کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19
[1396/06/01]

جلسه: 75 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 23 اسفند‌ماه 1335  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت‌مجلس‏

2- سؤال آقاى پرفسور اعلم و جواب آقاى وزیر کشور

3- طرح شور دوم گزارش کمیسیون کشور درباره سازمان امنیت اجتماعى و تصویب آن‏

4- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مهران‏

5- طرح گزارش مربوط به مالیات بر ارث و نقل و انتقالات بلاعوض و تصویب آن‏

6-  تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقاى فضائلى‏

7- طرح لایحه معادن‏

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19

 

 

جلسه: 75

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 23 اسفند‌ماه 1335

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت‌مجلس‏

2- سؤال آقاى پرفسور اعلم و جواب آقاى وزیر کشور

3- طرح شور دوم گزارش کمیسیون کشور درباره سازمان امنیت اجتماعى و تصویب آن‏

4- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مهران‏

5- طرح گزارش مربوط به مالیات بر ارث و نقل و انتقالات بلاعوض و تصویب آن‏

6-  تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقاى فضائلى‏

7- طرح لایحه معادن‏

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

 

مجلس یک ساعت و 35 دقیقه پیش‏ازظهر به ریاست آقاى عماد تربتى (نایب‌رئیس) تشکیل گردید.

1-تصویب صورت‌مجلس‏

نایب رئیس- اسامى غایبین جلسه پیش قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد.)

غایبین با‌اجاره- آقایان: دکتر طاهرى- ابتهاج- بور‌بور- کشکولى- بزرگ‌ابراهیمى- کدیور- امید سالار- خرازى- خزیمه‌علم- قنات‌آبادى- اردلان- علامه وحیدى- دکتر نفیسى- امامى‌خوئى- صفارى- سنندجى- مهدوى- دکتر امیر اصلان‌افشار- صادق بوشهرى- جلیل‌وند- موسوى- قرشى.

غایبین بى‌اجازه- آقایان: اورنگ- اریه-  دکتر امین- عامرى- آقایان- کورس.

دیر‌آمدگان و زود‌رفتگان با ‌اجازه- آقایان: حکیمى- دکتر حسن افشار- دکتر پیر‌نیا- شادمان- دکتر دادفر- سراج- حجازى- فولادوند- سلطان‌مراد بختیار- محمودى- بهادرى- دکتر سید‌امامى- صدرزاده- مهندس بهبودى- دکتر جهانشاهى- دکتر آهى- دکتر رضائى- مهندس فروغى- گیو- عبدالحمید بختیار- دولت‌آبادى- غضنفرى- ثقه‌الاسلامى- مسعودى- دکتر راجى- دکتر وکیل- سالار بهزادى- مشار- مهندس جفرودى- قراگزلو- مهندس اردبیلى- دهقان- پرفسور اعلم- اقبال- دکتر عمید- فضائلى- مهندس شیبانى- تیمور‌تاش- مهندس فیروز- دکتر مشیر‌فاطمى- مهندس سلطانى- رامبد- دکتر سعید حکمت- عرب شیبانى- معین‌زاده- حشمتى- یار‌افشار- اعظم زنگنه- دکتر هدایتى- صراف‌زاده- دکتر شاهکار.

نایب رئیس- نسبت به صورت‌مجلس نظرى نیست؟ آقایان سلطان‌مراد بختیار.

سلطان‌مراد بختیار- بنده را نوشته‌اند که دیر آمده‌ام در صورتى که در جلسه گذشته بنده اینجا ده ساعت بودم.

بور‌‌بور- هیچ کسى دیر نیامده.

نایب رئیس- این صورت مربوط به صورت‌جلسه صبح و عصر است. آقایانى که صبح دیر آمده‌اند، اسم‌شان را یادداشت کرده‌اند. آقاى دکتر مشیر فاطمى.

دکتر مشیر فاطمى- بنده یک قدرى دیر آمدم ولى از مقام ریاست کسب اجازه کتبى کرده بودم.

نایب رئیس- البته کسب اجازه ملحوظ خواهد شد. آقاى سعیدى.

سعیدى- بنده هم اجازه داشتم.

نایب رئیس- اجازه‌ها منظور می‌شود. آقاى طباطبائى.

احمد طباطبائى- در صورت‌جلسه اصلاحات عبارتى هست، اصلاح می‌کنم و تقدیم می‌کنم.

نایب رئیس- اصلاح می‌شود. آقاى صدرزاده.

صدرزاده- بنده اجازه داشتم و تأخیرم با کسب اجازه بود.

نایب رئیس- بسیار خوب. آقاى صارمى.

صارمى- اصلاحات عبارتى است که می‌دهم به تندنویسى.

نایب رئیس- اصلاح می‌شود آقاى پرفسور اعلم.

پرفسور اعلم- بنده هم جز دیرآمدگان بودم ولى اجازه داشتم.

نایب رئیس- آقاى مهندس اردبیلى.‏

مهندس اردبیلى- بنده هم از جناب آقاى رئیس کسب اجازه کرده بودم.

نایب رئیس- به طور کلى اجازه‌هایى که آقایان گرفته‌اند، منظور می‌شود. این صورتى است که قبلاً نوشته شده بوده است. آقاى دکتر جهانشاهى.

دکتر جهانشاهى- بنده دیر نیامده بودم. صبح اول وقت حاضر بودم.‏

نایب رئیس- آقاى دولت آبادى.

دولت آبادى- بنده دیر نیامده بودم.

نایب رئیس- آقاى دکتر شفیع امین.

دکتر امین- بنده هم در جلسه قبل اجازه داشتم.

نایب رئیس- دیگر اعتراضى به صورت‌مجلس نیست؟ (اظهارى نشد) صورت‌مجلس تصویب می‌شود.

2- سؤال آقاى پرفسور اعلم و جواب آقاى وزیر کشور.

نایب رئیس- سؤالات مطرح است. آقاى پرفسور جمشید اعلم.

پرفسور اعلم- موقعى که سؤالى از طرف یک نماینده داده می‌شود و مطرح می‌شود (نمایندگان- بلندتر) بنده باید صحبت کنم ولى مثل اینکه بلندگو هم کار نمی‌کند. (چرا آقا کار می‌کند) به هرحال سؤالى که داده می‌شود، قاعدتاً بایستى نتیجه مطلوب گرفته شود (صحیح است). سؤال براى روشن کردن راه دولت و باز کردن گوش دولت است مع‌التأسف آنچه که بنده دیدم تا حالا سؤالات نتیجه مطلوب که نداده‌اند.

+++

گاهى نتیجه معکوس هم داده‌اند. (مهندس اردبیلى- با تصحیح آیین‌نامه درست می‌شود) مثلاً بنده سؤالى راجع به اتومبیل کردم، گران‌تر هم شد. (صحیح است) (حمید بختیار- پس دیگر سؤال نفرمایید) من امیدوارم که این سؤال بنده لااقل این یکى نتیجه مطلوب بدهد و امیدوارم که برق قزوین که در سازمان برنامه نزدیک به انجام است؛ در نتیجه این سوال در بوتة اجمال قرار نگیرد. سؤال امروز بنده راجع به اعضاى حزب ایران وعده این حزب که خودش را نماینده ملت ایران قلمداده می‌باشد. (یک نفر از نمایندگان- غلط کرده) (دکتر بینا- حزب قلابى است) چرا جانم از جانب ایران و ملایت ایران امضا کرده است. (دکتر بینا- یک نفر هم عضو ندارند.) می‌خواستم عده اینها را ببینیم و روشن بشویم که چند نفر است عده‌شان. چند تا است و چه کاره هستند؟ وقتى که جواب بنده داده شد بقیه عرضم را خدمت آقایان خواهم کرد.

احمد طباطبائى- آرایشگاه ایران هم مال حزب ایرانی‍‌ها است؟

نایب رئیس- آقاى وزیر کشور.

وزیر کشور (علم)- در جواب سؤال نماینده محترم آقاى پرفسور جمشید اعلم باید عرض کنم؛ حزب ایران به معنى واقعى کلمه اکنون وجود ندارد. شاید لازم باشد در این مورد توضیحى بدهم؛ معمولاً لازمة وجود حزب داشتن جلسات و فعالیت حزبى وسعى در نشر مرام خود به وسیله روزنامه حزب یا سخنرانى و غیره است که فعلاً از طرف حزب موسوم به ایران چنین اقداماتى نمی‌شود. ولى به هرحال باید عرض کنم بعد از آن هم که حزب ایران به وجود آمده و رسماً موجودیت خود را اعلام نمود و حتى چنانکه می‌دانید با حزب منحله توده همکارى کرده است، منحل نشده و بنابراین از این جهت می‌توان گفت حزب موجودى است و گه‌گاه هم موجودیت خود را به وسیله نشر اعلامیه و غیره به ثبوت و ظهور می‌رساند. اما در مورد اعضای آن البته صورتى از گردانندگان و هیئت عامله حزب موجود است که بعضى از آنها هم به مناسبت فعالیت‌هاى غیر‌قانونى مورد تعقیب و حتى محکومیت قرار گرفته‌اند. در مورد اعضای دولت (جمعى از نمایندگان- کارمندان دولت) ببخشید کارمندان دولت که ممکن است عضویت حزب مزبور را قبول کرده باشند نیز اطلاعاتى در دست می‌باشد، لکن عدۀ آنها زیاد نیست و ممکن است خود آنها از عضویت حزب انصراف حاصل نموده باشند.

نایب رئیس- آقاى پرفسور اعلم.

