامه دهند.

تبصره 2- به استاد و دانشیارى که به ترتیب فوق به خدمت ثانوى در وزارت‌خانه با مؤسسه دولتى مشغول می‌شود بر حسبت میزان کار و ساعات خدمت ثانوى حداکثر معادل مجموع حقوق و کمک رتبه به شرط آن که از ده هزار ریال تجاوز ننماید به عنوان حق‌الزحمه خدمت اضافى بر پرداخت می‌شود و پرداخت این حق‌الزحمه به هر یک از استادان و دانشیاران فقط در یک وزارت‌خانه یا مؤسسه دولتى مجاز خواهد بود.

تبصره 3- استادان و دانشیاران علاوه بر حقوق و مزایاى قانونى مربوط به خدمت اصلى فقط می‌توانند از یکى از مواد این ماده و ماده قبل استفاده نمایند و نمی‌توانند از وزارت‌خانه‌ها یا مؤسسات دولتى به هیچ عنوان دیگر حقوق یا حق‌الزحمه یا فوق‌العاده دیگرى دریافت نمایند.

رئیس - مخالفى با ماده دوم نیست؟ (اظهارى نشد) بنابراین براى شور دوم به کمیسیون فرهنگ فرستاده می‌شود.

5- تصویب یک فوریت و مذاکره در گزارش کمیسیون فرهنگ مربوط به اعزام محصلین به خارجه‏

رئیس - پانزده نفر از آقایان تقاضا کردند که گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اعزام محصلین به خارجه با فوریت باشد پیشنهاد قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

تقاضا می‌کنیم لایحه فرهنگى دولت با یک فوریت مطرح شود.

عمیدى نورى - کدام لایحه فرهنگى.

رئیس - پیشنهاد دیگر هم رسیده قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نماییم لایحه اعزام محصلین یک فورى شود.

عمیدى نورى. مشایخى. مجید ابراهیمى. کشکولى. بهبودى. استخر. دشتى. دکتر هدایتى. دهقان. دکتر پیرنیا. سالار بهزادى. مرآت اسفندیارى. آقایان. افخمى . حکیمى. مهندس جفرودى. یک عده دیگر.

رئیس - آقاى عمیدى نورى.

عمیدى نورى - این لایحه همان‌طورى که جناب آقاى وزیر فرهنگ فرمودند یکى از لوایحى است که بسیار مفید است و نسبت به بلاتکلیفى بسیار از محصلین ما که رفتن به خارج تا حدى برایشان محدود بود و نظریه نبودن مدارسى که احتیاج تحصیلى آنها رفع بشود اغلب بیکار بودند خاتمه می‌دهد و علت اینکه تقاضاى فوریت شد تصور می‌کنم این است که اینجا که گذشت از مجلس سنا هم باید بگذرد تصور می‌کنم اگر خیلى زود هم بگذرد در حال یک فورى تا خرداد زودتر نخواهد بود در حالی که آقایان محصلین ما باید بروند خارج در صورتى که اگر این لایحه دو شورى بشود ممکن است این کار عقب بیفتد و از مرداد و شهریور بگذرد این است که مورد استفاده محصلین واقع نمی‌شود و یک سال از کارشان عقب می‌مانند و چون از روح این لایحه همه آقایان نمایندگان موافق هستند این بود که عده‌ای از آقایان نمایندگان محترم نظرشان این بود یعنى تأیید کردند نظر وزیر فرهنگ را که یک فورى و یک شورى تلقى شود (صحیح است).

رئیس - آقاى صارمى مخالفید (صارمى - عرضى ندارم) رأى گرفته می‌شود به فوریت این لایحه آقایان موافقین قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. کلیات مطرح است آقاى خلعت‌بری مخالفید (خلعت‌بری بله) بفرمایید.

ارسلان خلعت‌بری - بنده از فرصت می‌خواهم استفاده کنم و در این موقع که این لایحه مطرح است به نفع اولیاى اطفال و محصلین سه تذکر را به عرض آقایان نمایندگان محترم و به اطلاع جناب آقا وزیر فرهنگ برسانم مسئله اول اینست که باید تصدیق کرد در این چند سال حقیقتاً مردم ایران با یک عقیده و ایمانى با اینکه اغلب اولیاى اطفال استطاعت مالى نداشته‌اند معذالک خانه خودشان را فروخته‌اند دارایی خودشان را گرو گذاشته‌اند و یک عده‌ای را به خارج فرستاده‌اند و یک عده‌ای هم هستند از مردم که می‌خواهند حتى با فروش خانه یا قرض بچه‌های خودشان را به خارج بفرستند ولى بنده تذکرى که می‌خواهم بدهم این است که حالا که این روح و این فکر پیدا شده است به نظر بنده باید سعى کرد که جلو این کار گرفته نشود یعنى اگر یک مقرراتى هست که اشخاص را منع می‌کند این مقررات از بین برداشته شود چند روز قبل یک کسى به بنده مراجعه کرد و گفت پسرم را می‌خواهم بفرستم به آلمان ولى مقدور نیست براى اینکه آن شرایطى که می‌خواهند براى فرستادن که تصدیق مدرسه آنجا باشد و آن مقررات فعلى را انجام بدهند این مانع است من هم وسیله دارم و می‌خواهم پسرم را بفرستم آنجا یک سال بماند زبان یاد بگیرد و بعد هم تحصیلات کشاورزى بکند گفتم خوب که باید کرد؟ گفت به من راهنمایی کردند که اگر اشخاص معروف تصدیق بکنند که این براى مطالعات علمى می‌رود آن وقت گذرنامه خواهند داد بنده گفتم خوب چطور یک همچو چیزى را بنویسم که شما براى مطالعات علمى می‌روید در صورتى که قطع داشتم نیست رفت آنجاست و ماندن آنجا زبان یاد گرفتن و بعد وارد مدرسه شدن اشخاصى هستند که می‌روند امریکا براى اینکه آنجا تحصیل بکنند و به عنوان غیر‌محصل از اینجا می‌روند به اطمینان اینکه آنجا وسیله‌ای فراهم کنند که در آنجا بمانند این قبیل اشخاص اگر چنانچه وزارت فرهنگ یک گشایشى در کارشان فراهم کند که محتاج خدعه و تقلب نباشند و اشخاصى که پول دارند و پول تأمین می‌کنند و ودیعه می‌سپارند ولو اینکه بروند آنجا و فعلاً نتوانند تصدیق یک مدرسه‌ای را بگیرند بنده معتقدم که جلوى اینها را نباید گرفت براى اینکه رفتن و یک محیطى را دیدن خود این یک نوع مکتب و مدرسه‌ای است نباید فکر بد کرد که حتماً می‌روند آنجا و دنبال هرزگى می‌روند باید فکر صحیح کرد که اشخاصى که می‌روند به نیت تحصیل می‌روند مگر اینکه خلافش ثابت شود اگر دیدند اشخاصى که می‌روند اعمال‌شان خلاف حیثیت است تذکره‌اش را باطل کنید و پس بفرستید جناب آقا وزیر فرهنگ این یک مسئله‌ای است که مورد ابتلا عده زیاد از مردمى است که به خارج می‌روند و پدرهای‌شان اینجا مزاحم اشخاص هستند و بنده از جنابعالى می‌خواهم که یک راه‌حلى پیدا کنید که مردم با کمال راحتى بتوانند بروند به خارجه براى تحصیل و مقررات زیاد مانع آنها نباشد و جلویشان را نگیرد آقایان خیلى از مخترعین بزرگ در دنیا اشخاصى بودند که در مدرسه از امتحان رفوزه شدند و معلمین گمان می‌کردند که آنها قابل هیچ کارى در زندگى نخواند بود و اینها از قضا معروف‌ترین رجال علمى دنیا شدند. بنابراین جلو استعداد را نباید گرفت این را بنده می‌خواهم عرض دوم بنده مسئله این است که باز هم مورد ابتلا مردم است این مقررات این قوانین این آئین‌نامه‌ها در اجرا باید طورى باشد که سهل باشد همه مردم دسترسى به جناب آقا وزیر فرهنگ ندارند همه مردم نمی‌توانند به اشخاصى که می‌توانند به وزیر مراجعه کنند مراجعه کنند وسیله ندارند اطلاع ندارند و نمی‌توانند وسیله و واسطه پیدا کنند این مسئله مراجعان مردم به وزارت فرهنگ از نظر اطفال خودشان باید آن‌قدر ساده باشد که احتیاج به مراجعه به وکیل به اشخاص دیگر، به استاد، به طبیب، به اشخاص محترم و معروف و سر‌شناس نباشد یعنى اگر بنا باشد یک طفلى در خارجه اشکلات از لحاظ مقررات تحصیلى پیدا کند وزارت فرهنگ و آن مؤسسه نباید به چشم یک مدعى و معارض به او نگاه کند باید به چشم یک پدر نگاه کند اشخاصى آنجا نگذارند که اگر محصلینى از آنجا شکایت کردند و باید و ایشان از لحاظ تحصیلى آنها از لحاظ ارز از جهات دیگر مواجه با اشکال شدند و مراجعه کردند این مؤسسه، مؤسسه اشکال‌تراشى باشد (صحیح است) که بگوید آنجا این‌طورى است و با این مقررات تطبیق نمی‌کند بلکه یک عینک دیگرى بگذارد عینک‏ مساعدت و کمک و رفع اشکار و رفع اعتراض تطبیق مقررات با آن روحیه‌ای که رفع اشکال را بکند امروز آقایانى که این قانون را تصویب می‌کنند منظورشان مساعدت و کمک به محصلین که تربیت شوند بنابراین اگر شما یک همچون اداره‌ای به وجود می‌آورید و آنجا مردم مواجه با مقررات و آئین‌نامه و با اشکال‌تراشى و بداخلاقى نباشند آن وقت این قانون صحیح اجرا خواهد شد بنده از جناب آقاى وزیر فرهنگ متشکرم که اگر موردى پیدا شده است که به ایشان تذکرى داده ام واقعاً شخصاً رسیدگى کرده‌اند و رفع اشکال کرده‌اند ولى باید طورى بشود که رفع اشکال مردم به طریق صحیح بشود من باب نمونه عرض کنم پارسال در مازندران دانشسراى کشاورزى یک عده‌ای داوطلب داشت و تحصیلات‌شان را تمام کردند ولى چند نفر از ریاضى کسر نمره داشتند یکى یک نمره یا دو تا به آنها هم احتیاج داشتند که بروند درس بدهند به بچه‌ها آنها هم هر کدام براى دویست تومان و 250 تومان احتیاج داشتند فرهنگ آنجا مته روى خشخاش گذاشت گفت و در ریاضى نیم نمره یک نمره کم داشته‌اید بنابراین مجدداً باید همه دروس را امتحان بدهید این را می‌خواهم عرض کنم که مقررات چه جور مانع مصوبات صحیح است بالاخره این بچه‌ها از آنجا آمدند اینجا چندین شب در مسجد خوابیدند با کمال فقر و بدبختى جناب آقاى وزیر فرهنگ دستور دادند رسیدگى کردند معلوم شد که امتحان ریاضیاتى که از اینها کرده‌اند چندین برابر قوه آنها بوده دستور دادند که آنها را سر کار بگذارند و حقوق هم بهشان بدهند و این امتحان را مجدد تشکیل بدهند باز در مازندران اشکال کردند آنها دو مرتبه پا شدند آمدند اینجا خدا شاهد است بنده شاید پنجاه ساعت وقتم صرف اینها شد اما هر وقت که به آقاى

+++

 وزیر فرهنگ مراجعه می‌کردم وزیر فرهنگ دستور به نفع آنها می‌دادند و مع‌ذالک ادارات اشکال می‌کردند تا بالاخره به مسئولیت خودشان گفتند این یک ماده با تجدید کنید و اینها را هم استخدام کنید که هم کار بکنند و هم در درس بخوانند این یک موردى بود که بنده به اطلاع ایشان رساندم و واقعاً از ایشان متشکرم که بدون اشکال رفع مشکل را کردند در این مورد هم باید فکر عملى کرد در این از این به بعد اگر بخواهیم در هر کارى موفق بشویم این سیستم قرطاس‌بازى و مقررات و اشکال‌تراشى را باید انداخت کنار آقایانى که با دانشگاه‌هاى خارجى با ادارات خارج سرو کار دارند می‌دانند که جواب آدم را در یک روز می‌دهند پاها یا نه دیگر دو سه ماه براى کار احتیاج به دویدن ندارد حالا این مقررات را بنده می‌خواستم خواهش کنم یک طریقى در داخل فرهنگ به وجود بیاورید که براى اطفال و براى اولیا آنها با ساده‌ترین سیستم اگر خواستم تقاضا کنم توجه بفرمایید این است که همان‌طورى که همکارى انجمن مدرسه و اولیا اطفال به تصدیق خود جناب آقاى وزیر فرهنگ در بعضى از مدارس مفید و مؤثر واقع شده و یک سیستم عملى است براى نزدیک کردن افکار اولیا اطفال و مدارس بنده می‌خواهم به آقاى وزیر فرهنگ اینجا پیشنهاد کنم که در این اداره‌ای که براى این کار درست می‌کنند یک سیستم غیر‌ادارى یک سیستم مشورتى یک انجمن همکارى اولیا اطفالى که در خانه هستند با وزارت فرهنگ تعیین بفرمایند که اینها ماهى یک مرتبه دو ماه یک مرتبه بنشینند با هم این اشکالاتى که هست رفع کنند خود اعضا ادارات ممکن است گزارش صحیح به جنابعالى ندهند و یا روى عقاید غلطى ایستادگى کنند و مردم را به زحمت بیندازند با حضور خود جنابعالى ندهید و یا روى عقاید غلطى ایستادگى کنند، و مردم را به زحمت بیندازند با حضور خود جنابعالى ماهى یک بار این انجمن تشکیل بشود انجمن همکارى محصلین انگلستان و فرانسه محصلین آلمان محصلین امریکا که جنابعالى خودتان با اولیا اطفال تشریک مساعى بفرمایید که اشکالاتى که پیش می‌آید از لحاظ مقررات رفع کنند بنده این سه تذکر را لازم می‌دانستم و اگر وقت آقایان را گرفتم معذرت می‌خواهم (احسنت).

