کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/16]

جلسه: 82 صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه سوم شهریور ماه 1321  

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای اوحدی و معدل و آزادی

2- طرح لایحه متمم بودجه کل سال 1231 کل کشور

4- اعلام اسامى اعضا کمیسیون‌هاى خاص و عرایض و مبتکرات

5- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 82

صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه سوم شهریور ماه 1321

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای اوحدی و معدل و آزادی

2- طرح لایحه متمم بودجه کل سال 1231 کل کشور

4- اعلام اسامى اعضا کمیسیون‌هاى خاص و عرایض و مبتکرات

5- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

(مجلس یک ساعت و نیم پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید)

صورت مجلس روز یکشنبه اول شهریور ماه را آقاى (طوسى) منشى خواندند. (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غایبین با اجازه- آقایان: مکرم افشار، فاطمی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: رضوی، دکتر ضیا، فیاض، شهدوست، فرخ، موقر، شاهرودی، مشار، اکبر، حمزه‌تاش، رفیعی، دبستانی، آصف، صادق وزیری، مقدم، کامل ماکو

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: نمازی، سلطانی، نقابت، نصرتیان، منشور)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست (خیر) صورت مجلس تصویب شد و براى تذکر خاطر آقایان عرض می‌کنم که قریب یک ساعت است که ما منتظر تشکیل مجلس هستیم و بنده دفعه دیگر آن قدر تأمل نخواهم کرد چنانچه اطلاع تشکیل جلسه داده شد و آقایان حاضر نشدند بنده از خدمت آقایان مرخص می‌شوم.‏

آقاى طباطبایى‏

طباطبایى- می‌خواستم خدمت آقاى رئیس عرض کنم علت این که بعضى از آقایان حاضر نبودند این بود که هم شعب تشکیل شده بود و هم کمیسیون کشاورزى از این جهت بود.

رئیس- شعب را در غیر روز مجلس باید تشکیل داد نمی‌شود هفتاد نفر آقایان منتظر چهار پنج نفر باشند.

2- طرح لایحه متمم بودجه

جمعى از نمایندگان- دستور

+++

وزیر پیشه و هنر و بازرگانى- خواستم عرض کنم که چون به آقاى وزیر دارایى اطلاع داده شده بود که شاید قانون متمم بودجه امروز مطرح شود و ایشان هم مجال این که مطالعه کاملى در این باب بفرمایند نداشته‌اند و از طرف دیگر چون طرح این قانون در هیئت وزرا شده بود و بنده سابقه داشتم خواهش کردند که اگر طرح شد و بنده خدمت آقایان حضور داشته باشم و اگر توضیحاتى لازم باشد به عرض برسانم.

رئیس- گزارش کمیسیون بودجه راجع به متمم بودجه مطرح است. مذاکره در کلیات است. آقاى نراقى‏

نراقى- در موقعى که لایحه بودجه مطرح بود بنده چون دیر رسیده بودم اجازه صحبت به بنده نرسید ولى نظریاتى که بنده داشتم فعلاً در ضمن مذاکرات در متمم بودجه به عرض می‌رسانم. این لایحه متمم بودجه که چند سال است مملکت مد شده اساسش این بوده است که قانون بودجه که گذشته یعنى خرج و دخل کشور به طور چار‌دیوارى می‌گذرد و بعد از چند ماه دولت متوجه می‌شود که با چه اشکالاتى برخورد می‌کند آن اشکالات را جمع آورى می‌کند و به عنوان قانون متمم بودجه از مجلس می‌گذراند کم‌کم این عمل توسعه پیدا کرد و خارج از حدودى که براى قانون بودجه است این مواد کش پیدا کرد این قانون متمم بودجه که الان مطرح است آقایان ملاحظه می‌فرمایند 53 ماده دارد خیلى از مواد این لایحه اساساً و مستقیماً مربوط به بودجه نیست مربوط به قوانین دیگر است مثلاً در این قانون متمم بودجه به واحد پول اشاره شده به قانون دانشگاه اشاره شده به قانون محاسبات عمومى به قانون ثبت اسناد به قانون استخدام کشورى به قانون اوقاف و یک عده دیگر از قوانین همین طور در طى این متمم بودجه وضع مالیات شده مثل مالیات جدید اخذ بیست ریال از هر متر مکعب چوب‌هاى جنگل و هزینه پلمپ بنده از این نظر مخالفت کردم که چه مانعى داشت که دولت براى هر یک از احتیاجات و اشکالات که برخورد مى‌کرد لایحه‌ای تهیه مى‌کرد و می‌آورد که ضمیمه همان قانونش بشود اگر به قانون استخدام کشورى در بعضى جاهایش احتیاج داشتند ماده‌اش اصلاح می‌شد یا اگر مالیات جدیدى لازم می‌دانستند که در کشور ما بر قرار شود لایحه خاصى برایش تنظیم می‌کردند همچنین اگر هیئت دولت لازم می‌دانست براى ورثه مرحوم فرزین شهریه و مستمرى بر‌قرار شود چه مانعى داشت که یک لایحه شهریه و مستمرى به نام ورثه ایشان در ظرف این چند ماهه به مجلس مى‌آوردند که محتاج نباشند لایحه متمم بودجه را خراب بکنند این لایحه متمم بودجه با این کیفیت که می‌گذرد تمام قوانین ما را مخدوش کرده است الان اگر کسى بخواهد قانون استخدام کشورى را مطالعه کند معلوم نیست چه باید بکند آیا قانونى که روز اول گذشته باید بخواند یا چندین آیین‌نامه و چندین تصویب‌نامه که در طى مواد مختلفى که در ضمن قوانین مختلف از مجلس گذشته و مخصوصاً در قوانینى که به عنوان متمم بودجه از مجلس گذشته اینها را باید در نظر بگیرد و بالاخره یک مجتهد لازم است که بنشیند و هم اینها را به هم پیوند کند و ببیند قانون استخدام کشورى چه صورتى دارد همین طور سایر قوانین این رویه مال دوره گذشته بود که نمی‌خواستند نه مجلس و نه دولت صرف وقت کنند براى تهیه قوانین هفته یک مرتبه بیشتر مجلس تشکیل نمی‌شد و باید همه کارها انجام بگیرد و مطالب مختله متشتت نامتناسب را با هم جمع می‌کردند و به عنوان قانون متمم بودجه از مجلس مى‌گذشت و حالا به عقیده بنده دیگر مورد ندارد و بایستى هر نظرى که هست به عنوان لایحه خاص از مجلس بگذرد یکى از آنها ماده سوم است راجع به دانشکده کشاورزی و دامپزشکی به قانون دانشگاه دخالت شده و هیچ مورد نداشت و می‌شد که در همان قانون دانشگاه همین مواد را تنظیم کنند و بنده متأسفم که تهیه کنندگان این طرح خودشان نخوانده‌اند قانون دانشگاه را تا ببینند که هیئت شوراى عالى دانشگاه اختیار دارد که هر مؤسسه علمى را که صلاح بداند ضمیمه دانشگاه بکند محتاج نیست که ماده مخصوص از مجلس بگذرد که دانشکده کشاورزى ضمیمه دانشگاه بشود خود دانشگاه

