کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏19
[1396/06/01]

جلسه: 74 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سهشنبه 21 اسفندماه 1335  

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای خلعتبری

3- مذاکره در گزارش کمیسیون بودجه راجع‌به بودجه 1336 کل کشور

4- تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏19

 

 

جلسه: 74

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 21 اسفندماه 1335

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای خلعتبری

3- مذاکره در گزارش کمیسیون بودجه راجع‌به بودجه 1336 کل کشور

4- تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس دو ساعت و بیست دقیقه پیش از ظهر به ‌ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس‏

رئیس- صورت غایبین جلسة قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین بااجازه- آقایان: دکتر طاهرى- ابتهاج- بوربور- قرشى- کشکولى- صادق بوشهرى- موسوى- دیهیم- دکتر امین- مهندس سلطانى- بزرگ ابراهیمى- کدیور- امید سالار- خرازى- خزیمه علم- سنندجى- عباسى- عبدالحمید بختیار- معین‌زاده- نصیرى- مهدوى- قنات آبادى.

غایبین بى‌اجاره- آقایان: اورنگ- اریه- عامرى- مهندس فیروز.

دیرآمدگان و زودرفتگان بااجازه- آقایان: قراگزلو- فولادوند- سعیدى- دکتر وکیل- مهندس جفرودى- یار افشاری- بهادرى- دکتر فریدون افشار- مهندس بهبودى - دهقان- دکتر هدایتى- جلیلوند- کورس- دکتر نفیسى- مهندس ظفر- ثقة‌‌الاسلامى- گیو- دکتر امیر اصلان افشار- آقایان.‏

رئیس- نسبت به‌صورت مجلس نظرى نیست؟ آقایان طباطبائى.

احمد طباطبایى- یک اشتباه عبارتى هست در صورت‌جلسه که اصلاح می‌کنم می‌دهم تندنویسى.

رئیس- بسیار خوب، دیگر نظرى نسبت به صورت‌جلسه نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس جلسه قبل تصویب شد.

2- بیانات قبل از دستور آقاى خلعتبرى‏

رئیس- نطق قبل از دستور شروع می‌شود آقاى خلعتبرى.

خلعتبرى- موضوع عرایضم عبارت از استفاده از بانک مرکزى است براى امور صنعت و کشاورزى.‏

نقش بانک‌ها در کشور:

در ممالکى که فعالیت‌هاى خصوصى فردى اساس اقتصاد آنها را تشکیل می‌دهد مسئله بانکدارى از اهم مسائل است زیرا بدون کمک بانک‌ها توسعه و تکامل صنعت و پیشرفت تولید ممکن نخواهد بود به طریق اولى در ممالکى که هنوز صنعت و کشاورزى مراحل اولیه را طى می‌کند کمک بانک‌ها بیشتر ضرورت خواهد داشت ما تقریباً از سى سال قبل وارد امر بانکدارى شدیم و بانک ملى ایران به وجود آمد که ناشر اسکناس است و وجوه دولتى در آن متمرکز می‌شود ولى وضع سى سال قبل مملکت با امروز فرق کرده و بانک مرکزى ما نباید فقط به وظایف تجارى و صرافى قانع شود بلکه باید همان وظایفى را انجام دهد که بانک‌هاى مرکزى در ممالک دیگر انجام می‌دهند و در حقیقت باید بانکدارى کشور با اساسى باشد که در ممالک دیگر هست ولى متأسفانه بانک مرکزى ما رویه سى سال قبل خود را تغییر نداده است.

من وظیفه دارم تصدیق کنم که به نظر من بانک ملى ایران یک مؤسسه بسیار آبرومندى است (صحیح است) که بهتر از همه مؤسسات و ادارات ما اداره می‌شود و من تاکنون ندیده‌ام از جریان ادارى آن کسى ناراضى باشد باید افتخار نمود به لیاقت و تدبیر و کاردانى اشخاصى که این مؤسسه مهم را این نحو اداره می‌کنند ایراد من بر دولت‌ها است که مسئله بانکدارى را در این مدت مورد توجه قرار نداده و وسایل فراهم نیاورده‌اند یا بانک ملى را تقویت نکرده‌اند که بتواند همان وظایفی را انجام بدهد که بانک‌هاى مرکزى در سایر ممالک انجام می‌دهند.

وظایف بانک مرکزى: بانک مرکزى وظایفی دارد و من مقاله را که اخیراً در مجله بانک ملى راجع‌به بانکدارى مرکزى در آسیا نوشته شده مورد توجه دولت قرار می‌دهم.‏

بر طبق این مقاله در ممالک آسیا بانک‌هاى مرکزى این وظایف را انجام می‌دهند:

1- برای بعضى از امور عمرانى و اقتصادى و کشاورزى بانک‌هاى مرکزى نرخ‌هاى کمترى براى تنزیل در نظر می‌گیرند.

2- یک وظیفه دیگر بانک‌هاى مرکزى نظارت بر بانک‌هاى دیگر و در عین حال تقویت بانک‌هاى دیگر می‌باشد در واقع معاملات صرافى و پولى را باید بانک‌هاى دیگر انجام دهند و بانک مرکزى به آنها کمک از حیث سرمایه کنند.

3- بانک‌هاى مرکزى به وسیله محدود کردن اعتبارات و تدابیر دیگر از سیل واردات جلوگیرى می‌کنند.

4- بانک‌هاى مرکزى به بانک‌هاى دیگر از قبیل بانک کشاورزى بانک صنعتى و بانک رهنى و بانک تعاونى کمک می‌کنند و بانک‌هاى مزبور اغلب از کمک‌هاى بانک مرکزى استفاده می‌کنند.

5- بانک مرکزى سعى می‌کنند بر تعداد بانک‌هاى بازرگانى افزوده شود تا مردم بتوانند از بانک‌هاى متعدد استفاده کنند و پول براى فعالیت و کار در اختیار همه مردم باشد.

6- بانک‌هاى مرکزى سعى می‌کنند به کشاورزان و صاحبان صنایع به وسیله مؤسسات خصوصى کمک شود زیرا نفع بانک‌هاى بازرگانى این است که فقط با تجار معامله کنند زیرا معامله با آنها آسان‌تر و راحت‌تر و به نفع‌تر است.

بانک مرکزى ایران: بانک ملى ایران عملش مطابق بانک‌هاى مرکزى سایر ممالک نیست و همین امر سبب شده که در کشور ما از اعتبار براى امور تولیدى و عمرانى و صنعتى استفاده نشود و یا به میزان محدود غیرمفیدی استفاده نشود و یا به میزان محدود غیرمفیدی استفاده شود و آنچه که مانع بانک ملى ایران در این امر است نداشتن برنامه از طرف دولت‌ها بوده و بعد اساسنامه

+++

که سى سال قبل وضع شده و با شرایط امروز متناسب نیست.

