کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی، دوره 15
[1396/05/25]

جلسه: 75 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه سیزدهم خرداد ماه 1327  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان اردلان، قبادیان، یمین اسفندیاری

3 - اقتراع برای شرفیابی تبریک عید مبعث

4 - تقدیم لایحه راجع به آبیاری به وسیله آقای وزیر کشاورزی

5 - تقدیم لایحه راجع به انجمن‌های ایالتی و ولایتی به وسیله معاون وزارت کشور

6 - بقیه مذاکره در لایحه تنظیم امور بازرگانی

7 - تقدیم دو فقره لایحه یکی راجع به تخفیف مالیات نفت دوم راجع به فروش برنج به اهالی مازندران به وسیله معاون وزارت دارایی و طرح لایحه دوم

8 - تعطیل جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملی، دوره ‌15 

 

 

جلسه: 75

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه سیزدهم خرداد ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان اردلان، قبادیان، یمین اسفندیاری

3 - اقتراع برای شرفیابی تبریک عید مبعث

4 - تقدیم لایحه راجع به آبیاری به وسیله آقای وزیر کشاورزی

5 - تقدیم لایحه راجع به انجمن‌های ایالتی و ولایتی به وسیله معاون وزارت کشور

6 - بقیه مذاکره در لایحه تنظیم امور بازرگانی

7 - تقدیم دو فقره لایحه یکی راجع به تخفیف مالیات نفت دوم راجع به فروش برنج به اهالی مازندران به وسیله معاون وزارت دارایی و طرح لایحه دوم

8 - تعطیل جلسه

 

مجلس ساعت نه و سی و پنج دقیقه صبح به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل گردید.

-1تصویب صورت مجلس

صورت جلسه یکشنبه نهم خردادماه را آقای فولادوند(منشی) به شرح ذیل قرائت کردند.

دو ساعت و ده دقیقه به ظهر روز یکشنبه نهم خرداد مجلس به ریاست آقای گنجه نایب رئیس تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید.

اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غایبین با اجازه آقایان: کشاورز- صدر- قوامی- صدر‌زاده- بهار- مامقانی- تقی‌زاده- آزاد- افشار- عدل اسفندیاری.

غایبین بی‌اجازه- آقایان:محمد حسین قشقایی- غضنفری- تولیت- محمد ذوالفقاری- حسین وکیل- گلبادی- سالار بهزادی عباسی- صفا امامی.

دیر آمدگان با اجازه- آقایان: قبادیان- منصف امیر حسین ظفر بختیاری- دکتر طبا- اقبال- عبدالرحمن فرامرزی- سزاوار- امیرتیمور عباس اسکندری- محمد ساعد- باتمانقلیج.

دیر آمدگان بی‌اجازه- آقایان: بیات- دکتر اعتبار- آقاخان بختیار- محمدعلی مسعودی- دکتر آشتیانی- ناصری- مسعود ثابتی اسلامی- خوئیلر. اسدی- صاحب‌دیوانی.

آقای معتمد دماوندی راجع به تعویض لایحه محدودیت بازرگانان بیگانه و آقای نراقی راجع به مطالب خود نسبت به آقای وزیر بهداری تذکری دادند.

آقای عباس اسکندری راجع به سؤال خود در باب سیاست خارجی ایران و خاورمیانه و موضوع فلسطین بیان داشتند که دولت و ملت ایران در موضوع فلسطین صلاحیت اظهار نظر دارد و از مجمع ملل نیز باید اجرای آن را بخواهیم و در این باره با ذکر شواهد تاریخی شرح مبسوطی ایراد نمودند گفتند جامعه سابق ملل و مجمع فعلی ملل در فکر تأمین منافع ملل کوچک نبوده و نیست و این عناوین برای تأمین منافع دول بزرگ و آزمایش اسلحه‌های جدید و ایجاد جنگ سوم است .بزرگان جهان باید دست از تقسیم ممالک بین خودشان بردارند و ما هیچ گونه تقسیمی را نمی‌پذیریم زیرا تقسیمات دیگری در پی خواهد داشت.

آقای دکتر عبده راجع به تشکیل رسمی مملکت یهود و آثار آن در شرق از لحاظ اقتصادی و ملی شرحی بیان داشته گفتند باید اکثریت نمایندگان بزرگ سازمان ملل بدانند که ایجاد این قبیل حوادث در ممالک کوچک خطرهای بزرگی برای صلح جهان خواهد داشت.

+++

آقای وزیر امور خارجه در پاسخ بیانات آقایان اسکندری و دکتر عبده توضیحاتی داده به بیانات خودشان در جلسه سابق اشاره نموده گفتند نمایندگان ایران وظایف خودشان را به قدر امکان انجام داده و با تقسیم فلسطین مخالفت کرده‌اند ولی اکثریت اعضا کمیسیون مربوطه رأی داده‌اند و تصمیمات سازمان ملل برای ایجاد صلح جهانی محتاج به همکاری صمیمانه بین‌المللی است. آقای مهدی ارباب با قرائت اصل 42 قانون اساسی گفتند چهار ماه و نیم است راجع به اموال ایران در آلمان سؤال کرده‌اند هنوز جوابی داده نشده است.

گزارش مرخصی آقایان دکتر معظمی، نواب یزدی، محمدعلی مسعودی، عبدالرحمن فرامرزی، عبدالقدیر آزاد، دکتر طبا، عدل اسفندیاری، کهبد، مهندس رضوی، مامقانی، کشاورز صدر، سلطان‌العلماء، فتحعلی افشار، صدرزاده و موسوی‌زاده قرائت و تصویب گردید و صورت جلسات نیز تصویب شد.

آقای مکی در کلیات گزارش مربوط به محدودیت بازرگانان بیگانه توضیحات مفصلی داده گفتند تبصره اول مخالف ماده اول است و سپس با ذکر شواهد و امثالی راجع به ورود اتومبیل و مداخله تجار بیگانه در ترقی قیمت آن اعتراض نموده معتقد بودند باید این قانون وسایل آسایش طبقه ضعیف را تأمین کند و بعد به انقضاء مدت امتیاز بانک شاهی اشاره نموده و اضافه نمودند که نباید تجار و مؤسسات اقتصادی خارجی ارز کشور را خارج کنند. همچنین با توضیحی از اقدامات تجار یهود در خرید زمین‌های داخل شهر و ترقی سرسام آور قیمت زمین گفتند باید مالیات‌های سنگین از مالکین این قبیل زمین‌ها دریافت شود تا مجبور به فروش شوند و اسباب آبادی و رفع بیکاری شود و نیز پیشنهاد نمودند که نمایندگان کارخانه‌جات بزرگ داروسازی در وارد کردن دارو آزاد باشند. آقایان صادقی و نبوی پیشنهاد کفایت مذاکرات نمودند و هر یک از آقایان توضیحات لازم نسبت به پیشنهاد خود دادند و پیشنهاد آقای مکی مبنی بر آزادی تجار خارجی که دارای بیست سال سابقه هستند در وارد کردن محصول مملکت خودشان قرائت شد و توضیح دادند که مقصودشان نمایندگان فروش دارو است.

آقای دکتر متین دفتری مخالف بوده گفتند یکی از علل گرانی قیمت دارو وجود همین نمایندگان انحصاری است و دولت باید قراری بدهد که از کارخانه‌جات دارو سازی نماینده انحصاری نپذیرند و فروش دارو در کشور مطلقاً آزاد باشد و مالیات‌های سنگین یا هرگونه عوارض و هزینه ورود دارو به کشور حذف شود.

25 دقیقه به ظهر مجلس به تنفس خاتمه یافت و به صبح روز سه‌شنبه موقع مقرر محول گردید.

رئیس- نسبت به صورت مجلس اعتراضی نیست؟ آقای یمین اسفندیاری.

یمین اسفندیاری- بنده قبل از دستور عرایضی داشتم.

رئیس- آقای قبادیان نسبت به صورت مجلس فرمایشی دارید؟

قبادیان بنده در جلسه قبل یک شرحی راجع به لایحه محدودیت بازرگانان خارجی عرض کرده بودم مثل این که عرایض بنده در صورت جلسه نبود.

رئیس- اصلاح می‌شود. آقای حاذقی نسبت به صورت جلسه فرمایشی دارید؟

حاذقی- به طوری که در صورت جلسه قرائت شد جلسه بعد موکول شده بود به روز سه‌شنبه، روز سه‌شنبه نزدیک به پنجاه نفر از آقایان حضور به هم رسانیدند و جلسه اکثریت پیدا نکرد من خواستم عرض کنم تذکر بفرمایید که وظیفه مجلس مافوق کارهای دولت است...

رئیس- این مربوط به صورت مجلس روز یکشنبه است؟

حاذقی- این قیدی است که در صورت مجلس مخصوصاً همان روز ریاست مجلس که با آقای نایب رئیس بود فرمودند که صورت غایبین در صورت جلسه قید خواهد شد.

رئیس- دیگر نسبت به صورت جلسه نظری نیست؟(گفته شد خیر)

صورت مجلس روز یکشنبه نهم خرداد تصویب شد. چند نفر از آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند، آقای اردلان، آقای رحیمیان، آقای یمین اسفندیاری(دستور، دستور)

2 - بیانات قبل از دستور آقایان اردلان، قبادیان، یمین اسفندیاری

رئیس- با نطق قبل از دستور کسی مخالف است؟

حاذقی- بنده پیشنهاد کرده بودم که وارد دستور شویم.

دهقان- بنده مخالف نطق قبل از دستور هستم.

رئیس- پس باید رأی گرفته شود، رأی می‌گیریم به ورود در دستور آقایانی که موافقند قیام کنند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشد. آقای اردلان.

مکی- لایحه محدودیت بازرگانان خارجی را چرا مطرح نمی‌کنید؟، کار مملکت را نمی‌شود به بازی گرفت!(آقای مکی از جلسه خارج شدند)

قبادیان- لوایح دولت چطور مطرح شود؟ وقتی که مجلس رأی نخواهد داد.

اردلان- عرض کنم که ما باید همیشه تابع نظر اکثریت محلس شورای ملی بشویم.(صحیح است) امروز اگر اکثریت مجلس شورای ملی اجازه داد که قبل از دستور چند کلمه صحبت شود به نظر بنده باید همه گوش بدهیم و شاید یک مطالب مفیدی هم به عرض آقایان برسد.(صحیح است) و بنده هم چون یک طرحی امضا کرده بودم که نطق قبل از دستور از یک ربع همیشه تجاوز نکند قول می‌دهم که عرایض خودم را در یک ربع به عرض آقایان برسانم و از آن تجاوز نکنم و از امضایی که نموده‌ام منحرف نشوم و در همان حدود قناعت کنم. عرض کنم که بنده اخیراً توجه کردم که شاخص هزینه زندگی که در مجله بانک ملی ایران چاپ شده است وقتی که مطالعه می‌کنیم می‌بینیم که در سال 1326 هزینه زندگی گران‌تر از سال 1325 است و این یک قضیه بسیار مهمی است برای این که در سال 1326 تمام عواملی که باید سیر هزینه زندگی را بیاورد پایین بیشتر موجود بوده تا عواملی که در سال 1325 بوده و اگر ممالکی که در خود جنگ بودند ما به رادیو و روزنامه‌های آنها مراجعه بکنیم می‌بینیم که در سال 1326 هزینه زندگی در تمام این ممالک روز به روز پایین‌تر آمده و در مملکت ما گذشته از این که هزینه زندگی یک جا نمانده به عکس بالا رفته در صورتی که بیشتر عوامل موجود بوده و بایستی پایین بیاید، یکی از عوامل فرض کنید امنیت است، ما می‌بینیم که در سال 1325 غائله آذربایجان بوده و در سال 1326 نبود، یکی دیگر فرض بفرمایید موضوع محصول در سال 1326 سال خیلی بدی از حیث محصول نبود و برابر سال 1325 بود، تمام بنادر ایران را اگر نگاه کنیم می‌بینیم که تعداد کشتی که در سال 1326 به بنادر ایران وارد شده بیش از سال بوده(دهقان محصول سال 1326 خیلی بد بوده است. آقای اردلان) در صفحات غرب این طور نبوده است به نظر بنده یک عامل فقط موجب گرانی زندگی در سال 1326 شده که اگر ما توجه به این عامل مؤثر نکنیم باز ترس این را داریم که در سال 1327 هم هزینه زندگی ما برود بالا در تمام دولت‌هایی که به مجلس شورای ملی معرفی شده‌اند چه از این دوره و چه در دوره‌های قبل همیشه یک نکته را به عرض مجلس می‌رسانند و آن پایین آوردن هزینه زندگی است ولی بدبختانه ما می‌بینیم به عوض این که قدمی بردارند تا هزینه زندگی پایین بیاید این قدم برداشته نشده و بلکه بالاتر هم رفته است به نظر بنده آنچه که مطالعه کردم فقط و فقط یک عامل باعث این گرانی بوده و آن موضوع ارز است ما اگر این موضوع ارز را توجه دقیق بکنیم خواهیم دید که هزینه زندگی یک موقع تنزل پیدا خواهد کرد و پایین خواهد آمد.(صحیح است) شاید در هیچ کشوری در دنیا وضعیت ارزی شبیه به وضعیت ارزی کشور ما نباشد ما در مملکت خودمان از ارز دولتی که در انحصار هست بیش از نصف واردات مملکت‌مان را تأمین می‌کنیم وقتی یک کشوری بیش از نصف از واردات خودش ارز دولتی داشته باشد این مسلماً یک عامل بسیار مؤثری است برای تثبیت قیمت‌ها و پایین آوردن هزینه زندگی چون به وسیله ارز است که ما می‌توانیم مایحتاج کشور خودمان را رفع کنیم، مثلًا اگر کشور انگلستان برای مایحتاج خودش احتیاج به ارز داشته باشد باید فعالیت اقتصادی در مملکت خودش بکند تا یک کالایی صادر بشود و وقتی این کالا در کشور خارجی به فروش رفت به وسیله آن ارز می‌تواند یک کالایی که مورد احتیاجش هست وارد کند ولی ما به وسیله یک شرکت نفت ایران و انگلیس در سال بیش از نصف واردات خودمان را می‌توانیم از ارز آن تأمین کنیم و این ارز یک قسمتش از بابت حق‌الامتیاز است که در حدود هفت میلیون لیره است. شاید در حدود دوازده، سیزده میلیون هم برای حوایج ضروری شرکت نفت است که خرج روزانه‌اش را تأمین می‌کند و به ما می‌فروشد و این در حدود بیست میلیون است شما توجه بفرمایید که در مدت یک سال 1326 ما ارزهایی که برای

+++

حاجت مملکت خودمان لازم بود که کالا وارد بکنیم احتکار کردیم و کالا وارد نکردیم یک ترازنامه‌ای که در بولتن اقتصادی که در اتاق بازرگانی تهران چاپ می‌شود مال بانک ملی ایران بنده یک قسمتش را به عرض آقایان نمایندگان می‌رسانم می‌نویسد: که در اسفند 1326 یک میلیارد و هفتصد و هیجده میلیون ریال ارز ما در بانک ملی ایران موجود داشتیم و ما این پول را اگر تقسیم بکنیم به قیمت ارز که 128 ریال خرید و 130 ریال فروش می‌بینیم که 13 میلیون لیره ما در بانک ملی ایران موجود داشتیم و با این 13 میلیون لیره ما می‌توانستیم در سال 1326 بسیاری از حوایج ضروری مملکت خودمان را رفع بکنیم که این خودش باعث می‌شد هزینه زندگی را تا یک حدی پایین بیاورد حالا گذشته از این که این ارز را ما ندادیم و کالا وارد نکردیم وقتی که یک میلیارد و هفتصد و هیجده میلیون ریال در دست مردم ماند و ارز به آنها فروخته نشد آنها با ریالی که در دست دارند شروع می‌کنند به اسپکولاسیون و خرید زمین و خرید مستغلات برای آن که کسی که یک پولی در دست داشت هیچ وقت پول خودش را بیکار نگاه نمی‌دارد و به وسیله آن یا زمین می‌خرد یا کالای دیگری و این است که موجب گرانی می‌شود بنابراین از یک طرف فروش نرفتن ارز در سال 1326 و از طرف دیگر موجود ماندن پول در دست مردم این دو تا با هم کمک کردند و باعث گرانی زندگی شدند.(صحیح است) بنده به موجب وظیفه نمایندگی که داشتم چون توجه کردم که این یکی از مسایل حیاتی است با کمک یک عده از آقایان نمایندگان یک طرحی تهیه کردیم و در جلسه 11 بهمن ماه 1326 تقدیم مجلس شورای ملی نمودیم، در این طرح ما گفتیم که مجلس شورای ملی دو تصمیم اتخاذ بکند اولاً نرخ ارز را به طور ثابت تعیین بکنند بعد هم طرز تقسیمش را معین بکند برای این که همان طوری که فروش ارز مفید است برای پایین آوردن هزینه زندگی، همان طور هم اگر این ارز بی‌خود خرج شود و در مقابل یک کالاهایی وارد مملکت شود و به مردم داده شود این خودش باعث گرانی هزینه زندگی می‌شود. بنده خودم در کمیسیون مبتکرات حضور پیدا کردم و آقای رئیس کمیسیون(آقای حائری زاده) خدمت‌شان توضیحاتی عرض کردم متأسفانه با این که ماده 25 نظامنامه داخلی مجلس شورای ملی در ظرف دو ماه ملزم کرده است که گزارش خودش را به مجلس بدهد اما تا این تاریخ این طرحی که موجب پایین آوردن هزینه زندگی بود و در حیات اقتصادی کشور ما تأثیر به سزایی داشت به هیچ وجه گزارشش به مجلس شورای ملی تقدیم نشد و حتی کمیسیون مبتکرات هم یک نامه‌ای به دولت نوشت که آقا در مقابل این طرحی که آقایان نمایندگان تقدیم کرده‌اند شما که دولت هستید بیایید و تکلیف این کار را معین کنید هنوز هم نماینده دولت در این موضوع حضور نیافته است. در این طرحی که بنده تقدیم کردم با دلایل خیلی روشن ثابت کردم که باید نرخ ارز به ده تومان هر لیره تثبیت شود و البته من نمی‌خواهم در اینجا که مجلس شورای ملی است خدمت آقایان دلایل خودم را به عرض برسانم فقط چون یک موضوع فنی بود ما تقاضای فوریت هم نکردیم گفتیم که این قضیه به طور عادی باشد برای این که به دولت مجال کافی بدهیم بیاید در کمیسیون‌های مربوطه توضیحات ما را بشنود و وقتی که قانع شد نرخ ارز را به ده تومان تثبیت بکنیم بدبختانه تا این ساعت از طرف دولت اقدامی نشده و تصمیمی گرفته نشده است، یکی دیگر هم موضوع تقسیم ارز بود بنده همان طوری که عرض کردم نصف واردات خودمان را ما می‌توانیم با ارز دولتی تأمین بکنیم بنابر این اگر ما نرخ ارز را به یک نرخ معین، به ده تومان تثبیت بکنیم و این را برای حوایج ضروری مملکت خودمان تخصیص بدهیم به طور مؤثر قدم بزرگی برای پایین آوردن هزینه زندگی در مملکت خودمان برداشته‌ایم بنده یک مثل عرض می‌کنم و به عرایض خودم خاتمه می‌دهم آقایان توجه بفرمایید: اگر یک دولتی بیاید یک قانونی از مجلس شورای ملی بگذراند همان طور که راجع به ارز گذرانده است که مثلاً فرض کنید موضوع نخود و لوبیا را دولت در انحصار خودش بگیرد و اگر کسی معامله کرد فوراً او را به دادگاه بفرستد آن وقت بیاید تمام نخود و لوبیا را ذخیره بکند و به هیچ کس ندهد آن وقت خواهید دید نرخ این متاع در بازار آزاد چطور بالا می‌رود موضوع ارز هم همین است دولت از یک طرف ارز را انحصار کرده است به موجب یک قانونی و از یک طرف هم برای واردات در سال 1326 ارز به کسی نداده بنابراین بنده به عرایض خودم خاتمه می‌دهم و از آقایان نمایندگان محترم استدعا می‌کنم که تقویت بفرمایید، کمک بفرمایید که این موضوع ارز که یک موضوع اساسی و حیاتی است بیاید در مجلس، بنده نمی‌گویم در مجلس شورای ملی فی‌البداهه بنشینیم و رأی بدهیم که این نرخ ارز به ده تومان تثبیت بشود خیر می‌گویم دولت بیاید در مجلس شورای ملی و در کمیسیون‌های مربوطه، همان طور که ما می‌نشینیم طرحی تنظیم می‌کنیم دولت هم در کمیسیون‌های مربوطه یا در کمیسیون قوانین دارایی یا کمیسیون بازرگانی و پیشه و هنر حضور به هم رساند و بنشینیم در این موضوع حیاتی بحث کنیم وقتی که بحث کردیم می‌توانیم اولاً قیمت را ثابت نگهداریم و به طور یک قانون معین بکنیم که به چه اشخاصی برای واردات داده می‌شود تا در سال 327 مطمئن باشیم که ما یک قدمی برخواهیم داشت که هزینه زندگی پایین بیاید و الا آقایان همان طور که در سال 1326 به این موضوع حیاتی توجهی نفرمودید و باعث گرانی هزینه زندگی شد باز هم اگر توجه نکنید مسلماً هزینه زندگی بالا خواهد رفت این بود عرایض بنده.

رئیس- آقای رحیمیان.

رحیمیان- بنده برای این که وقت مجلس گرفته نشود و لایحه محدودیت بازرگان خارجی مطرح شود امروز صرف‌نظر می‌کنم و استدعا می‌کنم که لایحه تجار خارجی مطرح شود.

دهقان- آقای رئیس بنده پیشنهادی کرده‌ام.

رئیس- آقای قبادیان.

دهقان- آقای رئیس بنده پیشنهاد داده بودم که بعد از بیانات آقای اردلان وارد دستور شویم.

رئیس- درست است ولی مجلس الان رأی داده که نطق قبل از دستور بشود بفرمایید آقای قبادیان.

قبادیان- بنده دو سه دقیقه بیشتر وقت مجلس را نمی‌گیرم و استدعا می‌کنم که قدری توجه بفرمایند اولاً بنده شخصاً با لایحه محدودیت بازرگانان خارجی موافقم ولی متأسفم که این لایحه بد تنظیم شده است و عوض این که تجار خارجی را محدود بکنیم دست‌شان را باز گذاشته‌ایم اینها بی‌رقم منشی باشی بودند حالا هم مطابق قانون به آنها اجازه بدهیم که واردات و صادرات کشور را به خودشان اختصاص بدهند بنده البته با این لایحه ثانوی که آمده است کمال مخالفت را دارم مگر این که آن تبصره‌ها اصلاح شود. پریروز مجلس اکثریت پیدا نکرد و حاضر نشدند البته این یک علتی داشت و امروز هم وقتی که رأی به دستور خواستند بگیرند در واقع این رأی ورود به دستور را مجلس نداد بنده خیال می‌کنم با وضعی که امروز پیش آمده است و با وضع کنونی دنیا البته هر ساعتش برای ما ذیقیمت است و ما باید مثل ملت‌های زنده خودمان استفاده کنیم متأسفانه بنده خودم از اشخاصی هستم که به حکومت آقای حکیمی رأی دادم نه تنها یک مرتبه بلکه سه مرتبه ولی بنا به فرمایش و امر رفقای عزیزم بود که نسبت به آنها کمال احترام را داشتم و الا از روز اول هم بنده می‌دانستم که جناب آقای حکیمی با این که مرد شریفی است و مرد میهن پرستی است ولی کبر سن و ضعف مزاج نمی‌گذارد که یک خدماتی برای کشور ایران انجام بدهند و متأسفانه مابین بعضی از وزراء هم همکاری صمیمانه وجود ندارد که بتوانند با همکاری با یکدیگر وضع مملکت را از این آشفتگی نجات دهند(صحیح است) و بنابراین قریب 3 ماه است که دولت جناب آقای حکیمی اکثریت ندارد.(جمعی از نمایندگان این طور نیست، این طور نیست) اگر رأی گرفته شود معلوم می‌شود(همهمه نمایندگان)(رضوی یک ماه پیش رأی اعتماد گرفتند چطور سه ماه است اکثریت ندارد؟!)(زنگ رئیس) اجازه بفرمایید قطع کلام نکنید آقای حکیمی چه خدمتی به مملکت کرد.(همهمه نمایندگان)(زنگ رئیس) آقای رئیس نمی‌گذارند بنده حرف بزنم.(صفوی این طور نیست آقا) همین طور است آقای صفوی بنده ثابت می‌کنم که هیچ کاری نکرده است و وضع مملکت را بدتر کرده عرض کنم اولاً که امروز ملت ایران می‌توانست بزرگ‌ترین استفاده را از سیاست کنونی جهان بکند که به دو قسمت متضاد تقسیم شده است دنیا، مثل ترکیه مثل یونان ممکن بود ایران از آن قسمت مارشال استفاده کند چه استفاده کرده است حکومت آقای حکیمی برای ملت ایران.(همهمه نمایندگان)

رئیس- آقایان اجازه بدهید ناطق صحبت کند چرا قطع کلام می‌کنید بفرمایید آقای قبادیان

قبادیان- بنده نسبت به همکاران محترم عرضی نمی‌کنم ولی بهتر این است که اگر کسی دفاع می‌کند تشریف بیاورد پشت این تریبون و دفاع کند.

