کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/16]

جلسه: 76 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 8 امرداد 1321  

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقاى نخست وزیر راجع به کناره‌گیرى هیئت وزیران

3- تنفس جلسه و عدم تشکیل آن

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 76

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 8 امرداد 1321

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقاى نخست وزیر راجع به کناره‌گیرى هیئت وزیران

3- تنفس جلسه و عدم تشکیل آن

مجلس یک ساعت و نیم پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید.

صورت مجلس یکشنبه 4 امرداد ماه را آقاى (طوسى) منشى قرائت نمودند (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین با اجازه- آقایان: دکتر ضیاء، حمزه‌تاش، شهدوست، فاطمی، طباطبایی، نایینی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: تولیت، فیاض، ذوالقدر، مکرم افشار، مهذب، معتصم سنگ، مؤید قوامی، آصف، صادق وزیری، کامل ماکو، همراز

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: اعتبار، منشور

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقای: موقر، اکبر، نیک‌پور، نصرتیان

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- آقاى اوحدى در صورت مجلس نظرى دارید؟

اوحدى- خیر

رئیس- در صورت مجلس نظری نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2- بیانات آقاى نخست وزیر راجع به کناره‌گیرى هیئت وزیران

نخست وزیر (آقاى سهیلى)- بنده در اینجا حاضر نبودم که ببینم آقایان چه فرمودند ولى اجمالاً از بیانات آقاى اوحدى (که از طرف دولت از ایشان متشکرم) موضوعی به دست آوردم و حال لازم می‌دانم خاطر نمایندگان محترم را از این شرحى که به استحضار می‌رسانم مطلع کنم. از موقعی که بر‌حسب تمایل مجلس شوراى ملى اداره امور کشور به دولتى که اینجانب تشکیل داده‌ام تفویض شده است اکنون بیش از چهار ماه و نیم می‌گذرد. در عرض این مدت کوتاه که اگر تناسب آن با اوضاع آشفته دنیا و مشکلات کشور در نظر گرفته شود کوتاهى آن به مراتب بیشتر جلوه‌گر خواهد شد نتایجى از همکارى و مساعدت‌هاى ذى‌قیمت مجلس شوراى ملى در انجام خدمات دولت در این مدت به دست آمده

