کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره یازدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏11
[1396/05/10]

جلسه: 75 صورت مجلس روز یکشنبه 16 بهمن ماه 1317  

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مجلس‏

2. شور و تصویب لایحه اکتشاف و استخراج معادن‏

3. شور دوم و تصویت یک قسمت از لایحه طرز تنظیم وصیت‌نامه‏

4. موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏11

جلسه: 75

صورت مجلس روز یکشنبه 16 بهمن ماه 1317

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مجلس‏

2. شور و تصویب لایحه اکتشاف و استخراج معادن‏

3. شور دوم و تصویت یک قسمت از لایحه طرز تنظیم وصیت‌نامه‏

4. موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مجلس یک ساعت و ربع قبل از ظهر به ریاست اقای اسفندیاری تشکیل گردید.

صورت مجلس روز یکشنبه 9 بهمن ماه را آقای مؤید احمدی (منشی) قرائت نمودند.

(اسامی غایبین جلسه گذشته که در صورت مجلس خوانده شده :

غایبین بااجازه - آقایان: مژده­ای - مرآت اسفندیاری - فاطمی - زوار - شجاع - موسی مرآت - ذوالقدر - نواب یزدی

غایبین بی­اجازه - آقایان: تولیت - دبیر سهرابی - حمزه تاش - اعظم زنگنه - عطاءالله پالیزی

دیر آمده بااجازه - آقای محمد طباطبایی

دیرآمدگان بی­اجازه - آقایان: دکتر جوان - نیکپور - وکیلی - قراگزلو)

1. تصویب صورت مجلس‏

رئیس - در صورت مجلس نظرى نیست (گفته شد - خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2. شور و تصویب لایحه اکتشاف و استخراج معادن‏

رئیس - شور دوم گزارش کمیسیون پیشه و هنر راجع به معادن مطرح است. گزارش کمیسیون خوانده می‌شود:

کمیسیون پیشه و هنر لایحه شماره 48821 دولت راجع به اکتشاف و استخراج معادن را با حضور آقاى وزیر پیشه و هنر براى شور دوم تحت شور قرار داده با در نظر گرفتن پیشنهادهاى آقایان نمایندگان که در موقع شور اول تقدیم کرده بودند بالاخره با مواد زیر موافقت حاصل شده اینک گزارش آن براى تصویب به مجلس شوراى ملّى تقدیم می‌شود

ماده 1. مواد معدنى موجود در روى زمین یا زیرزمین از نظر اکتشاف و استخراج به طبقات دوگانه زیرین تقسیم می‌شوند.

طبقه اول - مواد معدنى که معمولاً به مصرف کارهاى ساختمانى یا زراعتى می‌رسند سنگ گچ - سنگ آهک - سنگ‌های ساختمان - سنگ مرمر - خاک رس - ماسه و امثال آن.

طبقه دوم - عبارتند از مواد زیر:

الف - معادن فلزات مانند آهن - کرم - مانگانز - نیکل - کبالت - مس - انتیمون - قلع - روى - جیوه - و سرب و غیره.

+++

ب - نیترات‌ها - فسفات‌ها - نمک طعام - نمک‌های قلیایی - برات‌ها - مانیزى و نمک‌های نظیر آن و غیره‏

ج - سوخت‌های جامد از قبیل ذغال‌سنگ - لینیت و تورب و امثال آن‏

د - مواد معدنى دیگرى که در طبقات بالا نوشته نشده مانند خاک سرخ - گوگرد - پنبه نسوز - خاک نسوز - آب‌های معدنى.

تبصره - نسبت به مواردی که نام برده نشده و از حیث طبقه‌بندى مورد تردید واقع شود برحسب پیشنهاد وزارت پیشه و هنر و تصویب‌نامه هیئت وزیران طبقه آن معلوم خواهد شد.

رئیس - آقاى افشار.