+++

می‌توانست که این کار را انجام بدهد چنانچه خود دانشگاه این عمل را انجام داده و ضمیمه دانشگاه شد بعد به یک مناسبات خصوصى دوباره تجزیه کردند بنده متأسفم که آقاى وزیر کشاورزى تشریف ندارند که به ایشان عرض کنم که تشبث به این مسائل عملیات گذشته شما را جبران نمی‌کند براى جبران عملیات گذشته خودتان باید راه قانونى پیدا کنید براى این کار. دانشکده کشاورزى مثل سایر دانشگاه‌ها استادان و رئیسش باید مقام استادى داشته باشد و حداقل او باید درجه دکترا باشد شما که این عمل را انجام نداده‌اید مسلماً در تقاعد و در شوراى عالى دانشگاه به اشکال برخوردید که نمی‌پذیرند شما را اگر آن عمل را انجام داده بودید کسى مزاحم شما نبود چون انجام نداده‌اید یک جوان بیست و چند ساله را که معلوماتش هم معلوم‏ نیست تا چه پایه است به عنوان مدیر دانشکده انتخاب کرده‌اید و به دانشکده‌ای که پانصد نفر درش پانسیون هستند و مهم‌ترین و بزرگ‌ترین دانشکده‌هاى کشور است فرستاده‌اید آن وقت شوراى عالى فرهنگ نمی‌تواند استاد آنجا را به رسمیت به عنوان لیسانس بشناسد و حالا می‌خواهید به زور قانون به آنها تحمیل کنید. همین طور مواد دیگرى درش هست بنده خیلى متأسم که کسانى که این لایحه را تهیه کرده‌اند خودشان حضور ندارند که جز به جز نواقص را ببینند و گوش بکنند از طرفى آقاى وزیر دارایى سابق موقعى که بودجه مطرح بود وعده‌هایى راجع به تعدیل مالیات‌ها می‌دادند و مخصوصاً اظهار می‌کردند که در موقع قانون متمم بودجه اینها را اصلاح خواهند کرد حالا متأسفانه تشریف ندارند و جانشین و قائم مقام ایشان هم که آمده‌اند البته دو سه روز بیشتر نیست که وارد شده‌اند و اظهار خواهند فرمود که وارد نیستم آقاى وزیر پیشه و هنر و بازرگانى هم که مأمورند که در این قانون اظهاراتى بکنند بنده متأسفم که عرض بکنم ایشان خیلى حاضر جواب هستند ولى خیلى هم علاقه‌مند نیستند که جواب‌ها را مطابق با صحت اظهار بکنند و اگر مقرون به حقیقت هم نباشد اهمیت نمی‌دهند اما حالا بنده وظیفه خودم را انجام می‌دهم و نظریات خودم را عرض می‌کنم و نواقصش را ذکر می‌کنم مخصوصاً بنده سو جریان اصول اخذ مالیات را به شکل جدول‌هایى در آورده‌ام و عرض می‌کنم و امیدوارم که این امر تأثیر داشته باشد در اخذ مالیات و اصلاح آن در آتیه آقایان مستحضر هستند که سیستم هر حکومتى را می‌شود به راه‌هاى مختلف تشخیص کرد یک دفعه می‌شود سیستم حکومت را از رویه حکومت تشخیص داد مثلاً توى خیابان که راه می‌روید مى‌بینید که مأمورین دولتى مثل مگس از سر و روى شما بالا می‌روند این می‌رساند که حکومت حکومت دیکتاتورى است ترورى در مملکت است یکى هم از راه وصول مالیات‌ها که چه جور مالیات‌ها اخذ می‌شود و چه طبقه مالیات‌ها را می‌پردازند از این راه هم می‌شود فهمید که چه سیستم حکومتى در مملکت حکم‌فرما است از این ترتیبى که مالیات اخذ می‌شود استنباط می‌شود که یک اقلیت کوچکى اما مقتدر و صاحب تمام شئون و مقامات کشور اینها زمامدار کشورند و خواسته‌اند تمام خرج مملکت را تحمیل کنند به طبقه رنجبر و زحمت‌کش که ابداً در تشکیل این دولت دخالت نداشته‌اند براى این که این قضیه خوب روشن شود بنده مالیات‌ها را رویش مطالعه کرده‌ام و به عرض آقایان می‌رسانم تمام درآمد کشور به سه قسمت متمایز تقسیم می‌شود اول مالیات‌هاى مستقیم و دوم درآمدهاى غیر مستقیم و سوم درآمدهایى که عنوان مالیات ندارد درآمدهایى است که به عنوان منفعت سرمایه‌هاى ملى است که در اختیار دولت است مثل منفعتى که دولت از شرکت نفت اخذ می‌کند (پول دولت از شرکت نفت) یا استفاده‌اى که دولت از معادن می‌کند یا استفاده‌اى که دولت از پارچه می‌کند یا از کارخانه‌جات می‌کند اینها مالیات نیست اینها منفعت سرمایه‌هاى ملى است که در اختیار دولت گذاشته شده است. ما دو جور مالیات داریم مالیات مستقیم و مالیات غیر مستقیم مالیات‌هاى مستقیم را آقایان توجه دارند پردازنده‌اش شناخته شده کیست و پردازنده‌اش می‌بایست به تناسب استفاده‌اى که از تشکیلات عالیه کشور می‌کند بپردازد هر چقدر مالیات‌هاى مستقیم در مملکت زیادتر باشد

+++

و بهتر وصول بشود این علامت رشد ملى است و می‌رساند که این کشور افراد فهمیده‌اش زیاد است افراد با انصاف و با وجدانش زیاد است و آنها که متمکن هستند بیشتر در امر دولت شرکت می‌کنند و هر چه مالیات‌هاى غیر مستقیم زیادتر باشد می‌رساند که طبقه‌اى که حاکم و عامل هستند در کشور طبقه ظالمى هستند و اقلیتى را تشکیل می‌دهند که خودشان فرار کرده‌اند از پرداخت هزینه دولت و هزینه را به عهده توده رنجبر گذارده‌اند مالیات‌هاى مستقیم که اول عرض کردم در قانون بودجه دو تا عنوان بیشتر ندارد یعنى دو قلم عنوان مالیات مستقیم است یکى مالیات بر درآمد که صد و نود و هشت میلیون ریال است دوم مالیات بر ارث و نقل و انتقالات بلاعوض است که دو میلیون ریال است و جمعاً می‌شود دویست میلیون ریال تقریباً معادل شش درصد از کل درآمد دولت مالیات مستقیمش است اما مالیات‌هاى غیر مستقیمش مالیات‌هاى غیر مستقیم چند قلم است اول مالیات صدى سه مالیات بنزین و نفت مالیات رسومات و زبایح که اینها جمعاً دویست و هشتاد و دو میلیون ریال است این چند قلمى که عرض کردم به عنوان مالیات غیر مستقیم است مالیات‌هاى غیر مستقیم دیگرى هم هست که در بودجه ذکر نکرده است یا استنکاف و خوددارى شده که کلمه غیر مستقیم رویش بگذارند در صورتی که غیر مستقیم است ولى در ضمن مالیات‌هاى غیر مستقیم ذکر نشده از قبیل حقوق گمرکى و مالیات قند و شکر و مالیات راه و عوارض بندری و درآمدهای مالیات بازرگانى دولت غیر از کارخانه‌ها که اینها هزار و چهارصد و چهل و شش میلیون ریال است جمع کل مالیات غیر مستقیم هزار و هفتصد و بیست و نه میلیون ریال است یعنى مالیات‌هاى غیر مستقم معادل پنجاه و پنج درصد و مالیات‌هاى مستقیم شش درصد کل درآمد دولت است و این می‌رساند که چقدر ظالمانه این مالیات‌ها به این سیستم تنظیم شده است. یعنى چه؟ معنایش را می‌خواهم عرض کنم یعنى همان اندازه که مالیات قند و شکر را یک فعله پا برهنه که بین راه کرمان و یزد گرسنه و تشنه کار می‌کند به عنوان مالیات قند و شکر می‌دهد همان اندازه هم یکى از مردمان اعیان و خوش‌گذران تهران می‌دهد یعنى معادل هم دیگر هستند در پرداخت تمام این اقلام مالیات‌هاى غیر مستقیم حالا اگر این مالیات‌هاى غیر مستقیم به اشیا و موادى تحمیل می‌شد که مخصوص طبقه اغنیا بود خوب بود ولى خیر این مالیات‌ها را مخصوصاً به اشیا و موادى قرار داده‌اند که مابه‌‌الاحتیاج تمام افراد کشور است مثل قند و شکر و چاى که تمامش اینها ارزاق عمومى است. تا دو سال قبل دولت از نان هم استفاده می‌کرد آقایان اطلاع دارند که تا دو سال قبل گندم را خروارى هیجده تومان می‌خرید و سى تومان می‌فروخت از نان و ارزاق عمومى هم دولت استفاده می‌کرد؟ مالیات صدى سه هم موضوعش همین است یک بار خیارى که وارد طهران می‌شود ازش مالیات می‌گیرند اما این یک بار هر دانه‌اش قاتوق منحصر به فرد یک فعله است که با نان جو می‌خورد اما یک هزارم موادى است که در روى میز یکى از اشراف گذاشته می‌شود که به عنوان سالاد مصرف می‌شود ولى هر دو در پرداخت این مالیات شریک و مساوى هستند و این می‌رساند سیستم حکومت ما آن حکومتى که این مالیات را وضع کرده است سیستم ظالمانه‌اى بوده است و براى فرار خودشان از مالیات این هیئت عامله طورى قرار داده‌اند که به توده پایین تحمیل می‌شود مالیات‌هاى شهردارى دیگر از اینها ظالمانه‌تر است:

‏آقایان ملاحظه می‌کنید در اتوبوسرانى هر ده شاهى که براى اتوبوس پرداخته می‌شود ده دینارش یعنى صدى بیست از درآمد آن متعلق به شهردارى است یک نفر کارگر یا یکى از اعضا جز ادارت که در روز چندین مرتبه آمد و شد می‌کند باید صدى بیست از این پول اتوبوس را به عنوان مالیات بدهد براى ساختمان خیابان‌هاى شهر اما صاحبان اتومبیل‌هاى شخصى که از آن خیابان‌ها استفاده می‌کنند نباید بدهند یک کارگر بیچاره یا یک کارمند که از شمیران به شهر می‌آید پنج قران به اتوبوس می‌دهد یک قرانش مال شهردارى است اما آنهایى که براى خرید دو تا تکمه با خانمش به شهر تشریف می‌آورند با اتومبیل شخصى و برمی‌گردند هیچ نباید مالیات بدهد براى ساختمان شهر! او استفاده از اسفالت خیابان نمی‌کند؟! این رویه ظالمانه