+++

و همچنین مشکلات و موانعى در برابر دولت بوده که هنوز هم متأسفانه موجود است. بنده لازم دانستم در این هر دو امر در اینجا اجمالاً بنمایم. البته اکثریت قاطعى که دولت در بدو امر در مجلس شوراى ملى داشت به دولت وسیله داد که از همان ابتدا مشغول تدارک موجبات امنیت و تأمین خواربار عمومى و سایر اصلاحات کشور بشود. در هر سه قسمت بحمد‌الله موفقیت‌هایى حاصل گردید. من در اینجا میل ندارم که از شرح اقدامات دقیق و طولانى که با صرف وقت و قوه براى اعاده امنیت در مملکت به عمل آمده خاطر آقایان را خسته نمایم ولى به طور اجمال حافظه آقایان را به اوضاع آشفته کشور در ماه اسفند معطوف می‌نماید که با مقایسه آن زمان با اوضاع امروز که به اقتضاى فصل بهترین موقع براى توسعه شرارت اشرار و راهزنان است به خوبى معلوم می‌شود که چگونه در اثر اقدامات سریع و به موقع دولت و در نتیجه جان فشانی‌ها و مجاهدت‌هاى مأمورین وطن‌پرست از کشورى و لشگرى اوضاع سراسر مملکت به حال عادى برگشته است راه‌ها که مسدود بود امن و شهرها که در حال غوغا و به هم ریختگى بود قرین آرامش اشرار داخلى و سرحدى یا تسلیم شده‌اند یا متوارى گشته‌اند اگر بعضى تحریکات که متأسفانه سر رشته آن در تهران است و بعضى دسته‌هاى متحرک از جهل و نادانى که به ضرر مملکت آن را تحریک از جهل و نادانى که به ضرر مملکت آن را تحریک می‌کنند نمی‌بود مختصر حوادثى هم که در این چند روزه اخیر در بعضى شهرها پیش آمده واقع نمی‌شد زیرا ملت ایران بالطبع مطیع قوانین و منظم امنیت دوست بوده از هر گونه اغتشاش و هرج و مرج متنفر و بی‌زار می‌باشد و خوشبختانه این مختصر پیش آمدها نیز در اثر جلوگیرى سریع دولت به کلى خاموش گردید. همچنین نسبت به مسئله خواربار که این اوقات در اطراف آن خیلى صحیت می‌شود این دولت در موقعی که زمام امور را به دست گرفت فصل کشت پاییز سپرى شده بود و به این جهت به کمیت محصول سال 1321 نمی‌توانست عمل مؤثرى بنماید مع‌ذلک از هر گونه عمل اساسى و سریع خوددارى نکرد و با وجود ضیق وقت بی‌درنگ براى ازدیاد کشت بهاره اقدام نمود و در تمام کشور به انواع تدابیر و با تقسیم مساعده‌هاى نقدى و جنسى بین مالکین و کشاورزان به قدرى جدیت نمود که شاید بهاره کارى به این تفصیل در ایران بى‌سابقه باشد و از طرف دیگر در این مدت که مضیقه جنسى به حد اعلاى شدت خود بود طورى امر تهیه و تقسیم آذوقه را منظم کرد که با هیچ گونه اشکالى مصادف نگردید و براى آتیه نیز اقدامات دولت به حدى مؤثر و مفید بوده که در این ساعت به اطلاع مجلس شوراى ملى می‌رسانم که خواربار کشور از محصول موجود و اجناس خریدارى تهیه شده از خارج براى مدت سه ماه که منتها فصل حصاد است تأمین شده نگرانى موجود نیست و براى آینده نیز اقداماتى در جریان است که براى جمع آورى محصول و خرید جنس لازم و کافى از گندم و جو و قند و شکر زمینه مطمئن براى آتیه حاضر و مهیا می‌سازد و اکنون دولت در برابر وجدان خود بى‌نهایت سربلند است که در انجام وظیفه ذره قصور و غفلت نکرده است. از طرف دیگر به واسطه تغییرات و اصلاحاتى که در سازمان‌هاى اقتصادى به عمل آمده و اجرا نقشه‌هایى که طرح شده محققاً امور مالى و اقتصادى به ترتیب رضایت بخش جریان خواهد یافت بودجه کشور که با کمال عجله در بدو تشکیل دولت تهیه شده و به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده در این چند ماه با کمال خوبى اجرا و به موجب ارقامى که از محاسبه خزانه در دست است درآمد عمومى در آخر تیر ماه به ریال و ارز بالغ بر هشتصد و شصت و چهار میلیون و کسرى و هزینه دولت بالغ بر هشتصد و هفتاد و چهار میلیون و کسرى است تعادل و توازن کم نظیرى را نشان می‌دهید و این نکته قابل توجه است که تقریباً دویست میلیون ریال از رقم هزینه مربوط به سال گذشته است و این دولت اطمینان دارد که تعادل حقیقى بودجه در امسال بر‌خلاف سنوات قبل که مبتنى بر ارقام غیر واقع بود کاملاً و حقیقتاً عملى گردد و هزینه کشور تا آخر سال از درآمد عادى با کمال سهولت پرداخت گردد و هیچ گونه عسرت مالى خزانه پیش نیاید. موضوع مشکل ارز نیز که مدتى محل صحبت بود و نگرانى ایجاد کرده بود در نتیجه مذاکرات با کارگزاران سفارت انگلستان نیز حل