افشار - در این دوره قوانینى که به مجلس می‌آید یکى از یکى بهتر و یکى از یکى به حال ملت مفید‌تر است و یکى از بهترین قوانینى که به مجلس آورده شده است این قانون معادن است و این قانون را مدتى است علاقمندان کشور منتظرش بوده‌اند زیرا کشور ایران از دو راه می‌تواند اقتصاداً ترقى کند. به نظر بنده راه اولش فلاحت و پرورش حیوانات اهلى است. دومى استخراج معادن و استفاده از ذخایرى است که طبیعت به مقدار زیاد در ایران ودیعه گذارده است و معادنى که در ایران هست به قدری متنوع است که نه تنها ایران ممکن است با استخراج آنها ثروتمند شود بلکه ممالک خیلى وسیع‌تر و پرجمعیت‌تری هم ممکن است از آن استفاده کنند و بهره ببرند و امید است که بر اثر توجهات مقدس شاهنشاهى از این معادن عموم افراد مملکت و مخصوصاً شرکت‌ها بیشتر استفاده کنند و این قانون یک مرحله جدیدى در ترقیات اقتصادى مملکت باز کند البته تا به حال اگر از طرف مردم در این قسمت زیاد مبادرت به اقدامات نشده است علتش این است که تکلیف مردم با دولت یا با صاحبان معادن یا اراضى معلوم نبود و به همین جهت اشخاص یا شرکت‌ها جرأت نمی‌کردند بیایند اقدام به استخراج معدن بکنند در صورتی که معادن ایران بالخاصه معادن نفت مس و طلا و معدن آهن و چیزهاى دیگرى که در زیرزمین داریم مخصوصاً برات‌ها که در قسمت‌های مختلف ایران هست فوق‌العاده خریدار دارد و ذی‌قیمت است و طورى می‌بایست جلب توجه سرمایه‌داران را بکند که از هر طرف چه از داخله و چه از خارجه مردم باید رو به این معادن بکنند براى این که این معادن گرانبهایی که در اعماق زمین به ودیعه گذارده شده است استخراج کنند و این قانون یکى از بهترین قوانینى است که مرحله جدیدى در حیات اقتصادى ما باز می‌کند و بنده می‌خواستم که بیشتر در این قسمت در مجلس مذاکرات شود تا مردم هم به وسیله مطالعه مجلات و جراید از محسنات عمده این قانون که بر اثر توجهات شاهنشاه معظم ایران به مردم می‌بخشد مستحضر شوند و شرکتهایی تشکیل بدهند و متخصص بیاورند که آن متخصصین در جستجو و تفحص بوده و این ذخایر گرانبها را به تدریج شروع به استخراج بکنند. این بود که بنده می‌خواستم از هیئت محترم دولت و مخصوصاً از آقاى وزیر محترم پیشه و هنر از این جهت تشکر کنم که این قانون را به مجلس آورده‌اند و این اقدام مفید را براى مملکت انجام داده‌اند و یکى از محسنات این قانون این است که مالیات فوق‌العاده زیادى به مواد معدنى بسته نشده است و به همین جهت هم عوارض زیادى براى استخراج‌کنندگان نیست و معلوم می‌شود که یکى از منظورهاى دولت این است که مردم را تشویق بکنند در استخراج معادن نه این که جلوگیرى کنند و به همین جهت هم بنده متشکرم و می‌خواستم این نکته را تذکر بدهم بعضى از مواد معدنى که تا به حال در ایران استخراج می‌شده است از قبیل ذغال‌سنگ و چیزهاى دیگر یک مالیات‌هایی وزارت دارایی یا وزارت پیشه و هنر به عناوین مختلفه می‌گرفتند و آن طورى که بنده از این قانون استنباط می‌کنم و می‌فهمم آن مالیات‌ها و آن عوارض بعد از اجراى این قانون بایستى از بین برود و فقط آن حقوقى که مطابق ماده 9 این قانون تعیین شده است آن را بایستى از استخراج کنندگان و استفاده کنندگان بگیرند و نباید بیش از این بگیرند براى این که آن موضوع تشویق و وادار کردن مردم به استخراج معادن از بین خواهد رفت و بنده ایرادى به مواد این قانون

+++

ندارم و این قانون را مفید به حال مردم و مملکت می‌دانم و یکى از رفقاى بنده یک تذکرى به بنده دادند که این جا عرض کنم و آن هم فقط تصور می‌کنم با فرمایش آقاى وزیر پیشه و هنر این نگرانى رفع شود و آن راجع به ماده اول در قسمت الف این قانون است که می‌نویسند: طبقه اول - مواد معدنى که معمولاً به مصرف کارهاى ساختمانى یا زراعتى می‌رسند مانند سنگ و گچ - سنگ آهک - سنگ‌های ساختمان - سنگ مرمر - خاک رس - ماسه و امثال آن. نگرانى آقایان در این است که می‌گویند در دهات و اطراف شهرها مردم از اراضى خاک یا ماسه یا سنگ براى ساختمان‌های رعیتى یا خانه‌های شخصى می‌برند و تا به حال کسى هم در این قسمت مزاحم نبوده است نگرانى این است که مبادا این را مأمورینى که درست نمی‌توانند به آن اصل قانون پى ببرند آنها اشتباه کرده‏ و مزاحم رعایا و زارعین دهات بشوند منظور این بود که آقاى وزیر پیشه و هنر یک توضیحى در مجلس بفرمایند که این نگرانى مرتفع شود و معلوم شود که منظور دولت از حقى که می‌خواهد مطالبه کند این قسمت ماسه و خاک یا خاک رس یا سنگ که رعیت‌ها استفاده می‌کنند نیست بلکه منظور استخراج معدن است هر گاه یک جایی معدن بزرگ و کافى استخراج شد و یک استفاده صنعتى مهمى از آن شد یا استفاده تجارتى از آن به عمل آمد البته مسلم است که حق دولت باید پرداخته شود ولى اگر براى استفاده‌های جزیی شخصى است یا رعیتى است مسلم است که این مزاحمت را نخواهد داشت چون این قسمت در تمام دهات مبتلى به است مزاحمتى براى آنها نخواهد بود. خواستم این قسمت را یک توضیحى بفرمایند.