بانک مرکزى مشوق واردات به همین جهات بانک مرکزى ما عملیاتش منحصر به کمک به دولت و با معاملات نزولى و صرافى است و براى همین معاملات صرافی و نزولى نه فقط جلوى سیل واردات را نمی‌گیرد بلکه یکى از اسباب کمک به واردات است و به وسیله تهیه اعتبار براى مشتریان خود امر واردات را تسهیل می‌کند و وجود عمدة بانک در اختیار اشخاصى قرار می‌گیرد که مثل سیل محصولات خارجى را وارد کشور می‌کنند. (صحیح است)

از طرفى کمک بانک ملى به صنعت و کشاورزى آن قدر قلیل است که هیچ‌گونه تأثیرى در توسعه صنعت و کشاورزى ندارد.

تناسب اعتبار بین رشته‌هاى مختلف: در هر کشورى رشته‌هاى مختلفى از کار و فعالیت وجود دارد که می‌توان آن را به چند قسمت نمود:

1- تجارت 2- کشاورزى 3- صنعت.

اگر کشورى بخواهد ترقى اقتصادى کند این رشته‌ها باید به حسب اهمیت یا تناسب از وجوه و اعتبارات بانک مرکزى استفاده کنند ولى در مملکت ما این تناسب رعایت نمی‌شد و وجوهى که در اختیار بانک ملى است فقط تجار وارد‌کننده یا صادر‌کننده استفاده می‌کنند و وقتى نسبت واردات و صادرات را در نظر بگیریم معلوم می‌شود قسمت عمده اعتبارات بانک ملى استفاده در امر واردات است و این امر بر ضرر کشور است و فرضاً که بانک از نظر بانکداری منفعت کند مملکت ضرر می‌کند.

و آن چیزى که مورد توجه نیست و از اعتبارات بانک مرکزى استفاده نمی‌کند صنعت و کشاورزى است که فقط مقدار قلیل از اعتبارات بانک براى این دو امر در نظر گرفته می‌شود و تناسب آن با رشته تجارت و واردات کشور قلیل است که قابل مقایسه نیست و همین امر سبب می‌شود که صنعت و کشاورزى توسعه نیاید.

در مورد بانک کشاورزى کمکى که بانک ملى به بانک کشاورزى می‌کند شاید به اندازه یک بیستم کمک به بازرگانی باشد در مورد کمک به صنعت هم کمکی که باید بکند نمی‌کند و اکنون هم که بانک صنعتى تأسیس شده معذلک باز باید بانک ملى به بانک صنعتى کمک کند.

پس دولت و بانک ملى در رویه خود و اساسنامه بانک ملى باید تجدیدنظر کنند و از اعتبارات بانک مرکزى باید رشته‌های مختلف به تناسب و به حسب اهمیت حصه ببرند و چون اهمیت صنعت و تولید در داخله کشور و کشاورزى بیشتر از واردات محصولات خارجى است علیهذا به تناسب احتیاجات صنعتى و کشاورزى مملکت باید وجوه و اعتبارات بانک ملى بین بانک‌هاى کشاورزى و صنعتى تقسیم شود.

بانک کشاورزى، براى توسعه مملکت مهمترین مؤسسه بانک کشاورزى است. اصولاً دولت‌ها مسئله اعتبار به بانک کشاورزى را فراموش کردند و من از آقاى فروهر ممنون هستم که در زمان وزارت خود به این بانک ملى کم ‌توجه کرد و توجهى کرد که سابق نمی‌شد ولى این مقدار کافى نیست.

اگر آقایان به یاد داشته باشند در دوره هجدهم از طرف دولت هیج توجهى به بانک کشاورزى نمی‌شد یک طرحى نمایندگان دوره هجدهم تصویب کردند که اعتبارات مصوب قانونى بانک کشاورزى به او داده شود ولى آن قانون در عمل اجرا نشد فقط موقعى که لایحه اعتبار هفتاد و پنج میلیون دلار در مجلس هجدهم مطرح بود بنده پیشنهادى دادم که بیست و سه میلیون دلار آن به بانک کشاورزى رهنى و ساختمانى داده شود و دولت‌ها هم با آن پیشنهاد مخالف بود ولى اکثریت قریب به اتفاق مجلس آن را تصویب کرد و اکنون این تنها سرمایه قابل توجهى است که در اختیار بانک کشاورزى قرار می‌گیرد.

من می‌خواهم که این پول هر چه زودتر در اختیار بانک‌ها قرار ‌گیرد مخصوصاً بانک کشاورزى اکنون سه سال است کشاورزان تمام مملکت و تمام اشخاصى که علاقه به توسعه آبادى و فعالیت کشاورزى دارند در انتظار آبادى و فعالیت کشاورزى دارند در انتظار کمک‌هاى بانک کشاورزى هستند و تأخیر در این کمک‌ها موجب ناامیدى کشاورزان شده عجب است براى وارد‌کنندگان محصولات خارجى همه نوع تسهیلات بانکى و اعتبار فراهم است اما کشاورز و مالک براى آباد کردن مالک نمی‌تواند از بانک وام بگیرد ولى اگر کسى بخواهد اتومبیل وارد کند به آن اعتبار می‌دهند بانک کشاورزى هم پول و سرمایه ندارد که به کشاورز وام بدهد (صحیح است) این امر به ضرر کشاورزى ماست این وضع بیش از این نباید ادامه یابد عجب است دولت‌ها همیشه حمایت از کشاورز و کشاورزى را جزء برنامه کار خود قرار می‌دهند اما یک قدم عملى برنمی‌دارند که کشاورز ایرانى از فروش سلف محصول خود به ثلث قیمت واقعى خلاص گردد (صحیح است) آقایان بلاى کشاورز و گله‌دار ایرانى سلف‌فروشی است که به ثلث قیمت حقیقى محصولات خود را می‌فروشند.

اصلاح اساسنامه و آیین‌نامه بانک کشاورزى، من توجه دولت را به این مسئله جلب می‌کنم که هر چه زودتر براى اخذ بیست و سه میلیون دلار اقدام کند (صدر‌زاده- ولى به شرط اینکه همه‌اش را صرف ساختمان در تهران نکند) ولى لازم است اساسنامه بانک کشاورزى و آیین‌نامه‌هاى آن هم اصلاح گردد زیرا در شرایط فعلى بانک کشاورزى آماده براى کمک به کشاورزان نخواهد بود قانون و آیین‌نامه فعلى بانک کشاورزى مربوط به 25 سال پیش است و به درد امروز نمی‌خورد بانک کشاورزى باید به صورت بانک مرکزى کشاورزى در‌آید و وجوه خود را در اختیار بانک‌هاى اعتبارى بگذارند و بانک‌هاى اعتبارى کشاورزى در نقاط مختلف کشور تأسیس شود یا اگر می‌خواهد همین وضع را حفظ کند باید نه فقط به مالک بلکه به کشاورز بدون مالک و در مقابل فعالیت و کار و یا نرخ نازل و تشریفات ساده پول قرض بدهد تا همه کشاورزان بتوانند از آن استفاده کنند و بانک کشاورزی نتواند وارد در معاملاتی شود که افراد باید انجام دهند. ساختمان هم نباید بکند پانزده میلیون تومان خرج ساختمان کرده خرج بی‌مصرفی است. علیهذا در آیین‌نامه جدید باید این مسائل پیش‌بینى شود علت تأخیر هم فقط جریانات ادارى خسته‌کننده است چند ماه قبل در کمیسیون کشاورزى با آقاى انتظام نائب نخست وزیر و وزیر کشاورزى تذکر داده شد آیین‌نامه بانک کشاورزى هر چه زودتر باید اصلاح شوئد. نمی‌دانم علت تأخیر چیست و کارى که در یک هفته می‌توان کرد چرا ماه‌ها به تأخیر بیفتد.