پرفسور اعلم- همان طور که جناب آقاى وزیر کشور فرمودند؛ عده این آقایان کم است. ما هم می‌دانستیم که کم است. یک عده معدودى هستند که حزب ایران را تشکیل داده‌اند. از 1320 به این طرف همیشه به اسم ایران و ایرانیت کار‌هایى کرده‌اند که شایسته هیچ ایرانى نیست. (صحیح است) این آقایان به هر قیمتى و به هر عنوانى حاضرند سر‌کار باشند؛ ولو اینکه با پیشه‌ورى اتحاد کنند؛ ولو اینکه جام سلامتى براى غلام یحیى بنوشند؛ حتى حاضرند هزار بلا سر ایران بیاید. آذربایجان تجزیه بشود؛ ولى اینها سر‌کار باشند. این منظور غایى اینها است اما همه باید بدانند که این عده یک عده معدودى هستند و ابداً نماینده افکار صحیح و پاک ایرانى نیستند. (صحیح است) در ایران یک حزب بسیار قوى هست و آن حزب، حزب افراد ایرانى‌الاصل و پاک‌نژاد است و ایرانى همیشه شاه‌دوست و وطن‌پرست بوده است. آقایان! شما خودتان در تشریف‌فرمایى اعلیحضرت همایونى به جنوب ملاحظه فرمودید؛ آقاى علم هم تشریف داشتند؛ اما مردمى که سال‌ها و قرن‌ها بود شاه خودشان را ندیده بودند، فقط براى دیدن شاه خودشان خودشان را توى آبى که کوسه داشت، می‌انداختند و از مرگ نمی‌ترسیدند و مى‌خواستند شاهنشاه را ببینند. این افکار و خواسته ایرانى است. هر‌کس و هر قدرتى که مایل است ایرانى‌ها را آن همکارى کند، باید به این افکار ایرانى احترام و اهمیت بگذارد. (صحیح است) و هر‌کس و هر حزب خلق‌الساعه‌اى هم که خودش را به حزب ایران بچسباند، ما نسبت به او همان نظرى را خواهیم داشت که نسبت به حزب توده و پیشه‌ورى داشتیم. (یک نفر از نمایندگان- پیشه‌ورى فوت کرده) آقا من نگفتم که حالا مؤتلف است. گفتم بوده. زمان ماضى گفتم. اما علت اینکه اینها همیشه سر‌کار بودند، اینها با این قلت‌شان، با این دو تا و نصفى چه طور شده است که در این مدت ده یازده سال همیشه روى کار بوده‌اند. علل بسیار دارد. ولى دو علت مهم دارد: یکى اینکه اینها اساسنامه‌شان کمک به همدیگر است چه طور؟ یعنى اینها در هر مقامى که باشند مشاغل حساس را بین خودشان تقسیم می‌کنند. اگر یکی‌شان وزیر شد، رئیس کار‌گزینى و رئیس حسابدارى آن وزارتخانه حتماً بایستى یک نفر از اینها باشد. چرا؟ براى اینکه مردم را محتاج خودشان بکنند. مسلماً وقتى کسى در یک وزارتخانه‌اى کار می‌خواهد، رئیس کار‌گزینى که حزب ایرانى باشد، می‌گوید تو حزب ایرانى هستى؟ آن بی‌چاره هم کار می‌خواهد، ناچار است بگوید بله و به دروغ خود را حزب ایرانى نشان بدهد که کارى پیدا کند. الآن هم متد‌شان همین طور است. بنده الآن یک مهندسى را می‌شناسم که بسیار مهندس قابلى است. (دکتر بینا- در نفت تحصیل کرده است) و کار تلمبه‌هاى برقى را به خوبى بلد است. ایشان رئیس کارگزینى سازمان برنامه است. اگر به ایشان پنج برابر حقوقش را بدهند که برود توى شرکت نفت کار کند، محال است از کارش دست بردارد. چرا؟ براى اینکه سر به نگاه دستش است. محال است که بگذارد یک مخالف حزب ایرانى انجام کار کند. من یک نفر را شنیدم که رفته بود آنجا ایشان پى برده بودند. این یکى از آنهایى است که با حزب ایران مبارزه کرده است. بلافاصله بعد از 15 روز بیرونش کرده‌اند. یکى این است. علت دیگرش چیست؟ جناب آقاى مسعودى به عرضم برسید. خیلى مهم است. (مسعودى- راجع به همین فرمایش شما است. می‌خواهم صورتش را بگیرم) من خودم دارم. شما نگیرید. عرض کنم نکته دومى که اینها همیشه از آن استفاده کرده‌اند، این است که از ضعف و لا‌ابالی‌گرى دولت‌ها استفاده کرده‌اند. خوب حالا که دولت ما‌شاء‌الله قوى است، خودش را آتم می‌داند، بودجه اتم مجلس هم هر کارى که می‌گویند می‌کند. از مراحم شاهنشاه هم که برخوردار است. حالا دیگر چرا آنها از ضعف دولت استفاده می‌کنند. اینجا است که من دیگر یک قدرى کمیتم لنگ است. (عمیدى‌نورى- دولت سازمان برنامه جدا است. دولت در دولت است) یکى از اصول برنامه دولت در وهله اول که در مجلس 18 تشریف آورند مبارزه با فساد بود. من نمی‌فهمم این چه طور مبارزه با فساد است که افسد را بگذارند بماند. شاید این مبارزه دفع فاسد به افسد است. این در طب مصداق پیدا می‌کند ولى در سیاست خیال می‌کنم بسیار نا‌مناسب و بسیار ناچیز است؛ اما در یک خانه‌اى که مار پیدا می‌شود در یک خانه‌اى که‏ عقرب پیدا می‌شود، آدم پشه‌کشى نمی‌کند. اولاً مار و عقرب را می‌کشد. بعد به دفع پشه و مگس می‌پردازد. این چه طور مبارزه با فساد است؟ بنده در این کار به دولت ایراد دارم و سیاست دولت را در این قسمت صحیح نمی‌دانم. آقاى 28 مرداد براى چه؟ براى این یک  عده‌اى بودند که داشتند این مملکت را به تجزیه می‌بردند. ایرانی‍‌ها متوجه شدند؛ توده متوجه شد؛ مردم متوجه شدند که چه خیانت‌هایى پشت پرده دارند می‌کنند و 28 مرداد به وجود آمد و نتیجه‌اش این دولتى است که اینجا نشسته. (صحیح است) ما مبارزه کردیم که اینها از سر‌کار بروند و شما آمدید که اینها را از کارها بردارید. از امور حساس بردارید. حالا این عمل شما که نقض غرض است. شما آمدید اینها را در امور حساس گذاشتید. شما دقت بفرمایید؛ تمام وزارتخانه‌ها را ببینید؛ در هر وزارتخانه‌اى که در کارهایش پیشرفت نیست، اقدام نیست. مسلماً آنجا در سر کارهاى حساسش یک حزب ایرانى است. شما وزارت پست و تلگراف را ببینید، وزارت بهدارى را ببینید، در سایر وزارتخانه‌ها هر جایى که حزب ایرانى پایش را گذاشته، همیشه چوب لاى چرخ دولت گذاشته. شما سازمان برنامه را ببینید. آقا چه طور می‌شود وزارت پست و تلگراف کارهایش را می‌کند و تلفن‌هایش را درست می‌کند؛ ولى این سازمان برنامه برق را درست نمی‌کند. البته نمی‌گذارند. اما بنده سند دارم که نمی‌گذارند یک تصویب‌نامه‌هایى را شوراى سازمان برنامه تصویب کرده است ولى چون به خلاف نظر اینها بوده شش ‌ماه نگه داشته‌اند و به وزارت مربوطه دروغ گفته‌اند و گفته‌اند که تصویب نشده. در صورتى که تصویب شده بود. من نمی‌فهمم دولت خوب است روشش را از خود اینها بگیرد. ما که به اینها کارى نکردیم. عفو کردیم. بزرگى کردیم. اینها وقتى سر کار بودند همین ابتهاج را مجبور کردند که از این مملکت بیرون برود. من در بانک ملى بودم یادم می‌آید آقاى دکتر راجى همکار محترم بنده آنجا بودند. به اسم اینکه آقاى دکتر راجى انگلیسى می‌داند، بیرونش کردند. به اسم اینکه دکتر صورتگر انگلیسى می‌داند، بیرونش کردند. اگر کسى با اینها کمى مبارزه می‌کرد، از کار بیرونش می‌کردند. پول‌شان را هم نمی‌دادند. (مهندس شیبانى- آقا خودشان هم نوکر انگلیس‌ها بودند.) بله ایز گم می‌کردند اول که عرض کردم ما به این دولت نگفتیم که به اینها پول ندهید یا بی‌کارشان کنید. اما دیگر ما را یا این وکلایى را که اینجا نشسته‌اند و با اینها مبارزه کرده‌اند؛ محتاج به آنها نکنید. آقا شما امروز براى کار شهرستان‌ها وقتى در سازمان برنامه قدم بگذارید، مجبورید دست‌تان را جلو یک نفر توده‌اى یا حزب ایرانى مسلم دراز کنید. چرا این کار را می‌کنید؟ چرا ما را محتاج اینها می‌کنید. این گلایه‌اى که مجلس دارد و این نقار کوچکى که بین مجلس و دولت هست، گمان می‌کنم سر همین است. بنده می‌گویم که آقا شما آمدید اینها را بیرون بریزید؛ نریخته‌اید. ما را هم محتاج آنها کرده‌اید. این چه جور کاری است؟ آقا سیاست دوستیابى این نیست که آدم دوستان خودش را از خودش برنجاند. به عنوان اینکه اینها دوستش هستند و عقب دشمنانش برود دشمنان شما که دوست شما نمی‌شوند. کسى که تمام مجاهده‌اش و تمام زندگیش و فکرش این بود که شما را ریشه‌تان را بکند. این محال است با شما دوست بشود. پس شما ما را که دوست شما هستیم چرا از خودتان می‌رنجانید؟ این سیاست شما سلب اعتماد ما را می‌کند من که طرفدار شما هستم. وقتى این رویه را می‌بینم، باور کنید یک قدرى کوتاه می‌آیم، می‌گویم این چه کاری است؟ می‌گویم، من که دوستم من که با آنها مبارزه و منازعه کرده‌ام؛ من که خدمت کرده‌ام که شما بیایید حالا شما آمده‌اید، می‌گویید تو باش من بروم آن را بیاورم آقاى ما که نمی‌گوئیم آنها را از کار بیرون کنید. پول‌شان را ندهید. به نان شب محتاج‌شان کنید. نه پول‌شان را بدهید اما شما را به خدا ما را محتاج آنها نکنید. این چه عملى است که می‌کنید؟ شما سیاست را از دیگران یاد بگیرید. فرانسه وقتى از آلمان شکست خورد، لاوال که یک پرزیدان دو کسى بود با پتن آمدند فکر کردند، تصور کردند که همکارى با آلمان به نفع‌شان است و شاید درست هم بود