وزیر پیشه و هنر (آقاى على منصور) - توضیحاتى که آقاى افشار راجع به کلیات این قانون اظهار فرمودند اسباب خوشوقتى بنده است به جهت این که معلوم می‌شود و معلوم هم بود که ایشان و تمام آقایان نمایندگان محترم کاملاً متوجه به معنی و مفهوم حقیقى این قانون شده‌اند (نمایندگان - صحیح است) و می‌دانند که این قانون چه اندازه اهمیت دارد در ترقى امور اقتصادى که خوشبختانه امروز مورد توجه مقامات عالیه کشور و شخص اعلیحضرت همایون شاهنشاهى است (نمایندگان - صحیح است) و تمام مساعى را به کار می‌برند براى این که وسائل ترقى و سعادت عموم فراهم بشود (صحیح است) و کشور خودش داراى وسائلى باشد براى انجام این ترقیات البته منظور اصلى همین است که این قانون اساس و وسیله‌ای باشد براى به کار انداختن مساعى شخصى از سرمایه و کار که همه اهالى بدانند که می‌توانند روى یک اساس مرتب و منظم کوشش کنند کار کنند و سرمایه‌ای که دارند به کار اندازند و به نظر ما مفیدترین شرکت‌هایی که می‌توانند تشکیل شود شرکت‌هایی است که در امور تولید کار می‌کنند (صحیح است) سرمایه روى هم بگذارند و موادى را که در زیرزمین است در بیاورند و مورد استفاده قرار بدهند.

این شرکت‌ها داراى منافع بی‌شمارى خواهد بود و در درجه اول اهمیت و فایده خواهد بود ما انتظار داریم و امیدواریم که از این به بعد این دوره اقتصادى از نقطه‌نظر معدن در کشور شاهنشاهى پیش بیاید و توسعه پیدا کند امّا دو نکته که در ضمن کلیات اظهار داشتند یکى راجع به مالیات بود یکى راجع به بعضى مواد معدنى روى زمینى.

راجع به هر دو نکته بنده در ضمن شور اول قانون در مجلس عرض کردم حالا هم تکرار می‌کنم مالیات دولتى که به مواد معدنى تعلق می‌گیرد همان مالیاتى است که در این قانون ذکر شده و چیز دیگرى نخواهد بود (صحیح است) اما راجع به مواد روى زمینى این را هم توضیح دادم باز هم تکرار می‌کنم البته نظر در این قانون به طوری که ملاحظه می‌فرمایید اساس مالکیت است هر کس که داراى یک محلى بود که در آن محل یک معدن هست که مورد استفاده واقع می‌شود البته از نقطه‌نظر مالکیت باید از آن استفاده کند چه کوچک باشد آن معدن چه بزرگ (صحیح است) چه سطح‌الارضى و روى زمینى باشد چه زیر‌زمینى از نقطه‌نظر اصل کلى فرق نمی‌کند اما چون توهمى حاصل شده بود که بعضى عملیات خیلى عادى و معمولى ممکن است در بعضى املاک روى مواد سطح‌الارضى بشود مثل این که سنگ جمع می‌کنند براى سنگ‌چین یا این که شن جمع می‌کنند براى یک

+++

کارهایی از روى زمین یا براى استفاده ساختمانى این به مشکلات و موانعى برنخورد بنده عرض می‌کنم به هیچ وجه مورد ندارد چون این طبقه اول در تحت مواد معدنى اسم برده شده است البته باید صورت استخراج معدنى داشته باشد تا این احکام بر آن تعلق بگیرد و چون تمام این نکات را نمی‌شد در قانون ذکر کرد و اسباب نقیصه و اشکال می‌شد اینها را ما گذاشتیم در آیین‌نامه‌هایی که مربوط به اجرا است همه را ذکر کنیم و همه را در نظر داریم بنابرین از حیث این دو نکته خاطر آقایان مطمئن باشد و اشکال و زحمتى تولید نخواهد شد.

(عموم نمایندگان - صحیح است)

رئیس - آقاى حیدرى‏

حیدرى - عرضى ندارم‏

رئیس - آقاى میرزایی‏

میرزایی - خواستم عرض کنم در قسمت طبقه اول ازماده اول نوشته شده مانند سنگ گچ اقسام مختلفه دارد هم خاکى است هم سنگى از این جهت خواستم پیشنهاد کنم سنگ را حذف کنند و همان مانند گچ نوشته شود کافى است‏

مخبر کمیسیون پیشه و هنر (مخبر فرهمند) - سنگ گچ که اینجا نوشته شده است منظور آقا را تأمین می‌کند و برداشتن کلمه سنگ گمان نمی‌کنم احتیاجى داشته باشد.

میرزایی - خواستم عرض کنم وقتى که خاک رس نوشته می‌شود البته گچ خاکى هم هست اقسام مختلف گچ هست وقتى که مطلق گچ نوشته شود منظور را بهتر می‌رساند و بهتر معلوم می‌شود

