کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 81 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز دوشنبه 22 آبان ماه 1329  

فهرست مطالب:

1- تقدیم پنج فقره لایحه به وسیله آقای وزیر دارایی

2- طرح فوریت لایحه اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق هزینه کل کشور و تصویب آن

3- معرفی آقای مهندس سمیعی به معاونت وزارت پست وتلگراف به وسیله آقای وزیر پست و تلگراف

4- طرح فوریت لایحه اعتبار دفع ملخ دریایی و تصویب آن

5- طرح فوریت لایحه استخدام 15 نفر معلم خارجی برای دانشکده‌های پزشکی شهرستان‌ها

6- تقدیم سه فقره لایحه به وسیله آقای وزیر فرهنگ

7- طرح فوریت لایحه ملی نمودن دبیرستان‌ها

8- سؤال آقای صفایی از آقای وزیر دارایی راجع به وام از بانک صادرات و واردات و جواب آن

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 81

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز دوشنبه 22 آبان ماه 1329

 

فهرست مطالب:

1- تقدیم پنج فقره لایحه به وسیله آقای وزیر دارایی

2- طرح فوریت لایحه اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق هزینه کل کشور و تصویب آن

3- معرفی آقای مهندس سمیعی به معاونت وزارت پست وتلگراف به وسیله آقای وزیر پست و تلگراف

4- طرح فوریت لایحه اعتبار دفع ملخ دریایی و تصویب آن

5- طرح فوریت لایحه استخدام 15 نفر معلم خارجی برای دانشکده‌های پزشکی شهرستان‌ها

6- تقدیم سه فقره لایحه به وسیله آقای وزیر فرهنگ

7- طرح فوریت لایحه ملی نمودن دبیرستان‌ها

8- سؤال آقای صفایی از آقای وزیر دارایی راجع به وام از بانک صادرات و واردات و جواب آن

 

مجلس یک ساعت و ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید .

1- تقدیم 5 فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر دارایى‏

رئیس- به طورى که خاطر آقایان مسبوق است این جلسه براى سؤالات است و لایحه‌اى که دولت دارد، اول سؤالات شروع مى‌شود تا اگر عده براى رأى کافى شد لایحه مطرح شود. آقاى وزیر دارایى بفرمایید لوایحتان را بدهید.

وزیر دارایى- لایحه‌ای است راجع به وضع خدمت افسران ژاندارمرى و مزایاى آنها و یک لایحه دیگر هم هست راجع به اصلاح بودجه ژاندارمرى به علاوه لایحه دیگرى است راجع به حجاج بیت‌الله‌الحرام که وقتى که می‌رفتند از نظر عدم اطلاع به مقررات ارزى مبالغى پول همراه داشته (صحیح است) که این پول‌ها را گمرک گرفته است و مبلغش هم در حدود بیست و هشت هزار تومان بیش‌تر نیست ولى چون استرداد آنها محتاج به یک قانون است این است که دولت در نظر گرفته است که یک لایحه‌اى در این خصوص تقدیم بکند (حاذقى- دو فوریت بفرمایید تا این زودتر انجام بگیرد) علاوه بر اینها یک لایحه تقدیم می‌شود با قید فوریت به مجلس شورای ملى و راجع به اعتبارى است که وزارت دارایى تقاضا می‌کند براى مبارزه با ملخ که مطابق گزارشاتى که اخیراً به وزارت کشاورزى رسیده است خطر ملخ دریایى در جنوب فوق‌العاده زیاد است چون در بودجه وزارت کشاورزى محل لازم براى این کار پیش‌بینى نشده است و از حالا باید مقدمات مبارزه با این آفت را فراهم کرد این است که به قید دو فوریت یک لایحه‌اى در این خصوص به مجلس شورای ملى تقدیم می‌شود (صحیح است) و به علاوه چون ماه قریب به انقضا است و باید حقوق مستخدمین دولت پرداخت بشود از طرف دیگر فصل زمستان است و دولت باید خرج‌هایى بکند که احتیاج به یک اعتبارات بیشترى دارد لذا لایحه دو دوازدهم را باز با قید فوریت تقدیم مجلس شورای ملى می‌کنم (شوشترى- مال ملخ را دو فوریت بفرمایید)

رئیس- تا وقتى که اکثریت حاضر نشود که بتوانیم رأى بگیریم شروع می‌کنیم به سؤالات تا اکثریت حاصل شود آن وقت رأى می‌گیریم (یک نفر از نمایندگان- بحث در فوریت که مانعى ندارد)

چون فقط دو فوریت باید صحبت و ده دقیقه یا 15 دقیقه بیش‌تر طول نمی‌کشد اکثریت حاصل نمی‌شود و وقتى اعلام رأى شد دیگر نمی‌شود صحبت کرد .

نورالدین امامى- شما ساعت 9 فرمودید جناب آقاى رئیس الآن ساعت 11 است اگر تشریف نمى‌آورند ما برویم یک روز هم آقاى رئیس این آئین‌نامه را اجرا کن، تو را به خدا یک روز هم توى عمرت آئین‌نامه را اجرا کن شما را به حضرت عباس شما را به خدا، این که نمی‌شود. آقایانى که ابستر‌و‌کسیون

+++

مى‌کنند چرا آنها را مشمول جریمه قرار نمی‌دهید .

رئیس- خوب آن یک صورت دیگرى دارد بنده در آن قسمت هم اقدام می‌کنم‏ .

نورالدین امامى- آخر آئین‌نامه یک تکلیفى براى ما معین کرده آن تکلیف را اجرا بفرمایید.

ملک‌مدنى- آن لایحه مجلس سنا را راجع به راه‌سازى که براى مشورت به مجلس سنا فرستاده شده و موافقت شده بود مطرح بفرمایید چون موقع ساختمان می‌گذرد .

2- طرح فوریت لایحه اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور و تصویب آن‏

رئیس- مانعى ندارد ولى چون محتاج به رأى است اجازه بفرمایید اکثریت حاصل بشود الآن چهار نفر براى رأى کم داریم (صدرزاده- یک دوازدهم را مطرح بفرمایید که بحثش بشود)

مکى- در اصل لایحه یک دوازدهم بنده عرضى دارم .‏

رئیس- اصلش امروز مطرح نمی‌شود چون فقط رأى به فوریت گرفته می‌شود و براى چاپ می‌رود (اردلان- فوریتش را بنده اجازه می‌خواهم) فوریت لایحه دوازدهم مطرح است آقاى ملک‌مدنى موافقید؟ (ملک‌مدنى- موافقم) آقاى اردلان مخالفید؟ (اردلان- مخالفم) بفرمایید .

اردلان- اجازه بفرمایید بخوانند .

رئیس- لایحه دو دوازدهم قرائت می‌شود .

(به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى‏

چون بودجه سال 1329 کل کشور هنوز به تصویب نرسیده و بایستى موجبات پرداخت حقوق کارمندان و مخارج کشور فراهم گردد تا بتوان حقوق کارمندان و مصارف جارى وزارتخانه‌ها و ادارات را به موقع خود پرداخت نمود لهذا ماده واحده زیر با قید فوریت پیشنهاد و تصویب آن را استدعا مى‌نماید:

ماده واحده‏:

به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود حقوق و کمک و مزایاى قانونى کارمندان و خدمتگزاران و مصارف مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى دولتى و سایر مصارف منظور در بودجه کل کشور را در دو ماهه آبان و آذر 1329 در حدود دو دوازدهم اعتبارات مصوب کمیسیون بودجه موضوع گزارش شماره (4) مورخه 31 / 4 / 1329 و با رعایت مقررات لایحه مزبور و سایر قوانین و مقررات مالى از محل درآمد عمومى سال جارى کشور پرداخت نماید. اعتبار بودجه مجلس سنا در دو ماهه مزبور به میزان سه میلیون ریال على‌الحساب از درآمد عمومى جارى پرداخت و پس از تصویب بودجه آن محسوب و به خرج قطعى منظور خواهد شد و تعهدات سال قبل که در بودجه‌هاى مصوب اعتبار داشته به مأخذ دو دوازدهم از اعتبار انتقالى قابل پرداخت است‏ .

نخست وزیر              وزیر دارایى‏

رئیس- آقاى اردلان .‏

اردلان- در ماه گذشته که لایحه یک دوازدهم مطرح بود بنده همین جا مخالفت خودم را به عرض آقایان نمایندگان رسانیدم و منظور اصلى بنده چه در آن روز و چه در امروز این است که ما در عرض یک دوازدهم بودجه کل کشور را مطرح کنیم (صحیح است) نظامنامه داخلى مجلس شورای ملى یک راه حل بسیار مناسبى براى این کار در نظر گرفته که من گمان می‌کنم که جناب آقاى وزیر دارایى شاید از مدلول این ماده نظامنامه مستحضر نبودند و بنده با اجازه مجلس شورای ملى این ماده را می‌خوانم مدلول این ماده این است که اگر بودجه کل کشور جزو دستور مجلس واقع شد هیچ چیز نمى‌تواند مطرح بشود مگر یک دوازدهم بنابراین اگر ما بودجه را جزو دستور بگذاریم همین قدر که گفتیم بودجه کل کشور جزو دستور شد بلافاصله این نظر جناب آقاى وزیر دارایى تأمین می‌شود و ما می‌توانیم یک دوازدهم را تصویب کنیم و رأى بدهیم و دنباله‌اش هم بودجه را مطرح کنیم حالا من با اجازه آقایان این ماده 138 را مى‌خوانم .‏

ماده 138- وقتى لایحه بودجه در مجلس مطرح شد جلسات مجلس بلاانقطاع هر روز هفته غیر از جمعه و دوشنبه و ایام تعطیلات رسمى متوالیاً روزى حداقل مدت پنج ساعت منعقد می‌گردد و تا موقعی که شور و مذاکره پایان نیافته و رأى مجلس اخذ نشده است از دستور خارج نمى‌شود و هیچ لایحه دیگر یا طرح و یا استیضاح نمی‌تواند مطرح بشود مگر لایحه دوازده بودجه در صورت ضرورت بنابراین ما دیروز یک عده‌اى از نمایندگان به استناد همین ماده و هم‌چنین یک ماده دیگر که 15 نفر از نمایندگان می‌توانند تقاضا کنند که دستور مجلس عوض شود (کشاورز‌صدر- 30 نفر)

رئیس- اصلاح شد به 15 نفر بفرمایید .

اردلان- جناب آقاى کشاور‌ صدر در دفعه اول سى نفر بود ولى در آئین‌نامه تجدیدى 15 نفر است و ما بیست و دو سه نفر امضا کردیم و از مقام ریاست استدعا کردیم که بودجه کل کشور جزو دستور قرار بگیرد بنابراین اگر مجلس شوراى ملى موافقت فرمودند که بودجه کل کشور جزو دستور شود هیچ چیز مطرح نخواهد شد مگر یک دواردهم و نظر دولت کاملا تأمین است براى این که وقتى مجلس رأى داد که ما وارد مذاکره در بودجه بشویم آن وقت ما هیچ کارى نمی‌توانیم بکنیم مگر یک دوازدهم و آن وقت عوض یک دوازدهم دو دوازدهم را رأى می‌دهیم و کار بودجه را هم تمام می‌کنیم زیرا از اهم وظایف مجلس شورای ملى و نمایندگان مجلس تعیین تکلیف بودجه است 3 ماه است که بودجه کل کشور را کمیسیون بودجه زحمت کشیده و جزو دستور قرار داده و یک مخارجى هست که مخارج فصلى و موسمى است که بودجه منظور شده مثلاً لباس مأمورین شهربانى و ژاندارمرى است سوخت زمستانى است و اینها دیگر در یک دوازدهم نیست در بودجه نوشته شده ملبوس این قدر مبلغ سوخت این قدر و وقتى شما یک دوازدهم حقوق بدهید این کار‌ها معوق می‌ماند چنانچه تا کنون مانده است این است که من از آقایان موافقین که می‌خواهند صحبت بکنند استدعا می‌کنم یا بنده را قانع بفرمایند که صرفاً این لازم است که یعنى همین یک دوازدم را بپردازیم یا بودجه کل کشور جزو دستور بیاید بنابراین بهتر این است که بیایید بودجه کل کشور را بگذارید جزو دستور و بلافاصله ما به یک دوازدهم و دو دوازدهم هم رأى می‌دهیم و بعد کار بودجه را می‌کنیم عرض بنده این است‏ .