+++

 اما روزى که جنگ تمام شد. ملت فرانسه لاوال را گرفت تیر‌باران کرد. شاید لاوال خدمت کرده بود اما با این عمل به او گفت چون تو با دشمن من همکارى کردى باید تیر‌باران بشوم. بتن را هم در سن 85 سالگى محکوم کرد که مادام‌العمر باید زندانى باشى و درجه‌اش را هم گرفت. بالاخره اگر در یک مملکتى تشویق و تنبیه نباشد. (مهندس فروهر- هست آقا. 25 هزار تومان انعام بهشان دادند) این کار درست نیست. بنده در همین سازمان برنامه اطلاع دارم که مناقصه‌ها را عوض اینکه عملى بکنند و مناقصه بگذارند. بنده شاهد عادل دارم که توى همین مجلس نشسته است، یکى شرکتى از سران سابق مصدقى‌ها که محکوم شده‌اند و از حزب ایرانى‌ها درست کردند و بدون مناقصه به آنها کار دادند. آقاى این چه نوع تنبیهى است که شما دارید، می‌کنید؟ آنها را دارید تشویق به جنایت می‌کنید؟ من چرا نروم، خیانت نکنم؛ وقتى که در نتیجه خیانت 45 هزار تومان حق حکمیت می‌دهید. در نتیجه خیانت 25 هزار تومان پاداش می‌دهید. (صحیح است) این چه جور تنبیهى است؟ این چه جور تشویقى است؟ من نمی‌فهمم چرا دولت عجز نشان می‌دهد. (دکتر مشیر‌فاطمى- آقا رئیس آن شرکت از اشخاص شریف است و محکوم نشده است) عرض کنم حضورتان، این مثل این است که یک باندى تشکیل شود و اعضای آن دزدى بکنند و رئیس شرکت نماز کند. این چه فرق می‌کند؟ (دکتر مشیر فاطمى- این یک شخص این جور نیست) شخصى که خدمت به این مملکت می‌کند، نمی‌رود خانه ملت را چپاول کند. آقا این درست نیست آنهایى که به این مملکت خدمت کرده‌اند و خدمت می‌کنند شما آنها را می‌رنجانید. آنهایى که خیانت کرده‌اند و خیانت آنها مسلم است و شاید می‌دانید که با توده‌اى‌ها مؤتلف شده‌اند چرا آنها را روى کارهاى حساس نگاه داشته‌اید؟ من نمی‌گویم که آنها را بیرون کنید و به نان شب‌شان محتاج کنید ولى ما را به آنها محتاج نکنید. بنده با آن آقایانى که معتقدند این حرف‌ها را نباید اینجا زد و به ما می‌گویند شما که حزب ایران را اینجا می‌گویید؛ سبب می‌شود که این بزرگ شود. این چه حرفى است؟ چى چى بزرگ می‌شود؟ به قول آقاى دکتر شاهکار این یک فکر پوسیده‌اى است. به من می‌گویند نگویید، بزرگ می‌شود. چى چى بزرگ می‌شود؟ کوچک است هیچ هم گله‌مند هستیم ما شما را به وجود آورده‌ایم در 28 مرداد ملت شما را سرکار آورد. چرا ملت ایران را می‌رنجانید؟ چرا علیه تمایلات ملت ایران رفتار می‌کنید؟ من از آقاى ابتهاج دوست خودم تعجب می‌کنم. همین‌ها آقاى ابتهاج را بیرون کردند. عجب حکایتى است. چرا اینها را دور خودشان جمع کرده است؟ من یک لیستى دارم. اجازه می‌خواهم به طور مختصر خدمت‌تان عرض کنم. (دکتر بینا- بفرمایید) مهندس بیانى را همه‌تان می‌شناسید. حزب ایرانى مسلم اسم و تمام کارهاى سازمان برنامه دست‌شان است (صحیح است) مهندس ایروانى، مهندس خاتم، مهندس زنجانى، مهندس قراگزلو (دکتر بینا- مهندس قراگزلو اشتباه است) اجازه بفرمایید این یکى را خطش می‌زنم. حالا مهندس اسبقى هم می‌فرمایید نیست؟ رادپور نیست؟ ایروانى نیست؟ (خلعتبرى- ایروانى نیت ایروانى در حزب وحدت ایران بوده است) وزیرى نیست؟ رفعتى نیست؟ ریاحى نیست؟ سدهى نیست؟ پایور نیست؟ زاوش نیست؟ عطایى نیست؟ بیانى نیست؟ (مسعودى- چرا هست) بیانى دبیر کل حزب ایران بوده است. امروز تمام کارهاى سازمان برنامه بدون نظر ایشان انجام نمی‌شود و تحت نظر ایشان است که وقت بنده که می‌خواهم بروم و برق قزوین را خواهش کنم که درست کنند. خوب بنده که همیشه نمی‌توانم، مزاحم آقاى ابتهاج و خسرو هدایت بشوم و باید برویم به آقاى مهندس بیانى بگوییم. ما مخلص شما هستیم. (دشتى- آقا زاوش هم نیست) اصلاً یک کار دیگر می‌کنم هیچ کس نیست، بسیار خوب اصلاً ما این صورت را نخواندیم. خوب این آقاى این چه کارى است و اگر بدانید من از خدا می‌خواهم که یک روزى آقاى علم و یا آقاى علاء یک ماسکى به صورت‌شان بگذارند، اگر‌چه ممکن است باز هم شناخته بشوند و به عنوان یک نماینده بروند به سازمان برنامه و براى شهرستان‌شان یک خواهشى بکنند ببینند با چه جبروتى آن کسى که با اون مبارزه می‌کردید، یک کسى که از آن پله‌ها پائینش کشیده‌اید که بیا پایین بس است. یک نگاهى به تو می‌کند این چه حرکتى است؟ این درست نیست. این سیاست صحیحى نیست، دوستان‌تان را نگاه دارید. چون باز هم این دوستان‌تان هستند که به درد‌تان می‌خورند و این دوستان‌تان هستند که شما را نگه می‌دارند. درست است شما گذشت دارید، آقایى دارید ولى ما را هم به آنها محتاج نکنید. نتیجه این عمل شما یأس است. شما آقا با قدرت یک عده‌اى را می‌توانید تحت نظر بگیرید؛ ولى افکار آنها را محال است بتوانید تحت کنترل در‌بیاورید. محال است که اعمال شما مطابق افکار آنها باشد. 28 مرداد نتیجه‌اش آمدن شما بود، نیست؟ از شما می‌خواهیم خواهش می‌کنیم؛ آقاى علم به آقاى علاء بگویید اگر نمی‌توانند توى سازمان برنامه اظهار قدرت بکنند، بیایند اینجا بگویند. خوب آقا نگذارید اینها بر ما مسلط شوند. این به ضرر خودتان است. به ضرر ملت ایران است و به ضرر خدمتگزارى است که شما در پیش گرفته‌اید. (احسنت احسنت)

نایب رئیس- آقاى وزیر کشور فرمایشى دارید؟

وزیر کشور- نه عرضى ندارم.

3- طرح شور دوم گزارش کمیسیون کشور درباره سازمان امنیت اجتماعى و تصویب آن‏.

نایب رئیس- لایحه مربوط به تشکیل سازمان امنیت و اطلاعات کشور مطرح می‌شود. چون مخالفى نیست و شور دوم آن است. لذا ماده به ماده قرائت می‌شود.

 (ماده اول به شرح زیر قرائت شد.)

ماده 1- براى حفظ امنیت کشور و جلوگیرى از هر‌گونه توطئه که مضر به مصالح عمومى است، سازمانى به نام اطلاعات و امنیت کشور وابسته به نخست‌وزیرى تشکیل می‌شود و رئیس سازمان معاونت نخست‌وزیر را داشته و به فرمان اعلیحضرت همایونى شاهنشاهى منصور خواهد شد.

نایب رئیس- آقاى دکتر مشیر‌فاطمى مخالفید؟ (دکتر مشیر فاطمى- بنده فقط یک توضیحاتى می‌خواهم بدهم) آقاى دشتى (دشتى- بنده هم یک توضیحاتى می‌خواستم بدهم) آقاى ارباب (ارباب- بنده هم توضیحى به عنوان موافق دارم) مخالفى نیست. چون مخالفى نیست، به ماده اول رأى گرفته می‌شود. آقایانى که با ماده اول موافقند، قیام بفرمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد و ماده دوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

ماده 2- سازمان اطلاعات و امنیت کشور داراى وظایف زیر است:

الف- تحصیل و جمع‌آورى اطلاعات لازم براى حفظ امنیت کشور.

ب- تعقیب اعمالى که متضمن قسمتى از اقساط جاسوسى است و عملیات عناصرى که بر ضد استقلال و تمامیت کشور و یا به نفع اجنبى اقدام می‌کنند.

ج- جلوگیرى از فعالیت جمعیت‌هایى که تشکیل و اداره کردن آن غیر‌قانونى اعلام شده و یا بشود و همچنین ممانعت از تشکیل جمعیت‌هایى که مرام و یا رویه آنها مخالف قانون اساسى باشد.

د- جلوگیرى از توطئه و اسباب‌چینى بر ضد امنیت کشور.

ه- بازرسى و کشف و تحقیقات نسبت به بزه‌هاى زیر:

1. بزه‏هاى منظور در قانون مجازات مقدمین بر ‌علیه امنیت و استقلال مملکتى مصوب 22خرداد 1310.

2. جنحه و جنایاتى که در فصل اول باب دوم قانون کیفر عمومى مصوب 22دى ماه 1304 پیش‌بینى شده است.

3. بزه‏هاى مذکور در مواد 310 و 311 و 312 و 313 و 314 و 316 و 317 قانون دادرسى و کیفر ارتش مصوب 1317.

نایب رئیس- چون مخالفى نیست، رأى می‌گیریم. آقایانى که با ماده دوم موافقند، قیام فرمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده سوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد.)

ماده 3- مأمورین سازمان اطلاعات و امنیت کشور از حیث طرز تعقیبت بزه‌هاى مذکور در این قانون و انجام وظایف در زمره ضابطین نظامى محسوب و از این حیث داراى کلیه اختیارات و وظایف ضابطین نظام خواهند بود. از تاریخ تصویب این قانون رسیدگى به کلیه بزه‌هاى مذکور فوق در صلاحیت دادگاه‌هاى دائمى نظامى خواهد بود.

تبصره 1- انجام وظایف تکالیف سازمان اطلاعات و امنیت کشور از حیثى که ضوابط نظامى محسوبند به هیچ‌وجه مانع انجام وظایف و تکالیفى که به موجب قانون دادرسى و کیفر ارتش برعهده ضابطین نظامى است، نخواهد بود و همچنین مواد این قانون مانع اجرای قوانین و احکام و آیین‌نامه‌ها و مقرراتى که مربوط به تکالیف مأمورین نظامى و ژاندارمرى و شهربانى نسبت به انجام وظایف و خدمت محوله است، نمی‌باشد.

تبصره 2- رسیدگى به بزه‌هایی که به موجب این قانون در صلاحیت دادگاه دائمى نظامى شناخته شده و متهمین به ارتکاب بزه‌هاى مزبور که قبل از تصویب این قانون در مراجع صالح دیگر تحت تعقیب قرار گرفته‌اند. هر‌گاه بر‌علیه متهمین کیفر‌خواست صادر نگردیده. پرونده‌هاى متشکله به دادستانى ارتش جهت تعقیب و رسیدگى فرستاده می‌شود و نسبت به پرونده‌هایى که کیفر‌خواست صادر شده در دادگاه‌هاى مربوطه رسیدگى خواهد شد.

نایب رئیس- آقاى دکتر مشیر‌فاطمى مخالفید؟ (دکتر مشیر فاطمى- بله) بفرمایید.

دکتر مشیر فاطمى- بنده علت مخالفتم با این ماده این است که این ماده یک قدرى کش‌دار است. این موضوع اختیارات مأمورین سازمان اطلاعات و امنیت کشور است و اگر همیشه مثل امروز بود، چون این قانون براى امروز نیست. اگر براى امروز بود من چون به شخص سرلشگر تیمور بختیار کمال اعتقاد و اطمینان را دارم و می‌دانم که هیچ نظر و غرض شخصى ندارند، جناب آقاى وزیر کشور، جناب آقاى وزیر دادگسترى را هم می‌شناسم ولى پس فردا ده سال دیگر هم آیا سرلشگر بختیار  متصدى این کار خواهد بود؟ این است که یک توضیحاتى خواستم راجع به این موضوع بدهند، چون این اختیارات مأمورین سازمان اطلاعات و امنیت خیلى کش‌دار است و هر‌کدام اینها در حکم ضابطین دادسراى نظامى خواهند بود و ممکن است یک چیزى را خلاف امنیت تشخیص بدهند این است که بنده از این مخالفت خودم می‌خواهم استفاده کنم و تقاضا کنم از جناب آقاى علم یک اقدامى بفرمایند

+++

 از حالا اشخاصى که براى دستگاه تعیین می‌شوند واقعاً از هر حیث منزه باشند و همچنین یک شرایط خاصى را براى کارمندان این دستگاه قائل بشوند و از این اشخاصى که سابقاً توى تأمینات و اینجاها بوده‌اند توى این دستگاه راه ندهند. اگر توضیح فرمودند بنده قانع می‌شوم و دیگر عرضى ندارم.

نایب رئیس- آقاى طباطبائى موافقید؟ (طباطبائى- با لایحه موافقم) به این ماده‌اى که مطرح است؟ (طباطبائى- موافقم) بفرمایید.

احمد طباطبائى- عرض کنم که جناب آقاى دکتر فرمودند راجع به این ماده در مورد قضیه ضابط دادسراى نظامى این ضابط دادسراى نظامى خودش که نمی‌تواند کارى بکند. مثلاً ضوابط کارش این است که صلاحیت داشته باشد به اینکه گزارش یک قضیه‌اى را بدهد. آثارى اگر براى یک جرمى هست حفظ کند تا به مرجع صلاحیت‌دارى که دادگاه هست برساند. والا ضابط شما فکر کنید ژاندارمرى ضابط دادگسترى است. شهربانى ضابط دادگسترى است. ضابط خودش فی حد ذاته کسى نیست چون فرمودند. (دکتر مشیر‌فاطمى- شروعش از آنجاست) فرض کنید، باشد. چقدر اتفاق افتاده که ضابط دادگسترى گزارشى داده. وقتى رفته دادسرا، دادیار گفته است که غلط کرده است و ولش کرده‌اند رفته‌رفته این در زندگان روز مرده خیلى اتفاق می‌افتد. شما هر قانونى بخواهید وضع کنید در تمام قوانینى که دارید این بیم هست، مگر این قدر اشخاصى که در دستگاه‌هاى قضائى تبرئه می‌شوند. غیر از این است که ضابط دادگسترى اشتباه کرده و یک گزارشى داده و رفته دادگسترى ضابط که کارى نمی‌تواند بکند. بنابراین به عقیده بنده تبصره صحیح بوده و درست بوده و هیچ اشکالى ندارد.