+++

(صحیح است) و داد و فریاد و هو و جنجال شایسته مجلس نیست شما بایستی به مطالبی که گفته می‌شود گوش بدهید اگر دیدید که صحیح است بسیار خوب و اگر دیدید صحیح نیست پا شوید و جواب بدهید تا بنده قانع شوم(صحیح است) و الا با هو و جنجال که این وضع مجلس نیست.(صحیح است) بنده هیچ اهمیتی نمی‌دهم عرض کنم که بنده خیال می‌کنم که هر قدری از عمر این حکومت بگذرد عوض این که ما یک قدم جلو برویم صد قدم به عقب می‌رویم به علاوه الان بنده می‌بینم که هشتاد نفر از آقایان نمایندگان محترم اعتماد به این دولت فعلی ندارند.(صحیح است) بنابراین وقتی هشتاد نفر اعتماد نداشته باشند دولت نمی‌تواند خدمت بکند.(صحیح است) و وظیفه خودش را انجام بدهد بنده خیال می‌کنم این پافشاری دولت آقای حکیمی عوض این که یک باری از دوش ملت ایران بردارد این بار را سنگین‌تر می‌کند بهتر است آقای حکیمی که عمر خودش را طی کرده و در این مدت خدمت کرده است و بنده ایشان را مرد شریفی می‌دانم ولی لجاجت کردن و پافشاری کردن در این سن به نظر بنده برای ایشان شایسته نیست. اولاً وقتی که می‌بینند همکاری نیست و این لوایح مفیدی که دولت می‌آورد و همین طور می‌ماند و نتیجه‌ای گرفته نمی‌شود.(صفوی استیضاح بفرمایید)

الان لایحه محدودیت بازرگانان خارجی در دستور مجلس است در صورتی که همه ما علاقه داریم این لایحه تصویب شود چون دولت اکثریت ندارد مجلس مجبور است رأی به دستور ندهد و این وضع مملکت را آشفته می‌کند آقای حکیمی اگر خودش را مرد شایسته‌ای می‌داند، اگر خودش را مرد وطن‌پرستی می‌داند بهتر این است که استعفاء بدهند و بروند و یک نفر دیگر بیاید الحمدالله در کشور ما خیال می‌کنم اشخاص وطن پرست زیاد باشد، منحصر نیست به آقای حکیمی در همین مجلس رجالی هستند که می‌توانند با نهایت خوبی به کشور خودشان خدمت کنند.(صحیح است) در خارج مجلس هم صدها رجال وطن پرست داریم که می‌توانند وظیفه ملی خودشان را کاملاً انجام دهند بنابراین آقای حکیمی وقتی می‌بیند مجلس اعتماد ندارد و می‌دانند به این که اکثریت قطعی ندارند بهتر است که تشریف بیاورند و رأی مجلس را بخواهند اگر چنانچه اکثریت داشتند به کار مملکت ادامه بدهند و مخالفینش هم سکوت می‌کنند و در اقلیت باقی می‌مانند و اگر چنانچه اکثریت نداشت تشریف می‌برند و یک نفر دیگر زمامدار می‌شود.(مهندس رضوی آقای قبادیان دولت را استیضاح بفرمایید) بنده عقیده ندارم بیش از این وضع مملکت را آشفته بکنند و فقط یک پیشنهادی داشتم به این که امروز فقط استقراع به عمل بیاید برای شرفیابی به حضور اعلیحضرت همایونی در روز عید و از این جهت هم ما آمدیم و الا نمی‌آمدیم.

رئیس- پیشنهادی رسیده که وارد دستور شویم.

یمین اسفندیاری- آقای رئیس اجازه بدهید که بنده چند کلمه عرض کنم الان شما رأی گرفتید که نطق قبل از دستور بشود.

رئیس- بعد هم برای شرفیابی به حضور اعلیحضرت همایونی استقراع به عمل خواهد آمد پیشنهاد قرائت می‌شود پیشنهاد می‌کنم بعد از بیانات آقای قبادیان وارد دستور شویم- حاذقی.

رئیس- آقای حاذقی توضیحی ندارد.

حاذقی- به پیشنهاد دهنده مطابق نظامنامه حق توضیح داده شده.

رئیس- بفرمایید

حاذقی- عرض کنم مطابق نظامنامه مجلس پیشنهاد دهنده می‌تواند در اطراف پیشنهاد خود به اختصار توضیح بدهد و علت این که پیشنهاد را داده است به عرض مجلس شورای ملی برساند من تصور می‌کنم آقایان نمایندگان محترم همه معتقد باشند که وقت مجلس قیمتی و گرانبها است و مردم این مملکت هم از مجلس شورای ملی توقع کار دارند.(صحیح است) تکلیف مجلس غیر از تکلیف دولت است(صحیح است) مجلس بایستی وظایف خودش را نسبت به تخفیف گرفتاری‌های ملت و مملکت ایفاء و انجام بکند(صحیح است) خواه دولت معتقد به انجام وظیفه باشد و خواه نباشد گناه مجلس و دولت از هم جدا است و وظایف‌شان هم از هم جدا است ما جزء اقلیت مخالف دولت بودیم ولی جزء اقلیت شرافتمندی که همیشه بوده و حالا هم هستیم.

رئیس- در مورد پیشنهاد خودتان بفرمایید اقلیت و اکثریت مربوط به این کار نیست.

حاذقی- مربوط به پیشنهاد است پیشنهاد ورود در دستور دادم آقای رئیس که مجلس حاضر شود رأی بدهد عرض می‌کنم هر لایحه‌ای را که ما مفید تشخیص می‌دهیم رأی می‌دهیم حالا دولت متأسفانه خودش وظیفه خودش را انجام نمی‌دهد که در اثر فساد دستگاه تبلیغاتی که دولت دارد نتوانست مجلس را نگهدارد این مربوط به ما نیست ما باید لوایح مفیدی را که برای مملکت مفید می‌دانیم بنشینیم رأی بدهیم و تصویب بکنیم، ما مسئول کار مملکت هستیم این است که بنده خواهش می‌کنم لایحه را مطرح بفرمایید.

یمین اسفندیاری- بنده مخالف هستم.

رئیس- بفرمایید.

یمین اسفندیاری- مخالفت بنده نسبت به پیشنهادی که آقای حاذقی فرمودند از این لحاظ است که ما اینجا پشت این تریبون که می‌آییم مطالب راجع به کشور را می‌گوییم مسائل شخصی خودمان را که نمی‌خواهیم بگوییم که مخالف باشیم یا موافق باشیم و وقتی که وضعیت کشور به این صورت امروز افتاده است نمایندگان راهی ندارند جز این که در پشت تریبون بیایند و مطالب خودشان را اظهار بکنند بنده اولاً از آقای رئیس خواهش می‌کنم که این موضوع تابلوی بیرون را امر بفرمایند که کنار بگذارند به جهت این که نمایندگان باید در مجلس اجازه بگیرند و حرف بزنند نه این که یک تابلو بیرون بگذارند و اسم بنویسند و اشخاصی از روی آن صحبت بکنند این حق را باطل می‌کند و بعد هم آقایانی که اینجا رأی می‌دهند به این که مذاکره قبل از دستور بشود لااقل خودشان هم چه رأی داده باشند و چه رأی نداده باشند باید این قدر صبر داشته باشند که یک ساعتی مجال داده شود که اشخاصی که تقاضا کرده‌اند و مجلس هم رأی داده رأی مجلس را محترم بشمارند آنهایی که اجازه خواسته‌اند صحبت‌شان را بکنند و هیچ کس با این لایحه محدودیت بازرگانان خارجی مخالفتی ندارد که آقای مکی موضوع را خیلی اهمیت می‌دهند و با تعرض از اینجا خارج می‌شوند همه موافق هستند و هر کسی هم اگر با این لایحه نظری دارد و موافق نباشد می‌تواند پیشنهاد بدهد و باید مجال داد که مسائل لازم در اینجا مذاکره شود بنده راجع به مازندران می‌خواهم مطالبی به عرض آقایان نمایندگان به طور اختصار برسانم.

رئیس- این مربوط به مخالفت با کفایت مذاکرات نیست.

یمین اسفندیاری- بنده مخالفم رأی بگیرید.

رئیس- صحبت شما اگر تمام شده بفرمایید بنشینید رأی گرفته می‌شود.

یمین اسفندیاری- مردم گرسنه‌اند و بنده نمی‌توانم چهار کلمه در پشت این تریبون حرف بزنم.

رئیس- اولاً راجع به اجازه نطق قبل از دستور که بنده گفته‌ام یک ورقه‌ای در بیرون بگذارند برای این که اختلاف پیش نیاید آقایان منشی‌ها شکایت می‌کنند که ده نفر با هم اغلب اجازه می‌خواهند و هر کدام هم می‌گویند که من مقدم بودم و این وقت مجلس را ضایع می‌کند بنده گفتم که یک ورقه‌ای در بیرون بگذارند و آقایان نام نویسی کنند بنده دیگر مسئول نیستم و مطابق این ورقه آقایان صحبت خواهند کرد.

حاذقی- بنده عرض کردم تا اکثریت حاصل بشود بنده پس می‌گیرم

رئیس- چه دادنی چه پس گرفتی! آقای یمین اسفندیاری بفرمایید.

یمین اسفندیاری- عرض کنم در موضوع مازندران ما وقت مجلس را نمی‌خواهیم بگیریم تا بعد که وضعیت دولت جناب آقای حکیمی که مرد وطن پرست و شریفی هستند.(صحیح است) و خدمتگذار جامعه می‌باشد با این کهولت سن هم آنچه از خدمت می‌توانند دریغ نمی‌کنند در این است که هیچ علاقه‌ای نسبت به پستی که الان در رأسش قرار گرفته و صندلی که اشغال فرموده‌اند نشان ندهند برای مقام است مگر این علاقه توأم باشد با نظر اگثریت قریب به اتفاق مجلس شورای ملی(صحیح است) تا مجلس شورای ملی با آن نخست وزیر متفقاً بتوانند منویاتی را که برای مصالح کشور است انجام بدهند.

امروز آقای حکیمی نه سه ماه که فرمودند بلکه ده روز هم باشد در این ده روز می‌دانند که اکثریت در مجلس ندارند...(جمعی از نمایندگان- اکثریت دارند)(جمعی دیگر از نمایندگان- اکثریت ندارند) الان اینجا آنالیز می‌کنیم آقای صفوی می‌فرمایند دارند آقای دهقان هم می‌فرمایند دارند.

رئیس- نطق قبل از دستور آقا رسمیتی ندارد هر یک از وکلا می‌توانند عقاید خودشان را اینجا بگویند این قطع کلام‌ها مخالف ترتیب و مخالف نظامنامه است بگذارید صحبت‌شان را بکنند. بفرمایید.

دکتر اعتبار- لایحه‌های مفید دولت خیلی آورده است.

دکتر مجتهدی- ایشان از طرف خودشان می‌فرمایند.

یمین اسفندیاری- از نطق قبل از دستور مقصود بنده نه این است که جنابعالی این را رسمی تلقی بفرمایید نه آقای رئیس غیر رسمی منظور این

+++

است که درد بی‌درمان لااقل گفته شود تا علاج بشود عملاً ما می‌بینیم که حکومت ایشان رأی ندارد.(صحیح است)(بعضی از نمایندگان عقیده فردی است) چرا؟ برای خاطر، همین تشنجات یکی از آقایان می‌گوید دولت رأی دارد و دیگری می‌گوید خیر ندارد آقا نه من مخالف با عقیده و فکر آقای حکیمی یا تیپ ایشان هستم نه جنابعالی موافق هستید چرا اینجا بی‌جهت اصرار می‌فرمایید برای عدم پیشرفت کار بنده عرض می‌کنم که جناب آقای حکیمی وقتی حس کردند وقتی که بهشان یک تذکری داند آناً باید در مجلس شورای ملی حاضر بشوند و مطالبی که دارند بفرمایند و رأی بخواهند، اگر رأی دارند قدمشان روی چشم و دیگران هم تبعیت می‌کنند آن وقت کار ایشان مفید همه هم پشتیبانشان هستند و اگر که رأی ندارند و می‌خواهند بمانند جز این که بر بدبختی کشور افزوده بشود نتیجه دیگری ندارد حالا می‌خواهند روزنامه کیهان، روزنامه اطلاعات با این عرض بنده موافق یا مخالف باشند که در خارج از مجلس هستند یا همکاران محترم موافق یا مخالف باشند بنده عرضی ندارم.(عباس مسعودی- همه مخالفند) بنده عرض می‌کنم آقا مردم مازندران یک گرفتاری‌های و ابتلاهایی دارند که در موقع تشریف فرمایی موکب اعلیحضرت همایون شاهنشاهی هم مثل همه جای کشور مردم بدون این که از طرف هیچ کس و از طرف هیچ مقامی اشاره بشود همه با نهایت افتخار صغیر و کبیر اناث و ذکور، تمام مردم مازنداران مقدم شاهانه را استقبال کردند نمایندگان مازندران هم متوجه بودند به این که اعلیحضرت با یک نظر دقیق به فرد فرد اهالی نگاه می‌کردند و بدبختی‌های آنها را متوجه بودند و متأسفانه ماها که باید آن بدبختی‌ها را علاج بکنیم بر بدبختی‌ها می‌افزاییم.(فولادوند این طور نیست آقای یمین ما که به بدبختی مردم اضافه نمی‌کنیم)

(امامی اهری این طور نیست) بنده که نگفتم جنابعالی آقای امامی اهری بدبختی تولید می‌کنید، بنده خودم می‌گویم هیچ کسی جسارتی نمی‌کنم این وضعیت، این اوضاعی که الان ما در مجلس داریم، این اوضاعی که همه ماها می‌گوییم ملت، ملت ما همه می‌گوییم مملکت مملکت ما همه می‌گوییم دولت دولت

(دکتر مجتهدی شما تظاهر می‌کنید از روی حقیقت نمی‌گویید) ما تظاهر می‌کنیم، بنده این فرمایش جنابعالی را قبول می‌کنم تظاهر می‌کنیم امیدوارم شما تظاهر نکنید، به هر صورت عرض می‌کنم که این بدبختی‌ها و گرفتاری‌ها شرحش بعد عرض می‌شود برای آن موقعی که اینجا بتوانیم صحبت بکنیم و موقعی که دولت وقت هم بتواند اقدام نماید تا استفاده نموده نتیجه بگیریم ولی فعلاً چیزی که باعث زحمت فوق‌العاده شده است موضوعی است که در دو سه جلسه قبل آقای اسلامی در ضمن مذاکره و طرح لایحه محدودیت بازرگانان خارجی اجازه خواستند و آمدند صحبت کردند و شرح دادند بنده چون عقیده‌ام بر این است که ما حتی‌المقدور باید در این قبیل مسائل بتوانیم با خود اولیای دولت کنار بیاییم و قبلاً در پشت تریبون وقت را نگرفته مذاکره نماییم به این مناسبت با جناب آقای دکتر سجادی وزیر اقتصاد ملی و جناب آقای دکتر زنگنه معاون نخست وزیر و جناب آقای سهیلی وزیر مشاور مذاکره کردم که یک مقدار زیادی برنج الان در مازندان موجود است و مردم بدبخت و بیچاره و فلک‌زده آنجا الان از گرسنگی دارند می‌میرند، ما اگر بخواهیم شرح این مسائل را کاملاً داده باشیم شاید آقای دکتر مجتهدی بفرمایند تظاهر می‌کنید و البته تظاهر نیست، به خدا تظاهر نیست، حقیقت را می‌گویم الان بفرمایید برویم در مازندران که نشان بدهم به شما، وقتی که به عرض اعلیحضرت همایونی رسید، اعلیحضرت امر فرمودند که جناب آقای وزیر دربار با جناب آقای وزیر دارایی با تلفن مذاکره بکنند که ترتیبی برای این کار داده بشود که این برنج در دسترس مردم فقیر و بدبخت گذاشته بشود ولی با قیمتی که برای دولت تمام شده، نه این که دولت بخواهد در این کار یک نفعی هم برده باشد و نه این که اشخاص معینی هم از این کار استفاده ببرند بلکه یک کمیسیونی تشکیل بشود با شرکت استاندار، معتمدین محل نماینده وزارت دارایی بنشینند و وضعیت را نگاه کنند ببینند موجودیشان چیست و مردم گرسنه کی‌ها هستند و به چه مبلغ و به چه قیمتی می‌توانند این برنج را در دسترس مردم بگذارند که در نتیجه مردم از این بدبختی نجات پیدا کنند این موضوع آنجا که مذاکره شد دستوری هم رسید ولی دستور ناقصی بود و بدبختانه وزارت دارایی یکی از کارهایی که کرده آنجا و از آن قانون املاک سوء استفاده شده این است که در آنجا برای مأمورین یک پورسانتاژی قائل شده که یک صدی چندی مأمورین محلی و یک صدی چندی هم مأمورینی که پشت میز نشین تهران هستند از این کار که درست شده است استفاده می‌کنند و واضح است که همیشه باید حقوق مردم تضییع بشود تا این که آن مبلغ به دست بیاید و آن پورسانتاژ بین آن مأمورین تقسیم بشود که بنده در موقع خودش راجع به این موضوع توضیحات بیشتری خواهم داد فعلاً مورد ندارد ولی از قراری که جناب آقای دکتر زنگنه فرمودند موضوع مورد توجه جناب آقای وزیر دارایی هم شده و ایشان هم یک لایحه‌ای آورده‌اند به هیئت وزیران و هیئت وزیران هم تصویب کرده و قرار است که لایحه آن به مجلس بیاید و الان دو سه جلسه است که منتظریم و هنوز نیامده.(امامی اهری لایحه آن آمده فقط منتظر تصویب آقایان است) نیامده قربان....

رئیس- جلسه قبل معاون وزارت دارایی آقای صبا آمدند لایحه را هم آوردند و حالا ممکن است تلفن بشود که بیایند و به مجلس بدهند و مطرح بشود.

یمین اسفندیاری- بنده لایحه برنج را ندیدم، که در این مجلس داده باشند لااقل نمایندگان مازندران، گیلان، گرگان را که وارد در این موضوع هستند آنها را مطلع می‌کردند تا آنها هم بیایند دست و پای آقایانی که جلسه را ترک می‌کنند ببوسند که بتوان نتیجه گرفت و برای نجات مردم بیچاره این مملکت تکلیف این لایحه را معین بکنند.(صحیح است) این است که استدعا دارم از دولت حاضر و از مجلس حاضر نسبت به این موضوع یک توجه خاصی بفرمایند که مردم بدبخت و بیچاره و فلک‌زده نفله نشوند و به ثمن بخس از بین نروند راجع به دو لایحه که از کمیسیون‌های مربوطه هم گذشته راجع به لایحه اونیسکو یکی هم راجع به المپیا است لایحه مربوط به المپیا تقریباً فوریت دارد اگر زودتر نگذرد موعدش خواهد گذشت و اگر ممکن بشود آقایان توجه بفرمایند اجازه خواهند داد در دستور گذاشته بشود.

3- اقتراع برای شرفیابی تبریک عید مبعث

رئیس- وارد در دستور می‌شویم و فعلاً شروع می‌کنیم به اقتراع برای شرفیابی به حضور اعلیحضرت همایونی برای روز مبعث.(اقتراع به عمل آمده نتیجه به قرار ذیل حاصل شد) آقایان: امیر تیمور- امامی اهری- بهادری- ابوالحسن صادقی- امیر نصرت اسکندری- عرب شیبانی- محمود محمود- برزین- مشایخی- هاشم وکیل- بهاء‌الدین کهبد- عباس مسعودی.

رئیس- ساعت هشت و ربع روز یکشنبه در کاخ گلستان آقایان باید حاضر باشند، سایر آقایان هم البته می‌توانند شرفیاب بشوند، لایحه محدودیت بازرگان خارجی مطرح است پیشنهادی آقای مکی تقدیم کرده‌اند که عده برای رأی کافی نبوده است و حالا هم کافی نیست، آقای وزبر کشاورزی بفرمایید.

مکی- پیشنهاد خوانده شود خود آقای وزیر موافقت خواهند فرمود.

4 - تقدیم لایحه راجع به آبیاری به وسیله آقای وزیر کشاورزی

وزیر کشاورزی- لایحه‌ای است محتوی 22 ماده راحع به آبیاری و راحع به قانون آبیاری که تقدیم مجلس شورای ملی می‌کنم.

رئیس- به کمیسیون مربوطه فرستاده می‌شود فرستاده‌ام بیرون که بببینم که عده برای رأی کافی هست یا خیر اگر نباشد ممکن است آقایان سؤالاتی را که از آقایان وزرا کرده‌اند اجازه بفرمایند مطرح شود و یا این که جلسه را ختم کنیم.

حاذقی- بنده با ختم جلسه مخالفم.

رئیس- فعلاً جلسه را تعطیل می‌کنیم 10 دقیقه تنفس داده می‌شود.

دکتر معظمی- بنده مخالفم.

دهقان- بنده با تنفس مخالفم.

رئیس- 10 دقیقه تنفس داده می‌شود اگر عده کافی شد برمی‌گردیم.

(در این موقع ساعت ده و نیم جلسه به عنوان تنفس تعطیل و مقارن ساعت یازده مجدداً به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل گردید)

5 - تقدیم لایحه راجع بانجمنهای ایالتی و ولایتی به وسیله معاون وزارت کشور

رئیس- آقای فریدونی بفرمایید.

معاون وزارت کشور (آقای فریدونی)- عرض کنم خاطر محترم آقایان نمایندگان مسبوق است که در جلسه 19 اردیبهشت که بنده اینجا شرفیاب شدم در ضمن لوایحی که تقدیم می‌کردم آقایان نمایندگان فرمودند که لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی و همچنین لایحه انتخابات ایالتی تقدیم بشود بنده عرض کردم لوایح هر دو اینها در دست اقدام است و قریباً به مجلس

+++

شورای ملی تقدیم می‌شود به این جهت لایحه قانون انجمن‌های ایالتی و ولایتی که تهیه شده است تقدیم می‌کنم...(بسیار خوب است- احسنت)

حاذقی- با قید یک فوریت تقدیم کنید.

رئیس- به کمیسیون کشور فرستاده می‌شود.

فریدونی- و ضمناً اجازه بفرمایید آقای رئیس برای مذاکراتی که در آن جلسه شد بنده در آن موقع عرضی نکردم و حالا برای روشن شدن مطلب لازم دانستم که یک تذکری بدهم به آقایان و به آقای رضوی که آن روز به بنده ایراد فرمودند و بعد هم به بنده اجازه دادند که آن لوایح را تقدیم کردم نظرم این بود که در حقیقت برای بنده تغییری پیدا نشده بود برای این که بنده معاون وزارت کشور بودم و قبلاً هم به مجلس شورای ملی معرفی شده بودم.(صحیح است) و به موجب فرمان همایونی به این سمت منصوب شده بودم.(صحیح است) هر هیئتی که تغییر بکند یعنی یک دولتی که کنار برود و دولت دیگری بیاید معاونین هستند و اگر معاونین نباشند احکامی که صادر می‌شود رسمیت نخواهد داشت، چنان که نظر آقای دکتر معظمی است در دوره چهاردهم وقتی که کابینه جناب آقای صدر به کنار رفت دو روز بعد آن وقتی که طرحی از طرف آقایان نمایندگان تهیه شده بود برای یک دوازدهم چون دولت عملاً لایحه دو دوازدهم تقدیم کرده بود و از بین رفته بود آن لایحه را ترتیب اثر ندادند و نظر به این که آن طرحی که تهیه شده بود از طرف آقایان نمایندگان اضافات شهربانی و ژاندرمری و وزارت کشور درش منظور شده بود و مطابق ماده 49 آیین‌نامه مجلس شورای ملی و بر طبق اصل 49 قانون اساسی در هر موقعی که طرحی تهیه می‌شود و مطرح می‌شود باید معاون یا وزیر مربوط حضور پیدا کند به این جهت در آن روز بنده و آقای دکتر مهیمن که ایشان هم معاون وزارت دارایی و بنده هم معاون وزارت کشور بودم آمدیم در اینجا توضیحات لازمه را دادیم که صورت مجلس آن روز گواهی می‌دهد و در صورت مجلس آن دوره موجود است پس اگر به مجرد این که هر کابینه‌ای که برود معاونین وزارتخانه‌ها هم بروند پس این اصل دیگر از بین رفته است که ما بیاییم در اینجا و حضور پیدا کنیم باید این اصل را در نظر بگیریم ملاحظه بفرمایید آقای رضوی در موقع انتخابات شیراز به بنده تلگراف کردند که مطابق ماده 12 قانون انتخابات انجام وظیفه بکنید اگر خدشه در امور و سمت بنده بود پس خدشه به انتخابات شیراز هم وارد است.(صحیح است احسنت) در این صورت پس چرا در انتخابات وارد شدم برای همین اصل قانونی بود. 6- بقیه مذاکره در لایحه تنظیم امور بازرگانی

رئیس- پیشنهاد آقای مکی یک مرتبه قرائت می‌شود که آقایان توجه بفرمایند که بعد رأی گرفته شود پیشنهادی که روز قبل خوانده شد و راجع به لایحه محدودیت بازرگانان خارجی بود قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

به جای تبصره 2 تبصره ذیل را پیشنهاد می‌نمایم.

تبصره 2- اتباع و شرکت‌های بیگانه که نمایندگی کالای مصنوع کشور خودشان را دارند و از 20 سال قبل در ایران بوده‌اند می‌توانند منحصراً همان کالایی را که نمایندگی دارند در حدود سهمیه وارداتی جواز گرفته وارد کشور ایران بنمایند.

رئیس- آقای مخبر.

مخبر- عرض کنم که با یک مختصر تغییری که در عبارتش فرق نمی‌کند بنده موافقت می‌کنم ممکن است جناب آقای وزیر بازرگانی هم موافقت بکنند که عبارت این طور نوشته بشود کارخانه و شرکت‌های بیگانه که کالای خودشان را از بیست سال قبل به ایران مستقیماً وارد و یا به وسیله شعبه خود معامله می‌نمایند نسبت به محصولات کارخانه خود مشمول این ماده نخواهند بود.

رئیس- بسیار خوب پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم برای شرح ماده اول و تقویت بازرگانان ایرانی تبصره زیر به ماده واحده علاوه شود صادقی. تبصره مقصود از بازرگانان ایرانی اشخاص یا شرکت‌هایی است که از بیست سال قبل از این تاریخ تبعه دولت ایران شناخته شده باشند.

رئیس- آقای صادقی

صادقی- البته آقایان توجه دارند که با ترتیبی که این ماده واحده نوشته شده است و تبعه ایرانی آنجا توصیف نشده است و با اطلاعی که بنده دارم مخصوصاً در این سنوات اخیر اغلب این اشخاصی که مورد نظر هستند تبعیت ایران را قبول کرده‌اند.(صحیح است) و مخصوصاً از این جهت تبعیت ایران را قبول کرده‌اند که بتوانند مداخله کنند مثلاً پسر و یا پدری اگر دارای تبعیت کشور دیگری باشد و تبعیت ایران را قبول کنند از این قبیل موارد(صحیح است) و به نظر بنده اگر ما بخواهیم این ماده را با این ترتیب و بدون هیچ ذکری قبول کرده باشیم از برای آنها راه باز است هم در گذشته و هم در آینده این راه را پیش خواهند گرفت.(صحیح است) بنده استدعا می‌کنم هم آقای مخبر و هم آقای وزیر این پیشنهاد را که یک دفعه دیگر ممکن است بخوانند، توجه بفرمایند و قبول بفرمایند.

گنجه- بنده مخالفم.

رئیس- قرائت می‌شود.(به شرح سابق قرائت شد)

رئیس- آقای گنجه مخالفید؟ بفرمایید.

