کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هشتم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏8
[1396/05/04]

جلسه: 81 صورت مشروح مجلس روز سه‌شنبه 30 فروردین ماه 1311 (12 ذیحجه 1350)  

فهرست مذاکرات

1) تصویب صورت مجلس

2) تصویب یک فقره مرخصی

3) تصویب لایحه اختیارات کمیسیون قوانین عدلیه

4) شور لایحه تذکره و تابعیت

5) تقدیم چهار فقره لایحه از طرف آقای وزیر عدلیه

6) تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقای معاون وزارت معارف

7) بقیه شور لایحه تذکره از ماده 2

8) اقتراع برای شرف‌یابی در روز جشن تاجگذاری و عید غدیر خم

9) موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏8

جلسه: 81

صورت مشروح مجلس روز سهشنبه 30 فروردین ماه 1311 (12 ذیحجه 1350)

فهرست مذاکرات

1) تصویب صورت مجلس

2) تصویب یک فقره مرخصی

3) تصویب لایحه اختیارات کمیسیون قوانین عدلیه

4) شور لایحه تذکره و تابعیت

5) تقدیم چهار فقره لایحه از طرف آقای وزیر عدلیه

6) تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقای معاون وزارت معارف

7) بقیه شور لایحه تذکره از ماده 2

8) اقتراع برای شرف‌یابی در روز جشن تاجگذاری و عید غدیر خم

9) موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس یک ساعت و سه ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى دادگر تشکیل گردید.

صورت مجلس سه‌شنبه بیست و سوم فروردین ماه را آقاى مؤید احمدى (منشى) قرائت نمودند

اسامی غایبین جلسه قبل که ضمن صورت مجلس خوانده شده است :

غایبین با اجازه - آقایان : آشتیانی - طالش خان - ملک آرایی

غایبین بی‌اجازه - آقایان : تیمورتاش - میرزا سید مهدی خان فاطمی - دشتی - مولوی - ناصری - اعظم زنگنه - طباطبایی وکیلی - حاج حسین آقا مهدوی - حاج تقی آقا وهاب‌زاده - عبدالحسین خان دیبا - آقا رضا مهدوی - همراز - آقا زاده سبزواری - حسینقلی خان نواب

دیر آمده بی‌اجازه : آقای قوام

]1- تصویب صورت مجلس‏]

رئیس- آقاى فرشى.

فرشى- آقاى طباطبایى وکیلى در جلسه گذشته به واسطه کسالتى که داشتند کتباً توسط بنده از مقام ریاست استجازه کرده بودند ولى ایشان را غایب بى‌اجازه نوشته‌اند.

رئیس- مراجعه مى‌کنیم با جلب نظر کمیسیون اصلاح مى‌شود. آقاى نواب.

نواب- بنده در جلسه گذشته اجازه خواسته بودم و غایب بى‌اجازه نوشته‌اند.

رئیس- مراجعه مى‌شود و اصلاح مى‌شود. آقاى ملک مدنى.

ملک مدنى- امروز در جلسه کمیسیون که تشکیل شد مرخصى آقایان تصویب شد خواستم به عرض آقایان برسانم که سایر آقایان هم تذکر مى‌دهند مستحضر باشند که چون کمیسیون تشکیل نشده بود معلوم نشده است.

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست (نمایندگان- خیر) صورت مجلس تصویب شد.

+++

[2- تصویب یک فقره مرخصى‏]

رئیس- یک فقره خبر از کمیسیون عرایض و مرخصى راجع به مرخصى آقاى دبستانى رسیده است قرائت مى‌شود:

خبر مرخصى آقاى دبستانى‏

نماینده محترم آقاى دبستانى براى رسیدگى به امورات محلى از تاریخ 19 بهمن ماه 1310 تقاضاى چهل روز مرخصى نموده و یک عشر از مقررى این مدت را به مصارف خیریه اختصاص داده اند، کمیسیون با تقاضاى ایشان موافق و اینک خبر آن را تقدیم می‌دارد.

رئیس- آقاى ملک موافقند؟

ملک مدنى- بلى.

رئیس- آقاى روحى؟

روحى- موافقم.

رئیس- مخالفى نیست. موافقین با مرخصى آقاى دبستانى قیام فرمایند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد.

3]- تصویب لایحه اختیارات کمیسیون عدلیه‏]

رئیس- آقاى وزیر عدلیه.

وزیر عدلیه (آقاى داور)- لایحه که تقدیم مجلس محترم مى‌کنم راجع است به اختیارات کمیسیون قوانین عدلیه چون خاطر آقایان کاملاً از قضیه مستحضر است، بنابراین بنده دیگر لازم نمى‌دانم توضیحاتى بدهم و اگر لازم شد توضیحاتى داده شود بعد بحث خواهیم کرد.

رئیس- لایحه قرائت مى‌شود:

نظر به این که مقتضى است لوایح پیشنهادى وزارت عدلیه قبل از این که در مجلس شوراى ملى طرح و تصویب گردد مطابق سوابق موجوده در کمیسیون قوانین عدلیه مطرح و بعد از تصویب کمیسیون به موقع اجرا گذاشته شود تا پس از رفع نواقص ثانیاً به مجلس شوراى ملى پیشنهاد گردد لذا ماده واحده ذیل راجع به اختیارات کمیسیون فعلى قوانین عدلیه با قید دو فوریت پیشنهاد و تقاضاى تصویب آن مى‌شود.

ماده واحده- وزیر عدلیه مجاز است لوایح قانونى را که به مجلس شوراى ملى پیشنهاد مى‌نماید پس از تصویب کمیسیون فعلى قوانین عدلیه به موقع اجرا گذارده و پس از آزمایش آنها در عمل نواقصى را که در ضمن جریان ممکن است معلوم شود رفع و قوانین مزبوره را تکمیل نموده، ثانیاً براى تصویب به مجلس شوراى ملى پیشنهاد نماید.

لوایح مزبوره در کمیسیون مطرح و پس از شور اول طبع و توزیع خواهد شد تا نمایندگان نظریات خود را در موضوع لایحه در ظرف هشت روز از تاریخ توزیع به کمیسیون بدهند و شور دوم بعد از انقضاء هشت روز به عمل آید.

رئیس- فوریت مطرح است. آقاى وثوق؟

وثوق- موافقم.

رئیس- آقاى دکتر طاهرى؟

دکتر طاهرى- موافقم.

رئیس- مخالفى نیست؟ (گفته شد- خیر) رأى مى‌گیریم به فوریت لایحه موافقین قیام فرمایند.

(اکثر برخاستند)

رئیس- تصویب شد. فوریت ثانى مطرح است. در آن هم اشکالى نیست. موافقین قیام فرمایند.

(اغلب قیام نمودند)

رئیس- تصویب شد. ماده واحده مطرح است. آقاى وثوق؟

وثوق- موافقم.

رئیس- آقاى دکتر طاهرى؟

دکتر طاهرى- موافقم.

رئیس- مخالفى نیست. موافقین با ماده واحده به وضعى که قرائت شد قیام فرمایند.(عده زیادى قیام نمودند) تصویب شد.

-4]شور لایحه تذکره و تابعیت‏]

رئیس- خبر کمیسیون داخله راجع به قانون تذکره مطرح است. مذاکره در کلیات است. آقاى مؤید احمدى.

مؤید احمدى- بنده یک اعتراضى در این لایحه داشتم که لازم دانستم در شور کلیات به عرض آقایان برسانم در قسمتى که معین شده است که به اشخاصى که تذکره سیاسى به آنها داده مى‌شود معین کرده است وزرا و معاونین وزرا

+++

رئیس مجلس شوراى ملى نواب رئیس مجلس ولى راجع به وکلا چیزى نیست. بنده مى‌خواهم عرض کنم وقتى که ما یک مدیر وزارتخانه یا یک معاون را تذکره سیاسى مى‌دهیم چرا باید وکیل را محروم کنیم اگر نمى‌دهید به هیچ یک ندهید (صحیح است) اگر بدهیم باید به همه بدهیم (صحیح است) به علاوه نواب رئیس مجلس یک امرى است اعتبارى شش ماه یک مرتبه است، هر شش ماه یک مرتبه است هر شش ماه یک مرتبه نواب رئیس تعیین مى‌شوند، او حق تذکره سیاسى دارد ولى یک وکیلى که دو سال در مجلس است او حق تذکره سیاسى ندارد (صحیح است) از این جهت بنده لازم مى‌دانم عرض کنم که باید وکیل هم این حق را داشته باشد (نمایندگان- صحیح است احسنت).

معاون وزارت داخله (آقاى محمدتقى خان اسفندیارى)

بنده خیلى متأسف هستم که راجع به یک موضوعى باید دفاع کنم که تماس دارد با نظر آقایان محترم ولى تصدیق مى‌فرمایید که موضوع تذکره یک وجهه بین‌المللى دارد این ترتیبى که در این لایحه معین شده است همه از روى مقررات بین‌المللى معین شده است لایحه که در کنفرانس سفرا در پاریس منعقد شده است و توصیه شده است به تمام دول و در کمیسیون داخله هم مذاکره شد در آن لایحه همین اشخاصى را که در این لایحه معین کرده‌اند معین شده که غیر از آنها نیست و موادى معین شده است که اشخاصى که تذکره سیاسى به آنها داده مى‌شود من جمله وزرا و معاونین وزرا رئیس مجلس شوراى ملى و نواب رئیس هستند و براى این که ما بتوانیم تذکره که صادر مى‌کنیم مطابق مقررات بین‌الملل باشد و نمایندگان و دول خارجه که آنها هم تذکره سیاسى صادر مى‌کنند مطابق آنها باشد لازم است که از روى همان مقررات بین‌المللى رفتار کنیم و نمى‌توانیم غیر از آن ترتیبى براى خودمان قائل شویم.