نایب رئیس- دیگر مخالفى نیست جناب آقاى وزیر کشور.

وزیر کشور (علم)- این مطلبى که آقاى دکتر مشیر‌فاطمى فرمودند از لحاظ انتخاب اعضاء براى عضویت سازمان این مطلب مهمى است. بنده اطمینان می‌دهم که این مطلب را در نظر بگیریم. (دکتر مشیر فاطمى- اصل مطالب همین است)

نایب رئیس- اعلام رأى شده، آقایانى که با ماده سوم موافقند قیام فرمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده چهارم قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

ماده چهارم- کارمندان سازمان اطلاعات و امنیت کشور هرگاه متهم به ارتکاب بزهى شوند که راجع به خدمت بوده یا ملازمه با خدمات و وظایف آنها داشته باشد و در حکم نظامیان و خدمت‌گذاران ارتش هستند و یا رعایت مقررات قانون دادرسى و کیفر ارتش مصوب 1317 تابع دادگاه‌هاى دائمى نظامى خواهند بود.

نایب رئیس- مخالفى نیست؟ (اظهار نشد) آقایانى که با ماده چهارم موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده پنجم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 5- اساس‌نامه سازمان و آیین‌نامه‌هاى داخلى و استخدامى و مالى مربوط به این قانون با تصویب هیئت دولت قابل اجراست.

نایب رئیس- مخالفى نیست؟ آقایانى که با ماده پنجم موافقند قیام فرمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد. کلیات آخر مطرح است، آقاى مهدى ارباب به عنوان مخالف در خواست هم کرده‌اند. آقاى ارباب.

ارباب- بنده تذکرى که در این مورد داشتم خیلى خلاصه است و اشاره هم شد. این قانون در صورتى که ان‏شاء‌الله افراد صالح و مأمورین صالح براى اداره آن انتخاب شود، بسیار مفید است و اگر یک نفر ناصالح در این دستگاه پیدا شود، البته اسباب زحمت خواهد بود. امیدوارم دولت توجه مخصوص در این قسمت مبذول خواهد داشت. موضوع دیگر راجع به سرقت‌هاى اتومبیل و غیره که دیروز در قانون بودجه اظهاراتى کردم؛ منظورم این نبود که دادگسترى بد است یا بد کار می‌کند، منظورم این بود که قوانینى که ما داریم متناسب نیست با کیفر این دزدهایى که با این ترتیب بعد از چندین مرتبه سابقه دزدى رهایى پیدا می‌کنند و منظورم این بود که جناب آقاى وزیر دادگسترى توجه کنند و اگر قوانینى لازم است براى تأمین این منظور تهیه کنند و اقدامى بکنند که راه قانونى براى کیفر کامل این قبیل سارقین و یا تبعید آنها براى مدت غیرمحدودى وجود داشته باشد. با این ترتیب این نگرانى و دزدی‌ها از بین می‌رود والا نظرم این نبود که منحصراً دادگسترى بد عمل می‌کند، نه همه اهتمام خود را می‌کنند. در حدود قوانین شهربانى بسیار اهتمام می‌کند، در حدود قوانین دادگسترى هم اهتمام می‌کند. اصلاحاتى اگر لازم است در این قسمت در نظر بگیرید منظورم انتقاد از دستگاه قضائى نبود.

نایب رئیس- آقاى دشتى.

دشتى- بنده چند جلسه که این موضوع مطرح بود یک خرده جلو آمدم اسم نویسى کردم که به عنوان موافق صحبت کنم، متأسفانه وقت نشد. (عده‌اى از نمایندگان- بلندتر بفرمایید) گوشتان را باز کنید بهتر است (دکتر ‌امیر‌حکمت- صدا نمی‌رسد) گوش بفرمایید صدا بهتر می‌رسد. به هر حال شور اول که این لایحه آمد، صحبت شد یکى از دوستان ما آمد به عنوان مخالف صحبت کرد الحمد‌الله مخالفتش هم موافقت شد. همه حسن نظر دارند. دیگرى هم که گمان می‌کنم آقاى نورالدین امامى بود که صحبت کردند و به بنده نوبت نرسید. امروز هم که شور دوم لایحه مطرح بود اسم‌نویسى نکردم به نام موافق در کلیات صحبت کنم. کسى مخالف نبود الحمدالله و خیال می‌کنم تمام آقایانى که اینجا هستند و همه مملکت به این لایحه کاملاً موافق باشند و آقایانى هم که اینجا تذکراتى دادند همه از روى حسن نظر و خوش‌بینى است. لذا موردى دیگر براى بنده نمی‌ماند که بحث کنم. در عین حال که اصل بحث و تحقیق هستم و دلم می‌خواهد که زیاد و در لوایح بحث شود تا مردم و ما همه نسبت به لوایح روشن شویم. خوب موضوعات را ملتفت بشویم و مستحضر بشویم. جناب آقاى ارباب که در اینجا به نام توضیح نه به نام مخالف بیاناتى فرمودند، وقتى به بنده داده شد که عرایضم را عرض کنم، این لایحه که به نام سازمان امنیت اجتماعى آورده‌اند و بنده هم خوشبختانه در کمیسیون نظام هستم. تمام مواد و کلمات آن را زیر و رو کردم از هر حیث اطمینان پیدا کردم که این لایحه به نفع مملکت است و از روى دین‏مان و عقیده به آن رأى دادیم. عللى هم داشت علت‌هاى مهمى است؛ یکى علتش تشتت این تشکیلات بود و ادارات را داریم منتهى مختلف. یکى در ارتش داریم، یکى در شهربانى داریم، یکى در وزارت خارجه داریم. نمی‌دانم در وزارت کشور هم هست یا نه همین‌طور اشخاص و افراد مختلفى در همه‌جا بودند، معلوم نبود که اینها چه کار‌هایى می‌کنند. ممکن بود شهربانى در یک موضوعى یک نظر بدهد، وزارت کشور یک نظر بدهد، ارتش یک نظر بدهد و این اختلاف نظرها باعث تشتت بشود. الحمدالله این را به نام یک وحدت عمل و فکر آوردند و در یک‌جا متمرکز کردند تا اینکه این امر در مملکت به نحو احسن انجام بگیرد. (صحیح است) (رامبد- آن تشکیلات ساق کما‌کان می‌ماند) به نظر بنده این طور شنیدم که آنها را متمرکز در یک‌جا می‌کنند. قربان نزدیک نشدند به بلندگو علتى دارد. جناب آقاى وزیر کشور تشریف ندارند، چندى پیش اینجا شکایت کرده بودند که موضوع میکروفون یک چیز ناراحت‌کننده‌اى است و ایشان وعده کردند که این را از بین ببرند. بنده هم چون اهل این مملکتم و مطیع قانون، حتى‌الامکان سعى می‌کنم اجراى امر بکنم. به علاوه بنده آنجا مى‌نشینم و غالباً احساس می‌کنم که صدایش گوش‌خراش است و ناراحت‌کننده است. (دولت آبادى- بنده اینجا نشسته‌ام صداى آقا را نمی‌شنوم.)

نایب رئیس- استدعا می‌کنم در موضوع مطرح صحبت بفرمایید.

دشتى- بلى ببخشید، یک یادداشتى رسیده بود، جواب دادم. عرض کنم مطلب دیگر که فرمودند راجع به شخص بود. همیشه در مملکت سعى بر این است که شخصیت داشته باشیم. اگر هم مملکت دچار انحطاط وضعیت می‌شود، روى اصل این است که شخصیت کم می‌شود ما باید همیشه سطح شخصیت را بالا ببریم آقایان همیشه اینجا می‌فرمایید و راجع به سطح شخصیت هیچ بحث نشده. ما باید شخصیت‌هاى مفید در مملکت داشته باشیم. اگر شخصیت داشته باشیم، هیچ‌وقت این حرف‌ها و این بحث‌ها پیش نمی‌آید می‌گویند. اگر امروز این کار را به دست فلان کس بدهید فردا چه می‌کنید، ما باید در این مملکت آدم پرورانیم. آدم هست. الحمدالله شخصیت هست. این داد ‌و ‌قال‏ها که می‌شود این صحبت‌ها که می‌شود؛ براى این است که افراد در موقع خودش کم است والا چه عیب داشت که آقاى پروفسور اعلم، این قدر اظهار ناراحتى بکنند؟ براى این است که وقتی یک  عده‌اى یک موقعیتى دست‌شان می‌آید، می‌آیند پدر جنابعالى و بنده و غیره را می‌سوزانند. امروز ضرورت پیش آمد براى یک وضعیتى که جنابعالى راجع به یک افرادى که اسم خودشان را حزب گذاشته‌اند، صحبت می‌روند یا شخصیت‌ها را به میدان نمی‌آوردند و یا به بازى نمى‌گیرند؛ این علتش است که ما‌ها وقتى فاقد شخصیت شدیم، بی‌چارگى و فقر و فلاکت و ناراحتى پیش می‌آید. بنده خیلى خوب ندارم راجع به شخصیت‌ها صحبت کنم، اما یک چیزى هم سراغ دارم که امروز وقتى شما صحبت می‌کنید، مى‌گویید سر‌لشگر تیمور بختیار. بنده مى‌دانم یک تیمور بختیار از میان یک می‌خواستم بگویم ایل ولى من با کلمه ایل مخالفم. در ایران ایل نیست از یک طایفة بزرگ، از یک خانوادة عظیمى به نام بختیار بیرون آمده تحصیلاتش را کرده، شخصیتش را دارد و براى مملکت هم به تمام معنى خادم بوده و هست. امروز هم در رأس یک کارى است. بنده این مدت را نمی‌دانم؛ دو سال است سه سال است نمی‌دانم. ولى آیا در این  مدتى  که ایشان آمده‌اند و زمامدار یک مورد مهمى هستند، ما از هر حیث در رفاه و امنیت نیستیم؟ آقا من ناامنى به حد وفور بود. ایشان بادش است. ایشان صبح و شب و غروب همیشه سوار اسبش بوده است، او در شهر گردش می‌کرد. شهر که عرض می‌کنم شهر مطلق یعنى شیراز در آنجا قدم می‌زد. شب و روز آن هم موقعى که ناامنى به حد وفور وبال جان بود، ما آن روزها در این مملکت زندگى می‌کردیم و خدمت مى‌کردیم. بگذارید این ناامنى‌ها از بین برود، از دست شخصی مثل تیمور بختیار ببخشید. چون من خیلى تعارف بلد نیستم، این شخص آمده است و من یادم می‌آید و عرض کردم یک اشخاصى که نیستند به آنها کارى نداریم. من یادم می‌آید که هر وقت صبح‌ها از خانه بیرون می‌آمدم جیب‌هایم را خالى می‌کردم، یک وصیتنامه‌اى هم توى خانه‌ام می‌گذاشتم و می‌آمدم بیرون. (صحیح است) او و جنجال و نکبت و بدبختى

+++

 بود که به این مملکت روى آورده بود، اما امروز بنده جیب‌هایم همیشه الحمدالله پر است. (خنده نمایندگان) بنده پریروز که جلسه بود تمام روز خانه نرفتم. امنیت داریم جلسه بود. خانواده من می‌دانند که من وقتى خانه نیامدم در شهرى هستم که به حد وفور امنیت هست، آقایان قدر این امنیت را بدانید، من ناامنى را در این مملکت به قدرى دیده‌ام که امروز هر وقت اسم امنیت که بیاید، رأى می‌دهم و عوض اینکه یک دفعه رأى بدهم دو دفعه قیام می‌کنم یک شعرى به نظرم آمد عرض می‌کنم.

