کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏ 9
[1396/05/04]

جلسه: 8 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سهشنبه پنجم اردیبهشت‌ماه 1312 (29 ذى الحجه 1351)  

فهرست مذاکرات:

1) تصویب صورتمجلس.

2) شور و تصویب لایحه اعتبار راهآهن و مخارج کارخانه سیمان.

3) موقع و دستور جلسه بعد ـ ختم جلسه.

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏ 9

جلسه: 8

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سهشنبه پنجم اردیبهشت‌ماه 1312 (29 ذىالحجه 1351)

فهرست مذاکرات:

1) تصویب صورتمجلس.

2) شور و تصویب لایحه اعتبار راهآهن و مخارج کارخانه سیمان.

3) موقع و دستور جلسه بعد ـ ختم جلسه.

(مجلس دو ساعت قبل از ظهر به ریاست آقاى دادگر تشکیل گردید.)

صورتمجلس روز شنبه دوم اردیبهشت ماه را آقاى مؤید احمدى (منشى) قرائت نمودند.

اسامی غائبین جلسه قبل که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غائبین بی‌اجازه: آقایان اسفندیاری، طباطبایی وکیلی، حیدری،طباطبایی بروجردی، کورس، دبیر سهرابی، معدل، سکوند

دیر‌آمدگان بی‌اجازه- آقایان: حاج امین، لیقوانی، یونس آقا وهاب‌زاده، مسعود ثابتی

-1 تصویب صورت مجلس‏

رئیس ـ در صورت مجلس نظرى نیست (گفتند: خیر) صورتمجلس تصویب شد.

-2 شور و تصویب لایحه اعتبار راهآهن و مخارج کارخانه سیمان‏

رئیس ـ خبر کمیسیون بودجه راجعبه اعتبار براى راهآهن.

خبر کمیسیون:

کمیسیون بودجه لایحه نمره 1981 وزارت طرق راجعبه اعتبار سى میلیون ریال مخارج دو ماهه راهآهن و کارخانه سیمانسازى را با حضور آقاى وزیر طرق مطرح نموده بالاخره با لایحه مزبور موافقت و اینک عین ماده واحده پیشنهادى را براى تصویب مجلس مقدس پیشنهاد مینماید.

رئیس ـ عین ماده واحده پیشنهادى دولت قرائت میشود:

ساحت محترم مجلس شوراى ملى ـ نظر به این که براى مخارج دو ماهه فروردین و اردیبهشت 1312 قسمتهاى مختلف راهآهن و مخارج یکساله مؤسسه سیمانسازى وجوهى مورد احتیاج وزارت طرق و شوارع میباشد لذا ماده واحده ذیل به قید فوریت تقدیم و تقاضاى تصویب آن میشود.

ماده واحده ـ وزارت مالیه مجاز است براى مخارج دو ماهه فروردین و اردیبهشت 1312 قسمتهاى مختلفه راهآهن و مخارج یکساله 1312 کارخانه سیمانسازى مبلغ سى میلیون ریال از محل عایدات انحصار قند و

+++

شکر و چاى به وزارت طرق و شوارع پرداخت و احتساب نماید.

رئیس ـ آقاى طباطبائى دیبا.

طباطبایى دیبا ـ راهآهن از مدتى به این طرف در مملکت شروع شده است هیچ وقفه هم در این کار پیش نیامده است پیشرفتهایى هم کرده است ولى متأسفانه در این پیشرفت یک قدرى تأخیر شده اگرچه در مواقع خودش دولت اقدامات جدى کرده و مجلس هم در موقع از مساعدت مضایقه نداشته است اعتباراتی که دولت آورده همه را تصویب کرده و البته این به طوء حرکت نه از جهت قصور دولت بوده منتها میتوان گفت به واسطه این که اصول راهآهن در مملکت ما سابقه نداشته و وسایلى هم چندان نبوده این است که یک قدرى بطى پیش رفته است در موقعى هم که این لایحه مطرح میشود البته تمام آقایان نمایندگان موافقند. راهآهن شروع شده در مملکت و بنده عقیدهمند هستم که آقاى وزیر طرق در صورت امکان یک توضیحات مفصلى در این باب بدهند. آنچه ما اطلاع داریم تا به حال اقداماتى دولت کرده ولى این اقدامات حقیقتاً یک مرحله امتحان و آزمایش بوده است و نتیجه مطلوبه از این اقدامات به دست نیاوردهایم فعلاً آنچه از خارج میشنویم دولت با یک هیئت اروپایى وارد مذاکره شده و یک قراردادهایى در این باب بستهاند که بالاخره راه جنوب در ظرف شش سال و راه شمال را در چهار سال آن کمپانى تمام کند و البته این قرارداد در موقع خودش صحیح است و به مجلس هم اطلاع خواهند داد بنده میخواستم آقاى وزیر طرق اولاً در این باب یک توضیحات بیشترى در مجلس بدهند و بعد هم بنده میخواستم این راهم مخصوصاً توضیح بدهند که براى اتمام تمام راهآهن چه مبلغى در نظر گرفته شده فعلاً و در ظرف این مدت شش سال هم محل مخارج راهآهن که عایدات قند و شکر و چاى باشد آیا کافى هست براى این مخارج پیشبینى شده یا خیر؟ چون دولت ما حقیقتاً امروز دولت عملى است دولت حرف که نیست حالا که قراردادى با یک هیئت اروپایى میبندد بنده عقیدهام این است که بدواً باید مخارج اتمام تمام راهآهن پیشبینى بشود و بعد هم براى این مخارجى که پیشبینى شده باید دید در ظرف این شش سال محلى که پیشبینى شده که عایدات قند و شکر و چاى باشد کافى هست یا کافى نیست این را اگر یک توضیحى در مجلس بدهند بهتر است براى اطلاع آقایان. بعد هم یک توضیح دیگر میخواستم در این لایحه بدهند که جهت این که دو ماه فروردین و اردیبهشت نوشتهاند چیست؟ خوب بود قراردادى با هیئت اروپایى میخواستند میبستند و تمام مخارجى که در ظرف یکسال لازم است معین میکردند و تقدیم میشد و یکى هم عقیده بنده این بود که مسئله سیمانسازى را تفکیک بکنند از راهآهن. اینجا مخارج دو ماهه فروردین و اردیبهشت راهآهن یک جا نوشته میشود اگر ممکن باشد این را تفکیک کنند و خرج سیمانسازى علیحده باشد و مخارج راهآهن هم علیحده به کلى هم خوب است توضیح بدهند راجعبه این قسمتهاى مختلفه که مقصود از قسمتهاى مختلفه راهآهن چه چیز است.