رئیس- آقاى کازرونى.

کازرونى- این که در ماده اول تصریح شده است که مقصود از تذکره این است که تابعیت دارنده تذکره معین و مشخص باشد اصل مقصود از تذکره این است دولت هم این موضوع را اصولاً باید تعقیب کند نه این است که راستى راستى این را هم یکى ار منابع اخذ مالیات قرار بدهد نه این است که بنده بگویم به طور کلى دولت نگیرد اما این را اصلاً نباید براى مالیات وضع کند اصلاً وضع این قانون براى تشخیص اصل تابعیت ایرانى است نه براى اخذ مالیات ولى این قانون براى اخذ مالیات است زیرا بر سبیل کلى از هر یک نفرى که به خارجه مسافرت مى‌کند صد ریال بایستى مأخوذ بدارد و آقایان البته بهتر از بنده اطلاع دارند که در هر هزارى نهصد و نود و نه نفر مسافرت کنندگان مردم بى‌بضاعتند که براى کارگرى و براى تحصیل معاش و براى این که یک لقمه نان تحصیل کنند مسافرت مى‌کنند شما از این مردم فقیر که مدت شش ماه یا هشت ماه یا بیشتر یا کمتر مى‌خواهند مسافرت بکنند مى‌گویید ده تومان بدهند تا اجازه بدهید بروند این معنایش این است که اجازه نمى‌دهیم شما بروید به طورى که اینجا یک نواخت گرفتن تذکره قرار داده شده است که از آن فقیرترین مردم هم ده تومان بگیرند و از آن کسى هم که براى تفریح و تفرج مى‌رود به خارجه پول خرج کند از آن هم ده تومان بگیرید یعنى صد ریال این البته و باز البته بر خلاف آن منظورى است که دولت داشته و این قانونى را که وضع مى‌کنند بر خلاف مصلحت است آیا راستى راستى دولت تصمیم گرفته است که نگذارد کسى از اینجا خارج شود آیا مقصود این است؟ پس خوب بود تصریح بکنند که ما منظورمان از وضع این قانون این است که اجازه ندهیم مردم مسافرت کنند در این حال بایستى طورى وسایل زندگى را براى مردم تهیه کنند که مردم محتاج نباشند معاشرت با مردم دیگر غیر از ایرانى بکنند و این یکى از عوارض خواهد شد و عقیده دارم که باید یک مراتبى براى گیرنده تذکره از براى تذکره معین شود و از روى آن مراتب باید قیمت معلوم شود مثلًا بنده عقیده دارم همان طورى که سابق بود براى مراتب قیمت معین کنند رتبه اول اغنیا و

+++

دوم متوسطین و سوم فقرا و حق صدور تذکره هم به تفاوت باید گرفته شود و آن اشخاصى که آن رویه را در نظر گرفته بودند آنها هم مثل ما یا بهتر از ما مى‌دانستند یعنى مردم عاقلى بوده‌اند آقا فرمودند که ما بر طبق نظامنامه نوشتیم که مطابقه کند با نظامنامه بین‌المللى بنده متأسفانه آن نظامنامه را ندیدم آن ترتیبات را ندیده‌ام ولى از مجراى عقل که بنده وارد مى‌شوم و فکر مى‌کنم گمان نمى‌کنم که ترتیب آن قانون هم این طور باشد که با فقیر و غنى در قیمت تذکره آن هم با این مبلغ زیاد به طور متساوى رفتار کنند و یک جور قائل شوند بنده استدعا مى‌کنم که یک تفاوتى قائل بشوند و یک مراتبى قائل شوند. دوم عرض بنده راجع به عمله کشتی‌ها است اگر چه در ماده ده یک اشاره دارد که از براى کشتی‌ها و عمله‌جات کشتی‌ها ما یک تذکره جمعى مى‌دهیم لکن اینجا معلوم نمى‌کند که این تذکره جمعى قیمتش چه مبلغ خواهد بود محض استحضار آقایان محترم لازم است عرض کنم در بنادر جنوب بنادر خلیج فارس شما یک جهازات شرعى هست که مسافرت به خارجه مى‌کنند به افریقا مى‌روند سابق بر این به اقیانوسیه مى‌رفتند حالا به کلکته مى‌روند به هندوستان مى‌روند به افریقا مى‌روند و به تمام بنادر عربستان از عدن و غیره می‌روند البته مسافرت‌شان که براى تفریح نیست مقدارى مال‌التجاره بر مى‌دارند که نمى‌توانند خارج کنند مگر به وسیله کشتى‌هاى بادى که کرایه‌اش فوق‌العاده ارزان است با یک عمله‌جاتى که زندگانیش خیلى خیلى پست است مى‌برند آنجا این مال‌التجاره را مى‌فروشند یک مال‌التجاره هم در مقابل مى‌گیرند و وارد مى‌کنند و آنچه را هم که وارد مى‌کنند نمى‌شود وارد کرد مگر با کشتى بادى از قبیل چوب و چندل و تخته و غیره که اگر بنا شود که‏

از آن نقاط با کشتى آتشى بیاورند به قدرى کرایه‌اش گران مى‌شود که صرف نمى‌کند و هر کشتى هم از یازده تا شانزده یا اقلاً هشت نفر عمله دارد و عمله‌جات اینها هم اگر حمل به اغراق نکنند بعد از مراجعت از این مسافرت سهمیه که از نتایج این مسافرت به آنها داده مى‌شود به ده تومان بالغ نمى‌شود بعد از شش ماه مسافرت البته نسبت به این عمله‌جات که در توى آن کشتی‌هاى بادى که کشکول اجل باید اسمش را گذاشت با این جور زندگى مى‌کنند در یک مدت 5، 6 ماه براى ده تومان نباید آنها را در مضیقه گذاشت بلکه اگر چنانچه حمل به اغراق نشود عرض مى‌کنم که باید دولت آنها را تشویق کند زیرا که بالاخره شما محتاج به وجود این مردم دریانورد هستید یا امروز یا فردا باید بیشترى از این مردم را به کار وادارید و استخدام کنید که بهترین مردمند براى این کارها و بنده خواهش مى‌کنم که اگر مصرید قیمت تذکره این عمله‌جات را در نظامنامه بنویسید توضیح بدهید که نسبت به این تذکره جمعى که در اینجا قائل شدید درباره این عمله‌جات چه معامله خواهید کرد آیا قطعاً آنها را معاف مى‌کنید چنانچه معمول بود و خودتان هم تصدیق مى‌کردید و فقط از ناخدا یک مبلغى آن هم یک مبلغ کمى آن هم یک مبلغ متناسبى که مناسب با آدم زحمتکش با چهاروادار با شوفر است (اینها هم در ردیف شوفر و چهار وادار هستند) بگیرید باید وسایل کار آنها را فراهم کنید باید وسایل مسافرت آنها فراهم باشد و اطمینان بدهید به من که یک معامله ساده با آنها بکنید که من هم از شما متشکر شوم و خدا هم از شما راضى بشود.

احتشام زاده (مخبر کمیسیون داخله)- دو موضوعى را که نماینده محترم تذکر دادند یکى راجع به فلسفه تذکره و مطالبه قیمت تذکره بود البته همان طور که فرمودند منظور از تذکره تثبیت تابعیت ایرانى و اجازه مسافرت با آنها است و منظور از تذکره اخذ پول نیست بلکه منظور تشخیص تابعیت و اجازه دادن به اتباع ایران براى مسافرت به خارجه ولى به طورى که در تمام دنیا معمول است براى این قبیل امور یک وجهى مى‌دهند و فلسفه اصلى تذکره اخذ پول نبوده است بلکه این وجه حق تمبرى است در مقابل آن تصدیق (کازرونى- یعنى در مقابل پول تمبر مى‌دهند) البته در مقابل آن پول تمبر باطل مى‌کنند و البته چنان که قبلاً هم فرمودند مطابق مقررات بین‌المللى تذکره باید صادر شود و با وضعى که ممالک متمدنه دارند و دولت ایران هم حتى‌الامکان می‌باید تطبیق کند.