«من از شکنج سر زلف یار می‌ترسم    ملامتم چو کنى من زمار مى‌ترسم»

حالا یک مردمى که پا شدند آمدند اینجا صحبت کردند مار بودند، مار خوش‌خط و خال بودند. آمدند مملکت را به روز بدبختى کشیدند. من خوش ندارم روى فرد صحبت کنم و بگویم که فلان فرد در فلان جا چرا نشسته؟ ممکن است این آقا ممکن است خطا‌کار بوده باشد، ممکن است این مرد صالح بوده. کلمة صالح گفتم ای کاش همه ما اسما و وصفا ببخشید این کلمه صالح را که عرض می‌کنم، ای‌کاش همه این وصف صلاحیت را داشته باشند و به نحو احسن کارهاى مملکت‌شان را انجام بدهند. من روى شخص صحبت نمی‌کنم ولى از مارهاى خوش خط و خال می‌ترسم. این شعر را که شما نشیندید تکرار می‌کنم:‏

«من از شکنج سر زلف یار می‌ترسم    ملامتم چو کنى من زمار می‌ترسم»

من از ناامنى می‌ترسم ما امنیت می‌خواهیم. جناب آقاى وزیر دادگسترى جناب آقاى گلشائیان را من اطمینان دارم که در رأس این وزارتخانه به خوبى می‌تواند کار کند. من باید فکر کنم که فردا مار خوش‌خط و خال نیاید؟ من اگر آدم باشم، قوى باشم نگذارم مار بیاید. آن روزى که مار آوردند، حرف دیگرى بود، حالا جان من این لایحه هیچ حرفى ندارد و ما زیر و رویش کردیم، خوب حلاجیش کردیم. از آقاى وزیر کشور هم اطمینان داریم ان‏شاء‌الله بعدش هم همان طورى که در این برنامه هفت ساله تعهد شده است، هفت سال هم ما تضامناً خدمت‌شان هستیم و ان‏شاء‌الله ما خدمت می‌کنیم. (یکى از نمایندگان- اصرار هم نداشته باشید) بله این طور گفتند ما هم هستیم. آقا هدف‌مان چیست ما یک شاه داریم، یک اعلیحضرت همایونى، او دولت را به ما معرفى می‌کند. او وزیر کشورش را خوب انتخاب کرده است، ما هم خوش‌بین هستیم. خوبش را می‌بینیم وقتى وزیر کشور آمد، یک سازمان امنیت هم تأسیس کرد. یک شخص هم مثل سرلشگر تیمور بختیار با حسن عمل با سعة‌صدر با فکر باز در رأس امور است. ما چه ترسى داریم. می‌گویند فردا، جناب آقاى ارباب فرمودند که فردا هم خدایى دارد. اعلیحضرت همایونى هم در رأس امور هستند و به تمام معنى امور را حلاجى می‌کنند. ما هم خدمتگزار ملک و ملک و پادشاه هستیم. می‌توانیم فکر بکنیم که دیگر مار خوش‌خط و خال نمی‌آیدو حالا براى کارگر است، براى پمپ بنزین است، من نمی‌دانم دیگران میدان ندارد آن روزى که آن میدان داشت، از این طرف او به آن طرف یک روز تماشایى بود. حضرت امیر خواهان نفت شمال می‌خواهیم بنده هم چون مسلمانم، خوشحال شدم. رفتم زیر آن پرچم. بعد دیدم آقا این یک جور دیگرى است. کسان دیگر هستند. آقا حضرت امیر چه کار داشت به نفت شمال؟ این تابلویى بود که آوردند. حالا دیگر آن بساط سابق گذشت. بنده آقاى چند دقیقه بیشتر وقت ندارم. یک وقتى می‌خواستم. نمی‌دانم چند دقیقه وقت دارم.

نایب رئیس- از وقت جنابعالى چیزى نمانده است.

دشتى- ای کاش می‌توانستم صحبت کنم. خیلى معذرت می‌خواهم. بنده کلمة قید و شرط بلد نیستم و موافق مشروط نمى‌دانم. بنده یک هدف بیشتر ندارم. ملک و ملت و شاه است. از این جهت نمی‌توانم این طرف و آن طرف بروم. بنده با هر قید و بندى، بند ب و الف و جیم همه مخالفم. حتى خیلى بندها، همه را مخالفم. ان‏شاء‌الله این سازمان امنیت اجتماعى کشور به تمام معنى و به تمام تخیلاتى که ما داشته باشیم، شاید در این مملکت کار‌هایى بکند که ما روز‌هاى خوب و گوارایى ببینیم و یک فکرى هم بکنیم که خداى نخواسته این مارهاى خوش‌خط و خال جناب آقاى دکتر بینا دیگر اینجا نیایند. (ان‏شاء‌الله)

نایب رئیس- چون در کلیات کسى مخالف نیست، به مجموع مواد رأى می‌گیریم. آقایانى که به مجموع مواد موافقند، قیام بفرمایند. (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. به دولت ابلاغ می‌شود.

4- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى مهران‏

نایب رئیس- آقاى مهران بفرمایند. راجع به دیوان محاسبات تقدیم می‌کنم.

5- طرح گزارش مربوط به مالیات بر ارث و نقل و انتقالات بلاعوض و تصویب آن‏

نایب رئیس- لایحه قانون مالیات بر ارث مطرح است. اصلاحاتى در مجلس سنا شده است بنابراین اصلاحاتى که در سنا شده است، قرائت می‌شود و بعد نسبت به هر‌یک رأى جداگانه گرفته می‌شود و بعد هم به مجموع مواد رأى خواهیم گرفت. اصلاحاتى که شده است، به ترتیب قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد.)

ماده اصلاحى از طرف مجلس سنا.

ماده دوم- اموال مشمول مالیات بر ارث عبارتند از کلیه ما‌ترک متوفى اعم از منقول و غیره منقول و مطالبات قابل وصول پس از وضع دیون محقق متوفى و واجبات مالى متوفى در حدود قواعد شرعى و هزینه‌هایى که در حدود عرف و عادت براى کفن و دفن متوفى و نظایر آن لازم است.

تبصره 1- مقصود از دیون محقق بدهى‌هایى است که بر‌طبق مدارک قانونى عرفا و قابل پرداخت باشد.

نایب رئیس- آقاى دکتر شاهکار مخالفید، بفرمایید.

دکتر شاهکار- آقایان نمایندگان محترم در خرداد‌ماه 34 مجلس شوراى ملى با نهایت دقت و علاقه قانون مالیات بر ارث را در دوره 18 تصویب کرد. این قانون براى نظر مشورتى به مجلس سنا رفت و تقریباً هجده ماه و شش روز در مجلس سنا ماند تا تاریخ هفده آذر‌ماه 1335 با اصلاحاتى برگشت. (دکتر بینا- باید آیین‌نامه را اجرا می‌کردیم) خیلى متشکرم بنابراین بنده را از بقیه عرایضى که می‌خواستم بکنم، معاف بفرمایید، مجلس شوراى ملى معمولاً باید سعى کند که مالیات کم باشد؛ یعنى حفظ حقوق مردم را از نظر تعدیل مالیات و کمى مالیات باید بکنیم، در مورد مالیات بر ارث همان مالکى که سبب می‌شود که معمولاً مالیات کم باشد. در مالیات بر ارث همان ملاک سبب مى‌شود که مالیات زیاد باشد؛ یعنى ما جلوى فعالیت شخص را  نمی‌گیریم که به دست نیاورد؛ ولى وقتى مردم نتیجة فعالیت او را باید سعى کنیم به خزانة دولت و براى مخارج عمومى هم چیزى برسد. از این جهت است بنابراین اصلاحى که در اینجا شده است. به دلیلى که الآن عرض می‌کنم دقت مخالفم و استدعا می‌کنم؛ دقت بفرمایید یک نکته حساس است عبارت ماده 2مجلس شوراى ملى و مجلس سنا یکى است ولى یک چیزى حذف شده و آن این است که ما نوشته بودیم و حقوق از هر قبیل توى پرانتز حق‌الاختراع، حق‌التألیف، حق‌الاکتشاف و نظایر آنها، نه وزیر دارایى اینجا است و نه (بعضى از نمایندگان- آقاى معاون وزارت دارایى هستند. آقاى مخبر هم تشریف دارند) ببخشید اولاً یک لغتى را استدعا می‌کنم اصلاح بفرمایید. حق‌التألیف غلط است باید بگوییم، حق مؤلف درواردوتور droitd auteur این را اصلاحش کنید، آقایان در مملکت ما حق مؤلف تاکنون به هیچ‌وجه دفاع نشده است (صحیح است) و سبب شده است که این آخرین قسمت معنوى که در این مملکت واقعاً باید یک پناهگاهى داشته باشد وزیر دادگسترى نیست که به ایشان عرض کنم یک کسى شکایت کرده است به دادسرا. گفته‌اند که ما همچو قانونى نداریم که از تو دفاع کنیم. از این جهت است که اغلب می‌آیند نوشته‌جات و افکار و آثار قلمى مردم را می‌دزدند و با آن بازى می‌کنند و کسى هم نمی‌تواند او را محکوم کند. شما از یک کیفى که دارید اگر بدزدند دفاع می‌شود. اما نتیجه افکار پنجاه‌ساله‌تان را بر‌می‌دارند یک واو و الفش را عقب و جلو می‌کنند و می‌گویند مال من است و شما هم نمی‌توانید او را تعقیب کنید قانونى. بنده شنیدم آقاى دکتر عمیدى اینجا به من تذکر دادند؛ مثل اینکه در کمیسیون فرهنگ چیزى آمده است. بنابراین با حذف این مطلب بنده جداً مخالفم. چرا؟ براى اینکه تنها موردى که در قانون اسم برده شده است که حق‌التألیف یعنى حق مؤلف از حقوقى است که مالیات دارد، همین طور حق اختراع، بنابراین با دلیلى که عرض کردم با حذف این مطلب مخالفم و دقت بفرمایید، این ماده به این صورتى که آمده است تصویب نشود و آقاى مخبر محترم هم این نکته را در نظر بگیرند براى اینکه اینجا حذف کنیم معنی‌اش این است که حق مؤلف و حق اکتشاف و حق اختراع یک حقوقى است که قابل دفاع است. (یکى نفر از نمایندگان- جایش اینجا نیست. جاى دیگرى باید در نظر گرفت) پس لازم است که بنده باز یک خورده توضیح بدهم که لزوم دارد یا نه آقاى حق مؤلف هیچ‌گونه مالیاتى نپردازد یا تشویق بکند و بسیار هم نظر صحیحى است ولى حالا که مؤلف فوت کرد شما براى اینکه وارث این آدم به این حق و مؤلف به این در وارد وتور مالیات پردازد، آمدید اساسش را از بین بردید و نمی‌تواند از آن دفاع بکند. از این جهت است بنده پیشنهاد می‌کنم همان مطلبى که جزء مصوبه مجلس بود همان مطلب را تصویب بفرمایید. این مطلب را با کمال دقت رسیدگى کردیم و گذاشتیم.

نایب رئیس- آقاى دکتر راجى موافقید؟ (دکتر راجى- بنده موافقم) آقاى دکتر عمید موافقید؟

دکتر عمید- موافقم.

نایب رئیس- آقاى مشایخى بفرمایید.