رئیس - آقاى دکتر بینا.

دکتر بینا (مخبر کمیسیون فرهنگ) - سه تذکرى که جناب آقاى خلعت‌بری دادند قسمت اولش را می‌خواهم جواب بدهم دو قسمت دیگر را که مربوط به مراجعات به وزارت فرهنگ است خود جناب آقاى وزیر فرهنگ جواب خواهند داد اینکه فرمودند مقررات امتحان زبان مانع پیشرفت کار محصلین است توجهشان را جلب می‌کنم براى اعزام محصل مقرراتى که وزارت فرهنگ وضع کرده براى اینست که وقتى محصلین وارد آنجا می‌شوند سرگردان نشوند پولى که مملکت و دولت و مردم به نام ارز براى محصل به خارج می‌فرستند این واقعاً پول مملکت است که در آنجا باید خوب خرج شود اگر شاگردى زبان را خوب بلد نباشد و یک سپسیونى یعنى پذیرشى و قبولى از آنجا نگیرد شاگردى که وارد آنجا می‌شود ممکن است دو سال سه سال همین‌طور سرگردان در آن مملکت بماند و بالاخره خودش هم ناامید بشود و بدون اینکه نتیجه‌ای از مسافرت و تحصیلات خود بگیرد به ایران مراجعت کند و تمام زحمت پدر و مادرشان به هدر می‌رود پولى که خرج‌شان کرده‌اند به نتیجه نرسد این بود که براى پذیرش شاگرد از خارج وزارت فرهنگ یک مقرراتى وضع کرده و به نظر من جناب آقاى خلعت‌بری هم باید این را قبول بفرمایند وزارت فرهنگ موقع اعزام شاگردان و وقتى که به خارج براى تحصیل مسافرت می‌کنند مقررات اولیه را اجرا کند تا آنها در راهى که می‌روند موفق گردند. این تذکر را بنده از آن جهت دادم که اگر در وزارت فرهنگ مقرراتى گذاشته‌اند فقط و فقط براى راهنمایی والدین است و به آنهایی که شاگردان را می‌فرستند باید تذکر داد و توجه کرد که پولى که در این قسمت خرج می‌شود واقعاً تنها خرجى است که ارزش دارد و براى مملکت مفید است؟ این از بهترین لوایحى است که از مجلس شوراى ملى گذشته و نتیجه خوبى براى محصلینى که در خارجه هستند عاید خواهد شد مملکت هم نتیجه خواهد گرفت دو قسمت دیگر را هم آقاى وزیر فرهنگ جواب خواهند داد.

رئیس - آقاى دکتر پیرنیا.

دکتر پیرنیا - بنده به نام موافقت راجع به این لایحه اسم نوشتم که صحبت کنم براى اینکه این لایحه یک تسهیلى است از لحاظ توسعه تعلیمات عالیه و تربیت شدن افراد متخصص براى مملکت، آقایان استحضار دارند که وضع زندگى اقتصادى و صنعتى امروز طوری است که برای تصدى مشاغل حتماً یک اطلاعات تخصصى لازم است و متوسطه کافى نیست و به همین جهت است که باید وسایل تحصیلات عالى به قدر کافى در دسترس عموم محصلین قرار بگیرد و این براى این است که در داخل کشور تشکیلاتى که بتواند این احتیاجات امروزى را مرتفع سازد به قدر کافى توسعه پیدا فرهنگ استحضار دارند که امسال شاید ده هزار نفر از متوسطه فارغ‌التحصیل می‌شوند و از سال‌هاى آینده این عده به تدریج سالى هزار نفر شاید افزایش پیدا کند و این عده وقتى فارغ‌التحصیل شدند ترتیباتى که بتوانند یک خدمت مفیدى براى جامعه و دانشگاه انجام بدهند در اختیار آنها نیست یعنى اشخاصى که فقط داراى تحصیلات متوسطه هستند نمی‌توانند در دستگاه به نحو مؤثرى مورد استفاده قرار گیرند بنابراین هجوم می‌آورند به مدارس عالیه حالا ببینیم در مدارس عالیه چقدر جا هست براى این عده‌ای که می‌خواهند تحصیلات عالیه بکنند و تخصص پیدا بکنند و بتوانند مفید واقع بشوند براى اجتماع طبق آمارى که سال گذشته تهیه کردم دیدم بیش از پنج هزار نفر در تمام مملکت جا نیست براى محصلینى که داوطلب تحصیلات عالیه هستند و تقریباً سالى پنج هزار نفر از جوان‌هاى مملکت بلاتکلیف می‌مانند نه جایی دارند که استخدام شوند و نه جایی دارند بروند آنجا به ادامه تحصیلاتشان بپردازند بنابراین بلاتکلیف می‌مانند در خیابان‌ها و در صدد هستند که به خارج مسافرت کنند دانشکده‌ها هم خبر دارید که جاندارند جناب آقاى وزیر فرهنگ بهتر از بنده مستحضر هستند که در دانشکده‌ها در تمام دنیا برنامه‌های خیلى وسیعى براى توسعه تعلیمات عالیه تهیه شده امروز تعلیمات عالیه مقامى مهم‌تر از تعلیمات ابتدایی و متوسطه پیدا کرده براى اینکه تعلیمات عالیه و متوسطه براى ارزش سیاسى افراد خیلى مؤثر است ولى براى اینکه از لحاظ اقتصادى کار شخص مفید و مولد ثروت باشد تعلیمات عالیه است که او را مولد ثروت خیلى با ارزش از لحاظ اقتصادى بار مى‌آورد و به همین جهت است که هم مالک بزرگ یک برنامه فوق‌العاده وسیعى براى تعلیمات عالیه تهیه کرده‌اند متأسفانه برنامه‌ای که ما داریم براى توسعه تعلیمات عالیه فوق‌العاده ضعیف و غیر‌کافى است و این موضوعى است که بنده می‌خواستم اینجا از وقت استفاده بکنم عرض کنم الان ما چاره‌ای نداریم جز اینکه اجازه بدهیم این محصلین بروند به خارج و آنجا تحصیل کنند و این فکر بیاید یک فکر موقتى باشد وزارت فرهنگ باید بکوشد وسایل تعلیمات عالیه را در داخل مملکت فراهم بکند توجه به خصوص به توسعه سازمان‌هاى تعلیمات عالیه در استان‌هاى مملکت و شهرستان‌ها بنمایند، و توجه مخصوص به این امر مبذول بدارد، مملکت به وسعت ایران و به جمعیت ایران که در حدود بیست میلیون نفر جمعیت دارد فقط داراى یک دانشگاه کامل است در صورتى که یک مملکت مثل سوئیس تقریباً سه میلیون جمعیت دارد وسعتش هم از یک عشر ایران کمتر است و احتیاجات ایران را ندارد بیشتر از ده دوازده دانشگاه دارد و همین‌طور در مملکت بلژیک در ممالکى که در همسایگى ما هستند آقایان اگر تشریف ببرید می‌بینید که یک مملکت یک میلیونى در حدود سه دانشگاه مجهز و عالى دارد. ترتیب به تعلیمات عالیه توجه نشده امسال که بودجه مملکت مطرح بود بنده اصرار کردم و در کمیسیون بودجه هم به عرض آقایان رسانیدم که حتماً باید دولت یک لایحه مخصوص براى توسعه تعلیمات عالیه پیشنهاد کند ما از دولت تقاضا دریم که یک برنامه ده ساله این براى توسعه تعلیمات عالیه به اندازه‌ای که کافى براى احتیاجات مملکت باشد به اندازه‌ای که بتواند آن افراد متخصص را که امروز در زندگى اجتماعى و اقتصادى و صنعتى به او احتیاج دارد تربیت کند این یک نقشه جدیدى یک نقشه مطالعه شده‌ای است که باید تهیه کند و به مجلس شوراى ملى پیشنهاد کند و این موضوع مقدارى اهمیت پیدا کرده که یک دولتى که اصلاح در کار تعلیماتى دخالت نداشته مثل دولت امریکا امروز دولت فدرال امریکا بر‌خلاف دولت‌های ایالتى مجبور شده یک برنامه بزرگ توسعه تعلیمات عالیه تهیه کند و به مجلسین پیشنهاد کند و یک نقشه‌ای براى این موضوع که بتواند در حدود سالى شصت هزار نفر افراد متخصص‏ تربیت کند و به جامعه تحویل بدهد امروز به نظر بنده مهم‌ترین وظیفه‌ای که دولت‌ها دارند نه تنها دولت ایران بلکه در دولتى در دنیاى فعلى دارد تربیت کردند این اشخاص متخصص است براى اینکه قوه اقتصادى قوه صنعتى اهمیت مملکت شئون مملکت در خارج به این عده است شما یک مملکتى را در دنیا ممکن است مقایسه بفرمایید. یک مملکتى را که جمعیت کمتر دارد فرض کنید یک مملکتى مثل دانمارک مثل سوئد چرا این حیثیت و این احترام را در جامعه امروزى دارد فقط و فقط براى داشتن عده زیادى از این افراد متخصص و تحصیلکرده است و اینها هستند که شأن مملکت را در اجتماع امروز بالا می‌برند بنده خیلى متأسفم که می‌بینم تا حالا در این مورد آن توجهى که شایسته این امر است در ایران نشده و بنده جدا از جناب آقاى وزیر فرهنگ تقاضا دارم یک ترتیبى بدهند که افراد این مملکت محصلین این مملکت بتواند پیش خانواده‌های خودشان در داخله مملکت خودشان در شهرستان خودشان تربیت بشوند و تعلیمات عالیه را فرا بگیرند. توجه بفرمایید که ایجاد این دانشگاه‌ها در داخله مملکت چه تأثیرى براى بالا بردن سطح فرهنگ و سطح زندگى عموم دارد اقلاً در ده استان مملکت در مرکز هر استان بایستى یک دانشگاه کامل وجود داشته باشد و دولت یک نقشه‌ای براى تهیه این دانشگاه‌ها فراهم کند و به مجلس شوراى ملى پیشنهاد نماید (صحیح است).

رئیس - آقاى دکتر شفیع امین مخالفید بفرمایید.