رئیس- آقاى ملک‌مدنى .‏

ملک‌مدنى- بیانات آقاى اردلان از نظر اصول صحیح است همین طوری که ایشان همیشه با منطق صحبت می‌کنند حالا هم بیانات‌شان صحیح بود و وارد ولى این جواب پرداخت حقوق کارمندهاى دولت را نمی‌دهد آخر ماه این کارمندان دولت، مخصوصاً آن اکثریت‌شان که طبقه ضعیف و بیچاره هستند که از بقال و عطار سر کوچه رفته‌اند قرض کرده‌اند به امید این که در آخر ماه باید این دینش پرداخت کنند ما باید به فکر آنها هم باشیم (صحیح است) الآن روز 22 ماه است، توجه بفرمایید اگر ما بخواهیم بودجه را جزو دستور بگذاریم خودتان توجه بفرمایید که ما هر قدر با این مقرات آئین‌نامه جدید بخواهیم به سرعت عمل کنیم کم‌تر از 15 روز وقت نمی‌گیرد (حاذقى- بلافاصله رأى می‌دهیم) اجازه بفرمایید مگر من بین حرف شما حرف می‌زنم آقاى حاجى حاذقى (حاذقى- بلى آن روز فرمودید) (خنده نمایندگان) آن روز شما خارج از وظیفه‌تان صحبت کردید و من متذکرتان شدم که از وظیفه‌تان خارج نشوید، بنده هم اگر خارج از وظیفه‌ام شدم بفرمایید، بنده هم آن روز متذکر شدم بنابراین موافقت بفرمایید که فوریت این تصویب بشود و اگر مجلس شوراى ملى در جلسات بعدیش موافقت کرد که بودجه جزو دستور قرار بگیرد آن وقت هیچ مانعى ندارد که ما این یک دوازدهم را بگذاریم و اجازه‌اش را بدهیم به دولت که پرداخت بکند و بعد هم بودجه را مطرح کنند و الا هیچ مصلحت نیست که مجلس با پرداخت حقوق کارمندان دولت مخالف کند (صحیح است) آن هم امروز که نمی‌گذارد و باید ما الان رأى بدهیم به یک فوریتش و چاپ شود و براى جلسه بعد جزو دستور بشود بنابراین مخالفت به نظر بنده هیچ موردى ندارد و مانع نظر آقاى اردلان هم نیست که اشکالى داشته باشد و خواهش می‌کنم موافقت بفرمایید که ما این یک رأى را بدهیم که طبق و توزیع بشود و اگر مجلس موافقت کرد و بودجه جزو دستور شد همان جا عوض دو دوازدهم یک دوازدهم رأى می‌دهیم و دولت هم پرداخت می‌کند اما اگر نشد، مثل این جلسات اخیر که مانده، ما نباید کارمند دولت را سرگردان بکنیم براى این که در مجلس توافق نیست که بودجه جزو دستور باشد .

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت لایحه دولت که براى چاپ فرستاده شود آقایانى که موافق با فوریت دوازدهم هستند قیام کنند (اکثریت برخاستند) تصویب شد براى چاپ فرستاده می‌شود  3- معرفى آقاى مهندس سمیعى به معاونت وزارت پست و تلگراف‏

رئیس- آقاى وزیر پست و تلگراف فرمایشى دارید؟ بفرمایید .

وزیر پست و تلگراف- به حضور آقایان نمایندگان محترم آقاى مهندس سمیعى را به سمت معاونت وزارت پست و تلگراف معرفى می‌کنم (مبارک است)

4- طرح فوریت لایحه اعتبار دفع ملخ دریایى و تصویب آن‏

رئیس- فوریت لایحه مبارزه با ملخ دریایى

+++

مطرح است که قرائت می‌شود

( به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى:

به طوری که خاطر نمایندگان استحضار دارد هجوم ملخ دریایى آفت مهیبى براى مراتع و مزارع کشور می‌باشد و ایجاب می‌نماید که سریعاً وسایل مبارزه با آفت مذکور فراهم گردد و الا جلوگیرى از آن میسر نبوده و خسارات وارده بسیار و گران تمام خواهد شد و از طرفى چون اعتبار دفع آفات منظوره در بودجه وزارت کشاورزى به قدرى است که حتى وزارت نامبرده به زحمت می‌تواند با استفاده از آن براى دفع آفات جزئى و معمولى توفیق حاصل نماید لذا ماده واحده زیر با قید فوریت پیشنهاد و تقاضاى تصویب آن را دارد .

ماده واحده- براى تهیه وسایل مقدماتى و مبارزه با ملخ دریایى مبلغ 40 میلیون ریال اعتبار تصویب و به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود اعتبار مزبور را از محل درآمد عمومى سال 1329 کشور به تدریجى که مورد تصویب پیدا می‌کند بر طبق درخواست وزارت کشاورزى در اختیار وزارت نامبرده بگذارد .

تبصره- هر مبلغ از اعتبار مزبور در سال آینده مورد مصرف پیدا کند از درآمد عمومى سال مزبور قابل تعهد و پرداخت خواهد بود .

وزیر دارایى- وزیر کشاورزى- نخست وزیر

رئیس- فوریت لایحه مطرح است آقاى مکى‏

مکى- بنده قبل از این که راجع به فوریت لایحه دفع ملخ وارد در استدلال خود شده باشم از مجلس شوراى ملى استدعا مى‌کنم یک دقیقه به عرایض بنده توجه بکنند چون دولت حضور دارد و این مسئله‌اى را که بنده به عرض مجلس شوراى ملى می‌رسانم مورد کمال علاقه مجلس شورای ملى است و باعث تأسف است که چرا این اتفاق افتاده است. این است که مطرح می‌کنم.

امروز دو نفر از کارمندان شرکت نفت که شبیه اسکلت بودند به من مراجعه کردند که شرکت نفت در آبادان اعلان کرد که افراد براى هر مرتبه خونى که بفروشند صد تومان جایزه می‌‌گیرند کسى حاضر نشد بعد شرکت چون افراد مریض هستند خون اینها را باید آزمایش کرد چون یک دسته زیادى از کارگرها را آزمایش می‌کنند براى این که گام خون اینها را ببینند چى بوده بعداً عده‌اى از کارمندان شرکت نفت و کارگران بیچاره را برده‌اند خون‌شان را گرفته‌اند که به لندن بفرستند و دو نفر از اینها که الآن در مجلس حاضر هستند مثل اسکلت آمده‌اند و اینها هم نامه‌هایى است که نوشته‌اند دو مرتبه آب نخاع از آنها گرفته‌اند و 15 مرتبه هم از آنها هر مرتبه مقدار زیادى از شریان آنها خون گرفته‌اند و اینها اسکلت شده‌اند، مریض شده‌اند و در مریضخانه خوابیده‌اند بعداً هم به خدمت‌شان خاتمه داده‌اند و الآن هم در صحن مجلس آمده‌اند. این را خواستم به اطلاع دولت برسانم که جلوى این جنایات و فجایع شرکت نفت را در آبادان بگیرد و خون افراد ایرانى را این طور رایگان به هدر ندهند. شرکت نفت اینها را خون‌شان را گرفته است و این دو نفر هم حاضرند در صحن مجلس اگر دروغ می‌گویند باید تعقیب بشوند و اگر هم راست می‌گویند شرکت نفت باید تعقیب شود و این بایستى به سازمان ملل متفق مراجعه شود و بگویند شرکت نفت با ایرانی‌ها این طور معامله می‌کند (کشاورز‌صدر- سازمان ملل متفق هم زورش به شرکت نفت نمی‌رسد) (حائرى‌زاده- این حرف‌ها چیست آقا؟)

رئیس- راجع به موضوع فوریت بفرمایید .

مکى- اما موضوع فوریت. ما اینجا در بعضى مواقع براى بعضى لوایح یک فوریت‌هایى قائل هستیم که به عقیده بنده این فوریت‌ها این طورى که در متن لایحه فوریتش را متذکر شده‌اند نمی‌کند. وزارت کشاورزى می‌بایستى در این قبیل مواقع براى پیش‌بینى از این قبیل حوادث نظیر هجوم ملخ یا دفع سن یا تولید امراض حیوانى پیش‌بینى‌هایى در اول سال در بودجه‌اش کرده باشد که اگر خداى نخواسته گاو‌میرى شد، آفات نباتى پیدا شد، ملخ دریایى پیدا شد، سن پیدا شد بتواند از آن اعتبارات پیش‌بینى شده خودش فوراً برود شروع بکند و جلوگیرى کند خیلى از کارها فوریت دارد ولى بنده تصور می‌کنم فورى‌تر از رسیدگى به حال این کارمندان بدبختى که توى مریضخانه دارند جان خودشان را براى افراد انگلیسى هدر می‌دهند هیچ چیز نیست. بنده مطمئن هستم که اگر یک هیئت دولت دلسوزى بود فوراً تشکیل جلسه می‌داد و می‌رفت به حال این کارمندان رسیدگى می‌کرد فوراً لایحه مى‌آورد به مجلس که دیگر فجایع شرکت نفت قابل تحمل نیست و فوراً این امتیاز لغو می‌شود. پس کارهاى فورى چیز دیگرى است با این ترتیب بنده تصور می‌کنم که این لایحه را دولت بدون فوریت به مجلس تقدیم بکند و در مجلس هم فورى کمیسیون بودجه رسیدگى بکند و اگر واقعاً مواردى را که دولت تشخیص می‌دهد فوریت دارد فوریتش را کمیسیون تشخیص داد بیاورند آن وقت ما رأى خواهیم داد. بیش‌تر از این هم وقت آقایان را تضییع نمی‌کنم.

رئیس- آقاى رفیع (رفیع- مخالفم) آقاى شوشترى موافقید؟ (شوشترى- موافقم) بفرمایید.

شوشترى- بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم، عیب ما این است، اغلب در ایرانی‌ها این طور است که روز پیش و شب براى نهار ظهرمان فکر نمی‌کنیم. نزدیک ظهر که مى‌شود با هم صحبت می‌کنیم چى بخوریم، همین طور در همه امور، موضوع این فرمایشات آقاى مکى به جاى خودش صحیح است اما سوانح غیر مترقبه و چیزهایى که آنى پیش مى‌آید این را نمی‌توان حتماً جرمى تشخیص داد براى پیش‌بینى کنندگان و یا اشخاص دیگر که به هیچ‌وجه نمی‌توانند داعیه این را داشته باشند که از غیب خبر می‌دهند موضوع ملخ است موضوع زلزله است موضوع هزار چیز است که غیر مترقبه پیش مى‌آید فعلاً اطلاع داردند در سواحل بحر عمان یا در خارج ایران ملخ دریایى مهاجمه‌اى به جنوب ایران می‌کنند و این را تشخیص کردند اطلاع دارند در جاهایى که آمده است مشغول تخم‌ریزى است اگر به سرعت این فکر نشود لایحه با یک فوریت نباید و نگذرانیم به این حرف‌ها که چیزهاى دیگر مقدم است باز ملخ مى‌آید تخمش را می‌ریزد مثل پارسال باید صد هزار صد و پنجاه هزار تن جنس از خارج از کانادا بخریم براى مملکت بیاورند عده‌اى از رعایاى مملکت بیچارگان در جنوب ایران که در بدبختى و بیچارگى و فقر و پریشانى گرفتارند از بین بروند بنابراین عقیده بنده این است که جناب آقاى مکى و عموم نمایندگان محترم موافقت بفرمایند اقدامات اساسى و صحیحى که دولت می‌کند به او فوراً رأى بدهیم که بروند مشغول عمل بشوند که خداى ناخواسته بعد براى ما ندامت و پشیمانى حاصل نشود .