مخبر فرهمند - سنگ گچ همان است‏

رئیس - آقاى اوحدى‏

اوحدى - یک قسمت از عرایض بنده را همکار محترم من به عرض رساندند بنده هم به نوبه خود مختصراً عرض می‌کنم که این لایحه از نقطه‌نظر این که نوید می‌دهد یک تمول و یک مکنت سرشارى را به ملت ایران من عرض می‌کنم که این بهترین لوایح است (صحیح است) یک موقعى بنده در نهاوند بودم که شنیدم گنج شاهپور ذوالاکتاف در یک سنگ آبى که به وسیله عملیاتى آن سنگ رو شکسته شده بود ظاهر می‌شود بعد از آن پست‌ترین اشیایی که در آن گنج شاهپور بود سکه‌های شاپورى بود که بعد از چندین سال حبل‌المتین نوشت که این سکه‌های شاپورى بعد از آنى که از صورت آنتیکى افتاده است حال هر یک دانه آن هفتصد تومان پول ایران دادوستد می‌شود حال بنده می‌خواهم عرض کنم که کشور ایران ما طبقات زیرش از آن گنج شاهپور ذوالاکتاف پرقیمت‌تر و پرمعنى‌تر است چرا؟ براى این که آن گنج تمام شد ولى پس از دست یافتن به معادن زیرزمینى به این آسانى آن تمام نمی‌شود تمام این آثار متوجه یگانه نابغه عصر است که متوجه این ملت می‌شود و البته مستحق هر نوع ستایش است که تا این اندازه شب و روز خود را به فکر ملت می‌گذارند و البته لازمه یک چنین شهنشاه عظیم‌الشأنى وجود یک چنین هیئت دولتى است که افراد و کارکنانش هر کدام به نوبه خود متوجه نیّات عالیه شاهنشاه معظم کشور شده و هر موقعى به اقتضای خود لوایح مفیده تهیه و تنظیم می‌نمایند چنان که این لایحه بعد از تهیه کارخانه ذوب آهن تهیه شده است و آمده است چون استخراج معدن اسباب و لوازمى دارد که قبلاً آن مقدمات در نظر گرفته شده بعداً لایحه معادن به مجلس شوراى ملى می‌آید که کسى فردا اگر بخواهد شرکتى تشکیل بدهد در مقام استخراج برآید محتاج به اسباب نباشد که بگوید ما اسباب نداریم گفته شود که اسباب را قبلاً براى شما تهیه کرده‌اند و حاضر بشوند براى این که سرمایه بگذارند پس با این جریان و آنچه که از این لایحه استفاده می‌شود دیگر نباید بینى و بین الله این قدر ترتیب اثر داد به سنگ و گچ و نمک و یک مقدار فلان چیز. ما به فکر چه هستیم؟ آنها به فکر چه هستند؟ اینها در مقابل یک چنین نعمت و چنین مکنت و یک چنین ثروتى قابل ذکر نیست از این جهت بنده از این قسمت‌ها صرف‌نظر می‌کنم و فقط از آقاى وزیر پیشه و هنر تشکر می‌کنم که نکاتى را که در جلسه قبل عرض

+++

کردم و تذکر دادم یک قسمت از نظریات بنده را مورد توجه قرار دادند و تأمین کردند و آن حقوق مالکین معادنى بود که اختصاص به دولت داده‌اند و فرمودند که این معادنى که در هر جا پیدا شود متعلق به دولت است همان طور که بنده تذکر دادم که پس دولت باید حقوق آنها را در نظر گرفته بعد با آنها به طور عادلانه همین طورى که در قانون براى سایرین پیش‌بینى شده دولت هم همان معامله را با اشخاص بکند ایشان هم قبول کردند و آن قسمتى که نوشته شده بود که دولت از این قانون مستثنى است آن را زدند و این منظور تأمین شد حالا فقط یک تذکر می‌دهم به ایشان و آن این است حال که موافقت فرمودید و حق دولت را در مقابل افراد از روى عدالت معین کردید که باید حقوق آنها داده بشود نکته اختلاف را هم در آیین‌نامه مورد تذکر قرار بدهید زیرا اگر بخواهم حالا یک پیشنهادى بکنم و عرایضى بکنم چون شور دوم قانون است ممکن است به یک محظوراتى بربخورد فقط تذکر می‌دهم در این آیین‌نامه که در ماده سه متذکر شده‌اند که مطابق آیین‌نامه رفتار خواهد شد در آن آیین‌نامه اگر بین صاحبان معادنى که دولت ذی‌حق است آنها را استخراج کند و استفاده کند و دولت اختلافى پیدا شد آن اختلاف را به حکمیت رفع کنند. همان طورى که آن جا معین کرده‌اند یک حکمیتى هم هر طور صلاح می‌دانند در آن جا ذکر بکنند. غیر از این دیگر عرضى ندارم.

وزیر پیشه و هنر - براى این که خاطر آقاى اوحدى کاملاً مطمئن باشد عرض می‌کنم سابقاً هم عرض کردم که البته تمام کیفیّات اجرایی قانون در آیین‌نامه‌ها به دقت ملحوظ می‌شود این مورد به خصوص را هم در آیین‌نامه متذکر خواهیم شد که اگر اختلافى پیدا شد چطور حل و فصل بشود.

رئیس - موافقین با ماده اول قیام فرمایند.

(اکثر قیام نمودند)

رئیس - تصویب شد. ماده دوم‏

ماده 2 - معدن در هر ملکى که واقع شده متعلق به صاحب آن ملک است و در اراضى که تا تاریخ تصویب این قانون مالک خاصى ندارد متعلق به دولت است.

رئیس - موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده سوم‏

ماده 3 - حق استخراج معادن نفت و مواد نفتى و سنگ‌های قیمتى از قبیل الماس و زمرد و یاقوت و غیره و فلزات قیمتى از قبیل طلا و نقره و پلاتین و غیره منحصر به دولت است و حقوق مالکین این معادن به موجب آیین‌نامه مخصوص با موافقت بین دولت و مالکین معین خواهد.

رئیس - موافقین برخیزند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده چهارم‏

ماده 4 - مالکین معادن طبقه (1) با پرداخت حقوق دولتى و رعایت آیین‌نامه‌های معادن و با اطلاع وزارت پیشه و هنر می‌توانند از آن معادن بهره‌بردارى نموده یا آن که بهره‌بردارى آن را به دیگری واگذار نمایند.