+++

دکتر شفیع امین - بنده با اساس این قانون کاملاً موافقت تذکراتى داشتم می‌خواستم از موقع استفاده بکنم و عرض بکنم به وسیله این قانون می‌توان احتیاجات متخصص و رشته‌هایی که حقیقتاً می‌توان از اروپا یا امریکا استفاده کرد تأمین خواهد کرد با تماس زیادى که با محصلین آمریکایی یا اروپایی داشتم موضوعاتى است که یادداشت کردم که تذکر بدهم این محصلین که بیشتر با خرج دولت و یا مقدارى صدى پنجاه یا صدى چهل دولت یا صدى شصت از بودجه خانوادشان اداره می‌شدند یک عده محدودى از این‌ها برگشته‌اند براى کشور و مملکت قابل استفاده هستند ولى بقیه متأسفانه غیر‌قابل استفاده هستند و اگر هم قابل استفاده باشند آنجا می‌مانند. در سال 1307 که طبق قانون هر سال محصلینى که می‌فرستادند به اروپا خدا روح شاهنشاه فقید را بیامرزد خدمتى به این مملکت کرده است و امروز متخصصین اکثریت آنهایی هستند که به آن ترتیب استفاده کرده‌اند و رفته‌اند براى مملکت ارمغان‌هاى خوبى آورده‌اند ضمناً بنده یادم می‌آید براى جلب نظر جناب آقاى وزیر فرهنگ عرض می‌کنم که خودشان سرپرست بوده‌اند و در تصویب این قانون علاقه زیادى دارند انشا‌الله نتیجه بسیار خوب هم به نفع کشور خواند گرفت عرض کنم در این قانون تصدیق بفرمایید اول احتیاجات فرهنگى کشور است باید دانشگاه‌هاى موجود خودتان را آنچه داریم تکمیل کنیم و آنچه که مشکل است بر طرف کنیم سالیانه در حدود بیست میلیون تومان دویست میلیون ریال خرج محصلین می‌شود بنده در سال‌های قبل سه مرتبه دیدم عده‌ای از محصلین تحت کنترل نبودند خود جناب آقاى دکتر مهران که سرپرست بوده‌اند ملاحظه فرمودند و ایشان در نهایت زحمت بودند و از دست محصلین خیلى گرفتار بودند تصدیق می‌کنم که وضعیت مملکت و موقعیت دنیا هم طورى بود که ایشان را به زحمت می‌انداخت و ایشان زحمت می‌کشیدند که وضعیت زندگى و تحصیلى آنها را فراهم کنند بنده راجع به این موضوع سؤالى هم داده بودم در حدود 4500 نفر محصلین ما در اروپا هستند و 1600 نفر در امریکا و کنترلى به طور کامل نیست که آنها چند سال باید بمانند و چند سال تحصیلى کنند بنده یادم هست که در سال 1324 1325 از محصلین اعزامى سال 1307 و 1308 و 1309 آنجا بودند همان‌طور تحصیل می‌کردند و لیسانسیه هم بودند حالا نمی‌دانم چطور شده‌اند و به کجا رسیده‌اند البته یک عده کثیرى بگشته‌اند که حقیقتاً براى مملکت مایه افتخار است و زحمت کشیده‌اند و امروز هم مصدر کارهاى همه کشور هستند و خدمت می‌کنند و زحمت می‌کشند. اولاً تعداد محصلینى که باید به خارج بروند باید محدود باشد و بنده در سال‌های پیش عملاً دیدم فعلاً هر محصلى که از خارج می‌آید در نهایت زحمت است چون نمی‌داند چکار کند مسابقه برایشان بگذارید باید تعداد معین شود که چه تعداد خواهند رفت و این عده که خواهند رفت براى چه رشته‌هایی است اول باید ببینیم به چه رشته‌هایی ما احتیاج داریم و احتیاجات مملکت به چه چیز است مثلاً رشته پزشکى ما پنج دانشکده پزشکى داریم پزشکان به عقیده بنده در این دانشکده‌ها خوب تحصیل می‌کنند به طورى که یک مد سن ژنرال یا مد سن پراتیسین در می‌آیند ولى براى رشته‌های مختلف خود جناب آقاى وزیر فرهنگ و عده از همکاران محترم که تماس دارند می‌دانند امروز براى رشته‌های مخصوص در مملکت مثلاً آسیب‌شناسى فیزیولوژى هیولوژى شیمى، شیمى بیولوژى فیزیک، فیزیک پزشکى، طب قانونى و بهداشت در این رشته‌ها متخصص ایرانى کم است و آنهایی که می‌روند اروپا موظف باشند که در این رشته‌ها متخصص بشوند و براى اینکه طبیب ساده‌ای اگر بخواهید الحمدالله در دانشکده‌ها فعالى تا آن اندازه‌ای هست که بنده به آقایان اطمینان می‌دهم که تهران مشهد، شیراز، اصفهان از نقطه‌نظر پزشکى خیلى خوبست مدسن پراتیسین به اندازه کافى داریم ولى متخصص نداریم به عقیده بنده اگر امکان باشد عوض اینکه ما محصل بفرستیم از میان دکترها اشخاص که در ایران دکتر شده‌اند طب عمومى را تمام کرده‌اند براى رشته‌های تخصص دو سه و حداکثر چهار سال بروند آنجا و هم چنین براى سایر قسمت‌ها براى کشاورزى خوب جناب آقاى وزیر فرهنگ براى تأمین کادر تعلیماتى و استادى و دانشیارى دانشکده کشاورزى در زحمت هستند متخصص در مملکت پیدا نمی‌شود و تمام لیسانسیه هستند فوق لیسانس و دکتر در رشته‌های مختلفه کشاورزى اصلاً نیستند آنها را محدود بکنید براى رشته‌های معین که یا دیپلمه‌ها یا لیسانسیه‌ها بروند معذرت می‌خواهم بیشتر اشخاص تمایل به رشته‌هایی دارند که عایدات بیشترى پیدا خواهند کرد بنابراین به رشته‌های دیگر مراجعه نمی‌کنند غیر از رشته‌های مخصوص مثل جراحى و و چشم پزشکى یا داخلى و براى رشته‌های دیگر که براى روشرش براى مطالعات به آنها احتیاج داریم نمی‌روند و مملکت همیشه از این حیث در زحمت است و محتاج به استادان خارجى است، وزارت فرهنگ مخصوصاً جناب آقاى وزیر فرهنگ وارد هستند می‌دانند ولى عملاً می‌بینیم در این قسمت توجه نمی‌کنند باید آقایانى که می‌روند موظف باشند در این رشته‌ها مخصوص براى پزشکى براى کشاورزى براى علوم براى سایر رشته‌ها بروند بتوانیم حقیقتاً براى مملکت متخصص داشته باشیم قسمت دیگر موضوع سرپرستى است موضوع سرپرستى محصلین در سال‌هاى پیش در دوره اعلیحضرت فقید یک سرپرست بود ولى متأسفانه بعد از جنگ آن نظم و ترتیب به هم خورد آقایان وزراى فرهنگ یا روى احساسات یا روى چیزهاى دیگر اشخاصى را فرستاده‌اند تصدیق می‌فرمایید که سرپرست باید یک کسى باشد مانند پدر و مثل برادر آن جوان‌ها و فرزندها که در حقیقت ثروت‌های آتیه این مملکت هستند که براى تحصیل یا با پول دولت و یا با پول خودشان هم فرق نمی‌کند مال مملکت است یا پول خوشان یا پول مملکت می‌روند فرق نمی‌کند باید از آنها سرپرستى بکنید پرستارى بکنید راهى باشد یعنى کسى باشد که آنها را هم از نظر اخلاقى هم از نظر علمى راهنمایی کند هدایت کند براى فرداى مملکت چون تنها علم کافى نیست باید اخلاق هم باشد عالمى که اخلاقش خوب نباشد عالمى که به درد مملکت نخورد به اصطلاح چو دزدى با چراغ آید گزیده‌تر برد کالا (احسنت) این است که به عقیده بنده باید یک اشخاصى را انتخاب کنید که اولاً از نقطه‌نظر علمى (دکتر عمیدى نورى - مخصوصاً باید با تقوى باشد) لیسانس یعنى چه دکتر یعنى چه؟ متخصص هم نباشد در هر رشته‌ای مهم نیست باید سابقه ادارى داشته باشد سابقه فرهنگى داشته باشد توجه بفرمایند یک نفرى که کار پرش در رشته‌های دیگر است نمی‌تواند مسئول سرپرستى باشد باید اقلاً کاربر فرهنگى داشته باشد تا بتواند این محصلین را سرپرستى کند و به آنها خدمت نماید یکى هم موضوع محصلین است البته در حال حاضر جناب آقاى وزیر فرهنگ می دانند که باید محصلین دور از سیاست باشند که این موضوع مبتلا به سرپرستى‌ها است راجع به سیاست بنده عقیده دارم که باید دانشجویان را دور از محیط سیاست دور از جریانات سیاسى امروز نگهداشت و آنها را کنترل نمود که حق وارد در سیاست نداشته باشد موضوع دیگر هم این است که این محصلین بتوانند به واسطه کارهاى شخصى اینها در اروپا یا در امریکا متوطن باشند و بمانند چون اینها با پول این مملکت می‌روند و در ممالکى که تحصیل می‌کنند باید طورى باشد که حتماً به ایران برگردند نه اینکه با پول ایران با پول ایرانى با پول دولت آنجا تحصیل کنند و متخصص شوند در امریکا یا در اروپا می‌شود گفت خوشبختانه یا بدبختانه قدر آن‌ها را بهتر می‌دانند یعنى بهتر از یک متخصص یا یک عالم پذیرایی می‌کنند بنده باز یک یادداشت‌هایی دارم که در موقعش عرض خواهم کرد نظر من این بود که وضع این محصلین باید طورى باشد که این محصلین که از پول این مملکت استفاده می‌کنند قطعاً همه باید از آن استفاده کنند از این 20 میلیون تومان یک عده محدود نروند همه بروند ممکن است اشخاص بى‌بضاعت با هوش و خیلى با استعداد باشند که بتوانند صدى پنجاه صدى شصت را خودشان بدهند همه باید بروند جوانان با استعداد و باهوش به علت اینکه نمی‌توانند صدى پنجاه یا صدى شصت را بدهند باید طور بشود که مقدار معنى بشود تا همه بتوانند استفاده کنند (دکتر عمید - راجع به سرپرستى بسیار به جا بود)

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید.

وزیر فرهنگ (دکتر مهران) - بنده از تذکراتى که آقایان فرمودند خیلى متشکرم اولاً درباره تشریفاتى که فرمودند البته منظور همین است و این قانون هم براى همین تنظیم شده که یک قدرى تشریفات و این ترتیبى که فعلاً هست از بین برود فقط چیزى که هست بعضى تشریفات و بعضى اقدامات مقدماتى به طور قطع و یقین لازم است از جمله همین موضوع بود که برود خارج این شخص را همین‌طورى بگذارند برود در حالى که معلوم نیست در کدام کشور می‌خواهد تحصیل بکند در کدام مدرسه می خواهد درس بخواند آیا جا هست یا نیست او را می‌پذیرند یا نمی‌پذیرند این گواهى که براى ثبت نام در یک مدرسه از محصلین خواسته می‌شود لازم است براى اینکه در بسیار از کشورها بدون اینکه یک محصلى در یک جایی ثبت نام کرده باشد اصلاً وى را نمی‌پذیرند همین‌طور برود آنجا بلاتکلیف و سرگردان می‌ماند بنابراین ما باید یک کمک‌هایی بکنیم در کار یعنى راهنمایی بکنیم که بتوانیم مدارس مهم کشور‌های خارجى را به محصلین معرفى کنیم تا هر جا خواستند نامشان را ثبت کنند آن وقت وسیله براى ثبت نام‌شان فراهم کنیم تمام اینها لازم است زبان دانستن تا اندازه‌ای لازم است الان شکایت‌های زیاد از دانشگاه‌هاى کشورهاى خارج به ما می‌رسد که محصلین می‌آیند آنجا و زبان به اندازه کافى نمی‌دانند و یا یک مشکل بزرگى در کارشان ایجاد می‌کند و این توصیه‌ای است که البته همه اولیاى اطفال می‌کنم ما هم به سهم خود وسیله‌ای فراهم کرده‌ایم براى این کار کلاس‌هاى مخصوص برای تعلیم زبان خارجى درست کرده‌ایم که محصلین بتوانند یک قدرى زبان البته تا اندازه‌ای که لازم است یاد بگیرند تا در دانشگاه که وارد می‌شوند دروس را بفهمند البته این تشریفات در حداقل خواهد بود و طورى هم خواهد بود که البته مزاحمت براى اشخاص فراهم نشود در‌باره همکارى با اولیاى اطفال بسیار تذکر مفیدى بود و امیدواریم استفاده کنیم آقاى دکتر پیرنیا و آقاى دکتر شفیع امین شرحى فرمودند راجع به توسعه تعلیمات عالیه البته صحیح است ولى این اقدام خودش کمک می‌کند به اجراى آن برنامه براى این

+++

که الان که اقدام کرده‌ایم معلم می‌خواهیم براى دانشکده کشاورزى تبریزى و سایر دانشگاه‌هاى شهرستان‌ها و کشى پیدا نمی‌شود خود همین دلیل است که باید محصل به خارجه فرستاد و آنها را در یک رشته‌هایی متخصص کرد و بر گردند و از وجود آنها براى توسعه تعلیمات عالیه تخصى استفاده کرد الان دانشگاه‌هاى ما هم به وسیله همین اشخاص اداره می‌شود این است که خواستم عرض کنم این موضوعات با هم ارتباط دارند و امیدوارم که با تصویب این لایحه کمک بزرگى در توسعه تعلیمات عالیه در کشور بشود درباره سرپرستى هم البته این شغل و وظیفه بسیار مهم است بسیار مورد توجه می‌باشد در این قسمت توجه شد و خواهد شد امیدوارم یک ترتیبى فراهم بشود که سرپرستى‌ها مثل یک پدر مهربانى به محصلین کمک کنند و آنها را ارشاد و راهنمایی نمایند و این وظیفه مقدس را به بهترین وجهى انجام بدهند (انشا‌الله).

رئیس - چون دیگر کسى در کلیات اجازه نخواسته رأى گرفته می‌شود به ورود در مواد آقایانى که با ورود در مواد موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد ماده اول مطرح است قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد).

ماده 1- از تاریخ تصویب این قانون اعزام محصل به خارجه با کمال مالى دولت از طریق مسابقه خواهد بود مخارج تحصیل و اعاشه این محصلین از اعتبار مصوب بودجه وزارت فرهنگ پرداخته می‌شود این محصلین باید داراى گواهی‌نامه دوره کامل متوسطه بوده و زبان کشورى را که در آن تحصیل خواند نمود به قدر کافى بدانند و به علاوه نباید سن آنان از 22 سال متجاوز باشد. در تعیین عده و رشته‌های تحصیلى به احتیاجات کشور باید توجه گردد و تحصیلات پزشکى و رشته‌های مختلف فنى و کشاورزى و علوم تو تعلیم و تربیت مقدم قرار داده شود.

تبصره - در هر سال دانشجوى رتبه اول هر دانشکده در مرکز و شهرستان‌ها و دانشجوى رتبه اول دانشسراى عالى و هنر‌سراى عالى بدون مسابقه و رعایت شرایط سنى به هزینه دولت به خارجه اعزام می‌شود عده‌ای دانش جویان از هر دانشکده یک نفر و از هر یک از دانشسراى عالى و هنر‌سراى عالى یک نفر خواهد بود در دانشسراى عالى و هنرسرای عالى و هنرسرای عالى و دانشکده‌هایی که رشته‌های تحصیلى متعدد دارند انتخاب یک نفر از ما‌بین فارغ‌التحصیلان رتبه اول رشته‌های مختلف براى تصویب شوراى دانشگاه خواهد بود.

رئیس - آقاى دکتر شاهکار مخالفید؟ (دکتر شاهکار موافقم) آقاى مهندس هدایت بفرمایید.