+++

گردید و به ترتیبى که متضمن منافع مملکت بود لایحه قانونى آن براى تصویب تقدیم مجلس شوراى ملى شده است‌ و نیز تسهیلات عمده در این چند ماهه در امر بازرگانى کشور به وجود آمد در امر خواربار و سایر احتیاجات ضرورى مردم تأثیر مهمى داشت از آن جمله موضوع تهیه لاستیک کمى حمل و نقل می‌باشد که در این اواخر اعلاى اشکال رسیده بود اینک اقداماتى که شده به نتیجه مثبتى رسیده و رفع آن اشکال اسباب کمال مسرت است. آزادى ورود و معافیت از عوارض مواد غدایى و جلوگیرى از صدور اجناس مورد احتیاج اهالى کشور که تا سال گذشته نه تنها مجاز بلکه با اعطاى جایزه صدور تشویق هم می‌شد این دولت با اجازه تصویب مجلس جایزه صدور را ملغى و خارج کردن خواربار را به کلى ممنوع نمود و صدور بسیارى از اجناس دیگر را موقوف به ورود اجناس خارجى قرار داد و البته اهتمامى که دول متفق ما از تطبیق معاملات سنواتى خود در تجارت با ایران با این تصمیم دولت به کار بردند حاکی از حسن نیت و همکاری آنها با دولت ایران بوده است لکن بدیهى است که توفیق کامل دولت در اجراى این تصمیم مرهون به وقت است و متناسب با مساعدت‌هاى متقابلى خواهد بود که از متفقین خود انتظار داریم. در زمینه اقدامات دیگرى که دولت در نتیجه حوادث جنگ و ورود افراد نظامى و غیرنظامى متفقین ما به داخله کشور لازم بود به عمل آید به قدرى مفصل و متنوع و طولانى است که احتیاج به ذکر ندارد که از اقدامات سیاسى گرفته تا خدمات صحى و جلوگیرى از سرایت امراض واگیردار و تهیه موجبات بهداشت عمومى دقیقه را فوت نکرده و به قدر امکان فرو گذار نشده است. قوانین و طرح‌هاى مفیدى مانند قانون رسیدگى به املاک شمال که در زمینه دادگسترى به عمل آمده همه از مجلس شوراى ملى گذشته و خاطر آقایان از مساعى دولت بهتر سابقه دارد. در عملیات راه‌سازى و راه‌آهن و ساختمان‌هاى داخلى در برنامه دولت هیچ گونه وقفه روى ننمود و این گونه اقدامات که براى حسن جریان اقتصادى در داخله کشور ضرورت داشت کماکان ادامه داشته و دارد. بالاخره آن که از همه مهمتر بود این نکته است که در سیاست خارجى حسن تفاهمى که بین ایران و دول همسایه در نتیجه انعقاد پیمان سه دولت ایجاد شده در این مدت تأیید گردید و مناسبات فی‌ما بین تقویت شد به طوری که می‌توانم بگویم که از این راه هیچ جاى نگرانى باقى نیست. روابط با کشورهاى دیگر و مناسبات با دولت امریکا خوشبختانه به طرف همکارى واقعى نزدیکترى متوجه شد و مساعدت آن دولت در استخدام کارشناسان کشورى و لشکرى و پلیس و بهدارى و غیره همچنین مساعدت‌هاى اقتصادى کاملاً جلب گردید و یقین است که در آینده از این راه بهره‌هاى زیادترى نصیب مملکت خواهد گردید.

در خلال این احوال که دولت مشغول انجام وظایف خود بود البته همیشه سعى می‌کرد که راه را براى اظهار کلیه مطالب باز بگذارد و آنچه را که نمایندگان ملت و ارباب جراید و مطبوعات و اشخاص خیر اندیش اظهار می‌داند با دقت کامل بشنود و همه آنها را در موقع خود بکار بندد و در جزئیات امور از طریق مشورت که اساس حکومت ملى است منحرف نگردد ولى متأسفانه نتیجه این صحبت‌ها و مشورت‌ها و حسن نیت دولت که نمی‌خواست اندک عملى بر‌خلاف مقررات مشروطیت بنماى این شد که بعضى عناصر این طور جلوه دادند که در تمام امورى که در وقتى از اوقات و به جهتى از جهات در یکى از نقاط کشور موجب عدم رضایت مردمى یا تضییع حقى شده باشد همه را دولت فعلى مسئول است و بالاخره دولت را به واسطه احترام کامل از مقررات مشروطیت به ضعف و سستى متهم کردند در صورتی که اطاعت از قوانین و حفظ اصول آزادى براى دولت لازم‌تر و گواراتر از این است که او را به سستى و ضعف نسبت دهند. اگر دولت به واسطه حوادث جنگ و اشکالات سیاسى و موانع داخلى و خارجه لازم می‌دید که در امر مطبوعات به توصیه عقلاً و دور‌اندیشان در مجلس و خارج دقتى بیشتر بشود و از طرف نویسندگان متانت و عفت زیادترى ابراز گردد مبادا مملکت به واسطه غفلت نویسنده یا سوء‌نیت شخص مغرضى دچار زحمت گردد راه انجام این نظر را مطالعه