+++

ای است که بر قرار بوده و باید رفع شود و عرض کردم متأسفم که آقاى وزیر دارایى (که بنده ایشان را مرد شریفى می‌دانم) اینجا تشریف ندارند که جزئیات به اطلاع‌شان برسد تا اقلاً براى قسمت‌هاى بعدى این را جبران کنند. مالیات بر ارث چرا به این کمى است همه‌اش دویست هزار تومان است. چه مانعى داشت اگر وضع می‌کردند که هر کس صد هزار تومان بهش می‌رسید پنجاه هزار تومان آن یعنى نصفش را به خزانه دولت بدهد؟! یک پولى زحمت نکشیده و مفت که گیر یک کسى مى‌آید چه مانعى دارد که نصف آن را به خزانه دولت بدهد از یک دانه خیار که غذاى منحصر به فرد یک عمله است مالیات می‌گیرند و آن وقت از آن مبلغ خطیرى که بدون زحمت گیر یک نفر می‌آید زورشان می‌آید مالیات بگیرند. مالیات‌هاى بر درآمد مالیات مستقیم در سایر ممالک دنیا زیاد است اگر ما سر‌مشقمان مملکت امپراطورى انگلیس است در آنجا مالیات ارث تا صدى نود می‌رسد یعنى کسى که یک میلیون لیره از ارث به دست می‌آورد نهصد هزار لیره‌اش مال دولت است یعنى نود درصد آن را باید به خزانه دولت بپردازد همین طور در سایر مالیات‌ها چه مانعى داشت حالا که ما اسم‌مان را داشته‌ایم مملکت دموکراسى اینها را هم اقتباس بکنیم از ممالک متمدنه دینا اشخاصى که در منزل نشسته‌اند و صرفاً به عنوان داشتن سهام فلان کارخانه یا فلان ملک استفاده هنگفتى می‌کنند چه مانعى دارد که بیشتر بپردازند همین طور که از آبادى کشور بیشتر استفاده می‌کنند یا پسر این شخص از دانشگاه استفاده می‌کند یا پسر آن عمله پا برهنه که بین راه کرمان کار می‌کند؟ پس این باید بیشتر خرج مملکت و دانشگاه را بدهد بنابراین بنده تمنا دارم که هیئت دولت جدید در این قسمت‌ها یک دقتى بفرمایند بار سنگینى مالیات را از دوش طبقه رنجبر و فقیر سبک بکنند و حتى‌المقدور تحمیل بکنند به آن طبقه‌اى که بیشتر از این تشکیلات استفاده می‌کنند و درآمد زیادترى دارند آن وقت در قانون متمم بودجه عرض کردم این مواد مختلف که با هم تلفیق شده ترکیب شده این اسباب اختلال و اغتشاش تمام قوانین ما خواهد بود حالا بنده تمنا دارم که اینها تفکیک و تجزیه بشود از هم و آنچه که مربوط به قانون استخدام کشورى است به عنوان مواد الحاقیه به قانون استخدام کشورى به آن قانون ضمیمه شود آن ماده‌اى که مربوط به وضع مالیات است یک قانون مستقلى وضع شود آنچه که مربوط به دانشگاه است ضمیمه به قانون دانشگاه بشود که من بعد اگر کسى خواسته باشد قانون دانشگاه را بخواند و بخواهد مراجعه بکند بگویند این یک قانون است که در 1316 گذشته چند تا ماده هم در قانون متمم بودجه 1321 گذشته چند تا هم در طى یک تصویب‌نامه و اختیاراتى که به وزرا داده‌اند تصویب شده و گیجش بکنند قوانین را منظم و منزه بکنند و از این دستبردها که در قوانین می‌شود حفظش بکنند این رویه‌ای است که از حکومت سابق باقى مانده بود که وزرا و هیئت دولت براى طفره از کار خودشان این رویه را اتخاذ کرده بودند که هر اشکالى پیش می‌آید در طى چندین ماده که با هم ترکیب می‌کردند در ظرف چند دقیقه می‌آورند از مجلس می‌گذراندند. حالا براى حفظ اصول پارلمانى و حفظ قوانین از تعرضات باید این کار را کرد یعنى از هم تفکیک کرد و هر یک از قوانین را که در نظر دارند اصلاح کنند و نواقص دارد چرا خود آن قانون به خصوص را نمی‌آورند که یک دفعه اصلاح شود و هر جا که یک ماده‌اش احتیاج پیدا کرد آن را می‌آورند در جز اینها می‌گذرانند یکى دیگر می‌خواستم عرض‏ کنم اینجا دیدم براى ورثه مرحوم فرزین یک شهریه ماهى چهارصد تومان معین کرده‌اند البته آقاى فرزین یک مرد شریفى بود و خدماتى در این کشور کرد ولى آیا واقعاً خانواده شریف که پریشان باشند منحصر به ایشان است؟ هنوز هم معتقد به اصول اشراف پرستى هستیم ده هزار نفر آموزگار وزارت فرهنگ دارد یعنى معلم مدرسه ابتدایى که اینها به طور کنترات می‌روند خدمت می‌کنند سالى چند نفر از اینها می‌میرد بچه‌هایشان در کوچه‌ها سرگردان می‌مانند هیچ کس به فکر اینها نیست چندین هزار نفر کارمند جز در وزارتخانه‌ها و ادارت دولتى در شهرستان‌ها

+++

سرگردانند آنهایی هم که مشمول قانون استخدام کشورى هستند تازه سى و چهل ریال بیشتر حق ورثه‌شان نمی‌شود کسى دیگر هم این فکر را نمی‌کند ولى وقتى یک کسى می‌میرد که ورثه او کسى است که نفوذ دارند و می‌توانند با تلفن کاغذ و ملاقات مزاحم دولت بشوند براى آنها چهارصد تومان در ماه نوشته می‌شود بنده هم عرض کردم مرحوم فرزین مرد شریفى بود و باید از ورثه‌اش قدر‌شناسى کرد اما باید رعایت تعادل را کرد بنده کارگرى را می‌دانم که در ضمن کار افتاد و مرد و بچه‌هایش گرسنه‌اند هیچ کس سراغ آنها را نمی‌گیرد و به وزارتخانه هم کم مراجعه می‌کنند ابداً اعتنایى نمی‌کنند می‌گویند جهنم که بچه‌هاى او گدایى می‌کنند محل نداریم و در مقابل او هزار عذر قانونى و غیر قانونى می‌تراشند ولى در برابر ورثه یک چنین اشخاص ماده مخصوصى در ضمن قانون متمم بودجه پیش‌بینى می‌کنند اینها می‌رساند که هنوز دولت ما مجلس ما آشنا به اصول پارلمانى و رعایت پارلمانى نیستیم.