رئیس - موافقین برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده پنجم‏

ماده 5 - استخراج معادن طبقه (2) منوط به اجازه وزارت پیشه و هنر است.

رئیس - آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده ششم‏

ماده 6 - کاشف معدن کسى است که پروانه اکتشاف از وزارت پیشه و هنر تحصیل نموده و بر طبق آیین‌نامه اکتشاف معادن عمل کرده و کشف معدن به نام او ثبت شده باشد

رئیس - موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده هفتم‏

ماده 7 - پروانه اکتشاف به هر کسى که موافق آیین‌نامه اکتشاف عمل نماید از طرف وزارت پیشه و هنر داده می‌شود اگر محل اکتشاف معدن در زمین‌های دایر و حریم قنوات و ابنیه باشد باید قبلاً رضایت مالک تحصیل شود و در صورت عدم موافقت بین

+++

مالک و اکتشاف کننده اختلاف به حکمیت وزارت پیشه و هنر مطابق آیین‌نامه مخصوص قطع می‌گردد.

رئیس - موافقین قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده هشتم‏

ماده 8 - در اراضى دولتى و اراضى که مالک خاصى ندارد پروانه استخراج بر طبق آیین‌نامه و برحسب درخواست کاشف معدن به او داده می‌شود و هر گاه معدن کشف شده در ملک خاص اشخاصى واقع شده باشد و کسى درخواست استخراج آن را نماید وزارت پیشه و هنر این درخواست را در مجله رسمى و یکى از روزنامه‌های روزانه پایتخت و در مرکز استان یا شهرستانى که معدن در آن واقع است سه ماه متوالى در سه نوبت اعلان می‌نماید که مالکین اراضى محل معدن بتوانند شخصاً یا به وسیله تشکیل شرکتى که مورد تصویب وزارت پیشه و هنر باشد با رعایت مقررات قانون و آیین‌نامه اقدام به استخراج آن معدن بنمایند و اگر نتوانند یا نخواهند وزارت پیشه و هنر با رعایت مقررات قانون و آیین‌نامه پروانه استخراج را برحسب درخواست کاشف به او خواهد داد.

رئیس - موافقین قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده نهم‏

ماده 9 - هر گاه استخراج کننده معدن مالک زمین یا کاشف معدن باشد حقوق دولت را به ترتیب زیر می‌پردازد.

الف - براى مواد معدنى طبقه اول مندرج در ماده اول این قانون پنج درصد از محصول استخراج شده در سرمعدن یا بهاى آن به نرخ روز به تشخیص دولت‏

ب - براى مواد معدنى طبقه دوم مندرج در ماده اول این قانون سه درصد از محصول استخراج شده در سرمعدن یا بهاى آن به نرخ روز به تشخیص دولت‏

رئیس - موافقین قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده دهم‏

ماده 10 - در مواردی که استخراج معدنى به غیر کاشف یا مالک زمین واگذار شود وزارت پیشه و هنر شرایط آن را از حیث صلاحیت استخراج کننده و طرز و مدت استخراج تعیین کرده میزان درآمد دولت را که در بندهاى الف و ب ماده 9 مندرج است حداقل قرار داده به مزایده می‌گذارد.

رئیس - موافقین با ماده دهم قیام نمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده یازدهم‏

ماده 11 - استخراج کننده معدن حقوق مالک زمین را به شرح زیر می‌پردازد:

الف - خسارات وارده به ملک از حیث خرابى ابنیه و قنوات و مزارع و غیره به تصدیق کارشناسان بر طبق آیین‌نامه‏

خسارات ناشیه از عملیات اکتشافى نیز مشمول همین بند است‏

ب - یک درصد محصول استخراج شده در سرمعدن یا معادل بهاى آن به نرخ روز به اختیار مالک در صورتى که قرار خاصى بین استخراج کننده و مالک نباشد

تبصره - نسبت به معادن واقعه در اراضى دولتى یا معادن واقعه در اراضى که مالک خاصى ندارد حقوق مندرج در بندهاى الف و ب به دولت تعلق می‌گیرد.

رئیس - موافقین قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده دوازدهم‏

ماده 12 - استخراج کننده معدن مکلف است حق اکتشاف را به کاشف به شرح زیر بپردازد:

الف - نیم درصد محصول استخراج شده در سرمعدن یا بهاى آن به نرخ روز به اختیار کاشف از تاریخ شروع به استخراج تا بیست و پنج سال‏

ب - هزینه عملیات فنى اکتشاف به ترتیبی که در آیین‌نامه مقرر می‌شود

رئیس - موافقین قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده سیزدهم‏

ماده 13 - تعیین مدت پروانه استخراج معادن به تفاوت نوع هر معدن به اختیار دولت است و درهر صورت نباید از ده سال کمتر و از شصت سال زیادتر باشد

رئیس - موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده چهاردهم‏

ماده 14 - مالک هر ملکى باید زمین‌هایی را که از

+++

نظر بهره‌بردارى معدن مورد احتیاج ساختمان‌های فنى و غیر فنى و احداث جاده و دکویل و سیم‌های نقاله و غیره واقع می‌شود به بهاى عادلانه به بهره‌بردار به طریق فروش یا اجاره واگذار نماید و میزان آن به تصدیق کارشناسان بر طبق آیین‌نامه معین می‌شود.