مهندس سعیدى هدایت- در این ماده اول یک تبصره‌ای است که به نظر بنده باید آن تبصره اصلاح بشود و نهایت اهمیت را هم این موضوع دارد قانونى به تصویب مجلسین رسیده است که هر سال یک نفر از دانشجویان رتبه اول شعب دانشکده‌ها را به هزینة دولت به خارج براى تکمیل تحصیلات اعزام دارند، حالا با این تبصره اینکه در این قانون نوشته شده است اولاً علاوه بر اینکه از آن قانون سابق که قطعاً در آخر لایحه ذکر شده است باطل و نسخ خواهید بود عدول کرده‌ایم یک لطمة بزرگى هم از حیث تحصیلات عالیه به مملکت ممکن است وارد بشود منظور آقاى فرهنگ و دولت این است که به خرج دولت عده‌ای واجد شرایط به ممالک خارجه اعزام بشوند و در دانشگاه‌هاى خارجه تحصیلات خودشان را تکمیل کنند و به مملکت برگردند و براى این کار در ماده اول ما گفته‌ایم که به مسابقه می‌گذاریم بین عده‌ای از یک تحصیلاتى در حدود متوسطه دارند هر کس که واجد شرایط است حیف است که ما از این مطلب عدول کنیم ما اگر در دانشکده‌های خودمان در شعب مختلفه دانشکده‌های خودمان محصلینى داشته باشیم که خوب تحصیل کرده باشند و رتبه اول باشند به علت اینکه تعداد این محصلین ممکن است در سال زیاد باشد حیف است که از این محصلینى که امتحان خودشان را در دانشکده‌ها داده‌اند و رتبه‌های اول شده‌اند صرف‌نظر کنیم و آن وقت برویم از اشخاصى که متوسطه را خوانده‌اند یک مسابقه‌ای بین آنها بگذاریم و به همین مسابقه قناعت بکنیم و این عده را به خارج بفرستیم جناب آقاى وزیر فرهنگ قطعاً در جواب بنده خواهند فرمود که عده شعب این دانشکده‌ها به قدرى زیاد است که ما نمی‌توانیم همه را بفرستیم: استدلال بدنه را استدعا می‌کنم توجه بفرمایید هر چقدر شعب زیاد باشد بالاخره محصلى را که شما به خارج می‌فرستید رتبه اول است و وقتى که در دانشکده خودش رتبه اول شده این بر شما محقق است که این محصل خوب تحصیل کرده است و شایسته است که شما این عده محصلین را در درجة اول انتخاب کنید اگر بودجه اضافى داشتید آن وقت بین محصلین کلاس ششم متوسطه به مسابقه بگذارید براى اینکه مسابقه معین می‌کند که این محصل واقعاً شایسته است یا خیر؟ و حیف است که شما یک عده‌ای را که شایستگى خود را با رتبه اول شدن ثابت کرده‌اند کنار بگذارید یک قانونى دارید که محصلین امیدوار شده‌اند رتبه اول شده‌اند اینها را بخواهید محروم بکنید و بخواهید از هر دانشکده‌ای یک نفر بفرستید. جناب آقاى عمیدى نورى خواهش می‌کنم توجه بفرمایید این قانون، قانون سابق را نقض می‌کند بنده مثال می‌گویم. مثلاً دانشکده فنى چهار شعبه دارد هر شعبه یک نفر فارغ‌التحصیل رتبه اول می‌شود اینها می‌گویند که بین این چهار نفر یک نفر ما انتخاب می‌کنیم آنها براى شوراى دانشگاه این صحیح نیست (صحیح است) این کاملاً غلط است براى اینکه شما بین شعبه راه و ساختمان یا شعبه معدن یا الکترومکانیک دانشکده فنى چطور می‌توانید تشخیص بدهید که کدام یک بهتر است هر کدام در رشته‌های دیگر دانشگاه مثلاً فرض کنید در دانشکده حقوق 3 رشته هست و هر رشته‌ای یک نفر رتبه اول بیرون می‌دهد شما چطور می‌توانید بگویید که من رتبه اول رشته سیاسى را می‌فرستم و قضایی را نمى‌فرستم این نقص قرض است (صحیح است) بنابراین روى این جریان بالخصوص این نکته را هم توجه بفرمایید که ما در مملکتمان احتیاج به متخصص داریم احتیاج به لیسانسیه و حتى دکتر نداریم بالاتر احتیاج داریم امروز مملکت ما به جایی رسیده است که به اندازه کافى لیسانسیه دارد بالاتر را می‌خواهیم ما باید اشخاصى که در دانشکده خودمان خوب تحصیل کرده‌اند و رتبه اول شده‌اند و امتحان داده‌اند آنها را بفرستیم به خارجه که متخصص برگردند و درد مملکت را دوا کنند به این جهت بنده یک پیشنهادى تهیه کرده‌ام تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

رئیس - آقاى دکتر شاهکار موافقید بفرمایید.

دکتر شاهکار - البته شأن همکار محترم آقاى مهندس هدایت چنین بود که در مخالفت با این ماده بهترش را بخواهند و البته در این راه هر چقدر قدم بیشتر برداشته شود به نفع مملکت است آقاى دکتر مهران این قانونى که تقدیم مجلس شوراى ملى کرده‌اید و واقعاً یکى از ذخیره‌های شما خواهد بود و یک حس قدردانى و حق‌شناسى است براى همان زمان که آقا به خرج ملت ایران به اروپا رفته‌اید و درس خواندید و الحمدلله فرد درس خوانده فرهنگى براى مملکت برگشته‌اید برنامه معنوى ما باید به موازات برنامه مادى ما اضافه شود همان‌طورى که در درست ما یک برنامه‌های عمرانى و آبادانى هست باید یک برنامه‌هایی هم در قسمت معنویات مملکت تهیه کنیم و آن همان است که در این قانون با اصلاحاتى که در این قانون می‌شود باید عمل کرد همین‌طور که آقاى دکتر شفیع امین تذکر دادند واقعاً محصلینى که به خرج مملکت ایران رفته‌اند به اروپا لازم است که در این روز درودى به روح رضا شاه کبیر بفرستیم و همیشه او را به عنوان قدرشناسى یاد کنیم و امیدواریم این قدم برداشته شود و ادامه پیدا کند یک مطلبى است که گاهى اوقات می‌بینیم بعضى از آقایان تذکر می‌دهند اینکه آقاى وزیر فرهنگ جواب دادند معذالک چون مربوط به این ماده است به نظر بنده باید تذکر بدهم اول باید در مملکت دانشگاه و دانشکده تأسیس کنیم و محصلین شایسته دانشکده‌های داخلى را تشویق کنیم و بعد سراغ اعزام محصل به فرنگ برویم این حرف صحیح است مطلبى است ولى دانشگاه لوازم احتیاج دارد وسیله می‌خواهد، استاد خوب می‌خواهد، متخصص می‌خواهد براى تهیه این کار مجبوریم که یک عده‌ای از جوانان را بفرستیم که بروند به ممالک خراج که نه تنها با کرسى‌های علمى وقتى اساتید آشنا بشوند بلکه با روحیه و طرز تعلیم و تربیت ملل متمدن دنیا هم تماس می‌گیرند و آشنا می‌شوند و این کار مطمئناً به نفع کشور ما خواهد بود و اما این قسمتى که آقاى مهندس هدایت نسبت به آن مخالفت کردند هم جهت خوب دارد هم جهات بد قسمتى را که راجع به دانشکده فنى تذکر دادند صد درصد منطقى است (دکتر شفیع امین - براى دانشکده پزشکى هم همین‌طور) قسمتى را هم که راجع به دانشکده حقوق تذکر دادند صحیح است این فکر را هم بکنید که ما به قول خودمان از نظر تهیه متخصص می‌فرستیم یا از نظر تشویق می‌فرستیم فرمایش آقا صحیح است می‌گویند در رشته‌های مختلف شاگردان اول حاضر که دارید چرا نمی‌فرستید که می‌روید دنبال کسى که ببینید خوب است یا نه، اما اگر از نظر متخصص بفرستیم با روح آن قانون قبلى توافق نمی‌کرد چرا؟ براى اینکه در دانشکده ادبیات طبق این صورتى که آقاى معاون آن دانشکده به من داده است 6 رشته دارید ادبیات تاریخ و جغرافیاى باستان‌شناسى، زبان، فلسفه و علوم تربیتى این 6 رشته در ماده 1 شما نوشته‌اید که باید توجه کرد که تحصیلات پزشکى و رشته 8‌ای مختلف فنى و کشاورزى و علوم مقدم باشد این هم بسیار صحیح است ما اینجا دفاع صنفى نمی‌کنیم بنده خودم در رشته حقوق تحصیل کرده‌ام ولى امروز فکر می‌کنم که در رشته پزشکى یا مهندسى بیشتر احتیاج داریم تا رشته حقوق به آن هم احتیاج داریم ولیکن فعلاً آن رشته‌ها بیشتر ضرورت دارد و آن تذکرى که آقا دادید راجع به دانشکده فنى صد در‌صد صحیح است ولى خوب این را هم ملاحظه بفرمایید که ما به تمام این رشته‌ها، زبان، باستان‌شناسى، فلسفه، تاریخ و جغرافیا، ادبیات البته احتیاج داریم اما اگر بخواهیم الاهم فالاهم را در نظر بگیریم البته بیشتر خود آقا و ما راغبیم که محصل را بفرستیم براى قسمت تکنیک براى قسمت فنى، براى آبیارى، براى کشاورزى بعد برسیم به قسمت‌هاى دیگر امیدوارم یک روزى بودجه ما آن‌قدر باشد که ما بتوانیم براى تمام این رشته‌ها عده بسیار زیادى بفرستیم به خارج آقایان باور بفرمایید آقاى بور بور من مطمئنم که نظر

+++

ما هم همین است باور بفرمایید بزرگ‌ترین خدمتى که می‌شود به مملکت است اینست که وسیله فراهم بیاوریم و بهانه بگیرم که به انواع و اقسام مختلف برادران و فرزندان خودمان را بفرستیم به خارج تحصیل کردند و بعد برگردند به این کشور و در این مملکت کار کنند باید همان‌طورى که عرض می‌کنم بهانه بگیریم براى این کار البته اعزام محصل به فرنگ باید تشویق بشود و من امید وارم که این قانون همین امروز بگذرد براى اینکه بعد ممکن است دچار تعطیل و تعویق بشویم و نظر آقاى مهندس هدایت اگر عده شعبه دانشکده‌ها کم بود می‌شد اما چون عده کم نیست فقط رعایت الاهم و فالاهم را باید بکنیم در شعبه دانشکده‌ها یک عدم تناسبى هست شما از دانشکده پزشکى یک نفر می‌فرستید از دانشکده ادبیات 8 نفر را می‌فرستید این عیب را دارد والا نکته‌ای که تذکر فرمودند بسیار صحیح است (یکى از نمایندگان - پورسان) پورسان درست در نمی‌آید (مهندس جفرودى - اسم ببرید لیست تهیه کنید) در هر صورت گمان می‌کنم نظر بنده نظر اکثریت آقایان باشد راجع به این ماده و امیدوارم که این قانون هر چه زودتر تمام بشود و مخصوصاً جناب آقاى وزیر فرهنگ سعى بفرمایید هر چه زودتر عملى بشود و‌الا قانونى که گذراندیم در دوره گذشته متأسفانه به مرحله عمل قطعى نرسیده تقصیر و قصورى هم از ناحیه وزیر فرهنگ نبود امیدوارم این قانون که بگذرد حرف‌ها به مرحله عمل در بیاید و قدم بزرگ‌ترى براى مملکت براى معنویات مملکت برداشته بشود.

رئیس - دیگر در ماده اول کسى اجازه صحبت نخواسته است. پیشنهادات ماده اول قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم در ماده اول بین جمله (این محصلین باید) و (داراى گواهی‌نامه دوره کامل متوسطه بوده) عبارت (حداقل) اضافه شود امید سالار.

رئیس - آقاى امید سالار.