گنجه- آقای صادقی می‌فرمایند که مقصودشان از این پیشنهاد این است که در این سنوات اخیر شرکت‌ها، و اشخاص خارجی هستند که ترک تابعیت کرده‌اند یعنی تابعیت ایران را قبول کرده‌اند بنابراین اگر این طور باشد چطور شما می‌خواهید اتباع ایرانی را از حق خودشان محروم بکنید هر کس باشد و راجع به این تبصره می‌فرمایند که در این سنوات اخیر هر کس که تبعه ایران شده است آقا می‌فرمایید که در این سنوات اخیر یعنی از شهریور به این طرف(بعضی از نمایندگان از بیست سال به این طرف) در این صورت کسی که از 5 سال به این طرف تبعه ایران شده است، شما نمی‌توانید حق او را سلب کنید بنابراین بنده خواهش می‌کنم که پیشنهادتان را مسترد بفرمایید.

رئیس- آقای مخبر.

مخبر- در پیشنهاد آقای صادقی دو نکته است، یکی راجع به شخص است و یکی هم راجع به شرکت است ممکن است مخصوصاً یک شرکتی تشکیل بشود به نام ایرانی که تا 5 روز قبل از این هم در ایران تشکیل شده با شخصیت حقوقی ایران، این را که نمی‌شود گفت 20 سال قبل از این تشکیل شده باشد. 2700 شرکت در ایران هست که اینها شامل این قانون نمی‌شوند که از بیست سال به این طرف ایرانی باشند و از اتباع خارجه بوده‌اند به نظر بنده یک قدری نظر را باید بلندتر گرفت مملکت و قوانینش را برای افراد متساوی کرد یک قانون تابعیتی ما داریم که اشخاص می‌توانند 5 سال در ایران اقامت بکنند و بعد تقاضای تابعیت بدهند و تبعه ایرانی شناخته بشوند وقتی که تبعه ایرانی شدند از تمام مزایایی که در مملکت هست می‌توانند استفاده بکنند، توجه بفرمایید نه تنها در یک تجارت واردات ممکن است برای همان تبعه ایران هم پس فردا یک قانونی بگذرد که مکنت نباید داشته باشد نباید این کار را کرد به نظر بنده هر کسی که تبعه ایران شد و تبعیت ایران را تحصیل کرد از تمام مزایای این کشور باید استفاده بکند و ما باید حمایت بکنیم و من عقیده‌ام این است که آقای صادقی لطفاً پیشنهادشان را پس بگیرند.

صادقی- اجازه بفرمایید بنده آقا اولاً پس نمی‌گیرم و با پس نگرفتن این پیشنهاد خواهید دید که اگر این را تصویب بفرمایید به ضرر مملکت تمام خواهد شد و تمام این ماده واحده شامل این اشخاص نخواهد شد شرکت‌ها را ممکن است بنده پس بگیرم ولی راجع به اشخاص پس نمی‌گیرم.

رئیس- بنابراین رأی می‌گیریم دو مرتبه قرائت می‌شود آقایان توجه بفرمایید با این اصلاً. مقصود از بازرگانان ایرانی اشخاصی است که از 20 سال قبل از این تاریخ تبعه دولت ایران شناخته شده باشند.

صادقی- بیست سال هم ده سال بشود.

رئیس- یک مرتبه دیگر قرائت می‌شود. مقصود از بازرگانان ایرانی اشخاصی است که از ده سال قبل از این تاریخ تبعه دولت ایران شناخته شده باشند.

رئیس- رأی می‌گیریم به پیشنهاد آقای صادقی با این اصلاح آقایانی که موافقند قیام کنند.(دکتر معظمی- بنده یک تذکری داشتم).(اکثر برخاستند) قابل توجه شد. به کمیسیون می‌رود پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود:

پیشنهاد می‌نمایم تبصره 2 ماده اول گزارش کمیسیون بازرگانی و پیشه و هنر حذف شود.

ارباب

رئیس- پیشنهاد حذف نمی‌شود کرد.

ملک‌مدنی- رأی که ندادند حذف می‌شود.

رئیس بلی پیشنهاد حذف نمی‌شود کرد بعد در موقع خودش که رأی ندادند حذف می‌شود.

مهدی ارباب- اجازه بفرمایید بنده یک توضیح مختصری می‌خواهم بدهم.

رئیس- توضیح مختصری می‌توانید بدهید.

ارباب- عرض کنم در تبصره 2 طوری نوشته

+++

شده که شامل وضعیت تمام نمایندگان می‌شود مفهومش این است که شامل تمام نمایندگان وارد کننده ماشین‌آلات بشود در حالی که در کمیسیون راجع به سینگر مذاکره شد این بود که بنده نظرم این است که اگر مقصود سینگر باشد به طوری که می‌فرمایند حذف خواهد شد.

رئیس- پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.(به شرح ذیل قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود. صدی شصت از مجموع واردات به تجار ولایات اختصاص داده خواهد شد و به تناسب جمعیت و موقعیت تجارتی هر شهرستان تقسیم خواهد شد- نبوی.

نبوی- سابقاً هم که این لایحه در اینجا مطرح شده بود بنده پیشنهاد کردم و دلایل آن را هم تذکر دادم مجلس هم به این پیشنهاد رأی داد متأسفانه وقتی لایحه رفت به کمیسیون نمی‌دانم روی چه نظری آقایان آن ماده را حذف کردند و ذکری ازش نکردند در حالی که ذکر این ماده کاملاً لازم است.(صحیح است) آقایان کاملاً مطلعند که این طرز تجارتی که در این چند سال اخیر در این مملکت معمول شد و تمام تجارت را در دست تجار تهران قرار دادند باعث شد که در ولایات تجار متفرق شدند و تجارت از دست رفت.(صحیح است) وقتی که از ولایات تجار بروند و بیایند به مرکز شهرها خالی از سکنه خواهد شد، با این حال با این که آقایان اعضا کمیسیون بازرگانی به این نکته متوجه بودند و مجلس هم در شور اول رأی به این پیشهاد داد این پیشنهاد را ذکر نکردند این است که استدعا می‌کنم آقایان به این پیشنهاد رأی بدهند که از هر جهت لازم و ضروری است.

رئیس- آقای مخبر.

مخبر- آقای نبوی اگر توجه بفرمایند این پیشنهاد محلش در این قانون نیست برای این که ما یک قانون سهمیه‌ای داریم مطابق قانون آذر 1322 گویا دولت اصلاً سهمیه را آزاد کرده هر تاجری از هر کجای کشور کالایش به گمرکات وارد شد موافقت‌نامه بگیرد یعنی به تمام اهالی این مملکت مساوی حق داده شده کرمانی فارسی تهرانی نداریم و خود بنده معتقدم(دکتر بقایی عملاً مساوی نیست) که باید به ولایات بیشتر توجه کرد بنابراین خواهش می‌کنم آقا پیشنهادتان را پس بگیرید تمام تجار آزادند که از ولایات سفارش بدهند و در گمرکات کالای خود را بیاورند و خلاص بکنند و این پیشنهاد محلش اینجا نیست.

بعضی از نمایندگان- رأی، رأی.

ملک‌مدنی- اجازه بفرمایید. بنده مخالفم.

رئیس- بفرمایید.

ملک‌مدنی- این پیشنهادی که اینجا آقای نبوی دادند در آن جلسات پیش بنده تقدیم کردم و مورد توجه واقع شد و از آقای وکیلی که مخبر هستند خواهش می‌کنم که این را قبول بفرمایند تا ما بتوانیم رأی بدهیم بیش از این نمی‌شود آقای وکیلی تجار ولایات را از سهمیه محروم کرد.(صحیح است).(وکیلی آزادند آقا) آنها آزاد نیستند وسایل ندارند.

رئیس- رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای نبوی، مجدداً قرائت می‌شود.

(به شرح سابق قرائت شد)

فولادوند- معلوم شد صدی شصت به ولایات صدی چهل هم به تهران اختصاص داده می‌شود.

رئیس- آقایانی که با پیبشنهاد آقای نبوی موافقند. قیام کنند.(اکثر برخاستند) قابل توجه شد.

(یک نفر از نمایندگان تصویب شد) بعد رأی نهایی صحیح است.

معتمد دماوندی- تجار تهرانی به عنوان شعبات تمام ارز را گرفته‌اند.

دکتر مجتهدی- به شرط این که مال ولایات را در تهران ندهند.

رئیس- پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود:

پیشنهاد می‌کنم که به ماده یک ضمیمه شود.

کلیه پرداخت‌های انحصاری بازرگانان نسبت به وارد کردن اتومبیل و لاستیک که حداقل ده درصد به نمایندگی‌های انحصاری پرداخت می‌شده و به موجب این قانون بعداً پرداخت نمی‌شود به مؤسسات خیریه و سازمان خدمات شاهنشاهی تخصیص داده شود. اسکندری

عباس اسکندری- این قانون که فعلاً در مجلس ملاحظه می‌فرمایید و مورد شور است و بسیاری از آقایان واقعاً از روی صمیمیت و علاقه میل دارند که به منفعت کشور یک قدمی بردارند یک نقطه حساس ضعیف دارد و آن این است که در این شهر یک نمایندگی‌های خارجی هست که انحصار لاستیک و اتومبیل دارند و تجار بازرگان ایرانی خودمان وقتی که این حق انحصار را می‌خواهند از آنها بگیرند صدی ده به آنها می‌دهند، این صدی ده چندین میلیون تومان یا چندین میلیون ریال داخل عددش نمی‌شوم می‌شود. تمام این هیاهو که در این مجلس ملاحظه می‌فرمایید و التهاب‌هایی که هست روی این صدی ده‌ها است و این صدی ده‌ها را یک اشخاصی می‌خواهند به آنها ندهند و اضافه بر منافع خود کنند و به عقیده من هم بسیار کار خوبی می‌کنند که به خارجی‌ها ندهند اما می‌خواهم بدانم که ما در این مجلس شورای ملی برای این نشسته‌ایم که ده درصد را بازرگانان خارجی نبرند اما به یک چند نفر معدودی برسد.(صحیح است) ما اینجا نشسته‌ایم برای ملت ایران ما اینجا ننشسته‌ایم که بگوییم یک کسی یک میلیون تومانش 5 میلیون تومان بشود.(صحیح است) خدا کند یک میلیونش 50 میلیون تومان بشود اما به ما چه ربطی دارد خودشان بروند زحمت بکشند این تفات باید به یک صورتی به نفع مصرف کننده کشور باشد.(صحیح است) شما بازرگانان که حاضر نمی‌شوید مسلماً به نفع مصرف‌کننده جنس را صدی ده ارزان‌تر بفروشید من از روی سوابق به شما قول می‌دهم که دو برابر بلکه بیشتر هم خواهید فروخت حالا می‌گویید نمی‌فروشید بسیار خوب ولی ما می‌گوییم که اگر شما به یک مؤسسه خیریه‌ای به یک محلی مثلاً سازمان خدمات اجتماعی یا هرچه که محلس رأی دهد به این مؤسساتی که وجود دارند و با این عنوان کار می‌کنند، دوا می‌دهند، درمانگاه درست می‌کنند، یک کارهایی می‌کنند که به مردم هم یک خیری می‌رسد و قدر متیقن آن که اقلاً مصرف کننده هم یک قدری استفاده می‌کند داده شود بنده خیال نمی‌کنم در این مجلس آقایان برای این نشسته باشند که فقط سعی کنند یک اشخاصی یک تومان‌شان را پنج تومان بکنند اینها بروند زحمت بکشند 5 تومان بکنند، 50 تومان بکنند من هم خوشم می‌آید اما ما که اینجا نشسته‌ایم باید سعی بکنیم که همه مردم کشور علی قدر مراتبهم استفاده بکنند ما برای این ننشسته‌ایم که به یک عده معدودی کمک بکنیم ما باید سعی کنیم که تمام وسایل قانونی و امنیت اجتماعی در دسترس مردم گذاشته شود و هر کسی در حدود فعالیت خودش استفاده بکند اما اگر بخواهیم بیاییم وسایل را این طور مهیا بکنیم که یک اشخاصی معینی استفاده بکنند و ما هی بنشینیم رأی بدهیم یک کسی نفعش را ببرد و ما بلند بشویم و بنشینیم یک کسی در نتیجه یک تومانش بشود 3 تومان بنده خیال نمی‌کنم آن مردمی که خواسته‌اند مجلس شورای ملی باشد این باشد و یا آنهایی که اینجا نشسته‌اند مقصودشان چنین باشد این صدی ده‌ها را شما به من بگویید که توی جیب چه کسی می‌خواهد برود شما این را به من بگویید بعد باقی صحبت خودمان را خواهیم کرد. بنده اینجا پیشنهاد کرده‌ام که بایستی آن صدی ده‌ها تا آنجای مسلمش که الان می‌گویند نیست و من می‌گویم هست و حاضر هم هستم به شما نشان بدهم آقایان بازرگانان این صدی ده‌ها را مطابق حساب تا این تاریخ می‌دادید به کمپانی کتانه و امثال او حالا به کمپانی کتانه و سایر نمایندگی‌ها نمی‌دهید این را بدهید به این سازمان‌های خیریه که هست تا ما بفهمیم که این پول به جیب اشخاص معینی نمی‌رود و کشور و مردم مصرف کننده‌ای که زیر بار فشار و صدمه هستند و هر قدمی که ما بر می‌داریم یک باری هم روی دوش آنها می‌گذاریم اقلاً این کمک را به آنها کرده باشیم و اکثر آقایانی که هم اینجا هستند من خیال نمی‌کنم غیر از این نظری داشته باشند.(یمین اسفندیاری سعی خواهید بگوئید که لوطی خور نشود) خوب فرمودید آقای یمین عبارتش همین است بنده دیگر چیزی نمی‌گویم.(خنده نمایندگان) این پول که به خیال من شاید چند میلیون تومان می‌شود و بعضی‌ها هم ممکن است بگویند چند میلیون ریال هر چه هست، یک تومان یا 5 میلیون تومان باید صرف امور خیریه بشود و به جیب اشخاص معین نرود.(احسنت) این پیشنهاد من است.(صحیح است) دیگر خود دانید.

رئیس- آقای مخبر.

مخبر- آقای اسکندری توجه بفرمایید من خودم از اشخاصی هستم که عقیده‌ام این است که هر کسی که یک چیزی پیدا می‌کند حداقل صدی پنجاهش را باید صرف بهبود اوضاع عمومی بکند.(عباس اسکندری- پس قبول بکنید) اجازه بدهید خود من هم در این کار پیشقدم هستم.(صحیح است) اما این مسائل را با همدیگر مخلوط کردن و بدون این که توجهی درش بشود یک قانونی را از مجلس گذراندن خوب نیست.(عباس اسکندری جایش همین جا هست دیگر ما خدمت آقایان نمی‌توانیم برسیم) اصولاً نمایندگی را بنده می‌خواهم توضیح بدهم در اینجا که نمایندگی یعنی چه چون این چیزی که شما می‌گویید انحصار این انحصار نیست نمایندگی است نمایندگی هم این است که کارخانه‌هایی هستند که جنس‌شان را در هر مملکتی به توسط یک نفر

+++

می‌فروشند امروز در دنیا شاید هفتاد کارخانه اتومبیل است، شاید صد و بیست کارخانه لاستیک است اینها هر کدام مال‌شان را در هر مملکت به وسیله یک نماینده می‌فروشند فایرستون یک نماینده دارد، گودئیر یک نماینده دارد رویال یک نماینده دارد اگر یک نفر از تجار ایرانی یا یک تاجر خارجی در ایران بخواهد سود صدی ده بگیرد نمی‌شود و نماینده مستقیم کارخانه صدی ده نمی‌گیرد اجازه بفرمایید تا بنده آقا را قانع بکنم ژنرال موتور نمی‌دهد، رویال نمی‌دهد، آن یکی نمی‌دهد فقط این را توجه بفرمایید این کتانه‌ای که اداره‌اش توی لاله‌زار است این سیاستش این است که اداره‌اش را انتقال داده است به امریکا و در آمریکا گفته است که من نماینده کرایسلر هستم، یعنی دوج و وقتی که از آنجا بخواهند به اینجا بفروشند کرایسلر نمی‌فروشد کتانه می‌فروشد ما می‌خواهیم سعی بکنیم که در نیویورک کتانه به ما نفروشد کرایسلر بفروشند.(صحیح است) و این صدی ده‌ها را کتانه در آنجا می‌گیرد.(صحیح است) و اتاق تجارت دارد این کار را می‌کند که این کارخانه‌ها ماشین را به دست اول به ما بدهند و یک کسانی پیدا نشوند که یک مقداری روی آن بکشند و به دست دوم به ما بدهند.(صحیح است) و در خارج کسان دیگر روی مال نکشند و در ایران گران بفروشند بنابراین این پیشنهاد در اینجا موضوع ندارد اما این که فرمودید که آقایان بدهند چند وقت پیش از این بود که تمام تجار ایرانی با میل و رغبت دستور دادند به بانک ملی و بانک شاهنشاهی در روی کلیه اسناد و اوراقشان صدی یک کشیدند و آن را دادند به شیر و خورشید سرخ و سازمان شاهنشاهی آن به این مربوط نیست و فقط کتانه است که این پول را می‌گیرد او هم باید دستش بریده بشود و کرایسلر باید مستقیماً ماشین را به نماینده‌های ایرانی بدهد.

عباس اسکندری- بنده یک توضیح مختصری دارم.

رئیس- تمنا می‌کنم اجازه بفرمایید رأی گرفته شود.

عباس اسکندری- مقصود این است که تمام این استفاده‌ها می‌شود و مردم هم حاضر نیستند.

رئیس- مجدداً پیشنهاد قرائت می‌شود آقایان توجه بفرمایند.(پیشنهاد آقای اسکندری به شرح سابق قرائت شد)

رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای اسکندری آقایان موافقین قیام فرمایند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشد.

7 - تقدیم دو فقره لایحه یکی راجع به تخفیف مالیات نفت دوم راجع به فروش برنج به اهالی مازندران به وسیله معاون وزارت دارایی و طرح لایحه دوم

رئیس- آقای ممتازالملک معاون وزارت دارایی یک لایحه فوری دارند که اهمیت دارد بفرمایید معاون وزارت دارایی(آقای نصرالله صبا) لایحه‌ای است راجع به تخفیف مالیات مواد نفتی که در اثر افزایش قیمت‌های اساسی مستلزم تخفیف شناخته شده که اینک لایحه تقدیم و تخفیف این مالیات از طرف وزارت دارایی با قید یک فوریت تقاضا می‌شود و همچنین لایحه دیگری است که دولت اجازه خواسته است به واسطه کمبود برنج در صفحات شمال موجودی برنج و شالی انبارهای اداره املاک را برای مساعدت به اشخاص بی‌بضاعت و کارمندان و کارگران آن ناحیه با تخفیف قیمت به آنها بفروشد.(صحیح است) و استدعا دارد در هر دو قسمت به فوریت یعنی قسمت اول با یک فوریت و قسمت دوم با دو فوریت تصمیم نمایندگان محترم معلوم گردد.

رئیس- قرائت می‌شود آقایان توجه بفرمایند که در فوریت رأی داده شود.

(لایحه به شرح زیر قرائت گردید)

مجلس شورای ملی:

به طوری که خاطر آقایان نمایندگان محترم مستحضر است به واسطه این که در سال گذشته مقدار زیادی برنج از صفحات شمالی به خارج حمل گردیده نرخ برنج در مازنداران و گرگان و گیلان بی‌اندازه ترقی و این وضعیت موجب شده است که استانداران مازندران و گیلان مکرر تقاضا نمایند که موجودی شالی املاک و اگذاری شمال با بهای کمتر از نرخ بازار آزاد اختصاص به کارمندان ادارات و کارگران کارخانه‌ها و اشخاص بی‌بضاعت آن حدود داده شود ولی چون دولت موظف است معاملات خود را با رعایت مقررات قانونی مزایده و مناقصه انجام دهد و بدون قانون خاصی انجام این کار مقدور نیست لذا برای ترفیه حال مردم بی‌بضاعت نقاط مزبوره و مساعدت به آنها در نظر گرفته شده است که با اجازه مجلس شورای ملی از برنج و شالی‌های موجوده ادارات املاک واگذاری تا مقداری که برای این منظور ضروری باشد و به نرخی که وزارت دارایی مقتضی بداند به نمایندگانی که از طرف استانداری تعیین و معرفی می‌شوند در مقابل وجه نقد تحویل نماید تا به ویسله کمیسیون‌هایی که زیر نظر استانداری مرکب از فرماندار و رؤسای ادارات و کارخانه‌جات هر محل تشکیل می‌شود شالی تبدیل به برنج شده با منظور کردن هزینه‌هایی که تعلق می‌گیرد به کارمندان ادارات و کارگران کارخانه‌ها و اشخاص بی‌بضاعت مازندران و گرگان و گیلان فروخته شود و برای انجام این منظور ماده واحده زیر را تقدیم و استدعای تصویب آن را دارد.

ماده واحده: به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود از برنج و شالی‌های موجوده املاک واگذاری شمال از تاریخ تصویب این قانون تا یک ماه و نیم هر مقداری که ضروری تشخیص داده شود بدون رعایت مقررات مزایده به نرخی که مقتضی بداند به نمایندگانی که از طرف استانداران مازندران و گیلان تعیین و معرفی می‌شوند در مقابل وجه نقد به فروش برساند تا به وسیله کمیسیون‌هایی که زیر نظر استانداری مرکب از فرماندار و رؤسای ادارات دولتی و کارخانه‌جات هر محل تعیین می‌گردد شالی تبدیل به برنج شده با منظور کردن هزینه‌هایی که تعلق می‌گیرد بین کارمندان ادارات و کارگران و اشخاص بی‌بضاعت مقیم هر محل خورده فروشی شود. نخست وزیر ابراهیم حکیمی- وزیر دارایی- نجم

رئیس- فوریت اول لایحه مطرح است آقای رفیع موافقید؟

رفیع- من موافقم ولی با یک اصلاحی

رئیس- آقای نبوی موافقید؟

نبوی- بلی موافقم

رئیس- آقای دکتر فلسفی موافقید؟

دکتر فلسفی- موافقم

رئیس- آقای نورالدین امامی موافقید؟

بعضی از نمایندگان- نیستند آقا

رئیس- آقای اسلامی موافقید؟

اسلامی- موافقم

رئیس- آقای شریعت‌زاده موافقید؟

شریعت‌زاده- موافقم.

رئیس- آقای دکتر مجتهدی مخالفید یا موافق؟

دکتر مجتهدی- مخالفم

معتمد دماوندی- بنده هم مخالفم.

رئیس- آقای دکتر مجتهدی بفرمایید.

دکتر مجتهدی- بنده فکر می‌کنم این یک چیز فوری نیست و یک طرحی همین طور می‌آورند می‌خواهند این مثل این است که دولت می‌خواهد به یک ایالتی یک تخفیفی بدهد به آن بیچارگان آنجا ضعفای آنجا و به دیگری ندهد من نمی‌فهمم این چه اسراف و چه رشوه‌ای است ضمناً توی آن می‌گذرد کارمند دولت و کارگر به عقیده من اگر دولت بخواهد یک کمکی بکند برای تمام استان‌ها یک جور کمک بکند حالا من نمی‌خواهم زیاد صحبت بکنم برای مازندران اگر برنجش گران است معلوم است که چرا برنج آنجا گران است برنج آنجا را صادر می‌کنند، آقایان مالکین یا اشخاصی که احتکار می‌کنند برنجش گران می‌شود آن وقت دولت که یک مقداری برنج دارد او را ودار می‌کنند که بیاید یک تخفیفی به آنها بدهد بنده صددرصد مخالفم با این عمل

رئیس- آقای رفیع.

رفیع- عرض کنم ظاهر این لایحه را هر کس مطالعه می‌کند با آقای دکتر محتهدی هم عقیده است و مخالفت خواهد کرد ولی اگر توضیح بدهند ایشان هم موافقت خواهند کرد، اولاً وضعیت مازندران با وضعیت نقاط دیگر با هم تفاوت دارد. اساساً بدون مطالعه دولت اجازه داد و یک ماشین‌های برنج پاک کنی در آنجا دایر کرد که این اسباب زحمت فراهم شد هر چیز در همه جا اسباب خیر است برای خلق ولی در این مملکت که می‌آید اسباب زحمت می‌شود برای این که یک آلتی بود با پا برنج می‌کوبیدند طول می‌کشید از اول حاصل تا آخر حاصل برای این در تمام طول مدت برنج داشتند این ماشین‌هایی که آمد به مازندران رعایا مثل اطفالند، زارعین نمی‌دانند و نمی‌فهمند همین که قیمتش بالا رفت تمام خوراک خودشان را می‌فروشند در نتیجه دو ماه به حاصل مانده، سه ماه به حاصل مانده واقعاً گرسنه‌اند و حقیقت ندارد بخورند دولت نگاه کرد، نظارت کرد دید وضعیت از چه قرار است این اقدام را کرد، برای اینها حالا باید اینجا دو چیز در نظر گرفته بشود یکی معتمدین محل...

رئیس- آقا این در موقع طرح ماده است.

رفیع- دیگر این که وکلای گیلان هم به هیچ وجه مداخله در این کار نداشته باشند.(اسلامی آقایان مازندرانی‌ها هم همین طور)(یمین اسفندیاری- چرا آقا ما مداخله داریم). باید طوری باشد که به مردم فقیر برسد. کارگر و زارع و هر دسته‌ای که ندارند به آنها داده بشود و کمک شود.

رئیس- رأی گرفته می‌شود به فوریت اول آقایانی که موافقند قیام کنند.(عده کثیری برخاستند) تصویب شد. فوریت دوم مطرح است.

رحیمیان- بنده مخالفم

+++

رئیس- بفرمایید. رحیمیان بنده در این لایحه با بیاناتی که آقای دکتر مجتهدی اظهار کردند بنده هم از آن نظر و به آن دلیل مخالفم این بایستی مطالعه بیشتری درش بشود و باید دید آن اشخاصی که در آنجا برنج صادر کرده‌اند به قیمت گران و به پول خودشان رسیده‌اند که امروز دولت را مجبور کرده‌اند که در آنجا یک مقداری برنج به اهالی بدهد از نقطه‌نظر مساعدت به اهالی این لازم است ولی از طرفی ما مطمئن نیستیم با این که استاندار آنجا مرد شریف و یک شخص صحیح‌العملی است ولی این کمیسیون بازی‌ها من خیال می‌کنم باز به دست یک عده‌ای خواهد رسید که از این بابت استفاده خواهند کرد و به دست آن بیچاره‌ها و فقیرها نخواند رسید و بنابراین بنده استدعا می‌کنم که این فوریتش را تصویب نفرمایید که برود در کمیسیون مطالعه بشود.