رئیس- آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى- پیش‌آمدهایى در مملکت می‌شود که به هیچ‌وجه قابل پیش‌بینى نیست مثل سیل مثل سرمازدگى یک آفاتى که اصولاً از آفات عادى نیست مثلاً ما معمولاً می‌دانیم که در دشت مغان در آنجا ملخ مراکشى هست یا این که یک ملخ‌هاى بومى هست که ما مو‌ظف به مبارزه هستیم و در حدود اعتباراتى که در بودجه داریم یا این آفات مبارزه مى‌کنیم با نهایت تأسف بودجه‌هاى وزارت کشاورزى هم براى این که با کلیه آفات حیوانى و نباتى مبارزه بکند کافى نیست و ما هر موقعى که بودجه را تنظیم مى‌کنیم پیش‌بینى مى‌کنیم ولى البته مخارجى را که وزارت کشاورزى مى‌تواند بکند و بودجه‌اى که به وزارت کشاوزرى داده می‌شود تابع درآمد مملکت است اگر درآمد مملکت زیاد بود که به وزارت کشاورزى اعتبارى می‌دهند که تمام این کارها را بکند و اگر نبود یک قسمت این کارها را نمی‌تواند بکند مثلاً در حدود چهل میلیون گاو و گوسفند که ما داریم ما اگر کار صحیح قرار بشود بکنیم ما نباید تمام آنها را واکسن بزنیم شاربن هست آبله هست تب برفکى هست اینها را تمام را ما باید مبارزه بکنیم ولى مملکت بودجه و اعتبارى که تمام این کارها بشود به ما نمی‌دهد اینها ارقامى‌که پیش‌بینى می‌شد سال گذشته بنده همان موقع در هیئت دولت وقت هم این موضوع را تذکر دادم و اعتبارى در بودجه سال گذشته به اختیار وزارت کشاورزى گذاشته نشد خوشبختانه سال گذشته هم ملخى که به سواحل جنوب آمد کم بود ولى امسال ملخ آمده و البته اگر با این ملخ مبارزه نشود یک خطر بزرگى براى خوار و بار مملکت خواهد بود این هیچ قابل پیش‌بینى هم نبوده است جزو کارهاى عادى نیست ملخ دریایى هر چند سال یک مرتبه می‌آید الآن در لار در تمام سواحل جنوب آمده و چون ملخ در حال پرواز است قابل مبارزه نیست این ملخ‌ها تخم خواهند ریخت ما مأمورین دیده‌بان و نقشه‌بردارى داریم جاهایی که اینها تخم می‌ریزند که ملخ بیرون می‌آید آنها را اطلاع پیدا می‌کنیم و از حالا بایستى پنج و شش هزار تن آرد و سبوس به مراکز حمل کنیم و بخریم و وسایل حمل و نقل داشته باشیم اینها را باید مبارزه بکنیم و تا چند ماه هم طول خواهد کشید منظور این است که خطر خیلى مهمى است و بنده خیلى متشکر می‌شوم که آقایان تصویب بفرمایند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت لایحه ملخ آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده زیادى برخاستند) تصویب شد براى چاپ فرستاده می‌شود .

5- طرح فوریت لایحه استخدام 15 نفر معلم خارجى براى دانشکده‌هاى پزشکى شهرستان‌ها و تصویب آن

رئیس- فوریت لایحه استخدام معلمین مطرح است.

+++

وزیر دارایى- یک لایحه دیگر هم هست با یک فوریت.

رئیس- آن هم مطرح می‌شود حالا لایحه فرهنگ قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) مجلس شورای ملى به طوری که استحضار دارند در سال گذشته به موجب قانون تأسیس دانشگاه در شهرستان‌ها مصوب مجلس شورای ملى دانشکده پزشکى در مشهد و شیراز تأسیس گردید در سال جارى نیز دانشکده پزشکى در اصفهان تأسیس شد ولى متأسفانه در ضمن عمل وزارت فرهنگ از لحاظ معلمین واجد شرایط براى دانشکده‌هاى مزبور در مضیقه شدید قرار گرفت به طوری که در سال جارى با این وضع تأسیس کلاس‌هاى دوم دانشکده‌هاى شیراز و مشهد متعسر است و از طرفى چون براى تحکیم بنیان دانشکده‌هاى نوبنیاد احتیاج شدید به معلمین عالی‌مقام می‌باشد لذا با تجربه‌هایى که از استخدام پنج نفر استاد خارجى براى تدریس در دانشکده تبریز دارد طبق قسمت اخیر تبصره 1 قانون تأسیس دانشکده در شهرستان‌ها وزارت فرهنگ در نظر گرفت براى تدریس در دانشکده‌هاى شیراز و مشهد و اصفهان 15 نفر معلم خارجى استخدام نماید بنابراین طرح قانونى آن را ذیل یک ماده و سه تبصره تقدیم و با قید یک فوریت تقاضاى تصویب آن را دارد.

ماده واحده- به وزارت فرهنگ اجازه داده می‌شود براى تدریس در دانشکده‌هاى پزشکى شهرستان‌هاى مشهد، شیراز، اصفهان 15 نفر استاد متخصص که صلاحیت آنان از هر حیث محرز باشد از خارجه براى مدت سه سال استخدام نماید.

تبصره 1- حداکثر حقوق هر یک از معلمین مزبور نباید از سى هزار ریال که نصف آن بارز قابل پرداخت است تجاوز نماید.

تبصره 2- وزارت فرهنگ مجاز است سایر شرایط استخدام معلمین مزبور را بر طبق قانون استخدام اتباع خارجه مصوب 3 عقرب 1301 و سایر قوانین مربوطه تعیین و قرارداد آنان امضا نماید.

تبصره 3- هزینه سفر معلمین و خانواده آنان از محل صرفه‌جویى شش ماهه اول سال جارى حقوق آنان قابل پرداخت خواهد بود. این قانون از تاریخ تصویب قابل اجرا است.

نخست وزیر- وزیر دارایى- وزیر فرهنگ.

رئیس- آقاى نورالدین امامى‏

نورالدین امامى- موافقم‏

رئیس- آقاى کشاورز‌صدر

کشاورز‌صدر- مخالفم‏

رئیس- بفرمایید

کشاورز‌صدر- بنده اگر با فوریت این لایحه مخالفم نه از جهت این است که ضرورت ندارد که این کار انجام شود ولى بایستى کار همیشه متعادل و به نسبت باشد ما با جناب آقاى وزیر فرهنگ صحبت کردیم در تمام غرب که شاید بیش از سه میلیون نفر جمعیت دارد خود جناب آقاى نخست وزیر هم اطلاع دارند و منکر تأسیس دانشکده کشاورزى و طب نشد آقایان من علت مخالفتم این بود که خواستم استدعا کنم که جناب آقاى وزیر فرهنگ جناب آقاى نخست وزیر هم تشریف دارند با موافقتى که قبلاً فرمودند موضوع دانشکده طب و کشاورزى غرب را هم که مراکزش از همه جا مناسب‌تر است ظاهراً به نظر می‌آید همدان یا کرمانشاه باشد این را هم موافقت بکنند که فردا لازم نباشد که لایحه دیگرى بیاید براى این کار همه موافقند جناب آقاى صدر‌زاده بنده هم موافقم و تقاضا می‌کنم که این موضوع کشاورزى و پزشکى غرب را هم در اینجا بگنجانند آن وقت بنده و همه رفقایمان رأى می‌دهیم اگر غیر از این باشد آن وقت شاید آقایان بگویند که حق بود این کار بشود شاید اکثر آقایان رأى بدهند و بنده هم مخالفتم را پس می‌گیرم .‏

محمد‌على مسعودى- پیشنهاد بفرمایید .

کشاورز‌صدر- موضوع پیشنهاد نیست خودشان باید بگنجانند .

رئیس- آقاى نورالدین امامى‏ .

نورالدین امامى- عرض کنم بزرگ‌ترین قدمى‌که در مملکت برداشته می‌شود تشکیل دانشکده‌هاى پزشکى است با این نداشتن پزشک در مملکت که ما شب و روز به وزارت بهداشت فشار می‌آوریم یکى از قدم‌هاى بزرگ دولت همین است و آقاى کشاورز‌صدر هم فرمودند که ایشان نظرشان تشکیل دانشکده پزشکى در قسمت دیگر است و الا مخالفتى با این لایحه ندارند و به علاوه آمدن این آقایان اطبا به ایران در این محل‌هاى خارج از مرکز مفید است و خدمات بزرگ و قدم‌هاى بزرگى برمی‌دارند همین طور که دانشکده پزشکى تبریز از وجود این چند نفر خارجى هم استفاده کرده و در بعضى از شهرها مثل شهر تبریز تصادفاً شهر تبریز هم در قسمت پزشکى‌اش خیلى خوب است برخلاف سایر نقاط آذربایجان ولى در سایر قسمت‌هاى دیگر مثل اصفهان و شیراز تصور نمی‌کنم که پزشکیش این قدر تکمیل باشد این است که استدعا می‌کنم آقایان امروز براى مرتبه اول دیگر اکثریت و اقلیت نباشد با قدم‌هاى بزرگ براى این خدمت فرهنگى بزرگ رأى بدهیم براى سال‌ها بعد هم انشاء‌الله در شهرهاى درجه سوم و چهارم هم دانشکده پزشکى تشکیل بشود که ده پانزده سال بعد از این ما از قسمت طبیب راحت باشیم و آسوده‏

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ- بنده تصور می‌کنم که احتیاج مملکت به دانشکده پزشکى و طب مورد اشکال هیچ کس نباشد منتها بعضى از آقایان نظرشان این است که در قسمت دیگرى هم دانشکده تأسیس شود براى تأسیس دانشکده پزشگى یک وسایل و لابراتوار و اینها لازم است آن هم مورد تصدیق خود آقاى کشاورز‌صدر هست البته براى غرب هم وزارت فرهنگ با کمال میل حاضر است که براى تأسیس دانشکده اقدام بکند به یک شرط که پریروز هم خدمت جناب آقاى نخست وزیر عرض می‌کردم که اولاً از نمایندگان محترم غرب تقاضا بشود که ابتدا وسایلش جایش و محلش را تعیین بفرمایند و مقدمات این کار تا اول سال فراهم بشود البته در اول سال ما با کمال میل حاضریم و کارى می‌کنیم اما از نظر مدرسه کشاورزى دانش‌سراى کشاورزى ...

قبادیان- راجع به دانشکده سه سال است قول داده‌اند.

وزیر فرهنگ- راجع به دانشکده کشاورزى هم بنده تصور می‌کنم نظر محترم‌شان مقصود دانش‌سراى کشاورزى است براى این که دانشکده کشاورزى فقط یکى در تهران است و تأسیساتى که ما امسال کردیم در برنامه وزارت فرهنگ عرض کنم از نظر برنامه فرهنگ هم ما بایستى که دانش‌سراى کشاورزى را تهیه بکنیم منتها در امسال چون عجله بود در جاهایی که ما محل داشتیم پنج تا تأسیس کردیم براى سال‌هاى آتیه هم از جناب آقاى کشاورز‌صدر استدعا می‌کنم که وسایلش را فراهم بفرمایند انشاء‌الله با کمال میل سال آتیه وزارت فرهنگ تأسیس خواهد کرد عرض کردم سال آتیه جزو برنامه ما است راجع به دانشکده پزشکى هم همان طور که خدمت جناب آقاى نخست وزیر عرض کردم محلش را معین بفرمایید جایش را لااقل این مقدماتش فراهم بشود سال آتیه اقدام می‌شود راجع به این قانون هم بنده تصور نمى‌کنم که هیچ کدام از آقایان مخالف باشند براى این که اولاً بودجه این کار تصویب شده کمیسیون بودجه، بودجه را تصویب کرده و شرحى هم نوشته‌ایم و اشخاصى هم در نظر گرفته شده است منتها براى استخدام‌شان قانون لازم دارد استدعا می‌کنم که این قانون را مقدم بکنند که دانشکده‌ها و دبیرستان‌ها بدون معلم مانده است.