مشایخى (مخبر کمیسیون دارایى)- منظور جناب آقاى دکتر شاهکار این بود. جناب آقاى دکتر استدعا می‌کنم؛ به عرضم توجه بفرمایید. منظور جنابعالى این بود که چون در مملکت ما قانون براى به رسمیت شناختن والا با دانستن حقوق مؤلف نداریم و مقصودتان این بود که به این موضوع اهمیت قائل شدند که باید تألیفات اشخاص ارزش داشته باشد، معتبر باشد. خودش امتیاز بدهد و دیگران تقلید نکنند و همین عدم حق تقلید یک حقى است مالى و داراى

+++

 ارزش. منظور این است با تأیید نظریه جنابعالى به این موضوع که حق تألیف به فرمایش جنابعالى حقى است مالى و ارزش دارد. ولى یک مطلبى را از نظر مالیاتى باید به آن توجه کرد و آن این است که اصولاً در وضع قانون مالیات سهل‌الوصول بودن و تشخیص دادن موضوع مالیاتى هم یکى از مسائلى است که در امر مالیات و در وضع قانون باید براى آن اهمیت خاصى قائل شد. گرچه ما خودمان در کمیسیون دارایى این مطلب را با تأیید به اینکه حق مؤلف هم حق مالى است و باید مالیات بر ارث پرداخت که تصویب کردیم، بعد رفت به سنا حذف کردند. اما به چه دلیل کمیسیون دارایى به این حذف اقناع شد؟ دلیلش این است که ظاهراً به عقیده خودم هم نظریه سنا نظریة خوبى است و با توضیحى که عرض می‌کنم، خیال می‌کنم جنابعالى هم اقناع بشوید، فرض کنیم شخصى فوت کرده است. بسیار شریف، عالى‌مقام، نویسنده زبردست و دانشمند و تمام تألیفاتش هم داراى ارزش است، ولى ما ترک این متوفى منحصراً فرض کنیم همان تألیفات باشد؛ اولاً وراث که باید مالیات بر ارث تأدیه کنند وقتى می‌خواهند مالیات پرداخت کنند، باید دارایى داشته باشند، وجوهى داشته باشند تا آن حق‌التألیفى که ارزش براى او قائل شدیم و مشمول مالیات بر ارث شناخته شده است و امروز به صورت دارایى موجود در صندوق هست مالیاتش از آن محل پرداخت بشود. بنابراین حق مؤلف جزء حقوقى است که اگر یک روزى ارزش معنوى او به بازار عرضه شد و مشترى داشت، آن وقت ممکن است مشمول مالیات بر ارث واقع بشود .حین فوت نمی‌شود مشمول مالیات واقع بشود. به این جهت است که من معتقدم اصلاحاتى که از طرف مجلس سنا در قوانین مى‌شود، اگر اصلاحات واقعاً به صلاح مملکت باشد نباید تعصب به خرج بدهیم و قطعاً هم جنابعالى یک همچو نظرى نداشتید و ندارید. در اینجا مطلب این است که باید در وضع قانون مالیات سهل‌الوصول بودن مورد توجه واقع بشود. من معتقدم که دستگاه دارایى نمی‌تواند توفیق پیدا کند براى حق مؤلف ارزش قائل بشود. اگر بروند دنبال تعیین ارزش حق مؤلف همیشه بین دارایى و مؤدى اختلاف خواهد بود و اگر هم بگوییم که همان قانون براى رفع اختلاف راه حل نشان داده است و کمیسیون‌هاى مالیاتى بالاخره رفع اختلاف خواهند کرد. آقایان، دانشمندان و اساتید حقوق که در اینجا تشریف دارند قطعاً این مطلب را تصدیق خواهند کرد که خود آنها هم نمی‌توانند براى حق‌التألیف یک ارزش ثابتى معین کنند. حق‌التألیف منوط بر این است که آن تألیفات در بازار چقدر ارزش پیدا کند، چقدر خواننده داشته باشد، چقدر کتاب فروخته بشود و به نسبت او تألیفات ارزش پیدا کند. بنابراین تعیین قیمت کردن براى حق تألیف جز اینکه براى دستگاه دولت از نقطه نظر تشخیص ارزش و براى مؤدى از نقطه نظر تعیین مال و قیمت زحماتى ایجاد می‌کند و نتایجى نخواهد داشت. بنابراین به این جهت است که براى بار دوم در کمیسیون مربوطه مطرح شد، نظریه سنا را ما قبول کردیم مع‌الوصف بسته است به نظر آقایان.

نایب رئیس- آقاى دکتر راجى بفرمایید.

دکتر راجى- عرض کنم که بنده با نظر جناب آقاى دکتر شاهکار موافقم براى اینکه (عمیدى‌نورى- بنده مخالفم با نظر جناب آقاى دکتر شاهکار وقتى ایشان موافقند نباید صحبت کنند)

نایب رئیس- اول یک نفر مخالف صحبت کرد، بعد یک نفر موافق باید صحبت کنند.

عمیدى‌نورى- بنده به عنوان مخالف مى‌خواهم صحبت کنم.

نایب رئیس- دونفر مخالف نباید پشت سر هم صحبت کنند.

عمیدى‌نورى- ایشان هم با نظر مجلس سنا مخالفند و بنده با نظر مجلس سنا موافقم باید صحبت کنم. آقاى مشایخى هم به عنوان موافق صحبت کردند.

نایب رئیس- آقاى مشایخى مخالف صحبت کردند.

عمیدى‌نورى- آقاى مشایخى مخبرند و حساب نمى‌شود.

دکتر راجى- بنده حرفى ندارم اول جنابعالى بفرمایید صحبت کنید. (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس)

بعضى از نمایندگان- آقاى دکتر راجى بفرمایید صحبت کنید.

عمیدى‌نورى- بنده مقصودم اجراى آیین‌نامه است.

دکتر راجى- عرض کنم بنده خیال می‌کنم که حق مؤلف و حق کشف یک چیزى است که باید از مالیات معاف باشد. ولى جزء ما ترک هست و بعد از آن که به بازار عرضه شد، ممکن است کسى که خریدار اول است به مبلغ کمى بخرد و بعد که فهمیدند ارزشش بیشتر است، قیمتش برود بالا و همان طور که قیمتش بالا می‌رود به همان نسبت مالیات بدهد و روى هم رفته بنده نسبت به کلیه این قانون یک قدرى معترضم براى اینکه مثل چیزهاى دیگر بازار طبقات پایین شروع کرده‌اند به مالیات گرفتن؛ مثلاً در آن طبقه‌بندى‌هایى که شده ده هزار تومان امروز پولى نیست. ارزش ریال به قدرى کم است که ده هزار تومان را خیلى‌ها دارند و از ده هزار تومان مالیات گرفتن را شاید بنده نظر سنا را بیشتر قبول کنم. (حشمتى- کمتر هم خواهد شد) و مالیاتى هم که براى وقف می‌گذارند و عملاً پدر تا وقتى که زنده است از آن بهره می‌برد و مالیات هم نمی‌دهد، این کار هم شاید زیبنده نباشد. عرض کنم که فلسفه مالیات بر ارث این است که مردم قدر کار را بدانند و از مال مفت استفاده نکنند. (احسنت) و خیال می‌کنم آنهایى که پول کم دارند نباید اصلاً مالیات بدهند و ثروتمندان بزرگ مثل همه ممالک دنیا وقتى که از یک حدى تجاوز کردند هشتاد درصد مالیات هم بدهند. (صحیح است) عرض کنم آقایان می‌دانند منافع سرشار که عمده‌ترین شرکت‌هاى خارجى از مملکت ما فعلاً می‌برند از نفت است. (صحیح است) عرض کنم منافع سرشارى که به کارهاى عمرانى کشور اختصاص داده‌اند باز هم از نفت است. اقلام بزرگى که به بودجه‌مان کمک می‌کند، آن هم از نفت است. شما نمی‌توانید در یک باغى که محصول زیاد است به باغبان بگویید که از میوة آن چیزى نخورد، پریشب که جلسه بود بنده و رفقاى خوزستانیم پیشنهاد کردیم در آن قانونى که براى نفت گذاشته شده، مقدارى هم براى عمران خود مردم آن محل اختصاص بدهند. جناب آقاى وزیر دارایى مخالفت کردند و بعد از ایشان متشکرم که موافقت کردند. تصویب‌نامه‌اى نگذرانند که معادل سه میلیون براى کارهاى عمرانى خوزستان اختصاص بدهند براى کسانى که درگیر زندگانی می‌کنند. خودشان و زن‏شان و بچه‌شان اینها صاحب آن زمین هستند، باید به آنها هم بدهند. خیلى عذر مى‌خواهم که مخالفت کردم. بنده مقصودم تشکر بود از جناب آقاى وزیر دارایى که قول دادند تصویب‌نامه‌اى راجع به خوزستان در هیئت دولت بگذرانند، مخالفتم را هم در این قسمت پس می‌گیرم. (احسنت)

نایب رئیس- آقاى عمیدى‌نورى بفرمایید.

عمیدى‌نورى- بنده علاوه بر استدلال جناب آقاى مخبر کمیسیون دارایى به دو دلیل دیگر با این نظر سنا موافقم که حق مؤلف را از دادن مالیات بر ارث حذف کردند؛ دلیل اول من دلیل فرهنگى است، دلیل اخلاقى و معنوى است. همه ‌جای دنیا در دادن مالیات و تحمیل عوارض بر اموال موجود اختلافى و تفاوتى قائل هستند. سرمایه‌هایى که مالى است همیشه از آن مالیات بیشتر می‌گیرند و سرمایه‌هاى اخلاقى و معنوى همیشه از مالیات معاف است، چرا؟ براى اینکه می‌خواهند مردم را تشویق کنند که به سوى علم و فرهنگ و معنویت بروند و به جاى اینکه به مادیات بپردازند، به علم و فرهنگ و معرفت بپردازند. به همین جهت است که در مسائل فرهنگى و علمى احترام و معافیت قائل شده‌اند. مجلس سنا متوجه این موضوع شده است که اگر یک پدرى یک مورثى وقت خودش و عمر خودش را صرف تألیف کرده و یک اثرى به وجود آورده، قطعاً این پدر و این مورث وقت خودش را صرف تهیه مال و ثروت مالى نکرده که چیزى براى فرزندان و ورثه خودش بگذارد. به این جهت احترام گذاشته و گفته است که اگر چنین ترکه‌اى از این شخص معنوى و فرهنگى و علمى به وجود آمد و براى ورثة او ماند، از این مالیات بر ارث گرفته نشود حق هم هست که ما به این حق احترام بگذاریم. دلیل دوم این است که آقایان مجلس شوراى ملى نماینده ملت است باید همان‌ طورى که پیشنهاد اضافه خرج براى مجلس قائل نیستند وقتى مجلس سنا این اعتقاد را پیدا کند. ما معتقد نیستیم براى اینکه تخفیفى که مجلس سنا قائل شده است، براى مالیات گرفتن ما این را بیشتر بکنیم. این از نظر وضع قانون‌گذارى هم مقتضى نیست و من قطع دارم که جناب آقاى دکتر شاهکار همین عقیده را داشتند. منتهى خواستند اینجا یک بحثى بفرمایند براى حق مؤلف این مطلب البته بسیار مطلب صحیحى است. حق مؤلف کاملاً محفوظ است، اگر چنانچه دادسرا متوجه نشد و این را قبول نکرد باید به او فهماند که بى‌ربط می‌گویى اما نباید براى اینکه دادسرا یک جا حق مؤلف معاف از پرداخت مالیات بشود، بگوییم نه آقا براى اینکه ما می‌خواهیم او را بشناسیم باید مالیات بدهى. این صحیح نیست باید همین طور که جناب آقاى دکتر امیر‌ حکمت هم فرمودند اگر واقعاً ابهامى هست در موارد دیگر قید بشود؛ این است که من معتقدم که حق مؤلف محفوظ است. (دکتر شاهکار- محفوظ نیست) محفوظ است خود من هم کراراً پیش‌آمد شده شکایت کردم و حق مؤلف را حفظ کردم. حالا اگر دادسرا سطح فکرش پایین آمده دلیل این نیست که ما اینجا این کار را بکنیم، این است که بنده عقیده دارم که نظر سنا کاملاً صحیح است به هر حال تمنى می‌کنم که با این نظر آقایان موافقت کنند و رأى بدهند.

نایب رئیس- پیشنهاد سکوت رسیده است که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست معظم مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌کنم لایحه مالیات بر ارث مسکوت بماند دکتر شاهکار.