یمین اسفندیاری- یعنی مردم بمیرند.

رئیس- آقای فولادوند

فولادوند- بنده همیشه با لوایح دو فوری مخالف بوده‌ام ولی چون اینجا وقت می‌گذرد یعنی این لایحه می‌گوید تا یک ماه و نیم دیگر اگر ما بخواهیم مطالعه بکنیم حداقل را من خیال می‌کنم بیش از یک ماه و نیم دیگر باشد آن وقت تا تریاق از عراق آرند مار گزیده مرده باشد از طرفی استاندار مازندران هم که مورد اعتماد همه آقایان هست.(صحیح است) استاندار گیلان هم که مرد خوبی است با حضور مدعی‌العموم و رؤسال ادارات و معتمدین محل این برنج را تقسیم می‌کنند همان طور که آقایان فرمودند بین ضعفا و بی‌بضاعت‌های محل این برنج را تقسیم کنند و همین طور که آقا فرمودید گفتند بین ضعفا و بی‌چیزها به خصوص که سیاست مازندران اجازه نمی‌دهد که مردمش در فقر و فاقه رو به انقلاب بروند.(صحیح است)

رئیس- رأی گرفته می‌شود به فوریت دوم لایحه آقایان موافقین قیام کنند.(عده کثیری برخاستند) تصویب شد.

صادقی- اخطار نظامنامه‌ای دارم.

رئیس- مطابق چه ماده‌ای؟

صادقی- مطابق ماده 115 تغییر دستور جلسه با مجلس است بنده نمی‌دانم با این که لایحه تنظیم امور بازرگانی مطرح بود چه پیش آمد که این یک مرتبه قطع شد و دستور مجلس یک مرتبه عوض شد رئیس دستور مجلس با خود مجلس است و این عوض نشد گفتم که این موضوع مهمی است و با دو فوریت آورده‌اند آقایان هم موافقت کردند این ایراد وارد نیست.

معتمد دماوندی- تصویب این لایحه مربوط به دولت نیست.

یمین اسفندیاری- این رأی ربطی به دولت ندارد مربوط به این لایحه است.

رئیس- ماده واحده مطرح است آقای ملک‌مدنی موافقید؟

ملک‌مدنی- تذکری دارم.

رئیس- قدری تأمل بفرمایید که بببینیم مخالف کی است.

ملک‌مدنی- بنده مخالفم.

رئیس- بفرمایید، وقتی اکثریت مجلس رأی می‌دهد این خودش تغییر دستور است.

ملک مدنی- این لایحه یکی از لوایح خوبی است که دولت به مجلس داده است برای این که رعایت حال اشخاص گرسنه و بیچاره همیشه باید مورد نظر نمایندگان ملت و دولت باشد.(صحیح است) زیرا تمام این دستگاها برای آسایش این مردم است وقتی که استاندار گزارش می‌دهد، وکلا آنجا اظهار می‌کنند که وضعیت مردم آنجا که عادت به خوردن برنج دارند طوری شده است که در عسرت و سختی افتاده‌اند حتماً باید نسبت به آنها مجلس و دولت کمک بکند که رفع مشکلات‌شان بشود بنده که به نام مخالف آمدم اینجا صحبت کنم با اصل قضیه کاملاً موافقت دارم و بنده خواستم عرض کنم که احتیاجی نداشته است به آوردن لایحه بنده تصور می‌کنم که این در اختیار خود دولت بوده و آناً می‌توانسته اجازه بدهد این کار بشود برای خاطر این که سابقاً هم همیشه این طور بوده متأسفانه همه زندگی مردم در اختیار دولت است قوانین انحصاری دولت همه اختیارات را در دست دولت گذاشته است.(صحیح است) و هر کاری را که فکر بکنند همه در اختیار دولت است برنج و غله و تجارت و کسب و کار همه در اختیار دولت است وقتی که امروز دولت متوجه شده است که در مازندران قحطی و سختی شده است باید آناً رفع قحطی و سختی آنجا را بکند و یک روز هم به عقیده بنده نباید مجال بدهد که سخت بر مردم بگذرد.(صحیح است) بنده تذکرم این بوده است که تأخیر و تعویق لازم نبوده است باید آناً عمل کند دولت و مجلس برای آسایش مردم است ضمناً می‌دانید که همین جلسه پریروز بود که این لایحه را آقای صبا معاون وزارت دارایی آوردند اگر واقعاً سختی و زحمت است چرا ما باید راضی بشویم که 5 روز تأخیر بشود دولت کار خودش را بکند. بعد هم بیاید گزارش به مجلس بدهد و مجلس هم تصدیق می‌کند.(صحیح است) نباید تأخیر و تعویق بیفتد.(صحیح است) بنده عقیده‌ام این بود که اختیار در دست دولت است و فوری می‌بایست کارش را بکند و ضرورت هم نداشت که این لایحه را بیاورند اینجا اما یک مطلبی را که می‌خواستم عرض کنم و او این بود که حالا این لایحه را که به مجلس آوردند بنده می‌خواستم از آقایان و رفقا و همکاران خودم تقاضا کنم که موافقت کنند این از مجلس بگذرد و روی حساب دولت این را حساب نکنند.(صحیح است) برای خاطر این که اشخاصی که با دولت مخالفند و رأی به دولت نمی‌دهند حسابشان به جای خودشان محفوظ است این جریان برای آسایش و رفاهت حال مردم است باید به این متفقاً رأی بدهیم و این حساب را وارد این جریان نکنیم.

رئیس- آقای وزیر اقتصاد ملی

وزیر اقتصاد ملی(آقای دکتر سجادی)- بنده برای روشن شدن ذهن آقایان خواستم عرض کنم که دولت نمی‌توانست رأساً این کار را خودش اقدام بکند به جهت این که برای این برنج‌ها خریدار به قیمت خیلی زیادتر از آن چیزی که الان دولت می‌خواهد خودش عمل بکند هست و اگر دولت بخواهد از یک قسمت مالیه دولت به ضرر خزانه دولت صرف‌نظر بکند طبعاً اجازه آقایان لازم است. و به این دلیل هم لازم بوده است که این لایحه را آوردند و ناگزیر هم بوده است که این لایحه تقدیم شده است.(احسنت)

رئیس- آقای دکتر فلسفی.

دکتر فلسفی- بنده موافقم عرض می‌کنم یک مقداری شلتوک دولت در انبارهای مازندران و گیلان و گرگان دارد این را در این موقع به مزایده می‌گذارد نتیجه این است که یک عده از تجار جمع می‌شوند به رقابت همدیگر این برنج را می‌خرند بنابراین در اثر رقابت نرخ می‌رود بالا و تأثیر می‌کند در نرخ بازار به اضافه این که این لایحه که آمده البته از نظر اضطرار است و بایستی آقایان تشریف ببرند به آن نقاط که از نزدیک وضع مردم آنجا را به بینند در این حال چطور است بنده خودم توحه کردم در گرکان در بعضی از نقاط مردم از گرسنگی مرده بودند این یک حقیقتی است که بنده به چشم خودم دیدم و به گوش خودم شنیدم البته من به آقای دکتر مجتهدی اینجا عرض می‌کنم که این لایحه را اگر برای آذربایجان هم بیاورند بنده موافقم یک نقطه از مملکت وضعش بد است و دولت هم مستحضر است ما هم که نماینده آنجا هستیم وظیفه‌مان این است که به عرض مجلس برسانیم و علت هم این است که عرض کردم که اگر این را به مزایده بگذراند نرخ روی رقابت می‌رود بالا و تأثیر می‌کند در بازار و وضع بد می‌شود بنده استدعا می‌کنم که این موضوع را موافقت بکنید و این لایحه را برای هر جا بیاورند بنده موافقم و رأی می‌دهم.

رئیس- آقای مهندس رضوی مخالفید؟

مهندس رضوی- بلی مخالفم.

رحیمیان- بنده هم مخالفم.

رئیس- آقای مهندس رضوی بفرمایید

مهندس رضوی- البته هیچ کس از آقایان با رفع گرسنگی مردم مازنداران مخالفتی ندارند شاید البته اشتیاق ما این بود که اول رفع گرسنگی کرمان می‌شد ولی در عین حال که در این مجلس برای همه مملکت جمع شده‌ایم فرقی بین کرمان و آذربایجان و خراسان نیست.(صحیح است) بنده این را خواستم به عرض آقایان برسانم که الان ما مشغول چه کار هستیم؟ برنجی در مازندران به عمل آمده به دست ملاکین رسید از ملاکین به بازرگانان تحویل شده با اجازه دولت مقادیر هنگفتی مخصوصاً از گیلان به خارج رفته(معتمد دماوندی- قاچاق رفته با اجازه رفته است) دولت وقت، دولت قدیم اجازه‌هایی داده اشخاصی از این راه منافع بسیار هنگفتی به جیب مبارک زده‌اند.(صحیح است) امروزه می‌خواهند گرسنگان آن ولایت را از راه کمک دولت یعنی به نام جامعه سیر بکنند ما با این موافقیم ولی خواهش می‌کنم آقایان در این قانون به وسیله یک تبصره‌ای موافقت بفرمایند که مابه‌التفاوت این زیان را از آن اشخاصی که برنج‌ها را صادر کرده‌اند و در این تجارت وارد بوده‌اند بگیریم و به صندوق دولت بدهیم و به خزانه دولت بریزیم(صحیح است) و بنده در این خصوص پیشنهاد خواهم کرد و به همین جهت مخالفم.

رئیس- آقای دماوندی موافقید؟

معتمد دماوندی- مخالفم

+++

رئیس- آقای دکتر بقایی موافقید؟(دکتر بقایی مخالفم) آقای شریعت‌زاده مخالفید؟(شریعت زاده موافقم) بفرمایید.

شریعت‌زاده- بنده توضیحات زیادی ندارم که به عرض برسانم آقای دکتر فلسفی و جناب آقای رفیع اوضاع شمال را بیان کردند و نظر به علل کمبود شالی و برنج وضع خطیری را به وجود آورده است همکار محترم آقای مهندس رضوی فرمودند که موجدین آن علل مسئولیت دارند بنده هم با نظر ایشان موافق هستم که هر وضعی که در این مملکت پیش می‌آید نتیجه پیدایش عللی است که مسئولش دیگران هستند اما در وضع فعلی آن جامعه آن طبقه فقیر که به علت گرسنگی در معرض خطر هستند باید یک علاج فوری نسبت به آنها کرد و بعد راجع به آن مسائل کلی مذاکره کرد بنده هم از طرف رفقای خودم نمایندگان شمال استدعا می‌کنم که آقایان نظر به خطیر بودن وضع فعلی با این لایحه موافقت کنند و بگذارند زودتر این وضع بسیار وخیم اصلاح شود و اطمینان داشته باشند که راجع به مطالب اصولی مجلس شورای ملی همیشه حاضر برای طرح و مباحثه هست و اشخاص مسئول البته باید مورد مؤاخذه واقع شوند آقا این مطلب را موکول به ان موضوع نفرمایید.

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده که قرائت می‌شود.(به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم مذاکره در کلیات کافی است به ماده واحده رأی گرفته شود. حاذقی

رئیس- آقای حاذقی.

حاذقی- آقایان نمایندگان محترم به کرات نشان داده‌اند که مسائلی که مربوط به رفاه و آسایش مردم ایران است مورد نهایت علاقه آقایان نمایندگان هست و برای همه ما تمام مردم مملکت علی‌السویه هستند.(صحیح است) و آسایش هر انسانی تأمین بشود موجب خرسندی و خوشحالی ما است البته ما از دولت می‌خواهیم که به همین نسبت به آسایش و رفاه مردم سایر نقاط کشور هم فکر کند ولی استدعا می‌کنم اجازه بفرمایید که این عمل مثبت و مفید که به نفع یک عده از هموطنان ما است امروز صورت وقوع پیدا کند و قبل از این که مجلس از اکثریت بیفتد این ماده واحده تصویب شود.

 

رئیس- آقای دکتر بقایی

دکتر بقایی- بنده با این پیشنهاد کفایت مذاکرات مخالف هستم و جهت این که مخالفتم در یک موضوعی بدون این که سنجیده بشود و در اطرافش مذاکره بشود روی احساسات یک رأیی گرفته بشود اما دلایلش، یکی از دلایلش این تجربه تلخی است که ما چند روز قبل کردیم و حقوق خودمان را زیر پا گذاشتیم، گفتیم که آخر برج شده مستخدمین باید حقوق بگیرند پیشنهاداتی که تنها حق نماینده است و به وسیله آن می‌توانند ابراز نمایندگی بکنند خواهش کردند که ما رأی بدهیم به ماده واحده یک دوازدهم و بعد فوراً پیشنهادات مطرح بشود الان تقریباً 15 روز بیست روز گذشته و اصلاً هیچ صحبتی نیست که آن پیشنهادات منضم به یک دوازدهم مطرح بشود.(حاذقی- جزو لایحه بودجه است) لایحه بودجه را هم که خدا بیامرزدش.(حاذقی- 25 روز دیگر باید بیاید) اما راجع به این لایحه‌ای که بنده مخالف هستم برای این است که تا یک حسابی در مملکت نباشد این وضعیت ما اصلاح پذیر نیست همیشه ما صبر می‌کنیم وقتی که بدبختی رو آورد به ما و و قتی که دچار شدیم آن وقت می‌آییم به فکر چاره می‌افتیم هیچ وقت قبلاً فکر نمی‌کنیم آن روزی که برنج‌ها را صادر می‌کردند آن روزی که 50 هزار کیسه 50 هزار کیسه از این مملکت قاچاق می‌شد هیچ کس فکر نمی‌کرد که این رعیت بدبخت فردا گرسنه خواهد بود.(اسلامی توی این مجلس گفتیم کسی توجه نکرد) یک پول بیشتری می‌گیرند برنج را صادر می‌کنند بعد می‌آیند می‌گویند مردم گرسنه هستند بنده از آن اشخاصی هستم که برخلاف نظر اکثریت آقایان معتقدم و این حرف را هم می‌زنم ممکن است توی روزنامه‌ها هم به من فحش بدهند ولی من حرفی ندارم بنده معتقدم که این مردم باید گرسنگی بخورند تا بعد از این نظیر این وقایع پیش آمد نکند.(صحیح است) اگر آنها گرسنگی خورند پدر آن مالکی که بر می‌دارد برنج خودش را صادر می‌کند درمی‌آورند: این وضع نیست! این طرز مملکت دارای نیست که ما صبر بکنیم چشممان را بگذاریم روی هم که یک عده مفت خور بیایند جواز بگیرند یا قاچاق بکنند آن وقت ما بیاییم بگوییم که ملت گرسنه است برنج بدهید! این سابقه بدی می‌شود! این را بنده اینجا می گویم آقایان اگر ما این قانون را تصویب کردیم سال دیگر رعیت دو ماه زودتر برنج خودش را می‌فروشد به جهت این که یک برنجی گیرش خواهد آمد و هر چه دارد خواهد فروخت. شما اگر می‌خواهید یک کاری بکنید فکر بکنید این همه تصویب‌نامه‌ها در این مملکت دارد عملی می‌شود چرا تصویب‌نامه پانزده درصد زارعین را عملی نمی‌کنید؟ آن را که به او نمی‌دهید آن سهم خودش را هم که شرعاً و قانوناً و عرفاً روی سابقه و ترادیسیون به او تعلق دارد با یک قیمتی با یک قران یا پنج شاهی گران‌تر از او می‌خرند و صادر می‌کنند آن وقت می‌گویند که مردم گرسنه هستند آقایان بگذارید این ملت گرسنه بشود وقتی گرسنگی خورد روشن می‌شود، چشمش باز می‌شود دیگر تحمل نمی‌کند که این طور خونش را بمکند و بعد هم بگویند محض رضای خدا یک من برنج به او بدهید! این گدا است. این گرسنه است بگذارید یک قدری ملت چشمش باز بشود وقتی این گرسنگی را بخورد یک قدری چشمش باز می‌شود و الا با این وضع سال دیگر خواهید دید که برنج بیشتری صادر خواهد شد و گندم بیشتری صادر خواهد شد آن رعیت بیچاره هم چشمش به این خواهد بود که یک ماده از مجلس بگذرد و یک پول به او ارزان بدهند.

رئیس- رأی گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات در ماده واحده آقایانی که موافقند قیام کنند.(اکثر برخاستند) تصویب شد و پیشنهاد رسیده که قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقای دکتر ملکی به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر اضافه شود.

تبصره- مقدار فروش به هر تقاضاکننده نباید بیشتر از 150 کیلو و برای یک دفعه باشد.(صحیح است)

رئیس- آقای دکتر ملکی

دکتر ملکی- عرض کنم بنده اول پیشنهاد کرده بودم بیش از 50 کیلو داده نشود چون همان طور که آقایان فرمودند یک عده‌ای هستند که از این قانون هم سوء استفاده خواهند کرد یعنی خواهند خرید و قاچاق خواهند کرد باز رعیت و کشاورز از گرسنگی خواهد مرد این است که بنده با اصرار آقایان 50 کیلو را 150 کیلو کردم و یک کلمه که اضافه کردم که برای یک مرتبه یعنی یک نفر فقط حق دارد که برای یک مرتبه 150 کیلو برنج بخرد و از آقایان خواهشمندم که با این تبصره‌ای که بنده پیشنهاد کردم موافقت بفرمایند.

معاون نخست وزیر (آقای دکتر زنگنه)- ما هم با این پیشنهاد موافقت می‌کنیم با صد کیلو.

دکتر ملکی- بنده هم موافقم.

رئیس- موافقت کردند پیشنهاد آقای یمین اسفندیاری قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم کمیسیون تحت ریاست استاندار و فرماندار و رؤسای ادارات و دادستان و رئیس دارایی و رؤسای کارخانه‌جات و سه نفر از معتمدین هر محل تشکیل شود.

رئیس- آقای یمین اسفندیاری

یمین اسفندیاری- آقایان همه اخلاق و صحت عمل و انجام وظیفه‌ای که همیشه مطمح نظر استاندار مازندران بوده است مطلع هستند ایشان بسیار نماینده وظیفه شناس دولت هستند و همیشه هم رعایت همه چیز را می‌کنند هم وظایفی که به عهده‌شان هست و هم آسایش مردم و در آنجا هم کمیسیونی که برای این کار معین شده است و کاملاً متوجه بوده و می‌باشند از معتمدین محل و رؤسای دوایر تشکیل داده‌اند منتها بنده اینجا پیشنهاد کردم تمام رؤسای دوایر را موافق بکنیم که شرکت بکنند چون هم کار سریع انجام می‌شود و هم این که احتیاجی ندارد به این که رئیس فرهنگ هم در این کار وارد باشد ولی رئیس دارایی و ضمناً معتمدین محل و رؤسای کارخانه‌جات لازم است این کمیسیون را تشکیل بدهند.(امامی اهری بعضی از آقایان می‌گویند رئیس شرکت تلفن محل هم باشد) اشکالی ندارد اگر آقایان اجازه بدهند و به ترتیبی که در نظر دارند این کار را انجام می‌دهند این پیشنهادی هم که آقای دکتر ملکی کردند مطلع نبودند ما باید در عین حالی که نسبت به یکدیگر اگر در یک مواردی اختلاف نظر داریم ولی باید نهایت حسن ظن را نسبت به همدیگر داشته باشیم اگر یک پیشنهادی از طرف یک وکیلی راجع به محل می‌شود که هیچ کدام از آقایان اطلاعاتی از آن محلی ندارند باید آن قدر اعتماد داشته باشند وقتی که دولت یک لایحه‌ای می‌آورد و آن وکیل هم در این لایحه ذی‌نفع است برای آسایش مردم دیگر در اطراف آن گفت و گویی نشود دولتی که بنده با آن مخالف هستم و رأی هم اگر به این لایحه بدهم مربوط به رأی دولت نیست.(مکی چرا نیست؟) حالا این دولت محبت کرده و این لایحه را آورده است اینجا و از طرفی هم ما وارد در کار محل می‌باشیم نمایندگان مازنداران و گرگان که در موقع تشریف فرمایی اعلیحضرت همایونی در محل شرفیاب بودند از نزدیک وضعیت را مشاهده کرده‌اند در این صورت ما که خودمان ملکی در آنجا نداریم و این هم که گفته

+++

می‌شود بعضی از تجار یا اشخاص که این برنج را صادر می‌کنند آقایان محترم بنده نمی‌خواهم بگویم در بین تجار مازندران یا اهالی مازندران اشخاص فاسدی پیدا نمی‌شوند ولی بنده عرضم این است که شخص فاسد را باید مچ دستش را گرفت نه به طور کلی همه مردم را متهم ساخت، آقای رحیمیان اگر اطلاع از وضعیت مازندران ندارند ولی بنده به ایشان اطمینان دارم که اگر راجع به قوچان ایشان نسبت به یک موضوعی توقعی بکنند و دولت هم یک لایحه‌ای بیاورد بنده بدون هیچ گفت و گویی با ایشان موافقت می‌کنم(رحیمیان- بنده می‌گویم حیف و میل نشود) آقا حیف و میل کجا می‌کنند کی حیف و میل می‌کند تجار و کسبه‌ای که در آنجا هستند پول جمع می‌کنند می‌دهند اگر اشخاص ناصالحی در خارج هستند...(رحیمیان- آن قاچاقچی که برنج می‌فرستاد شما کجا بودید) بنده نباید باشم دولت باید باشد که دست قاچاقچی را کوتاه کند بنده تمنایم این است که آقایان سوء ظن نداشته باشند و استدعا می‌کنم که چون وقت گذشته است و ما هم با کمال زحمت این اکثریت را جمع کرده‌ایم استدعا می‌کنم تشریف داشته باشند در مجلس و بتوانیم این کار را امروز بگذرانیم زیرا تا روز سه‌شنبه مجلس نخواهد بود و مردم در نهایت بدبختی می‌گذرانند و البته آقایان هم مطمئن باشند که آن هیئتی که انتخاب می‌شوند در تحت ریاست استاندار کاملاً متوجه خواهند بود که کسی سوء استفاده نکند.(صحیح است)

رئیس- یک پیشنهادی هم آقای رحیمیان کرده‌اند که این لایحه از دستور خارج شود این پیشنهاد قرائت می‌شود:

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم لایحه فروش برنج از دستور خارج شود.

رئیس- بفرمایید آقای رحیمیان

حاذقی- بنده مخالفم.

رحیمیان- بنده عرض مختصری دارم، مقصود بنده از دستور خارج شدن لایحه نبود این که آقای یمین اسفندیاری می‌فرمایند ما هیچ وقت مخالف نیستیم و باید به مردم کمک بشود ولی مقصودمان این است که حیف و میل نشود (صحیح است) وگذشته از آن بنده که پیشنهاد کردم از دستور خارج شود آخر دولت باید بگوید که ما چه مقدار می‌خواهیم بدهیم، تفاوت آن مال چقدر است ما می‌خواهیم به یک عده فقیر کمک کنیم حالا این صد هزار تومان است یک میلیون است، دو میلیون است این باید تعیین بشود نه این که باز برنج را از آنجا بردارند بیاورند در تهران بفروشند مقصود من این است که این را کاملاً توضیح بدهند که چه جور تقسیم می‌شود که مجلس بداند روی چه دلیلی به این رأی بدهد و گذشته از این راجع به دولت فرمودند آقای یمین اسفندیاری و دولتی که پانزده روز است از قوچان تلگراف کرده‌اند که سیل آمده و خراب کرده و هیچ چیز برای مردم باقی نگذاشته شیر و خورشید و دولت حتی حاضر نشده‌اند که جواب مردم را بدهند و پیشنهادم را پس می‌گیرم.

یمین اسفندیاری- بسیار بد کرده‌اند بنده حاضرم از طرف شما دولت را استیضاح بکنم.

رئیس- آقای نیک‌پور جنابعالی مخالفتتان را با پیشنهاد آقای یمین اسفندیاری بفرمایید.

نیک‌پور- بنده عرض مفصلی ندارم فقط می‌خواستم معاون وزارت دارایی توضیح بدهد که اولاً مقدار موجودی شالی چقدر است.(صحیح است) و ثانیاً توضیح بدهد که نرخ فعلی چقدر است.(صحیح است) و ثالثاً توضیح بدهد نرحی که می‌خواهند بفروشند چقدر است.

رئیس- آقای معاون وزارت دارایی توضیحی در این قسمت دارید بفرمایید.

معاون نخست وزیر- عرض کنم به حضورتان موضوعی که الان مطرح شده روی یک فوریت و یک اضطراری است می‌گویند یک عده از اشخاص گرسنه هستند و دولت هم یک مقداری برنج دارد و می‌خواهد به آنها کمک کند عرض کنم مقدارش هر اندازه‌ای که تصویب شد دولت مقدار را تعیین کرد و گفت هر نفری بیش از 150 کیلو نگیرد مدت آن هم محدود شده است یعنی برای یک ماه و نیم مدت و به هر نفری هم صد و پنجاه کیلو (یک نفر از نمایندگان صد کیلو) بله به هر نفری که احتیاج داشته باشد و بیاید صد کیلو بخواهد باید به او داده شود البته یک مقداری که دولت دارد می‌دهد و اگر نداشت نخواهد داد و البته آنجا یک عده از اشخاص هستند که گرسنه هستند و نمی‌شود به آنها نداد و از 3 هزار تن هم بیشتر موجودی ندارند(اسلامی از سه هزار تن بیشتر نیست که کمتر است) در اینجا گفته نمی‌شود که مجبورند هر سه هزار تن را هم بدهند می‌گویند هر کس که احتیاج داشت و گرسنه بود در حدود صد کیلو به او بدهند و قیمت را هم در اختیار استاندار و کمیسیون قرار دادند که مردم بتوانند استفاده کنند.

دکتر مجتهدی- باید دولت را محدود کرد.

رئیس- پیشنهاد آقای یمین اسفندیاری قرائت می‌شود و رأی گرفته می‌شود.(به شرح سابق قرائت شد)

یمین اسفندیاری- بنده پیشنهادم را مسترد می‌دارم.

رئیس- بسیار خوب پیشنهاد آقای ملک‌مدنی قرائت می‌شود.(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره ذیل را پیشنهاد می‌کنم.