رئیس - موافقین با ماده چهاردهم قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده پانزدهم‏

ماده 15 - دولت می‌تواند از نظر مصالح عمومى کشور اکتشاف و استخراج قسمتى یا نوعى از معادن را به خود تخصیص دهد در این صورت باید با رعایت حقوق مالک و کسانى که بر طبق این قانون حتى براى آنها در آن معادن شناخته شده باشد عمل شود.

رئیس - موافقین با ماده پانزدهم برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده شانزدهم‏

ماده 16 - وزارت پیشه و هنر آیینظنامه‌ها و مقرراتى را که براى نظارت فنى عملیات و بهدارى معادن چه در قسمت اکتشاف و چه در قسمت استخراج لازم بداند و همچنین آیینظنامه‌های دیگرى را که مربوط به اجرای این قانون است تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران مجرا دارد.

رئیس - موافقین با ماده شانزدهم برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده هفدهم.

ماده 17 - این قانون از اول فروردین 1318 به موقع اجرا گذاشته می‌شود.

رئیس - موافقین با ماده هفدهم قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. مذاکره در کلیات ثانى است. آقاى افشار

افشار - عرض کنم درماده پنج در قسمت استخراج معادن طبقه دوم را منوط به اجازه وزارت پیشه و هنر کرده‌اند ولى ذکرى از این معادنى که فعلاً در حال استخراج هستند معلوم نیست براى این که اشخاصى الان هستند که مشغول استخراج معادن ذغال‌سنگ هستند و اجازه هم دارند چون قبل از این قانون مقرراتى در بین نبوده است و حالا یک ترتیبى بفرمایند در آیین‌نامه که با آنها هم مطابق همین قانون رفتار شود.

رئیس - آقاى وزیر پیشه و هنر

وزیر پیشه و هنر - عرض کنم اینها هم البته تقاضا خواهند کرد و کسب اجازه می‌کنند و در آیین‌نامه هم البته تکلیف این نوع موارد پیش‌بینى می‌شود و در هر صورت اشکالى نخواهد داشت در صورتی که مطابق مقررات و آیین‌نامه‌ها عمل کنند

رئیس - موافقین با مجموع این لایحه قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد.

3. شور دوم و تصویت یک قسمت از لایحه طرز تنظیم وصیت‌نامه‏

رئیس - شور دوم لایحه وصیت‌نامه مطرح است. گزارش کمیسیون از ماده هفت قرائت می‌شود

گزارش شور دوم از کمیسیون قوانین دادگسترى به مجلس شوراى ملى‏

در تعقیب گزارش شور دوم لایحه دولت راجع به طرز تنظیم وصیت‌نامه چون ضمن جریان مذاکرات و طرح قانون مزبور در مجلس شوراى ملى نواقصى در طرز تنظیم مواد آن به نظر رسید که ایجاب می‌نمود با مطالعه بیشترى تحت توجه واقع گردد لذا برحسب پیشنهاد آقاى وزیر دادگسترى کمیسیون در گزارش شور دوم خود تجدیدنظر نموده و چون اصلاحات لازمه در قسمت تنظیم مواد به اندازه‌ای نبود که بشود در مجلس پیشنهاد نمود لذا کمیسیون مقتضى دانست گزارش شور دوم خود را که به شماره 13 طبع گردیده و شش ماده آن هم از تصویب مجلس شوراى ملى گذشته است تجدید و علیهذا مواد زیر که از نظر آقایان نمایندگان محترم می‌گذرد در کمیسیون تنظیم و اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد که به جاى گزارش شور دوم کمیسیون راجع به وصیت (به استثنای شش ماده که به آن رأى داده شده) مورد شور و تصویب قرار گیرد.

رئیس - ماده هفتم قرائت می‌شود:

ماده 7 - وصیت‌نامه سرى را موصى همه وقت می‌تواند به ترتیبی که براى استرداد اسناد امانتى مقرر است استرداد نماید.

+++

رئیس - موافقین با ماده هفتم قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده هشتم قرائت می‌شود:

ماده 8 - در موارد فوق‌العاده از قبیل جنگ و امراض مسرى و مسافرت در دریا که مراوده نوعاً مقطوع و به این جهت موصى نمی‌تواند به یکى از طرق مذکور وصیت کند ممکن است وصیت به طریقی که در مواد بعد ذکر می‌شود واقع شود

رئیس - موافقین با ماده نهم قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده دهم قرائت می‌شود

ماده 10 - در صورتی که نظامى یا کسی که در ارتش اشتغال به کارى دارد مریض یا مجروح باشد ممکن است وصیت خود را در حضور رئیس بهدارى ارتش و مدیر بیمارستان که موصى آن جا است اظهار نماید

رئیس - موافقین با ماده دهم قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده یازدهم قرائت می‌شود

ماده 11 - اشخاصى می‌توانند به ترتیب مذکور در دو ماده قبل وصیت نمایند که در جنگ یا مأمور عملیات جنگى باشند و یا در محلى زندانى یا محصور باشند که مراوده با خارج نباشد.

رئیس - موافقین برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده دوازدهم قرائت می‌شود

ماده 12 - در سایر موارد مذکور در ماده 8 موصى می‌تواند در حضور دو نفر شاهد وصیت خود را اظهار نماید و یکى از آن دو شاهد اظهارات او را با تعیین تاریخ روز و ماه و سال و محل وقوع وصیت نوشته و موصى و شهود آن را امضا می‌نمایند و اگر موصى نتواند امضا کند شهود این نکته را در وصیت‌نامه قید می‌کنند.