امید سالار - جناب آقاى وزیر فرهنگ ضمن بیانات خودشان مثل اینکه تأیید ضمنى براى این موضوع فرمودند ولى بنده پیشنهاد دادم که حداقل باید داراى گواهینامه دوره کامل متوسطه باشند و چون حداکثر سن را 22 سال تعیین کرده‌اند تصور می‌کنم در این قسمت افراد لیسانسیه و دکترهایی را که براى گذراندن رشته‌های تخصصى می‌خواهند به اروپا بروند باز می‌دارد براى اینکه ما اگر بخواهیم حداکثر سن را 22 سال بگیریم یک نفر دکتر 18 سال باید درس بخواند، 6 سال ابتدایی 6 سال متوسطه 6 سال یا 7 سال سال قسمت عالى را در طب یا سایر رشته‌ها در نظر بگیرید می‌شود 18 سال و در سن 7 سالگى وارد مدرسه ابتدایی شده باشد می‌شود 25 سال وقتى شما حداکثر سن را 22 سال تعیین کردید مثل این است که دیگر اجازه نداده‌اید که هیچ دکترى و هیچ لیسانسیه‌ای براى تکمیل تحصیلات خودش به خارج برود (صحیح است) (مهران - لیسانسیه ممکن است) تازه در صورتى که به هیچ‌وجه رفوزه نشده باشد ولى اگر یک سال رفوزه شده باشد ممکن نیست و چون آقایان همکاران محترم همه صحبت فرمودند که این جوانان امروزى که براى ادامه تحصیلات به خارج می‌روند مردهاى فردا خواهند بود و بار سنگین اداره مملکت بر روى دوش آنهاست منظور ما این است که اینها بروند قسمت‌های تخصصى را ببینند و از وسایلى که متأسفانه هنوز در اختیار وزارت فرهنگ نیست استفاده کنند بهتر این است که اجازه بفرمایید و آقاى مخبر محترم کمیسیون هم موافقند بفرمایند که حداقل اینجا گذاشته بشود و حداکثر سن هم 25 یا 26 سال باشد (چند نفر از نمایندگان - 30 سال)

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ - شرایطى که در این ماده منظور شده یکى شرایط علمى است یکى شرایط سنى شرط علمى طبیعى است که باید باشد نوشته شده گواهی‌نامه تا دوره کامل متوسطه این حداقل تحصیلاتى است که خواسته شده است بنابراین اگر داوطلبى پیدا شد که تحصیلات بیشترى داشته مانعى ندارد و بهتر است و اما راجع به سن، بنده بخودم اجازه می‌دهم چون تجربیاتى هم در این باب دارم تذکراتى به استحضار آقایان نمایندگان محترم برسانم البته اینکه فرمودند شاگردان اول دانشگده‌ها فرستاده بشوند بسیار خوب است قانونى هم گذشته ولى با کمال تأسف باید عرض کنم که این قانون را دولت نتوانسته است عملى بکند و اگر هم عملى کرده است جزا کرده و آن هم در این اواخر سعى کردیم که این قانون اجرا بشود و شاگردان اولی‌ها بروند به خارجه علتش این بوده است که یک قانونى گذشته اولاً عطف به ماسبق کرده از چند سال پیش بعد هم رشته‌های مختلف تمام را قید کرده یعنى همین دانشکده ادبیات که اینجا صحبت شد هفت رشته است عین همین رشته‌ها و دانشسراى عالى است. (دکتر بینا - مال دانشکده ادبیات را که بفرستادید) همین را عرض می‌کنم عملى نشده است مجموعاً عده اینها خیلى زیاد می‌شود یعنى به اندازه‌ای می‌شود که چون توانایی دولت هم از لحاظ مالى محدود است بنابراین نمی‌تواند همه را بفرستد نتیجه چه می‌شود؟ همین که حالا ملاحظه می‌فرمایید ما در این ماده پیش‌بینى کردیم به خرج دولت ما بیاییم اشخاص را بفرستیم که تحصیلات متوسطه دارند و سنشان هم زیاد نیست این را باید عرض کنم عده زیادى می‌خواهیم بفرستیم که لیسانسیه بشوند و متخصص بشود و برگردند در همان رشته‌هایی که ملاحظه فرمودید منتهى سعى می‌کنیم که وقتى می‌روند جوان‌تر باشند تا زبان بهتر بتوانند یاد بگیرند و دروس را بهتر بتوانند تحصیل کنند بنده مکرر دیده‌ام لیسانسیه‌ای رفت به خارج و لیسانسیه هم بر‌گشته چندین سال در خارج مانده نتوانسته موفق بشود به مناسبت نداشتن زبان و شاید مقدمات تحصیلش کافى نبوده است یا با برنامه‌های آنجا منطبق به نبوده نتوانسته وارد مدارس بزرگ بشود و این به نظر بنده خیلى اهمیت دارد که ما سعى بکنیم از بهترین شاگردان دیپلمه متوسطه بفرستیم اینها جوانند استعداد زیاد دارید وقتى که شروع می‌کنند. به تحصیلات عالیه در آنجا به مراحل عالى و تخصص خواهند رسى و وجود‌های مغتنمى خواهند بود بنده براى مثال عرض می‌کنم که در سال 28 و 19 در زمان وزارت مرحوم دکتر زنگنه بود ما یک عده‌ای را از طریق مسابقه فرستادیم به خارج و بنده در حضور آقایان عرض می‌کنم که این محصلین بالااستثنا مرتباً مراحل تحصیلى را طى کردند و حتى بین اینها بعضى موفق شدند در امتحان اکسترنا و انترناى پاریس که خود آقایان می‌دانند چقدر اهمیت دارد شرت بکنند و قبول بشوند دلیلش این بود که جوان‌تر بودند و اما راجع به اینکه لیسانسیه‌ها بروند و دکترها بروند هیچ منعى اینجا نکرده و آخر ماده راه را باز کرده در این تبصره‌ها نوشته است شاگردان اول هر دانشکده را بفرستند به انتخاب شوراى عالى دانشگاه در مواد بعد در ماده 5 هست که ما مجاز هستیم از بین کسانى که در خارجه مشغول تحصیل هستند و به خصوص رشته‌های تخصصى را می‌خوانند آنها را جزء محصلین دولتى کنیم در صورتى که خوب تحصیل کرده باشند و صاحب امتیازاتى باشند علاوه بر این به موجب ماده سه هر کس به خرج خودش بخواهد برود هیچ‌گونه ممانعتى ندارد بعد هم از طرف دیگر همه وزارت‌خانه‌ها و وزارت فرهنگ براى این فارغ‌التحصیل‌ها و کسانى که تحصیلات عالیه را تمام کرده‌اند یک بورس‌هایی دارند که اینها را وزارت‌خانه‌ها با استفاده از این بورس‌ها براى تکمیل مطالعات و معلوماتشان به خارج می‌فرستید این را عرض می‌کنم که اگر بخواهید دیپلمه متوسطه بفرستیم باید این پیشنهاد را مسترد بفرمایید زیرا بنده از حالا و شاید تا چندین سال دیگر به آقاى اطمینان می‌دهم که ما سالى بیش از هفتاد هشتاد نفر به خرج دولت نمی‌توانیم بفرستیم و باید همین‌ها را بفرستیم و محروم خواهیم بود از یک طبقه جوان مستعدى که ممکن است به خرج دولت در خارجه تحصیل کنند و محصلین خوبى باشند این را به آقایان عرض می‌کنم ما با موافقت دانشگاه از هر دانشکده‌ای یک نفر از شاخص‌ترین و مبرز‌ترین شاگرد را هر سال می‌فرستیم اگر زیادتر بکنیم نخواهیم توانست بفرستیم و مزایاى ماده اول از بین می‌رود.

رئیس - آقاى مهندس جفرودى مخالفید بفرمایید.

مهندس جفرودى - پیشنهادى را که جناب آقاى امید سالار فرمودند بنده مخالفم و دلایل مخالفتم را ضمن مطالب دیگرى به عرض می‌رسانم بنده تصور می‌کنم وضع مملکت ما به جایی کشیده که وزرا و رجال ما بى‌شک باید کارهاى ابتکارى بکنند آنچه در گذشته معمول بود نمی‌شود آنها را به همان سبک و رویه ادامه داد. براى اینکه آنچه در 20 سال پیش مورد حاجت بود امروز دیگر نباید به همان صورت باشد اگر همان‌ها را تکرار کنیم مملکت به جلو نمی رود اعزام محصلین دیپلمه یا لیسانسیه بنده فعلاً در حال حاضر به خصوص با در نظر گرفتن این مطلب که مضیقه بودجه‌ای هست به هیچ‌وجه مصلحت مملکت نیست و باید در نظر گرفت که عده‌ای خوشبختانه از متمولین و متمکنین وسیله دارند و فرزندانشان را می‌فرستند و آنها هم در یک رشته تخصصى درس می‌خوانند از بودجه‌ای که اینقدر کم است به هیچ‌وجه نباید آنها را فرستاد بنده فکر کردم که این لایحه به این صورت خواهد آمد که وزارت فرهنگ از این پس مجاز است سالیانه مبلغ معینى صرف کنید که عده‌ای را از سال سه متوسطه آماده کند و براى یاد گرفتن علوم تخصصى به خارجه بفرستد بنده چنین لایحه‌ای را خیلى مفیدتر می‌دانستم (صحیح است) امروز کشور ما احتیاج ندارد به اینکه ...

رئیس - آقاى مهندس جفرودى در اطراف مخالفت با پیشنهاد صحبت بفرمایید، 5 دقیقه هم بیشتر وقت ندارید.

مهندس جفرودى - بله عرض کنم امروز اگر ما در رشته پزشکى احتیاج داشته باشیم که افراد تحصیل کرد داشته باشیم به عقیده من لازم نیست که متخصصى عالى مقام درجه یک داشته باشیم که 5 سال طب اینجا بخواند و 5 سال هم در خارجه که بنده نمی‌دانم چه چیزهایی قادر باشند بخوانند ما این را در درجه دوم می‌دانیم بلکه باید مقدار طبیب باید در کشور زیاد بشود تعداد بهدار باید در مملکت زیاد باشد پلیس دسانته باشند که توانند دستورات این پزشکان را به همین مقدارى که الان از دانشکده‌ها بیرون می‌آیند به مرحله عمل بگذارند (مهندس فروهر - براى مدارس حرفه‌ای باید بفرستند) از این جهت پیشنهاد جناب آقاى امید سالار داراى این اهمیت است که اگر بخواهیم سن را ببرند بالا

+++

بیشتر اطبا و لیسانسیه‌ها یعنى کسانى که مدارس عالى را به پول مردم ایران دیده‌اند امکان پیدا کنند بروند آنجا یک تذکر بسیار به جایی جناب آقاى حشمتى دادند و آن این است که این آقایان یعنى یک دیپلمه طب یا یک لیسانسیه زبان خارجى را به حد کافى نمی‌داند که برود آنجا و تحصیلات عالیه بکند و تزش را بگذراند در صورتى که یک کسى را که از متوسطه از کلاس‌های پائین می‌فرستند این جال را دارد فرصت دارد که تحصیلاتى بکند و زبان محل را یاد بگیرد و بعد بتواند تحصیلات عالیه را بکند و فکر نمی‌کنم که آقایان رأى به این پیشنهاد بدهند.

رئیس - آقاى امید سالار می‌خواهید استرداد بفرمایید یا می‌خواهید توضیح بدهید.

امید سالار - یک توضیح مختصر می‌خواهم عرض کنم.

رئیس - دیگر توضیح ندارد باید رأى گرفته مجدداً قرائت می‌شود.

(به شرح سابق قرائت شد)

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ - در بیاناتى که فرمودند صحبت بالا بردن سن را فرمودند در پیشنهاد‌شان مرقوم فرموده‌اند که حداقل داراى دیپلم کامل متوسطه باشند بنده با ایشان موافقم حرفى ندارم، از سن قیدى نکرده‌اند.

مخبر کمیسیون فرهنگ (دکتر بینا) - بنده هم موافقم.

رئیس - آقایانى که با این پیشنهاد که آقاى وزیر فرهنگ هم موافقند موافق هستند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود، آقایان توجه داشته باشند که در توضیح و در مخالفت پیشنهاد 5 دقیقه بیشتر نمی‌شود صحبت کرد. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل خوانده شد)

مقام معظم ریاست مجلس شوراى ملى اینجانب پیشنهاد می‌نمایم که در ماده اول تعداد محصلین اعزامى معین شود. دکتر امین.

رئیس - آقاى دکتر امین.

دکتر شفیع امین - بنده همان‌طورى که قبلاً هم عرض کردم تعداد محصلین باید از حالا روشن بشود اولاً از نقطه‌نظر بودجه‌ای در خارجه پورسانتاژى باید براى این عده یعنى دیپلمه‌ها باشد حالا که آقایان موافقت فرمودند که هم دیپلمه برود و هم لیسانسیه و هم دکتر در تبصره‌ای که طبق قانون قبلى از شاگردهاى اول هر دانشکده‌ای می‌رفت پورسانتاژى معین بشود و تعداد دیپلمه‌ها که طبق ماده اول این قانون می‌روید باید کاملاً معلوم بشود هم از نظر بودجه‌ای هم از نظر تعداد رشته تحصیلى که معلوم بشود چطور خواهند بود به طور متوسط خرج تحصیل هر دانشجو را در اروپا 35 لیره در نظر می‌گیرند که مقداریش را وزارت فرهنگ می‌دهد و مقداریش را خود دانشجو که در هر ماه در حدود 7700 ریال می‌شود سالیانه در حدود 95 هزار ریال می‌شود سالیانه در حدود 95 هزار ریال می‌شد. در آمریکا چون خرج گران‌تر است 160 دلار می‌دهند می‌شود در ماه 12160 ریال و در هر سال می‌شود 145920 ریال به اضافه مخارج کتاب در امریکا چون مخارج تحصیل زیاد است این مبالغ زیادى اضافه می‌شود یعنى می‌شود گفت که هر محصلى که براى لیسانس می‌رود در اروپا در حدود بین 40 تا 45 هزار تومان در دوره تحصیلى از کیسه دولت خرج خواهد کرد در دکترا که بین 6 تا 8 سال است. منیموم شش سال سیصد هزار تومان و ماکزیمم هشت سال پانصد هزار تومان خواهد بود در امریکا خیلى بیشتر خواهد بود در حدود 150 هزار تومان براى مملکت تمام خواهد شد و در لیسانس حداقل 110 تا 120 هزار تومان برى این مملکت تمام خواهد شد اینها را باید روشن کرد هم از نظر بودجه‌ای و هم از نظر خرجى که براى محصل می‌شود روشن بشود چهل نفر پنجاه نفر صد نفر، آقاى وزیر فرهنگ خودشان خوب وارد هستند چون خودشان سرپرست بوده‌اند و به کارهایشان از نظر بودجه محیط هستند از نظر تعلیماتى این روشن بشود رشته ما تعیین بشود بنده خودم تجربه دارم در بهدارى یا در بهداشت یا در دانشگاه تصور می‌کنم در عرض پنج، شش سال دیگر تعداد پزشکان و بهداری‌ها و همان مدسن پراتیسین که جناب آقاى دکتر فرمودند کافى خواهد بود فعلاً تعداد دانشجویانى که در اروپا یا در امریکا در رشته طب تحصیل می‌کنند از تمام رشته‌ها بیشتر است پس از این هم آقایان اطمینان داشته باشند به اندازه کافى طبیب خواهید داشت ولى متخصص ندارید بنده خواهش می‌کنم جناب آقاى وزیر فرهنگ این را قبول بفرمایند و جناب آقاى دکتر بینا مخبر هم قبول بفرمایند که براى رشته‌های تخصصى تعداد معین بشود مخصوصاً براى پزشکى و بنده اطمینان می‌دهم که این دکترهایی که از دانشکده تهران یا تبریز و شیراز و اصفهان و مشهد بیرون می‌آیند از نظر طب ساده معادل فرنگ هستند ولى چیزى که هست ما متخصص نداریم از نظر تخصص براى فرا گرفتن و تحصیل در رشتة تخصصى در اروپا و یا امریکا حداقل سه سال وقت لازم است یعنى ما براى رشته‌هایی که براى مملکت لازم است براى تعلیم براى کادر تعلیماتى دانشکده‌ها و انشاالله روى اصول صحیح زیاد خواهد شد و متخصص به قدر لازم بخواهیم داشت که حداقل و سال و حداکثر چهار سال بروند در رشته‌های تخصصى متخصص بشوند اگر اینها بخواهند طبیب بشوند در امریکا حداقل 8 سال یا ده سال طول خواهد کشید که طبیب بشوند بنده یک نفر را در امریکا دیدم که چهار سال می‌گشت و هنوز نتوانسته بود سال اول دانشکده امریکا را ببیند چون در آنجا مشکل است و همین‌طور در انگلستان جوانانى از اینجا می‌روند آنجا براى تحصیل طب مدت‌ها معطل می‌شوند و نمی‌توانند وارد شوند تغییر رشته می‌دهند می‌روند شیمى می‌خواهند این است که باید تعداد روشن بشود پروسانتاژ روشن شود رشته‌ها معین بشود آن وقت بهتر خواهد بود.