این است که از دولت می‌خواهم هر چه زودتر ترتیبى بدهد که از وجوه و اعتبارات بانک ملى - بانک کشاورزى و صنعت هم بتواند استفاده کند و آیین‌نامه بانک کشاورزى هر چه زودتر اصلاح شود تا کشاورزان مملکت عموماً از آن استفاده کنند گمان می‌کنم این چیزى باشد که همه آقایان نمایندگان طالب آن هستند (صحیح است)

ایام عید است سه سال است به ما وعده می‌دهند که بانک کشاورزى می‌خواهد براى مملکت قدمى بردارد اما بانک کشاورزى سرمایه ندارد آیین‌نامه‌هایش هم به درد نمی‌خورد، باید یک تغییر اساسى در اساسنامه بانک کشاورزى داده شود، بانک ملى اعتبارات خودش را اول در صنعت و کشاورزى باید تقسیم کند نه اینکه تمام پولش را در اختیار وارد‌کنندگان بگذارد (صحیح است) این به ضرر اقتصاد مملکت است، صنعت ما با این امر ترقى نخواهد کرد (صحیح است) اشخاصى هستند که کارخانه وارد کرده‌اند پول ندارند که قرض خود را بدهند پول قرض کرده‌اند به اربع صدى بیست وچهار به اینها اگر بانک ملى کمک کنیم، این مقدار پول و اعتبارى که به تجار وارد‌کننده می‌دهند این را اگر در اختیار کشاورزى و صنعت بگذارند تمام مملکت آباد می‌شود، بنده به نام تمام کشاورزان مملکت که چشم به راه کمک دولت هستند و همین طور از طرف کسانی که از صنعت می‌خواهند استفاده کنند از دولت می‌خواهم که به این امر توجه کند و در این ایام عید حقیقتاً مجلس با این اقدام خودش به کشاورزان و زحمت‌کشان و گله‌داران و ایلات و عشایر با تأسیس بانک کشاورزى مرکزی و استفاده از آن یک عیدى به آنها بدهد (احسنت) (تجدد- در موقعت طرح قانون بانکدارى پیشنهاد بفرمایید که بانک مرکزى از بانک کار مجزا شود) باید همین کار با بکنید.

3- بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون بودجه راجع‌به بودجه 1336 کل کشور و ارجاع به مجلس سنا

رئیس- وارد دستور می‌شویم بودجه مطرح است آقاى احمد طباطبایى.

احمد طباطبایى- بنده در جلسه قبل که عرایضى به عرض مجلس شوراى ملى در اطراف بودجه رساندم یک جمله‌اى راجع‌به اداره تبلیغات عرض کردم اداره تبلیغات دو قسمت است، اداره رادیو و تبلیغات، اداره رادیو و دستگاه رادیو یک وظیفه‌اى دارد و تبلیغات یک وظیفه‌اى، تبلیغات آن کارهایى است که اداره رادیو براى دولت به همان‌طوری که اسمش است وظیفه‌اش این است که در اطراف دولتی که سرکار است یک چیزهایى بگوید ولى نباید سوءتفاهم بشود بنده از حسن اداره و طرز عمل و کارى که اداره رادیو می‌کند و این کار در نتیجه زحمات شب و روزى جناب آقاى ناصر ذوالفقارى است و قابل انکار نیست (صحیح است) بنده تشکر می‌کنم و نباید سوءتفاهم بشود، بنده عرضى که کردم نخواستم بر له ایشان یا بر علیه ایشان چیزى عرضى کرده باشم، بنده کمال ارادت را به ایشان دارم و از ایشان هم تشکر می‌کنم که جریان کار تبلیغات کشور را خیلى خوب انجام داده‌اند، عرایضى که بنده راجع‌به بودجه در جلسه قبل به عرض آقایان رساندم یک سوژه‌هایى بود، چیزهایى بود که حالا می‌خواهم بااجازه آقایان در اطراف آن قضایا و آن تیترها یک توضیحات مفصل‌ترى به آقایان عرض کنم، شما آقایان نمایندگان همه‌تان چه فرد فرد، چه به‌طور اجتماع و رسمى که شرفیاب حضور اعلیحضرت همایونى شده‌اید که بده هم چندین مرتبه این افتخار را داشته‌ام ملاحضه فرموده‌اید که در هر جلسه‌اى که اعلیحضرت همایونى وکلا را می‌بینند در اطراف رفاه حال مردم، واگذارى کار مردم به دست مردم توصیه می‌فرمایند این تنها نمایندگان مجلس نیستند که وقتى شرفیاب می‌شوند اصغاى اوامر ملوکانه را به این طرف می‌کنند، سناتورها هم وقتى فردى یا جمعى شرفیاب می‌شوند بازر طب‌السان اعلیحضرت همایونى همین قسمت است یعنى رفاه مالى مردم، خلاصه واگذارى کار مردم به دست مردم هیئت دولت هم که شرفیاب می‌شوند و در جلساتى که اعلیحضرت همایونى شرکت می‌کنند باز موضوع همین است و خوشبختانه دیده‌ایم که اعلیحضرت همایونى این قسمت‌هایى که بیان می‌فرمایند حرف نیست، عمل به دنبالش است یعنى تا آنجایى که در حیطه اختیار خود ایشانست عمل است. اعلیحضرت همایونى دیگر عملى بهتر از این نمی‌توانند