وزیر طرق (آقاى منصور) ـ راجعبه راهآهن که آقا توضیحاتى میخواستند اجمالاً عرض میکنم: عملیاتى که در گذشته شده است در راهآهن البته آقایان مستحر هستند که چند سال است شروع شده است به عمل راهآهن با عایدات اختصاصى که به موجب قانون معین شده است و یک مقدارى کار شده است و یک مقدارى راه ساخته شده است در قسمت شمال و جنوب دو قسمت تمام شده که عبارت است در جنوب از 200 کیلومتر که از بندر شاهپور است تا صالحآباد مقابل دزفول و در شمال از بندر شاه تا شاهى 127 کیلومتر اینها به کلى تمام شده است که حالا در دست بهرهبردارى است و منظماً کار میکنند بعد از این نقاطى که عرض کردم از صالحآباد به این طرف و از شاهى به آن طرف عملیات ساختمانى در جریان است و یک مقدارى در تحت ساختمان است ولى البته هنوز تمام نشده است و یک قدرى طول کشیدنش دو علت داشته یکى تغییر وضعى که دو مرتبه در ساختمان راهآهن شده و یک اندازه اسباب وقفه شده است و دیگر این که از این دو نقطه به بعد راهآهن ما داخل یک مناطق خیلى مشکلى میشود که یک قدرى حوصله و صبر

+++

لازم دارد که از این مناطق مشکل دربرود از شاهى به کدوک فیروزکوه که آقایان اغلب به مازندران مسافرت فرمودهاند و دیدهاند که همهاش در درههاى سخت و کوهها و در ارتفاعات مشکل است و تمام این قسمت هم حالا در تحت ساختمان است منتها البته طول دارد که با آن دقایق و ترتیبات فنى به اتمام برسد مقدار زیادش تونل است و البته کار تونل یک کارى نیست که خیلى به سرعت پیش برود. یعنى وقت خودش را لازم دارد همین طور در قسمت جنوب از صالحآباد تا بحرین که قریب دویست کیلومتر راه است این هم یک نقطه خیلى مشکلى است که متجاوز از بیست کیلومترش تونل است و درههاى مشکلى است که ساختمانش بایستى از روى دقت شود در قسمت صالحآباد به شمال پنجاه کیلومتر الان در تحت ساختمان است که عنقریب این پنجاه کیلومتر تمام میشود و از شاهى به طرف فیروزکوه بیش از پنجاه کیلومتر یعنى قریب 70 کیلومتر تحت ساختمان است ولى قسمتهاى سختى است که البته اینها همه با هم کار میشود یک مدتى طول دارد که تمام شود تونلهاى زیادى هم دارد در آن قسمت که الان تا اندازه تمام شده است و مشغول رایلگذارى هستند از شاهى به طرف فیروزکوه و البته به تدریج که ساختمان تمام میشود کمکم رایلگذارى هم تمام میشود بنده تصور میکنم که همین نظرى که آقا فرمودند که این تصمیم گرفته شده است براى ساختن راهآهن و بهتر این است که تسریع شود به همین نظر بود که دولت وضع اداره ساختمانى را لازم دانست تغییر بدهد یعنى به جاى این که خودمان اداره تشکیل بدهیم براى ساختمان مهندس استخدام کنیم محاسب نگاه داریم خرج آمد و رفت بدهیم و متصل تمام لوازمى که براى یک اداره ضرورت دارد براى راهآهن درست کنیم یک قسمت در شمال و یک قسمت در جنوب همه اینها را یک جا در نظر گرفتیم که یکنواخت و یک شکل بشود و این اداره یعنى تشکیلاتش را واگذار کردیم به یک هیئتى که آماده و مجهز است براى این کار و البته سهلتر و عملىتر و با صرفهتر میتواند کار کند و دیگر این مخارج ادارى به عهده دولت نبوده یعنى در مقابل این حقالزحمه به آن هیئت میدهد و اصل منظور و فلسفه این تغییر وضع همان نظری است که فرمودند براى این که کار سریعتر بشود و حتىالامکان باصرفهتر بشود اما در اصل طرز عمل آن هم اساساً با این هیئت تعیین شده است که این هیئت چه جور اداره کند عمل ساختمان را و بعد هم قرار شده است به طور مناقصه و مقاطعه باشد نه این که خود دولت عمله بگذارد و با عمله روزمزدى این کار ساختمانى را انجام بدهد که هیچ به صرفه نیست بلکه تحتنظر این تشکیلات ادارى که اختصاص دارند براى این کار تمام این خط تقسیم میشود به قسمتهاى مختلف متعددى و هر قسمتش با آن شرایط و مشخصات فنى به مناقصه داده میشود و این مناقصه البته آزاد خواهد بود و تمام سرمایهدارهاى داخلى و خارجى میتوانند شرکت بکنند مشروط بر این که مطابق آن شرایط باشد و به ترتیب معینى مقاطعه خواهد شد که آن هم مستلزم صرفههاى زیادى است هم در مخارج و هم درسرعت کار. این که فرمودید این لایحه‏ که بنده حالا آوردهام تقدیم کردهام چرا دو ماهه است براى همین نظر است که ما الان مشغول هستیم و همان طرز عمل دولتى را داریم جریان میدهیم و این عمل تا آخر اردیبهشت است از اول خرداد عمل تشکیلاتى به دست این هیئت داده خواهد شد بنابراین ناچاریم که این بودجهاش را تفکیک کنیم که آنجا یک طرز عمل دیگرى است که یک برآوردهایى خواهد داد براى مخارج آینده که البته اول هم یک برآورد موقتى است براى این که کارها وقفه پیدا نکند و شاید تا آخر سال است و در ضمن همین سال برآورد شش ساله را خواهند کرد که آن هم البته لوایحش به مجلس تقدیم خواهد شد و توضیحاتش هم در موقع خودش عرض خواهد شد فعلاً ما میخواهیم تأمین کنیم جریان عمل را که وقفه پیدا نکند تا آخر اردیبهشت که مدتمان است و باید در آن تاریخ کارها را تحویل بدهیم به هیئت جدید پس این بودجه ما این اعتبار ما دوره عملش تا آخر اردیبهشت است براى از اول خرداد به بعد بنده علیحده لایحه تقدیم خواهم کرد و توضیحاتش را هم عرض خواهم کرد مطابق برآورد موقتى که این هیئت خواهند داد یا شش ماهه است یا تا آخر سال و بعد هم برآورد قطعیش را و بودجه و پروگرام قطعیش را میدهند و اما تفکیک این