6- تقدیم سه فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ- ضمناً هم استفاده می‌کنم سه لایحه دیگر هم دنبال این پنج لایحه‌ای که تقدیم کردم با قید یک فوریت تقدیم مجلس می‌شود یکى راجع به رتبه‌هاى آموزگارى است یکى‏

رئیس- لطف کنید بعد قرائت می‌شود.

کشاورز‌صدر- من پس گرفتم مخالفتم را

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت لایحه آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (عده زیادى برخاستند) تصویب شد.

7- فوریت لایحه ملى نمودن دبیرستان‌ها

رئیس- فوریت لایحه دیگر وزارت فرهنگ مطرح است. قرائت می‌شود.

( به شرح ذیل خوانده شد)

مجلس شوراى ملى- چون در اثر تصویب قانون تعلیمات اجبارى و اختصاص مبلغى همه ساله از بودجه کل کشور به توسعه تعلیمات ابتدایى در کلیه نقاط کشور مدارس ابتدایى تأسیس و متدرجاً کلاس‌هاى آنها را تکمیل می‌نماید و علاوه بر این هر ساله به علت افزایش یافتن فارغ‌التحصیل‌هاى ابتدایى از اکثر نقاط کشور تقاضاى تأسیس دبیرستان می‌شود و براى وزارت فرهنگ تهیه دبیر و لابراتوار و نقشه و فیلم و سایر وسایل تحصیلى و ساختمان لازم متناسب افزایشى که در بودجه آن هر ساله منظور می‌گردد به هیچ‌وجه مقدور نیست بنابراین توسعه تعلیمات متوسطه چنان که شایسته است امکان زیر نخواهد بود از طرف دیگر با تجربیاتى که در سنوات اخیر وزارت فرهنگ حاصل نموده اطمینان دارد هرگاه کلیه مدارس متوسطه متدرجاً به صورت ملى درآید نتایج مطلوب‌ترى به دست آورده و از صرفه‌جویى‌هایی که در بودجه حاصل می‌شود به بسط و توسعه تعلیمات اجبارى کمک شایانى خواهد نمود بنابراین ماده واحده ذیل را پیشنهاد و باقید فوریت تقاضاى تصویب آن را دارد

ماده واحده: وزارت فرهنگ می‌تواند هر یک از

+++

دبیرستان‌هاى پایتخت و شهرستان‌ها را که صلاح بداند به طور مؤسسه ملى مانند دبیرستان البرز به تدریج اداره نموده و به این مؤسسات مساعدت مالى نماید این قانون از تاریخ تصویب قابل اجرا است.

وزیر فرهنگ- وزیر دارایى- نخست وزیر

رئیس- آقاى رضوى موافقید؟

رضوى- بلى.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى.

محمد‌على مسعودى- این بهترین لایحه دولت است.

ملک‌مدنى- بنده می‌خواستم یک تذکرى به جناب آقاى وزیر فرهنگ در این موضوع داده باشم مخالف نبودم ولى قصدم این بود عرض کنم که این اقدامى را که جنابعالى شروع کرده‌اید اقدام مفیدى است ولى یک دقت و توجهى هم باید بشود که به تدریج این دستگاه فرهنگى ما یک دستگاهى باشد که مطابق مصالح و منافع مملکت و مطابق رسومى‌که در کشور ما و در قانون اساسى ما پیش‌بینى شده است این مراعات‌ها باید بشود گرچه خود جنابعالى اتفاقاً توجه دارید به این مطالب و از روزی که وزیر فرهنگ شدید همه متوجه هستند که وظایفتان را به خوبى انجام داده‌اید (صحیح است) و مورد قبول همه هم هستید (صحیح است) حقتان هم این است به جهت این که انتظار همه این است که مثل جنابعالى وقتى که وزیر فرهنگ می‌شوید با این سوابق و تحصیلاتى و همه جدیتى که عرض می‌کنم در شما هست اگر ما کار فرهنگیمان جناب آقاى دکتر جزایرى درست شد همه کارمان درست است آقا مثل همه جاى دنیا ولى اگر خداى نکرده دستگاه فرهنگى ما یک دستگاهى شد که یک قدرى منحرف شد آن وقت به مشکلات بزرگى مملکت مواجه می‌شود بنده نمی‌خواهم بیش‌تر از این عرض بکنم زیرا می‌دانم خود جنابعالى توجه به این مسائل دارید این کارى که می‌خواهید بکنید که دبیرستان‌ها به طور آزاد اداره بشود و یک کمکى بکنند به تعلیمات ابتدایى باید نظارت و کنترل خودمان درش باشد که تدریجاً اینها یک کانون فسادى نشود ما می‌خواهیم که شاگردهاى مدارسمان و دانشجویانمان آموزگارانمان مردمانى باشند که به وطن و کشور و دین‌شان علاقه داشته باشند (صحیح است) ما می‌خواهیم یک همچو فرهنگى داشته باشیم و امیدواریم در سایه دقت و توجهات جنابعالى این منظور ما تأمین بشود.

شوشترى- ایمان و عفت‏ .

رئیس- آقاى رضوى‏ .

رضوى- یکى از قدم‌هاى خوبی که وزارت فرهنگ می‌خواهد بردارد و اقدام کند همین موضوع اقدامى است که در این طرح پیشنهادى ذکر شده و بنا هست به این که بعضى از دبیرستان‌ها را هم طورى قرار بدهند که بتوانند شبانه‌روزى بشوند و شاگردها بتوانند از نواحى دورى بیایند و اشکالات‌شان مرتفع شده باشد البته کراراً عرض شده که استعداد مردمان کوهستانى و نواحى اطراف دهات این مملکت بسیار زیاد است و غالباً به واسطه نداشتن وسیله آنها استعدادهای‌شان ضایع می‌شود و در نتیجه فقط می‌توانند یک دهقان خوبى بشوند آن هم در جاهایی که وسیله داشته باشند اما اگر بنا شد وسیله در اختیارشان گذارده شود آن وقت افرادى که می‌توانند پرورش پیدا بکنند و استعدادشان به معرض ظهور گذاشته شود و رجالى براى کشور بشوند بیش‌تر اهمیت دارد البته همین موضوع را به این زودی‌ها فکر نمی‌کنم وزارت فرهنگ بتواند در همه جا شروع بکند و اقدام بکند ولى به طور کلى در مراکزى که نسبت به سایر شهرستان‌ها نسبت به شهرهاى کوچک جنبه مرکزیت داشته باشند این عمل بسیار ضرورى است زیرا ما در نقاطى که دبستان داریم طبعاً شاگردها می‌آیند به یک مراکز و شهرهاى نزدیک و در آنجا تعلیمات دبیرستانی‌شان را انجام می‌دهند و الآن به واسطه این که جا نیست و مکان نیست منزل ندارد و وسیله ندارند یا نمى‌آیند یا اگر می‌آیند با منتهاى بدبختى و بیچارگى می‌گذرانند که غالباً یا بیمار می‌شوند یا ناراحت می‌شوند یا بى‌وسیله مجبور می‌شوند که نیمه راهه کارشان را ول بکنند و بروند و این بهترین راهى است که اگر ما را می‌خواهند امیدوار کنند وسیله فرهنگى آنها را فراهم کنند و اما بسیار توجه خوبى و تذکر خوبى دادند جناب آقاى ملک و آن این است که تنها عیب دبستان‌هاى شبانه‌روزى این است که حالا در یک دبیرستان و دبستان و حتى دانشکده روزانه البته به مناسبت این که یک ساعاتى از روز بیش‌تر شاگردها در آنجا نیستند اگر بنا شد که تلقین‌هایى یک تشویق‌هایى یک تبلیغاهایى در آنجا انجام بگیرد که منافات با دین و ملیت و امثال اینها باشد البته اینها خطر دارد زحمت دارد اما نه آن قدر که در یک محیط شبانه‌روزى این کار شروع شود متأسفانه در دانش‌سراها و در مدارسى که تا کنون شبانه‌روزى بوده البته وزارت فرهنگ در سابق ایام توجه کافى به این موضوع نداشت و مکرر شکایتى در این خصوص از حیث تربیت اخلاقى و به خصوص دینى مدیران و اینها می‌آمدند و می‌کردند که غالباً مورد ابتلا واقع می‌شد و در خود شیراز بنده خودم مکرر شاهد بودم و این مطلب را به یک شکلى توانستیم جرح و تعدیل کنیم بنده معتقدم که وزارت فرهنگ اگر می‌خواهد این اقدام را بکند همچنانی که نسبت به مؤسساتى که فعلاً موجود است بایستى یک دقت بش‌ترى بشود در نظر داشته باشند که این مدیران و سرپرست‌هاى شبانه‌روزى از اشخاصى باشند که طرف اطمینان کامل از حیث اخلاق و دین و کشور‌پرستى باشند نسب به این مدارس و این دبیرستان‌ها که بعداً می‌خواهید اقدام بکنید بدون شک و به طور قطع یک شرایط دینى و اخلاقى گذاشته بشود که اساساً هر کس نتواند وارد بشود زیرا اگر بنا شد با تحقیقاتى که شده است و توجهاتى که بوده است واقعاً در مدارسمان کارى نکنیم که شاگردها از حیث اخلاق و دین به خصوص دین اینها یک تربیت خوبى پیدا بکنند محیط‌هاى خارج آنها را ممکن است به یک وضعیت خیلى بد آشفته‌اى در بیاورد از این جهت بنده هم می‌خواستم توجه وزارت فرهنگ را جلب کنم که افرادى که سرپرست و مدیر این دبستان‌ها هستند باید ضمناً از بزرگ‌ترین اشخاص متدین و میهن‌دوست و با اخلاق باشند (شو‌شترى- و معلم) البته معلمین‌شان هم همین طور.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید.

وزیر فرهنگ- بدون تعارف بنده از این تذکراتى که آقایان محترم می‌دهند فوق‌العاده متشکرم براى این که همین تذکرات است که بنده را از نظر عمل و برنامه‌اى را که در وزارت فرهنگ دارم تقویت می‌کند و اجازه می‌دهد که بهتر و بیش‌تر و سریع‌تر برنامه را عملى بکنم صریحاً عرض می‌کنم که از بدو ورود به وزارت فرهنگ و با مذاکراتى که با جناب آقاى نخست وزیر و هیئت دولت شد و همه موافق بودند و دستور اجراى آن را دادند دو چیز را شعار اولیه خودمان قرار دادیم براى این که فرهنگ مورد علاقه عموم طبقات است و از تمام طبقات فرزندانى که در حقیقت فرزندان خود ما هستند در مؤسسات فرهنگى هستند بنابراین در درجه اول شعار ما این است که فرهنگ خارج از سیاست است خارج از تبلیغات سیاسى است و از افراد فرهنگى خواه مدیر خواه معلم خواه شاگرد خواه رئیس اداره هیچ گونه تبلیغات سیاسى در مدارس ندارد (احسنت) فرهنگ ما فوق سیاست است و بایستى وظیفه اصلى خودشان را آقایان فرهنگی‌ها که تعلیم و تربیت ابنا وطن است تعقیب بکنند و وقت خودشان را مشغول این کار بکنند از طرف دیگر فرهنگى‌هاى ما موظفند که شاگرد را علاوه از نظر تعلیم از حیث تربیت نیز تحت مراقبت قرار بدهند و سعى کنند که این بچه‌ها با اخلاق و با ایمان و با دین بار بیایند و تربیت بشوند این وظیفه اصلى فرهنگی‌ها است و به همین جهت طبق قانون اساسى اشخاصى را که قانون اساسى از نظر دین و دیانت نشناخته است بر طبق تقاضاى مردم و تصویب هیئت دولت ما از کار آموزگارى و دبیرى برکنار کردیم و با این ترتیب من تصور می‌کنم نظرى را که آقایان در نظر دارند امیدوارم که کاملاً به موقع اجرا گذاشته شود البته در اجراى این موارد مشکلاتى هست که امیدوارم با توجه و با پیشرفت و با یک قدرى پشتکار این مشکلات از بین برود.