رئیس- آقاى انوار

انوار- آقاى مخبر و آقاى وزیر جواب‌هاى آقاى نراقى را حاضر نشدند بدهند لذا بنده می‌دهم بیاناتى کردند آقاى نراقى مثل این بود که خودشان هم در مدرسه نظام درس می‌دهند و الا اگر رجوع می‌کردند به سوابق می‌دانند بنده در دوره دوم و سوم نبوده‌ام ولى از دوره چهارم که در مجلس بودم از آن وقت ترتیب دولت این بوده است بعد از این که قانون بودجه از مجلس می‌گذشت از براى عمل تا آخر سال وزرا هر وزارتخانه یک عملیاتى داشت براى این عملیات ممکن نبود در بودجه هى ذکر کنند روی هم رفته اصلاح عملیاتش که بتوانند بودجه را مطابق آن به ترتیبى که لازم است و در مجلس گذشته است به موقع اجرا بگذارند مواد محتاج الیه خودشان را جمع می‌کردند به عنوان متمم بودجه و موادى که باید عمل کنند می‌آورند مثلاً براى وزارت جنگ یک چیزى محتاج الیه بود که نمی‌شد از براى هر واحد واحد یک ماده بیاورد همین طور معارف همین طور خارجه اینها روی هم رفته احتیاجات خودشان را در مدت عمل که یک سال باید عمل بشود در نظر می‌گرفتند و وزیر مالیه که مشمول است مالیات را بگیرد و بودجه را بپردازد ناچار است این اصلاحات و احتیاجاتى را که وزارتخانه‌ها دارند روى آن لایحه متمم بودجه تنظیم بکند و به مجلس بیاورد که وزارت مالیه مطابق آن این حقوق را بپردازد بعد در اینجا آقاى نراقى وارد شدند در وضع مالیات دو قسمت سه قسمت خیلى خوشم آمد از آقاى نراقى که مدت‌ها تحصیل کرده‌اند در مسأله اقتصادى و حالا به طور آزادى آمده‌اند اینجا و می‌گویند مالیات غیر مستقیم این جور و مالیات مستقیم این جور و شرح و بسط دادند خوب نظر ایشان این طور است نظریات که آزاد است و مطابق نظریات هم باید حرف زد ولى این را در نظر بگیرید آقا که ما جدیداً مالیاتى تنظیم نکرده‌ایم جدیداً وضع قانون نکرده‌ایم یک ترتیبى بوده است مطابق قانون اساسى خودمان وضع مالیات ما مطابق اساسى بوده است جریان کار ما مطابق قانون اساسى بوده است مادام که قانون اساسى مقدس است و در اینجا به قرآن قسم خوردیم به حفظ قانون اساسى باید مطابق آن عمل کنیم حالا شما اینجا بیاناتى فرمودید که خیلى خوب یک تربیتى را به هم بزنیم و یک ترتیب جدیدى را درست بکنیم این را بنده و یک عده از رفقا نمی‌توانیم حالا اگر زمینه حاضر بشود شاید روزى بشود گفت که اى اشراف است اى اعیان است و امیدوار هم نیستم انشاء‌الله که روزى مملکت ما به این بدبختى بیفتد پس تقسیم کردن مالیات به این سه قسم و به این ترتیب بوده است سوابق مفصلى داشته است و امر جدیدی نیست که این دولت یا دولت سابق اقدام کرده باشد آن وقت آمدیم سر این موضوع که می‌فرمایند ماده‌اى که راجع است به دانشکده یا ماده‌اى که راجع است به پیشه و هنر و کارخانه‌جات چرا اینجا ذکر کردید بنده عرض کردم که این وزیر پیشه و هنر وقتى که بودجه را روانه می‌کند به وزارت مالیه که مطابق این صورت که فرستاده است بودجه داده شود نقصان عمل دارد نقصان عمل را که نمی‌تواند وزارتخانه بدون قانون عمل کند باید در تحت قانون این نقصان رفع شود.

+++

آن وقت مجدداً موادى که می‌آید اینجا که قانون متمم بودجه را از آن مواد تنظیم کرده‌اند و این سابقه را که گذاشته‌اند از براى سهل بودن کار است و الا اگر این طورى که می‌فرمایید براى هر یک از اینها بنا بود یک لایحه بیاورند با این وقت مجلس و این جریانى که ما در کار داریم نه بودجه تمام می‌شد و نه کار دولت تمام می‌شد و این ترتیب براى تمام کردن کار دولت بهترین راه است راجع به آن حقوق زیاد بنده کاملاً موافق با نظر شما بودم و مخالف بودم که براى یک نفر ماهى چهارصد تومان معین کنند لکن موافق یا مخالف بودن در یک ماده یا یک ماده دیگر را در موقع خودش ممکن است اظهار کنند پیشنهاد می‌کنند اکثریت مجلس موافقت می‌کنند رد می‌شود و الا اساس آن که چرا این مواد تنظیم شده است عرض کردم سابقه دارد و انشاء‌الله امیدوار هستم شما برگردید به ادوار مجلس و ببنید از دوره چهارم تا به حال قانون متمم بودجه به همین ترتیب جریان پیدا کرده است بخواهیم اساسش به هم خورده شود یعنى بودجه‌ها وقتى که به مجلس می‌آید وزرا احتیاجات خودشان را تا آخر سال نسبت به امورى که پیش می‌آید در نظر بگیرند نسبت به بودجه‌اى که نوشته‌اند آن را هم به این صورت در بیاورند بنده موافق هستم و مجلس‏ ناچار است که تمام بودجه را ببیند و تصویب کند و به هر صورت ما باید متمم بودجه و قانون بودجه را تماماً در مجلس بگذرانیم‏.

رئیس- آقاى فرمانفرماییان‏

فرمانفرماییان- البته آقایان سابقه کامل دارند که بودجه یک امرى نیست که ما مخترعش باشیم یا در واقع ابتدا به ساکن این عمل را کرده باشیم بلکه بودجه یک موضوعى است عملى و عملى که در ممالک غربى سال‌هاى دراز و قرن‌ها است متداول است و براى این امر یک چیزهایى قائل شده‌اند که بودجه یعنى چه بودجه به طورى که بنده آن اندازه علم و اطلاع دارم (اگر فرهنگستان مداخله نکرده باشد و تغییرى نداده باشد در این کلمه که مورد استعمال است) بودجه یعنى پیش‌بینى جمع و خرج مملکت و این پیش‌بینى در تحت یک تقیداتى واقع شده است که باید آن روال تعقیب بشود و الّا یک بودجه‌اى می‌شود که ما مخترع آن می‌شویم البته مانعى ندارد و اشکالى ندارد ولى تطبیق نمی‌کند با آن کلمه که ما با آن آشنا هستیم اگر آقاى مخبر و اعضا کمیسیون بودجه در این تعریف و توصیفى که عرض کردم اختلاف نظرى نداشته باشند گمان نمی‌کمنم با هم اختلاف داشته باشیم ولى اگر اختلاف نظر داشته باشند و به بنده بفرمایند که اشتباه می‌کنى و بودجه این طور نیست آن وقت البته راه حرف باز می‌شود ولى در صورتی که اختلاف نظر نباشد متمم بودجه هم تکلیفش معلوم است متمم بودجه دنباله و مکمل آن بودجه‌ای است که در یک اوقات معینى به مجلس شوراى ملى باید تقدیم شود و آن اندازه که بنده در ادوار گذشته که افتخار وکالت داشتم اطلاع دارم در موضوع بودجه و متمم بودجه همین نظر بود اشکالى پیش نمی‌آید و بنده خصوصاً براى این که شبهه نشده باشد به آقاى مخبر و آقایان اعضا کمیسیون بودجه تذکر می‌دهم که بودجه‌ای که در سال 1307 گذشته است متمم آن بودجه هم در همان تاریخ گذشته داراى هفده ماده بوده و بنده واقعاً اگر نگرانى نداشتم که تضییع وقت مجلس بشود آن هفده ماده را اینجا از صدر تا ذیل قرائت می‌کردم که آقایان ملاحظه بفرمایند که در آنجا یک جمله یک سطر یک ماده که شبیه این متمم بودجه ما باشد وجود ندارد و یک متمم بودجه‌ای است که به هیچ وجه این ایرادى که در این متمم بودجه وارد است در آن وارد نیست در اینجا بنده هر چه مطالعه کردم در این 59 ماده‌ای که به عنوان متمم بودجه تنظیم شده است اگر بخواهم خیلى مساعدت بکنم با نظر کمیسیون بودجه ممکن است بیست یا بیست و دو ماده‌اش را تماس داد با موضوع بودجه‌اى یعنى با موضوع جمع و خرج مملکت اساساً متمم بودجه در چه مواردى مورد استعمال پیدا می‌کند؟ در موردى است که دولت بودجه خودش را پیش‌بینى کرده باشد و تقدیم کمیسیون بودجه کرده باشد از کمیسیون بودجه هم تقدیم مجلس شده باشد بعد در اثر یک حوادث مملکتى یک تغییراتى را یک ضروریاتى ایجاب کرده باشد و یک مسأله فوق‌العاده باشد که در بودجه گنجانده نشده و در متمم بودجه می‌آورند یا این