+++

بکنند که املاک خودشان را، وجوه نقدى موروثى خودشان را در طبق اخلاص بگذارند و براى رفاه و آسایش مردم بین رعایا تقسیم بکنند، براى امور خیریه بدهند و اصرار هم بکنند که کارهاى مردم باید به دست مردم اجرا شود. حالا چرا بفرمایند کار مردم به دست مردم اجرا شود؟ اعلیحضرت همایونى وقتى به تاریخ مشروطیت ایران نگاه می‌کنند، وقتى ملاحظه بفرمایند موجبات و علل مشروطیت ایران انقلاب مشروطیت چه بوده است؟ این را متوجه می‌شوند که باید مردم در کار خودشان دخیل باشند ملاحظه می‌کنند که در نتیجه خرابى و فساد اوضاع مردم دیدند به اینکه باید بر یک قسمت از کارها نظارت داشته باشند، این بود انقلاب شد، مشروطیت شد، قانون اساسى تدوین شد، کارهایى که مال مملکت بود همه طبق قانون اساسى در اختیار نمایندگان مجلس قرار گرفت (صحیح است) ولى متأسفم از اینکه عرض کنم در ظرف پنج سال مشروطیت تنها یعنى حقوقى که قانون اساسى برای مردم تعیین کرده بود و به این هیچ‌گونه توجهى تا امروز نشده است بنده نمی‌دانم کدام یک از اصول قانون اساسى را که به مردم حق داده است در کارهاى خودشان دخالت کنند تا حالا اجرا کرده‌اند. چیزى که مسلم است این است که تمام آن چیزهایى که مربوط به حقوق مردم بوده است تعطیل بوده است و جدیت داده‌اند که عواطف و احساسات مردم کارهاى خودشان اثر نداشته باشد. جناب آقاى وزیر کشور جنابعالى وزیر کشور دولتید، وقتى قانونى تنظیم می‌کنید و تدوین می‌کنید و می‌خواهید به مجلس بدهید با اینکه دولتید، با اینکه باید یک طورى عمل کنید که کنترل قانون، کنترل اجراى قانون دست شما باشد معذلک وقتى پیشنهاد قانون شهردارى‌ها را می‌کنید در آنجا انتخاب شهردار می‌نویسند، مردم باید انتخاب کنند، حالا ببینید کار رسوایى و افتضاح حقوق مردم به جاى می‌رسد که می‌گویند باید شهردار تهران را اگر بخواهند انتخاب کنند باید داراى فلان مقام باشد. این شرطى است که یعنى حق ندارند آن کسى که می‌خواهند انتخاب کنند. یک الگو باید معین شود و این صحیح نیست بنده اگر بخواهم براى وکالت، براى ریاست مجلس، براى سناتورى رأی بدهم البته به جناب سردار فاخر رأی می‌دهم (وزیر کشور- این را ما نگفته‌ایم) ولى اگر به من گفتند شهردار انتخاب کنم بنده جناب آقاى سردار فاخر را انتخاب نمی‌کنم (یکى از نمایندگان- این چه مربوط به هم است؟) یعنى چه؟ می‌فرمایید چه ربطى به بودجه دارد؟ خواستم بگویم حق مردم رعایت نمی‌شود؟ وقتى بودجه یک مملکتى تنظیم می‌شود باید تمام حقوق مردم در این بودجه منظور شود (وزیر کشور- این شرطى که می‌فرمایید پیشنهاد دولت نیست) عرض کردم بى‌اعتنایى به حقوق مردم است حالا دولت آن جور پیشنهاد کرده یا نکرده چون بى‌اعتنایى به حقوق مردم است این باب شده، بنده کارى به این قضیه ندارم (یکى از نمایندگان- به تصویب مجلس نرسیده است) بنده عرض نکردم که تصویب شده خواستم عرض کنم رویه را ملاحظه بفرمایید که رویه این‌طور است (دکتر امیر حکمت- چه ربطى به بودجه دارد؟) امور شهردارى مربوط به مردم نیست؟ شما فکر می‌کنید آقاى دکتر امیر حکمت بودجه شهردارى‌هاى این مملکت که معادل بودجه دو هزار میلیونى است که اینجا آمده است کى خبر دارد از این بودجه‌ها؟ این هم جز همین بودجه‌هاست (دکتر بینا- قربان در بودجه همه چیز می‌شود گفت) به موجب اصل صریح قانون اساسى که به‌هیچ‌وجه قابل تفسیر و تغییر نیست یعنى اصل 90 الى 93 انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى تشکیلش از وظایف حتمى یک مملکت مشروط پارلمانى است. زیرا اصل 93 صراحت دارد که وظایف انجمن‌هاى ایالتى دخالت در امور خرج و دخل مملکت، یعنى حوزه‌اى که انجمن تشکیل می‌شود حالا اگر ما بودجه‌اى تنظیم کردیم که این دستورات قانون اساسى و اصول قانون اساسى را در آن رعایت نکردیم یعنى انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى در آن دخالت نداشت آیا می‌توانیم بگوییم این بودجه یک بودجه قانونى و صحیحى است؟ حالا چرا این‌جورى شده؟ علت این است که ما با وجودى که فرد فرد با استعمار مخالفیم ولى معذالک ایران را مستعمره تهران کرده‌ایم یکى از نمایندگان- کاملاً صحیح است) سرتاسر ایران مستعمره تهران شده است متأسفانه ما هم که حافظ قانون اساسى هستیم ناظر و تماشاچى این صحنه هستیم. در دو سال قبل روى عواطف و انسان‌دوستى و بشردوستى علیاحضرت ملکه ثریا قرار شده در زاغه‌هاى جنوب شهر خانه بسازند و خانه هم ساختند مقدارى ساختند یعنى تا مقدارى که آن بودجه اقتضا داشت آن خانه‌ها ساخته شد اما چه عیب داشت که به جاى اینکه دو میلیون تومان خرج بلوار کرج، خرج آسفالت بلوار کرج که محل تفرج کادیلاک سواره است بکنند این را هم در زاغه‌هاى جنوب شهر مصرف بکنند (وزیر کشور- پنج میلیون است نه دو میلیون) چه بهتر ده‌ها میلیون تومان خرج شهر جدید‌التأسیس یوسف‌آباد می‌شود ولى این در حالى است که محلات پایین شهر تهران در انواع کثافات آلوده است (مهندس فرود- یوسف‌آباد مال کارمندان دولت است)

رئیس- آقایان صحبت نکنید بگذارید حرفشان را بزنند. بفرمایید.