رئیس - موافقین با ماده دوازدهم قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده سیزدهم‏

ماده 13 - اشخاصی که مطابق ماده 9 و 10 وصیت نزد آنها شده و همچنین شهود مذکور در ماده قبل در اول زمان امکان باید در اداره ثبت اسناد یا محلى که در آیین‌نامه وزارت دادگسترى تعیین می‌شود حاضر شده وصیت‌نامه را مطابق مقررات راجع به امانت گذاردن اسناد امانت بگذارند و ضمناً اعلام کنند که این آخرین وصیت موصى است که با داشتن اهلیت اظهار داشته.

رئیس - موافقین با ماده سیزدهم برخیزید (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده چهاردهم‏

ماده 14 - در صورتی که اشخاص مذکور در ماده 9 و 10 اظهارات موصى را ننوشته باشند در اول زمان امکان نزد حاکم صلحى که به او دسترس دارند حاضر شده و اظهارات موصى را با تاریخ و محل وقوع وصیت و اهلیت موصى شفاهاً اظهار می‌دارند اظهارات مزبور در صورت مجلس نوشته شده و به امضای حاکم صلح و شهود می‌رسد.

رئیس - موافقین با ماده چهاردهم برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده پانزدهم‏

ماده پانزدهم - وصیتى که مطابق مواد قبل (در موارد غیرعادى) واقع می‌شود بعد از گذشتن یک ماه از تاریخ مراجعت و رسیدن موصى به محلی که بتواند به یکى از طرق مذکور در ماده اول وصیت کند یا گذشتن یک ماه از تاریخ باز شدن راه و مرتفع شدن مانعى که به واسطه آن موصى نتوانسته است به یکى از طرق مذکور وصیت نماید بى‌اعتبار می‌شود مشروط این که موصى در مدت مزبور متمکن از وصیّت باشد.

رئیس - موافقین با ماده پانزدهم برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

ماده شانزدهم قرائت می‌شود:

ماده 16 - هر وصیتى که به ترتیب مذکور در این قانون واقع نشده باشد در مراجع رسمى پذیرفته نمی‌شود مگر این که اشخاص ذى‌نفع در ترکه به صحت وصیت اقرار نمایند

رئیس - موافقین با ماده شانزدهم قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد

4. موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس - اگر تصویب می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است)

جلسه آینده روز یکشنبه بیست و سوم سه ساعت قبل از ظهر دستور لوایح موجوده.

(مجلس مقارن ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - حسن اسفندیارى

+++

قانون معادن

ماده 1 - مواد موجود در روی زمین یا زیرزمین از نظر اکتشاف و استخراج به طبقات دوگانه زیرین تقسیم می‌شود.

طبقه اول - مواد معدنی که معمولاً به مصرف کارهای ساختمانی یا زراعتی می‌رسند مانند گچ - سنگ آهک - سنگ‌های ساختمان - سنگ مرمر - خاک رس - ماسه و امثال آن.

طبقه دوم - عبارتند از مواد زیر:

الف - معادن فلزات مانند آهن - کرم - مانکانز - نیکل - کبالت - مس - انتیمون - قلع - روی - جیوه و سرب و غیره.

ب - نیترات‌ها - فسفات‌ها - نمک طعام - نمک‌های قلیایی - برات‌ها - مانیزی و نمک‌های نظیر آن و غیره.

ج - سوخت‌های جامد از قبیل سنگ - لینیت و تورب و امثال آن.

د - مواد معدنی دیگری که در طبقات بالا نوشته نشده مانند خاک سرخ - گوگرد - پنبه نسوز - خاک نسوز - آب‌های معدنی.

تبصره - نسبت به موادی که نام برده نشده و از حیث طبقه‌بندی مورد تردید واقع شود برحسب پیشنهاد وزارت پیشه و هنر و تصویب‌نامه هیئت وزیران طبقه آن معلوم خواهد شد.

ماده 2 - معدن در هر ملکی که واقع شده متعلق به صاحب آن ملک است و در اراضی که تا تاریخ تصویب این قانون مالک خاصی ندارد متعلق به دولت است.

ماده 3 - حق استخراج معادن نفت و مواد نفتی و سنگ‌های قیمتی از قبیل الماس و زمرد و یاقوت و غیره و فلزات قیمتی از قبیل طلا و نقره و پلاتین و غیره منحصر به دولت است و حقوق مالکین این معادن به موجب آیین‌نامه مخصوص با موافقت بین دولت و مالکین معین خواهد شد.

ماده 4 - مالکین طبقه (1) با پرداخت حقوق دولتی و رعایت آیین‌نامه‌های معادن و با اطلاع وزارت پیشه و هنر می‌توانند از آن معادن بهره‌برداری نموده یا آن که بهره‌برداری آن را به دیگری واگذار نمایند.

ماده 5 - استخراج معادن طبقه (2) منوط به اجازه وزارت پیشه و هنر است.

ماده 6 - کاشف معدن کسی است که پروانه اکتشاف از وزارت پیشه و هنر تحصیل نموده و بر طبق آیین‌نامه اکتشاف معادن عمل کرده و کشف معدن به نام او ثبت شده باشد.