+++

اقلام که فرمودند مثلاً عمل مخارج سیمانسازى را تفکیک کنیم ساختمانها کلیتاً یک نوع عملى است که درست است که پیشبینى میشود برآورد میشود ولى به طور قطع هم تا دینار آخر تفکیکش یک قدرى مشکل است به خصوص آن وقت هم که یک بودجه موقتى هم تقدیم کردیم لزومى ندارد براى این که البته حسابهایش علیحده نگاه داشته میشود با جزئیاتش و با ترتیب و مقررات مالى و محاسباتى ولى به نظر دولت چندان ضرورتى نداشت که تفکیک کنیم زیرا که تمام اینها از اعتبار راهآهن نیست و سیمانسازى هم به موجب یک قانون علیحده و قبلى تصویب شد که از اعتبار انحصار قند و شکر باشد پس چندان ضرورتى ندارد تفکیکش شاید تولید اشکالى را هم بکند که محتاج نیست قسمتهاى مختلفه هم که عرض کردیم در لایحه چون مخارج خود راهآهن قسمتهاى مختلفه دارد یکى مخارج ساختمانى جارى است که عملیات مختلفى آن هم دارد. خاکریزى است خاکبردارى است. سنگچینى است. ساختمان پل است. تونل است. تمام این قسمتهاى مختلف است و یکى دیگر هم بهرهبردارى راهآهن است یعنى آن قسمت قطعى که تمام شده آن اداره میشود براى حملونقل و نگاهدارى میشود آن هم یک قسمت مخارج راهآهن است که آن هم خرجش از اعتبار انحصارى داده میشود و عایداتش هم به همان حساب انحصارى ریخته میشود یکى دیگر از قسمتهاى مختلفه مخارج مربوطه به راهآهن خریدهایى است که براى ساختمان راهآهن میشود فرض بفرمایید از قبیل رایل است تراورس است ماشین است. خط دکوویل است از این قبیل مخارج دارد که در نوع خرید است این هم یک قسمتش است بنابراین تصور میکنم که با این توضیحات خاطر آقایان کاملاً متوجه شد.

رئیس ـ آقاى دکتر ملکزاده.

دکتر ملکزاده ـ بنده میخواستم دراین جا تذکرى بدهم و آن این است که البته راجعبه ساختمان راهآهن محتاج پولیم و همه موافقند از بدو تأسیس ساختمان راهآهن در ایران دولت براى ساختمان راه چندین رویه اتخاذ کرده است که پس از این که داخل در عمل شده است متأسفانه عملاً معلوم شده است که طرق متخذه چندان بر نفع مملکت نبوده است و آمدهاند یک راه دیگرى و یک طریق دیگرى در نظر گرفتهاند تا این که بالاخره در نتیجه تجربیات منظورى که آقاى وزیر طرق اظهار فرمودند اخیراً یک طریقه دیگرى و وضع دیگرى در نظر گرفته شده است امیدواریم که این آخرین امتحان و تجربه باشد که دولت براى ساختمان راهآهن میکند چیزى که بنده میخواهم عرض کنم این است که خط آهن الان شاید بیش از یک قرن است صد سال است در اغلب ممالک متمدنه کشیده شده است و داراى خط آهن هستند و خطوط بسیار زیاد. و در آنجا که هزارها اشخاص عالم متخصص و فنى دارند بالاخره یک رویه خاصى در تمام ممالک از براى ساختمان راهآهن اتخاذ شده است و آن این است که هیچ وقت آنچه شنیدهایم کمتر شنیده شده است که دولت خودشان اقدام به ساختمان راهآهن بکنند شخصاً یک کمپانیهاى متخصص و مخصوصى هستند که وقتى یک دولت میخواهد خط آهن بکشد به آنها مراجعه میدهد و البته مطالعه میکند و هر کدام از آنها را که به منافع آن دولت باشد قبول میکند. تصدیق میفرمایید یک مملکتى که هیچ گونه این تجربیات را نداشته است و به علاوه آن متخصصین و آن مطلعین را نداشته آیا حقاً مطابق با عقل و انصاف بوده است که ما بیاییم و متکى به آن علوم و متکى به آن تجربیات دولت نشویم و بیاییم خودمان هر چهار روزى پروگرام خاصى براى ساخمان راهآهن اتخاذ کنیم و بعد بیاییم و بگوییم آن رویه متأسفانه منتج به نتیجه نشده و مجبوریم طریقه دیگرى را اتخاذ کنیم که بدون تردید از این امتحاناتى که تا به حال به عمل آمده است به طوری که یکى از مطلعین به خود بنده میگفت چندین کرور خسارت به دولت و به مملکت وارد شده است البته در اینجا در مقام این نیستیم که خیلى وارد تنقید بشویم در آنچه که گذشته است ولى البته براى آتیه ظن قوى دارم به دقت و کاردانى آقاى وزیر طرق امیدوارم که این امتحان آخرین تجربه باشد و دیگر محتاج نشویم که چندى دیگر دولت لایحه بیاورد که یک طریقه دیگرى در نظر گرفته است و بالاخره بگوید طریق گذشته خوب نبوده است یا این قدرها مفید