امامى‌اهرى- اخطار قانونى دارم .‏

رئیس- مطابق چه ماده‌اى؟

امامى‌اهرى- مطابق اصل 46 قانون اساسى اینجا قید می‌کند امورى که در سنا یا از طرف هیئت وزرا عنوان شده اول باید در مجلس سنا مطرح شود با در نظر گرفتن این که مجلس شورای ملى کارهاى زیادى دارد و مخصوصاً وظیفه خصوصى مجلس عبارت از رسیدگى به امر بودجه است که کارهاى مالى است و با در نظر گرفتن این که مجلس سنا کارش کم‌تر است و یک فلسفه‌اى هم این موضوع دارد که قانون اساسى معین کرده که اگر موضوعى از طرف مجلس سنا یا از طرف هیئت وزرا طرح شد بدواً آنجا رسیدگى بشود بنابراین بنده پیشنهاد می‌کنم و عقیده دارم که دولت اول لوایحش را به مجلس سنا تقدیم کند که قانون اساسى هم عمل شده باشد .

رئیس- اولاً اخطار مطابق آئین‌نامه است در آئین‌نامه نوشته شده است که اگر از آئین‌نامه تخلفى بشود نه قانون اساسى (امامى‌اهرى- قانون اساسى مقدم‌تر است.) قانون اساسى یکى‌اش همین انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى است که آقایان مخالفند (محمد‌على مسعودى- همه مخالف نیستند) چرا اغلب مخالفند وقتى می‌گویند داد و فریاد بلند می‌شود این آئین‌نامه که دست بنده است ممکن است قرائت شود صراحت دارد که هر وقت یک نماینده‌اى دید از آئین‌نامه تخلف شده می‌تواند تذکر بدهد و در قسمت اصل قانون اساسى هم دولت مکلف است لوایحش را به مجلس شورای ملى بدهد (صحیح است)

کشاورز‌صدر- آقا جواب اخطار را اجازه

+++

بفرمایید دو کلمه بنده عرض کنم .‏

رئیس- به شما مربوط نیست‏ .

کشاورز‌صدر- آقا چطور به بنده مربوط نیست شما و ما مثل هم هستیم شما آنجا نشسته‌اید و من اینجا

رئیس- شما یک اخطار دیگر بکنید و صحبت بفرمایید الآن سه ربع است از وقت گذشته براى یک رأى گرفتن 20 دفعه باید آدم بفرستیم آقایان بیایند. ماده 76 قرائت می‌شود (ماده 76 به شرح زیر قرائت شد) هر یک از نمایندگان در صورتی که تخلف در اجراى آئین‌نامه مجلس مشاهده نماید حق دارد مورد تخلف را با استناد به ماده مربوطه در همان جلسه به وجه اختصار و بدون خروج از موضوع اخطار کند و درصورتی که از موضوع خارج شود مورد اخطار واقع می‌شود و در صورت ادامه بیانات خارج از موضوع حق نطق او در آن جلسه سلب خواهد شد.

دکتر بقایى- اخطار قانونى هم قطعاً یک ماده دارد.

امامى‌اهرى- مطابق قانون اساسى هم مى‌توانند اخطار بکنند.

رئیس- این سابقه ندارد که مطابق قانون اساسى اخطار بکنند روزى صد جایش را نقض می‌کنند انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى حق اولیه مردم است باید داد دست‌شان آقایان نمی‌گذارند اجرا بشود

کشاورز صدر- هى می‌گویند سنا، سنا عصر اتم که سنا ندارد .

مکى- جناب آقاى رئیس اگر عده نیست ما برویم کمیسیون نفت را تشکیل بدهیم .‏

آزاد- سؤالات کجا است جلسه را امروز براى سؤالات تشکیل داده‌اید این چیزها که مطرح شد سؤالات نبود .

عامرى- اینجا اشتباهى شده منظور قانون اساسى هم این نیست.

رئیس- معلوم شد آقایان نمى‌آیند آقایانی که نمى‌آیند امروز مشمول جریمه‌اند باید چند تا رأى گرفته شود و فوریت مطرح است رأى می‌خواهد (یکى از نمایندگان- سؤالات را مطرح کنید)

محمد‌على مسعودى- آقا 20 روز است دولت می‌آید و می‌رود وظیفه‌مان را انجام نداده‌ایم دولت را ما معطل کرده‌ایم مجلس کار دولت را مختل کرده است باید ما بیاییم و بنشینیم این لوایح دولت را رأى بدهیم .‏

حادقى- امروز که مسئله تصفیه نبود .

کشاورز‌صدر- صورت بنویسید و جریمه بکنید.

محمد‌على مسعودى- مجلس کار دولت را مختل کرده آن وقت هم می‌گوییم نکرده پنج دقیقه نمی‌خواهیم بنشینیم سر جایمان و آن وقت هم هى به دولت اعتراض می‌کنیم .‏

مکى- طرفدارهاى خود دولت نمى‌آیند .

محمد‌على مسعودى- البته شما که نشسته‌اید به شما کسى اعتراضى نمی‌کند .

8- سؤال آقاى صفایى از آقاى وزیر دارایى راجع به وام از بانک صادرات و واردات و جواب آن‏

رئیس- آقاى صفایى سؤالى دارید بفرمایید .

محمد‌على مسعودى- آقا بنده سؤالى از آقاى وزیر فرهنگ کرده بودم فرمودید سؤال بنده مقدم است‏ .

رئیس- آن دفعه تشریف نداشتید .

محمد‌على مسعودى- آقاى وزیر فرهنگ تشریف نداشتند بنده بودم .‏

رئیس- بسیار خوب بعد از ایشان بفرمایید .

شوشترى- آن دو سؤال بنده از تمام سؤالات مقدم‌تر بود .

رئیس- ممکن است خیلى مهم باشد ولى یک صورتى است اینجا و به قید تاریخ تنظیم شده مطابق این صورت سؤال مى‌شود .

صفایى- موضوع سؤال بنده در اطراف وام (مکى- سؤال شرعاً حرام است) از بانک بین‌المللى یا بانک صادرات و واردات آمریکا و طرز خرید ماشین‌آلات کشاورزى است اولاً بنده از نماینده‌گان محترم روزنامه اطلاعات و کیهان خواهش می‌کنم که چون موضوع یک قدرى به نظر بنده مهم است توجه فرمایند تا آنجایى که برایشان ممکن است عرایض بنده را مرقوم بدارند زیرا آنچه که گفته می‌شود فعلاً از روى این دو روزنامه است که مردم می‌خوانند و می‌دانند (صفوى- همه روزنامه را می‌خوانند) البته که روزنامه کوشش را هم همه می‌خوانند این طبیعى است چون روزنامه رسمى‌کشور را کسى نمی‌خواند مثل این که محرمانه چاپ می‌شود و ضمناً از جناب آقاى وزیر دارایى قبل از خواندن سؤال خواهش دارم توجه داشته باشند، قوانین همیشه براى حفظ منافع کشور وضع مى‌شود (صحیح است) قانونى که نتوانست منافع کشور را حفظ بکند قانونیت نخواهد داشت (صحیح است) آئین‌نامه و نظامنامه و تصویب‌نامه و همه اینها براى حفظ حقوق ملت و مملکت است اگر ملاحظه شد که در گذشته قانونى به تصویب رسیده که حقوق و منافع مملکت را کاملاً حفظ نمی‌کند مسلماً قانونیت نخواهد داشت و (حاذقى- باید لغو شود قانونیت دارد) البته مقصود بنده هم همین است بنده قبلاً سؤالم را می‌خوانم و بعد توضیحاتى که در این باره دارم عرض مى‌کنم ریاست محترم مجلس شوراى ملى مقرر فرمایند جناب آقاى وزیر دارایى براى جواب پرسش زیر در مجلس شوراى ملى حضور یابند از مذاکراتى که در جلسات مختلف مجلس شوراى ملى به عمل آمده چنین استنباط مى‌گردد که دولت در نظر دارد در ازاى وامى‌ که از بانک صادرات و واردات دریافت می‌دارد ماشین‌هاى کشاورزى از کارخانه‌جات آمریکا خریدارى نماید در صورتى که ماده 39 قانون محاسبات عمومى مصوبه اسفند ماه 1312 مقرر می‌دارد قراردادها و معاملات دولتى اعم از خرید یا فروش یا اجرت کار و یا اجاره و مقاطعه باید پس از مزایده یا مناقصه صورت پذیرد بنابراین و با توجه به این موضوع در مواردى که از کالاهاى انحصارى نیست که قانون خاص داشته باشد نمی‌تواند هیچ گونه خریدى را بدون اعلان مناقصه به عمل آورد از این جهت تقاضا دارد معلوم دارند دولت به چه نحو با چه قراردادى مبلغ وامى‌ که از بانک صادرات و واردات دریافت می‌دارد ماشین‌هاى کشاورزى از کارخانه‌جات آمریکا خریدارى مى‌نماید و به چه شکل این خرید را منطبق با مقررات و ماده 39 قانون محاسبات عمومى می‌نماید در هر حال از کجا می‌توان اطمینان پیدا نمود که کمپانى‌هاى آمریکایى به نرخ عادلانه ماشین‌هاى مورد نیاز را به ما خواهند فروخت به خصوص که این نوع کالاها قیمت ثابت بین‌المللى ندارند قبل از آن که یک توضیح مختصرى در اطراف این قسمت عرض کنم اصولاً باید عرض کنم که وام مطلقاً مطابق اصل 25 قانون اساسى بدون تصویب مجلس شوراى ملى ممکن نیست (صحیح است) اصل 25 قانون اساسى مقرر می‌دارد استقراض (یکى از نمایندگان- در قانون برنامه هست) به آن قانون هم می‌رسیم استقراض دولتى به هر عنوان که باشد خواه از داخله خواه از خارجه با اطلاع و تصویب مجلس شورای ملى خواهد شد اولاً هیچ قانونى نمی‌تواند مخالف قانون اساسى وضع شود و مورد استفاده واقع گردد (صحیح است) و اگر فرضاً قانونى داشته باشیم که این توهم درش برود آن قانون قابل عمل نیست نه قانون اساسى به علاوه در قانونی که براى اختیارات سازمان برنامه گذشته است ماده‌ای که دال بر این باشد که دولت بتواند از دولت خارجى بدون تصویب مجلس قرض بکند وجود ندارد (صحیح است) فقط ماده 6 هست که تصریح می‌کند باید قرض با تصویب باشد که بنده عیناً می‌خوانم و ملاحظه بفرمایید ماده 6 از قانون سازمان برنامه مى‌نویسد، براى تکمیل وجوهى که به جهت اجراى برنامه ضرورت دارد دولت مجاز است در صورتى که در اول هر سال نتواند آن مبالغ را از وجوهى که در اختیار خود خواهد داشت تأمین نماید به این طرز تأمین کند اولاً تا میزان چهار هزار و پانصد میلیون ریال در مدت هفت سال با بهره صدى 2 در سال از بانک ملى ایران استقراض نماید پس در این قسمت اجازه صریح به استقراض داده است و متوجه بوده‌اند که قانون اساسى بایستى رعایت شود و اجازه داده شد به سازمان.