+++

که در اقلام خرج معلوم شود که یک موضوع مهمى از قلم افتاده یا از یک ستون بودجه به یک ستون دیگرى یک نقل و انتقالاتى ضرورت پیدا کرده است چون در بودجه حسابى نقل و انتقال هم ممنوع است حالا بنده نمی‌دانم در این پانزده سال اخیر این قسمت چطور جریان داشته است البته چون تمام اقتدارات در یک دست یا چند دست بوده است نمی‌دانم نقل و انتقالات هم دست کمیسیون بودجه و مجلس بوده است یا خیر ولى این اصل مسلم است که وقتى یک بودجه تنظیم می‌شود و تقدیم مجلس می‌شود بعد از تصویب مجلس یک وزیرى و یک وزارتخانه‌اى حق ندارد که اصلاً ولو صد تومان از یک ستونى با نظر خودش نقل و انتقال بدهد ستون دیگر یا آن که بیاید صرف یک مخارجى بکند که اصلاً مربوط به بودجه نیست این کار صورت قانونى ندارد و اگر بنا باشد ما بیاییم این در را بگشاییم که هر عملى که واقع شده است از طرف وزارتخانه یا در نظر دارند انجام بدهند مثل سبد و زنبیلى هر چه هست بریزید توى آن و به نام متمم بودجه بیاورند آن در واقع بودجه نیست و این در واقع یک امر خلاف و خطایى است که مجلس شوراى ملى مرتکب شده یعنى اگر این کار بشود و این باب مفتوح بشود اصل آن بودجه از بین می‌رود و بنده تصور می‌کنم که اگر در این متمم بودجه بخواهیم ماده به ماده بحث کنیم و رأى گرفته شود اگر بودجه تفصیلى را آورده بودید به مجلس وفت را کم‌تر می‌گرفت و حالا براى این که بنده ثابت بکنم به آقایان و توجه آقایان اعضا کمیسیون بودجه را جلب کنم به طور خلاصه عرض می‌کنم و توجه آقایان را معطوف به مواد 13 و 18 و 31 و 36 و 39 این قانون مثلاً ماده 39 این قانون راجع به آموزشگاه عالى مشهد است به بنده بفرمایید آموزشگاه عالى مشهد چه مناسبت دارد با جمع و خرج مملکتى وقتى که یک آموزشگاهى تشکیل شد البته یک خرجى دارد ولى چه مانعى داشت که این را در متن بودجه بگذارند این یک چیز از قلم افتاده‌ای نبود که محتاج باشند در متمم بودجه گذاشته شود اگر شما بخواهید نظایر این را در متمم بودجه بگذارید ممکن بود که سر بزند به قسمت به دویست ماده عرض کردم متمم بودجه براى یک خرج ضرورى و فورى و احتیاجات مملکتى است که از قلم افتاده است مثلاً فلان احتیاج براى فلان شهر بود و در موقع تنظیم بودجه از فلان شهرستان نتوانسته‌اند به موقع برسانند و الّا یک وزارتخانه‌اى به این تشکیلات عریض و طویل و حسابدارى‌ها و سابقه‌ای که در امر بودجه داشته و دارند اینها را باید در موقع خودش جمع کنند و در متن بودجه بگذارند این فکر چیست که آموزشگاه مشهد از قلم افتاده است حالا که از قلم افتاده است باید بگذارید براى سال بعد...

مخبر- از قلم نیافتاده در بودجه تفصیلى هم هست.

امیر تیمور- آقا پیشنهاد حذفش را بفرمایید که بماند براى سال بعد.

دکتر طاهرى- این مطالب در کلیات موضوعى ندارد خوب است در مواد بفرمایید.

فرمانفرماییان- مثلاً فرض بفرمایید در ماده 31 راجع به وام‌هایى است که دولت دارد وام دولت را باید جز محاسبات عمومى و خرج بودجه تکلیفش را معین بفرمایند قانون محاسبات عمومى است در این مملکت و هنوز هم ملغى نشده است البته واى یک امر دو جانبه است و دو طرفه است لابد در آن قراردادى که یک بانکى به یک وزارتخانه یا یک بنگاهى وام می‌دهید یک شرایطى در نظر گرفته شده که حاکم است به عمل طرفین و چه ضرورتى دارد که شما در تحت دو سطر سه سطر به طور خلاصه می‌نویسید که فلان وزارتخانه وامش را این طور استهلاک کند مثلاً سالى صد و پنجاه هزار تومان بدهد استهلاک کند البته هر چه قراردادش دارد مکلف است به همان ترتیب استهلاک کند مگر بنابراین بوده است که وام نپردازد مگر معاف است از پرداخت وام که شما این ماده را در اینجا گذاشته‌اید او اجازه داشته است که این وام را از یک بانکى از یک بنگاهى از یک مؤسسه بکند و در واقع مطابق همان همان اجازه او مکلف است مطابق شرایطى که وام به او داده شده است عمل کند و لازم نیست که در متمم بودجه تکلیف براى او معین کنیم قانون محاسبات عمومى در این باب متذکر شده است مثلاً در ماده

+++

18 نوشته می‌شود استخدام آقاى هانرى ربرتس براى کارهاى محاسباتى نفت استجازه می‌شود بنده کارى ندارم شاید وجود او خیلى ضرورت داشته باشد شما یک قانونى داشتید در ایام گذشته براى استخدام مستخدمین خارجى در دوره چهارم و پنجم عمل بر آن می‌شد اگر نقض نشده باشد باید حالا هم طبق آن عمل شود و استخدام فلان شخص از اتباع خارجه شرایط استخدامش باید منطبق به آن قانون باشد این شخص اگر امروز وجودش لازم است استخدام او چه ربطى به قانون متمم بودجه دارد اگر شما بخواهید این کار را بکنید پس تمام امور مملکتى باید در متمم بودجه یک سطرى براى او باشد (دکتر طاهرى- این استخدام تجدید می‌شود) تجدید چه فرقى با استخدام دارد؟ تجدید هم یک استخدام جدیدى است مستخدم خارجى که شما می‌خواهید استخدام کنید در این مملکت یک نفر که نیست پنجاه نفر شصت نفر ممکن است باشد پس تمام اینها را در متمم بودجه بنویسید اگر براى صرفه‌جویى کاغذ است پس براى چه وزارتخانه مربوط یک لایحه می‌آورد که فلان آقا را ما می‌خواهیم استخدام کنیم و استخدامش خاتمه پیدا کرده است (دکتر طاهرى- مگر این لایحه نیست؟) عرض کردم در اینجا نباید باشد و الّا تمام مطالبى که تماس با امور مملکتى‌دار باید در متمم بودجه بیاورند مثلاً می‌خواهید یک مالیات جدیدى وضع کنند مالیات جدید یک تشریفاتى دارد و باید به آن تشریفات مقید بود باید وزارتخانه لایحه‌اى تهیه کند و بیاورند اینجا که مثلاً صلاح و مقتضى می‌داند که چوبى که از جنگل بریده می‌شود هر متر مکعب دو تومان گرفته شود باید لایحه‌اش بیاید به مجلس و از مجلس برود به کمیسیون مربوطه‌اش و در آنجا بحث شود باز دو مرتبه می‌آید به مجلس و دو شور باید بشود و شما می‌خواهید تمام این تشریفات را بر طرف کنید و کمیسیون بودجه در تمام این موارد وکیل در توکیل باشد و تمام این کارها برود به آن کمیسیون البته تمام کارها سهل می‌شود ولى رویه است و نباید بشود ممکن است بکنند ولى نباید بشود. در ماده 13 راجع به کارهاى مقاطعه کارى است البته در سه سطر اینجا نوشته شده ولى آن اندازه که اطلاع دارم و همه اطلاع دارند اگر کار مقاطعه کارى عبارت است از ساختمان راه‌ها ساختمان راه آهن ساختمان ابنیه در این شهر و در نقاط دیگر که این یک کار کوچکى نیست آقا شما در اینجا در سه سطر در یک ماده در توى لایحه متمم بودجه یک اختبارى از مجلس می‌گیرید این در عمل چه صورتى پیدا می‌کند ممکن است سر بزند به چه مبلغى؟ تجدید‌نظر در امور مقاطعه کارى ممکن است سر بزند به چندین میلیون تومان و شما در واقع اجازه خرج چندین میلیون تومان را از مجلس گرفته‌اید کى مسئول است خود آقایان نمایندگان اگر شماها مسئولیت را قبول می‌کنید بنده هم اعتماد دارم از رفقاى من هستید ولى به عقیده بنده این موضوع مربوط است به چندین میلیون خرج و باید لایحه علیحده براى آن تنظیم شود عرض کنم در این لایحه متمم بودجه ما می‌خواهیم حرف بزنیم ولى دو سه نفر که حرف زدند آقایان می‌فرمایند مذاکرات کافى است بعد تصویب می‌شود می‌رود پى کارش ولى اگر در هر کدام از این مواد که مربوط به یک امر مستقلى است مربوط به کار یک وزارتخانه علیحده‌ای است و توضیحات لازم در اطراف آن باید داده شود اگر یک لایحه مستقلى می‌آمد البته همه آگاه می‌شدیم و جز دستور واقع می‌شد بعد از آن که از موضوع همه علم و اطلاع کامل پیدا می‌کردیم رأى مى‌دادیم ولى با این شکل که هست بحث در اطرافش نمی‌شود که اطلاعاتى به دست آورده شود و بنده رأى نمی‌دهیم چون ممکن است چندین میلیون تومان به خرج شما اضافه شود شما در آن بودجه تفضیلى و جمع و خرج ملکتى که عرض کردم بودجه یعنى آن شما این را پیش‌بینى کرده‌اید یا نکرده‌اید اگر پیش‌بینى نکردید از کجا محل درآمدش را پیدا می‌کنید الان آذربایجان معارفش طورى است که براى تشکیلات معارفى در شهرهاى مهم آذربایجان که سالى چندین میلیون تومان این دولت استفاده از درآمد آن شهرستان می‌کند یک مدرسه ندارد (دکتر طاهرى- دو میلیون تومان بودجه