+++

و تجدید‌نظر در قانون مطبوعات تصور نمود که با مشورت مجلس و به اطلاع ارباب جراید از طریق تبادل نظر اصلاحات لازم در آن به عمل آید. متأسفانه این عمل قانونى دولت را که صرفاً می‌خواست با مشورت مجلس اقدام نماید مخالفت با مطبوعات تعبیر نمودند و حال آن که در نظر دولت مطبوعات وسیله رهبرى یک ملت به سر منزل سعادت است و بدون آزادى مطبوعات وصول به حکومت ملى ممکن نخواهد بود.

بارى متأسفانه روز به روز بر دامنه تبلیغات بر علیه دولت افزوده شد و در نتیجه موجبات فلج شدن امور دولتى در تمام کارها و در اطراف کشور فراهم گردید و یأس و دلسردى کارمندان دائمأ زیادتر می‌شد. من و همکارانم عزم داشتیم که با این گونه تبلیغات که پایه‌اى از حق و انصاف ندارد مقاومت کرده و خدمت خود را که فقط از لحاظ ایمان به خدمت‌گذارى به کشور است و در این موقع پرآشوب و خطرناک بر‌عهده گرفته‌ایم ناقص نگذاشته و با همه موجبات دلسردى و یأس که از هر طرف مشاهده می‌شد غبار ملالى بر خاطر نگیریم و به فداکارى خود ادامه دهیم و با رعایت کامل اصول حکومت دموکراسى از انجام خدمت فرو گذار نکنیم و آن را بر صیانت حیثیات و حفظ حرمت خودمان ترجیح دهیم لیکن متأسفانه مشاهده می‌شود که تحمل و صبر ما کم‌کم در اساس انتظام مملکت اختلال ایجاد می‌کند به این معنى که به این فداکارى و از خود‌گذشتگى اعضاى دولت جنبه علاقه‌مندى به مسند و مقام داده‌اند بنابراین پس از مشورت با همکارانم چون مسلم شد که صورت فعلى قضایا که نمی‌خواهم مبناى آن را به فرض حمل کنم به ضرر کشور تمام می‌شود پس چاره را منحصر بر آن دید که امروز تصمیم اعضاى دولت را به کناره‌گیرى به عرض مجلس شوراى ملى برسانم زیرا با این وضع ادامه خدمت مقدور نبوده و در این موقع که مملکت به وحدت کلمه عموم مردم و عموم طبقات و همه عناصر صالح وطن پرست محتاج است این تشتت و اختلاف براى این دولت و هر دولت دیگر مانع از انجام وظیفه خواهد بود و سزاوار است که مجلس شوراى ملى و راهنمایان افکار عمومى بر‌حسب وظیفه ملى که برعهده دارند موجبات این وحدت کلمه را که امروز دواى تمام دردها است فراهم سازند و اصولى که مطبوعات شایسته است در نظر بگیرند که افکار و اذهان عامه دچار تشویش و اضطراب نشود برقرار بدارند و تمام مردم ایران آمال و منافع عمومى ملى را که منشأ تمام تصمیمات و اجرائیات و مربوط به مصالح عالیه مملکت است در نظر بگیرند بلکه انشاء‌الله کشتى امور کشور ما در این دریاى پر طوفان به ساحل نجات برسد.