ثانیاً با بانک بین‌المللى توسعه و ترمیم داخل مذاکره شود به منظور این که براى انجام عملیاتى که مستقیماً مولد درآمد باشد حداکثر 250 ملیون دلار به اقساط و شرایطى که مورد موافقت طرفین باشد دریافت دارد لیکن قطعیت هر قراردادی که در این باب تنظیم می‌شود موکول به تصویب مجلس شوراى ملى خواهد بود (صحیح است) پس این قانون اجازه مذاکره را داده است نه اجازه استقراض (حائرى‌زاده- آن هم با بانک به خصوص نه با هر بانک) آن هم با بانک بین‌المللى توسعه و ترمیم نه بانک صادرات و واردات چون بانک صادرات و واردات یک خصوصیتى دارد که حسابش با بانک بین‌المللى فرق می‌کند (صحیح است) بانک بین‌المللى با دولت خاصى طرف نیست (صحیح است) توهم تحت تأثیر سیاسى واقع شدن کم‌تر می‌رود برخلاف بانک صادرات و واردات که آن اختصاص به آمریکا دارد و حساب‌هایش فرق دارد با بانک بین‌المللى پس بنابراین در قانون سازمان برنامه هم به دولت اختیار مطلق داده نشده است که قرض کند قرض هم اگر داده می‌شد اگر یک جمله مبهمى هم می‌بود نمی‌توانست این جمله مبهم و این قانونی که روشن نیست معارضه با قانون اساسى بکند (صحیح است) و فرضاً تا این تاریخ دولت متوجه این موضوع نبوده و اعمالی که انجام شده است ما با حسن نیت تلقى کنیم از این تاریخ که توجه پیدا کرده‌اند

+++

که قانون اساسى منع می‌کند هر قرضه خارجى را به نظر بنده دنبال آن را گرفتن بدون کسب نظر کردن از مجلس صحیح نیست بنابراین به عقیده بنده اقدام در این قسمت بدون اجازه مجلس شوراى ملى مخالف اصل قانون اساسى است و صحیح نیست فرض کنیم که این قرض ممکن بشود سؤال بنده پیش می‌آید و آن این که این امر مناقصه لازم دارد قانون محاسبات عمومى به عللى که بر همه ما معلوم است شرط کرده است که هر گونه خریدى بایستى با مناقصه باشد و این قانون براى این است که کسى شبهه نکند که معامله‌اى به ضرر دولت واقع شده است ماده 39 را که به عرض آقایان رساندم تصریح دارد به این که بایستى کلیه خریدها با مناقصه به عمل بیاید در موضوع خرید ماشین‌آلات به عقیده بنده بایستى علاوه بر این که رعایت این قانون بشود و ماده 10 قانون برنامه منافاتى با این ندارد که عرض کردم اگر هم منافات داشته باشد آقایان و دولت باید رعایت مصالح کشور را بکنند اصولاً صحیح نمی‌دانم بنده 250 میلیون دلار ماشین‌آلات کشاورزى براى ایران بدون سنجش خریده بشود براى چه؟ براى این که اولاً مناطق ایران مختلف است در هر منطقه‌اى یک نوع ماشین کشاورزى لازم است مسلماً نقطه مازندران ماشین‌آلاتى که احتیاج دارد با مناطق کوهستانى تفاوت دارد و بنده نمی‌دانم وزارت کشاورزى این دقت را کرده که این ماشین‌آلاتى که می‌خواهند در حدود 18 میلیون یا 25 میلیون بخرد چه نوع ماشین می‌خواهد این ماشین‌ها به درد کجا مى‌خورد این محاسبه چطور انجام شده است کدام متخصصین رسیدگى کرده‌اند که ما چه نوع ماشین احتیاج داریم ممکن است یک مرتبه هزار یا دو هزار تراکتور وارد بشود در ایران که اصلاً انبار نگهداریش را نخواهیم داشت (اردلان- همان گاو‌آهن کافى است) و در ثانى ماشین‌آلات راننده لازم دارد بنده الآن اطلاع دارم در مازندران براى نبودن راننده تراکتور در صورتی که در مازندران سه تا یا ده تا تراکتور بیش‌تر نیست معطل هستند به علاوه در مملکت کارخانه تعمیر نداریم یک تراکتور که خراب بشود نه وسایل تعمیرش در دست ما هست نه راننده نه رعایت این شده که این ماشین‌آلات متناسب با زمان و مکان باشد بنابراین چرا ما دل خوش بکنیم که مى‌خواهیم 18 میلیون دلار ماشین‌آلات از آمریکا بخریم براى این که تغییر در وضع کشاورزی‌مان بدهیم نتیجه این مى‌شود که یک مشت ماشین‌آلات وارد مملکت مى‌شود و گاوهایى هم که داریم شاید به عنوان صادرات و براى تهیه از صادراتى از مملکت خارج بکنند می‌ماند زراعت بدون عوامل از این جهت بنده تقاضا دارم که جناب آقاى وزیر دارایى یا جناب آقاى وزیر کشاورزى هر کدام که مصلحت بدانند سه قسمت را براى ما روشن بکنند اولاً این وام را چگونه تطبیق با اصل 25 قانون اساسى فرموده‌اند و چگونه ممکن است با بودن اصل 25 اقدام به قرض بشود در ثانى این را از لحاظ مزایده و مناقصه چگونه رعایت کرده‌اند فراموش کردم ماده 10 را بخوانم که این است جناب آقاى فروهر فوراً این ماده را بخوانند و بنده عقب افتاده‏

باشم ماده 10 می‌گوید اجراى برنامه از لحاظ امور مالى و محاسباتى و معاملات ارزى و طرز عقد قراردادها تابع آئین‌نامه را بایستى هیئت دولت تصویب کند اولاً این ماده از قانون ابهام دارد این زمان‌دار نیست این صحیح نیست که اصول نباید رعایت بشود یکى از اصول در معاملات مناقصه در خرید است این ماده 10 مبهم است و نظر بنده موضوع ماده 39 قانون محاسبات عمومى را از بین نمى‌برد و بر فرض این که ابهام داشته باشد این ابهام به نظر بنده نباید به نفع دولت و به نفع سازمان برنامه تفسیر شود که بتوانند 25 میلیون دلار ماشین‌آلات بخرند بدون مناقصه آن هم از یک کمپانى‌هایى که حتماً بانک صادرات مى‌گوید از اینها بخرید و هر مبلغى که آن کمپانى‌ها تعیین کرده باشند ما الزام داشته باشیم بخریم اولاً بایستى وام را تطبیق بکنند با قانون اساسى دوم خرید باید از راه مناقصه بشود و ماده 10 سازمان برنامه مجوز براى خرید بدون مناقصه نیست و ثانیاً ما اصلاً نمى‌فهمیم که 25 میلیون دلار ماشین‌آلات کشاورزى احتیاج داریم و این را می‌خواهیم؟ تازه اگر هم بخواهیم مى‌توانیم ازش استفاده کنیم تعمیرگاه و راننده و وسایل داریم اینها یک مطالبى است که بایستى دولت توجه کند و ما را در مقابل یک امر انجام شده نگذارد و یک مشت آهن‌آلات را تحویل شما بدهند و در عوض ملت ایران 25 میلیون دلار بدهکار باشد که بایستى جان بکند و این پول را به آقایان کمپانى‌هاى آمریکایى بپردازد این را نه دولت باید موافق باشد نه مجلس شورای ملى می‌تواند موافقت کند. این مطالب بنده بود و اگر بیاناتى فرمودند که توضیحى لازم داشت دنباله آن را عرض می‌کنم‏ .

رئیس- آقاى وزیر دارایى‏ .

وزیر دارایى- عرض کنم که بیاناتى که جناب آقاى صفایى فرمودند مشتمل بر دو قسمت بود و آن طوری که خودشان در اینجا توضیح و تشریح کردند بنده خوش‌وقت هستم که ایشان به قدر کفایت در امور قانونى وارد هستند و همیشه به اصطلاح مصادره مطلوب می‌فرمایند قبل از این که جوابى بدهم استناد به قانونى بکنم ایشان خودشان این قانون را می‌خوانند و قرائت می‌فرمایند و ضمناً باید خودشان از بنده یک مختصر امتنانى داشته باشند براى این که وقتى این سؤال را به بنده ابلاغ فرمودند و از طرف جناب آقاى رئیس محترم مجلس به بنده ابلاغ شد روز بعد در راهرو مجلس به ایشان عرض کردم سؤال‌شان را اصلاح بفرمایند چون در سؤال‌شان نوشته بودند بانک بین‌المللى و بانک بین‌المللى صحبتش نیست بانک صادرات است (صفایى- صحیح است، کاملاً صحیح است) گویا طرفین نسبت به همدیگر مختصر امتنانى داریم (صفایى- بنده که ارادت دارم) (دکتر بقایى- ایشان هم ارادت دارند به شما) از طرف دیگر بنده خیلى خوش‌وقت هستم که ایشان متن سؤال را اینجا قرائت فرمودند چون نمی‌دانستم که سؤال امروز مطرح می‌شود و خیلى تشکر می‌کنم که سؤال را اینجا قرائت فرمودند امروز بایستى سؤال مطرح شود ولى خوب حالا جواب عرض می‌کنم در ضمن بیانات‌شان فرمودند که قانونى که نتواند منافع مملکت را حفظ کند قانونیت ندارد با کمال تأسف و صراحت ناچارم عرض کنم که دولت حق ندارد بگوید به نظر من این قانون منافع کشور را تأمین نمی‌کند و بنابراین قانونیت ندارد اگر دولتى پیدا بشود که چنین حرفى را بزند تصور می‌کنم که یکى از موارد قطعیه‌اى که مورد استیضاح واقع بشود این مورد خاص است (دکتر بقایى- صحیح است و به همین جهت هم بی‌خود قانون تصفیه را آورده‌اند) دولت نمى‌تواند این حرف را بزند که فلان قانون قانونیت دارد یا ندارد قانونى که سابقاً یا امروز مطابق مقررات از مجلس می‌گذرد براى دولت قانونیت دارد اگر آقاى عبدالصاحب صفایى مى‌خواهند این حق را درباره دولت قائل بشوند این لطف منتهاى درجه زیادى است که درباره دولت می‌خواهید بکنید ولى دولت از این لطف استفاده نخواهد کرد این را خواستم به طور مقدمه عرض کنم و بعد هم فرمودند که بعضى قوانین اگر با هم یک تضاد و تباینى داشته باشد آن قوانین را باید به صلاح مملکت تفسیر کرد و این دلیل این نیست که اگر قانونى به نظر ایشان مبهم می‌رسد واقعاً مبهم است ممکن است یک قانونى به نظر جناب آقاى صفایى مبهم برسد ولى به نظر بنده و امثال بنده خیلى صریح و روشن باشد این را بنده خارج از موضوع عرض می‌کنم براى این که مقدماتى است که منتهی به اصل جواب می‌شود عرض کنم یک قسمتى که فرمودند آن این بود که دولت اگر تا کنون نکرده است توجه داشته باشد که در آتیه نکند و ثانیاً فرمودند بنده این طور استنباط کردم از جراید که دولت این کار را می‌خواهد بکند خواستم به جناب آقاى عبدالصاحب صفایى عرض کنم قصاص قبل از جنایت به عقیده بنده در هیچ جاى دنیا وجود ندارد دولت نه قرضه‌اى کرده است و نه ورقه و قرارنامه‌اى را امضا کرده است تا مورد این قبیل سؤالات واقع بشود البته من از حیث تذکراتى که می‌دهند براى دولت باعث منتهاى وجد و شعف است که تذکرات جنابان آقایان نمایندگان محترم را استماع بکند ولى تا این تاریخ نه قرضه‌اى گرفته شده است و نه وامى گرفته شده است و نه امضایى شده است خواستم براى استحضار خاطر آقایان عرض کنم که این مسئله چیز تازه‌اى نیست سال‌ها است شاید در حدود چهار سال پنج سال باشد که این موضوع مورد بحث و طرح و رسیدگى است که ما براى این که بتوانیم وضع اقتصادى و اجتماعى کشورمان را به یک صورت مطلوبى در بیاوریم بایستى یک اقداماتى هم بکنیم یکى از آن اقدامات آن هم مطابق تصویب همین مجلس شوراى ملى که دولت مطیع نظرات و اوامرش است قانون برنامه بود خاطر آقایان محترم کاملاً مستحضر است که براى اجراى برنامه عرض کنم محل‌هایى پیش‌بینى شده بود دولت یک برنامه‌اى را تهیه کرد و به مجلس داد مجلس هم آن را رسیدگى کرد و در ضمن یک ماده واحده خبر کمیسیون پیشه و هنر را تصویب کرد و به دولت داد دولت هم اجرا کرد حالا این خوب است یا بد است صحیح است یا غلط است مسئله‌اى است که تشخیصش با دولت نیست اگر دولت اصلاحاتى را در آن لازم دانست لوایحى مى‏آورد