+++

دارد (یک خانه کرایه‌ای که مدرسه را در آنجا تشکیل داده بودند صاحبش رفته است اجراییه صادر کرده است و معارف را از آنجا انداخته است بیرون (رضوى- اگر به سایر ایالات قیاس شود بهتر است) سایر ایالات هم همین طور است توجه بفرمایید بنده خطابم به آقایان نمایندگان سایر ایالات و ولایات هم هست بنده نمایده سایر ایالات و ولایات هستم اگر این عرضى که می‌کنم صحیح است و اگر همین طور است پس انگشت بگذارید روى لایحه و رأى ندهید با این ماده تنها چندین میلیون تومان به آن بودجه تفصیلى که به شما وعده داده‌اند بعد بیاورند اضافه خواهد شد و بنده نمی‌دانم چه صورتى پیدا خواهد کرد و بنا بود که اقلام جز بودجه‌هاى تفصیلى در کمیسیون بودجه مطرح شود و با این ترتیب چندین میلیون تومان اضافه خرج پیدا خواهد شد باز هم از بهداشت فارس و خراسان و آذربایجان باید بزنند و این خرج را در اینجا بکنند براى این که فلان بنا در اینجا ناتمام مانده این جان کلام است مثلاً فرض بفرمایید در ماده 36 قانون متمم بودجه می‌نویسد یک کامیون‌هایى در سال 1314 وارد شده است براى شرکت حمل و نقل خراسان و می‌خواهند آن کامیون‌ها و لاستیک‌هایى که وارد شده است از گمرک معاف کنند نمی‌دانم چه جریان ادارى بوده است که محتاج به این معافیت شده است که در 1314 این کامیون‌ها وارد شده و این معافیت را امروز شما می‌گویید در متمم بودجه سال 1321 قبول کنید این را امروز آورده‌اند بنده که در سال 1314 وکیل نبوده‌ام از جریان این کار اطلاع ندارم آقایانى که تشریف داشتند ممکن است ریشه عمل پیش آن آقایان روشن باشد ولى بنده اطلاع ندارم تعجب می‌کنند که چرا بنده این طور سؤال می‌کنم ولى ناچارم بنده مثل یک آدمى هستم که از آسمان بیفتد و نمی‌دانم که چرا این کامیونى که در 1314 آمده است حالا می‌خواهند معافیت گمرکى آن را تصویب کنند این چه امرى است و چه صورتى دارد که در این مدت معافیت این کامیون و لاستیک را نخواسته‌اند در صورتی که از آن تاریخ سه دوره مجلس گذشته و حالا جز مواد متمم بودجه شده. این جریانى را که عرض کردم من باب مثال است ولى ما اینجا با کمیسیون بودجه یک اختلافى داریم یا این که باید بفرمایند که فرهنگستان بودجه را طور دیگرى تعبیر و تقسیر کرده است که بنده به آن علم ندارم که بنده هم یاد بگیرم در آتیه یا آن که اکر بودجه آن چیزى است که بنده عرض کردم (رجوع بفرمایید به تمام کتب علمى) بودجه عبارت است از پیش‌بینى مخارج و عواید مملکت که در یک ستون عوایدى که از ملت گرفته می‌شود در آنجا به عنوان جمع منظور می‌شود و مخارجى هم که براى همان ملت باید باشد آن را هم به عنوان خرج اگر بودجه این است که این لایحه است که این لایحه اشتباه دارد و بدون غور و بررسى کامل تنظیم شده است خیلى معذرت می‌خواهم البته آقایان علم‌تان اطلا‌عتان تجربه‌تان خیلى از بنده بیشتر است ولى به آقایان عرض می‌کنم که در اینجا مصدر یک اشتباه بزرگى شده‌اند و نباید این اشتباه بشود و هر جا که جلویش را بگیرند براى آینده نفع دارد چون آقایان متکى می‌شوند به این کار که کار سابقه دارد مثلاً مجلس دوره دوازدهم هم لایحه متمم بودجه را همین طور تصویب کرده است بنده عرض می‌کنم آن مجلس هم به خطا رفته است بنده هم اگر امروز رأى بدهم و آقایان هم این لایحه را تصویب بفرمایند این یک منطقى می‌شود که بعد بگویند که مجلس دوره سیزدهم هم که مطالب درش بحث می‌شد به مراتب بدتر شده مثلاً ملاحظه بفرمایید چنانچه در اینجا هم اشاره شد این قانون متمم بودجه مالیات وضع کرده است به تمام مواد قانون استخدام دخالت کرده در صورتی که مورد نداشته است بودجه یعنى رقم و در قانون متمم بودجه باید بنویسند که آن صد ریال را فلان ستون و فلان فصل برداشتیم و به کجا اضافه کردیم و الّا اگر تاریخچه بنویسید این دیگر بودجه نیست مثلاً اینجا در اکثر مواد قانون استخدام دخالت کرده است من جمله در ماده 38 راجع به ترفیع کارمندان لیسانسه و دکترا شما در اینجا براى آنها در واقع یک اساسى را قائل شدید در صورتی که بنده در موقع بحث اولیه در بودجه اگر نظر آقایان باشد در شش ماه هفت ماه

+++

قبل از این عرض کردم که ما یک قانون استخدامى داشتیم که پایه استخدام مستخدمین را روى یک پایه خوبى گذاشته بود بنده عرض می‌کنم البته از دوره چهارم که 1301 بود تا به حال اوضاع تغییر کرده است و باید در قانون استخدام تجدید‌نظر کرد بنده هم کاملاً موافقم آن وقت لیسانسه و دکتر هیچ نداشتیم امروز بحمدالله داریم و خیلى جاى تشکر است و باید مشعوف باشیم ولی با سه سطر نمی‌شود این را درست کرد باید دولت خیلى دقت کند مراتب و درجات را مشخص کند و بسنجد و یک لایحه کاملى تهیه کنند و لایحه‌اى باشد که مواد او اصلاح کند قانون استخدام گذشته را تا منظم بشود به قانون استخدام گذشته اینجا شما ذکر کردید از لیسانسیه و دکترها و مهندسین بنده خودم تحقیقات کردم مثلاً مهندسین یک طبقه‌اى هستند که از جوانان فاضل و خیلى ذى‌قیمت است وجودشان مهندسین هیچ تکلیف‌شان در قانون استخدام معلوم نیست یعنى طرز عملى هر روز باید با آنها بشود و خودشان یک لوایحى نوشته بودند و بین آقایان توزیع کرده‌اند و بنده آنها را کاملاً ذى‌حق می‌دانم یک طبقه‌اى که که از نظر فنى احتیاجات ما به آنها از همه بیشتر است به کلى بلاتکلیف هستند وقتى می‌خواهند در یک وزارتخانه استخدام بشوند اگر ضرورتاً تن در می‌دهند می‌گویند شما بیایید با رتبه 2 استخدام شوید در صورتی که یک نفر آدمى است که در فنون معمارى یا فنون راهسازى دیپلمى دارد که ارزش زیادى دارد زحمات فوق‌العاده کشیده است و اصلاً وجودش ذی‌قیمت است این که عرض کردم شما این را به طور ناقص و شتاب مى‌گنجانید در قانون متمم بودجه و آن وقت یک قسمت از کار مردم را در حاشیه می‌گذارید و پا رویش مى‌گذارید و به همین قانع می‌شوید که فعلاً آن چهار نفرى که مزاحم بودند در قانون متمم بودجه تکلیفشان را معین کنید و دیگران بمانند این هم غلط است پس در اینجا معارضه و تنقید نیست نظر این است که این نظر تا ابد اصلاح و تکمیل قوانین ما را ناقص می‌گذارد وقتى که شما دیدید در قانتون متمم بودجه نمى‌توانید به سهولت یک چیزى را بگنجانید آن وقت ناچار می‌شوید و فکر مى‌کنید و آقایان فوراً آنها را تحت مداقه قرار می‌دهند و آنهایی را که ما‌به‌الابتلا و احتیاج مملکت است آنها را اصلاح می‌کنند براى آنها فکرى می‌کنند و لایحه‌اى تنظیم می‌کنند در تحت چند ماه و می‌آورند به مجلس و تکلیفش معلوم می‌شود ولى خطراتی که در قانون متمم بودجه گنجانده شده این است که هیچ وقت این قوانین تکمیل نمی‌شود.