+++

خوب است و منتج به نتیجه نشده است. این چیزى بود که بنده میخواستم عرض کنم.

وزیر طرق ـ آقاى دکتر ملکزاده بیانى که فرمودند بیشتر راجعبه گذشته بود و ضمناً طورى بیان کردند مثل این که کارى که در گذشته شده است تصدیق شده است و حال آن که این طور نیست هر کارى که شده است و میزان کارى که گذشته است بنده در ضمن عرایضم توضیح دادم حالا ترتیبى را که اتخاذ کردیم براى این است که کارهامان زودتر تمام شود و حتىالامکان با صرفهتر انجام شود پس در واقع بیان ایشان که گفتند خود دولت مباشر و متصدى ساختمان نباید باشد این در واقع همان عین عملى است که حالا دولت میکند و بنده هم توضیحاتش را عرض کردم و در این باب هیچ اختلافنظرى نبوده است جهت این که بنده عرض کردم این عمل ساختمانها چیزى است که اختصاص دارد به اشخاص فنى و هیئتهایى که براى این کار حاضر شدهاند و میتوانند به عهده بگیرند که هم در مدت کمتر و هم با خرج کمتر و باصرفهتر به اتمام برسانند دولت هم حالا در ضمن این که علمیات ساختمان راهآهن خودش را انجام میدهد خواسته است که از این وسایل استفاده کند براى تسریع و تسهیل کار.

رئیس ـ آقاى طهرانچى.

طهرانچى ـ عرض ندارم.

رئیس ـ آقاى کاشف.

کاشف ـ موضوعى را که بنده میخواستم خدمت آقایان تذکر بدهم اگرچه آقا فرمودند که قراردادى که فعلاً در نظر است بسته شود با آن کمپانى بعداً خواهد آمد به مجلس و مذاکره خواهد شد ولى براى این که آن قراردادى را که میخواهند منعقد کنند کاملاً به صرفه مملکت باشد به عقیده بنده دو موضوع اساسى را باید در نظر بگیرند البته مسلم است که خطآهن مخصوصاً براى مملکت ما از لوازم اولیه است و بدون خط آهن هر قدر هم ما شوسه زیاد داشته باشیم و اتومبیل زیاد داشته باشیم نمیتوانند قائممقام خط آهن باشد و خیلى اجناس صادراتى داریم که همیشه از اروپا از آمریکا میخواهند ولى متأسفانه به واسطه زیادى قیمت حملونقل و کرایه مقرون به صرفه نیست دو موضوع را که بنده میخواستم عرض کنم یکى موضوع عوض است که باید در ازاء لوازم راهآهن بدهیم و یکى هم ترتیب خرید البته اگر بنا شود در مقابل وسایل خط آهن که شاید در حدود صد و پنجاه میلیون تومان میشود پول بدهیم این براى ما فوقالعاده مشکل است براى این که اگر ما در مقابل جنس بدهیم هر جنسى بدهیم به هر قیمتى بدهیم بالاخره تواناییش را داریم ولى اگر بخواهیم پول بدهیم تصدیق میفرمایید که ما در این بحران عمومى دچار یک بحران مشکلى خواهیم شد باید این مطلب در نظر دولت باشد که در مقابل این اجناس یک اجناس دیگرى بدهیم و لو این که تمام آن مبلغ نباشد اقلاً حداعلى حداکثر آن جنس باشد و این البته براى ما خیلى مفید است موضوع دیگر راجعبه خرید وسایل خط آهن است این ترتیب مناقصه البته خیلى اصل صحیحى است اما موضوع خط آهن یا ماشینآلات یا کارخانه موضوع خرید کاغذ و پاکت نیست این است که در این قسمت باید ترتیب خاصى در نظر گرفته شود فرض بفرمایید که براى خریدن رایل یک مناقصه بگذاریم که هر کلیومتر رایل یا هر پنج کیلومتر از یک کارخانه خریده شود بالاخره این چطور خط آهنى میشود البته تصدیق میفرمایید که هر کارخانه ساختمانش یک ترتیب خاصى دارد هر ساختمان رایل یک ترتیب خاصى دارد هر ساختن لوکوموتیو یک ترتیب خاصى دارد که غالباً با هم متحدالشکل نیست و براى ما لازم است که حتىالمقدور متحدالشکل و ساختمانش متحد باشد فرض بفرمایید اگر بنا شد از نقطهنظر مناقصه چندین رقم لوکوموتیو داشته باشیم هر کدام لوکوموتیو ساختمان خاصى دارد مکانیسم خاصى دارد لوازم یدکى خاصى دارد و براى هر رقم لوازمات یدکى مخصوصى باید داشته باشیم و براى هر کیلومتر ماشینهاى خاصى باید داشته باشیم. و این دو موضوع عرض بنده اصولاً راجعبه این لایحه نیست ولى خواستم عرض کنم که این دو اصل را باید دولت در نظر بگیرد که خیلى براى ما اهمیت دارد یکى موضوع عوضى است که باید بدهیم در مقابل مصالح خط آهن یکى هم موضوع مناقصه البته در مناقصه این نکات باید رعایت شود که بگویند با فلان مارک یا فلان رقم لوکوموتیو یا فلان جور ریل باید در قسمت ساختمان

+++

مساوى باشد این براى ما فوقالعاده اهمیت دارد.