+++

قانون تذکره خودش را با مقررات بین‌المللى براى این که تماس و مساس دارد مسأله تذکره با مأمورین خارجه و اما موضوع درجه‌بندى که فرمودند اگر درجه‌بندى مى‌کردند براى طبقات بى‌بضاعت در صورتی که بنده تصدیق مى‌کنم که البته اولى و انسب بود که چند درجه مى‌کردیم ولى چون رد موقع تشخیص اسباب زحمت مى‌شد تمام اشخاصى که قصد مسافرت داشتند و مسافرت مى‌کردند اگر فرضاً تذکره را سه درجه مى‌کردیم خودشان را از درجه سوم حساب مى‌کردند و وسایلى هم تهیه مى‌کردند براى این که خودشان را درجه سوم حساب بکنند چون تشخیص این موضوع اسباب زحمت مى‌شود براى مأمورین دولت و منظور حقیقى هم که ارفاق نسبت به طبقه بى‌بضاعت و رفع یک تضییقى از مردم است تأمین نمى‌شود و سابقاً ترتیباتى که در تذکره معمول بوده برخلاف مقررات بین‌المللى بوده لایحه جدید دولت مقتضى دیدند که تذکره یک شکل و یک نواخت باشد. اما موضوع عمله‌جات کشتى که فرمودند چنان که تا کنون معمول بوده تذکره جمعى داده مى‌شود و وقتى که تذکره جمعى داده شود تحمیلى به عمله‌جات نمى‌شود و تصور مى‌کنم با ماده که تأمین کرده است تذکره جمعى را براى عمله‌جات کشتى رفع نگرانى آقا بشود و آقا هم قانع بشوند.

یک نفر از نمایندگان- پیشنهاد کنید.

رئیس- آقاى ملک مدنى.

ملک مدنى- موضوعى که بنده مى‌خواستم به عرض مجلس برسانم و جواب آقاى مخبر را عرض کرده باشم در موضوع تذکره سیاسى براى نمایندگان است ایشان فرمودند که مطابق نظامات بین‌المللى ما تقریباً نمى‌توانیم وکیل را تذکره سیاسى بدهیم بنده عرض مى‌کنم که هر مملکتى نظامات و قوانین داخلى خودش مربوط به خودش است مربوط به امور بین‌المللى نیست (صحیح است). وقتى که مجلس شوراى ملى موافقت کرد که به یک وکیل تذکره سیاسى بدهند این به عقیده بنده تماسى با نظامات بین‌المللى ندارد (نمایندگان- صحیح است) به علاوه بنده اینجا عرض مى‌کنم جزء مزایاى یک نفر وکیل این است که همان طوری که در ظرف دو سال مصون و محفوظ است بایستى در هر قسمتى که هست از این قسمت مصونیت استفاده کرده باشد چطور در داخله باید مصون باشد ولى اگر در خارجه باشد نباید از آن مزایا استفاده کند و حال این که وقتى به عقیده بنده شما براى رؤساى وزارت خارجه این حق را قائل مى‌شوید به طریق اولى براى یک نفر وکیل هم باید این حق را قائل بشوید (صحیح است) هیچ تردیدى نیست که یک نفر وکیل از حیث آن سر ملى و تشریفات مقدم است بر یک نفر رئیس وزارت خارجه. محل تردید نیست نه این که از نظر شخصى عرض کنم هر کس که شاغل آن مقام باشد باید داراى این مزایا باشد و بنده گمان مى‌کنم موافقت بفرمایید براى این که این یکى از مزایایى است که حتماً باید براى یک نفر وکیل باشد و البته هر کس هم شاغل پست و مقام به این مهمى باشد هیچ وقت تصور نمى‌شود که از تذکره سیاسى سوء استفاده کند (صحیح است) این است که نظر بنده جاى نگرانى ندارد و حضرتعالى هم موافقت کنید و آقاى احتشام‌زاده رفیق محترم بنده که مخبر کمیسیون است خواهش مى‌کنم که برخلاف نظریه خودشان مدافعه نکرده باشند براى خاطر این که از مزایایى است که به عقیده بنده باید براى یک نفر وکیل قائل شد وکیلى که مصون است باید تذکره سیاسى داشته باشد که از سر حد که رد مى‌شود یک مزیتى داشته باشد این یک چیزى است محسوس و الا بالاخره صحبت در این نیست که یک نفر وکیل فرض کنید ده تومان پول تذکره بدهد یا بیست تومان بدهد حرف در آن شئونى است که ما براى یک نفر وکیل مى‌خواهیم قائل بشویم که وقتى او احتیاج پیدا کرد که مسافرت کند به خارجه او از مقامى که شاغل است بتواند استفاده کند این است عقیده بنده در این قسمت و پیشنهاد هم مى‌کنم و امیدوارم آقایان هم رأى بدهند.

رئیس- آقاى عراقى.

بعضى از نمایندگان- کافى است.

کازرونى- کافى نیست آقا.

+++

روحى- در ماده حرف بزنید.

عراقى- بنده جواب‌هایى که آقاى معاون محترم وزارت داخله فرمودند اصلاً نفهمیدم که چیست ایشان بیان کردند تذکره را از روى نظامنامه بین‌المللى نوشتیم مگر تذکره گمرکى است!! شما مى‌خواهید معرفى کنید تبعه ایران را از روى این تذکره مجلس شوراى ملى مجلس سیاسى است وکیل که رجل سیاسى است این را شما مى‌گویید تذکره سیاسى نداشته باشد اما رئیس یک اداره یک وزارتخانه تذکره سیاسى داشته باشد. با این که نوشته‌اند تذکره سیاسى مگر وکیل وکیل سیاسى نیست! مگر مثل حرف آن کسى معنى کنیم که مى‌گفت فرمان مشروطیت را بدهند به شرط آن که در امور سیاسى دخالت نکند اگر معنى این است من حرفى ندارم اما وکیل یعنى وکیل سیاسى این اشخاصى که اینجا گرفته‌اند نشسته‌اند همه‌شان وکیل سیاسى مملکتند معنى ندارد که یک نفر رئیس اداره باید تذکره سیاسى داشته باشد اما نسبت به وکلا که رسید تذکره سیاسى نداشته باشند علاوه بر این اگر شما مطابق نظامنامه و قانون بین‌المللى مى‌گویید این مربوط به تذکره نیست شما این که اینجا برداشته‌اید نوشته‌اید براى کسانى که از طبقات فوق نیستند در موارد لزوم با تصدیق دولت ممکن است تذکره سیاسى داده شود عین این در نظامنامه بین‌المللى بوده است وکلاى مجلس شوراى ملى هم پیش دولت و هم پیش مردم قطعاً نسبت به تذکره سیاسى مستحق‌ترند از رؤساى ادارات. این است که بنده از آقاى معاون وزارت داخله تقاضا مى‌کنم یک حرفى را که خودتان هم می‌دانید و وجدان‌تان هم دارد شهادت مى‌دهد خیلى مخالفت با آن نکنید.

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

افسر- بنده مخالفم.

کازرونى- بگذارید آقا جواب دارند می‌دهند.

معاون وزارت داخله- همان طورى که عرض کردم این ترتیب مطابق راپورتى است که کمیته جامعه بین‌الملل نوشته است راجع به تذکره دولت ایران هم که عضو جامعه ملل است این ترتیب را پذیرفته است و این مدافعات و مذاکراتى را که آقایان در این پارلمان مى‌کنند شاید در همه پارلمان‌ها این نظر بوده باشد ولى اصولاً این ترتیب پذیرفته نشده است و به این ترتیبى است که در لایحه نوشته شده که ما هم نوشتیم.

رئیس- آقاى افسر.

افسر- آقاى مخبر در ضمن مذاکره و دفاع یک عبارتى فرمودند که به نظر بنده نباید این طور گفته شود. گفتند دولت ایران مجبور است که با این نظامنامه موافقت کند این طور نیست. دولت ایران ابداً مجبور نیست البته این طور صلاح می‌داند مقتضى مى‌داند اینها درست است، ولى براى چه دولت ایران مجبور است؟! آقاى معاون وزارت داخله هم دفاع نکردند، براى چه دولت ایران مجبور است؟ به هیچ وجه مجبور نیست، مختار است.

مخبر- گمان نمى‌کنم بنده عرض کرده باشم که دولت ایران مجبور است. بنده عرض کردم بر طبق مقررات بین‌المللى دولت ایران مقتضى است (افسر- البته اگر مقتضى دانست) که قانون تذکره خودش را تطبیق کند با مقرراتى که از طرف نماینده دولت ایران تعهد شده است و قبول شده است بنده عرض نکردم دولت ایران مجبور است (افسر- پس بنده درست نشنیدم) و الا آوردن به مجلس ضرورت نداشت باید عیناً با مقررات لایحه موافقت کرد در صورتى که این طور نیست یک تعهداتى نماینده دولت ایران کرده است با ترتیباتى که کمیته جامعه ملل کرده است براى این کار و لایحه که تنظیم مى‌شود باید تطبیق بشود با آن مقررات و دولت ایران مجبور نیست.

افسر- مى‌تواند هم رد کند.

رئیس- آقایانى که با ورود در موارد این لایحه موافقت دارند قیام فرمایند.

(اکثر قیام نمودند)

رئیس- تصویب شد. ماده اول قرائت مى‌شود:

فصل اول- اطلاعات عمومى‏

ماده 1- تذکره سندى است که از طرف مأمورین صلاحیت‌دار براى تعیین تابعیت و اجازه مسافرت اتباع

+++

ایران به ممالک خارجه و اقامت در ممالک مزبور یا مسافرت از خارجه به ایران داده مى‌شود.

رئیس- آقاى کازرونى.