رئیس- آقاى اعتبار (مخبر کمیسیون)

اعتبار- به طورى که آقایان مسبوق هستند محققاً آقاى فرمانفرماییان از دوره چهارم می‌توان گفت که بودجه درست شده و به مجلس شوراى ملى آمده است و از دوره دوم و سوم بودجه نبوده است یک رقم کلى بوده که دخل و خرج‌هاى آن را معلوم می‌کردند می‌آوردند به مجلس و جمع و خرجش اینجا تصویب می‌شد است بعد هم دولت‌هاى وقت دست‌شان باز بوده و آن رقم کلى را هر طور که می‌خواستند خرج می‌کردند ولى آن ترتیبى که از دوره چهارم مقرر شده است یعنى در دوره چهارم آمده‌اند و آن بودجه‌اى که آقاى فرمانفرماییان فرمودند دولت تشکیل داده و آمده است به مجلس شوراى ملى در همان دوره چهارم هم قانون متمم بودجه براى طرز پرداخت و تنظیم بودجه‌ها به مجلس آمده که البته خود حضرت ‌والا هم توجه داشته‌اند البته در دوره چهارم قانون متمم بودجه با 17 ماده به مجلس آمد ولى از سال‌هاى بعد در دوره پنجم و ششم همیشه قانون متمم بودجه با یک احتیاجات بیشترى با یک موادى بیشترى به مجلس آمده و مجلس هم تصویب کرده است پس اینجا مسلماً یک چیزى تازه‌اى نبوده است که عرض کنم که متمم بودجه مال ادوارى بوده است که مجلس درش دقتى نمی‌کرده یا این که مال حالا است خیر از دوره چهارم این قانون متمم بودجه معمول بوده است و از دوره‌هاى بعد هم که فرمایشات آقا صدق نمی‌کند اینجا آمده است و آقا اگر مراجعه بفرمایند ملاحظه می‌فرمایند که مواد کثیرى هم بر آن اضافه شده (ملک مدنى- خود آقاى محمد‌ولى میرزا در مجلس بودند) اینجا فرهنگستان البته هیچ

+++

تغییرى در کلمه بودجه و کلمه متمم بودجه و تفسیر آن نداده و ما هم تغییرى نداده‌ایم قانون متمم بودجه یعنى این قانون تکمیل می‌کند قانون بودجه را که خود آقا تصویب فرمودند اینجا مواد را آقاى فرمانفرماییان درش وارد شدند و یک اشکالاتى هم داشتند که هر یک به نوبه خودش البته جواب داده می‌شود خاطر آقایان هم مسبوق است که هیچ اهمالى کمیسیون بودجه نکرده است بلکه نهایت مراقبت را کرده است و به نظر بنده کاملاً هم لازم بوده است و هر قدر هم از این بیشتر از نظر اجراى کار از نظر تنظیم کار از نظر پرداخت‌ها موادى لازم می‌شد هیچ اشکالى نداشت که کمیسیون بودجه با او موافقت بکند و همین طورى که قبلاً به نظر بنده این مواد پیشنهاد شده است و کمیسیون بودجه با مطالعه درش دقت کرده است و تصویب کرده است در موضوع نقل و انتقال فرمودند که نقل و انتقال را وزارتخانه‌ها مطابق بودجه حق دارند بدهند یا ندهند این را باید عرض کنم که وزارتخانه‌ها یعنى دولت از مجلس شوراى ملى اجازه خواسته‌اند که بتواند نقل و انتقال را در حدود بودجه خودشان بدهند و اگر مجلس شوراى ملى تصویب کرد می‌توانند ولى اگر مجلس تصویب نکرد اینها هیچ نمی‌توانند این کار را بکنند البته از این قانون براى ما این نتیجه حاصل می‌شود که در غیر این صورت اینها هیچ نقل و انتقالى در مواد بودجه خودشان مطابق همان قوانینى که آقا تذکر دادند نمی‌توانند بدهند ولى البته پیشنهاد شده است که در این قانون گذاشته شود و دولت یا اداره امنیه کشور آمده است این تقاضا را کرده که از لحاظ مقتضیات وقت و احتیاجات کشور می‌خواهیم این تغییرات را بدهیم و وقتى که دلایل آن را دولت دید و شنید آن ماده را که در نظر داشته‌اند در قانون متمم بودجه گذاشته است که اگر مجلس شوراى ملى تصویب بکنند این اجازه براى اینها حاصل خواهد شد و اگر نکند این اجازه براى آنها نیست پس این قسمت به نظر بنده اشکالى ندارد و بنده تعجب می‌کنم که چرا استیحاش دارند از قانون متمم بودجه اگر یک چیزهاى دیگرى راجع به قانون استخدام و راجع به قانون دیگرى دارید در قانون متمم بودجه باشد چه مانعى دارد و این لایحه یا یک لایحه دیگرى که بیاید مجلس شوراى ملى باید تصویب بکند آن وقت قانون شود به نظر بنده اگر جایش اینجا نیست با آنجا است چه تأثیرى دارد هیچ فرق نمی‌کند شما باید تصویب کنید چه این و چه آن حالا اگر هر کدام از این مواد را که واقعاً آقا موافق نباشند و تصویب نکنند می‌گذاریم کنار به میل اکثریت مجلس شوراى ملى اگر تصویب شد می‌رود پى کارش و آن قانون هم اگر بیاید همین حال‏ را دارد به اضافه آقا باید توجه بفرمایند که راجع به آن آقایان لیسانس‌ها و دکترها که فرمودند این قانون جدیدى نیست فقط همان قانون مربوط به آن است که نواقصى داشت که در ضمن عمل به آن نواقص و اشکالات برخوردند و حالا براى رفع نقیصه آن قانون موادى دولت در اینجا آورده که به نظر بنده صلاح هم در این بود که موافقت بکنند اساساً این فکر که چون ما در دوره پنجم یا در دوره چهارم 17 ماده داشتیم امروز هم باید داشته باشیم این فکر غلطى است این یک فکر بى‌قاعده و بى‌جایى است و نباید این فکر را کرد آن روز لازم بود که 17 ماده داشته باشد و حالا قانون متمم بودجه لازم است که 50 ماده داشته باشد اینجا مجلس شوراى ملى به کمیسیون بودجه اختیار داده است که در بودجه‌ها رسیدگى بکند و تفتیش بکند و پس از تصویب قابل اجرا است و این یک اختیارى است که مجلس شوراى ملى به کمیسیون بودجه داده است ولى قانون را ما به مجلس آورده‌ایم و از آن اختیارات کمیسیون بودجه استفاده نکرده‌ایم که مجلس شوراى ملى یکان یکان مواد این قانون را ببیند و البته در هر یک از این مواد هم توضیحات لازم داده خواهد شد و هر یک از مواد را که آقایان تصویب نفرمودند یعنى اکثریت تصویب نکرد رد می‌شود و اگر پس از این توضیحاتى که داده شد اکثریت تصویب کرد قانون می‌شود اینجا حضرت آقاى فرمانفرماییان فرمودند که 10 میلیون خرج می‌شود 10 میلیون کجا خرج می‌شودآقا؟ آقاى فرمانفرماییان راجع به مقاطعه کار گفتند