وزیر طرق ـ از بیانات آقاى کاشف بنده یک قسمتى را ملتفت شدم ولى قسمت دیگرش را ابداً اعتراف کنم که ملتفت نشدم. قسمتى را که ملتفت شدم عبارت از این است که ما حتىالامکان سعى کنیم عوض خریدهایى که از خارجه میکنیم از مصالح و لوازم راهآهن مالالتجاره بدهیم این خیلى نظر صحیحى است و ما هم سعى داریم که حتىالامکان این طور بشود ولى بنده نمیتوانم قول بدهم که تمامش را بتوانیم این کار را بکنیم براى این که ما یک وقتى محتاج هستیم واگن و لوکوموتیو بخریم و یک قراردادى داریم با یک کمپانى که در عوض مالالتجاره ببرند و البته آن قرار را حفظ میکنیم. و شاید توسعه بدهیم ولى یک نوع مصالحى لازم داریم که از یک کسى باید بخریم که آن اجناس را نمیخرد چراه نداریم جز این که پول بدهیم به جهت این که یک اصل مهمتر این است که راهآهن تمام شود و معطل نشویم ولى نظر دولت این است و بنده هم عرض کردم در اینجا که حتىالامکان سعى میکنیم هم از حیث اسعار و هم از حیث پول نقد کمتر بدهیم و حتىالامکان با مالالتجاره صادراتىمان عوض بشود ولى راجعبه مناقصه چون درست ملتفت نشدم این است که جوابش را نمیتوانم صحیحاً عرض کنم تصور میکنم آنچه ایشان در نظر دارند این است که خیال میکنند وقتى ما گفتیم مناقصه مقصودمان این است که هر جزء از چیزى را ممکن است مختلف بخریم همچون چیزى نیست فرض بفرمایید ما میخواهیم رایل بخریم چنانچه خریدیم 600 کیلومتر ریل براى شمال و جنوب خریدیم که زودتر حاضر بشود و کارهایمان زودتر تمام شود براى این که ریلگذارى کردن و آمدن جلو خیلى کارهاى ساختمانى را سهل میکند البته این را به مناقصه گذاشتیم دقت کردیم مشخصات و اینها معین شد بالاخره از یک جا خریدیم و این را تقسیم نکردیم که هر تکه ریلش را از یک جایى بخریم چند صد کیلومتر ریل را ما از چند جا بخریم ممکن است این کار را بکنیم ولى در مناقصه همیشه مشخصات واحد معین میشود. عرضش این قدر طولش این قدر آهن و فولادش این قدر قطرش این قدر وزنش این قدر آن وقت اگر ده تا کارخانه هم بسازند مجبورند که یکنواخت بسازند همین طور است واگن همین طور است لوکوموتیو و همین طور است سایر مناقصههاى ساختمانى مثلاً راه را قطعهقطعه میکنیم اعلان مناقصه میدهیم میگوییم فلان قدر باید خاکریزى شود این خاکریزى از قرار هر متر مکعب چقدر سنگریزى باید بشود و به چه شکل ساختمان بشود فرض بفرمایید پل باید ساخته شود پل از سنگ است یا از آجر است یا از بتون است یا از آهن است اینها تمام نوع مشخصاتش معین میشود اعلان میشود و آن وقت اگر ده نفر هم با هم شریک شوند و کار کنند یک جور کار میکنند بنابراین در باب مناقصه یک همچو نگرانیهایى نباید باشد.

جمعى از نمایندگان ـ مذاکرات کافى است.

رئیس ـ کار زیادى نداریم. آقاى دشتى.

دشتى ـ بنده با اصل لایحه مخالفتى ندارم فقط چند سؤال است میخواستم از آقاى وزیر طرق بکنم: و با اطلاعى که به احوال آقاى منصور دارم امیدوار هستم که مثل بعضى از همکارانشان جوابهاى مبهم و سربههوا ندهند. اگر به خاطر آقایان باشد پارسال در وسطهاى زمستان مسئله ذغال یک قدرى مشکل شد و بنده هم در اینجا راجعبه ذغال مذاکره کردم و در یک جلسه بعد آقاى فرخ رئیس اداره صنعت آمدند اینجا و یک توضیحاتى دادند در ضمن توضیحاتى که راجعبه ذغالسنگ دادند گفتند یک علت این که ذغال کمیاب شده این است که ما شش هزار خروار ذغالسنگ به اصفهان فرستادهایم بنده بعد از دو سه ماه از قضا از اصفهان میرفتم به بوشهر با آقاى جلالى که حاکم اصفهان بود صحبت میکردیم گفتند که کارخانههاى اینجا کارخانه برق است و گفتند که ما براى نمونه سه خروار ذغالسنگ از تهران خواستیم و بعد هم دیدیم که صرف نمیکند و نخواستیم و اینجا در مجلس در یک جاى رسمى گفتند ما شش هزار خروار ذغالسنگ دادیم. پریروز در مقابل آقاى مؤید احمدى که گفتند متخصص رفته به عوض درخت پسته درخت گلابى را معاینه کرده گفتند خیر همچون چیزى نیست مقصود این است که بعضى از