کازرونى- بنده از ماده اول استفاده مى‌کنم که در کلیات باز هم عرایض خودم را عرض کنم حضرت آقاى مخبر نماینده محترم به مقتضاى وظیفه که داشتند در جواب بنده فرمایشاتى فرمودند البته وظیفه‌شان دفاع بود و خیلى هم از روى منطق و قاعده و درست بود لکن اگر چنانچه بخواهیم به طور خودمانى و ساده صحبت بداریم جواب عرایض بنده این نیست. بنده مى‌بینم این قانون بالاخره زندگانى یک عده زیادى از مردم زحمت‌کش بدبخت زارع خوب را مختل مى‌کند ناچارم به قدرى که در قوه خودم داشته باشم کوشش کنم بلکه جلب ارفاق آقایان را بکنم و یک تخفیفى در اینجا داده شود. بسیارى از مردم دشتى و دشتستان ما در فصل معینى و در سایر فصول معینه مهاجرت مى‌کنند می‌روند به بصره در آنجا مشغول کارگرى و بدبختى هستند براى این که در مراجعت چهار پنج خروار شش خروار خرما بیاورند و امرار معاش کنند شما اگر بنا شد از او ده تومان بگیرید آیا تصدیق نمى‌فرمایید که در حکم این است که به آنها بگویید بمیرند و نروند یا نروند و بمیرند بنده عرض مى‌کنم یک نفر آدمى که مى‌خواهد برود براى تحصیل قوت لایموت خودش شما مى‌گویید ده تومان بدهد و برود این وقتى که بر مى‌گردد پنج تومان بدهد و برود این وقتى که بر مى‌گردد پنج تومان ندارد خوشدلى او این است که چهار پنج ماه رفته است آنجا و معاش کرده در مراجعت هم چهار پنج تومان دارد شما متوقف مى‌کنید بر گرفتن ده تومان! نکنید آقا خوب نیست آخر دلیل ندارد آن منظورى که در نظر دارید این نیست و البته شما مى‌گویید ما نمى‌توانیم تبعیض قائل بشویم زیرا که بر خلاف مقررات بین‌المللى است بنده عرض مى‌کنم که ما قانون وضع مى‌کنیم براى احتیاجات خودمان براى مصالح خودمان بر طبق مقتضیات مملکت خودمان در این صورت ابداً اجبارى نداریم که متابعت از نظر سایرین بکنیم مثل این که سایرین هم اجبارى ندارند متابعت از مقتضیات مملکت ما کرده باشند فرمودند که در تشخیص بى‌بضاعت یا با بضاعت دچار اشکال مى‌شویم اگر راستى این است خیلى تشکر مى‌کنم همه ماها که با بضاعت را هم مثل بى‌بضاعت حساب کنید این را برگردانید کمتر بگیرید چرا که حکم بر اکثریت است و اکثریت بى‌بضاعت است خوب این طوریش کنید در صورتى که این طور نیست مردم با بضاعت و بى‌بضاعت اینها خودش مشخص و معین است همین طور که سنوات عدیده معامله شده معلوم است یک نفر آدم با ثروتى که مسافرت مى‌کند با یک نفر حمال چه حالى خواهد داشت. بنده استدعا مى‌کنم (که چون قطع دارم بالاخره خودتان مجبور خواهید شد که بیایید و این قانون را تغییر بدهید) حالا بپذیرید عرض بنده را براى چه این کار را مى‌کنید؟ خزانه دولت ما بحمدالله تعالى در تحت توجهات اعلیحضرت شاهنشاهى محتاج به گرفتن این جور پول‌ها نیست ما بحمدالله دولت‌مان و خزانه‌مان بى‌نیاز است که عده از فقرا را در مضیقه بگذاریم به چه دلیل هیچ فایده ندارد. اما در خصوص عمله‌جات کشتى که عرض کردم فرمودند در ماده ده ضمن نظامنامه ذکر مى‌شود اولاً به موجب این قانون از ناخدا ده تومان مى‌گیرند ولى مشکوک است که با عمله‌جات چه خواهند کرد حالا در نظامنامه مى‌نویسید بنده مى‌بینم خیلى چیزها بر خلاف مصلحت در این قانون است در آنجا هم ممکن است غفلت شود وقتى که از عمله هم ده تومان گرفته شود یعنى چه؟ یعنى دیگر کشتى نرود. بنده عرض مى‌کنم شما می‌آیید از ناخدا ده تومان مى‌گیرید، ناخدایى که مى‌خواهد یک مسافرت بکند در حکم یک چاروادارى است در حکم یک شوفر است. شما نباید از او ده تومان بگیرید بلکه باید به او کمک کنید زیرا هر چه به اینها مدد شود کمک به دولت و مملکت است و از این منافعى که هیچ دلیل و فلسفه ندارد چشم بپوشید مخصوصاً از عمله‌جات شما اینجا مى‌گویید که چه معامله مى‌خواهید در نظامنامه به آنها بکنید. پول مى‌خواهید بگیرید از عمله‌جات بالاخره میزان پول گرفتنش باید در مجلس مطرح شود تا بدانیم چطور پول مى‌گیرید پس

+++

این مربوط به این نظامنامه نیست زیرا در صورتى که مثلاً در قانون ده تومان است نظامنامه نمى‌تواند بنویسد سه قران گرفته شود. حق ندارد یا بگوید مثلاً معاف باشد با بگوید دو قران گرفته شود. حق ندارد. شما باید در اینجا تعیین کنید که عمله‌جات معافند یا نه از ناخدا که مى‌گیرید نسبت به عمله‌جات هم باید معلوم کنید که چه معامله مى‌کنید. اگر معافند باید معاف کنید و اگر پول می‌گیرید مجلس باید بداند چقدر مى‌گیرید این مسأله را به بارى به هر جهت بر گذار کردن معنى ندارد.

اینجا است که بنده ظنین مى‌شوم که شما مى‌خواهید از عمله‌جات بر طبق قانونى که حق تخلف آن را ندارید ده تومان بگیرید. اگر غیر از این است بلند شوید بگویید چیزى نمى‌خواهیم از عمله‌جات بگیریم بنده خیلى هم متشکر مى‌شوم. بسیار خوب.

وزیر عدلیه (آقاى داور)- به طوری که آقایان ملاحظه فرمودند بنده در موقع مباحثه در شور اینجا نبودم و الان وارد شدم ولى در ضمن فرمایشات و بیانات نماینده محترم یک جمله بود که آن جمله فقط توجه بنده را جلب کرد و براى جواب این جمله هم آمدم، راجع به این بود که مى‌گفتند مقررات بین‌المللى را ما چه الزامى داریم از آنها متابعت کنیم. بنده کاملاً با شما موافق هستم و نمى‌دانم اصلاً این مذاکره به چه شکل و به چه عبارتى پیش آمده. در هر حال مقررات بین‌المللى وقتى براى ما داراى اجبار است که خود ما به موجب یک تعهدى به موجب یک عهدنامه قبول کنیم (کازرونى- صحیح است. احسنت).

البته اگر آنچه جزء یک عهدنامه قبول کرده این البته آن را قبول داریم ولى اگر یک اصولى است که معمول است و ما مصلحت خودمان را نمى‌دانیم که قبول کنیم البته ما مختار خواهیم بود (صحیح است) بنده این را خواستم عرض کنم که روشن باشد حالا که آمدم اینجا خواستم یک دو کلمه هم راجع به قسمت تذکره که آقاى کازرونى صحبت کردند عرض کنم. بنده حالا کار ندارم در اصل قضیه میزان قیمت چقدر خوب است گرفته شود یا چقدر خوب است صرف‌نظر شود آیا خزانه دولت اگر از این محل استفاده بکند یک ظلم و تعدى شده اگر یک مبلغى اشخاصى که به خارج مى‌روند بدهند و صرف مصارف عمومى بشود ضررى دارد؟ بنده وارد این جزئیات نمى‌شوم. آقایان اگر مى‌خواهند یک صحبتى بکنند چون شور اول است بنده عرض مى‌کنم ممکن است نظریات خودشان را پیشنهاد بفرمایند در کمیسیون نماینده دولت هست مطالعه مى‌کنند و شور بیشترى مى‌شود و با نظر آقایان تصمیم گرفته خواهد شد و باز هم به عرض آقایان مى‌رسد و هر طور مقتضى دانستند رأى مى‌دهند ولى یک مطلبى را بنده مى‌خواهم عرض کنم و آن این است که آقا تصور مى‌فرمایند مملکت ایران داراى چندین میلیون اشخاص است که از شدت بیکارى مى‌خواهند در مملکت خودشان کار نکنند بروند در خارج حمالى کنند؟ بنده عرض مى‌کنم خیر این طور نیست.

افسر- صحیح است.