در خاتمه به عرض مجلس شوراى ملى می‌رسانم که براى آن که تا موقع انجام این مهم اداره امور مملکت گرفتار بحران نشود و امیدوارم که دوره آن از دو سه روزى بیشتر تجاوز نکند بر‌حسب امر اعلیحضرت همایون شاهنشاهى خود اینجانب با کمک معاونین وزارتخانه‌ها سرپرستى امور کشور را برعهده خواهم داشت تا مجلس شوراى ملى تصمیم مقتضى اتخاذ فرماید.

رئیس- آقاى هاشمى‌

هاشمى- بنده دو موضوع کوچک داشتم قبل از فرمایشاتى که آقاى نخست وزیر فرمودند. یک قسمت فرمایشاتى فرمودند راجع به قانون مطبوعات که بنده باید معروض بدارم آن کسانى که متنفذ بودند یا معتقد هر دو نیت‌شان پاک بود و در مشروطیت و آزادى باید ایمان به آزادى قلم و نطق و انتقاد داشت به تمام معنى یک عیب بزرگ در ایران این است که اکثر اصل مطلبى که در دل دارند نمی‌گویند ولى در عمل دشمنى نشان می‌دهند که این خود ناشى از ضعف است ایراد و انتقاد در جاى خود در حکومت مشروطه و دموکراسى موجب رفع اموجاج و درست شدن امور است این به جاى خودش که بنده کار به کار دولت ندارم. یک موضوع هم موضوع فرمایش آقاى طباطبایى است که فرمودند راجع به خواربار که بنده مقتضى نمی‌دانم گفته شود کسى که مسئول این کار است خودش کارش را انجام می‌دهد. اما این که فرمودند دچار اشکالاتى شده است و با هزاران شرط جواز می‌دهند این طور نیست بنده این طورى که اطلاع دارم فوج فوج مردم مراجعه می‌کنند و بدون شرطى جواز می‌گیرند و نسبت به امرخواربار

+++

عقیده شخصى خود من این است که نسبت به طهران و شهرهاى ایران دو عمل بشود یکى این که به خانواده‌ها جواز داده شود که خودشان آرد وارد کنند و به عمله‌جات و آنهایى هم که قوه خرید یک ساله ندارند کوپن داده شود و نان را به قیمت ارزان‌ترى در دسترس آنها بگذارند مطلب دیگر راجع به همین موضوع لایحه مطبوعات است نظر به این که چه از مرکز و چه از ولایات زیاد مراجعه می‌شود می‌خواهم عرض کنم که این موضوع موضوعى است که دو سه مرتبه دیگر هم عنوان شده است و لایحه مطبوعات هم تصویب نشده است و اکثر آقایان هم که در مجلس هستند عقیده‌مند به آزادى مطبوعات هستند و بیشتر از این هم لزومى ندارد که از ولایات و مرکز این موضوع نوشته شود و بحث شود و خود آقایان نمایندگان جراید و مطبوعات در مجلس هستند و البته این لایحه یا لایحه دیگرى که موجب محدودیت مطبوعات و نطق و قلم باشد از این مجلس بیرون نمى‌آید.

3- تعطیل جلسه به عنوان تنفس و عدم تشکیل آن

رئیس- پیشنهاداتى رسیده است قرائت می‌شود:

پیشنهاد آقاى صفوى‏

بنده پیشنهاد می‌کنم تنفس داده شود و مطالب در جلسه خصوصى مذاکره شود

پیشنهاد آقاى ملک‌مدنى‏

پیشنهاد می‌کنم تنفس داده شود و مذاکرات در جلسه خصوصى گفته شود

پیشنهاد آقاى معدل‏

پیشنهاد ختم جلسه می‌کنم‏

صفوى- اجازه می‌فرمایید

رئیس- اجازه لازم نیست. مانعى ندارد تنفس داده شود

در این موقع (نیم ساعت به ظهر) جلسه براى تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293945!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)