+++

نمایندگان دولت حقیقتاً همچو تصور میکنند که ما باهاشان مشاجره میکنیم در صورتی که غرض این است که مطلب فهیمده شود و حقیقتاً اگر چیزهایى را نمیدانند بگویند ما نمیدانیم و اگر یک چیزى بد شده است بعد خوبش میکنیم ما که مقصودمان مناقشه نیست مثل این است که به مأمور دولت بگوییم حالا ساعت یک و ربع قبل از ظهر است او بگوید خیر پنج بعدازظهر است حالا البته با ارادتى که به آقاى منصور دارم و با اطلاعى که به سوابق فکرى و اخلاقى ایشان دارم امیدوارم که اگر اطلاعاتى در این باب دارند به مجلس بدهند و الاّ بعدها این اطلاعات را تحصیل کنند و سؤال دیگرم این که مسئله ساختمان راهآهن و مخارجى که در این راه میشود به عقیده بنده مثل یک معمایى شده است به این معنى که شما از فردفرد آقایان وکلا بپرسید که تا به حال چقدر مخارج راهآهن شده است گمان میکنم هیچ کس نداند و بنده در موقعى که لایحه بودجه در سال گذشته مطرح بود در همین مجلس مذاکره کردم که خوب است وزارت مالیه بودجه طرق را هم یعنى بودجه ساختمانى و راهآهن را هم توى بودجه بیاورد یعنى تمام عوایدى که از محل قند و شکر و مالیات راه حاصل میشود اینها را جزو عایدات عمومى مملکت بیاورند و در مقابلش هم مخارجش را جزو مخارج مملکتى بیاورند براى این که آقایان میدانند که اصلاً علت غائى وجود مجلس و تشکیلات پارلمانى نظارت در خرج است تمام مسئله این است نظارت در خرج و نظارت در عایدات عمومى و بنابراین تمام مخارج و تمام عواید دولتى که دولت تحصیل میکند باید در بودجه گذاشته شود. یادم مىآید آن روز آقاى وزیر مالیه گفتند مخارجى که براى راهآهن میشود و براى راهسازى میشود مطابق قانون مخصوصى است و عوایدش هم مطابق قانون مخصوصى أخذ و مصرف میشود بنده عرض میکنم تمام مالیاتهایى که در این مملکت گرفته میشود مطابق یک قانونى است شما امروز مالیاتى ندارید که مطابق قانون گذشته نشود فرض کنید عایدات قند و شکر شش میلیون است درقلم عایدات بودجه مینویسید شش میلیون این عایدات آن وقت در مخارج هم بنویسید شش میلیون براى مخارج راهآهن و بنده نمیدانم دولت چه اصرارى دارد که نه عایدات قند و شکر و چاى و نه عایدات راهسازى را هیچکدام در بودجه نمىآورد مخارجش را هم نمىآورد بنده عقیدهام این است که آقاى وزیر طرق توضیح بدهد علت این که دولت این را در بودجه نمىآورد چیست؟ یک سؤال دیگر هم راجعبه این مسئله است که چون تا به حال وزارت طرق به هیچ وجه اطلاعاتى در خصوص راهآهن منتشر نکرده است و تمام افراد نمایندگان ملت کاملاً از این مسئله بىاطلاع هستند این است که این را یا حالا بگویند یا اگر بىاطلاع هستند در دو سه جلسه دیگر به طور مفصل و مشروح این مسئله را به عرض مجلس برسانند که تا به حال از اولى که قانون انحصار قند و شکر وضع شده است چقدر پول جمع شده است یعنى چقدر عایدى دولت شده است و از وقتى که خط آهن ساخته شده است چقدر خرج شده است چقدر خرج ساختمان شده است چقدر خرید کردهاند و چقدر به مهندسین پول داده شده است‏ این را به طور مفصل بفرمایند که معلوم شود. این را هم عرض کنم راجعبه این کنتراتى که اخیراً کردهاند با این هیئت مهندسین و در حقیقت اداره راهآهن را به اینها واگذار کردهاند که ساختمان را خود دولت بکند خرید را هم خود دولت بکند فقط آنها مهندس بدهند و نظارت در کار راهآهن بکنند این را از قرارى که بنده در روزنامهها خواندم در هر مترى 5 دلار یا 5 دلار و نیم باید داده شود که این میشود سیزده میلیون و کسرى از شمال به جنوب است در این باب هیچ معلوم نیست که آیا این مىارزد یا نمىارزد. چون ما نمیدانیم که خرج اداره راهآهن در این چند سال چقدر است نسبت به این 260 کیلومترى که کشیده شده است. خرج راهآهن چقدر شده است خرجى که ایشان میفرمایند به صرفه است مقایسه کنیم. پس اگر وزارت طرق یک صورت مفصلى از عوائد دولت از بدو قانون انحصار قند و شکر و همچنین صورت مفصلى از مخارج ساختمانى خط آهن از اول بیاورند اسباب تشکر خواهد شد.

وزیر طرق ـ قسمت اول سؤال را که فرمودند تا به حال عایدات اختصاصى چرا وزارت طرق جزء بودجه نیاورده است و سابقاً آقاى وزیر مالیه آن طور توضیح دادند