وزیر عدلیه- بنده خیال مى‌کنم این اشخاص در خود ایران اگر حمالى کنند بهتر است ضرورت ندارد که بنده و آقا حمال خارج را تهیه کنیم (صحیح است). امروز با نهضتى که در این مملکت پیدا شده با جنبشى که در سر تا سر مملکت پیدا شده شما خودتان نگاه کنید ببینید کار دارد زیاد مى‌شود. (صحیح است) همه جا دست کم است و کار دارد زیاد مى‌شود. عمله امروز کم است و میزانى که به او باید داد به اندازه‌اى است که استطاعت صنعتى‌ها اجازه نمى‌دهد بنابراین بنده اصلاً صرف‌نظر از این قضیه اگر تازه یک کسى به شما آمد و گفت که ما نباید جلوگیرى کنیم از این قبیل اشخاص که بروند در خارج و به مزدورى در آنجا زندگى کنند و به قول جنابعالى بعد از پنج سال با دست خالى برگردد شخصاً کاملاً مخالفم (صحیح است) اما در یک مملکتى با وسعت زیاد و کار زیادى که امروز دارد درش پیدا مى‌شود اصلاً در بعضى نقاط عمله براى راه سازى و راه آهن به زحمت درش

+++

پیدا مى‌شود ما نباید تشویق کنیم که اشخاصى بروند خارج (نمایندگان- صحیح است) این از براى یک مملکتى از براى یک ملتى خوب است که به واسطه کمى محل کمى وسعت وعده زیاد نتواند افراد خودش را در خودش نگاه دارد و البته تشویق کردن که بروند به خارج ضررى ندارد. ولى در مملکت ما تشویق کردن این که عده بروند در خارج و گدایى یا حمالى کنند بنده اصلاً موافق نیستم و گمان مى‌کنم باید اصلاً از این طریق جلوگیرى شود (صحیح است).

رئیس- کافى نیست؟

بعضى از نمایندگان- کافى است.

رئیس- آقاى وزیر عدلیه مذاکره در ماده اول خاتمه یافت. مطلبى دارید بفرمایید.

-5]تقدیم چند فقره لایحه از طرف آقاى وزیر عدلیه‏]

وزیر عدلیه- بنده فقط تمنایى که کردم از براى این بود که اجازه بگیرم چند فقره لایحه تقدیم کنم چند لایحه است که باید برود به کمیسیون عدلیه.

-6]تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى معاون وزارت معارف‏]

رئیس- آقاى معاون وزارت معارف.

معاون وزارت معارف (آقاى میرزا غلامحسین خان رهنما)- در قانون اعزام محصلین به اروپا معین شده بود که صد و بیست از آن محصلین از بین محصلین مقیم اروپا انتخاب شوند لایحهاى است که تقدیم مى‌کنم که شامل حال آن محصلینى هم که در امریکا مشغول تحصیل هستند بشود، به قید یک فوریت.

رئیس- قرائت مى‌شود:

ساحت محترم مجلس مقدس شوراى ملى شیدالله ارکانه

نظر به این که انتخاب صدی بیست از محصلین اعزامى به خارجه (قانون 6 تیرماه 1308) بین شاگردان بى‌بضاعت محل محدود و مختص به اروپا است و ممکن است در ممالک متحده امریکا نیز محصلین ایرانى یافت شود که مستحق خرج تحصیل باشند و نظر به این که موقع انتخاب صدى بیست رسیده است لذا ماده واحده ذیل را براى تکمیل قانون مزبور به قید فوریت تقدیم و تمناى تصویب مى‌نمایند.

ماده واحده- وزارت معارف مجاز است از محصلین ایرانى که در ممالک متحده امریکاى شمالى تحصیل مى‌کنند با احراز شرایط مصرحه در قانون 6 تیر 1308 نیز جزء صد و بیست محصلین اعزامى به خارجه انتخاب نماید.

رئیس- اجازه مى‌فرمایید حالا مطرح شود یا به کمیسیون ارجاع شود.

کازرونى- رأى به فوریتش را بگیرید.

رئیس- یعنى فوریتش مطرح مى‌شود. آقاى عراقى.

عراقى- عرضى ندارم.

رئیس- آقاى دیبا.

طباطبایى دیبا- اینجا در لایحه «به قید فوریت» نوشته معلوم نیست دو فوریت است یا یک فوریت.

بعضى از نمایندگان- یک فوریت است.

عراقى- دو فوریت محتاج قید است.

یکى از نمایندگان- این جا توضیح دادند شفاهاً و گفته شد یک فوریت است و به کمیسیون مى‌رود.

عراقى- وقتى قید دو فوریت نشده است فوریت یک کشورى مى‌رساند.

رئیس- به علاوه توضیح دادند که یک فوریت تقاضا دارند اشکالى نیست. آقایانى که فوریت لایحه را تصویب مى‌کنند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد.

-7]بقیه شور لایحه تذکره از ماده دوم‏]

رئیس- ماده دوم از قانون راجع به تذکره قرائت مى‌شود.

ماده دوم- مأمورین سرحدى ایران به هیچ یک از اتباع ایران بدون ارائه تذکره مرتب اجازه خروج را نخواهند داد.

رئیس- آقاى دیبا.

طباطبایى دیبا- در این ماده نوشته شده که به هیچ یک از اتباع ایران بدون ارائه تذکره مرتب اجازه خروج داده نمى‌شود. ظاهر عبارت این است که تذکره بر دو قسم است: مرتب و غیر مرتب. در صورتی که تذکره سند دولتى است

+++

و معلوم است که باید مرتب باشد، اگر غیر مرتب باشد اصلاً تذکره نیست، لذا بنده احتیاج به لفظ مرتب نمى‌دانم و همان لفظ تذکره کافى است.

یکى از نمایندگان- صحیح است لفظ مرتب باید حذف شود.

مخبر کمیسیون- این قید براى توضیح است و البته تذکره اگر مطابق مقررات و نظامات تهیه نشده باشد داراى اعتبار نیست و اینجا از براى توضیح مطلب بود و از این جهت این را نوشتیم.

رئیس- آقاى عراقى.

عراقى- بنده عرضى ندارم، همین بود که آقاى مخبر گفتند.

رئیس- ماده سوم قرائت مى‌شود.

ماده سوم- به هیچ کسى غیر از تبعه مسلّمه ایران نباید تذکره ایرانى داده شود.

رئیس- آقاى دیبا.

طباطبایى دیبا- اولاً بنده با وجود ماده اول که مى‌نویسد تذکره سندى است که از طرف مأمورین صلاحیت‌دار و از براى تعیین تابعیت و اجازه مسافرت اتباع ایران به ممالک خارجه و اقامت در ممالک مزبوره یا مسافرت از خارجه به ایران داده مى‌شود. با وجود این ماده اول، ماده سوم را چندان احتیاجى نیست زیرا با وجود ماده اول مأمورین نباید غیر از تبعه ایران به کسى تذکره بدهند و به علاوه بنده ذکر تبعه مسلّم را چندان خوب نمى‌دانم و همین تبعه ایران نوشته شود کافى و بهتر است.

مخبر- قید مسلّم در اینجا براى این است که اشخاصى هستند تابعیت آنها مورد تصدیق دولت ایران هنوز واقع نشده است. ولى آنها خودشان را تبعه ایران مى‌دانند ولى دولت تصدیق نکرده قید مسلّم براى احراز این معنى است به علاوه در قانون اقامت اتباع خارجه هم که سابقاً از مجلس شوراى ملى گذشته است در آنجا تصریح کرده تبعه مسلّم ایران چه اشخاصى هستند، اینجا هم بنده گمان مى‌کنم لازم باشد معین شود و تبعه مسلّم که نوشته شده بنده موافقم که همان لفظ مسلّم نوشته شود و کافى است.

دیبا- هیچ کدام لازم نیست.

رئیس- آقاى روحى.

روحى- عرض کنم دفاع آقاى مخبر در مقابل آقاى دیبا بنده را اقناع نکرد و به عقیده بنده هم لفظ مسلّم بى‌مورد است. اگر کسى تبعه نیست که نیست و اگر هم هست که هست به علاوه در شور دوم که مى‌رود به کمیسیون خوب است قرار بدهند کسى که ورقه هویت و سجل احوال دولت ایران در جیبش است به او تذکره بدهند و الا ندهند. زیرا هر کس که تبعه ایران است سجل احوال دولت ایران را دارد و این بهتر است رفع اشکال هم مى‌شود.

مخبر- البته داشتن ورقه هویت یکى از وسایلى است براى احراز تابعیت ولى این وسیله را ما نمى‌توانیم موضوع قرار بدهیم و منحصر کنیم و در قانون بنویسیم به اشخاصى که ورقه هویت دارند براى این که در خارج ممکن است اشخاصى باشند که تبعه ایران هستند ولى ورقه هویت هنوز به آنها داده نشده است و اگر ورقه هویت را قید کنیم در عمل اسباب اشکال مى‌شود مقصود این است که تبعه ایران باشند و البته یکى از وسایل تابعیت ایران هم داشتن ورقه هویت است.

روحى- کافى است.

رئیس- ماده چهارم قرائت مى‌شود.

ماده 4- هر یک از اتباع ایران که به هیجده سال بالغ شده باشد براى مسافرت به ممالک خارجه و یا اقامت در خارجه باید تحصیل تذکره نماید.

رئیس- آقاى روحى.