تبصره- پس از فروش برنج مورد نیازمندی ساکنین محل گزارش او با صورت فروش به مجلس برای اطلاع داده شود.(آفرین)

رئیس- آقای ملک مدنی

ملک‌مدنی- متأسفانه یک سابقه‌ای در این مجلس مانده است و پیشنهاد بنده برای این بود که یک وقتی یک لایحه‌ای آورند در آن سال سختی و به دولت اجازه دادند چهل تا 50 میلیون ریال پول و غله گذاشته شود در اختیار وزارت خواربار آن وقت که وزارت خواروبار بود بنده همان موقع پیشنهاد کردم که یک کنترلی باید باشد که مجلس از طرز آن اطلاع پیدا کند متأسفانه دیدیم که نتیجه‌اش چیز خوبی نبود حالا هم بنده اطمینان دارم که استاندار مازندران آدم خیلی دقیقی است.(صحیح است) و آقایان نمایندگان محترم آنجا هم نظارت دارند و حیف و میل نمی‌شود ولی به دو جهت این تبصره لازم است یکی این که در تمام مخارجات باید کنترل و نظارت داشته باشد و این یک خرجی است و ما می‌خواهیم یک اعتباری به دولت بدهیم که از موجودی خوارباری که دارد یک مقدارش را به مردم در واقع گذشت بکند و تخفیف بدهد این باید بعد به مجلس گزارش داده شود دوم این که ما مطلع می‌شویم و نظر آقای رحیمیان هم تأمین می‌شود که چه مقدار برنج و شالی داده شده تفاوتش چقدر بوده و مجلس هم از آن مطلع می‌شود.

رئیس- آقای دکترزنگنه.

معاون نخست وزیر- مقداری که گفته شد دولت در حدود همین سه هزار تن بیشتر موجودی ندارد و این پیشنهادی که فرمودند چون برای ترتیب و نظم کار است دولت قبول می‌کند.

رئیس- آقای معاون وزارت دارایی موافقید؟

(صبا- موافقم).(دکتر عبده- بنده مخالفم) دولت قبول کرده است پیشنهاد آقای مهندس رضوی قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد).

تبصره ذیل را پیشنهاد می‌کنم:

تبصره- دولت مکلف است تفاوت قیمتی را که به زیان خزانه دولت در نتیجه این قانون حاصل می‌شود به تناسب جوازهای صدوری از صادرکنندگان برنج اخذ نماید.

رئیس- یک دفعه دیگر قرائت کنید تا آقایان توجه کنند.

فولادوند- بنده آقا چقدر قرائت کنم چرا گوش نمی‌دهند آقایان؟(مجدداً قرائت شد).

رئیس- آقای مهندس رضوی.

مهندس رضوی- گمان می‌کنم دیگر محتاج به توضیحی نباشد منظور بنده این است که اگر آقایان محترم موافقت بفرمایند این تبصره به هیچ وجه مانع اجرای قانون یا بطؤ جریان موضوع نمی‌شود.(صحیح است) دولت می‌رود به هر قیمتی که میل دارد تخفیف می‌دهد به اشخاصی که صلاح می‌داند و انشاءالله حیف و میل هم نمی‌شود ما از آقای استاندار هم کمال اطمینان را داریم وزارت دارایی هم رجال پاکدامن دارد اما پیشنهادی که بنده کردم این است که به تناسب مقادیری که صادر شده است از مملکت و از محصول گذشته در گمرک هم صورتش هست از صادرکنندگان این تفاوت را بگیرند برای این که اینها یک مبالغ هنگفتی استفاده کرده‌اند و حق این است که این مبلغ از آنها گرفته بشود تصور هم نمی‌کنم که هیچ اشکالی داشته باشد برای این که در گمرک صورت آنها موجود است و با این ترتیب ممکن است هم کمکی به مردم شده باشد و هم با قبول این تبصره یک نوع مالیات بسیار بسیار عادلانه‌ای از این اشخاص وصول بکنند

کفایی- آقای مهندس رضوی آنهایی هم که امضا کرده‌اند باید خسارت دولت را بدهند.

رئیس- آقای معاون وزارت دارایی

معاون وزارت دارایی(آقای صبا)- در اینجا صحبت شد که دولت جواز داده بنده تکذیب می‌کنم دولت فعلی به هیچ وجه جواز نداده به کسی که برنج از ایران خارج بشود اما عرض می‌شود راجع به این لایحه در این لایحه خواسته‌اند که اجازه بدهند چون ماده 39 قانون محاسبات عمومی می‌گوید دولت هر چه دارد باید به مزایده بفروشد ما آمدیم از مجلس اجازه خواستیم که با اجازه مجلس ما بتوانیم بدون مزایده این مقدار برنج را که داریم و مردم احتیاج دارند به آنان و اگذار کنیم این دیگر تفاوت قیمتی ندارد محدود هم لازم نبود که بشود ولی معهذا

+++

یک پیشنهادی شد و آن پیشنهاد را دولت موافقت کرد که به صد کیلو محدود باشد و به هر کسی که می‌خواهند بفروشند تا 100 کیلو بیشتر ندهند و حالا به نظر بنده مقصود این بود که این قانون محاسبات عمومی که در ماده 39 می‌گوید اموال دولت باید با مزایده فروخته بشود ما می‌خواهیم مجلس تصویب کند که مزایده در فروش این برنج رعایت نشود.(صحیح است)

یمین اسفندیاری- صورتش را بعد به مجلس بدهند

رئیس- بفرمایید

رئیس- رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای مهندس رضوی

مهدی ارباب- بنده مخالفم

رئیس- بفرمایید ارباب بنده یک توضیحی می‌خواستم عرض کنم و آن این است که امسال مطابق یک نامه‌ای که از یکی از دوستان بنده رسیده نزدیک به سی هزار تن از برنج محصول سال گذشته صادر شده و در بازار پاریس مصرف شده و قریب چهل هزار تن هم به سایر قسمت‌ها رفته است و اینها جواز نداشته است و اسعار هم در مقابلش نیامده است، خسارت این متوجه کیست.(یمین اسفندیاری- کی صادر کرده؟) مازندرانی‌ها

اسلامی- یک نفر مازندرانی جواز نگرفته است.

رئیس- رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای مهندس رضوی(مشایخی- بنده مخالفم، مخالف باید صحبت بکند) آقای ارباب صحبت کردند.(مشایخی ایشان مخالف نبودند) به عنوان مخالف صحبت کردند رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای مهندس رضوی آقایانی که موافقند قیام کنند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشده پیشنهاد آقای دکتر بقایی قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره- دولت مکلف است نصف برنج‌های دولتی موجود در شمال را در ظرف مدت یک ماه به استان کرمان و فارس حمل نموده به ترتیب مقرره در ماده واحده به اهالی این دو استان به فروش برساند.

مشایخی- بنده مخالفم آقا.

رئیس- آقای دکتر بقایی

دکتر بقایی- عرض کنم که بنده از وضعیت گرسنگی اهالی مازنداران خیلی متأثر هستم ولی از گرسنی اهالی فارس و کرمان متأثرتر هستم.(صحیح است) برای این که در مازندران وقتی که گرسنگی خیلی فشار آورد و هیچ چیز نداشتند بخورند علف دارند که بخورند ولی در کرمان و فارس علف هم ندارند که بخورند.(اسلامی- شما معلم فلسفه هستید) آنجا مردم از گرسنگی می‌میرند دولت اگر می‌خواهد کمکی بکند هیچ مانعی ندارد که نصف این برنج‌ها را... من نمی‌گویم همه‌اش را نصفش مال این صفحات باشد و نصفش را ببرند به نقاط فارس و کرمان یک ربعش را به فارس و یک ربعش را هم به کرمان با همین ترتیب بفروشند.(اسلامی- بنده حاضرم با خرج خودم شما را ببرم به مازندران به ببینید چه خبر است پنج نفر انتخاب بشوند فردا بنده با خرج خودم می‌برم مازندران) مازندران هم بنده بودم و دیدم منظور بنده این است که هم مازندران و هم کرمان و هم فارس اسبفاده بکنند.

رئیس- آقای مشایخی.

مشایخی- بنده از بدو تشکیل دوره پانزدهم مجلس شورای ملی تا به حال می‌بینم که روی تنزل هزینه و روی رفاه مردم در مجلس خیلی صحبت شده است.(رضوی همه‌اش حرف) و همه آقایان معتقد بودند که قوانینی که مجلس شورای ملی تصویب می‌کند بایستی متضمن منافع اجتماعی و متضمن رفاه عمومی مردم باشد. بنده تصور می‌کنم که آقایان در موقعی که موضوعات مطرح می‌شود از نقطه‌نظر این منظور همگی متفق‌الفکر هستند. ولی وقتی که به موقع عمل می‌رسیم می‌بینیم که یک اختلافاتی در یک طرحی که برای یک قسمت از کشور برای مستمندان و فقرای یک قسمت از کشور برای مستمندان و فقرای یک قسمت از کشور باید یک وضع غیر عادی ایحاد کرد و مردم آن سامان دارند از گرسنگی می‌میرند و حالا دولت برای اولین مرتبه در ظرف هفت ماه یک لایحه مفید آورده و می‌گوید می‌خواهم یک مشت مردم گرسنه را نجات بدهم حالا یک پیشنهاداتی می‌دهند و یک کاری می‌کنند که موضوع منتفی بشود آقایان نمایندگان محترم راجع به این موضوع در اینجا مذاکراتی کردند که بنده خیال می‌کنم که یک قسمتش متناقض بود مثلاً آقای دکتر بقایی، آقای دکتر بقایی تشریف می‌آورند اینجا در جلسات مختلف به نام ملت ایران دلسوزی می‌کنند و می‌گویند بایستی بالاخره مجلس شورای ملی یک اقداماتی بکند که به نفع مردم باشد ولی در عین حال می‌گویند که یک عده از مردم مازندران بمیرند برای این که جواز صادر نشود. ساکنین مازندران امروز از حیث خواربار در مضیقه هستند ساکنین آذربایجان امروز از حیث خواربار در مضیقه هستند بایستی آن روز که برنج صادر می‌شد جلوگیری کرده باشند و چون جلوگیری نکردند برای این که نظایر این واقعه اتفاق نیفتد من با این قانون موافق نیستم و فتوا می‌دهم و حکم می‌کنم که این عده بمیرند تا دیگر نظیر این واقعه اتفاق نیفتد در عین حال بنده می‌بینم که ایشان پیشنهادی می‌کنند و می‌گویند که از نقطه‌نظر این که فارس و کرمان هم گرسنه هستند بیاییم به آنها کمک بکنیم بسیار خوب ما پیشنهاد شما را قبول می‌کنیم، صحیح است اگر کرسنه باشند وظیفه دولت است که به آنها کمک بکند و برای آنها هم یک قانون بیاورد باید به آنها هم کمک کرد ولی باید در اینجا روشن بشود که منشأ این گرسنگی منشأ این فقر که امروز در این قسمت از مملکت ایجاد شده و علل این قحطی که به وجود آمده چیست بنده می‌گویم که این اقدام دولت حکیمی است.

(یک نفر از نمایندگان- این طور نیست همهمه نمایندگان) اجازه بفرمایید.

دکتر بقایی- اجازه نمی‌دهم که تو فضولی کنی به حکیم‌الملک(زنگ ممتد رئیس)

رئیس- اخطار می‌کنم به شما آقای دکتر بقایی.

دکتر بقایی- او به حکیم‌الملک بی‌ادبی می‌کند من با حکیم‌الملک مخالفم ولی اجازه نمی‌دهم که تو نسبت به حکیم‌الملک جسارت کنی.(زنگ رئیس)

مهندس رضوی- چون دزدی نکرده باید به او توهین کرد.

معتمد دماوندی- صحیح است آقای مشایخی بفرمایید.

مشایخی- در کابینه گذشته در بنادر جنوب موضوع کاپوتاژیکی از موضوعاتی بود که مورد توجه دولت واقع شده بود.(فرامرزی -بسیار غلط بود).(همهمه نمایندگان).(زنگ رئیس)

8- تعطیل جلسه

رئیس- آقای مشایخی از موضوع خارج نشوید.(همهمه ممتد نمایندگان) ده دقیقه تنفس داده می‌شود.

(مجلس 20 دقیقه بعد از ظهر به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید).

رئیس مجلس شورای ملی- رضا حکمت

اخبار مجلس

روز شنبه 15/3/27 یک ساعت قبل از ظهر کمیسیون برنامه هفت ساله به ریاست آقای افخمی تشکیل و با حضور آقایان فهیمی

دکتر مشرف- نفیسی- جواد بوشهری لایحه برنامه مطرح ماده دوم و سوم با اصلاحاتی تصویب و ماده چهارم پس از مذاکراتی به بعد موکول شد.

کمیسیون کشور که قرار بود دو ساعت و نیم بعد از ظهر تشکیل شود به  واسطه عدم حصول اکثریت تشکیل نگردید.

کمیسیون‌های فرهنگ و دادگستری قبل از ظهر روز شنبه 15 تشکیل و لوایح مرجوعه را رسیدگی نمودند.

+++

بقیه جلسه 75

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه هیجدهم خرداد ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1 - قرائت استعفانامه آقای مراد آریه نماینده کلیمیان.

2 - بقیه مذاکره در لایحه فروش برنج به اهالی مازندران و تصویب آن به اضافه ماده اول لایحه تنظیم امور بازرگانی.

3 - قرائت گزارش عملیات دوره تصدی نخست وزیر و تصمیم مجلس بر عدم اعتماد.

4 - موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس ساعت ده صبح به ریاست آقای رضا حکمت به عنوان بعد از تنفس تشکیل گردید.

1 - قرائت استعفانامه مراد آریه نماینده کلیمیان

رئیس- جلسه قبل به عنوان تنفس تعطیل شد. بنابراین صورت خلاصه نداریم. یک استعفانامه‌ای از طرف نماینده کلیمیان رسیده که باید قرائت شود.(به شرح زیر قرائت گردید) ریاست محترم مجلس شورای ملی ایران به توسط انجمن کلیمیان تهران استوارنامه نمایندگی اینجانب به وسیله سفارت کبرای ایران در واشنگتن در تاریخ دوم اردیبهشت 1327 واصل، به طوری که خاطر عالی مستحضر است اینجانب به واسطه کسالت خود و خانم که مدت‌ها است در کشورهای متحده امریکای شمالی مشغول معالجه هستم نتوانستم تاکنون به میهن عزیز مراجعت و برای انجام وظیفه مقدسی که یهودیان ایران به عهده‌ام محول ساخته‌اند حاضر شوم چون معالجه به طول انجامیده و هنوز هم آثاری از بهبودی کامل نیست واز طرف دیگر عدم حضورم در تهران بی‌نهایت مرا نگران ساخته و مایل نیستم حقی را که قانون اساسی به کلیمیان ایران داده است در نتیجه کسالت و غیبت اجباری اینجانب از آنها سلب شود با منتهای تأسف و آلام و تأثر استعفای خود را به این وسیله تقدیم و از حضرتعالی صمیمانه تقاضا می‌نمایم که به وزارت کشور مقرر فرمایند هرچه زودتر موجبات تجدید انتخابات نماینده کلیمیان را فراهم سازد تا افراد کلیمی ایران از حقوقی که به موجب قانون به آنها اعطاء شده است برخوردار گردند.

با تقدیم احترامات- فائقه- مراداریه.

2 - بقیه مذاکره لایحه فروش برنج به اهالی مازندران وتصویب آن به اضافه ماده اول لایحه تنظیم امور بازرگانی

رئیس- یک عده از آقایان نمایندگان قبل از دستور اجازه خواسته‌اند صحبت کنند دستور البته فروش برنج است.

دهقان- بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم

رئیس- طبق چه ماده‌ای؟

دهقان- طبق ماده 97

رئیس- بفرمایید.

دهقان- بنده در جلسه قبل اگر خاطر مبارک باشد پیشنهاد کردم لایحه شرکت ورزشکاران ایرانی در مسابقات المپیک مطرح شود و این پیشنهاد را مطرح نفرمودند مطابق ماده 97 استدعا می‌کنم بعد از کار برنج این لایحه که خیلی ضروری است و عده‌ای از جوانان کشور می‌خواهند در مسابقات شرکت کنند مطرح شود.

رئیس- آقای دکتر معظمی.

دکتر معظمی- عرض کنم راجع به این استعفانامه‌ای که رسیده بر طبق آیین‌نامه وقتی که اعتبارنامه صادر شد حتماً باید پرونده در شعبه رسیدگی بشود و گزارشش در مجلس قرائت بشود این ماده تصریح دارد.

+++

رئیس- این مانعی ندارد بر فرض یک نماینده‌ای بخواهد قبل از رسیدگی استعفا بدهد مانعی ندارد.

دکتر معظمی- استعفا عرض کردم مانعی ندارد ولی چون انتخابات شده است گزارشش باید به مجلس داده شود تا انتخابات تجدید شود.

رئیس- این مرحله دیگری است. جلسه قبل پیشنهادی آقای دکتر بقایی داده بودند که توضیحاتی دادند مخالف هم صحبت کرد حالا باید رأی گرفته شود. فعلاً هم برای گرفتن رأی اکثریت نیست یک پیشنهادی آقای اسلامی داده‌اند که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم آقایان نمایندگان محترم موافقت فرمایند پیشنهادات آنها مسکوت گذاشته شود تا هرچه زودتر لایحه برنج تصویب و به داد مردم مازندران رسیده باشند.

رئیس- آقای اسلامی.

اسلامی- بنده توضیح مختصری می‌دهم و بعد اگر قانع نشدید پیشنهادم را پس می‌گیرم.(جمعی از نمایندگان- بفرمایید). عرض کنم بنده در جلسه گذشته استدعا کرده بودم که چون این دو روزه تعطیل است مجلس 5 نفر انتخاب بکنند و به خرج بنده تشریف بیاورند به مازندران و از نزدیک اوضاع مازندران را مشاهده بکنند و تصدیق بکنند که چقدر باید در تصویب این لایحه تسریع بشود متأسفانه آقایان توجه نفرمودند بنده را هم در این مدت آقایان شناخته‌اند که در کارها به هیچ وجه سوء نیت ندارم.(صحیح است) و جز رفاه و آسایش مردم نظری ندارم ولی چون در مملکت اوضاع طوری بد شده که اگر یک کسی بخواهد قدم خوب هم بردارد هزار گونه تعبیرات مختلف می‌کنند و مخصوصاً در این لایحه بعضی‌ها تصور می‌کنند که در توزیع این برنج یا شالی ممکن است اشکالاتی پیدا بشود یا سوء استفاده‌هایی بشود بنده به آقایان اطمینان می‌دهم که در این مورد یعنی در مورد فروش این برنج و در توزیع آن به هیچ وجه نمایندگان شمال دخالت ندارند یک کمیسیون‌های خرید از طرف اهالی و معتمدین محل درست شده هر شهر را به چند قسمت کرده‌اند مثلاً بابل را به 33 قسمت تقسیم کرده‌اند که پیر مردان و ریش سفیدان این محل کوپن‌هایی چاپ کرده‌اند آقایان تشریف ببرند ملاحظه بکنند این برنج‌ها را می‌گیرند در محل به اشخاصی که بی‌بضاعت هستند به قیمت ارزان بین آنها تقسیم می‌کنند و به کسی هم از 50 کیلو کمتر نمی‌رسد آن پیشنهادی که می‌گوید 100 کیلو 100 کیلو نمی‌رسد زیرا از اول تا آخر 2750 تن شالی است و این شالی دو ثلثش برنج می‌شود و یک ثلثش از بین می‌رود بنابراین آقای دکتر بقایی و آقای مهندس رضوی پیشنهاد فرموده بودند که این خسارت را از صادر کنندگان برنج بگیرند ما حرفی نداریم بنده هم موافقم بنده هم رأی داده بودم ولی مردم مازندران یک نفر جواز برنج نگرفته پس ما موافق هستیم اگر کسی جواز صدور برنج گرفته و استفاده کرده کاسه و کوزه نباید به سر مردم مازندران شکسته شود بنده راجع به تعقیب این اشخاص اول کسی بودم که در مجلس فریاد کردم که باید این اشخاص تعقیب بشوند بنده تقاضا می‌کنم آقایان توجه بکنند که این لایحه زودتر تصویب بشود و بنده به آقایان اطمینان می‌دهم هیچ گونه سوء استفاده‌ای نخواهد شد اگر بشود بنده خودم اولین کسی هستم که تعقیب می‌کنم و به عرض مجلس می‌رسانم.(صحیح است) تمنا می‌کنم آقایان پس بگیرند.

دکتر بقایی- مخالفم.

رئیس- آقای دکتر بقایی راجع به مخالفت با این پیشنهاد است؟ بفرمایید

دکتر بقایی- این پیشنهاد اصلاً قانونی نبود وسط پیشنهاد بنده که نمی‌شود پیشنهاد کرد.

اسلامی- بنده پیشنهادم را استرداد می‌کنم.

رئیس- پیشنهادات باید قرائت بشود حالا منتظرم عده کافی بشود و رأی بگیریم.

دکتر بقایی- بنده طبق ماده 109 جلسه قبل اجازه خواسته بودم.

رئیس- حالا پیشنهاد قرائت می‌شود تا تکلیفش معلوم بشود. بعد ماده 109

(به شرح زیر قرائت گردید)

تبصره- دولت مکلف است نصف برنج‌های دولتی موجود در شمال را در ظرف مدت یک ماه به استان کرمان و فارس حمل نموده و به ترتیب مقرره در ماده واحده به اهالی این دو استان به فروش برساند.

رئیس- رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای دکتر بقایی آقایانی که موافقند قیام کنند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود :ریاست مجلس شورای ملی تبصره زیر را به ماده واحده پیشنهاد می‌نمایم. دولت مکلف است 1000 تن از برنج موجودی خود را اختصاص به مصرف اهالی گیلان داده و قیمت تمام برنج‌های موجودی را از قرار کیلویی چهار ریال به فروش برساند. معتمد- دماوندی.

رئیس- آقای معتمد دماوندی.

معتمد دماوندی- آقایان نمایندگان محترم مسبوق هستند که اول کسی که راجع به وضع بد خواربار گیلان در مجلس شورای ملی صحبت کرد و اطلاعات مجملی به عرض نمایندگان مجلس شورای ملی رسانیده بنده بودم و در آن روزها عرض کردم که یک مقداری برنج در حدود سه هزار تن از املاک دولتی در شمال موجود است و خوب است که آقای وزیر دارایی توجه بفرمایند و این را بین رعایای مازندران و گیلان و گرگان تقسیم بکنند و از این حسن نظری که فرمودند و لایحه‌اش را آوردند بنده به نوبه خودم از طرف اهالی گیلان از ایشان تشکر می‌کنم ولی یک جریانی بود که لازم دانستم به عرض برسانم قبل از این که این لایحه را بیاورند اینجا یک تقسیماتی کردند چون بنده پریروز رفته بودم گیلان از قرار معلوم سیصد تن برای گیلان اختصاص داده‌اند و قیمتی را هم که اعلان کرده بودند که از آنجا پول بیاورند و پول را ببرند در انبارها بدهند و برنج را تحویل بگیرند و ببرند به گیلان هشت قران و ده شاهی در رشت وارد می‌شود همین دیروزی که بنده می‌آمدم هشت قران و سه عباسی بود.(اسلامی- مازندران این خرج را ندارد) خیلی خوب ندارد بنده چکار کنم آقای عباسی اجازه بفرمایید شما که در جوار آن انبارها هستید می‌روید تحویل می‌گیرید غرض این است که با این قیمت اگر دولت این برنج‌ها را بدهد برای ما صرف نمی‌کند و اگر بنا بشود دولت این 5 و 8 قران که الان آنجا وارد می‌شود. از یک ماه پیش قیمت برنج در گیلان تقریباً هشت قران و ده شاهی بود و چون اخیراً در نتیجه فشاری که مأمورین دولت و استاندار محل وارد آورد برای این که برنج‌ها را خارج نکنند بالطبع قیمت برنج آمده است پایین این است که با این قیمتی که عرض کردم رسیده اگر بنا باشد دولت بیاید مساعدت کند و برنج بخریم برنج آنجا هشت قران و ده شاهی است در صورتی که امروز در رشت هشت قران و سه عباسی است این چه صورتی پیدا می‌کند در جلسه گذشته عرض کردم خوب است دولت قیمت این را معلوم کند بنده که چهار ریال عرض کردم برای این است که سر محصول است این را هم دولت نخریده ضرر بکند این را هم خواستم خدمت آقای دکتر بقایی عرض کنم یک دفعه دیگر هم اینجا عرض کردم به بودجه هم توجه بفرمایند سالی 10 میلیون تومان تمام ملت ایران که گیلان و مازندران و گرگان هم جزو آن ملت است غرامت می‌پردازد برای بهاء تأمین نان مردم ما هم می‌پردازیم و از این مقدار آقای وزیر دارایی هم اینجا تشریف دارند یک حبه، یک مثقال نه گندم و نه آرد دولتی به گیلان و مازندران به قیمت دولت داده نمی‌شود. زیرا آنجا برنج دارد و احتیاجی هم ندارد پس این برای مدتی است که این پول داده می‌شود این اختصاص به امسال و سال گذشته جناب آقای دکتر بقایی ندارد از مدت‌ها قبل سالی ده میلیون تومان تمام اهالی ایران برای تأمین نان می‌دهند که از این ده میلیون تومان تمام اهالی ایران برای تأمین نان می‌دهند که از این ده میلیون تومان ما هم همه ساله می‌دهیم و چیزی نمی‌گیریم استدعا می‌کنم که اجازه بفرمایید که وضع این طور شده و حالا می‌خواهیم جلویش را بگیریم قبلاً تذکر دادیم که جلویش را بگیرید این طور می‌شود و حالا شده است دولت خریدی هم نکرده است مال خود دولت است این را به قیمت چهار قران بفروشد یک قران هم برای ما خرج دارد که وارد رشت بشود و ده شاهی هم خرج دارد که از رشت برود به شهرستان‌های اطراف پانزده شاهی خرج دارد برود به طالش حوزه انتخابیه جناب قائم مقام...

رئیس- آقای معتمد دماوندی ماده 63 را هم رعایت کنید.

معتمد دماوندی- ...بلی مختصر عرض می‌کنم عرض کنم به هرحال ما می‌خواهیم این برنج مال دولت است و نخریده است این را خوب است به قیمت سرحاصل به مردم بفروشد که لااقل مردم بتوانند بخرند و یک رقابتی هم برای بازار آزاد بشود و آنهایی هم که الان برنج موجود دارند از آن قیمت بیایند پایین‌تر بنابراین اجازه بفرمایید از سه هزار تن که دولت موجود دارد هزار تن اختصاص بدهند به مردم گیلان و مازندران و گرگان به قیمت چهار ریال(اسلامی- شش ریال) آقای اسلامی شما حاضرید ما شاید پول نداشته باشیم. یک خورده رحم

+++

به مردم بکنید تنها موضوع مازندران نیست گیلان هم هست، گرگان هم هست استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند و این را تصویب بفرمایند که این قیمت چهار ریال فیکس باشد و مردم هم بدانند که چه می‌خرند یک نتیجه دیگر هم دارد و آن این است آنهایی که اکنون در انبارهایشان برنج دارند وقتی که بدانند 4 ریال فیکس شد از فردا قیمت به شدت تنزل می‌کند استدعا می‌کنم که آقایان درست توجه به این عرایض بنده بکنند و رفاه و آسایش مردم را در نظر بگیرند.