+++

بنده تصور میکنم که همان نظر بوده است و الاّ هیچ نظر دیگرى نبوده و همان طور که فرمودید خیلى آسان است و هیچ اشکالى ندارد که نوشته شود عایدات انحصارى براى 1312 و علت این که نیاوردهاند جزو بودجه این نظر است که مجلس محل خرج را معین کرده است. محل خرج را که اساساً مجلس تعیین کرده است بقیهاش چه میشود جزئیات خرج باقى میماند که آن را خود دولت معین میکند پس بودجه دارد نه این که تصور بفرمایید بودجه ندارد منتهى اساس خرج را مجلس تصویب فرمودند و جزئیاتش را هم دولت معین میکند و همه ساله هم همین طور عمل میشود و اگر هم فرضاً در آتیه آن شکل بشود هیچ اشکالى ندارد و نظر دیگرى نیست مثل این که الان بودجه جزیى طرق را داریم و اگر در عمل هم در آتیه آن طور که فرمودید بشود اشکالى ندارد. راجعبه میزان عایدات انحصار قند و شکر از اول تا به حال و مخارجى که تاکنون شده است البته حالا بنده نمیتوانم عرض کنم ولى بنده سعى دارم که زودتر این قسمت را به اطلاع آقایان برسانم و کاملاً هم تصدیق دارم که باید به اطلاع آقایان برسد. راجعبه حقالزحمه به این کمپانى هم همان طور که فرمودند این هیئتى که ما با آنها قرار دادیم براى ساختمان راهآهن هیئتى است که تشکیلات ساختمانى را اداره میکند و مخصوصاً نمیخواهیم که خودش ساختمان کننده باشد براى این که مصلحت نیست ما خواستیم که ناظر و ادارهکننده غیر ساختمان کننده باشد براى این که سابق تجاربى شد و دیده شد که آن طور صلاح نیست بنابراین به جاى این ادارات ساختمانى که داریم یک میزانهایى که خرجش شده و بعد معین میکنیم و به عرض میرسانیم ولى اجمالش را حالا میتوانم عرض کنم که چه میکنیم به جاى تمام آنها ما آمدهایم و یک هیئت آماده را آوردهایم که خودمان گرفتارى استخدام مهندس و اضافه حقوقدادن و خرج راهآهن دادن و تمام این چیزهایى که لازمه اداره است و میدانید اینها را بکلى خارج کردیم و گفتیم که لازم نیست و در مقابل تمام این چیزی که براى این تشکیلات بود از تشکیلات ادارى و فنى و مهندسین و متخصصینى که براى این کار لازم داریم تمام را کنار گذاشتیم و دولت از این بابت مخارجى نمیکند و فقط خرج ما اداره مرکزى است براى اجراى این قرارداد البته در موقعی که مذاکره میکردیم براى همین حقالزحمه دقت کردیم حالا چه جور عمل میکنیم و در سابق چه جور شده است و این ترتیبى که قرار میدهیم میتوانیم عرض کنم که بالنسبه با صرفه است بنابراین ما هم از حیث خرج صرفه داریم هم از حیث خوبى و پیشرفت و کیفیت کار و بعد هم که صورت جزء عایدات و مخارج تهیه شد ملاحظه خواهید فرمود و معلوم میشود.

جمعى ازنمایندگان ـ مذاکرات کافى است.

رئیس ـ به بنده بعضى از آقایان تذکر میدهند که میل دارند حرفشان را زده باشند و از طرفى هم تذکر به علاوه میدهم که همین یک مورد را کار داریم (صحیح است) آقاى مؤید احمدى.

مؤید احمدى ـ یک تذکرى آقاى دشتى دادند در جوابهایى که آقایان وزرا میدهند بنده دو نکته یادم آمد که اجازه میخواهم اینها را مقدمتاً عرض کنم بعد عرض خودم را بکنم در سؤالى که بنده کردم راجعبه مأمور دفع آفاتى که به رفسنجان رفته بود دو جواب دادند یکى این که آقاى تقىزاده فرمودند که مأمور دفع آفات رفسنجان میخواستید پروفسور پاریس باشد. بنده یک مثلى یادم آمد که یک کسى از دکان نانوایى نان خرید دید داخل نان مگس است برد پیش نانوا گفت این چه نان است گفت میخواستى توى نان صد دینارى اسب عربى باشد. (خنده نمایندگان) یکى هم این که آقاى فرخ تکذیبى کردند و حال آن که بنده نوشتم به آقاى فرخ که اسم مأمور و مفتشى هم که الان در رفسنجان است کیست و آن کسى هم که به بنده گفت الان در مجلس است و جزو تماشاچىها است (خنده نمایندگان) معذلک ایشان تکذیب کردند. عرض کنم یک موضوع دیگر هم راجعبه اوقاف بنده مذاکره کردم که این پولى که از مردم میگیرند جزو چه پولى است و براى چیست لیکن امروز در روزنامه دیدم آقاى وزیر معارف متحدالمالى دادهاند به ادارات معارف و اوقاف که پولهایى که میگیرند با جزو جمعش بفرستند تصور کردند بنده در جزو جمعش حرف دارم بنده میگویم به چه قانون

+++

میگیرید شما پول مطابق اصل قانون اساسى دینارى از احدى نمیتوان گرفت مگر به تصویب مجلس شوراى ملى بنده میگویم شما به چه قانون از اوقاف پول میگیرید جواب میدهند حساب جمع و خرجش را ببینید یک قدرى خوب است اینها را رعایت کنید ما میگوییم فلان اوقاف را بیاورید ما رأى میدهیم ولى بدون تصویب مجلس شماحق ندارید از مردم پول بگیرید راجعبه این لایحه عرض کنم که فرمایشاتى که آقایان کردند راجعبه راهآهن بود و این سه میلیون براى دو کار است یکى براى راهآهن دیگرى براى سیمانسازى است خوب است یک توضیحاتى راجعبه این کارخانه بدهند موضوع دومى که میخواستم عرض کنم این بود که در اثر قانون انحصار تجارت صادرات و واردات ما تعادل پیدا کرده آیا حالا این لطمه به آن قانون نمیزند یعنى واردات ما از خارج زیادتر از صادراتمان نخواهد شد و آن تعادل بهم نمیخورد چون یک پولهایى باید برود به خارج براى خرید لوازم راهآهن و این پولى است که از مملکت خارج میشود آیا براى این فکرى کردهاید (رهنما- جزء کنتنژان نیست) اگر نیست بنده عرضى ندارم لیکن در واقع یک پولى است میرود به خارجه.