اما دولت می‌تواند بگوید که من این قوانین را کان لم یکن شیعاً مذکوراً تلقى می‌کنم در این لایحه براى اجراى برنامه مواردى پیش‌بینى شده است یکى از آن موارد درآمدهاى داخلى است یعنى عوایدى که از امتیازهاى نفت و این ترتیبات به دولت داده می‌شود یکى هم مواردى که در همین ماده 6 که جناب آقاى عبدالصاحب صفایى قرائت کردند پیش‌بینى شده است

+++

 که دولت مجاز است براى تأمین وجوهى که جهت اجراى برنامه ضرورت دارد در صورتی که در اول هر سال نتواند آن مبالغ را از وجوهى که در اختیار خود خواهد داشت تأمین نماید یکى از بانک ملى فلان مبلغ قرض می‌کند و یکى هم از بانک بین‌المللى توسعه و ترمیم استقراض کند البته مجوز یک چنین قرضه‌هایى اگر در اینجا هم ذکر شده، باید به تصویب مجلس شورای ملى برسد (صحیح است) که در اینجا نوشته است قراردادى که در این باب تنظیم می‌شود موکول به تصویب مجلس شوراى ملى بود اما جناب آقاى عبدالصاحب صفایى که خیلى در قوانین و مقررات قضاییه تسلط دارند یکى از مواد قانون را قرائت نفرمودند شق اول و دوم را قرائت فرمودند ولى شق سوم را توجه نفرمودند البته تعمدى بوده است می‌نویسد دولت مجاز است این کار را بکند این صدر ماده است و شقوقش را هم زیلش می‌نویسد از مؤسسات داخلى غیر دولتى یا مؤسسات تجارتى خارجى به منظور تکمیل وسایل مالى این برنامه تحصیل اعتبار نماید (صفایى- تحصیل اعتبار نه وام) اجازه بفرمایید بنده فرمایشات جنابعالى را شنیدم و حالا جواب عرض می‌کنم آقا هم استماع بفرمایید بعد تریبون در اختیارتان است همان طوری که عرض کردم الى یومنا هذا تا این دقیقه و ساعتى که بنده در پشت این تریبون ایستاده‌ام نه قرضه‌اى گرفته شده است نه اعتبارى گرفته شده است نه وامى گرفته شده است نه به هیچ‌وجه من‌الوجوه عملى برخلاف قوانین شده است شق ثالث به دولت اجازه داده است اعتبار بگیرد مجلس شوراى ملى این اجازه را به دولت داده است این اجازه مادامى‌که این قانون لغو نشده است محفوظ است اما این هم که فرمودند اگر روى این قانون تباینى و تضادى با قانون اساسى داشته باشد دولت نباید اجرا کند دولت چنین حقى را ندارد دولت نمی‌تواند بگوید که یک قانونى برخلاف قانون اساسى است و من اجرا نمی‌کنم در هیچ یک از کشورهای دنیا به استثناى آمریکا چنین حقى به دولت داده نشده است آمریکا مراحل خاصى دارد باید بروند به دیوان عالی‌شان مراجعه کنند مشخص این که برخلاف قانون است یا نیست دولت نیست این که راجع به اصل قرضه خواستم براى استحضار آقایان عرض کنم هیئتى هم که پریروز رفته است براى این که مجلس محترم شوراى ملى بداند فقط مأمور مذاکره است می‌رود مذاکره مى‌کند و نتیجه را هم به دولت اطلاع می‌دهد (دکتر بقایى- دست خالى هم برخواهد گشت) دولت هم برخلاف قوانین هیچ وقت رفتار نمی‌کند قصاص قبل از جنایت هم نفرمایید و یک توهماتى هم نکنید که این جور خواهد شد آن جور خواهد شد استدعا می‌کنم که یک قدرى قضایا را با نظر خوش‌بینى نگاه کنید با نظر اصلاح ببینید این که راجع به قسمت اول ببخشید بنده سینه‌ام درد می‌کند اما راجع به قسمت دوم راجع به قسمت مناقصه و مزایده البته دولت کاملاً از ماده 39 قانون محاسبات عمومى مصوب 1312 استحضار دارد و برخلاف آن هم تا کنون عملى نکرده است و نخواهد کرد اما جنابعالى که جزو فقها و اصولیون هستید کاملاً می‌دانید که در یک موارد خاصى یک قوانین خاصه‌اى هم وجود دارد فلسفه ایجاد برنامه این بوده است که از بعضى مقررات که ممکن است دست و پا را بگیرد جدا بشویم و الا الزامى ندارد مجلس شوراى ملى چنین قانونى وضع بکند جنابعالى ماده 10 این قانون را مطالعه فرمودید ولى ماده 9 را مطالعه نفرمودید ماده 9 قانون به برنامه استقلال مالى داده است ملاحظه می‌فرمایید مى‌نویسد سازمان برنامه داراى شخصیت حقوقى و استقلال مالى خواهد بود طرز کار و حدود و وظایف آن به موجب اساسنامه‌اى خواهد بود که چطور خواهد شد در ماده 10 هم که خودتان قرائت فرمودید با تمام صراحت مى‌نویسد اجراى برنامه از لحاظ امور مالى و محاسباتى تابع آیین‌نامه‌ها و مقررات خاصى خواهد بود بایستى که شوراى عالى سازمان برنامه یک طرح‌هایى تهیه بکند و به هیئت وزیران بدهد شوراى عالى سازمان را هم که در همین مجلس شانزدهم انتخاب کردید و اگر معاملاتى هم بکنند طبق ماده 10 است و این هم‏ که فرمودید ابهامى هست به نظر بنده و نظر دولت این ماده ابهامى ندارد و حد اعلاى صراحت را دارد این را هم که فرمودید که اگر تضاد و تناقصى باشد بایستى که آن که به نفع است بیش‌تر تعقیب کرده شود اصلاً نفع و ضررى در اینجا نمى‌بینم مطابق اصول قوانینى که بعداً تصویب می‌شود وارد بر قوانینى هستند که قبلاً وضع شده‌اند مجلس شوراى ملى یک قانونى را تصویب کرده است اگر صلاح نمی‌دانید چنین قانونى باشد البته اختیار قانون دست آقایان است البته طرحى می‌توانید پیشنهاد کنید مجلس که تصویب کرد دولت فوراً اجابت خواهد کرد ولى قسمت سومى‌که در اینجا فرمودید که خواستم عرض کنم که فرمودید که تراکتور می‌خواهند بیاورید آهن پاره می‌خواهید بیاورید مردم بلد نیستند برانند البته این تذکراتى که فرمودید بسیار بسیار جالب توجه است و مورد استفاده دولت قرار می‌گیرد اما به طور خلاصه خواستم عرض کنم تصور مى‌کنم که جناب آقاى نخست وزیر هم در جلسات خصوصى به عرض آقایان نمایندگان رسانده باشند و ملاحظه می‌فرمایند مذاکراتى که شده است یکى تعیین آن اجناسى است که بایست بخریم یکى تأسیس تعمیرگاه براى آن که احیاناً اینها بشکند و جورى بشود درست شود یکى هم مراحل تربیتى و تعلیمى محققاً قبل از تعلیم و تربیت آن هم با آلات و ادوات جدید هیچ کارى نمی‌شود کرد هیچ آدم عاقلى نمی‌آید اینها را بدهد دست مردمى‌که اصلاً بلد نیستند اینهار را دولت کاملاً در نظر دارد و ضمناً فرمودند که ما تراکتور نمی‌خواهیم این اولین دفعه‌ای است که من این حرف‌ها را می‌شنوم ببخشید فرمودید که می‌خواهید گاوهاى ما را بردارید به عنوان تحصیل ارز صادر بفرمایید بنده نفهمیدم صادرات و تحصیل ارز و تناسبش با تراکتور و بانک بین‌المللى چیست؟ (ناظر‌زاده- این جور نفرمودند) چرا؟ فرمودند که می‌خواهند گاوهاى ما را بردارید به عنوان ارز صادر بکنید و بنده نفهمیدم صادرات گاو و ارز با تراکتور و قرضه بانک صادرات و واردات چه ارتباطى دارد؟ (یکى از نمایندگان- اینها را نفرمودند) چرا؟ اینها را فرمودند که ماشین‌آلات یک مشت آهن‌پاره‌اى می‌آورید بعد گاوهاى ما را به عنوان ارز می‌خواهد بیرون ببرید و فلاحت ما را مطلقاً از بین ببرید این عین فرمایش‌شان نیست؟ فرض فرمودند که دولت این طور می‌کند تصدیق بفرمایید که به فرض نمی‌توان حکمى‌ کرد و دولت به هیچ‌وجه من‌الوجوه این نظر را ندارد بنده از امور فلاحتى اطلاع ندارم ولیکن تصور می‌کنم آقایان مسبوق باشند که دیگر با گاو آهن عهد دقیانوس و آن شیار دو سانتی‌مترى و آن طرزى که در ایران معمول است نمی‌تواند کشاورزى ما پیش برود (جمال امامى- گاو‌بازى هم خودش یک مسئله‌اى است) بله قربان یک مسئله‌اى است. اگر لازم است که ما تراکتور داشته باشیم وسایل جدیدى داشته باشیم اینها را توهم و تحمیل این که می‌آید و مى‌شکند و خراب می‌شود و می‌ماند اگر این حرف‌ها را بزنیم اصلاً اگر این فرض‌ها را بکنیم جلو ترقى را داریم می‌گیریم. دنیا دیگر دنیایى نیست که با این توهمات بتوانیم جلو تمدن و ترقى را بگیریم. اگر 25 سال 30 سال پیش کسى راجع به اتومبیل این حرف‌ها را می‌زد امروز می‌بایستى با شتر و گاو مسافرت کنیم همین طور راجع به هر یک از ادوات و آلات صنعتى پس به طور خلاصه خواستم عرض کنم دولت برخلاف قانون و مقررات اقدامى نکرده است اولاً هنوز هم نه قرضه‌اى و نه وامى و نه اعتبارى گرفته نشده است برخلاف قانون هم دولت هیچگاه عمل نخواهد کرد و مطابق قانون برنامه و سایر قوانین جاریه دولت عملیات خودش را خواهد کرد و هر آن مجلس محترم شورای ملى بخواهد دولت و تمام اعضایش در اختیار مجلس هستند و کلیه توضیحات لازم را به استحضار مجلس شورای ملى خواهند رسانید . (صحیح است، احسنت)

صفایى- بنده توضیحى دارم.

رئیس- مختصر بفرمایید.

صفایى- بنده شنیده بودم که جناب آقام غلام‌حسین فروهر اهل شوخى و مزاح هستند ولى گمان نمى‌کردم که با مجلس شورای ملى هم شوخى بکنند و پشت تریبون شوخى بکنند معلوم شد که جناب آقاى غلام‌حسین فروهر این کاره است و بنده هم هستم، به هر حال حقایق را منحرف کردند و به طور شوخى دست‌اندازى کردند، به هر تقدیر جناب آقاى غلام‌حسین فروهر بدانید که اگر مجلس شورای ملى بداند که دولت خلاف کرده استیضاح می‌کند اگر شما قرض کرده بودید برخلاف قانون ما استیضاح کرده بودیم ولى سؤال در موردى است که شبهه بشود و احتمال برود که دولت در راه انحراف است با سؤال متوجهش می‌کنند که منحرف نشود و الا بنده عرض نکردم که شما قرض کرده‌اید و اگر قرض کرده بودید استیضاح می‌شدید بدون تردید.