طباطبایى- آمدیم سرکارمندان دولت خیلى متأسفم جناب آقاى مهندس، معمول ما در بودجه همیشه این بوده است، یک امر متداولى بوده است که ما وقتى بودجه می‌آوریم همه‌اش به فکر کارمندان دولتیم، می‌گوییم کارمندان دولت این‌طور هستند. آقایان باید براى کارمندان دولت فکرى کرد باید فکر منزل کرد، باید فکر اساسى کرد ولى این لازمه‌اش نیست که ما این دسته مردمان بدبخت بیچاره فلک‌زده را به کلى فراموش کنیم و اسم‌شان را نیاوریم، ما اگر می‌گوییم در مملکت باید براى کارمندان دولت رفاه و آسایش فراهم کرد، نه از این لحاظ است که می‌گوییم اینها کارمند دولت هستند از این لحاظ است که اینها هم مردم بدبخت این مملکت هستند چه فرق می‌کند؟ (صحیح است) این را نفرمایید یوسف‌آباد شما، در بین همان کارمندان دولتى که در یوسف‌آباد می‌نشینند آن طبقه ممتازه، آن طبقه نوظهور وجود دارد، براى آنهاست اگر در تهران باید چیزى مصرف بشود اگر باید خرجى براى تهران بشود باید ما بگوییم در محلات خراب و ویران تهران که از اندازه بیرون است باید خرج شود (صحیح است) باید بالسویه تقسیم شود ولى البته این در وقتى است که ما ایران را فراموش کنیم ولى ما نباید بگوییم فقط تهران و الا مردم سایر شهرستان‌ها، بدبخت‌ها، بیچاره‌ها این باربرها به طریق اولى به تهران مفت‌خور ترجیح دارد تهران چه گل سرسبدى درست کرد؟ آقایان یکى از بدبختى‌ها یکى از بیچارگى‌های مملکت ما این جمعیت روزافزون تهران است تهران در ظرف یک سال و خورده‌اى یا دو سال و خورده‌اى یک میلیون و نیم به جمعیتش اضافه شده این یک میلیون و نیم جمعیت براى چه آمده؟ براى این آمده که ما تمام بهره‌ها را تمام امتیازات را به تهران داده‌ایم (مهندس اردبیلى- نان ارزان هم در تهران است) وقتى می‌گوییم بودجه مملکت، بودجه مملکت آن بودجه‌اى است که براى تمام طبقات مملکت فکر کرده باشد براى کارگرها فکر کرده باشد براى کارمند فکر کرده باشد ما وقتى که می‌گوییم تمام سهمیه واردات و صادرات و نمایندگى‌ها را اختصاص داده‌اید به تهران آن تاجرى که در بوشهر آن تاجرى که در اصفهان آن تاجرى که در شیراز (مهندس اردبیلى- در آذربایجان) آن تاجرى که در آذربایجان، نشسته است مى‌بیند بهره ندارد براى چه پا نشود بیاید تهران، پا می‌شود می‌آید تهران، شهرستان‌ها خالى می‌شود، آقایان خیال نکنید همان‌طورى که خالى شدن بنادر جنوب به این مملکت ضرر می‌زند مسلم بدانید که جمعیت روزافزون تهران بیشتر لطمه می‌زند (صحیح است) تهران یک شهر تولیدى نیست، تهران یک محل مصرف‌کننده‌اى است براى این محل مصرف‌کننده تا کى باید مردم بدبخت زحمت بکشند بدهند تهران بخورد بدبختى مال تهران است (صحیح است) همین است که بعد از پنجاه سال مشروطیت حالا وضع‌مان به این آشفتگى است پایان آن را لااقل باید گفت مبهم است و نامعلوم. بنده خیلى معذرت می‌خواهم از آقایان اگر حاشیه عرض می‌کنم اولاً بودجه است و تنها یک لایحه بودجه است که وقتى در مجلس مطرح می‌شود، می‌شود در اطراف آن همه بدبختى‌ها و مصائب و آلام مردم را گفت بگذارید حالا که به مردم توجهى نمی‌شود به مردم حقى که در قانون اساسى گفته شده است واگذار نمی‌شود، بگذارید این مطالب در مجلس گفته شود یک روزى براى نسل آینده‌اى که جز بدبختى ما چیزى براى او نخواهیم گذاشت بداند این حرف‌ها گفته شده (دکتر دادفر- چرا؟ این را نفرمایید) بنده آینده را مثل گذشته فکر می‌کنم این نظر بنده است، این نظر خود بنده است اگر آقایان نظر دیگرى دارید بفرمایید. (دیهیم- یأس است این، باید با یأس مبارزه کرد) یأس نیست (دیهیم- پس غیبگو هستید. )

رئیس- بگذارید صحبت کنند بین‌الاثنین صحبت نکنید.

طباطبایى- خلاصه برویم سر بودجه بنده هم با نهایت ارادتى که به فرد فرد آقایان وزرا دارم و همه‌شان را مردمان وطن‌پرست مردمان ایران دوست مردمان علاقه‌مند به کشور می‌دانم و اگر این عرایض را عرض می‌کنم نباید حمل بر این کرد که من این گناه را می‌خواهم به گردن دولت حاضر بیندازم، نه دولت حاضر هم وارث دولت‌هاى قبلى است این خرابى مال دیروز و پارسال نیست، این خرابى از دولت‌هاى گذشته به ارث رسیده ولى امیدوارم که این عرایض بنده انشاالله تا حدى اثر بکند و این رویه‌اى که تا حالا عمل شده است و موجب این بدبختى شده است از بین برود آقایان باید یک تحولى به آن بدهید یک تغییرى در آن بدهید بلکه وضع مردم از این صورت بیرون بیاید شاید به یک وضع آبرومندى برسد و خدا می‌داند این یادگارى است که نام نیکش متعلق به خود آقایان وزرا است و الا من به همه علاقه دارم براى همه صلاحیت قائلم، همه را پاک می‌دانم این بودجه به عقیده بنده بودجه‌اى که بتواند احتیاجات همه مملکت احتیاجات تمام طبقات ما را برآورده کند به عقیده بنده نیست. مستخدمین دولت را بنده عرض کردم، کارمندان دولت را باید کمک‌شان کرد، باید وسایل آسایش‌شان را فراهم کرد ولى عرض کردم از همان حیث که اینها جزء ملت ایران هستند نه علل دیگر، نه اینکه کارمند دولت هستند، نه، یک طبق دیگرى علاوه بر آن طبقه ممتاز نوظهور که آن‌روز به عرض

+++

آقایان رساندم یک طبقه دیگر علاوه بر آن طبقه دوم است، این طبقه دوم آن طبقه کارگرهایى است که با ماشین کار می‌کنند از تمام مزایا و بیمه‌هاى اجتماعى و حقوق‌ها و اضافه حقوق‌ها بهره می‌برند، در صورتى که ما در کشور‌مان صدها هزار کشاورز و رعیت داریم ده‌ها هزار عمله و بنا و بقال و نجار و عطار داریم که به آنها کوچک‌ترین توجهى نمی‌شود نه از بیمه‌هاى اجتماعى استفاده می‌کنند نه از مزایاى قانونى استفاده می‌کنند اینها مردمانى هستند که وقتى بودجه مملکت را می‌خواهیم تنظیم بکنیم باید رعایت این اشخاص را هم بکنیم بودجه مال مملکت است بودجه مال یک دسته نیست مال یک طبقه نیست بودجه مال عموم است، پست‌ترین افرادى که در این مملکت عملگى می‌کنند و شما با نظر نفرت به آنها نگاه می‌کنید (چند نفر از نمایندگان- هیچ همچو چیزى نیست) آنهایى هستند که ضرورى‌ترین کارها را دارند و در قانون اسمى از آنها برده نشده، از بهره قانونی و مزایای قانونی استفاده نمی‌کنند اسمی از آنها برده نشده و حالا اگر بنده می‌خواهم بگویم البته هیچ‌وقت از خود آنها نفرت نیست، اینها آن عمله‌هایى هستند که مستراح‌ها را پاک می‌کنند به آنها چرا توجه نمی‌شود که هر روز چند نفر آنها در چاه‌ها می‌میرند و سرنوشت اطفالشان معلوم نیست من مى‌گویم در بودجه باید براى تمام طبقات توجه بشود، چرا توجه نمی‌شود؟ براى اینکه آن عده کارگر ماشینى را آن عده که کارمند دولت است مجتمع است، مجتمع صدا دارد ولى اینها منفرد هستند صداى بدبختى آنها به گوش هیئت دولت و من و شما نمی‌رسد عرض من این است، نگفتم با نفرت به خودشان نگاه می‌کنیم یعنى می‌کشیمشان کى همچو حرفى زدم.

رئیس- دو نفر صحبت نکنید.