دکتر طاهرى (مخبر کمیسیون بودجه) ـ این موضوع اساسى که فرمودند راجع به تعادل واردات و صادرات اگر نظر آقا باشد در قانون انحصار تجارت خارجى که اخیراً اصلاح شد یکى از نکاتى که ملحوظ شد در مقابل صدور اجناس هر صدى نود و پنج تصدیق صدور میدهند در هر صدى پنج در آنجا کسر میگذارند و این براى این است که در واقع خمس باشد براى این که در یک واردات علیحده موازنه را به هم نزند و جبران کند این یک راه. اما موضوع کارخانه سیمان چندین قانون برایش گذشت (مؤید احمدى: نتیجهاش چه شد؟ عملش چه شد؟) عملش را مشغولند کارخانهاش ساختمانش را مشغولند ماشینآلاتش هم وارد شده و اخیراً کار گذاشته شده و به طوری که اطلاع دادهاند تا اول پاییز شروع به کار و دادن محصول میکند و روزانه صد تن محصول سیمان میدهد بنابراین دیگر به عقیده بنده اشکالى نیست.

رئیس ـ آقاى مرآت.

مرآت ـ بنده یک عرض مفصلى نداشتم چون اینجا گفتند که در نظر گرفته شده که راهآهن در مدت شش سال تمام شود فقط خواستم از آقاى منصور سؤال کنم که آیا عایدات انحصارى که هست در ظرف شش سال تکاپو میکند یا نه چون گفته شد که در موضوع راهآهن تصمیمى اتخاذ فرمودهاند که در ظرف شش سال تمام شود خواستم از آقاى منصور سؤال کنم که آیا عایدات انحصار قند و شکر و کبریت و اینها (یکى از نمایندگان: کبریت نیست) تکاپو میکند یا نه؟

وزیر طرق ـ این را حالا بنده به طور قطع نمیتوانم جواب بدهم براى این که منتظر هستیم این ترتیب ساختمانى برآورد کار را به دولت بدهد و ما هم دقت میکنیم مطالعه میکنیم و بعد هم که میزان تحقیقى مخارج به دست میآید یا میزان تخمینى به دست میآید آن وقت میتوانیم جواب بدهیم ولى در هر حال البته مخارج لازم را ما خواهیم کرد براى این که در مدت شش سال تمام شود ولى حالا که جواب آقا را عرض کردم یک موضوع هم آقاى مؤید احمدى فرمودند راجعبه کارخانه سیمان که خواستند بدانند در چه حال است جواباً عرض میکنم کارخانه سیمان در حال ساختمان است در کارش هم تسریع میشود براى این که ما احتیاج زیادى داریم به سیمان و براى کارهاى ساختمانى و بنده تصور میکنم و امیدوارم که تا آخر پاییز محصول این کارخانه به دست آید.

جمعى از نمایندگان ـ آقاى طهرانچى.

طهرانچى ـ بنده از آقاى وزیر طرق سؤالى داشتم و آن این است که قراردادى که در روزنامه بود از روى دلار بود خواستم ببینم تعیین این که هر کیلومترى پنج هزار دلار باشد از براى قسمتهاى ساختمانى این از روى دلار است یا از روى واحد طلا است و آیا وقتى که در دلار ترقى و تنزلى حاصل میشود آیا باز دلار خواهد بود یا دبه میکنند چون در هر صورت تا

+++

حالا اسباب ضرر ما بوده و به نفع آنها میدادند یعنى اگر دلار ترقى میکرد که هیچ و اگر تنزل میکرد کسرش را میگرفتند حالا خواستم ببینم این قسمت در دلار پیشبینى شده یا روى اسعار خارجى که به طلا باشد معین شده است.

وزیر طرق ـ اولاً مقصودمان حق‌الزحمه و اینها است حقالزحمه تمام دلار نیست نصف به دلار است و نصف به ریال و اگر دلار ترقى یا تنزل عادى پیدا کند آن اهمیت ندارد و حساب نمیشود مگر این که صورت دیگرى پیدا کند البته آن وقت آنها باید حقشان را بگیرند و این یک پیشبینىهایى است که شده است و میزان حقى که دولت میدهد نصف به ریال و نصف به دولار است.

رئیس ـ رأى میگیریم به ماده واحده با ورقه آقایان موافقین ورقه سفید خواهند داد.

(أخذ و شماره آرا به عمل آمده 97 ورقه سفید تعداد شد.)

رئیس ـ عده حاضر در موقع اعلام رأى 107 نفر به اکثریت 97 رأى تصویب شد.

-3 موقع و دستور جلسه بعد ـ ختم جلسه‏

رئیس ـ دیگر چیزى در دستور نداریم لایحه متمم بودجه هم در کمیسیون است و خیال می کنم که یکى دو روز وقت میخواهد که آماده باشد و به علاوه نگرانى نداریم و اگر کار فورى پیدا کردیم مجلس را اطلاع میدهیم.

جلسه آینده یکشنبه 10 اردیبهشت سه ساعت قبل از ظهر دستور لایحه متمم بودجه.

(مجلس سه ربع قبل از ظهر ختم شد.)

رئیس مجلس شوراى ملى ـ دادگر

+++

قانون‏ اجازه پرداخت سى میلیون ریال بابت مخارج دو ماهه فروردین و اردیبهشت 1312 به راه راهآهن و سیمانسازى.

ماده واحده ـ وزارت مالیه مجاز است براى مخارج دو ماهه فروردین و اردیبهشت 1312 قسمتهاى مختلفه راهآهن و مخارج یکساله 1312 کارخانه سیمانسازى مبلغ سى میلیون ریال از محل عایدات انحصار قند و شکر و چاى به وزارت طرق و شوارع پرداخت و احتساب نماید.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه پنجم اردیبهشت ماه یک هزار و سیصد و دوازده شمسى به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى ـ دادگر

+++

یادداشت ها
Parameter:293371!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)