روحى- عرض کنم بنده نمى‌دانم این سن 18 را از چه محل انتخاب کرده اند. یک سوابقى داشته‌اند یا اصلاً یک قاعده‌ای است چون اطلاع نداشتم مى‌خواستم بفهمم و بدانم یک کسى که هفده سالش است و کسى را هم نداشت

+++

که با او برود نه پدر داشت و نه برادر داشت نه مادر داشت و خالو و نه عمو اگر این خواست مسافرت کند چه باید بکند؟ مسافرت هم برایش لازم شده واجب شده این را باید یک قرارى گذاشت. سن هیجده را از روى چه قاعده گرفته‌اند. به جهت این که پانزده سال، شانزده ساله را بالغ مى‌دانیم. مقصود این است اگر خواست معالجه فورى بکند یا کار لازم دیگرى داشت یا یک حقى ازش در خارجه اسقاط مى‌شد اگر نمى‌رفت این هیجده سال و کمتر و شانزده ساله براى چیست؟ این اسباب اشکال مى‌شود خوب است توضیح بدهند یا یک طورى بکنند که براى سایرین هم تسهیلات باشد این را یک طورى اصلاح کنند که شامل این طور اشخاص هم بشود که اینها در عسر و حرج نیفتند.

مخبر- سن هیجده سال را که در این قانون قرار داده‌اند براى سابقه‌ای است که در غالب قوانین مخصوصاً در قانون راجع به اتباع خارجه در ایران قید شده و رشد را در این سن قرار داده‌اند و اما این که فرمودند اشخاصى که سن‌شان به این قدر نرسیده است اگر بخواهند ضرورتاً به خارجه مسافرت کنند در ماده دوازده ذکر شده است که اگر این جور اشخاص بخواهند مسافرت به اروپا بکنند به آنها ورقه شهادت نامه مى‌دهند.

رئیس- آقاى دیبا.

طباطبایى دیبا- عرضى ندارم.

رئیس- ماده پنجم قرائت مى‌شود.

ماده 5- تذکره بر دو قسم است تذکره عادى و تذکره غیر عادى.

رئیس- مخالفى نیست (نمایندگان- خیر) ماده ششم قرائت مى‌شود:

فصل دوم- تذکره عادى‏

ماده 6- انواع تذکره عادى که به طور مطلق تذکره نامیده مى‌شود و نمونه آنها بر طبق نظامنامه معین خواهد شد به قرار ذیل است:

1- تذکره که براى یک یا چندین دفعه مسافرت از ایران به ممالک خارجه یا از خارجه به ایران داده مى‌شود مدت اعتبار آن از تاریخ صدور تذکره یک سال و تا چهار سال دیگر سال به سال قابل تمدید است.

2- تذکره سرحدى که به سرحد نشینان ایرانى براى عبور و مرور بین نقاط سرحدى ایران و نقاط سرحدى ممالک مجاور اعم از سرحدات خاکى یا آبى مطابق قراردادهاى عبور و مرور سرحدّى بین ایران و دول مجاور یا بر حسب تصویب دولت داده مى‌شود قیمت و مدت اعتبار آن بر طبق فقره 2 از ماده (24) این قانون خواهد بود.

3- تدکره مخصوص ایرانیان بى‌بضاعت مقیمین خارجه که مدت اعتبار آن بر طبق فقره (1) همین ماده خواهد بود.

4- تذکره محصلى به محصلینى داده مى‌شود که سن آنها به (18) سال تمام بالغ شده باشد و اعتبار آن تا اختتام دوره تحصیلى دارنده آن خواهد بود مشروط بر این که در انقضاى هر سال به امضاء مأمور ایران مقیم محل تحصیل یا نزدیک‌ترین محل آنجا برسد.

رئیس- آقاى فرشى.

فرشى- بنده مى‌خواستم اینجا یک توضیحى از آقاى مخبر یا نماینده دولت داده شود در قسمت اول که مى‌نویسد تذکره که براى یک یا چندین دفعه مسافرت از ایران به ممالک خارجه یا از خارجه به ایران داده مى‌شود مدت اعتبار آن از تاریخ صدور تذکره یک سال و تا چهار سال دیگر قابل تمدید است این چهار سال علتش چیست چرا پنج سال نشده سه سال نشده و چهار سال شده است این را توضیح بفرمایند.

معاون وزارت داخله- کلیه مدت اعتبار تذکره پنج سال است بر حسب اعتبارى که به آن داده مى‌شود این است که تا چهار سال دیگر هم نوشته‌اند قابل تمدید است.

فرشى- پس بهتر است همان پنج سال باشد.

رئیس- ماده هفتم قرائت مى‌شود:

فصل سوم- ترتیب صدور تذکره‏

ماده 7- صدور تذکره عادى در داخله با نظمیه و

+++

در خارجه با مأمورین قنسولى ایران و یا مأمورین سیاسى عهده‌‌دار امور قنسولى مى‌باشد و در محل‌هایى که نظمیه نباشد صدور تذکره با مأموریتى خواهد بود که دولت به آنها اجازه مخصوص بدهد.

رئیس- ماده هشتم قرائت مى‌شود:

ماده 8- به اشخاص ذیل تذکره براى مسافرت از ایران داده نمى‌شود:

الف- کسانى که استطاعت مسافرت به خارجه را ندارند غیر از کارگرانى که با شرایط مخصوص بر طبق نظامنامه مجاز به مسافرت مى‌شوند.

ب- اشخاصى که تحت ولایت یا قیمومیت مى‌باشند مگر با اجازه ولى یا قیم.

ج- کسانى که بدون اجازه مستنطقین و محاکم حق خروج از مملکت ندارند.

د- مشمولین نظام وظیفه مگر این که از طرف اداره نظام وظیفه ورقه معافیت دایمى و یا اجازه‌نامه مسافرت داشته باشند.

تبصره- میزان استطاعت براى هر نوع مسافر در نظامنامه معین مى‌شود.

رئیس- ماده نهم قرائت مى‌شود:

ماده 9- براى اعضا هیئت‌ها و خانواده آنها که به جهت مقصود معینى از قبیل مطالعات فنى و علمى یا اجتماعى به خارج مسافرت‌هاى محدودى مى‌نمایند ممکن است با اجازه دولت تذکره جمعى صادر شود.

در تذکره جمعى اسامى و مشخصات هر یک از مسافرین باید قید شود و معمولاً این نوع تذکره براى بیش از پانزده نفر صادر نخواهد شد و قیمت هر تذکره جمعى معادل قیمت یک تذکره فردى خواهد بود.

رئیس- ماده دهم قرائت مى‌شود:

ماده 10- ترتیب صدور تذکره جمعى اعضا و اجزاء کشتى‌ها بر طبق نظامنامه معین مى‌شود.

رئیس- آقاى کازرونى.

کازرونى- استدعا مى‌کنم از حضرت آقاى معاون محترم که درست دقت به عرض شده بفرمایید البته شما موافقت دارید با عرض بنده نسبت به کارگران کشتی‌هاى بادى آن تضییقاتى که ممکن است تصور شود نشود و سابقه دارد این شکایاتى که از جزیره قشم از طرف کارگرها و ناخداها مى‌شد و قریب دو سال شکایات بى‌اندازه و زد و خوردها و حبس‌ها و زجرها اتفاق افتاد و مدت‌هاى متمادى مانع شدند از این که با جهازات‌شان مسافرت کنند و بیشتر مراجعه بنده با وزارت داخله بود و در کلیه موارد موافقت با عرض بنده مى‌کردید و نهایت مساعدت و ارفاق را مبذول مى‌داشتید غیر از این هم منظور نداشتید و ندارید حالا البته آن حالت ارفاق در آینده هست و بهتر منظور می‌دارید اما عرض بنده این است که در خصوص گرفتن پول یا بخشیدن پول نظامنامه نمى‌تواند تعیین کند این از مختصات مجلس شوراى ملى است شما پس از این که قیمت تذکره را ده تومان معین کردید اعم از این است که جمعى بنویسید یا فردى ده نفر اگر آمدند خواستند یک تذکره بگیرند شما بگویید از این ده نفر ما از یک نفرشان مى‌گیریم و از نه نفر دیگر نمى‌گیریم قانوناً نمى‌توانید بگویید این را چون راجع به گرفتن پول است و از مختصات مجلس است بنده عرض مى‌کنم هر معامله را که بایستى با کارگرها و عمله‌جات کشتى بکنید که بالاخره در نظامنامه اگر می‌کنید اینجا قید کنید با آنها چه معامله مى‌کنید شما مى‌خواهید دو قران بگیرید یا معافش مى‌کنید اینجا ننویسید نمى‌شود مگر خوب بفرمایید معاف مى‌کنیم کارگرها را بسیار خوب بنده چشم مى‌پوشم و نظرى ندارم چون منظور بنده این است که کارگرها معاف شوند موافقت دارید بسم‌الله اظهار بکنید در صورت مشروح مجلس قید بشود بنده هم ساکت مى‌شوم مخالف قانون است باشد مقصودم این است پول گرفته نشود.

مخبر- منظور از این ماده معافیت عمله‌جات کشتى از پرداخت پول تذکره نبوده است بلکه منظور ارفاقى بوده است نسبت به آنها چون بر طبق قانون براى هر فردى باید یک تذکره گرفته شود و بعد از نظر ارفاق به عمله‌جات

+++

مجلس در این ماده اجازه مى‌دهد که به عمله‌جات کشتى تذکره جمعى بدهند که به جاى این که قیمت ده نفر را بگیرند قیمت یک تذکره گرفته شود این ماده براى تأمین این قسمت است ولى جزئیات دیگر قضیه را با رعایت احتیاجات در نظامنامه تأمین خواهند کرد ولى منظور معافیت از پرداخت وجه تذکره نبوده است فقط خواسته‌اند به جاى این که از ده نفر ده تذکره بگیرند یک تذکره جمعى بدهند که ارفاق و مساعدتى به عمل آید.