(یکى از نمایندگان - رشته‌ها معین است)

چون در قانون گفته شده است بده خواستم معین بشود.

رئیس - آقاى تیمورتاش مخالفید؟

تیمورتاش - بنده صد در‌صد مخالفم.

رئیس - بسیار خوب دیگر لازم نیست به آقایان تذکر می‌دهم تا به حال 22 پیشنهاد رسیده است توضیحى و مخالفت بیشتر از پنج دقیقه نمی‌شود چون 22 تا پیشنهاد رسیده نباید پیشنهاد‌دهندگان بیش از 5 دقیقه صحبت کنند. آقاى تیمورتاش.

تیمورتاش - اگر یک مرد عامى و بی‌سوادى مثل بنده (صحیح است) خودم می‌دانم صحیح است، این پیشنهاد را کرده بود قابل گذشت بود بنده تعجب می‌کنم از جناب آقاى دکتر، یک مرد فرهنگى که وقتى دولت می‌آید و براى کمک به فرهنگ مملکت براى اعزام محصل به خارج براى اینکه جوان‌هاى مملکت بتوانند مردان فرداى همین کشور بشوند می‌آیند می‌فرمایند اولاً تعدادش را همین الان معین کنید و ثانیاً مبلغ خرجش را تعیین کنید. جناب دکتر قربان باید شما پیشنهاد بفرمایید آنچه را می‌توانید، آنچه را که در قدرت دارید بفرستید و هر چه که خرجش می‌شود بدهید و اما بدبختانه و بدبختانه این لایحه بسیار بسیار محدود است بدو دلیل اولش ماده دومش است که می‌گوید به تعداد اشخاصى که بر می‌گردند ما می‌توانیم محصل اعزام بکنیم یعنى شاید بیش از سى چهل نفر در سال نباشد دوم اینکه مقدار مخارج را هم معلوم کرده بسته به نظر هیئت وزیران است پس این هم بدبختانه محدود است مرحله سوم را که می‌خواهم عرض کنم این است که اصلاً این ماده حالا به ماده سه که رسیدیم بنده عرایض زیادى دارم که اگر اجازه فرمودید عرض می‌کنم ولى لااقل به نظر بنده اگر ما بیاییم با این ثمن بخسى که به محصل می‌دهیم و در بودجه وزارت فرهنگ هم معلوم است که چقدر است و مقدارش براى محصلینى که در خارجه هستند پیش خورد شده است و مصرف شده است این را هم بیاییم و محدود کنیم و مخصوصاً مقید به عدد و قیمت بکنیم بنده صد در‌صد مخالفم.

دکتر امین - بنده توضیح دارم.

رئیس - یک دفعه بیشتر نمی‌شود توضیح داد توضیح دادید یک توضیح و یک مخالف یک دفعه قرائت می‌شود و رأى گرفته می‌شود (مجدداً بشر سابق خوانده شد) رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام کنند (چند نفرى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم در تبصره ماده یک رتبه اول کامل متوسطه هم از مسابقه معاف باشد. سعید مهدوى.

رئیس - آقاى مهدوى.

مهدوى - راجع به شاگردان دانشکده‌ها و دانشسرا رتبه اول را از مسابقه معاف کردید که به هزینه دولت فرستاده شود بنده در پیشنهادم ذکر کردم این براى تشویق محصلین است براى حائز شدن رتبه اول بهتر این است که وقتى محصلین که دوره کامل متوسطه را طى می‌کنند و به ایشان تصدیق می‌دهند و رتبه اول را حائز می‌شوند آن شرایطى که براى شاگردان اول دانشکده قائل بشوند که از مسابقه معاف باشند این به نظر بنده مشکلى براى وزارت فرهنگ تولید نمی‌کند و یک نوع تشویقى هم براى حائزین رتبه اول مدارس است (صحیح است).

رئیس - آقا وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ - اگر این محصلینى که می‌فرمایید امتحان متوسطه می‌دهند همه در یک‌جا امتحان می‌دادند و یک شاگرد اول می‌داشتند این فرمایش جنابعالى صحیح بود ولى ما عده زیادى دبیرستان داریم و هر دبیرستانى هم یک امتحان مستقلى دارد و هر کدام یک شاگرد اول بنابراین این پیشنهاد عملى نیست. بنده می‌خواهم عرض کنم ما می‌خواهیم شاگردهاى برجسته متوسطه را براى رشته‌های تخصصى معینى که در ماده اول ذکر شده به خارج بفرستیم بنابراین مسابقه‌ای که ما می‌کنیم با آن مواد و رشته‌های تحصیلى مورد حاجت متناسب خواهد بود از این جهت است که امتحان متوسطه با این مسابقه تفاوت دارد به نظر بنده بهتر است موافقت بفرمایید از براى اینکه این پیشنهاد عملى نمی‌تواند باشد به مناسبت تعداد زیاد دبیرستان‌هاى کشور و عدم امکان انتخاب یک نفرى که می‌فرمایید صرف‌نظر بفرمایید.

سعید مهدوى - بنده صرف‌نظر کردم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ماده یک به شرح زیر اصلاح گردد

+++

عده این دانشجویان از هر شعبه هر دانشکده یک نفر الى آخر، مهندس جفرودى.

رئیس - آقاى مهندس جفرودى.

مهندس جفرودى - توضیح این پیشنهاد را آقاى مهندس هدایت وقتى اینجا تشریف داشتند دادند مقصود این است که دانشکده فنى ما شعبه معدن دارد شعبه راه و ساختمان دارد شعبه برق دارد شعبه شیمى الان ما در مملکت مهندس مکانیک خیلى کم داریم تعداد مکانیسین‌هایی که در مملکت هستند فوق‌العاده کم است روز به روز هم ماشین به این مملکت وارد می‌شود و باید متناسب با تعداد ماشین‌هایی که وارد مملکت می‌شوند مهندس و کادر فنى تربیت بشود این لایحه طورى تنظیم شده که هر سال یک نفر از اینها فرستاده می‌شود این یک نفر ممکن است از راه و ساختمان باشد. براى اینکه بهترین نمره را آورده باشد مثلاً شاگرد اول شعبه مکانیک 16 خوب طبیعتاً شوراى دانشکده این را می‌فرستد حالا که می‌خواهید تشویق بکنید تشویق مفید بکنید که براى مملکت مفید باشد بنده تردید ندارم که جناب آقا وزیر فرهنگ این نظر بنده را تأیید می‌فرمایند منتهى کمى بودجه است که مانع است این است که بنده خواستم از ایشان استدعا بکنم از لحاظ شعب دانشکده‌ها مثل دانشکده ادبیات این محظور را دارید این را محدود بکنید به یک عده دانشکده معینى که مرد نظر است و به این ترتیب لایحه اصلاح شود.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ - موضوع احتیاجات مملکت در رأس آن موضوعاتى است که در این قانون مورد توجه بوده است.‏

در ماه اول ملاحظه می‌فرمایید که ذکر شده که این اشخاص براى تحصیل رشته‌های مختلف پزشکى، فنى، کشاورزى، علوم و تعلیم و تربیت می‌روند بنابراین مهندس مکانیک نداریم و مهندس ماشین نداریم و همین امر موجب شده که این قانون را بیاوریم براى اینکه این متخصصین را تربیت کنیم در آن ماده اول هم پیش‌بینى کردیم اما اینکه شاگردان اول دانشکده‌ها را بفرستیم این یک اصلى کلى است یا ما باید قبول کنیم همان قانون سابق را که شاگردان اول همه رشته‌ها را بفرستیم این خودش در سال 60 نفر 70 نفر می‌شود (یک نفر از نمایندگان - بشود) بشود اما یک مطلب هست که خرج آنها را هم باید داد خرجش در بودجه پیش‌بینى می‌شود بودجه‌ای هم که الان داریم یک رقم محدود معینى دارد که باید به مصرف محصلین برسد ما در سال دویست میلیون ریال براى این کار اعتبار داریم و این محصلینى که الان در خارجه هستند از این دویست میلیون ریال دارند استفاده می‌کنند (موسوى - از چقدرش استفاده می‌کنند) تقریباً تمام البته ما می‌توانیم به تدریج که محصلین می‌آیند به ترتیب محصل جدید بفرستیم (صحیح است) من به آقایان اطمینان می‌دهم که اگر روزى ممکن شد از حیث بودجه سایرین را هم بفرستیم ولى الان بنده اگر این پیشنهاد را قبول کنم باید از اعزام دیپلمه‌های متوسطه صرف‌نظر کنم و به این جهت بنده این پیشنهاد را قبول نمی‌کنم براى اینکه همان‌طور که عرض کردم و به کرات امتحان کردیم ما اگر از دیپلمه‌های متوسطه بتوانیم بفرستیم نتیجه بهتر می‌گیریم اما اگر لیسانسیه‌های رتبه اول قرض بفرمایید رشته فلسفه یا رشته قضایی یا رشته‌های قسمت‌های دیگر دانشکده‌ها را بخواهیم تمام را بفرستیم ما را محدود خواهد کرد از نظر اعتباراتى که داریم البته اگر اعتبارات نامحدودى در سال داشتیم بنده فوراً این پیشنهاد را قبول می‌کردم چون هر چه بیشتر بفرستیم هر چه بیشتر تشویق بکنیم بهتر است ولى متأسفانه فعلاً نمی‌توانیم و فعلاً بین این مطلبى که می‌فرمایید که در تبصره باید اصلاح بشود و خود ماده تعارض پیدا می‌شود براى اینکه اگر این را قبول کنیم دیگر ماده را نمی‌توانیم اجرا کنیم یعنى باید هر چه پول داریم صرف این شاگردان اول دانشکده‌ها بکنیم یعنى فرض بفرمایید محصل بفرستیم در پاریس در رشته ادبیات فارسى دکترا بگیرند بنده نمی‌دانم آیا این لازم‌تر است یا یک دیپلمه متوسطه را بفرستیم آبیارى بخواهد همین احتیاجات مملکت است که ما را وادار می‌کند یک محدودیت‌هایی در یک قسمت‌هایی قائل بشویم براى اینکه امکانات مالى ما محدود است اینست که بنده استدعا می‌کنم و به آقا اطمینان می‌دهم در این انتخاب رشته‌ها که در ماده 1 معین کردیم به قسمت‌هاى فنى و کشاورزى و پزشکى اهمیت بیشترى می‌دهیم و سعى می‌کنیم از دیپلمه‌های متوسطه‌ای که می‌فرستیم همیشه براى این رشته‌ها باشد که مورد علاقه آقایان است و همین‌طور هم باید باشد و باید ترتیب منظور آقایان تأمین می‌شود و اما اینکه فرمودید همه شاگردهاى اول را بفرستیم نخواهیم توانست با بودجه فعلى این کار را بکنیم.

رئیس - آقایان توجه بفرمایید پیشنهاد مجدد قرائت می‌شود و بعد رأى می‌گریم‏.

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ماده 1 به شرح زیر اصلاح گردد.

عده این دانشجویان از هر شعبه هر دانشکده یک نفر الى آخر مهندس جفرودى.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد.

6- تقدیم لایحه سازمان نقشه‌بردارى کشور و استرداد لایحه سابق به وسیله آقاى وزیر صنایع و معادن‏

رئیس -  آقاى وزیر صنایع و معادن.