دکتر اعتبار- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- آقای دکتر اعتبار.

دکتر اعتبار- بنده خیال می‌کنم که خیلی طبیعی خواهد بود که اگر آقایان نمایندگان یکی یکی پیشنهاد بدهند که مقداری از این برنج هم به حوزه انتخاباتی آنها داده بشود. برای این که واقعاً اوضاع همه جا خراب است ولی تصدیق می‌فرمایید اگر این برنج تقسیم بشود به چند جا آن کمکی که به مازندران بایستی از این راه بشود به اندازه جزئی خواهد بود که تأثیری نخواهد داشت و کمک نخواهد بود این است که بنده می‌خواهم از آقایان تمنا بکنم مساعدت بفرمایند به این نقطه‌ای که باید یک کمکی بشود این کمک زودتر بشود راجع به توزیع برنج آنچه گفته شد من خیال می‌کنم که یک دلیل عمده‌ای که مجلس شورای ملی و عده‌ای از آقایان نمایندگان با این لایحه اظهار موافقت می‌کنند آن فرط اعتمادی است که به وزیر فعلی دارایی دارند و می‌دانند که با بودن او حیف و میلی نخواهد شد می‌خواهم تقاضا بکنم که بیش از این پیشنهادی نشود و با این لایحه به همین ترتیبی که آمده است موافقت بفرمایند زودتر تصویب بشود.

رئیس- رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای دماوندی آقایان موافقین قیام کنند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.(پیشنهاد آقای رضوی به شرح زیر قرائت شد) بنده پیشنهاد می‌کنم مدت فروش برنج را دو ماه قرار بدهند.

رئیس- آقای رضوی.

رضوی- یکی از خصوصیاتی که ملت ایران بهش مباهی و مفتخر بوده است این است که در هنگام تنگدستی و سختی زیر بغل‌گیری بکند و این خصوصیات از قدیم مرسوم ایرانیان بوده و هنوز هم در آن طبقاتی که خیلی در تجدد راه پیدا نکرده هنوز هم این افکار هست موضوع دوم این است که سرپرستی و نگاهداری مردم در نقاط مختلفه این مملکت شأن و وظیفه دولت و مجلس شورای ملی است حالا بعد از مدت‌ها در موقعی که در یک ناحیه‌ای از نواحی یک صورت قحطی پیدا شده است یک عده از مردم مستأصل و پریشان و گرفتارند تکلیف مجلس این است که همان طوری که دولت لایحه آورده مجلس، مجلس هم اقدام بکند و این لایحه را زودتر بگذراند تا هر یک ساعت زودتر این مردم مستمند و بیچاره از این کمک و مساعدت بهره‌مند بشوند پریروز واقعاً وقتی که جلسه تعطیل شد و اغلب آقایان مشاهده کردند بنده با نگرانی فوق‌العاده رفتم برای این که فکر می‌کردم اگر واقعاً یک عده مردمی احتیاج داشته باشند و در این موقعی که ما داریم می‌رویم منزل وضعیت آنها آماده نباشد ما بزرگ‌ترین جرم را مرتکب شده‌ایم که یک روز کار را عقب انداختیم. عرض کنم که این پیشنهادات هم همه حاکی از حسن نیت است و همه‌اش ناظر بر این است که موضوع این پرداخت جنس را تسریع بکنیم و یک طوری بشود که از حیف و میل هم جلوگیری بشود و تفریطی هم در کار نیاید ولی ملاحظه می‌کنید آقایان که هرچه پیشنهاد عقب‌تر می‌افتد مشکل جدیدی پیدا می‌شود و موجب می‌شود که خدای نخواسته این لایحه تعویق بیفتد و باز مردم پریشان و بیچاره بمانند بنده پیشنهادی که کردم برای یادآوری این تذکر بود و استدعا می‌کنم که به این وظیفه نوعی و شخصی که بالاخره همیشه شایسته ملت ایران بوده است عمل کنیم، مجلس شورایملی به خصوص وظیفه دار است در این مساعدت مختصری که بنام حمایت و کمک بنان یک عده ایست، بیش از این آقایان اساساً تعویق روا ندارد و مراقبت بفرمایید که زودتر رأی گرفته شود و به همین جهت بنده پیشنهادم را مسترد می‌کنم(احسنت).

رئیس- پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.(به شرح زیر خوانده شد) پیشنهاد می‌کنم ماده اول گزارش کمیسیون بازرگانی و پیشه و هنر مربوط به بازرگان بیگانه به طریق ذیل به عنوان ماده دوم به لایحه برنج اضافه شود.

دکتر معظمی. از تاریخ تصویب این قانون دولت مکلف است اجازه ورود کلیه کالاهای وارداتی را در حدود سهمیه هرسال منحصراً به اتباع ایرانی بدهد.

رئیس- آقای دکتر معظمی.

دکتر معظمی- عرض می‌کنم شاید در بدو امر آقایان تعجب کنند که این لایحه چه ارتباطی دارد با این ماده، کاملاً ارتباط دارد، برای این که همان بیگانگانی که آنجا هستند با کمک اتباع داخله این برنج‌ها را خارج کردند و بعد در داخله وضعیت این طور شده است ما گرفتار شده‌ایم(رفیع- داخلی‌ها کردند) داخلی و خارجی خوب بالاخره یک عده‌ای این طور کردند، این است که بنده پیشنهاد کردم که این ماده به عنوان ماده الحاقیه به این لایحه اضافه شود برای این که این لایحه بازرگانی مدتی در اینجا مورد بحث قرار داده شد و مورد علاقه تمام آقایان نمایندگان هم هست ولی واقعاً وقتی توجه می‌کنم می‌بینم اسم قانون محدودیت بازرگانان خارجی یک اسم بی‌جهتی است برای این که ما خودمان قانون انحصار تجارت به دولت را داریم که به دولت حق می‌دهد که واردات را در حدود سهمیه به هرکس که خواست بدهد و کاملاً تحت نظر دولت باشد مجلس شورای ملی چه می‌کند می‌گوید که این سهمیه را منحصراً به اتباع داخلی بدهد با وجودی که دولت بدون این قانون هم می‌توانست این کار بکند بنده الان ماده یک قانون انحصار تجارت را برای آقایان می‌خوانم در این قانون که ما داریم می‌خواهیم صادرات و واردات را منحصر بکنیم به اتباع داخله- از تاریخ تصویب این قانون تجارت خارجی ایران در انحصار دولت بوده و حق صادر کردن و وارد کردن کلیه محصولات طبیعی و صنعتی و تعیین موقتی و یا دایمی میزان واردات و صادرات مزبوره به دولت واگذار می‌شود و دولت می‌تواند تا تصویب متمم این قانون از ورود مال‌التجاره‌های خارجی به خاک ایران جلوگیری نماید، اولاً که دولت همیشه می‌توانسته است این کار را بکند با تصویب این قانون، متأسفانه استفاده نکرده است از قانون، ولی به فرض این که بخواهیم دولت مجبور باشد استفاده کند ما آن ماده اول را اگر اشکالی نباشد اینجا اضافه می‌کنیم بعد اگر احتیاجی به اصلاح باشد یا دولت می‌آید یا این که ما می‌آییم و اصلاح می‌کنیم، این لایحه هم در مجلس هم در مجلس وضع خوبی پیدا نکرده است به طوری که تعویق در تصویب آن برخلاف شئون مجلس شورای ملی است بنده به عنوان ماده الحاقیه پیشنهاد کردم که اضافه شود و تمنا دارم آقایان این ماده اساسی را تصویب فرمایند.

رئیس- آقای رضوی.

رضوی شیرازی- خیال می‌کنم خود آقای دکتر معظمی بهتر واقفند و غالباً همین طور دستور فرموده‌اند که در ضمن این که یک لایحه‌ای مطرح است و اطراف و جوانب مجلس متوجه موضوع آن لایحه است وارد شدن یک موضوع جدیدی که محتاج یک قدری فکر است و مطالعه می‌خواهد در بین آن لایحه به هیچ وجه خوب نیست از این جهت است که با اعتراف به اصل موضوعی که آقای معظمی به آن اشاره فرمودند نظر به این که اصل این لایحه الان در دستور مجلس است و همان طور که اشاره فرمودند در قانون انحصار تجارت هم این منظور هست و مانعی هم نیست که بعد مطرح بشود بنده حالا تقاضا می‌کنم که مسترد بفرمایند و بلافاصله بعد از این لایحه مطرح بفرمایند.

دکتر معظمی- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

دکتر معظمی- اگر مایل هستید حالا به این پیشنهاد بنده رأی بدهید هر روز مجلس تشکیل می‌شود و این لایحه در دستور قرار می‌گیرد و کار به جایی نمی‌رسد اگر می‌خواهید حالا رأی بدهید و تصویب بکنید.

رئیس- پیشنهاد مجدداً قرائت می‌شود.

(به شرح بالا دوباره قرائت شد)

رئیس- آقای مخبر کمیسیون پیشه و هنر نظری دارید؟

علی وکیلی- (مخبر) بله. عرضی دارم

رئیس- بفرمایید.

علی وکیلی- عرض کنم که تجارت بین‌المللی کار خیلی سهلی نیست که ما یک ماده‌ای اینجا بگذرانیم و درست شود در این پیشنهادی که آقای دکتر معظمی فرمودند می‌نویسد که اتباع ایرانی در صورتی که نود درصد واردات این کشور در دست شرکت‌های ایرانی است شرکت ایرانی غیر از اتباع ایرانی است باید مطالعه شود ولی وقتی که شرکت‌های ایرانی گفتید ممکن است که صدی هشتاد سرمایه آن متعلق به خارجی‌ها باشد ولی تبعیتش ایرانی باشد. در همه جای دنیا تجارت نود درصدش در دست موسسات و شخصیت‌های حقوقی است ولی ممکن است در ایران شرکتهائی که هست 70 یا 80 درصد سرمایه‌شان مال خارجی باشد ولی شخصیت حقوقی ایرانی داشته باشند بنابراین من خواهش می‌کنم که این را حضرتعالی پس بگیرید تا این که خود لایحه مطرح شود.

دکتر معظمی- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

+++

دکتر معظمی- عرض کنم این اشکالی که آقای وکیلی فرمودند وارد نیست زیرا کلمه اتباع هم مال اشخاص است و هم مال شرکت‌ها است یعنی هم افراد ممکن است تبعه ایران باشند هم شرکت‌ها و بنده پس نمی‌گیرم و می‌خواهم عرض کنم که اگر آقای وزیر بازرگانی و آقایان نمایندگان حقیقتاً علاقه دارند این قانون تصویب بشود(صحیح است) و اگر توجه بفرمایید یک ماده‌ای که روشن و واضح است که باید اتباع ایرانی سهمیه واردات را بگیرند الان تصویب می‌شود و الا هر روز مجلس را تشکیل دادن و به نتیجه نرسیدن این فایده‌ای ندارد و حالا بنده موافقت می‌کنم که در پیشنهاد اضافه شود: و شرکت‌هایی که سرمایه آنها متعلق به اتباع ایرانی باشد

رئیس- آقای وزیر بازرگانی چه نظری دارند؟

دکتر سجادی- بنده تصور نمی‌کنم که این ماده لازم باشد ضمیمه این لایحه بشود، حالا این لایحه برنج را تصویب بفرمایید بعد هم فوراً آن را مطرح کنید.

رئیس- آقای دکتر معظمی، به بیان آقای وزیر پیشه و هنر توجه فرمودید می‌گویند بلافاصله آن لایحه مطرح می‌شود.

دکتر معظمی- بله ولی رأی بگیرید

رئیس- پس رأی می‌گیریم، رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای دکتر معظمی آقایانی که موافقند قیام کنند.(دکتر اعتبار- با آن اصلاحی که شد) بله با آن اصلاحی که شد.(اکثر برخاستند).(دکتر معظمی- آقای نیک‌پور شما چرا رأی نمی‌دهید؟) تصویب شد.

پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملی، بنده پیشنهاد می‌نمایم دولت مکلف است در کلیه شهرستان‌های کشور قبل از تعیین میزان مصرف و جمع آوری میزان مصرف اجازه خروج غله از آن محل داده شود. باتمانقلیج.

رئیس- آقای باتمانقلیج.

باتمانقلیج- این موضوع غله، همیشه در ایران پیش‌بینی نشده حمل می‌شود و بعد از حمل محل‌ها و شهرستان‌ها بدون آذوقه می‌مانند و دولت باید دو مرتبه یک برنجی را به آن نواحی حمل و نقل کند و همه را برگرداند به آن محل(صحیح است) و ضرر دوم این موضوع این است که غله در یک محل حساب نشده می‌ماند و می‌پوسد و از آنجا حملش را ممانعت می‌کنند مثل این که الان در آذربایجان یک گندم زیادی هست و از زارعین نمی‌خرند، و اجازه حمل هم نمی‌دهند ولی مازندران غله‌اش حمل شده و امروز کسر غله دارد (اسلامی- مازندران غله ندارد) برنج باید خریداری بکند و مجدداً حمل بکند به عقیده بنده حساب دو دو تا چهارتا را یک دولتی که روی کار است باید بکند ببیند جمعیت این محل چقدر است و مصرف آنجا را تا آخر غله، تا موقع خرمن پیش‌بینی بکند و ببیند چه میزان مصرف دارد حساب بکند و بقیه را هم اجازه بدهند که حمل بشود به تهران یا به سیلوی تهران یا مراکزی که مصرف دارند بنده در اداره غله مکرر مشاهده کردم که مردم می‌آیند التماس می‌کنند که آقا این گندم و جو ما را بخرید می‌گویند مصرفش را نداریم، می‌گویند اجازه بدهید حمل کنیم به جاهایی که احتیاج دارند می‌گویند اجازه نمی‌دهیم و این نتیجه‌اش این است که مالکین و زارعین همیشه در زحمت هستند و بعد هم که می‌آیند یک جایی به طور قاچاق می‌خرند و می‌برند مصرف پیش‌بینی و تأمین نشده، این است که تقاضا می‌کنم که وزارت دارایی اداره غله را مکلف کند میزان مصرف را تعیین بکند در هر شهرستان و مازاد را حمل کند از آنجا، تقاضای بنده این است و به نظر بنده بایستی قبول بفرمایید، خواهش می‌کنم قبول بفرمایید.

رئیس- آقای حاذقی

حاذقی- از فرموده یکی از بزرگان است که وقتی خداوند تبارک و تعالی یک قومی را مشمول عنایت خودش قرار می‌دهد از آنها حرف می‌گیرد و به آنها عمل عنایت می‌کند و بعد برعکس اگر یک قومی مشمول سخط و غضب الهی قرار گرفت از او عمل را می‌گیرد و به او حرف می‌دهد: یک مطلبی به این سادگی و به این صراحت و روشنی که دولت مقدم شده برای کمک به مستمندان یک مقداری برنج دارد می‌خواهد به قیمت ارزان بدهد. مجلس شورای ملی برای این در این مملکت تأسیس نشده که تضییقات بی‌موردی برای مملکت و مردم فراهم بکند، تمام شهرستان‌های مملکت با هم مرتبط هستند، حمل و نقل جنس و آذوقه از هرشهر به شهر دیگر باید آزاد و مجاز باشد، هیچ وقت مجاز نیستیم که بین شهرهای این مملکت و افراد این مملکت تبعیض و تفاوتی قائل بشویم و از دولت انتظار داریم که این نظر را داشته باشد بنابراین استدعا می‌کنم که آقای باتمانقلیج پیشنهاد خودشان را که هیچ وارد نیست پس بگیرند و این لایحه تصویب شود برویم به سایر کارهای مملکت بپردازیم.

کشاورز صدر- آقا من تقاضا کردم که در این پیشنهاد به عنوان موافق صحبت کنم.

رئیس- معمولاً وقتی که پیشنهاد مطرح می‌شود پیشنهاد دهنده به عنوان موافق و یک نفر هم مخالف صحبت می‌کند و رأی گرفته می‌شود.(نمایندگان- رأی- رأی) رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای باتمانقلیج آقایانی که موافقند قیام کنند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشد، پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود:

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل اضافه شود:

تبصره- دولت مکلف است قبلاً احتیاجات هر محل را اعم از برنج و گندم که ارزاق عمومی است تأمین نماید و بعد در صدور یا اجازه صدور اقدام نماید.          کشاورز صدر

رئیس- آقای کشاورز صدر

جمعی از نمایندگان- این مشابه همان است

کشاورز صدر- خیر مشابه نیست اجازه بفرمایید توضیح بدهم ، بنده پی یک فرصت می‌گشتم که این موضوع را پیشنهاد بکنم و دولت را متذکر کنم که قبلاً نان و آذوقه هر محل را تأمین بکند و بعد اگر مازادی دارد به ترتیبی که می‌داند می‌دهد و مردم می‌برند به خارج و از فرمایش آقای حاذقی که فرمودند خیلی متأسفم زیرا در نظر دارند که هرکسی در هر خانواده‌ای، در هر محل، در هر دهی، در هر ولایتی وقتی که یک دسترنجی پیدا می‌کند همیشه اول باید نان خودش تأمین شود اگر خودش نان نداشته باشد نمی‌تواند برای سایر افراد مملکت آذوقه تهیه کند بنده خودم در این سفری که اخیراً نمودم مشاهده کردم که در گردابیل و شیروان، آقای قبادیان و سایر وکلای غرب واردند، سه فرسنگ تا شهرستان ایلام است و غرب به طوری که نقطه‌ای است که همیشه غله تمام مملکت را اکثراً می‌دهد و از آنجا حمل می‌شود در آنجا 300 تن گندم مانده و فاسد شده است و مردم ایلام نان را به قیمتی می‌خورند که در اهواز بوده است و سیصد تن گندم آنجا مانده و فاسد شده است و مردم نان جو می‌خورند به قیمت گران آخر نه دولت توانست این را حل بکند و نه نان مردم را داد بنابراین به عقیده بنده اقتضا دارد آقایان توجه دقیقی نسبت به پیشنهاد بفرمایند که برنج و گندم، بقیه چیزها را بنده عرضی ندارم، هرجا بخواهند ببرند ببرند، این را دولت برای صدور در آنجا اول نهایت دقت و مراقبت را بکند مبادا اشخاص سوء استفاده‌ای بکنند، خودش در انبار شهر برای نان شهر و آذوقه مردم آن منطقه نگهدارد، حفظ بکند و مازاد آن را حمل بکند زیرا بسیار اتفاق افتاده که شما گندم از کرمان یا یک نقطه دیگری حمل کرده‌اید به یک محل دیگری و بعد مجبور شده‌اید از 300 فرسنگ گندم را بردارید بیاورید به همان محلی که از آنجا برده‌اید و این عملی است که مردم تشویق می‌شوند و خود اشخاصی که زحمت کشیده‌اند بهره‌مند می‌شوند از این دسترنج خودشان و به خارج هم برده می‌شود بنده تصور می‌کنم کسی نباید مخالف این پیشنهاد باشد. خواهش می‌کنم که موافقت بفرمایید(برزین- با اطلاع انجمن شهرها) بله با اطلاع انجمن شهر و نظارت معتمدین محل و مأمورین دولت.

رئیس- آقای وزیر دارایی نظری دارید؟ بفرمایید.

وزیر دارایی- اولاً اینجا دو نفر از آقایان یک اظهاری کردند که به نظر من آنچه بهشان اطلاع داده شده است صحت ندارد که گندم یک جایی باشد و از آنها نخرند و بپوسد، اصل مطلب یک چیز دیگری است.(کشاورز صدر- مال خالصه است.) آقایان اگر تحقیق بکنند مستحضر می‌شوند یک دفعه دیگر هم بنده اینجا عرض کردم حالا هم عرض می‌کنم زارع را با مالک و سرمایه‌دار مخلوط نکنید نسبت به یک دسته اینها چیزی می‌گویند وارد است و نسبت به یک دسته دیگر چیزی که می‌گویند وارد نیست حالا می‌آییم سر زارع، زارع آقا تا جنس خودش را، خوراک خودش را، نان خودش را تأمین نکند نمی‌فروشد.(کشاورز صدر- مأمورین شما می‌گیرند) بنده عمل خودم را در این چهار پنج ماهه می‌دانم و می‌توانم اینجا عرض کنم زارع هیچ کس نه جنسش را به زور می‌گیرد، نه کسی از

+++

دستش می‌گیرد نه او حاضر است که تا نان خودش تأمین نشده است جنسش را بفروشد و اما عرض کنم توجه بفرمایید آن کسی که نه مالک است و زارع کارش سفته بازی است یعنی می‌خواهد یک استفاده‌ای بکند یک جنسی را بخرد از زارع یا مالک یک قدری هم البته شیرین می‌خرد و این را بفرستد به عنوان ایلام ولی از آنجا می‌برد خارج چند دفعه به خود ما راپورت داده شد که از نقاط غرب برای یک نقطه دیگر غرب گندم خریدند گفتیم می‌برند بفروشند بعد عوض این که این را ببرند آنجا بردند به خارج و متأسفانه آقا اخلاق عمومی بد شده است هر کس به فکر جیب خودش است.(صحیح است) فکر استفاده است این بد است آقا باید آقایانی که در یک محلی نفوذ دارند آقایانی که نماینده یک ناحیه‌ای هستند همان طور که آقا گفتند انجمن شهر و اشخاصی که در یک محلی حرف‌شان، قول‌شان متبع است و قول‌شان را می‌پذیرند و نفوذ در مردم می‌کنند و اهل پول نیستند و منفعت پرست نیستند اینها باید خودشان جمع بشوند وزارت مالیه هم تمام مساعدت را به اینها می‌کند که جنس محل را تأمین بکنند و زیادی هر چه باشد دولت می‌خرد دولت نمی‌گذارد که بپوسد شما آقا الان در هر نقطه‌ای از ایران«آقای باتمانقلیج گفتند فلان جا جنس زائد است» بفروشند آقا چرا نمی‌فروشند به دولت بفروشند بنابراین آقا بایستی دولت و انجمن شهر و تمام اشخاصی که در یک ناحیه‌ای هستند آنچه برای این ناحیه لازم است نگاهدارند و آنچه لازم نیست به دولت بفروشند برای چه می‌برند به نقطه دیگر دولت خودش اگر لازم باشد می‌برد به نقطه دیگر این زحمت را می‌کشد.

کشاورز صدر- بنده یک توضیح مختصری دارم.

رئیس- آقای مهدی ارباب.

ارباب- عرض کنم اداره غله و نان یک بودجه تحمیل به خزانه مملکت کرده برای این که مسئول حفظ تأمین آذوقه مخصوصاً نان مردم در تمام کشور است و ما نمی‌توانیم مداخله بکنیم که کجا ببرد کجا بفروشد خودش مسئولیت دارد و باید تمام غله کشور تحویل این اداره بشود در سیلوها حفظ بشود باید رفاه و آسایش تمام افراد را در مملکت تأمین بکنند و اما این پیشنهاد آقایان یک خطر دارد آن خطر این است که که هر اقدامی را که دولت می‌تواند بکند ناچار است باز یک تشکیلات بدهد باز مقدرات مردم را دست این مأمورین بدهد این مأمورین می‌آیند در یک مجلسی برای این که تشخیص بدهند که این نقطه مازاد دارد یا ندارد در این امر اعمال ارتشاء پیش می‌آید و ای بسا که در یک نقطه‌ای مردم از گرسنگی می‌میرند و مأمورین آن محل اجازه نمی‌دهند تا منظور خودشان تأمین نشود غله به جایی حمل بشود بنابراین هرچه ممکن و مقدور است باید کاری کرد که تماس مأمورین دولت را با مردم قطع کرد و این پیشنهاد در عمل نتیجه معکوس دارد.(صحیح است)

کشاورز صدر- آقایان توضیح مختصری دارم.

رئیس- بفرمایید.

کشاورز صدر- آقای وزیر دارایی یک اشتباهی فرمودند بنده عرض نکردم که به مردم بدهند که از یک نقطه به یک نقطه دیگر حمل بکنند و خارج بکنند هرچند بنده هم تصدیق دارم که در این موقع خیلی گندم از سرحد خارج شده خیلی خسارت وارد شده ولی این گناهش آقای وزیر دارایی گردن بنده که وکیل مجلس هستم نیست گردن جنابعالی است که وزیر که وزیر دارایی هستید.(زنگ رئیس) اجازه بدهید توضیح بدهم این است که بنده پیشنهادم این بود که جنابعالی آقای وزیر دارایی یا هر وزیر دارایی که باشد مراقبت بکند گندم را جمع آوری یکنند یک حبه‌اش را هم پیش مالکین نگذارند وزارت دارایی خودش نگهدارد ولی در انبار نگاهداری کند احتیاجات محل را در انبار دولتی در انبار اداره غله نگهدارد بنده عرض نکردم که پهلوی مردم بماند بنابراین از آقایان استدعا می‌کنم توجه بفرمایند بنده عرض کردم که سیصد تن گندم‌تان در انبار خالصه مانده است و به نام شهر ایلام که یک مالک ندارد و همه مردم بدبخت و فلک‌زده و بیچاره هستند حمل نکردند آنجا برای این که گفته‌اند می‌خواهیم به نقاط دیگر ببریم و این مانده است در آنجا و پوسیده است علت هم داشته است و آن نبودن وسایل بوده است ولی در ایلام که نزدیک است این را نبرده‌اند و باید مردم آنجا از گرسنگی بمیرند و دولت تحت این عناوین به مردم ندهد و این فرمایشاتی که آقای وزیر دارایی کردند منافات داشت با عرایض بنده بنابراین بنده خواستم این رفع اشتباه از ایشان بشود و مقصودم این بود که خود دولت احتیاج محل را در آنجا نگهدارد.

رئیس- رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای کشاورز آقایانی که موافقند قیام کنند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشد پیشنهادات تمام شد.(نبوی بنده پیشنهادی تقدیم کردم)(مهندس رضوی بنده هم پیشنهادی تقدیم کردم) بسیار خوب قرائت می‌شود.(پیشنهاد آقای مهندس رضوی به شرح زیر قرائت شد) تبصره‌های ذیل را برای ماده الحاقیه پیشنهادی جناب آقای دکتر معظمی پیشنهاد می‌کنم.