نایب رئیس- آقاى دکتر شاهکار بفرمایید.

دکتر شاهکار- عرض کنم آقایان واقعاً من متأسفم از اینکه در عین حالی که سعى می‌کنم آنچه واقعاً فکر می‌کنم، به عرض برسانم یک طورى دیگر تعبیر می‌شود. این بیاناتى که آقاى عمیدى‌نورى فرمودند با این مقدار و ده مرتبه بالاتر از این بنده موافقم گرچه بنده اینجا اصرار کردم گفتم آقایان من دنبال احترام حق مؤلفم. نه اینکه مالیات بگیرند آن وقت جناب آقاى مخبر می‌فرمایند که ما تعصب را بگذاریم کنار.

+++

عرض کردم من براى سناتورهاى محترم احترام قائلم. صحبت تعصبى نیست. بنابراین از آقایان استدعا می‌کنم، که این حق مؤلف حفظ بشود. از این جهت بود که اول هم بنده این تذکر را دادم و این مطلبى که آقاى مخبر گفتند و این مطالبى که آقاى عمیدى‌نورى گفتند برای من کافى است که در مجلس ایران بدانند که حق مؤلف قابل دفاع است. حقوق مؤلف محفوظ است و منظور دیگرى هم ندارم. بنابراین آن پیشنهاد اولم و این پیشنهاد سکوت هر دو را مسترد می‌دارم.

دکتر بینا- پیشنهاد سکوت مسترد نمی‌شود. باید رأى گرفته شود.

نایب رئیس- برابر آیین‌نامه پیشنهاد سکوت ولو مسترد هم بشود، باید رأى گرفت. آقاى دکتر شاهکار پیشنهادشان را مسترد کردند. مع‏ذلک باید رأى بگیریم. آقایانى که موافق سکوت با سکوت هستند، قیام فرمایند. (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. چون نسبت به اصلاحاتى که در ماده دوم از طرف مجلس سنا به عمل آمده و مورد تصویب کمیسیون‌هاى مجلس واقع شده، مخالفى نیست، لذا رأى می‌گیریم. آقایانى که با اصلاحاتى که در ماده دوم به عمل آمده است؛ موافقند، قیام فرمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد. اصلاحاتى که در ماده 5 به عمل آمده است قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد.)

تبصره ماده 6- بهاى اثاثیه خانه مسکونى متوفى اعم از آنکه خانه ملکى یا اجارى باشد مقطوعاً از قرار صدى پنج قیمت خانه محسوب می‌شود.

نایب رئیس- مخالفى در این قسمت نیست. آقایانى که با اصلاحى که در تبصره ماده پنج به عمل آمده موافقند، قیام فرمایند. (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد. تبصره به ماده 7 اضافه شده به عنوان تبصره دوم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد.)

تبصره 2- پرونده‌هاى معوقه تا قبل از تاریخ اجراى این قانون در کمیسیون‌هاى حل اختلاف منظور در قانون مالیات بر درآمد قابل طرح خواهد بود.

نایب رئیس- مخالفى نیست رأى گرفته می‌شود. به این تبصره که در مجلس سنا اضافه شده است. آقایانى که با این تبصره موافقند، قیام فرمایند. (اغلب قیام نمودند) تبصره‌اى که در سنا اضافه شده تصویب شد. اصلاحاتى که در ماده 6 شده قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر خوانده شد.)

ماده 9- مالیات نسبت به سهم‌الارث هر یک از ورثه گرفته می‌شود و نرخ آن به شرح ذیل است:‏

1- طبقه اول اگر سهم‌الارث هر یک از وارث سیصد هزار ریال یا کمتر باشد، از پرداخت مالیات معافند و در صورتی که از این مبلغ تجاوز نماید، به ترتیب زیر مالیات محسوب می‌شود.

از 300001 ریال تا 400000 ریال نسبت به مازاد صدى سه

از 400001 ریال تا 500000 ریال نسبت به مازاد صدى چهار

از 500001 ریال تا 600000 ریال نسبت به مازاد صدى پنج

از 600001 ریال تا 700000 ریال نسبت به مازاد صدى شش

از 700001 ریال تا 1000000 ریال نسبت به مازاد صدى هفت

از 1000001 ریال تا 2000000 ریال نسبت به مازاد صدى هشت

از 2000001 ریال تا 3000000 ریال نسبت به مازاد صدى نه‏

از 3000000 ریال تا 5000000 ریال نسبت به مازاد صدى ده‏

از 50000001 ریال تا 10000000 ریال نسبت به مازاد صدى پانزده‏

از 10000001 ریال تا به بالا نسبت به مازاد صدى بیست و پنج.

نایب رئیس- آقای مهندس فروهر مخالفید؟ (مهندس فروهر- بلى) بفرمایید.

مهندس فروهر- بنده استدعا می‌کنم، همکاران محترم به این موضوع حساس توجه بفرمایند. این ماده 9 که سنا اصلاحاتى کرده ناظر بر بخشودگى مالیاتى است که تا ده هزار تومان مجلس شوراى ملى تصویب کرده، معاف از پرداخت مالیات باشد. در مجلس سنا این مبلغ را تا 30 هزار تومان از پرداخت مالیات معاف باشد. یکى هم میزان مالیاتى که از سى هزار تومان به بالا معین شده است. از لحاظ مبلغ می‌بینم که پایین آمده. در واقع تقلیل وصولى مالیات نسبت بر ارث است که از طرف سنا پیشنهاد شده. به خصوص راجع به قسمت اول که ده هزار تومان بخشودگى را تا 30 هزار تومان بالا برده ما اگر اهالى مملکت را نوزده میلیون می‌بینیم اکثریت قریب به اتفاق‌شان کسانى هستند که اگر ارثى قرار است به آنان برسد، سهمى است که از ده هزار تومان کمتر خواهد بود. همه فقیر و بی‌چاره‌اند. مالیات باید طورى باشد که طبقاتى که دارند که خود ما هم جزئی‌شان هستیم، وصول بشود مالیات را باید بگیریم و به درد بی‌درمان این مردم برسانیم. والا اگر بخشودگى بالا برود، طبعاً مالیات کمتر وصول می‌شود و به این مردم کمتر می‌رسد. دست دولت هم به وسیله بخشودگی‌ها بسته است. بنده راجع به ده هزار تومان می‌گویم. بنابراین بنده با هر‌گونه تقلیل مالیات مخالفم. مخالفتم از این لحاظ بود که مالیات با وضعى که مردم مملکت دارند، نباید به پائین بیاید. باید مالیات بالا برود. به همین جهت آقاى معاون وزارت دارایى می‌فرمایند مالیات بالا رفته. اگر بفرمایید بخشودگى از سى هزار تومان بیشتر شود، مالیات بالا می‌رود و بنده را قانع کنید. مخالفتم را پس می‌گیرم ولى از مالیات کمتر وصول می‌شود نظر بنده درست است. بنده مخالفتم از این نظر بود.

نایب رئیس- آقاى دکتر شاهکار موافقید؟

دکتر شاهکار- بلى قربان.

نایب رئیس- بفرمایید، تأمل بفرمایید این طبقات دوم و سوم هم قرائت بشود، بعد بفرمایید.

طبقه دوم: اگر سهم‌الارث هر یک از وراث طبقه دوم پنجاه هزار ریال یا کمتر باشد از پرداخت مالیات معافند و در صورتى که از این مبلغ تجاوز نماید، تا سیصد هزار ریال نسبت به مازاد پنجاه هزار ریال صدى سه و از 300001 ریال به بالا نسبت به مازاد و برابر نرخ‌هاى طبقه اول محسوب می‌گردد.

طبقه سوم: نرخ مالیات سهم‌الارث طبقه سوم تا 300000 ریال بدون حداقل بخشودگى صدى چهار و نسبت به مازاد از 300001 ریال سه برابر نرخ‌هاى طبقه اول محسوب خواهد شد.

نایب رئیس- بفرمایید. آقاى دکتر شاهکار.

دکتر شاهکار- عرض کنم قربان نظرى که همکار محترم من آقاى مهندس فروهر فرمودند صحیح است ولى اینکه بنده مخالفت می‌کنم حالا عرض می‌کنم چرا؟ همیشه باید مالیات را از دارا گرفت. (صحیح است) اگر یک روزى ان‏شاء‌الله سطح اجتماعى آن قدر بالا رفت که یک نفر نماینده مجلس بتواند این حرف را پشت تریبون بزند که آقایان وقتى که یک کسى فوت کرد، اموالى که در زمان حیاتش به دست آمده باید به بیت‌المال عمومى برود؛ آن وقت نظر جنابعالى صد‌در‌صد تأمین است. (مهندس فروهر- یک مقدارش می‌رود) یک مقدارش رفت. شما حالا می‌گویید بیشتر برود. در مقدارش بحث است. به همین دلیلى که خود آقا الآن فرمودید که اغلب مردم به علت فقر و ندارى الآن ده هزار تومان گیرشان نمی‌آید به همین دلیل این بخشودگى خوب است. (مهندس فروهر- ده هزار تومان خوب است ولى سی هزار تومان خوب نیست) چون واقعاً وقتى یک بابایى بود و بچه‌هایى گذاشت دولت‌مان که الحمدلله کمکى به آنها نمی‌کند اگر از روز اول دست تهى آنها را روانه کند در بازار و در خیابان‌ها معلوم نیست که تکلیف اینها چیست؟ قطعاً می‌آیند پشت در ادارة آقا و کار خواهند خواست. پس یک مقدار بخشودگى خوب است. یک مطلب را هم خواستم عرض کنم و جلب توجه آقایان را بنمایم و از همکار محترم آقاى دکتر عمید رئیس دانشکدة حقوق واقعاً تشکر کنم که این مطلب را تذکر دادند. گاهى اوقات یک چیز‌هایى از زیر دست ما می‌رود بیرون. بعد آقایان دانشمندان، قضات و دانشجویان به ما ایراد می‌گیرند. در این طبقه‌بندى که کردیم دقت نشده مخبر کمیسیون دقت نکردند. وزیر دادگسترى هم دقت نکردند و این طبقه‌بندى ما بر‌خلاف قانون مدنى صحبت کردیم. این را استدعا می‌کنم دقت بفرمایید. در اینجا درست کنید ماده 862 قانون مدنى طبقه‌بندى وراث را کرده طبقه یک، پدر، مادر، اولاد، اولاد، اولاد.

طبقه دوم: اجداد و اولاد آنها.

سوم: اعمام و خالات و اولاد آنها، این را ما نمی‌توانیم تغییرش بدهیم و در اینجا تغییر داده شده است. در ماده چهارم مرقوم فرمودید، وراث طبقه اول عبارتند از: پدر، مادر، فرزندان نواده و زن و شوهر، زن و شوهر در طبقه اول نیستند. زن و شوهر در هر طبقه‌اى هستند با هر طبقه‌اى می‌آیند. اگر شما قانون مدنى را عرض کردید، این را اجرا کنید وگرنه حق ندارید بنویسید. در طبقه اول چون آنها حاجت ندارند، حق ندارید این حرف را بزنید که فرزندان نوه و زن و شوهر بنابراین بنده مصراً استدعا می‌کنم که این قسمت اصلاح بشود. طبقه سوم نوشتید عبارتند از عمو، عمه، دائى، خاله و اولاد آنها و بالاتر در صورتى که باید بنویسید پایین‌تر، نه بالاتر، بالاتر یعنى اجداد یعنى پدر و مادر و پدر پدر و پدر مادر از بالا بیایید پایین. بنابراین با‌اجازه آقاى رئیس استدعا می‌کنم؛ این دو اصلاح در ماده چهارم بشود تا بعد نگویند مجلس متوجه نشده. البته آقایان متوجه هستند قبلاً هم زود‌تر رد شده‌اند آقایان متوجه نشده‌اند و باید اصلاح بشود. (صحیح است) و این بخشودگى را که مجلس سنا قبول کرده است اگر آقایان موافق باشند، قبول کنیم‏.