کازورنى- فقط پول یکى؟

مخبر- بلى بلى.

کازرونى- قیمتش را هم کم بکنند.

رئیس- ماده یازدهم قرائت مى‌شود.

ماده 11- براى یک خانواده (زن و شوهر و یا هر یک از آنها) با اولادى که کمتر از هیجده سال داشته باشد مى‌توان یک تذکره صادر نمود و معادل قیمت یک تذکره دریافت داشت.

صدور تذکره علی‌حده براى زوجه به تنهایى یا با اولاد منوط با اجازه زوج خواهد بود.

رئیس- اشکالى نیست (نمایندگان- خیر) ماده 12 قرائت مى‌شود:

ماده دوازدهم- به اشخاصى که سن آنها کمتر از (هیجده) سال و اسم‌شان در تذکره اولیاى آنها قید نشود براى مسافرت به خارجه ورقه موسوم به شهادت ناممه هویت اطفال یا شهادت‌نامه محصلى که نمونه و شرایط آن بر طبق نظامنامه معین خواهد شد داده مى‌شود اعتبار این اوراق فقط تا بلوغ به سن (18) سال تمام خواهد بود.

رئیس- اشکالى نیست (بعضى از نمایندگان- خیر)

ماده سیزدهم قرائت مى‌شود:

ماده 13- به اتباع ایران مقیمین ممالک خارجه که داراى اسناد کافى براى هویت و تابعیت خود مى‌باشند از دادن تذکره نباید امتناع شود.

رئیس- آقاى رهنما.

رهنما- بنده در این ماده سیزدهم توضیح مى‌خواستم از آقاى مخبر و آقاى معاون که این جمله به اتباع ایران مقیمین ممالک خارجه که داراى اسناد کافى براى هویت و تابعیت خود مى‌باشند نباید از دادن تذکره به آنها امتناع شود مقصود چیست مقصود این است که سجل احوال نداشته باشند یا مقصود دیگرى است بالاخره قید این ماده چه ضرورت دارد.

معاون وزارت داخله- مقصود این است که هر یک از اتباع داخله که در بعضى ممالک خارجه هستند و اوراق هویت نداشته باشند اگر اشخاصى باشند که تابعیت آنها محرز باشد نباید از دادن تذکره امتناع کرد.

رئیس- ماده چهاردهم قرائت مى‌شود:

ماده 14- به ایرانیانى که در خارجه اقامت دارند و مشمول نظام وظیفه مى‌باشند براى توقف یا مسافرت در خارجه تذکره و ویزا داده نخواهد شد، مأمورین ایران باید به آنها شهادت‌نامه موقتى فقط براى مراجعت به ایران بدهند.

رئیس- آقاى عراقى.

عراقى- در اینجا خواستم با آقاى معاون وزارت داخله یا آقاى مخبر محترم توضیح بدهند چون در اینجا مى‌نویسد به ایرانیانى که در خارجه اقامت دارند و مشمول نظام وظیفه مى‌باشند به اینها تذکره داده نمى‌شود باید شهادت‌نامه بدهد در صورتى که ما یک قانونى هم داشتیم براى محصلینى که در آنجا مى‌روند در آنجا قید شده که اشخاصى که خدمت‌شان به نظام وظیفه رسیده و مشغول تحصیلند تا خاتمه تحصیلات‌شان در صورتى که در کلاس عالى باشند نباید آنها به نظام وظیفه بروند در این ماده باید یک توضیحى داده شود که رفع این تنافى بشود به جهت این که اینجا مى‌نویسد بهشان اصلاً تذکره داده نمى‌شود شهادت‌نامه داده مى‌شود که اینها بیایند به خانه‌هاشان مطابق این ماده کسى که مشغول تحصیل است گرفتار مى‌شود خوب است در این ماده یک توضیحى داده شود.

معاون وزارت داخله- اینجا نوشته شده است به اشخاصى که در خارجه هستند البته معلوم است وقتى آن مدت تمام شد و مشمول شدند به آنها تضدیق اقامت داده نمى‌شود و شهادت‌نامه مى‌دهند که مراجعت کنند به ایران.

+++

کلالى- تحصیل‌شان چه مى‌شود؟

رئیس- آقاى عراقی

عراقى- بنده خواستم اینجا بهتر شود دارد بدتر می‌شود ما مى‌خواهیم اشخاصى که آنجا مشغول تحصیلند و سن‌شان مشمول نظام وظیفه است همان طور که قانون نظام وظیفه گفته آنها تا تکمیل تحصیلات‌شان معاف باشند پس از تکمیل تحصیلات مى‌آیند آنجا آن وقت مطابق آن قانونى که در نظام وظیفه نوشته شده رفتار بشود این شهادت‌نامه یعنى چه مى‌دهند که بیایند خانه‌شان؟ شهادت‌نامه باید بدهند که تحصیل‌شان را تمام کنند حضرتعالى متوجه نشدید که بنده چه عرض مى‌کنم یک کسى است در اروپا دارد تحصیل مى‌کند در کلاس دوم هم هست حالا سنش به بیست و یک رسیده مطابق قانون نظام وظیفه باید بیاید تحت سلاح این آدم مطابق قانون نظام وظیفه حق دارد تحصیلاتش را تمام کند بعد بیاید شما مى‌گویید به مجرد این که شهادت نامه دادند تشریف بیاورد این که مخالف آن قانون است تحصیلش بر زمین مى‌خورد.

مخبر- منظور از این ماده این طور که فرمودند نیست منظور این نیست که اشخاصى که مشغول تحصیل هستند آنها را مشمول این ماده بکنیم براى این که مطابق آن قانون تا اتمام تحصیلات‌شان از خدمت نظام وظیفه معاف هستند و باید تحصیل‌شان را تمام کنند اینجا مقصود اشخاصى است که مطابق مقررات نظام وظیفه مشمول هستند و باید بیایند و خدمت بکنند یعنى مشمول مقررات معافى موقتى نیستند حالا البته اگر نظرتان این باشد که این عبارت کافى براى آن منظور نیست ممکن است یک عبارتى پیشنهاد بفرمایید و هیچ تناقضى منظور نیست ما بین قوانین مطابق قانون نظام وظیفه هر کس معاف باشد معاف است ولى اشخاصى که بر طبق آن قانون معاف نیستند به آنها تذکره و ویزا نمى‌دهند و باید بیایند منظور آن اشخاص هستند.

رئیس- ماده پانزدهم قرائت مى‌شود:

فصل چهارم- ویزاى تذکره‏

ماده 15- ایرانیانى که به ممالک خارجه مسافرت مى‌کنند باید تذکره خود را لدى‌الورود به ویزاى نماینده ایران مقیم مقصد یا نزدیکترین محل برسانند و همچنین در موقع مراجعت باید ویزاى نماینده ایران مقیم محل عزیمت را براى ورود به ایران تحصیل نمایند.

رئیس- ماده شانزدهم قرائت مى‌شود:

ماده 16- ویزاى تذکره و اوراق اتباع خارجه که قصد مسافرت به ایران را دارند تابع مقررات قانون ورود و اقامت اتباع خارجه مصوبه 19 اردیبهشت ماه 1310 مى‌باشد و قیمت انواع آن بر طبق معامله متقابله تعیین مى‌گردد.

رئیس- ماده هفدهم قرائت مى‌شود:

ماده 17- هرگاه مأمورین ایران در خارجه تذکره و شهادت‌نامه را که در دست بعضى از خارجیان تقاضاکنندگان ویزا مى‌باشد نشناسند در صورتى که ورود آنها به ایران قانوناً ممنوع نباشد شهادت‌نامه مخصوصى براى مدت معین مطابق نمونه که در نظامنامه قید خواهد شد به آنها خواهند داد.

رئیس- آقاى شریعت‌زاده.

شریعت‌زاده- بنده ملتفت نشدم که مقصود از کلمه نشناختن چیست آیا مقصود این است که امضاها و امهارى که در آن تذکره هست آنها را نمى‌شناسند یا این که به رسمیت می‌شناسند و مى‌دانند که این از ناحیه مأمورین سیاسى صادر قنسولى مأمور سیاسى یک دولتى است و تذکره را مى‌شناسند و مى‌دانند که این از ناحیه مأمورین سیاسى صادر شده یا خیر خوب است در این باب یا آقاى معاون یا آقاى مخبر توضیح بدهند و اگر اشکالى دارد در شور دوم اصلاح بکنند.

معاون وزارت داخله- آقایان نمایندگان محترم مى‌دانند که بعضى اوقات ممکن است مأمورین در خارجه تذکره و شهادت‌نامه را که در دست بعضى خارجیان است نشناسند این است که اینجا نوشته شده که نسبت به آن اشخاصى هم که مى‌خواهند به ایران بیایند اگر اوراقى در دست دارند که شناخته نمى‌شود در صورتى که مانعى براى آمدن به ایران نداشته باشند ممکن است به آنها جواز داده شود.

رئیس- آقاى دیبا.