ماده 7 - پروانه اکتشاف به هر کسی که موافق آیین‌نامه اکتشاف عمل نماید از طرف وزارت پیشه و هنر داده می‌شود اگر محل اکتشاف معدن در زمین‌های دایر و حریم قنوات و ابنیه باشد باید قبلاً رضایت مالک تحصیل شود و در صورت عدم موافقت بین مالک و اکتشاف کننده اختلاف به حکمیت وزارت پیشه و هنز مطابق آیین‌نامه مخصوص قطع می‌گردد.

ماده 8 - در اراضی دولتی و اراضی که مالک خاصی ندارد پروانه استخراج بر طبق آیین‌نامه و برحسب درخواست کاشف معدن به او داده می‌شود و هرگاه معدن کشف شده در ملک خاص اشخاصی واقع شده باشد و کسی درخواست استخراج آن را نماید وزارت پیشه و هنر این درخواست را در مجله رسمی‌ و یکی از روزنامه‌های روزانه پایتخت و در مرکز استان یا شهرستانی که معدن در آن واقع است سه ماه متوالی در سه نوبت اعلان می‌نماید که مالکین اراضی محل معدن بتوانند شخصاً یا به وسیله تشکیل شرکتی که مورد تصویب وزارت پیشه و هنر باشد با رعایت مقررات قانون و آیین‌نامه اقدام به استخراج آن معدن بنمایند و اگر نتوانند یا نخواهند وزارت پیشه و هنر با رعایت مقررات قانون و آیین‌نامه پروانه استخراج را برحسب درخواست کاشف به او خواهد داد.

+++

ماده 9 - هر گاه استخراج کننده معدن مالک زمین یا کاشف معدن باشد حقوق دولت را به ترتیب زیر می‌پردازد.

الف - برای مواد معدنی طبقه اول مندرج در ماده اول این قانون پنج درصد از محصول استخراج شده در سر معدن یا بهای آن به نرخ روز به تشخیص دولت.

ب - برای مواد معدنی طبقه دوم مندرج در ماده اول این قانون سه درصد از محصول استخراج شده در سرمعدن یا بهای آن به نرخ روز به تشخیص دولت.

ماده 10 - در مواردی که استخراج معدنی به غیر کاشف یا مالک زمین واگذار شود وزارت پیشه و هنر شرایط آن را از حیث صلاحیت استخراج کننده و طرز و مدت استخراج تعیین کرده میزان درآمد دولت را که در بندهای الف و ب ماده 9 مندرج است حداقل قرارداده به مزایده می‌گذارد.

ماده 11 - استخراج کننده معدن حقوق مالک زمین را به شرح زیر می‌پردازد.

الف - خسارات وارده به ملک از حیث خرابی ابنیه و قنوات و مزارع و غیره به تصدیق کارشناسان بر طبق آیین‌نامه. خسارات ناشیه از عملیات اکتشافی نیز مشمول همین بند است.

ب - یک درصد محصول استخراج شده در سرمعدن یا معادل بهای آن به نرخ روز به اختیار مالک در صورتی که قرار خاصی بین استخراج کننده و مالک نباشد.

تبصره - نسبت به معادن واقعه در اراضی دولتی یا معادن واقعه در اراضی که مالک خاصی ندارد حقوق مندرج در بندهای الف و ب به دولت تعلق می‌گیرد:

ماده 12 - استخراج کننده معدن مکلف است حق اکتشاف را به کاشف به شرح زیر بپردازد.

الف - نیم درصد محصول استخراج شده در سر معدن یا بهای آن به نرخ روز به اختیار کاشف از تاریخ شروع به استخراج تا بیست و پنج سال.

ب - هزینه عملیات فنی اکتشاف به ترتیبی که در آیین‌نامه مقرر می‌شود.

ماده 13 - تعیین مدت پروانه استخراج معادن به تفاوت نوع هر معدن به اختیار دولت است و در هر صورت نباید از ده سال کمتر و از شصت سال زیادتر باشد.

ماده 14 - مالک هر ملکی باید زمین‌هایی را که از نظر بهره‌برداری معدن مورد احتیاج ساختمان‌های فنی و غیرفنی و احداث جاده و دکویل و سیم‌های نقاله و غیره واقع می‌شود به بهای عادلانه به بهره‌بردار به طریق فروش یا اجاره واگذار نماید و میزان آن به تصدیق کارشناسان بر طبق آیین‌نامه معین می‌شود.

ماده 15 - دولت می‌تواند از نظر مصالح عمومی کشور اکتشاف و استخراج قسمتی یا نوعی از معادن را به خود تخصیص دهد در این صورت باید با رعایت حقوق مالک و کسانی که بر طبق این قانون حقی برای آنها در آن معادن شناخته شده باشد عمل شود.

ماده 16 - وزارت پیشه و هنر آیین‌نامه‌ها و مقرراتی را که برای نظارت فنی عملیات و بهداری معادن چه در قسمت اکتشاف و چه در قسمت استخراج لازم بداند و همچنین آیین‌نامه‌های دیگری را که مربوط به اجرای این قانون است تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران بحری می‌دارد.

ماده 17 – این قانون از اول فروردین 1318 به موقع اجرا گذاشته می‌شود.

این قانون که مشتمل بر هفده ماده است در جلسه هفدهم بهمن ماه یک هزار و سیصد و هفده به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

رئیس مجلس شورای ملی - حسن اسفندیاری

+++

یادداشت ها
Parameter:293691!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)