+++

چند میلیون تومان داریم می‌دهیم و ده میلیون تومان کجا و کجا به عقیده بنده این حرف‌ها جز ایجاد وحشت و جز این که برخلاف واقع باشد چیز دیگرى نیست و این هم علتش این است که مطالعه نفرموده‌اند و اگر به بنده و یا یکى از آقایان اعضا کمیسیون بودجه مراجعه می‌فرمودند ملاحظه می‌کردید که هیچ جاى نگرانى نیست موضوع دیگر که مربوط به مقاطعه‌کاران است این است که دولت مطابق قرارداد خودش با مقاطعه کاران یک قرارى دارد و آنها هم ملزم هستند که مطابق آن قرارداد کار کنند ولى حالا برخوردند هم مقاطعه کارها هم دولت به وضعیت حاضر یعنى از هر جهت گرانى مصالح و کارگر به قدرى زیاد شده که دولت از نظر انصاف و از نظر این که حقیقتاً اشکال وارد است و از نظر این که شکایات را وارد دانسته است این است که یک پیش‌بینى کرده است که تا صدى ده نسبت به قرارداد اولیه دقت بکنند و اجازه خواسته است که اگر واقعاً دید که یک مقاطعه کارى واقعاً ضرر می‌کند دولت نظر ندارد و مجلس شوراى ملى هم نظرى ندارد که او در اثر بالا رفتن مزد و قیمت مصالح ضرر بکند و کار ساختمان دولت متوقف شود نظر این است که بالاخره او ضرر نکند و کار دولت هم انجام شود این است که اینجا اجازه‌اى گرفته‌اند که این قرارداد را آنهایى که شکایت می‌کنند یک تجدید‌نظرى اگر خواستند بکنند تا صدى ده نسبت به قرارداد اگر واقعاً شکایات وارد بود به موجب این قانون به آن مبلغى که با آنها قرارداد بسته شده است یک افزایشى قائل شوند ولی اینجا صحبت از ده میلیون یا چند میلیون تومان نیست و شما نمی‌دانید که اصل قرارداد چقدر است؟ و اصلاً شاید اصلش به ده میلیون تومان نمی‌رسد. معارف آذربایجان را فرمودند می‌خواستم عرض کنم آقایان نمایندگان براى سهمیه‌هایى که براى ایالات و ولایات تعیین شده است همه گله‌مندند و حق هم ندارد ولى در قسمت آذربایجان اگر ما نسبت بگیریم نسبت بودجه وزارت فرهنگ و تقسیماتى که نسبت به تمام شهرستان‌ها حتى مرکز شده است ملاحظه می‌فرمایند که نسبت به آذربایجان همیشه مجلس شوراى ملى و دولت یک نظر ارفاقى بیشترى داشته است و مخصوصاً بودجه آذربایجان یعنى بودجه فرهنگ آذربایجان با رقمى که وزارت فرهنگ براى ریاست خراسان قائل شد (75%) صدى هفتاد و پنج بیشتر است این را براى نسبت عرض می‌کنم و اگر ما بخواهیم حقیقتاً جمعیت را در نظر بگیریم اگر بخواهیم عایدات را در نظر بگیریم اگر بخواهیم وسعت خاک را در نظر بگیریم ملاحظه خواهید فرمود که در قسمت آذربایجان هیچ فروگذار نکرده است دولت در قسمت فرهنگ و سایر کارهاى آذربایجان یک قدم بلندترى بر داشته است به نظر بایستى هم که برداشته باشد پس نظر آقاى فرمانفرماییان صرفاً در این نظر این است که خواستند نسبت به موکلین خودشان اظهار وجودى کرده باشند و الّا اگر تشریف آورده بودند در کمیسیون بودجه و اطلاعى حاصل کرده بودند این فرمایش را نمی‌کردند من هم از همکاران‏ شما هستم و ما هم قبول داریم حضرت ‌والا نماینده آذربایجان و طرف‌دار کارهاى آذربایجان هستید ولى بهتر این است که تشریف بیاورید در کمیسیون بیایید آنجا ارقام را ببنید مقیاس را ملاحظه بفرمایید آن وقت این اعتراض را بفرمایید راجع به موضوع مهندسین که ایشان اظهار کردند خواستم عرض کنم که فرمایشات ایشان صحیح است ولى موضوع این است که مهندسین اصلاً قانون استخدام ندارند ولى بعداً مذاکره شد که قانونى براى این کار تهیه و به مجلس پیشنهاد و البته وقتى که پیشنهاد شد آن موقع باید آقاى فرمانفرماییان اظهار میل کرده و توجهشان را نسبت به این طبقه عطف توجه بفرمایند هر قدر واقعاً لیاقت و شایستگى آنها است به آنها اظهار ارفاق بشود ولى اینجا تطبیق نمی‌کند اینجا هر کدام طبقه را ملاحظه بفرمایید لیسانس‌ها پزشک‌ها دکترها مستخدمین قضایى و کشورى و لشگرى هر کدام یک قانونى خاصى دارند که از مجلس شوراى ملى گذشته است و لازم است بلکه قانون است که در هر سال باید در قانون متمم بودجه اشل مستخدمین لشگرى و کشورى و قضایى ما در قانون متمم بودجه روشن شود و چون قانونى هنوز براى مهندسین نگذشته است در قسمت

+++

اصلاحش هم نمى‌توانیم صحبت کنیم و صحبتش براى بنده مورد فقط در قسمت دکترها و لیسانس‌ها یک قانونى گذشته است که با قانون افزایش که از شوراى ملى گذشت اشکالى در پرداخت‌هاى آنها پیش آمده براى رفع این اشکالات دولت یک همچو ماده‌ای را پیشنهاد کرده و کمیسیون هم چون نظرش تسهیل کار دولت بوده البته مقتضى بود که با نظر دولت موافقت بکند اساساً بنده نمی‌دانم چرا این طور می‌گوییم که چرا فلان قانون در قانون متمم بودجه است این که جز طفره از کار مردم چیز دیگرى نیست بالاخره قانون متمم بودجه همان قانون است که آمده است به مجلس شوراى ملى و شما هم بحث می‌کنید و شما هم که عوض نمی‌شوید در قانون متمم بودجه می‌توانید همان نظر را اظهار کنید که در قانونى که دولت به مجلس پیشنهاد می‌کند فقط تفاوتش این است که این طرز وقت را کم‌تر و بیشتر دقت می‌شود. (بعضى از نمایندگان- ختم جلسه)

رئیس- آقاى وزیر پیشه و هنر و بازرگانى‏

وزیر پیشه و هنر و بازرگانى- بنده توضیح مفصلى نمی‌خواهم به آقایان عرض کنم جواب آقایان را آقاى انوار و آقاى اعتبار توضیح فرمودند و آنچه که مربوط می‌شود به مندرجات مواد براى این که تکرار نشده باشد حالا چیزى عرض نمی‌کنم و در مواد وقتى که صحبت شد جواب عرض می‌کنم و از جمله راجع به وام فقط یک موضوع کلى را خواستم حضور آقاى فرمانفرماییان عرض کنم توضیحاتى که در بودجه فرمودند شاید یک توضیح تفصیل و تفسیر بودجه باشد ولى این را خواستم عرض کنم این قانون متمم بودجه از لحاظ این تشکیل نشده است که یک مخارج تازه‌اى را ایجاد کند چون فرمودند که مثلاً ده درصد اجازه می‌خواهند که به مقاطعه کارها بدهند و اگر چنانچه بدهند خسارت زیادى وارد می‌شود و چطور جبران می‌کنند و این طور تصور فرمودند که اگر این اجازه داده شود 15 میلیون یا چند میلیون تومان خرج خواهد شد زائد بر ارقامی که در بودجه تصویب شده خواستم عرض کنم همچو چیزى نیست مخارجى را که دولت می‌تواند بکند منحصر خواهد بود به اقلامى که در بودجه کشور نوشته شده است و اینجا یک اجازه خرجى می‌خواهند مثلاً دیگر براى ساختمان‌هاى خودش وزارت راه یا یکى از وزارتخانه‌هاى دیگر در بودجه خودش اگر 100 میلیون ریال فرضاً پیش‌بینى کرده باشد و البته خرج آن صد میلیون ریال باید منطق بشود بر مقررات از جمله مقررات یکى قانون محاسبات عمومى است از جمله مواد قانون محاسبات عمومى این است که یک خرجى را اگر بخواهند بکنند طبق مزایده یا مناقصه باید باشد حالا یک قراردادى را به ترتیب مناقصه بسته‌اند البته دولت اجازه ندارد که بیاید آن قرارداد را حذف کند و یک چیز بیشترى بپردازد اینجا اجازه می‌خواهند که یک چیزى علاوه بر آن مبلغى که تعیین شده بپردازند ولى از چه محل از محلی که در بودجه‌شان هست اگر در بودجه دارند که می‌توانند بپردازند اگر ندارند که باید منصرف شوند یا یک قانون تازه‌اى بیاورند یک مبلغى بر اعتبار ساختمان آن وزارتخانه اضافه شود و الّا تصور نفرمایید که این اجازه‌هایى که داده می‌شود عبارت خواهد بود از اضافه از مخارجى که در بودجه هست این فقط مربوط به طرز جریان و عمل آن خرج است که در قانون پیش‌بینى می‌شود.

4- اعلام اسامى اعضا کمیسیون‌هاى خاص و کمیسون‌هاى مبتکرات و عرایض

رئیس- برحسب نظر مجلس شعب 6 گانه کار خودشان را انجام دادند و گزارش آن براى استحضار آقایان به عرض می‌رسد کمیسیون رسیدگى به حساب درآمد کارمندان دولت از هر شعبه دو نفر انتخاب شده‌اند.

آقایان: ارکانى- ثقة‌الاسلامى- فرمانفرماییان- افخمى- دکتر قزل ایاغ- ذوالقدر- طباطبایى- مخبر فرهمند- طوسى- مهذب- گودرزنیا- آزادى‏

کمیسیون عرایض- آقایان:

اصفهانیان- لاریجانى- حریرى- اصفهانى- گرگانى- رهبرى

+++

کمیسیون مبتکرات- آقایان:

روحى- مجد ضیایى- ساکینیان- فرشى- منشور- نایینى

بعضى از نمایندگان- ختم جلسه

رئیس- آقاى مخبر فرمایشى داشتند؟ اجازه‌تان محفوظ است.

5- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم. (صحیح است)

جلسه آتیه روز سه‌شنبه 10 شهریور ماه سه ساعت و نیم قبل از ظهر دستور هم بقیه شور لایحه متمم بودجه‏

(مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293951!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)