طباطبایى دیبا- لفظ ویزا در این ماده و در موارد

+++

سابق خیلى مکرر شده بنده عقیده‌ام این است که در قوانین مادامى که براى اینها الفاظ فارسى ممکن است الفاظ خارجى را نباید استعمال کرد حالا براى ویزا هم اگر یک کلمه فارسى دارید بنده عقیده‌ام این است که آن را بنویسیم.

مخبر- این یک اصطلاح بین‌المللى است که همه جا معمول است ولى اگر آقا شخصاً یک کلمه یک لغتى (افسر- بازدید) در نظر دارند که همین معنی را می‌رساند ممکن است پیشنهاد بفرمایید (دیبا- امضا و رؤیت) ولى بایستى رعایت اختصار را هم کرد.

رئیس- آقاى شریعت‌زاده فرمایشى دارید؟

شریعت زاده- خیر.

رئیس- ماده هیجدهم قرائت مى‌شود:

فصل پنجم- تذکره غیر عادى‏

(تذکره سیاسى- تذکره مأموریت)

قسمت اول- تذکره سیاسى‏

ماده 18- صدور تذکره سیاسى فقط با وزارت امور خارجه و مأمورین سیاسى ایران مقیمین ممالک خارجه مى‌باشد.

رئیس- آقاى عراقى.

عراقى- در ماده نوزدهم بنده عرض دارم.

رئیس- ماده نوزدهم قرائت مى‌شود:

ماده 19- به طبقات ذیل تذکره سیاسى داده مى‌شود.

1- اعضاء خانواده سلطنت اعم از ذکور و اناث.

2- اعضا رئیسه دربار سلطنت و زوجات آنها (به تشخیص وزارت دربار پهلوى).

3- مأمورین سیاسى و قنسول‌هاى رسمى و خانواده آنها.

4- وزرا و معاونین وزرا و رؤسا و نواب رؤساى مجلسین و خانواده آنها.

5- رؤساى ادارات وزارت امور خارجه و خانواده آنها.

6- وزرا و سفرا و وزرا مختار سابق و خانواده آنها.

7- اشخاصى که از طرف دولت نزد دول دیگر یا مؤسسات رسمى بین‌المللى به مأموریت مخصوص اعزام شوند.

تبصره- براى کسانى که از طبقات فوق نیستند در موارد لزوم با تصویب دولت ممکن است تذکره سیاسى صادر شود.

رئیس- آقاى عراقى.

عراقى- با این که در کلیات بنده عرایض خودم را راجع به این ماده عرض کرده بودم بنده اینجا یک چیز دیگر دیدم که مى‌خواهم از آقاى مخبر محترم تقاضا کنم که در شور ثانى این قانون با این پیشنهادى که بنده دادم و غالب آقایان هم شاید داده باشند (صحیح است) آن پیشنهاد در این ماده رعایت شود علاوه بر آن قسمتى که بنده دیده بودم باز اینجا مى‌نویسد وزرا و سفرا و وزرا مختار سابق و خانواده آنها ملاحظه بفرمایید این الان سر خدمت نیست الان کسى نیست که سرخدمت باشد آن وقت شما به قدرى دایره را راجع به وکلا تنگ مى‌کنید که نسبت به آنها هم پایین‌تر قرار می‌دهند بنده هم از آقاى معاون و هم از آقاى مخبر محترم تقاضا مى‌کنم به این پیشنهاد یک عطف توجهى بفرمایند و اصلاح کنند که در شور ثانى باز این پیشنهاد را نکنیم (نمایندگان- صحیح است).

مخبر- در این قسمت بهتر این است که آقایانى که نظریات دارند پیشنهاد بدهند بلکه بتوانیم در کمیسیون جلب رضایت خاطر آقایان را بکنیم و به طورى که تمایل اکثریت آقایان است عمل کنیم.

رئیس- آقاى شریعت‌زاده.

شریعت‌زاده- بنده یک توضیحى مى‌خواستم راجع به شق چهارم این ماده که وزرا و معاونین وزرا و رؤسا و نواب رؤساى مجلسین باشد منظورم این است که توضیح شود آیا مقصود اجازه دادن تذکره سیاسى براى اشغال آنها به این سمت است یا هر کس این سمت را پیدا کرده مشمول خواهد شد.

معاون وزارت داخله- نسبت به شاغلین است.

رئیس- پیشنهاداتى که در این خصوص رسیده است قرائت مى‌شود چون متحد‌الشکل است یک باره مى‌خوانیم:

پیشنهاد آقاى مؤید احمدى:

پیشنهاد مى‌کنم فقره چهارم از ماده نوزدهم به طریق ذیل اصلاح شود:

4- وزرامعاونین وزرا و رؤسا و وکلا مجلسین و خانواده آنها.

پیشنهاد آقاى امیر تیمور:

+++

بنده پیشنهاد مى‌کنم که قسمت چهار ماده 19 به طریق ذیل اصلاح شود:

4- وزرا و معاونین وزرا و رؤسا و وکلا مجلسین و خانواده آنها.

پیشنهاد آقاى عراقى:

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى‏

بنده پیشنهاد مى‌کنم در ماده 19 در آخر قسمت چهارم نوشته شود وکلاى مجلس شوراى ملى و خانواده آنها.

پیشنهاد آقاى فرشى:

مقام منیع ریاست مجلس شوراى ملى دامت شوکته‏

این بنده پیشنهاد می‌کنم در ماده نوزدهم قسمت چهار این طور اصلاح شود:

4 - وزرا معاونین وزرا و نمایندگان مجلس شوراى ملى و خانواده آنها.

پیشنهاد آقاى طباطبایى دیبا:

پیشنهاد مى‌کنم به آخر تبصره ماده 19 علاوه شود ولى نسبت به نمایندگان مجلس شوراى ملى در صورت تقاضا قبول آن حتمى است.

پیشنهاد آقاى ملک مدنى:

پیشنهاد مى‌نمایم به ماده 19 اضافه شود فقره 8 به نمایندگان مجلس شوراى ملى.

-8]اقتراع براى شرف یابى در روز جشن تاجگذارى و عید غدیر]

رئیس- پیشنهاد شده است جلسه را ختم کنیم (صحیح است) قرعه باید کشیده شود ما تا جلسه آینده مصادف با اعیادى هستیم که باید لوازم او را انجام بدهیم گویا تشریفات جشن تاجگذارى در جشن تولد همایونى انجام مى‌یابد (صحیح است) ولى آقایان نمایندگان براى عرض تبریک این روز مهم و بزرگ علاقه مخصوصى ابراز مى‌کنند (صحیح است) و فرستادن هیئتى را براى تقدیم احساسات خودشان لازم و واجب مى‌دانند (صحیح است) سابقاً هم همین طور معمول بوده است این است که دوازده نفر براى تقدیم تبریک اقتراع و انتخاب مى‌شوند.

(اقتراع به عمل آمده آقایان مرقومه‌الاسامى معین گردیدند)

فتحعلى خان بختیار- حاج حسین آقا مهدوى- میرزا محمد خان وکیل- محمد تقى خان اسعد- طباطبائى دیبا- ملک مدنى- رهنما- میرزا احمد خان صفارى- حاج محمدرضا بهبهانى- همراز- میرزا یانس- فهیمى.

رئیس- بعد از عید تاجگذارى (روز یکشنبه) بلافاصله مصادف هستیم با عید محترم غدیر (روز دوشنبه) و چون قبل از آن روز جلسه نداریم 12 نفر هم براى تبریک این عید سعید اقتراع مى‌شود (صحیح است).

(آقایان ذیل به حکم قرعه تعیین گردیدند)

حاج على اکبر امین- میرزا محمدعلى خان تربیت- محمد على میرزا دولتشاهى- ابوالحسن خان پیرنیا- میرزا سید محمد محیط- میرزا حسین خان افشار- میرزا صادق خان اکبر- طهرانچى- لاریجانى- حاج میرزا حبیب‌الله امین- شریفى- فهیمى.

- 9]موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏]

رئیس- اگر موافقت مى‌فرمایید جلسه را ختم کنیم و جلسه آینده سه‌شنبه ششم اردیبهشت سه ساعت قبل از ظهر دستور بقیه لایحه تذکره.

(مجلس مقارن ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- دادگر

+++

قانون‏

اجازه اجراى لوایح پیشنهادى وزارت عدلیه پس از تصویب کمیسیون پارلمانى قوانین عدلیه

ماده واحده- وزیر عدلیه مجاز است لوایح قانونى را که به مجلس شوراى ملى پیشنهاد مى‌نماید پس از تصویب کمیسیون فعلى قوانین عدلیه به موقع اجرا گذارده و پس از آزمایش آنها در عمل نواقصى را که در ضمن جریان ممکن است معلوم شود رفع و قوانین مزبوره را تکمیل نموده ثانیاً براى تصویب به مجلس شوراى ملى پیشنهاد نماید. لوایح مزبوره در کمیسیون مطرح و پس از شور اول طبع و توزیع خواهد شد تا نمایندگان نظریان خود را در موضوع لایحه در ظرف هشت روز از تاریخ توزیع به کمیسیون بدهند و شور دوم بعد از انقضاء هشت روز به عمل آید.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه سى‌ام فروردین ماه یک هزار و سیصد و یازده شمسى به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- دادگر

+++

یادداشت ها
Parameter:293314!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)