نایب رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات رسید. قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد.)

بعد از یک موافق و یک مخالف در ماده 9 پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌کنم.

محمد‌على مسعودى.

نایب رئیس- آقاى مسعودى.

مسعودى- عرض کنم خاطر شریف آقایان مستحضر است که این لایحه در چهار کمیسیون مجلسین مدت‌ها حلاجى شده. (صحیح است) مورد بحث بوده بالاخره با اصلاحات زیاد نظریات دو مجلس را گرفت و رفت به مجلس سنا و در آنجا تصویب شد و یک اختلافى هم در این مورد بین مجلس شوراى ملى و سنا ایجاد شد، این لایحه الآن چندین ماه است معوق است و واقعاً از لحاظ مطالعه کامل و دقیق است. بنده استدعا می‌کنم که آقایان پس از یک سال و نیم که این لایحه از این مجلس به آن مجلس رفته و اصلاحات هم به حد کافى درش شده است، رأى بدهند که به مورد اجزا گذاشته بشود که دولت بتواند از آن استفاده کند، چون آقایان توجه دارند که دولت می‌خواهد عایدیش زیاد بشود و یک پول‌هایى بگیرد گو اینکه ان‏شاء‌الله واقعاً هم همیشه زنده باشند و کسى هم چیزى نشود ولى دو سه فقره مهم اتفاق افتاده است که به بودجه دولت کمک می‌شود. بنده اسم نمی‌برم در حدود ده پانزده میلیون مالیات دولت به واسطه این قانون فعلاً معوق مانده است.

نایب رئیس- آقاى دکتر مشیر‌فاطمى مخالفید؟

دکتر مشیر‌فاطمى- عرض کنم بنده همیشه نایب جناب آقاى مسعودى هستم در کفایت مذاکرات ولى حالا نفهمیدم که کفایت مذاکرات به چه منظورى است؟ آن مواد اصلاحى که دانه‌دانه اینجا خوانده می‌شود، ممکن است یکى از رفقا خواهش کنند که آقایان موافقت و مخالفتى نکنند ولى پیشنهاد کفایت مذاکرات موردى نخواهد داشت.

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به پیشنهاد کفایت مذاکرات نسبت به ماده نه آقایانى که موافقند قیام فرمایند. (اکثر برخاستند) تصویب شد. رأى می‌گیریم. نسبت به اصلاحاتى که در ماده 9 به عمل آمده است در مجلس سنا و نصاب تغییر کرده است آقایانى که موافقند، قیام فرمایند. (عده زیادى برخاستند) تصویب شد. اصلاحاتى که در ماده سیزده شده است، قرائت می‌شود

 (به شرح زیر خوانده شد)

ماده 13- ادارات ثبت اسناد و املاک موقعى که مال غیر‌منقولى را از اسم مورث به اسم وارث ثبت می‌نمایند و همچنین کلیه دفاتر اسناد رسمى در موقعى که می‌خواهند، تقسیم‌نامه راجع به ما‌ترک را ثبت کنند بایستى گواهى‌نامه راجع به ماترک را ثبت کنند بایستى گواهى‌نامه دارایى صلاحیت‌دار را راجع به اینکه وارث اظهار‌نامه مالیاتى داده است و در اظهار‌نامه مال مورد تقاضاى ثبت را ذکر کرده مطالبه نمایند و قبل از ارائه این گواهى مجاز به ثبت نیستند.

نایب رئیس- چون مخالفى نیست، رأى می‌گیریم. به اصلاحاتى که در ماده 13 شده است. آقایانى که موافقند، قیام فرمایند. (اغلب قیام کردند) تصویب شد، تبصره 2 در مجلس سنا حذف شده است. عین تبصره قرائت می‌شود که آقایان بدانند چه چیز حذف شده بعد به حذفى که شده رأى می‌گیریم.‏

(به شرح زیر خوانده شد)

تبصره 2- اداره دارایى مکلف است در برابر صدور گواهی‌نامه مذکور در ماده 13. از مؤدى تضمین کافى بخواهد هر‌گاه مؤدى از دادن تضمین کافى خوددارى نماید، اداره دارایى مکلف است براى تأمین وصول مالیات به مقدار لازم از ما‌ترک را تحت توقیف در‌آورده و مراتب را در گواهی‌نامه تذکر دهند.

نایب رئیس- به حذف نمی‌شود رأى گرفت. بعد که رأى به اصل لایحه با حذف تبصره گرفتیم. قهراً به حذف هم رأى داده شده است و حذف می‌شود. (صحیح است) فعلاً اصلاحاتى که در ماده 17 شده قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر خوانده شد.)

ماده 17- اگر مالى اعم از منقول یا غیر‌منقول بلاعوض به شخصى داده شود در صورتى که جزء یکى از طبقات سه‌گانه باشد، طبق ماده 9 والا بر‌طبق نرخ مالیات بر ارث طبقه سوم وراث بدون رعایت حداقل بخشودگى مالیات تعلق می‌گیرد. دهنده و گیرنده متضامناً مسئول پرداخت مالیات متعلقه می‌باشند. جهیزیه و اموالی که براى امور خیریه و یا عام‌المنفعه از قبیل آسایشگاه مسلولین و تیمارستان و بیمارستان و کودکستان و پرورشگاه یتیمان و مدارس و مساجد و تکایا و آب‌انبارهاى عمومى و امثال آنها داده می‌شود، از پرداخت مالیات معاف خواهد بود.

نایب رئیس- مخالفى نیست. رأى می‌گیریم. نسبت به اصلاحاتى که در ماده 17 شده موافقین برخیزند. (اغلب برخاستند) تصویب شد. تبصره دوم ماده 17 حذف شده تبصره ماده 19 هم حذف شده است. اصلاحاتى که در ماده 22 شده است قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل خوانده شد.)

ماده 22- مالیات باید در مورد ارث لااقل در ظرف شش‌ماه پس از تاریخ تسلیم اظهار‌نامه و در مورد فصل دوم این قانون در موقع تسلیم اظهار‌نامه پرداخت شود؛ مگر در مواردى که مؤدى عذر موجه از قبیل نرسیدن سهم‌الارث داشته باشد و با اقامه ادله کافى و ارائه اسناد عذر خود را ثابت نمایند. در این صورت وزارت دارایى می‌تواند مدت پرداخت مالیات را تمدید کند.

نایب رئیس- مخالفى نیست، آقایانى که با اصلاحاتى که در ماده 22 شده موافقند، قیام کنند. (اغلب قیام کردند) تصویب شد. رأى کلى بایستى با ورقه گرفته بشود. با اصلاحاتى که در مجلس سنا شده است، اعم از اصلاح و حذف چون رأى نهایى است با ورقه رأى گرفته می‌شود.

 (اسامى آقایان نمایندگان به وسیله آقاى سعیدى (منشى) به ترتیب ذیل اعلام و در محل نطق اخذ رأى به عمل آمد)

آقایان: پروفسور اعلم- قوام- مهندس شیبانى- دکتر حسن افشار- دکتر عدل- دکتر بینا- احمد طباطبائى- ارباب- بزرگ‌نیا- مهندس اردبیلى- سراج حجازى- دکتر شاهکار- رامبد- مرآت اسفندیارى- بوشهرى- عبدالحمید بختیار- حشمتى- امید سالار- دکتر راجى- جفرودى- قبادیان- محمود عباسى- مشایخى- پردلى- دکتر وکیل- استخر- پناهى- ساگینیان- هدى- دکتر عمید- صارمى- مرتضى حکمت- صدرزاده- دکتر دیبا- مهندس سعید هدایت- بیات ماکو- مهندس اسکندر فیروز- دکتر مشیر‌فاطمى- مهندس فروهر- دولت‌آبادى- اقبال- دکتر اسدى- مهندس فروغى- فخر طباطبائى- مهندس دهستانى- فضائلى- دکتر امیر حکمت- توماج- دکتر امیر نیرومند- برومند- احمد مهران- سلطان‌مراد بختیار- فولادوند- دادگر- شادلو- دکتر ضیائى- دکتر اصلان افشار- یار‌افشار- خلعت‌برى- دیهیم- اسکندرى-  عمیدى‌نورى- دکتر آهى- اکبر- دشتى- گیو- اخوان- مسعودى- فرود- زنگنه- سعیدى.

نایب رئیس- با 64 رأى موافق قانون مالیات بر ارث با اصلاحاتى که در مجلس سنا به عمل آمده تصویب شد، براى اجرا به دولت ابلاغ می‌شود.

اسامى موافقین- آقایان: اعظم زنگنه-  عمیدى‌نورى- حمید بختیار- اقبال- مرتضى حکمت- سلطانى- مهندس هدایت- سلطان‌مراد بختیار- فرود- دکتر حسن افشار- دکتر شاهکار- سراج حجازى- پردلى- مشایخى- دکتر راجى- حبیب پناهى- یار‌افشار- رامبد- دکتر امیر اصلان‏افشار- مهندس دهستانى- حشمتى- فضائلى- دکتر دیبا- قبادیان- صارمى- دکتر وکیل- مهندس جفرودى- عباسى- دکتر نیرومند- مهندس شیبانى- برومند- دکتر ضیائى- دکتر بینا- اکبر- پرفسور اعلم- بیات ماکو- دکتر مشیر‌فاطمى- دشتى- باقر بوشهرى- امید سالار- قوام- مرآت اسفندیارى- گیو- دکتر عدل- بزرگ‌نیا- شادلو- فخر طباطبائى- توماج- دادگر- خلعت‌برى- اخوان- استخر- محمودى- ساگینیان- مهندس فروغى- مهران- صدزاده- دکتر امیر حکمت- دکتر آهى- مهندس فروهر- فولادوند.

ورقه سفید علامت امتناع 8 برگ.

6-  تقدیم دو فقره سؤال به وسیله آقاى فضائلى‏

نایب رئیس- آقاى فضائلى.

فضائلى- دو سؤال از آقاى وزیر دارایى و آقاى وزیر راه دارم، تقدیم می‌کنم.

نایب رئیس- ابلاغ می‌شود.

7- طرح لایحه معادن‏

نایب رئیس- لایحه معادن مطرح است این لایحه در مجلس سنا با یک فوریت تلقى شده است و بایستى نسبت به فوریت لایحه در مجلس شوراى ملى هم اخذ تصمیم به عمل بیاید، لذا فوریت لایحه معادن مطرح می‌شود. چون این طور اطلاع دادند که در خارج هم کسى نیست و عده براى رأى کافى نمی‌شود. این لایحه در دستور است و نسبت به فوریت اعلام رأى می‌شود که در جلسه بعد رأى گرفته شود.

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

نایب رئیس- چون یکشنبه آینده مصادف با تولد امام عصر عجل‌الله فرجه خواهد بود، به این جهت یکشنبه جلسه نخواهد بود و سه‌شنبه هم گر‌چه مطابق آیین‌نامه بایستى از 28 اسفند تعطیل باشد ولى چون انتظار داریم لایحه بودجة کل مملکتى از مجلس سنا بر‌گردد فقط یک رأى آقایان بدهند. بنابراین ناچار هستیم که روى انجام وظیفه و علاقه‌مندى کاملى که آقایان به تصویب بودجه دارند، سه‌شنبه را در صورتى که آقایان تأیید بفرمایند، جلسه باشد. (صحیح است) لذا اکنون که آقایان این نظریه را تأیید فرمودند، جلسه آینده روز سه‌شنبه خواهد بود. دستور هم همین لایحه معادن خواهد بود.

 (مجلس بیست ‌و‌ پنج دقیقه بعدازظهر ختم شد.)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى- عماد تربتى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:295137!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)