وزیر صنایع و معادن (مهندس شریف امامى) - به طورى که خاطر آقایان محترم مستحضر است در سال گذشته لایحه سازمان نقشه‌بردارى کشور از طرف دولت گذشته تقدیم مجلس شوراى ملى شد نظر به اینکه در این لایحه اصلاحاتى لازم بود در آن لایحه تجدید‌نظر شده بود مجدداً تقدیم می‌شود آن لایحه مسترد خواهد شد. چون این یکى از کارهاى اساسى است که باید به صورت اساسى انجام شود و نه جنبه فنى دارد و قرار شده به اینکه این سازمان نقشه‌بردارى در سازمان صنایع متمرکز بشود و کلیه کارهاى نقشه‌بردارى کشور که الان در قسمت‌های مختلف صورت می‌گیرد در آنجا متمرکز بشود از این لحاظ خواستم استدعا کنم توجه بشود که این لایحه در کمیسیو‌ن‌ها زودتر رسیدگى و شور بشود که در جلسه علنى هر چه زودتر مطرح گردد (احسنت).

رئیس - به کمیسیون‌ها مربوطه فرستاده می‌شود.

7- مذاکره در گزارش کمیسیون فرهنگ راجع به اعزام محصلین به خارجه‏

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام معظم ریاست مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌نمایم تبصره ماده 1 قانون اعزام محصل به خارجه به شرح زیر اصلاح شود.

تبصره در هر سال دانشجویان رتبه اول شعبه مختلف دانشکده‌های پزشکى و فنى و هنرکده و کشاورزى و بعضى از رشته‌های علوم و ادبیات مرکز و شهرستان‌ها بدون مسابقه به هزینه دولت به خارجه اعزام می‌شوند ترتیب انتخاب دانشجوى رتبه اول دانشکده‌ها و دانشسراى عالى و هنرسراى عالى که رشته‌های تحصیلى متعدد دارند و فوقاً ذکر نشده از ما بین فارغ‌التحصیلان رتبه اول رشته‌های مختلف آن دانشکده با تصویب شوراى دانشگاه خواهد بود. مهندس سعید هدایت.

رئیس - آقاى مهندس هدایت.

مهندس هدایت - در اینجا که موضوع اعزام فارغ‌التحصیلان رتبه اول بحث و صحبت شده و بنده عرایضى کردم جناب آقاى وزیر فرهنگ استدلالاتى فرمودند که به نظر بنده تا اندازه‌ای صحیح بود و لکن جمع بین این دو نظر هم ممکن است همان‌طور که دوست عزیز و همکار محترم بنده آقاى دکتر شاهکار اینجا در مخالفت افراد فرمودند که در بعضى رشته‌ها ما فقر آدم داریم و فقر متخصص داریم پس بهتر است در آن رشته‌ها که خود جناب آقاى وزیر فرهنگ هم معتقد هستند قبول بفرمایند که در آن شعب مختلف که مملکت احتیاج دارد متخصص تربیت کنیم و اگر نخواستیم متخصص فلسفه تربیت کنیم دست وزارت فرهنگ باز باشد مخصوصاً استدلال فرمودند بعضى دانشکده‌ها مثل دانشگاه ادبیات رشته‌های مختلف دارند هفت هشت رشته دارد و حال آن که دانشکده پزشکى یک شاگرد اول بیشتر ندارد این است که بنده جمع بین این دو مطلب و دو نظر که خود جنابعالى هم تصدیق فرمودید کردم و روى این اصل یک پیشنهادى تقدیم کردم که رشته‌های مختلف فنى همان رشته‌هایی که در نظرمان است یعنى رشته پزشکى و رشته مختلف فنى و کشاورزى و اینها همه شعبش را موافقت بفرمایید رتبه‌های اول‌شان به خارجه اعزام بشوند و از بعضى رشته‌های علوم و ادبیات یک نفر را بفرستید آن را اختیارش را با وزارت فرهنگ گذاشتید برى اینکه اختیار با دولت باشد و در آن قسمت‌هایی که مثل دانشسراى عالى و هنرسرای عالى رشته‌های مختلف دارد همان‌طورى که در قانون و در این لایحه هست به انتخاب شوراى عالى دانشگاه باشد این جمع بین هر دو نظر است و بنده استدعا می‌کنم که حضرتعالى که کاملاً واقف به این مطلب هستند این پیشنهاد را قبول بفرمایید یکى هم شرط سن را از آن برداشته‌ام براى اینکه آنجا ذکر نشده بچه سنى فقط نوشته است شرایط سنى اگر شرایط سنى مقصودتان همان 22 سال بالا است اینکه صحیح نیست براى اینکه اینها دیپلمه دانشکده‌ها هستند بنا بر این سن 22 سال کافى نیست و باید در سن 22 سال تجدید‌نظر بشود ولى این شرایط سنى اینجا یک لغت زائدى بود که بنده در پیشنهادم حذف کردم. (دکتر بینا - در تبصره نوشته بدون مسابقه و رعایت شرایط سنى) خیلى خوب وقتى این‌طور است بنده این قسمت را قبول می‌کنم و شما هم آن قسمت دیگر پیشنهاد را قبول بفرمایید.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ - بنده با کمال تأسف باید عرض کنم و از آقا استدعا کنم ک این پیشنهاد را مسترد بفرمایند براى اینکه جناب آقاى مهندس هدایت این پیشنهاد اسباب یک تبعیضى می‌شود بین دانشکده‌هایی که تابع دانشگاه هستند که ما بگوییم

+++

از یک دانشکده همه فارغ‌التحصیل‌ها را بفرستیم و از یک دانشکده یک نفر را بفرستیم ما یک تصمیم کلى می‌گریم و از هر دانشکده یک نفر را می‌فرستیم و آن نظرى که اصولاً آقایان دارند راجع به تربیت کادر متخصص همان‌طور که عرض کردم ما در ماده 1 تأمین کردیم و به خصوص ذکر کردیم مواد و رشته‌های را و در انتخابى هم که بعدها خواهیم کرد کوشش خواهیم کرد که آن رشته‌های فنى و کشاورزى و پزشکى پورسانتاژش بیشتر باشد و از آن رشته‌ها عده زیادترى بفرستیم این را اطمینان داشته باشید و براى اینکه یک اثر روحى بدى باقى نگذاریم بین دانشکده‌های مختلف این تبعیض را روا نفرمایید و استدعا می‌کنم که پیشنهاد را مسترد و صرف‌نظر بفرمایید.

رئیس - آقاى مهندس هدایت رأى بگیریم یا مسترد می‌کنید؟

مهندس هدایت رأى گیرید دیگر هیچ کس در ایران تحصیل نخواهد کرد.

رئیس - پیشنهاد مجدداً قرائت می‌شود (به شرح سابق خوانده شد) رأى می‌گیریم به این پیشنهاد آقایان موافقین قیام فرمایند (عده کمترى برخاستند) از 86 نفر 42 نفر رأى دادند بنابراین تصویب نشد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (به شرح زیر خوانده شد)

محصلینى که طبق ماده و تبصره فوق و به هزینه دولت به خارجه اعزام می‌شوند باید متعهد شوند که پس از تکمیل تحصیلات لااقل به اندازه مدتى که از هزینه دولت استفاده کرده‌اند در کشور ایران به کار بپردازند صدرزاده.

(چند نفر از نمایندگان - بسیار خوب است)

نمایندگان مجدداً قرائت بفرمایید.

رئیس - آقاى صدرزاده.

صدرزاده - عرض کنم بعد از مطالعات زیادى که شده است راجع به اعزام محصلین به خارج باز برگشتیم به همان روشى که در زمان اعلیحضرت فقید بود و آن اینست که به خرج دولت معین نمائیم محصلین به خارجه اعزام شوند البته عده کمتر خواهد شد چرا؟ براى اینکه الان از این اعتبارات موجود نصف مخارج را اولیا محصلین می‌دهند و نصف را هم دولت ولى بعدها تمام مخارج را دولت خواهد پرداخت بنابراین عده کمتر خواهد شد در آن موقع بنده نظرم هست شرط بود اشخاصى که به پول دولت می‌روند تحصیل می‌کنند در همان رشته‌ای که تحصیل می‌کنند باید بیایند اینجا و در خدمات دولت ایران خدمت بکنند (خرازى - دو برابر آن مدت) یک عده زیادى هم این خدمت را انجام دادند حالا اگر یک عده‌ای خدمت خود را انجام ندادند ولى بیشتر آنها هم خوب خدمت کردند و از وجود آنها استفاده شد و فعلاً هم مملکت از وجود آنها استفاده می‌کند بعضى از محصلینى که از خارج آمده‌اند براى بنده نقل می‌کردند که بعد از اینکه تحصیلات ما در آنجا تمام می‌شود از کمپانی‌ها می‌فرستند از ما دعوت می‌کنند که آقا اگر می‌خواهید در مملکت ما بمانید ما حاضریم در اینجا به شما کار مناسب می‌دهیم و شاید هم حقوق‌هایی بدهند پیش از اینجا درست ولى هیچ منطق ندارد که ما از خزانه دولت بیاییم پولى بدهیم به یک عده محصل که غالباً هم ممکن است مستطیع باشند و دارا باشند و آن وقت با پول این مملکت بروند تحصیلات‌شان را بکنند ولى متخصص براى امریکا درست کرده باشیم (صحیح است) من البته این شرط را نکردم که باید به خدمت دولت پیشنهاد کردم بیایند در خدمت کشور و هر خدمتى که می‌خواهند بکنند (احسنت) و این پیشنهاد را کردم که محصلینى که طبق ماده و تبصره فوق (چون این قسمت بعد از تبصره شاگردان اول دانشکده‌ها گذاشته می‌شود) و به هزینه دولت به خارجه اعزام می‌شوند باید متعهد شوند که پس از تکمیل تحصیلات لااقل به اندازه مدتى که از هزینه دولت استفاده کرده‌اند در کشور ایران به کار پردازید (دکتر شفیع امین - باید تضمین بپردازند) (صارمى - وجه التزام بگیرید) (تیمورتاش - ضمانت اجرایی باید داشته باشد)

وزیر فرهنگ - بنده این پیشنهاد را قبول می‌کنم.

رئیس - آقا وزیر فرهنگ هم قبول کردند آقاى دکتر دادفر مخالفید؟ بفرمایید.

دکتر دادفر - بنده با پیشنهاد جناب آقاى صدرزاده فقط این نظر که تعهد تنها کافى نیست مخالفم چون باید یک کلمه تضمین هم پشت سرش باشد تا کافى باشد براى اینکه تمام آنها که از کشور می‌روند الان این تعهد را می‌سپارند ولى با وجود این تعهد نمایند.

رئیس - رأى گرفته می‌شود. به این پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام فرمایند (دکتر شفیع امین - با تضمین) (اردلان - تضمین ندارد) تعهد ممکن است بگیرند (عده بیشترى برخاستند) تصویب شد دیگر در ماده اول پیشنهادى نیست رأى گرفته می‌شود به ماده اول با دو تبصره و اصلاحى که شده است آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده زیادترى برخاستند) تصویب شد ماده دوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

ماده 2- به محصلینى که در تاریخ تصویب این قانون در خارجه به تحصیل اشتغال داشته و به آنان کمکى به عنوان تفاوت قیمت ارز تحصیلى می‌شده از این پس تا خاتمه تحصیلات کمک هزینه تحصیلى پرداخت خواهد شد مقدار کمک هزینه و مقدار ارزى که به قیمت فروش بانک ملى از طرف اولیا آنان حواله می‌شود و هم چنین شرایط مدت و چگونگى استفاده از کمک هزینه طبق مقررات مصوبه هیئت وزیران تعیین می‌شود ولى تدریج که این محصلین مراجعت و یا ترک تحصیل می‌نمایند اعتبارات مربوط به کمک هزینه آنها به مصرف اعزام محصلین طبق ماده یک خواهد رسید.

رئیس - آقاى صارمى مخالفید؟ بفرمایید.