طباطبایى- آقایان صداى مردم صداى خداست (صحیح است) ممکن است ما هر چى امی‌آل و عواطف داریم بر این مردم تحمیل کنیم ولى می‌دانید که بین مردم وظیفه حاکمه یک فاصله نزدیک‌نشدنى ایجاد می‌کنید. مردم را باید جزء حساب بیاوریم باید وقتى بودجه تنظیم می‌کنیم برای تمام طبقات مردم فکر کنیم، فکر کنیم توى بازار تهران ده‌ها هزار شاگرد نجار شاگرد بقال عطار آهنگر شاگرد مسگر شاگرد خمیر‌گیر، اینها همه وجود دارند اینها اکثراً مزدشان به قدر آن حداقل حقوق کارگرى که شما براى آنها مزایا و اضافات قائل می‌شوید نیست و حال آن که باید براى آنها هم فکر کرده بودجه مملکت هم باید فکرى براى آنها بکند آنها هم مال این مملکت هستند، بنده عرض کردم در جلسه گذشته بودجه ما در هفتاد هشتاد سال قبل 4 کرور بوده است و امروز چهار هزار کرور بودجه داریم. جناب آقاى فروهر فرمودند که زمان اعلیحضرت فقید از این زیادتر بوده است البته صحیح می‌فرمایند، اگر ما ارزش پول آن‌روز را با ارزش پول امروز مقایسه بکنیم مى‌بینیم زیادتر بوده است ولى اگر کارهایى هم که در این مدت انجام شده است با کارهایى که در آن مدت انجام شده است مقایسه کنیم خواهیم دید کار امروز هیچ است اعلیحضرت فقید قشون تأسیس کردند که ما نداشتیم، دانشگاه تأسیس کردند که ما نداشتیم صنایع جدید تأسیس کردند که ما نداشتیم این همه راه‌آهن سرتاسرى تأسیس کرند که ما نداشتیم این همه ساختمان‌ها این همه بنا این همه سربازخانه‌ها در اکناف و اطراف ایران و در خود تهران، اینها همه از مظاهر فعالیت‌هاى زمان رضاشاه پهلوى است راست است بودجه آن طور بود ولى این چیزها هم بود، ولیکن بعد از آن جز اینکه به رخ بکشید در ظرف 15 سال بگویید راه‌آهن خراسان را که آن هم نقشه‌اش کشیده شده بود، چیز دیگرى به ما نشان نمی‌دهید، آقایان من از شما خواهش می‌کنم استدعا می‌کنم اگر اطلاع دارید، اگر سراغ دارید بگویید در یکى از این بناهایى که در زمان رضاشاه شده یک قران پول مطالعه داده شده آقایان ما ساختمان بى‌مطالعه می‌خواهیم ما آن چیزهایى را می‌خواهیم که برایمان ساخته‌اند و یقین داریم که تا 150 سال دویست سال دیگر براى ما برقرار بماند و براى آنها پول مطالعه ندادیم ما ساختمان بى‌مطالعه می‌خواهیم این‌طور نکنید با ما (بیات ماکو- سازمان برنامه می‌کند) سازمان برنامه که خارج از این مملکت نیست، درست است که دولت علیحده‌اى است قبول داریم که سازمان برنامه یک دولت علیحده‌اى است یک دولت بر پول (مهندس اردبیلى- و غیره مسئول) و غیره مسئول هست ولى چیزى که هست اگر حرف هم بزنیم بعد از اینکه ده‌ها میلیون‌ها تومان، صد میلیون تومان پول این مملکت مصرف شده، وقتى از پشت این تریبون صحبت می‌کنند به ما می‌گویید شما اطلاع ندارید، و حال آن که ما اطلاع داریم، یک مشت مردم بى‌اطلاع در آنجا هستند و آن بى‌اطلاع‌ها به ما می‌گویند بى‌اطلاع ما که اظهار اطلاع نکردیم ما گفتیم مطلع به امور نیستیم گفتیم که شما این کار را که می‌کنید پول را از بین می‌برید و الا اینها خودشان از ما بى‌اطلاع‌تر هستند اگر من عرض می‌کنم بودجه دولت جناب آقاى علا نقص دارد از لحاظ این است که مجلس شوراى ملى به بودجه سازمان برنامه به بودجه سایر وزارتخانه‌ها، به بودجه شرکت ملى نفت به بودجه دخانیات آگاهى ندارد، ما چطور می‌توانیم بگوییم در بودجه رسیدگى کرده‌ایم آقایان شما ببینید در این وزارتخانه‌ها، در این وزارتخانه‌هاى مختلف، اشخاصى هستند که در مشاغل واحد، در یک عرض، در یک سطح یکى سه هزار تومان حقوق می‌گیرد، یکى سیصد تومان این چه بودجه‌اى است؟ اینکه بودجه نیست هر کس اسمش که کارمند دولت است، هر کس که براى دولت کار می‌کند، باید یک نحوه حقوق بگیرد این اختلاف حقوق معنى ندارد خرابى همین‌جا است من کار ندارم. من می‌خواهم بگویم چهارده هزار تومان حقوق رئیس فلان شرکت مساوى پنج برابر حقوق نخست وزیر است (مهندس اردبیلى- ماشین‌نویس سازمان برنامه معادل یک وزیر حقوق مى‌گیرد) ما مى‌بینیم که هفت هزار تومان حقوق فلان مدیر فلان سازمان مساوى دو برابر حقوق نخست وزیر است من نمى‌خواه حرف بزنم (غضنفرى- چرا نمی‌گویید) من می‌خواهم بگویم اگر آن بودجه پوش ما بود ما نگاه می‌کردیم و از این افراط و تفریط‌ها جلوگیرى مى‌کردیم، ما نمى‏گذاشتیم که این افراط و تفریط‌ها بشود ولى حالا که در اختیار ما نیست ما چطور می‌توانیم جلو بگیریم یک کسى اتومبیل 75 هزار تومانى امپریال زیر پایش است دو تا اتومبیل دیگر یدک می‌کشد کیست که بگوید مگر این مال این دولت نیست؟ مگر مال این بیچاره‌ها نیست؟ بنده در چند روز قبل به عنوان مستمع آزاد رفته بودم در کمیسیون سازمان برنامه، کمیسیون مشترک تشکیل شده بود، بنده هم آقایان می‌دانند نسبت به بیشتر کارهاى آقاى ابتهاج معترضم ولى مى‌بینم یک حرفى می‌زند که من نمی‌توانم جواب بدهم این عرایضى که من می‌کنم البته من آن کلماتى که آقاى ابتهاج گفتند من آن کلمات را ادا نمی‌کنم در مجلس، نمی‌خواهم بگویم حساب جسارت است، آقاى ابتهاج مگر نوکر دولت نیست؟ نوکر همین دولت است آقاى ابتهاج کلاهش را زمین می‌زد به سرش می‌زد و فریاد می‌زد، جیغ می‌زد که چه کنم من مدتى است که دولت آمار مستخدمین دولت را می‌خواهم آمارى که آخر ماه به ماه مى‌آیند امضا می‌کنند و حقوق می‌گیرند این آمار را نمی‌توانند به من بدهند می‌گفت من‌گیر چه دولتى افتاده‌ام من نمى‌خواهم بگویم چه کلماتى را می‌گفت این سازمان برنامه‌ است این نوکر دولت است، این کسى است که باید به دستور دولت عمل بکند، این حرف‌ها را به دولت می‌زند، آقایان تشریف داشتند صورت مجلس حاضر است، یک روز در کمیسیون بودجه بودم آنجا مستمع آزاد بودم، عضو نیستم، جناب آقاى فروهر از طرز وصول مالیات ناله می‌کردند. می‌فرمودند به اینکه مردم مالیات نمی‌دهند، با وجودى که قانون جریمه معین کرده، با وجودى که سر نیزه و فشار و زور داریم توقیف می‌کنیم اموال را توقیف می‌کنیم معهذا آن کسی که هزار تومان مالیات به ما باید بدهد و نمی‌دهد همان آدم پا می‌شود می‌رود قم دو هزار تومان سهم اما می‌دهد درست است، صحیح است، یک علت دارد علتش این است آن کسى که می‌رود ده هزار تومان سهم امام می‌دهد چون به او گفته‌اند این پول را وقتى آیت‌الله بروجردى می‌گیرد می‌دهد به طلاب هیچ راه دیگرى برایش در نظر نگرفته‌اند و واقعاً هم می‌گیرند و می‌دهند به همان محل، او مى‌بیند وقتى پول داده می‌شود به همان مصرفى که می‌دهد می‌رسد اما وقتى قرار شد که من مالیات بدهم از اول سال تا آخر سال مستقیم و غیرمستقیم به عناوین مختلف مالیات بدهم و ببینم صد دینار به من برنمى‌گردد من چه داعى دارم بدهم نمی‌دهم حقش است ندهم و اگر بدهم بدکارى کرده‌ام، این اختلاف بودجه‌ها باعث این می‌شود که عرض کردم ما بتوانیم از افراط و تفریط‌هایى که در بودجه مملکت می‌شود جلو‌گیرى کنیم و این براى خود دولت چقدر نقص است اگر از یک خرابکارى جلوگیرى کند چه قدرت و توانایى دارد براى اینکه دولت هم خبر ندارد بنده بفرمایید این بودجه چیست؟ بیست و هشت میلیون تومان بودجه سالیانه دفتر آقاى ابتهاج است این دفتر خود آقاى ابتهاج است این شرکت‌هاى تابعه سازمان برنامه است که هیچ ارتباط با سایر دستگاه‌ها ندارد، بنده ندیده‌ام، شنیده‌ام، العهدة على الراوى هزار میلیون تومان بودجه شرکت نفت است، اطلاع ندارم نمی‌دانم آقایان بیایید یک کارى بکنید عدم رضایت را لااقل از توى کارمندان حقوق بگیرتان از بین ببرید، دولت از مردم بگیرد و به یک دسته دیگر از مردم بدهد کار دیگرى که نمی‌تواند بکند لااقل یک کارى بکنید که به آنهایى که پول می‌دهید راضى باشند تبعیض و تفاوت فاحش را بردارید (صحیح است) اینها به ناراضى‌ها اضافه نشوند بنده به قلم اول درآمد بودجه سال 36 نگاه می‌کنم واقعاً متحیرم که این بودجه چه جور قابل وصول است. قلم اول مالیات بر درآمد املاک مزروعى و مستغلات 245 میلیون تومان است یعنى صد و یازده میلیون تومان اضافه بر سال گذشته است خوب جناب آقاى وزیر دارایى از طرز وصول مالیات از مردم را خودشان در کمیسیون بودجه اظهار نگرانى کردند ما هم همه می‌دانیم مالکین عمده سرمایه‌داران عمده طرز مالیات دادنشان چه جور است این هم پیش‌بینى است وصول حتمى که درش نیست. بنده اگر فکر کنم به اینکه دولت با اضافه کردن این قلم می‌خواهم مالیات مستقیم را اضافه کند پس باید یک وسایل در دست کشاورز و رعیت بگذارد که با استفاده از آن وسایل بتواند زیادتر درآورد زیاد‌تر به دولت بدهد اگر شما توانستید این ابزار و آلات قرون وسطایى را از دست و بال کشاورزان مملکت جمع کنید و به جاى آن تراکتور، به جاى آن خرمن‌کوب و به جاى آن ماشین‏ دروگرى در اختیارش بگذارند من قول به شما می‌دهم که شما صددرصد بتوانید کشاورزى را اصلاح کنید و این مالیات را بگیرید زیرا عوائد مردم بیشتر می‌شود و دنباله آن عواید دولت هم بیشتر می‌شود اما اگر این اعمال را نکردید و