پس سؤال براى این نبود که قرضى واقع شده است اما موضوع این که قوانین مورد احترام است و تا موقعى که ملغى نشود، نمى‌شود آن را عمل نکرد این کاملاً صحیح است بنده این صحبت را در روزنامه یا در جلسه خصوصى نکرده بودم که آقا این بیان را بفرمایید بنده در مجلس شوراى ملى به هیئت دولت عرض می‌کنم که اگر متوجه شد یک قانونى منافع ملت ایران را تأمین نمی‌کند دولت موظف است قانونى براى حفظ منافع و نقض آن قانون به مجلس بیاورد و الا بنده صحبت این را نمی‌کردم که جنابعالى یا دولت یا هر فردى قوانین را اگر تشخیص دادند به میل خودشان قابل اجرا نباشد نه بنده، هیچ کس این حرف را نمی‌زند ولى جنابعالى یا دولت وقتى مى‌بینید که قانونى به نفع ملت نیست مى‌بایستى نقض این قانون را بیاورید چنانچه همیشه کار دولت‌ها این است قوانینى براى نقض قوانین یا براى تأمین منافع می‌آورند و تقدیم می‌کنند، این عرض بنده هم براى این قضیه است (جمال امامى- کار دیگرى هم دولت ندارد) بنده این تذکر را دادم که دولت فعلى متوجه باشد و اگر ابهامى در

+++

 قوانین مى‌بیند این ابهام را به وسیله قانون رفع کند و این که فرمودند که قانونیت دارد دولت باید اجرا بکند این آقا صحیح است ولى قانونى که منافع ملت ایران را تأمین کند لج که نباید کرد چون یک قانونى نوشته شده این قانون ولو به منافع ملت ایران نباشد چون قانون است این را باید اجرا بکنیم خیر این طور نیست جناب آقاى غلام‌حسین فروهر بلکه وقتى که دیدید یک قانونى منافع ما را تأمین نمی‌کند موظف هستید آن قانون را به اصطلاح در اصلاح آن قانون قانونى تنظیم کنید و تقدیم مجلس شورای ملى کنید بنده هم عرضم این بود که بنده و جنابعالى می‌توانیم قوانین را به میل خودمان تغییر بدهیم و تفسیرش بکنیم و اما موضوع ماده 10 که فرمودید به دولت اجازه داده شده که سازمان خارج از امور محاسباتى عمل بکند، عرض کردم امور محاسباتى معلوم نیست حتى این باشد که سازمان برنامه و دفتر نداشته باشد جناب آقاى فروهر ممکن است که براى سازمان برنامه نه دفتر، نه صندوق و نه حساب تهیه کنند و دلیل‌شان هم این باشد که سازمان برنامه مستثنا است از امور محاسباتى و چنان که هم امروز وضعیت این طور است و معلوم می‌شود این سازمان از جناب آقاى فروهر الهام گرفته که نه دفتر حسابی دارد و نه وضعیت دارد، نه پرونده‌هاى مشخص اعمال دارد. آقا این که نوشته است برنامه معاف از مقررات مالى و محاسباتى است نه تا آن اندازه که هیچ حساب و کتابى براى خودش قائل نشود، نه این که تمام قوانین مملکت را زیر پا بگذارد بگوید من معاف از محاسبات هستم (مکى- اگر حساب قائل شوند بیست میلیون را چطور تلف کنند؟)

من عرض کردم این ابهام دارد حالا که ابهام دارد دولتى که حسن نیت دارد دولتى که می‌خواهد کار به نفع مردم بکند نباید از این ابهام استفاده بکند و بر ضرر مردم عمل بکند باید بیاید این ابهام را به وسایل قانونى مرتفع بکند نه این که بگوید چون حتماً یک ماده خشکى در اینجا هست من موظفم این ماده خشک را اجرا کنم، نخیر قربان دولت براى این کار نیست دولت را براى حفظ منافع مى‌آورند نه براى اجراى مقررات و قوانین خشک این طور نیست پس بنده جداً تقاضا می‌کنم که به عرایض من توجه شود و عرایضم هم صرفاً براى تذکر بود. که دولت متوجه باشد نمی‌خواستم بگویم که دولت خلاف کرده و یا جناب آقاى فروهر خلاف می‌کنند، نخیر ایشان اهل خلاف نیستند و مسلماً به قوانین احترام می‌گذارند و مسلماً هم به مجلس شورای ملى احترام می‌گذارند و فقط خواستند با خود بنده شوخى بکنند. بنده دیگر حرفى ندارم.

رئیس- آقاى وزیر دارایى.

وزیر دارایى- عرض کنم که بنده به هیچ‌وجه نخواستم که با کسى شوخى بکنم (احسنت) من چنین حقى را براى خودم اصلاً قائل نیستم جناب آقاى عبدالصاحب صفایى را که مى‌بینم یک قدرى برافروخته شده‌اند بنده خدمت ایشان حد اعلاى ارادت را دارم و مکرر هم خدمت‌شان عرض کرده‌ام و خودشان هم مسبوق هستند بنده چه وقت گفتم که برنامه باید نه حساب داشته باشد و نه کتاب؟ از برنامه هم بنده نمى‌خواهم در اینجا دفاع کنم نه تکذیب. اگر روزى صحبت برنامه اینجا مطرح شد البته آقایان نمایندگان محترم فرمایشاتى می‌فرمایند و دولت هم جواب عرض خواهد کرد بنده عرض نکردم که باید نه حساب داشته باشد نه کتاب هیچ‌وقت چنین صحبتى را نکردم گفتم استقلال مالى دارد و قوانین محاسباتى‌اش را بایستى طرز خاصى تنظیم بکند حتى در آنجا در مواردى می‌نویسد که با تصویب هیأت نظارت هیئت نظارت را هم خود مجلس شورای ملى انتخاب کرده است همین مجلس انتخاب کرده است حتى مجلس قبلى هم انتخاب نکرده است. اینها یک قوانینى است دولت هم هر وقت دید که این قوانین بد است مى‌آورد اصلاحش را می‌خواهد کما این که قانون اساسى به مجلس شورای ملى هم اجازه داده است براى این که اگر یک وقتى دولت نخواست یک قوانینى را بیاورد اصلاح بکند خودش حق دارد که در مجلس شورای ملى طرح قانونى پیشنهاد بکند خوب اگر آقا واقعاً نظرتان این است که بعضى از قوانین بد است لطفاً قوانینى تهیه بفرمایید و به امضاى عده لازم برسانید و تقدیم بکنید وقتى تصویب شد ما اطاعت می‌کنیم اما بنده خواستم عرض کنم این طورى که فرمودید این طور تصور می‌شد که دولت واقعاً دارد تمام قوانین را زیر پا می‌گذارد، این طور نیست و دولت چنین کارى را مرتکب نشده است و مجلس شورای ملى از جریان تمام امور مستحضر خواهد شد و باز هم بنده تکرار می‌کنم با ارادتى که به جناب آقاى عبدالصاحب صفایى داشتم و با احترامى‌که وظیفه قانونى من است که به این مکان مقدس داشته باشم هیچ‌وقت درصدد این نبوده‌ام که به مقام مقدس مجلس شورای ملى حتى با شوخى چون مقام من کوچک‌تر از آن است که بخواهم به اینجا اهانت کنم ( احسنت- صحیح است)

9- سؤال آقاى محمد‌على مسعودى از آقاى وزیر فرهنگ راجع به میزان کمک سازمان برنامه به وزارت فرهنگ‏

رئیس- آقاى محمد‌على مسعودى‏

محمد‌على مسعودى- بنده درست چهار ماه پیش سؤالى از جناب آقاى وزیر فرهنگ کرده بودم متأسفانه جلسات مجلس در این دو ماه اخیر طورى بود که اصلاً نتوانستیم کوچک‌ترین کارى بکنیم همین طور هم که تذکر دادم حقیقت وضع مملکت را ما خودمان آمدیم اینجا با صراحت باید عرض کنم که مختل کردیم نه دولت و نه ما به کارهایمان در این دو ماه اخیر ابداً نرسیدیم آقاى وزیر فرهنگ و آقاى وزیر دارایى و آقاى وزیر کشاورزى چند روز است می‌آیند به مجلس و نمی‌توانند لوایحى را که دارند تقدیم بکند و می‌روند بنابراین همه امور روى این جریان و این طرز کار عقب افتاده از جمله سؤالى که بنده کردم در تاریخ 25 / 4 / 29 بود و تا به حال معطل مانده‌ام یعنى از موقعى که بنده این سؤال را کردم تا به حال سازمان برنامه سه مدیر عامل عوض کرده است، آن وقت ما می‌گوییم که سازمان برنامه عملى نمی‌کند اصلاً یک سازمانى تا یک تشکیلات ثابت نداشته باشد چه عملى می‌تواند بکند چطور می‌تواند کار بکند! (صحیح است) خوب هر کسى می‌آید مطابق میل خودش یک کارى می‌کند هنوز به نتیجه نرسیده او را برمی‌دارند یکى دیگر می‌آید سومى، چهارمى، پنجمى و نتیجه همین است که ما مى‌بینیم آن وقت هم مى‌آییم و می‌گوییم که حیف و میل می‌شود خوب آقا تا یک تشکیلاتى منظم و درست نباشد کار نمی‌تواند بکند، بنده چون در یک مؤسسه ملى بزرگ شده‌ام این را تجربه دارم و می‌دانم تا سازمان یک مؤسسه صحیح داده نشود و روى آن سازمان عمل نشود نتیجه آن کار صفر است اما سؤال بنده این بود که سازمان برنامه در سال 28 و 29 چه مبلغى به فرهنگ عمومى‌کشور کمک کرده؟ یعنى به وزارت فرهنگ کمک کرده و وزارت فرهنگ از محل این کمک چه اقداماتى کرده؟

و به نظر بنده سازمان علاوه بر کارهاى تولیدى که به نظر من تولیدهاى کوچک باید باشد نه صنایع بزرگ و ساختمان‌هاى سدهاى عظیم که سال‌ها طول بکشد چون در این مملکت که مردمش نان ندارند بایستى کارهاى تولیدى کوچک ایجاد کرد که زودتر به یک نتیجه‌اى برسد، علاوه بر این قسمت به نظر من باید در برنامه‌اش در جریان برنامه‌اش بایستى دو موضوع را هم در نظر بگیرد یکى موضوع کمک به سازمان‌هاى فرهنگى، یکى موضوع کمک به سازمان‌هاى بهدارى بنده اینجا از حضور جناب آقاى دکتر صالح هم استفاده می‌کنم و این سؤال را هم می‌کنم و می‌خواهم ببینم که این موضوع اساسى که براى مملکت و افراد مملکت در درجه اول اهمیت قرار گرفته چه اقدامى‌شده و چه مبلغ در ظرف دو سال تشکیل سازمان برنامه کمک شده به فرهنگ و به بهداشت کشور و این پول‌ها به چه مصرفى رسیده؟ این عرض بنده بود. صمناً یک نکته‌اى را می‌خواستم عرض کنم در تأیید بیانات آقاى ملک‌مدنى راجع به اجراى مواد قانون اساسى در فرهنگ و توجه آقاى وزیر فرهنگ را به این موضوع جلب کنم و بنده خیلى خوش‌وقت شدم وقتى که دیدم کار شما در این مورد، مورد توجه عموم طبقات قرار گرفته و روحانیون و سایر دسته‌جات همه معتقد و مؤمن به این بودند که شما در این قسمت تنها وزیر فرهنگى بودید که شجاعانه‌تر از سایرین عمل کردید (عده‌اى از نمایندگان- اکثریت نیست.)

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس- اگر آقایان موافقند دوشنبه هم اختصاص داشته باشد براى سؤالات جلسه را فعلاً ختم می‌کنیم جلسه آینده فردا صبح (مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملى- رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294600!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)