صارمى - گفته می‌شود این قانون که به مجلس شوراى ملى آمده است براى این است که ترتیب صحیحى نسبت به وضع محصلین بشود و در این حال رفع تبعیض هم به عمل بیاید متأسفانه ماده 2 یک تبعیضى قائل شده است یعنى افرادى که در خارج از چندین سال قبل اشتغال به تحصیل پیدا کرده‌اند و از ارز دولتى هم مستفید شده‌اند حالا هم بایستى سال‌ها ارز دولتى را بگیرند ولى محرومین نگیرند به عبارت ساده صاحبان نفوذ و قدرتى که از چندین سال قبل از ایمن توانسته‌اند فرزندان خودشان استفاده کرده‌اند و ارز دولتى گفته‌اند حالا هم همان وضع ادامه پیدا بکند ولى افرادى که در سابق نتوانسته‌اند از ارز دولتى بهره‌مند بشوند حالا هم وضع ادامه پیدا بکند ولى افرادى در سابق نتوانسته‌اند از ارز دولتى بهره‌مند بشوند حالا هم محروم باشند (حشمتى - وسط کار که نمی‌شود او را محروم کرد) (وزیر فرهنگ - در ماده 4 پیش‌بینى شده است و رفع آشکار شده) اینجا نوشته شده است‌ «به محصلینى که در تاریخ تصویب این قانون در خارجه به تحصیل اشتغال داشته و به آنان کمکى به عنوان تفاوت قیمت ارز تحصیلى می‌شده از این پس تا خاتمه تحصیلات کمک هزینه تحصیلى پرداخت خواهد شد» جناب آقاى وزیر فرهنگ می‌فرمایند ماده 4 رفع این اشکال را کرده است ماده 4 چیست؟ می‌گوید «به محصلینى که در اسفند 1335 در خارجه مشغول تحصیل بوده‌اند در صورتى که داراى گذرنامه تحصیلى نباشند گذرنامه تحصیلى داده می‌شود و به آن عده که در یکى از رشته‌های مندرج در ماده 1 به تحصیل مشغول باشند به شرط وجود اعتبار به میزان مقرر در ماده 2 کمک هزینه تحصیلى پرداخت می‌شود» (حشمتى - یعنى ماده 2 را از بین برده‌اند) نه قربان اجازه بفرمایید یعنى آنهایی که تا به حال می‌گرفته‌اند حالت هم بگیرند و براى دیگران اگر اعتبار پیدا شد به شرط تأمین اعتبار آنها هم می‌توانند از آن مزایا بهره‌مند بشوند بنده نظرم این است که اگر کمک می‌شود در تحت یک شرایط خاص به افرادى که در خارج در تاریخ اجراى این قانون مشغول تحصیل هستند و واجد شرایط مقرره در ماده یک هستند یعنى دیپلمه باشند به زبان خارجه آشنا باشند در رشته‌های مورد استفاده کشور تحصیل بکنند اعم از اینکه در سابق می‌گرفته‌اند یا حالا نمی‌گرفته‌اند بالتساوى از این اعتبارات استفاده کنند می‌فرمایید ممکن است اعتبارات موجود براى نباشد (صحیح است) بنده می‌گویم اگر اعتبار موجود کافى نباشد به چه مناسبت بهره‌مندان چندین سال حالا هم استفاده کنند (حشمتى - آنها مشغول تحصیل هستند به تدریج درست می‌شود) بلى به تدریج تحصیل‌شان تمام بشود ولى آن بیچاره‌ای که استفاده نمی‌کرده نکند بنده می‌دانم که عرایضم فوق‌العاده مورد قبل براى بعضى از افرادى که حالا استفاده می‌کنند نخواهد بود و یک قدرى هم ممکن است برخلاف امیال باشد ولى بنده عرضم را می‌کنم و می‌گویم صاحبان نفوذى که سابقاً استفاده می‌کردند اجازه بدهید یک مختصرى هم افراد غیرمتنفذ که دارایى این شرایط هستند یعنى افرادى که تا این تاریخ داراى دیپلم متوسط هستند به زبان خارجه آشنا هستند و در رشته‌های مختلفه که مورد نظر وزارت فرهنگ کشور هست تحصیل می‌کنند از این کمک هزینه تحصیلى استفاده کنند تبعیض هم قائل نشوید به این جهت پیشنهادى هم تقدیم کردم که در موقع خودش صحبت خواهم کرد.

رئیس - آقاى عمیدى نورى موافقید؟ بفرمایید.

عمیدى نورى - به نظر بنده این ماده 2 یکى از بهترین مواد این لایحه است دلیلش هم این است ه در هر امرى همیشه حق مکتسب را بایستى حفظ کرد و اگر در امور حقوقى ما این حق را بهش احترام نگذاریم انتظار اجتماع بهم می‌خورد یک افرادى فعلاً در کشور‌های خارجه مشغول تحصیلند و طبق قانونى هم که در مجلس شوراى ملى گذشت جناب آقا صارمى هر کس در دانشکده‌های خارجى تحصیل می‌کند اگر آن دانشکده مورد تصدیق واقع شود وزارت فرهنگ این تفاوت را می‌دهد این قانون گذشته و الان طبق این قانون عمل می‌شود و کسانى که از این تفاوت استفاده می‌کنند تمام مشمول این قانون هستند این مطلبى را که جناب آقاى صارمى فرمودند صحیح است این مطلب مال قبل از این قانون بود البته قبل از این قانون روى نظر دولت‌ها بود دولت‌ها لیست تهیه می‌کردند گاهى اعمال نظر سیاسى هم می‌کردند حتى در دوره دکتر مصدق مثلاً پسر فرامرزى را از لیست در آوردند چرا؟ براى اینکه او مخالف بود با سیاست آنها شما خودتان در دوره 18 شرکت داشتید پیشنهاد کردید تصویب کردید که این خاصه خرجى از بین برود و حالا طورى است که آن کسانى که منتفع هستند از طبق قانون در دانشکده‌ها مشغول تحصیل هستند و کمک هزینه به آنها داده می‌شود بنابراین این ماده به نظر بنده صحیح است و حتى این

+++

ماده آمده است و تقریباً آنچه که داده شده می‌شود نصف کرده است ولى به تمام کسانى با مسابقه اعزام می‌شوند تمام می‌گویند طبق ماده اول یکسانى که فعلاً مشغول هستند در حدود نصف داده می‌شود و بعد هم گفته ماست به تدریج که اینها تحصیلشان تمام می‌شود و می‌آیند به یک عده و طبقه دیگر داده می‌شود به نظر بنده در اساس این ماده خوب است منتهى بنده یک ایرادى دارم که پیشنهاد اصلاحى کمک یا به صورت دیگرى است باید متناسب با زندگیشان باشد الان این ارزى که داده می‌شود کفى نیست حتى کسانى که کم دارند ارز آزاد می‌خرند و وزارت فرهنگ با موجود بودن ارز آماده نیست که بیش از 35 لیره اجازه دهد و اشخاص مجبور می‌شوند که به یک صورت دیگرى براى اولاد خودشان ارز اضافى را از خارج تهیه کنند و بفرستند این را باید تأمین کرد و بنده پیشنهاد اصلاحى داده‌ام که در این قبیل موارد که در اختیار هیئت وزیران است ارزى به میزان کافى که وافى براى اعاشه هزینه تحصیلى باشد داده شود این عرایض بنده است.

رئیس - آقاى تیمورتاش مخالفید؟

تیمورتاش - عرضى ندارم.

رئیس - آقاى ارباب.

ارباب - موافقم.

رئیس - آقاى صدرزاده.

صدرزاده - عرضى ندارم.

رئیس - آقاى بهبهانى.

بهبهانى - عرضى ندارم.

رئیس - بنابراین دیگر کسى اجازه صحبت نخواسته پیشنهادات ماده 2 قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى صدرزاده به شرح زیر خوانده شد)

کمک مذکور در این ماده در هر حال کمتر از میزانى که قبل از تصویب این قانون می‌شده نخواهد بود.

رئیس - آقاى صدرزاده.

صدرزاده - بنده یک نگرانى دارم و آن ایست که در هر مملکتى به خصوص در ایران اکثریت جمعیت را طبقه متوسط تشکیل می‌دهند یعنى آن عده‌ای که فقیر هستند و آن عده‌ای که بسیار متمول هستند آنها در اقلیت هستند و اکثریت با طبقه متوسط است در اینجا متوسطین در این قانون یعنى به روش سابقه استفاده می‌کردند نصف را خودشان می‌دادند و نصف را دولت می‌داد ولى به تدریج این روش موقوف خواهد شد و تمام مخارج را دولت خواهد داد طبعاً به یک عده کمترى و سایرین را هم اجازه داده است که به خرج خودشان بروند البته طبقه متمول می‌توانند به خرج خودشان بروند در هر حال امیدواریم در انتخاب محصلین یک دقت‌هایی بشود که لااقل افرادى که می‌روند براى تحصیل خواه غنى باشند خواه فقیر تحصیلات عالیه به دست بیاورند و بتواند براى مملکت مفید باشند بنده از این پیشنهاد که دادم منظورم این بود که الان دولت به آن عده‌ای که رفته‌اند تحصیل کرده‌اند و طبق این قانون پنجاه درصد تقریباً کمک گرفته‌اند هر ولى طفلى یا بنده یا دیگرى فکر کرده بودیم وضعیت خودمان را با آن ترتیب سنجیده بودیم که یک نفر یا دو نفر از اولادمان را بفرستیم و فرستادیم بنابراین اگر تغییرى در میزان آن کمک داده شود که بخواهند به میزانى کمتر از میزان کنونى بدهند به وضعیت اولیاى اطفال صدمه می‌زند چون فکر این وضع جدید را نکرده‌اند و شاید فلسفه اینکه قانون هیچ وقت شامل ما تقدم نمی‌شود همین است من یقین دارم جناب آقاى وزیر فرهنگ عقیده دارند که نسبت به محصلینى که در خارجه تحصیل می‌کنند کمک کنند ولى خوب کار از محکم کارى عیب نمی‌کند بنده این پیشنهاد را دادم که آن میزان ارزى را که به عنوان کمک به محصلین از هر طبقه‌ای که هستند می‌دهند باید از میزان فعلى پنجاه درصد کمتر نباشد زیادتر از آن را خوشان می‌دادند بسته به همت خودشان است.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ - این کمکى که به محصلین تاکنون می‌شده که پرداخت تفاوت قیمت ارز آنها است نسبت به آن قیمتى که سابقاً به آنها داده میشد و قیمتى که فعلاً هست این کمک الان به صورتى است که نه خود محصلین و شاید بسیارى از اولیاى محصلین احساس نمی‌کنند که فرزندان آنها که در خارجه تحصیل می‌کنند یک قسمت از مخارج تحصیلى آنها را دولت می‌دهد (تیمورتاش - رقم بفرمایید) ما الان ماهى 35 لیره به محصلین مقیم اروپا می‌دهیم نصف قیمت 35 لیره را (دولت‌آبادی - قدرى کمتر) ما می‌دهیم و نصف قیمت 35 لیره را اولیاى اطفال می‌دهند 35 لیره که به هر محصل در ماده داده می‌شود در اروپا نصف قیمتش تقریباً می‌شود 400 تومان در ماه (صدرزاده - 380 تومان) قریب چهار‌صد تومان را دولت می‌دهد و نصف دیگرش را ولى محصل یعنى آن موقعى که بانک ملى این اسعار را حواله می‌کند نصف پولش را به حساب وزارت فرهنگ می‌گذارد نصف پولش را از اولیاى اطفال می‌گیرد (تیمورتاش - چقدر بودجه براى این کار دارید؟) الان عرض می‌کنم براى محصلین امریکا ماهى 160 دلار می‌دهیم و از این 160 دلار هم چهل درصدش را ما می‌دهیم که شاید متجاوز از ماهى پانصد تومان می‌شود چهل درصد به دلیل اینکه 35 لیره که به محصلین مقیم اروپا می‌دهیم اگر تسعیر بفرمایید به دلار تقریباً می‌شود صد دلار در امریکا چون خرج زنگى گران‌تر است به محصلین امریکا 160 دلار می‌دهیم و با اینکه چهل درصد قسمت دلار را ما می‌دهیم معذالک نسبت به محصلین اروپا هم زیادتر می‌دهیم روى هم رفته براى پرداخت این کمک به محصلین چه اروپا و چه در امریکا بیست میلیون تومان اعتبار در بودجه وزارت فرهنگ هست احتیاطى که جناب آقاى صدرزاده فرمودند. البته بنده هم قبول می‌کنم چون نظر وزارت فرهنگ این نیست این کمک محصلینى را که الان مشغول تحصیل هستند کم کنیم و این فرمایشى که ایشان فرمودند کاملاً صحیح است. هر کس یک حسابى کرده و روى آن حساب فرزندش را به خارجه فرستاده است و دارد تحصیل می‌کند اگر بنا بشود این قانون بگذرد و بگوییم چون اختیار در دست ما است و حالا می‌آییم 17/ 5 لیره کمک محصل اروپا را مثلاً 10 لیره می‌دهیم البته این خلاف انصاف است و من یقین دارم در این صورت براى بسیارى از محصلینى که در آنجا هستند گرفتارى فراهم خواهد کرد بنابراین نظر وزارت فرهنگ این نیست بنده این توضیح را خدمت آقایان عرض کردم و اگر لازم می‌دانید این پیشنهاد تصویب بشود و اصلاح بشود که این میزان کمک فعلى کمتر نخواهد شد بنده مانعى نمی‌بینم فقط یک مطلب را عرض می‌کنم و آن این است که ما الان 35 لیره به محصلین می‌دهیم و نصف پولش را ما می‌دهیم یعنى در واقع 5/ 17 لیره به هر یک محصل اروپا داریم کمک خرج می‌دهیم اما این دلیل نمی‌شود که ما اجازه خردید ارز را از طرف اولیاى آنها فقط به همان پنجاه درصد محدود کنیم پیشنهاد آقاى عمیدى نورى کاملاً صحیح است (صحیح است) براى اینکه همان‌طورى که زندگى در اینجا ترقى می‌کند در خارجه هم ترقى می‌کند و ممکن است این 35 لیره کفاف احتیاجات آنها را ندهد در این صورت میزان 35 لیره را ممکن است ترقى بدهیم یعنى بکنیم 45 لیره اما 45 لیره که کردیم دیگر 50 درصد 45 لیره نمی‌دهیم و فقط همان 5/17 لیره‌ای که الان می‌دهیم خواهیم داد و اجازه خواهیم داد که کمیسیون ارز یک مبلغى هم بیشتر از قبل یعنى در حدود 25 و 30 لیره که لازم است براى احتیاجات محصلین به نرخ آزاد بپردازد و ارز بدهد (صحیح است)

رئیس - رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى صدرزاده که آقاى وزیر فرهنگ هم با آن موافقت کردند آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس - مجلس را ختم می‌کنیم جلسه سه‌شنبه به علت مسافرت عده‌ای از آقایان نمایندگان تشکیل نخواهد شد روز پنجشنبه هم به مناسبت عید فطر تعطیل است جلسه آینده روز سه‌شنبه هفدهم خواهد بود دستور هم بقیه این لایحه‏

(مجلس 50 دقیقه بعد از‌ ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت

+++

 

یادداشت ها
Parameter:295145!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)