تبصره 1- وارد کنندگان کالاهای خارجی مکلف هستند قیمت تمام شده هر کالا را به اطلاع وزارت بازرگانی و پیشه و هنر برسانند و حداکثر قیمت فروش کالا در کشور مساوی قیمت تمام شده است به علاوه سود ده درصد که تجاوز از آن ممنوع خواهد بود.

تبصره 2- دولت مکلف است برای کیفر گران‌فروشان لایحه‌ای در ظرف دو ماه از تاریخ تصویب این قانون به مجلس شورای ملی تقدیم نماید.

رئیس- آقای مهندس رضوی.

مهندس رضوی- آقایان محترم می‌دانند که قانون تجارت خارجی وظایف و اختیارات زیادی را برای دولت‌های ایران تعیین کرده است تصور می‌کنم به استثنای یک کشور در دنیا هیچ کشوری دارای چنین قانون و اختیاری نباشد یعنی از نظر دولت آن کشور هیچ وقت قانون دولت ایران نمی‌تواند هر کالایی را وارد کند و هر کالایی را صادر کند و هر کالایی را که مایل است در انحصار خود قرار بدهد اگر دو دقیقه انصافاً توجه بفرمایید خواهید دید که منظور از این قانون رفاه مردم بوده منظور این بوده است که دولت به نام جامعه و سرمایه جامعه تجارت بکند کالاهای مورد ضرورت مردم را به قیمت نازلی تحصیل بکند و به قیمت نازلی هم در دسترس عموم مردم قرار بدهد این بوده است منظور اساسی قانون انحصار تجارت در مورد صادرات هم به همین نظر بوده است به علاوه یک نکته مهمی که بهبود بخشیدن و مرغوب ساختن کالاهای صادراتی ما باشد آن هم سوابقی دارد. زیرا ما می‌دانیم که در مملکت ما تجار محترمی داشتیم که صادرات انجام می‌دادند ولی موافق سلیقه خریداران نبود و بالنتیجه بسیاری از کالاهای ایران در بنادر خارج یا به عنوان جنس نامرغوب به مملکت برمی‌گشت یا به قیمت بسیار نازلی به فروش می‌رفت حالا موضوعی که فعلاً مطرح است چه موضوعی است بنده همان طور که آقای صادقی پریروز فرمودند که در زمان وزارت پیشه و هنر ایشان این موضوع مطرح شده است بنده هم یک مسرتی دارم خدمت که نمی‌شود اسمش را گذاشت زیرا ما هنوز کاری نکرده‌ایم این مسرت از این است که در آن سو کمیسیونی که در کمیسیون اقتصاد ملی در دفعه گذشته موضوع تنظیم بازرگانی خارجی مطرح بود اولین شخصی که پیشنهاد کرد واردات و صادرات را تجزیه کنند و واردات را بدهند به اتباع ایران بنده بودم این نظر را دادم و آقایان محترم دیگر تشریف داشتند قبول کردند و بعد این نظر در کمیسیون منجر شد تا اینجا که لایحه‌ای تنظیم شد و آوردند ناچارم که به عرض آقایان برسانم که این لایحه وقتی به مجلس شورای ملی آمد روی اساس آن لایحه اشکال زیادی می‌شد ولی همین که آقای سزاوار پیشنهادی کردند و قیمتی برای کالاهای ورودی تعیین کردند یک مرتبه عده‌ای از همکاران محترم در این مورد رنجیدند بنده نمی‌خواهم عرض کنم این آقایان خدای نکرده سوء نیتی دارند یا می‌خواهند گران بفروشند بنده می‌گویم که از دست مأمورین دولت به زحمت افتاده‌اند ولی آقایان محترم مأمورین دولت را می‌شود اصلاح کرد اما یک اصلی را نمی‌شود زیر پا گذاشت شما می‌خواهید نسبت به یک امر بازرگانی اظهارنظر بکنید بنده از آقای دکتر معظمی خواهش می‌کنم یک دقیقه توجه بکنند ببینند آیا از نظر مصرف کننده ایرانی و از نظر کسانی که برای پوشاک خودشان باید چندین روز کار بکنند و از مازاد کنار بگذراند شاید چندین ماه هم زحمت آنها کفاف برای پوشاک و خوراک خودشان و بچه‌شان ندهد اما چقدر مؤثر می‌شود اگر ما بتوانیم لااقل به قیمت نازل‌تر و معتدل‌تری این جنس را بدست او برسانیم در ولایات اجناس به قیمت‌های خیلی گران به فروش می‌رود و همین کالاهایی که فعلاً به وسیله کارخانه‌جات دولت تولید می‌شود با وجود این که در موضوع توزیعش یک اشتباهاتی شده است موقعی که به دست مردم فقیر مملکت می‌رسد با قیمت بسیار گزاف می‌رسد بنده مکرر با آقای وزیر بازرگانی صحبت کردم و به ایشان عرض کردم آقا شما در اینجایم به نام وزیر بازرگانی نشسته‌اید در خیابان و بازار یک شخص یک کالایی وارد کرده و بنده می‌دانم که این کالا تمام شده به 50 تومان چرا دویست تومان می‌فروشد؟ ایشان می‌فرمایند من نمی‌توانم او مکلف نیست قیمت تمام شده‌اش را به من بگوید و من هم نمی‌توانم او را

+++

تعقیب بکنم مگر به موجب یکی از قوانین آن هم به عنوان قانون احتکار که در بسیاری از موارد صدق نمی‌کند یعنی موضوع خواربار است و تازه یک مقدمات و تشریفاتی به عمل می‌آید که بازرگانان ایرانی برای ما و به میل ما و با کمال مسرت تمام واردات کشور را در دست بگیرند و امیدوارم موفق باشند و سرمایه‌های آنها با فعالیت زیاد ترقی بکند بیشتر هم بالا برود و از ایشان خواهش می‌کنم و از نمایندگان در این مجلس که یک دقیقه هم به فکر آن کسانی که این کالاها را باید مصرف کنند بیفتند ببینند تکلیف آن اشخاص چیست بنده اینجا یک تبصره‌ای پیشنهاد کردم تبصره دوم در واقع یک تذکری است که قرائت می‌کنم.(تبصره اول مجدداً به شرح سابق قرائت شد) ملاحظه بفرمایید که صدی دهی را که بنده گذاشتم برای عمده فروشی است حقیقت را اگر بخواهید در کشورهای دنیا به دو سه درصد هم اکتفا می‌کنند در مملکت ما چون ممکن است سرمایه بیش از یک مرتبه یا حداکثر سالی دو مرتبه بیشتر کالا وارد نمی‌کند و چون به واسطه مشکلات چون یک مرتبه یا دو مرتبه در سال این کار را انجام می‌دهند بنده این پیشنهاد را دادم بنده خیال می‌کنم اگر آقایان محترم توجه بفرمایند به نفع تجار است برای این که این همه نسبت اهانت گران‌فروشی و ظلم و بی‌انصافی و خوردن مال مردم و مکیدن خون ملت دیگر به آنها داده نمی‌شود برای این که با این پیشنهاد وقتی که یک کالایی وارد کردند یک فاکتوری می‌فرستد به وزارت پیشه و هنر که آقا من این پارچه را متری 25 تومان وارد کردم ضمناً به اطلاع می‌رسد که مثلاً 275 ریال هرکس حاضر است بیاید ببرد این هم از نظر تجار و هم از نظر مصرف‌کننده هر دو خوب است آن وقت ما می‌توانیم وقتی مصرف‌کننده مراجعه کرد دستش را بگیریم ببریم پهلوی وزیر بازرگانی وقتی شاید همین وزیر بازرگانی باشد و ما از ایشان کمال تقویت را همیشه کرده‌ایم می‌گوییم آقا این مصرف‌کننده این کالا را این قدر خریده شما که می‌دانید قیمت ورودش چیست چرا می‌گذارید که آن را گران بفروشند. بنده عرض می‌کنم که با تصویب این تبصره یک کمکی به مصرف کننده و یک کمکی هم به تجار ایرانی شده است و مخصوصاً ایران از قدیم تجار امین و درستکاری داشته و کالاها را از راه‌های دور می‌آوردند در مملکت توزیع می‌کردند خیلی امیدوارم که این ترادیسیون هم تجدید بشود و ما بتوانیم در این زمینه با خیال راحت‌تری به سایر کارهای کشور مشغول شویم.(صحیح است)

رئیس- آقای امامی خویی.

امامی خویی- فرمایشات جناب آقای مهندس رضوی همه‌اش در جای خودش صحیح است ولی توجه بفرمایید که موضوع چقدر شور شده است که دولت هم متوجه شده است که اهالی مازندران گرسنه هستند یک لایحه‌ای آورده است که مقداری برنج به قیمت نازلی به مردم گرسنه آنجا بدهد که مازندرانی و گیلانی گرسنه بخورند چند جلسه ما اینجا نشسته‌ایم حالا وارد کردن کالاهای خارجی به برنج مازندران چه مربوط است من نمی‌دانم ورود امتعه خارجه را دولت باید رسیدگی کند. فکر این را بکنید آقا الان که ما این مذاکرات را در اینجا می‌کنیم ممکن است مازندرانی برای ظهر بچه‌هایش ناهار نداشته باشد.(صحیح است) این پیشنهادها را حالا بگذاریم کنار این لایحه را با قیام و قعود بگذرانیم این بدبخت‌ها را از گرسنگی نجات بدهیم این قدر خارجی‌ها آمده‌اند و برده‌اند و خورده‌اند و خواهند خورد ولی برای ناهار امروز مازندرانی‌ها فکر بکنید ببینید کار چقدر شور شده که آقای نجم‌الملک هم متوجه شده و لایحه‌ای آورده است به اینجا این کار استدعا می‌کنم اگر پیشنهادات مفیدی هم است فعلاً مسترد بکنید و این لایحه را ما امروز تصویب بکنیم بعد ببینیم دولت فرمایشی دارد که بفرماید.(صحیح است)

عبدالرحمان فرامرزی- هر که بیاید باید نجم‌الملک باشد.

رئیس- رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای مهندس رضوی آقایان موافقین قیام کنند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشد. آقای مهندس رضوی تبصره دوم قرائت بشود؟

مهندس رضوی- تبصره اول تصویب شده است؟

رئیس- خیر تبصره اول به تصویب نرسید.

مهندس رضوی- پس چه لزومی دارد که خوانده شود.

رئیس- پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل پیوست این قانون شود:

تبصره- صدی شصت از واردات کل کشور اختصاص به شهرستان‌ها داده خواهد شد که با رعایت تناسب جمعیت و موقعیت محلی بین شهرستان‌ها تقسیم شود. نبوی

رئیس- این آقا مورد توجه واقع شده است حالا چه فرمایشی دارید؟ آقای نبوی.

نبوی- این پیشنهاد بنده پیشنهاد تازه‌ای نیست دو دفعه این پیشنهاد در مجلس تصویب شده و آقایان به این پیشنهاد رأی داده‌اید موضوع این است که صدی شصت از کالاهای وارداتی به شهرستان‌ها اختصاص شود چون قانون مربوط ضمیمه این قانون شده این تبصره هم که مربوط است به همان قانون بنده تقاضا کردم که ضمیمه همین قانون شود بنابراین بنده استدعا می‌کنم که آقایان موافقت فرمایند که ضمیمه این قانون شود مطلب تازه‌ای نیست همان پیشنهادی است که آقایان رأی داده‌اند حالا تصویب بفرمایید که ضمیمه این قانون شود و به دولت اختصاص داده شود.

رئیس- آقای وزیر اقتصاد ملی نظری دارید؟ بفرمایید.

وزیر اقتصاد ملی- بنده می‌خواهم نظر آقای امامی را تأیید کنم موضوع برنج مربوط به این مطالب نیست.(صحیح است) آقایان لایحه مربوط به برنج را تصویب بفرمایید پست سرش هم خود این لایحه را مطرح بفرمایید در خود لایحه هم اظهارنظر می‌شود کرد.

رئیس- آقای گنجه

گنجه- آنچه را که بنده می‌خواستم عرض کنم آقای وزیر اقتصاد فرمودند اصولاً این رویه‌ای ما پیش گرفته‌ایم این متد متد خوبی نیست وقتی که از قانونی صحبت می‌شود صحبت‌های مربوط به قوانین دیگر صحیح نیست.

رئیس- این تبصره در لایحه مربوط مورد توجه واقع شده است.

نبوی- راجع به الحاق به این قانون رأی باید گرفته شود.

رئیس- آقایانی که با این پیشنهاد موافقند که به این قانون ملحق شود و الا به جای خودش اگر رأی هم ندادید رأی داده شده و در آن قانون هست آقایان موافقین قیام کنند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشد. حالا رأی گرفته می‌شود به ماده اول یک ماده‌ای هم که آقای دکتر معظمی پیشنهاد کردند و مجلس قبول کرد که ضمیمه این قانون شود- رأی گرفته می‌شود به ماده اول لایحه فروش برنج آقایانی که موافقند قیام کنند(عده کثیری برخاستند) تصویب شد.

ماده دوم پیشنهادی آقای دکتر معظمی را هم مجلس رأی داده است حالا رأی با ورقه گرفته می‌شود عده حضار 97 نفر(اخذ و استخراج آراء به عمل آمد نتیجه به قرار ذیل اعلام گردید.)

رئیس- لایحه فروش برنج به مستندان مازندران با 92 رأی از 97 نفر عده حاضر تصویب شد.

اسامی موافقین آقایان:

گلبادی- افخمی- اسلامی- صفوی- احمد فرامرزی- امیر تیمور کفایی- عزت‌الله بیات- نیک‌پور- دکتر آشتیانی- آقاخان بختیار- احمد رضوی- دهقان- امامی اهری- زنگنه- ظفری- هاشم وکیل- صادقی- محمود محمود- شریعت‌زاده- فولادوند- سید علی بهبهانی- ابوالقاسم بهبهانی- نورالدین امامی- منصف- حسین مکی- سلطان‌العلماء- دکتر اعتبار- پالیزی- اقبال- شادلو- گنجه- دکتر مصباح‌زاده- لاهوتی- آصف- معتمد دماوندی- بوداغیان- ناصرالدین ناصری- رفیع- مامقانی- امیرنصرت اسکندری- خوئیلر- دکتر مجتهدی اردلان- شریف‌زاده- عرب شیبانی- دکتر ملکی- رحیمیان- هدایت- مشایخی- ابوالحسن رضوی- قبادیان- دکتر راجی- ملک‌مدنی- گنابادی- تقی‌زاده- ملک‌پور- دکتر عبده عبدالرحمان فرامرزی- فاضلی دکتر شفق- مهدی ارباب- ارباب گیو- گرگانی- دکتر فلسفی- مکرم دکتر متین دفتری- یمین اسفندیاری- هراتی- دولت شاهی- محمد حسین قشقایی- دکتر معظمی- علی وکیلی- ناصر ذوالفقاری- حاذقی- حائری زاده- ملکی- نواب یزدی- موسوی- دادور- عباس مسعودی- باتمانقلیج- سلمان اسدی- ساعد- برزین- اخوان- آشتیانی زاده- محمد علی مسعودی- نبوی- جواد عامری موافق لایقرء یک ورقه.(یک رأی هم کسر دارد سفید 3 ورقه)

رئیس- آقای نخست وزیر فرمایشی دارید؟ بفرمایید

3- قرائت گزارش عملیات دوره تصدی نخست وزیر و تصمیم مجلس بر عدم اعتماد

نخست وزیر- صدای بنده چون رسا نیست

+++

اجازه بفرمایید یکی از آقایان وزراء بخوانند

رئیس- بفرمایید.

(در این موقع آقای هژیر مشاور خطابه آقای نخست وزیر را به شرح زیر قرائت نمودند)

به طوری که آقایان نمایندگان محترم مستحضر هستند در این چند ماه که اینجانب مسئولیت اداره امور مملکت را به عهده گرفته‌ام دو نوبت کلیه اعمال و رفتار دولت حتی جزئیات امور مورد بحث و قضاوت در مجلس شورای ملی قرار گرفت و در مرتبه دوم در ششم اردیبهشت مجلس شورای ملی با قریب هفتاد رأی قضاوت خود را نسبت به صحت روش دولت ابراز نمود اکنون که بعضی مدعی هستند دولت اکثریت خود را از دست داده خیلی میل دارم بدانم در ظرف این یک ماه و چند روز چه اتفاق فوق‌العاده روی داده و یا دولت مبادرت به چه اقدام ناصوابی کرده که اکثریت نمایندگان نظریات خود را نسبت به آن تغییر داده‌اند و شک نیست که ملت ایران که حاکم و ناظر حقیقی امور است بسیار شایق به کشف این معما می‌باشد. دولت اینجانب بنا به امر اعلیحضرت همایون شاهنشاهی و تمایل مجلس شورای ملی زمام امور را به دست گرفت در اجرای برنامه خود تا آن حدود که قوانین موجوده و فرصت کار و تقویت مجلس شورای ملی اجازه می‌داد اقدامات مؤثر نمود شکایات چندین ساله مردم و مطبوعات را دوباره جیره‌بندی قند و شکر و حکومت نظامی دفعتاً رفع نمود و با الغاء جوازهای صدوری غلات و حفظ باقیمانده ارزاق از اختلال عظیمی که در کار ارزاق عمومی تولید شده بود جلوگیری نمود به خصوص که این دولت از آخر سال فلاحتی شروع به کار کرد و اقدامات زیان بخش نه ماهه اول سال در زمینه ارزاق عمومی در ماه‌های آخر سال اثرات نامطلوب خود را ظاهر ساخت. خوشبختانه با این که هنوز محصول جدید به دست نیامده است براثر مراقبت دایم و کوشش مستمر مأمورین مسئول و جلوگیری مؤثر از قاچاق وضع نان رضایت بخش و قیمت غله در بازار آزاد در اکثر نقاط تنزل معتنابه نموده است. در صرفه‌جویی در مخارج و جلوگیری از اسراف و تبذیر اموال عمومی که متأسفانه امری عادی شده بود به قدری دقت و اهتمام شده است که حتی پاره‌ای از طرفداران صرفه‌جویی را هم ناراضی ساخته است و برای تنظیم همیشگی امر ارزاق عمومی لایحه مخصوصی برای تصویب تقدیم مجلس شورای ملی نموده است و تا به حال چندین مرتبه هم تقاضا گردیده است که در دستور قرار گیرد.

دولت برای اجرای برنامه خود در قسمت اصلاحات احتیاج به تصویب یک رشته قوانین جدید داشت که قسمت عمده لوایح مربوط به آن اصلاحات را تهیه و برای تصویب تقدیم نموده است چنان که در قسمت امور فرهنگی و تربیت بدنی پنج لایحه‌ای برای اجرای تعلیمات اجباری و تأسیس دانشگاه تبریز و امثال آن تقدیم داشته است و نیز لایحه‌ای راجع به آبیاری تقدیم گردیده. در قسمت امور بهداری 6 لایحه تقدیم گردیده است فقط یکی از آنها که مربوط به الحاق دولت ایران به قسمت بهداشت بین‌المللی است به تصویب رسیده است.

برای اصلاح امور مالی شش فقره لایحه تقدیم گردیده است که مهم‌ترین آنها یکی لایحه تثبیت سازمان وزارت دارایی است و دیگری لایحه اعاده اختیارات دیوان محاسبات است تا این دستگاه قانونی بتواند حقیقتاً همان طوری که اصل 102 متمم قانون اساسی مقرر داشته است ناظر دقیق و مؤثر اجرای بودجه مملکتی باشد و به حساب کلیه مأمورین مالیه رسیدگی نماید و لایحه اصلاح مالیات بر درآمد و همچنین لایحه بودجه سال 1327 است که در اول سال تقدیم گردید و اکنون درکمیسیون بودجه تحت مطالعه است در این بودجه با حذف مخارج زاید و تجملی و غیر ضروری و تقلیل مخارج اداری موازنه جمع و خرج برقرار گردیده به علاوه مبلغ معتنابهی بالغ بر یک میلیارد و شصت و پنج میلیون ریال برای مخارج عمرانی و تولیدی مانند آبیاری و سدسازی و ساختمان راه‌های آهن و شوسه اختصاص داده شده است همچنین برای فرهنگ و تکمیل قوای تأمینیه اضافه اعتبار منظور نگردیده است. به علاوه جزء مواد متمم بودجه برای آسایش کارگران و توسعه آبادی در سراسر کشور این اصل اساسی به مجلس پیشنهاد گردیده است که کارخانه‌های دولتی و خصوصی که در حدود یک صد کارگر یا بیشتر دارند باید برای کارگران خود خانه بسازند و از سال جاری این کار را شروع نمایند در قسمت اصلاحات قضایی قبلاً این نکته را باید عرض کنم که سالیان دراز است دستگاه قضایی ما منسوب به ضعف و عدم استقلال شده است و دلیل افکار و عقاید عمومی در این باره این است که در این دستگاه فقط متهمین ناتوان و بی‌پناه مورد تعقیب و مجازات قرار می‌گیرند، دولت اینجانب وجهه همت خود را استقلال واقعی قضایی و تسریع محاکمات به خصوص محاکمات جزایی قرار داد و تاکنون 12 لایحه قانونی برای تأمین استقلال قضات و اصلاح قوانین آیین دادرسی مدنی و قانون مجازات عمومی و اصول محاکمه جزایی و قانون ثبت اسناد و تسریع و محدود ساختن دعاوی جزایی و اصلاح قانون اصول تشکیلات دادگستری با مطالعات دقیق و کافی تهیه هر کدام با توضیحات مسبوطی از طرف آقای وزیر دادگستری تقدیم مجلس شورای ملی شده است. همه می‌دانند که نقض دستگاه قضایی ما مربوط به دو امر است یکی عیب قانون استخدام قضات و دیگری نقض قوانین قضایی راجع به رسیدگی دعاوی حقوقی جزایی. عیب قانون استخدام قضات در این است که دادرسان به قدر کفایت استقلال نداشته و ممکن است در اثر مقاومت نسبت به اعمال نفوذ غیرقانونی افراد قوه مجریه یا مقننه دستخوش تزلزل واقع شوند و به علاوه در قانون استخدام قضات مرجعی برای سلب صلاحیت از غیر متقی پیش‌بینی نشده است در لایحه تقدیمی اصلاح قانون استخدام قضات پاکدامن و اخراج قضات غیرمتقی تأمین شود و ضمناً نسبت به دو امر اساسی دیگر نیز توجه شده است یکی افزایش حقوق قضات جهت تأمین استقلال زندگانی آنها و دیگری کم کردن از تشریفات محاکماتی برای ساده‌تر کردن محاکمات و تسریع رسیدگی.

تقدیم این لوایح و رعایت استقلال قضات در عمل موجب تقویت روحیه قضات گردیده به طوری که در این مدت دادسراها و محاکم توانستند تکلیف قانونی خود را نسبت به عموم متهمین از هر رتبه و مقام یکسان اجرا نمایند نتیجه عملی این رویه و تشویقی که دولت پیوسته از اصل درستکاری می‌کرد این شد که در چند ماهه اخیر اعصاب عمومی از شنیدن اخبار هیجان انگیز راجع به سوء استفاده‌های هنگفت که متأسفانه قبلاً جزء اخبار عادی روزنامه شده بود آسوده گشت. علاوه بر لوایحی که برای توسعه فرهنگ و بهداری و انتظام امور مالی و اقتصادی و اصلاح امور دادگستری و تکمیل قوه مقننه تقدیم گردیده و یقین دارم تصویب و اجرای هریک از آنها منشأ یک رشته اصلاحات مؤثر خواهد بود برای اصلاح امور شهرداری‌ها نیز لایحه مفیدی تقدیم گردید و تنها برای انتظام امور هواپیمایی که زاییده احتیاجات و ترقیات معاصر است تاکنون 5 لایحه مفید و لازم تقدیم گردیده است سرآمد لوایح تقدیمی دولت برای اصلاح قسمت‌های مختلفه امور به عقیده اینجانب لایحه نقشه 7 ساله اصلاحات و عمران است که طرح تهیه شده سابق اصلاح و تکمیل و با مطالعات دقیق و جدیدی که جنبه عملی بودن و ساده بوده آن بیشتر رعایت گردیده تنظیم و برای تصویب تقدیم گردید.

به طوری که ملاحظه می‌فرمایید دولت اینجانب در هیچ یک از رشته‌های امور مملکتی قصور نکرده مسأله مشکل نرخ ارز و طرز استفاده از سهمیه واردات و استفاده از ارزهای دولتی برای احتیاجات واقعی عمومی را با اصول صحیح حل کرده و در مساعی خویش برای عادی ساختن اوضاع توفیق کامل یافته و علاوه بر امور عادی و جاری در اجرای برنامه خود که به تصویب مجلس شورای ملی رسیده است پیشرفت‌های محسوس کرده و نقشه‌های مختلف اصلاحات را هم طرح کرده است. متأسفانه بعضی ظاهر بنیان سادگی در زندگانی و دقت در کار و مطالعه در امور را که طبعاً موجب سلامت امور کشور واجرای قوانین می‌شود تعبیر به ضعف می‌کنند و گویا جسارت در عمل و بی‌باکی در کار و بی‌احترامی به حقوق عمومی را نوعی قدرت فرض می‌نمایند در صورتی که به عقیده اینجانب امور عمومی غیر از مسائل و معاملات شخصی است. در امور عمومی چون منافع و مضار هر اقدام به آحاد و افراد ملت راجع می‌شود باید نهایت دقت را کرد که تصمیمی ناسنجیده گرفته نشود و هوای نفس بر کارها تسلط نیابد. چون حکومت مرا به دلیل این که تصمیم‌های سریع و شدید و ناسنجیده نمی‌گیرم منسوب تضعیف می‌کنند باید بگویم تصمیم‌های سریع و مطالعه نشده نه تنها حکایت از قدرت نمی‌کند بلکه ضعف نفس را در مقابل تمنیات این و آن ظاهر می‌سازد.(صحیح است) حاجت به یادآوری نیست که مقداری از اوقات عزیز همین مجلس محترم آن هم به پیشنهاد خود آقایان نمایندگان صرف کان لم یکن کردن این گونه تصمیمات و حکمیت‌ها و تصویب‌نامه‌ها شده است.(صحیح است) اگر اشتباه نکنم گویا قدرت حقیقی آن باشد که مسئولین امور عمومی در مقابل تقاضاهای

+++

بی‌مورد یا احیاناً مداخلات خارجی یا درخواست‌های غیرقانونی ارباب نفوذ تسلیم نشوند و حقوق مملکت را در مقابل هر خارجی حفظ و حکومت قانون را در مقابل هر گونه تمایلات اشخاص جاری سازند و این جانب به جرأت و با قوت قلب اکنون در پیشگاه خدای متعال و ملت ایران می‌توانم ادعا کنم در طول پنجاه سال خدمتگذاری این رویه را همیشه تعقیب و مخصوصاً در دوره زمامداری خود با نهایت سرسختی از اصل مقاومت در مقابل هر تجاوز پیروی کردم.(صحیح است) و خدای را شکر می‌کنم که همیشه مرا در این راه تأیید فرموده است. در باب تنزل هزینه زندگی آنچه را که در اختیار دولت بود از حیث حفظ و تثبیت نرخ ارز و ارزان ساختن اجناس عمده انحصاری و محصول کارخانه‌جات داخلی انجام دادیم و آنچه را که مستلزم قوانین جدید بود من جمله راجع به غله و نان که لایحه با تقاضای دو فوریت مدت‌ها است تقدیم شده لوایح قانونی پیشنهاد کردیم و نیز برای اصلاح عمومی اوضاع شهرستان‌ها و اجرای چند اصل از اصول قانون اساسی قانون تشکیل انجمن‌های ایالتی و ولایتی را مطابق مصالح حقیقی اهالی شهرستان‌ها تنظیم و برای تصویب تقدیم مجلس شورای ملی نمودیم راجع به وظایفی که برطبق قانون 29 مهر 1326 درباره نفت جنوب برای دولت معین شده است همان طور که آقای وزیر دارایی در جلسه علنی اظهار داشتند اقدامات لازم و کافی به عمل آمده و آثار این اقدامات در وزارت دارایی و وزارت امور خارجه و سفارت کبرای ما در لندن بر جای است منتهی بنا بر مصلحت امر آقای وزیر دارایی مقتضی ندانستند که جزئیات مطلب را در آن جلسه بگویند و خواهش کردند که مقام ریاست مجلس شورای ملی هیئتی مرکب از چند نفر آقایان نمایندگان با حضور خود تشکیل دهند. تا ایشان چگونگی اقداماتی را که به عمل آمده و نتایجی که به دست آمده مقدمتاً در آن هیئت بگویند و همان روز این تقاضا را کتباً هم از جناب آقای رئیس مجلس شورای ملی کردند ولی تا این تاریخ اطلاعی از تشکیل این هیئت نرسیده است.

بر روی هم زمینه اجرای قانون 29 مهر در این مدت کوتاه با وجود اشتغالات پیاپی در مجلس شورای ملی فراهم گردیده به طوری که امیدواری حاصل شده در آینده نزدیک انتظار عموم وطن پرستان در این باب عملی گردد.

درباره تصفیه قرضه 1911 بانک شاهنشاهی و استخلاص گمرکات جنوب از این قید سی و هفت ساله که مورد تصویب مجلس شورای ملی قرار گرفته است با این که هنوز یک ماه و چند روز از آن تصمیم نگذشته است وزارت دارایی اقدام قاطع و جدی خود را کرده است به طوری که می‌توان این امر را تصفیه شده دانست فقط پاره عملیات اداری و محاسباتی از آن باقی مانده است راجع به خود بانک شاهنشاهی هم وزارت دارایی با اولیای بانک مذاکرات لازم را کرده است و نتیجه مذاکرات این شده که حاضر شده‌اند مالیات امسال را که ثمره عملی خاتمه امتیاز است بپردازد و نسبت به مالیات نه ماه از سال گذشته هم مشغول مذاکره بودیم اقدامات ما درباره تصفیه قرضه 1911 و وضعیت بانک شاهنشاهی به مراحل اخیر خود رسیده و از نتیجه هم نمایندگان محترم مسبوق خواهند شد.

حاصل کار ما در این مدت کوتاه این بوده است که در داخله کلیه امور ار به حال عادی و به مجاری طبیعی و قانونی خود انداخته‌ایم و بر اثر مراقبت شدید در صحت عمل مأمورین کلیه تشنجات عصبی و اضطرابات فکری و ناراحتی خیال مردم را درباب حفظ اموال عمومی و حقوق مملکت‌شان به کلی رفع کردیم به طوری که امروز هر ایرانی در هر جا هست می‌داند بیت‌المال ملت و حقوق مملکت او با کمال مراقبت حفظ می‌شود و از این بابت خاطرجمع و آسوده و آرام است راجع به امنیت که همواره مورد نظر عموم بوده است دولت توفیق بسیاری یافته و مطابق آماری که در دست است میزان جنحه و جنایت و راهزنی به طور محسوس کاسته شده و یک نوع سکونت طبیعی در سرتاسر کشور برقرار است در سیاست خارجی هم بر همه واضح ساختیم که ما جز حفظ حقوق مشروع خود و رعایت احترام متقابل در روابط بین‌المللی مقصدی نداریم و صداقت و امانت خود را در این اظهار عملاً روشن ساختیم و در نتیجه در مناسبات خارجی به خصوص با همسایگان بهبودی روشنی حاصل شده است به طوری که اکنون می‌توانم عرض کنم که با عموم دول بزرگ حسن تفاهم داریم و بر اثر همین حسن تفاهم معقول اینک به آن مرحله رسیده‌ایم که امیدواریم یکی از ابواب بزرگ تجارت را که چند سالی بسته بوده با قراری مرضی‌الصرفین بگشاییم. اینجانب البته نمی‌خواهم ادعا کنم که در این مدت هیچ گونه اشتباه و یا سهوی روی نداده زیرا فقط ذات واجب‌الوجود از هر سهو و اشتباهی مبرا است و لازمه بشر امکان سهو و اشتباه می‌باشد لیکن می‌توان به جرأت عرض کنم که آنچه شده از روی نهایت حسن نیت و وطن‌پرستی و به منظور خیر عامه و وطن بوده(صحیح است) و یک رشته مسائل مهم اساسی را نیز در نظر داشتیم تدریجاً برای کشور انجام دهیم لیکن احساس رویه عده از آقایان نمایندگان و بحران و تشنجی که پیش آمده اینجانب را که همیشه جز خیر و صلاح ملت مقصد و مقصودی نداشته و در دوره خدمتگذاری طولانی خود آن را عملاً به ثبوت رسانده‌ام و هیچ اصرار و و دلبستگی برای بقای در کار ندارم وادار می‌نماید که با وجود آن که برحسب اصول و موازین موجبی برای تقاضای رأی اعتماد نمی‌بینم لیکن نظر به اظهاراتی که از طرف بعضی آقایان در مجلس و در خارج از مجلس شده صلاح در آن دانستم که تقاضا کنم. آقایان نمایندگان محترم در جلسه رسمی مجلس صریحاً اعتماد یا عدم اعتماد خود را اظهار فرمایند تا تکلیف دولت روشن گردد.

در هرحال اینجانب با نهایت افتخار و سربلندی و با وجدان آرام و راضی گزارش خود را به عرض رساندم.(صحیح است) امیدوارم آقایان نمایندگان محترم هم از نتیجه عمل و کار خود در پیشگاه وجدان خویش و ملت ایران همیشه قانع و راضی باشند.(احسنت)

عبدالرحمن فرامرزی- بنده اجازه خواسته‌ام.

دکتر اعتبار- بنده پیشنهاد تنفس کرده‌ام مقدم است.

رئیس- دولت خودش گزارش داده و تقاضای رأی اعتماد کرده است اگر دولت رأی نمی‌خواهد که بسیار خوب و الا اگر تقاضای رأی کرده باید رأی گرفته بشود.

دهقان- پیشنهاد تنفس مقدم است.

دکتر اعتبار- بنده پیشنهاد تنفس کرده‌ام.

رئیس- تقاضای رأی شده باید رأی گرفت.

دهقان- آقای رئیس پیشنهاد مطابق نظامنامه مقدم است.

رئیس- چه پیشنهادی می‌گویم اگر دولت نمی‌خواهد رأی نگیرد اجباری ندارد، بفرمایید آقای دکتر اعتبار.

دکتر معظمی- بنده هم اخطار دارم.

دکتر اعتبار- بنده اولاً باید اینجا خدمت آقایان توضیح عرض کنم که بنده افتخار عضویت فراکسیون اتحاد ملی را دارم و برحسب رأی فراکسیون و عقیده شخصی پشتیبان دولت هستم و اما دولت آمد در یک لایحه‌ای عملیات خودش را به عرض مجلس شورای ملی رسانید یک عده از آقایان نمایندگان مخالف دولت هستند و از روز اول هم مخالف بودند، انواع و اقسام مانورهای مخالف برای دولت داده شد، قحطی نان، استیضاح و پشت سر استیضاح یک موضوع دیگر ولی چیزی که مسلم است این است که مردم باید بدانند که چرا ما با دولت حکیمی مخالف هستیم.(صحیح است) این کافی نیست.

محمد علی مسعودی- شرافت و وطن‌پرستی دولت حکیم‌الملک بر ملت ایران معلوم است.

دکتر اعتبار- من نمی‌خواهم وقت مجلس را زیاد بگیرم ولی برای این که این موضوع روشن شود بنده از آقای حکیم‌الملک تقاضا می‌کنم امروز مخالفین استیضاح بکنند فردا بیایند جواب بدهند برای این که وقت مملکت تلف نشود و برای این که مردم بدانند چرا ما مخالفیم، ما نمی‌توانیم دولتی را به جرم این از کار برکنار کنیم که صالح است.

رئیس- آقای اقبال.

اقبال- عرض کنم شرافت و وطن‌پرستی آقای حکیم‌الملک مورد اتفاق تمام ملت ایران است.(صحیح است) ولی باید معتقد باشیم که هیچ وقت از اصول منحرف نشویم دولت آقای حکیم‌الملک تشریف آوردند اینجا و یک لایحه‌ای مبنی بر اعمال خودشان اینجا خواندند و می‌توانستند تقاضای رأی اعتماد هم نکنند ولی وقتی که تقاضای رأی اعتماد کردند مجلس بدون چون و چرا باید رأی بگیرد.(صحیح است) و پیشنهاد تنفس اینجا موردی ندارد بنده تصور می‌کنم با این بیاناتی که آقای هژیر از طرف آقای حکیم‌الملک فرمودند و اطلاعاتی که تمام نمایندگان از وضعیت دولت دارند صحبت مجلس و صحبت این که کابینه تزلزل دارد مربوط به آقای حکیم‌الملک نیست این را باید توجه داشت اوضاع و احوال یک طوری است که جمعی از نمایندگان معتقدند که این دولت باید ساقط شود و جمعی از نمایندگان معتقدند که باید بماند حکم این کار با رأی است در مجلس صحبت عدد است در حکومت مشروطه عدد فقط حکومت می‌کند بنابراین هر اقدامی جز این که رأی گرفته شود خلاف

+++

قانون است.

محمدعلی مسعودی- بنده اخطار دارم آقای رئیس بنده استیضاح کرده‌ام باید قرائت شود.

رئیس- استیضاح باید ابلاغ شود .رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد تنفسی که آقای دکتر اعتبار کرده‌اند و توضیح داده‌اند آقایانی که موافقند قیام کنند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشد. بنابراین جلسه ادامه داده می‌شود.(نمایندگان- رأی- رأی) یک پیشنهاد دیگری رسیده که ده نفر از آقایان تقاضای جلسه خصوصی کرده‌اند. آقای دکتر شفق بفرمایید.

 دکتر شفق- بنده پیشنهاد جلسه خصوصی کرده‌ام علتش این است که معمولاً تجربه نشان داده است در مواردی که مجلس با تشنج و عجله کار کرده است بسا که اسباب پشیمانی شده است و بسا که به ضرر کشور تمام شده است وظیفه بنده بود که مطالبی اینجا عرض کنم بدبختانه موردش چون نیست پیشنهاد می‌کنم جلسه خصوصی تشکیل یابد و تمام آقایان نمایندگان اعم از مخالف و موافق یک مشورت دوستانه بکنند.

اما نگرانی که بنده دارم و یقین دارم که هر نماینده‌ای که علاقه به کشور دارد و شرافت نفس دارد و یقین همه دارند این است که ما در باب این که این دولت می‌رود یک درد داریم و باب این که کدام دولت می‌آید هزار درد و آن هم بنده در تمام این پنج، شش روز از دسته‌های مختلف پرسیدم آقا مملکت احتیاج به آرامش دارد از حیث داخلی و خارجی ما موظف هستیم هر دقیقه و هر آن مراقب باشیم جریان کشور تا آنجایی که امکان دارد مطابق مطلوب وقوع داشته باشد دولت عوض کردن بدون یک نقشه‌ای که قبلاً در مقابل توافق مختصری ولو یک توافق اسمی که بین نمایندگان حاصل بشود حتماً بدون تحقیق بر زیان کشور است(صحیح است) باید یک توافقی موجود باشد نسبت به دولت دیگر بنده خودم حاضرم رأی بدهم به شرطی که بدانم یک دولتی که شاید پنجاه، شصت رأی اقلا داشته باشد و الان بین تمام آقایان اختلاف است آقایانی که می‌گویند الان و الساعه دولت برود.

گویا منظورشان این است که ما سه ماه یا چهار ماه به کلی بلاتکلیف باشیم(یک نفر از نمایندگان- این طور نیست) آقا انشاءالله که این طور نباشد ولی افسوس که زمان و تجربه نشان خواهد داد اولاً ده، پانزده روز روی این پله‌ها و کریدور‌های مجلس با هم خواهیم گفت که چه بکنیم، کسی بیاید فقط یک دسته‌های ده، پانزده نفری یک نماینده خواهند داشت که بروند و توافق حاصل نمایند بعد از آنی که یک دولتی به میان آمد یعنی رئیس دولتی پیدا شد همه‌مان یافتیم جان او که فلان وزیر را باید بیاورد...

رئیس- آقای دکتر شفق در قسمت پیشنهاد صحبت کنید.

دکتر شفق- بنده یک مواردی هست، حقایقی هست حقایق تلخی که باید بگویم با مسئولیتی که در مقابل مملکت داریم. بعد از آنی که دولتی آمد ده، پانزده روز روی برنامه صحبت خواهیم کرد نطق‌ها از حالا شروع شده است...(زنگ ممتد رئیس)

رئیس- آقای دکتر راجع به جلسه خصوصی صحبت فرمایید.

دکتر شفق- راجع به جلسه خصوصی عرض می‌کنم بعد از آنی که ده، پانزده روز روی برنامه صحبت شد دولت باید بودجه را بیاورد دو، سه ماه هم این طور می‌گذرد.(زنگ ممتد رئیس)

رئیس- آقای دکتر راجع به پیشنهاد جلسه خصوصی صحبت کنید.

دکتر شفق- این است که بنده پیشنهاد کردم که در این موقع برویم به جلسه خصوصی و در جلسه خصوصی صحبت کنیم و مطالب را در جلسه خصوصی مورد بحث و مداقه قرار بدهیم شاید موافقتی حاصل شد نسبت به یک دولتی که می‌خواهیم بیاوریم بدون توافق راجع به دولتی که باید بیاید این به ضرر کشور است مردم و نمایندگان باید مطلع باشند بنده که همیشه به افکار نمایندگان احترام دارم در این باب با کمال تأسف باید عرض کنم که این قدم، قدم بدون پیش‌بینی حتماً مضر است.

رئیس- آقای ملک‌مدنی بفرمایید.

ملک‌مدنی- متأسفانه همه چیز این مملکت حتی امور پارلمانش هم از محور خودش برگشته و یک حالت عجیبی پیدا شده یک دولتی است روی کار یک گزارشی به مجلس شورای ملی تقدیم کرده در پایان او مطابق اصول پارلمانی تقاضای رأی اعتماد کرده دولت مشروطه یعنی چه؟ دولت آقای حکیم‌الملک را کی آورد همین مجلس آورد با یک رأی اضافه در مورد تمایل امروز دولت در تمام دنیا معمول است وقتی که یک دولتی احساس کند که یک وضعیت غیر عادی در مجلس پیدا شده و در نتیجه باعث تزلزل در دولت شده می‌آید رأی اعتماد تقاضا می‌کند خوشبختانه روی همین موضوع آقای حکیم‌الملک که شایسته مقام ایشان هم هست که وقتی دولت را تشکیل می‌دهند همان طور اصول مشروطیت را حفظ کنند زیرا خود ایشان یکی از رجال آزادی و مشروطیت هستند، گزارشی به مجلس تقدیم کردند و در پایان آن تقاضای رأی اعتماد کرده‌اند بنده نمی‌دانم چرا آقایان اصول را زیر پا می‌گذارند اگر بنا شود که اصول زیر پا گذاشته شود و هو و جنجال جای او را بگیرد آقایان بدانند که صورت خطری در کار پیدا خواهد شد. بنابراین ما باید تابع نظامات باشیم ما باید نظر آقای مجلس را اجرا کنیم ما باید آیین نامه مجلس را که رساله عملی ما است محترم بشماریم و الا اگر بنا باشد غیر از این باشد امور از محور خودش خارج می‌شود و یک جریانات دیگری پیش می‌آید ما چه ایرادتی به گذشته داشتیم ایرادات به گذشته ما این است که دولت باید مطابق رأی مجلس بیاید و مطابق رأی مجلس هم برود و اگر بنا شود که دولت آقای حکیم‌الملک غیر از این بکند به نظر بنده درست نیست و آقایانی هم که طرفدار او هستند نباید این رویه را مجری بکنند این رویه به ضرر مشروطیت ایران است حاکم بر مملکت مجلس شورای ملی است و اگر نسبت به حکومت آقای حکیم‌الملک اکثریت باشد ایشان حکومت می‌کنند و ما هم که جزء موافقین ایشان نیستیم در اقلیت باقی می‌مانیم و اگر چنانچه اکثریت پیدا نکردند یک دولت دیگری می‌آید روی کار آقای دکتر شفق که همیشه در واقع جنبه اصلاح طلبی در مجلس داشته‌اند و بنده شخصاً به افکار ایشان احترام می‌گذارم و خودشان هم می‌دانند فرمودند که ممکن است دو سه ماه بحران پیش آمد کند چرا آقا دو سه ماه بحران پیش بیاید بعد از 42 سال مشروطیت در این مملکت این قدر رشد نداریم که اگر یک دولتی اکثریت نداشت بیاییم او را نگهداریم(صفوی- آقا رشد نداریم هنوز) اجازه بفرمایید این حرف‌ها به نظر بنده شایسته موقعیت مملکت ما نیست ما یک مملکت مشروطه داریم، یک مجلس شورای ملی داریم اگر دولت اکثریت دارد می‌ماند اگر اکثریت ندارد یک دولت دیگر جانشین او می‌شود بنابراین این تعصبات به نظر بنده مورد ندارد دو دستگی ایجاد کردن، کشاکش کردن به ضرر مملکت است.

رئیس- جریانی که در مجلس است بنده تصور می‌کنم هیچ سابقه نداشته است خود دولت تقاضای رأی اعتماد کرده است الان دولت می‌تواند بگوید من تقاضای رأی اعتماد نمی‌کنم و جلسه خصوصی تقاضا بکند می‌رویم به جلسه و الا این سابقه ایجاد می‌شود(رأی- رأی) نظر دولت آقای حکیمی چیست در این باب؟

وزیر اقتصاد ملی- تقاضای رأی می‌کنیم.

دکتر اعتبار- مطابق آیین‌نامه تشکیل جلسه خصوصی مقدم است.

رئیس- خود دولت تقاضای رأی اعتماد کرده، دولت می‌گوید رأی اعتماد می‌خواهم باید رأی گرفته شود (رأی- رأی) شروع به رأی می‌شود یک پیشنهادی هم از طرف آقای برزین رسیده که به موجب ماده 92 رأی گرفته شود که قرائت می‌شود: این جانب پیشنهاد می‌نمایم که طبق ماده 92 آیین‌نامه مجلس رأی گرفته شود.

رئیس- مطابق ماده 92 رأی گرفته می‌شود.

(از طرف آقایان منشی‌ها به ترتیب ماده 92 اسامی آقایان ذیل قرائت شد و رأی دادند)

اسامی رأی دهندگان- آقایان: سید علی بهبهانی کهبد- اسدی- عباس مسعودی- نراقی- گلیادی- عامری- شریف‌زاده- شریعت‌زاده- دکترفلسفی اردلان- حاذقی- سید هاشم وکیل- سزاوار- دکتر بقایی- نبوی- دکتر معظمی- مهندس رضوی- برزین دهقان- محمدعلی مسعودی- دکتر امینی- صفوی کفایی- ابوالحسن رضوی- امیر تیمور(ممتنع)- افخمی- دکتر آشتیانی- عباس اسکندری- امین دکتر راجی- صاحب جمع- منصف- کشاورز صدر- نیک‌پور- ملک‌مدنی- قبادیان- رحیمیان(ممتنع)- مشایخی- اسلامی- دکتر اعتبار- سلطان‌العلماء- رفیع پالیزی- وثوق- گنجه گنابادی- مسعود ثابتی(ممتنع)- آشتیانی‌زاده- یمین اسفندیاری- معتمد دماوندی صادقی(ممتنع)- آصف- محمود محمود- لاهوتی- بوداغیان- لیقوانی- دکتر مجتهدی- دکتر ملکی- ساعد- دکتر مصباح‌زاده- بهادری- مکرم- شادلو- اقیال(ممتنع)- مهدی ارباب- ابوالقاسم بهبهانی- گرگانی- امینی- دکتر عبده- مهندس هدایت- محمدحسن قشقایی- عزت‌الله بیات- اعظم زنگنه-

+++

ناصر ذوالفقاری- نواب یزدی- نصرت الله ملکی- احمد فرامرزی- ملک پور- عرب شیبانی- شهاب خسروانی- دکتر شفق- ناصرالدین ناصری- احمد اخوان- مامقانی- امیر نصرت اسکندری- باتمانقلیج- امامی- اهری- خوئیلر- فاضلی- هراتی- دولتشاهی- علی وکیلی- موسوی- فولادوند- دادور

رئیس- از 101 نفر عده حاضر 38 رأی موافق و 59 رأی ممتنع و 4 رأی مخالف شماره شده بنابراین اکثریت حاصل نگردیده است جلسه را ختم می‌کنیم.

4 - موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

اسامی موافقین- آقایان: امیر بهادری- ناصر ذوالفقاری- امیر نصرت اسکندری- امامی اهری- خوئیلر- باتمانقلیج- تقی‌زاده- شادلو- گرگانی- سلطان‌زاده- مامقانی- دکتر ملکی- پالیزی- دکتر مصباح‌زاده- گنجه- دکتر مجتهدی- بوداغیان- محمدعلی مسعودی- ساعد- اسلامی- دکتر اعتبار- رفیع- مهندس رضوی- عباس مسعودی- ابوالحسن رضوی گیو- دکتر معظمی- کفایی- امینی- برزین- افخمی- دهقان- صفوی- عبدالرحمان فرامرزی- صاحب جمع- ملک پور- دکتر شفق- احمد فرامرزی.

مخالفین آقایان: آشتیانی‌زاده- عباس اسکندری کهبد- شهاب خسروانی.

ممتنعین- 59 نفر

(جلسه در ساعت 12 ختم گردید)

رئیس مجلس شورای ملی- رضا حکمت

 

اخبار مجلس

روز دوشنبه 17/3/1327 شش بعدازظهر کمیسیون تجدیدنظر در آئین‌نامه داخلی مجلس بریاست آقای تقی‌زاده و با حضور آقای انوار نماینده سابق مجلس تشکیل مواد آئین‌نامه تا فصل مربوط به دستور مجلس ماده 82 با اصلاحاتی تصویب و ساعت 8 بعدازظهر جلسه ختم شد. ساعت پنج و نیم بعدازظهر کمیسیون بازرگانی و پیشه و هنر بریاست آقای نیک‌پور تشکیل گردیده و در اطراف کسانی که در سنوات24/25/326 برای وارد کردن اجناس از خارجه ارز گرفته بودند مذاکراتی به عمل آمده صورت ارسالی از کمیسیون ارز ونامه مربوط قرائت و بالاخره تصمیم گرفته شد در پاسخ نامه کمیسیون ارز شرحی نوشته و صورت مزبور هم اعاده شود که خود کمیسیون رسیدگی لازم به عمل آورند. روز سه‌شنبه 18/3/ 27 کمیسیون بودجه شش و نیم بعدازظهر به ریاست آقای بهبهانی و با حضور آقایان فریدونی معاون وزارت کشور و رئیس ستاد ژاندارمری و رؤسای حسابداری وزارت کشور- شهربانی- ژاندارمری تشکیل اعتبار بودجه وزارت کشور برای سال 1327 مطرح پس از مذاکرات لازمه و توضیحاتی که آقای فریدونی در قسمت میزان اعتبار و مبلغی که وزارت دارائی کسر داده است دادند اعتبار پیشنهادی که 65 میلیون ریال بود تصویب گردید. سپس اعتبار بودجه 1327 ژاندارمری مطرح چون مبلغی نسبت به سال 1326 کسر شده بود و آقای فریدونی هم توضیح دادند اعتبار پیشنهادی برای احتیاجات ژاندارمری کفایت نمی‌کند برحسب پیشنهاد یکی از آقایان اعضاء بودجه ژاندارمری به بعد موکول شد تا با جلب نظر وزیر دارائی که بعداً معین خواهد شد مبلغی به بودجه ژاندارمری اضافه شود و جلسه ساعت هفت و نیم بعدازظهر ختم گردید. به طوری که مقرر شده بود بنا بود کمیسیون دادگستری پنج بعدازظهر روز سه‌شنبه تشکیل شود ولی به واسطه سقوط کابینه آقای حکیمی کمیسیون دادگستری تشکیل نگردید.

روز سه‌شنبه 15/3/ 27 ساعت 6 بعد ازظهر کمیسیون دارائی مجلس به ریاست آقای امیر نصرت اسکندری تشکیل و با حضور آقای بهنیا مدیر کل وزارت دارائی لایحه مالیات بردرآمد مطرح 3ماده دیگر از لایحه مزبور با اصلاحی تصویب و بقیه آن به جلسه بعد موکول شد و ساعت هفت و نیم بعدازظهر جلسه ختم گردید.

 

تصویب‌نامه‌ها

شماره 4890                 10/3/27   

وزارت کشور هیئت وزیران در جلسه هشتم خردادماه 1327 برحسب پیشنهاد شماره 9405-20177 وزارت کشور و برطبق ماده 7 آئین‌نامه قانون بلدیه شش تن آقایان کارمندان دوره هشتم انجمن شهرداری کرندرا به ترتیب زیر :

سید فتاح شهریاری          دانیال شکرانی

حیدر خاموشی                علییار بختیاری 

عزیزالله اتابکی                 امامقلی یوسف شاهی

تعیین وتصویب نمودند. تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است .

م-1002                          نخست وزیر

+++

 

 

یادداشت ها
Parameter:294385!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)