+++

کشاورز و مردم را به همین فلاکت به همین بدبختى انداختند این مالیات چه جور اصلاح می‌شود اگر این قلم 111 میلیونى که شما اضافه کردید نتوانید وصول کنید آیا بودجه شما بودجه متعادلى است؟ متعادل نیست بنده آنچه به خاطر دارم بودجه سال به سال‌ هى اضافه می‌شود و این اضافه هم قسمت عمده‌اش مربوط بوده است به حقوق و مخارج پرسنلى، چون چند روز قبل که افتخار شرفیابى حضور اعلیحضرت همایونى را آقایان داشتند بنده هم این افتخار داشتم اگر نظر آقایان باشد اعلیحضرت همایونى فرمودند براى تثبیت قیمت‌ها دولت باید یک فکرى بکند، اگر براى تثبیت قیمت‌ها شما نتوانستید کارى بکنید نمی‌توانید بودجه مملکت را به یک جا نگاه دارید و اگر نتوانستید براى تثبیت قیمت‌ها فکرى بکنید این قیمت‌ها ساعت به ساعت، روز به روز بالا رفت و شما هر سال بودجه را اضافه کردید این دو رو تسلسل است، چه معنى دارد؟ بنده قول می‌دهم به آقایان پارسال بودجه 35 سیصد میلیارد ریال اضافه گردید اگر این اداره تثبیت قیمت‌ها را نتوانید درست کنید و اگر بخواهید این کار را انجام بدهید بنده به شما قول می‌دهم سال دیگر باز قیمت زندگى بالا برود و باز بودجه یک مقدار ببرید بالا و بنده نمی‌دانم این کار را آخرش به کجا می‌رسد، بنده براى مثال بودجه کشاورزى را عرض می‌کنم بودجة کشاورزى در سال گذشته، بنگاه مستقل آبیارى می‌گرفت و چهل و چهار میلیون و پانصد هزار تومان در سال 36 پنجاه و چهار میلیون و کسرى شده است یعنى قریب ده میلیون تومان به این بودجه اضافه شده است یعنى به اداره آبیارى و کشاورزى، بنده می‌خواهم ببینم با چهل و چهار میلیون تومان یعنى چهارصد و چهل میلیون ریال در سال گذشته سطح کشاورزى ما چه تغییرى کرده است که ما در سال آینده هم آمدیم ده میلیون تومان به آنجا اضافه کردیم یعنى صد میلیون ریال اضافه کردیم چه انتظار داریم بشود، اگر وزارت کشاورزى توانسته بود سال گذشته پانصد تراکتور بخرد، امسال هم می‌توانست پانصد تراکتور بخرد می‌توانست سالى پانصد تراکتور بخرد و آقایان مطمئن بودید، آقا تراکتور بخرید و بعد بفروشید، بخرید بدهید شخم بزند کرایه‌اش را بگیرید خداى من شاهد است هر قدر شما در این راه مصرف بکنید همان سال اول از عوایدش از مالیاتى که از مردم زیادتر می‌گیرید پول‌تان را درمی‌آورید جناب آقاى ارسلان خلعتبرى آمدند پشت تریبون در نطق قبل از دستور فرمودند بانک کشاورزى چه و چه آقا بانک کشاورزى یعنى که چه؟ بنده چند روز قبل یکى از عمو‌زاده‌هایم آمد پیشم گفت که شما در بانک کشاورزى کسى را دارید؟ گفتم براى چه؟ خیلى تعجب کردم که این می‌خواهد چه بکند؟ او نه زارع است نه چیزى گفتم چه می‌خواهى بکنى؟ گفت ماشین اوستین آورده قسطى می‌فروشد تعجب کردم آخر آقا این کار بانک کشاورزی نیست که ماشین اوستین بفروشد به بانک کشاورزى پول می‌دهند که بنده به زارع بدهد به کشاورز، بعد از چندى شنیدم بانک کشاورزى موتور برق آورده قسطى می‌فروشد به قول آقاى ارسلان خلعتبرى پانزده میلیون تومان خرج می‌کند ساختمان می‌سازد، آقا پانزده میلیون تومان را می‌شود شما به پانزده هزار کشاورز نفرى هزار تومان بدهید تمام کارش و زندگى زراعتیش راه می‌‌افتد، براى چه پانزده میلیون تومان صرف ساختمان می‌کند؟ آخر اینها بدبختى و بیچارگى است اینها رویه‌اى است که اگر این رویه به انتها نرسد من نمی‌دانم به کجا می‌رسیم (یک نفر از نمایندگان- دور تسلسل است) والا حالا آقاى تیمسار انصارى وزیر راه اینجا تشریف ندارند به ایشان نهایت ارادت را دارم معاون‌شان تشریف دارند، ایشان مرد پاکى هستند، مرد درستى هستند آقاى انصارى مرد اصیلى است مرد خانواده‌اى است ولى اینها با مدیر بردن با اداره کردن با آسفالت کردن خیلى فرق دارد، خیلى تفاوت دارد، بودجه‌اى که براى وزارت راه و اعتبار راه‌سازى در این بودجه کل پیش‌بینى شده است شصت و دو میلیون و هفتصد و کسرى تومان است این مبلغ پانزده میلیون و کسرى تومان اضافه از بودجه سال گذشته است در قسمت آخر بودجه تحت عنوان وجوه مخصوص از محل درآمد‌هاى مربوط جمعاً و خرجاً مبلغ چهارصد میلیون ریال دیگر هم به این مبلغ اضافه شده است در سال گذشته این مبلغ چهارصد میلیون و یکصد و هشتاد میلیون بوده است روى بودجه سال گذشته تقریباً 65 میلیون تومان این‌طورى که قائم مقام با اطلاع سازمان برنامه آن‌روز پشت تریبون اظهار کردند فرمودند هر یک کیلومتر آسفالت صدهزار تومان خرجش است و با این پول باید 600 کیلومتر راه در سال گذشته آسفالت شده باشد حالا بگوییم اعتبار صد کیلومترش براى حقوق پرسنلى است پانصد کیلومتر باید درست کند (دکتر جهانشاهى- یک مقدارش هم براى نگاهدارى راه است) براى نگاهدارى است خوشوقتم که جناب آقاى نخست وزیر در چند روز قبل به قم مشرف شدند براى افتتاح بیمارستان وقتى بنده رقتم به خدمت ایشان رسیدم اول حرفى که به من زدند گفتند فلانى راه خیلى بد بود، عرض کردم که خوب نیست جنابعالى این موضوع را بفرمایید این را بگذارید ما عرض کنیم، خوب من نمى‌دانم راه قم آسفالته است، راه آسفالت شده است حالا آقاى انصارى در تهرانند، آقاى انصارى که یک دفعه اتومبیل سوار نشده است که یک دفعه برود به قم برود به دماوند (همهمه نمایندگان) (یک نفر از نمایندگان- ایشان مسافرت کرده‌اند)

رئیس- وزیر راه که در تهران نیست همه‌اش در ولایات است.

یک نفر از نمایندگان- یک عیب دیگرى دارد.

طباطبایى- فرمودند که یک عیب دیگرى دارد این را بنده نمی‌دانم پس همین است که عرض کردم تنها مسافرت رفتن وقتى عمل توأم با آن نباشد وقتى تعمیر نشود چه نتیجه‌اى دارد خوب هى بروند بنده دیگر پیش از این نمی‌خواهم در اطراف اقلام بودجه عرضى بکنم (احسنت) ولى یک قسمت‌هایى در این بودجه هست که به نظر بنده متناسب با وضع امروز مملکت ما نیست البته آقایان سابقه‌دارند تذکر داده‌اند بنده هم به آن اشاره می‌کنم و رد می‌شوم و آن این است که ما مریضخانه‌های‌مان اغلب به عنوان مجانى است باید ضعفا بروند در آن بیمارستان‌ها مجانى معالجه بشوند، پول دواشان مجانى باشد متأسفانه در این قانون بودجه یک تبصره‌اى گذاشته‌اند و آن تبصره حکایت از این دارد اشخاصى که تمکن دارند و نمی‌خواهند در آنجا بخوابند یک چیزى از اینها گرفته شود آقایان اینها وسایلى هست که مرد بدبخت نتوانند دستشان به مریضخانه مجانى برسد.

پورفسور جمشید اعلم- چرا؟

طباطبایى- الان به عرض‌تان می‌رسانم.

رئیس- این عقیده‌ای است که ایشان دارند اینجا مجلس است نباید در بین صحبت ایشان حرفى زد.

احمد طباطبایى- آن کسى که متمول است دارد نمی‌رود توى مریضخانه سینا بخوابد اگر این را تصویب کردید فردا به عنوان اینکه این آقا تمول دارد دم در جلوى او را مى‌گیرند لنگش می‌کنند تا تحقیق بشود تمکن دارد یا خیر (صحیح است) الان نمی‌پذیرند آن وقت ما می‌آییم این کار را در یک عصرى که در تمام دنیا می‌گویند باید مریضخانه‌ها، بیمارستان‌ها، مجانى باشد، معالجه همه مجانى باشد در همه طبقات باید پول دوا و غذا و بیمارستان مجانى باشد این را لااقل از فقرا که حداقل این است که وسایلى ندارند با این اوضاعى که ما داریم دم در بیمارستان مأمورین 5 تومان 6 تومان نگیرند این حداقل مضیقه‌اش است این قسمت، قسمت دیگرش هم راجع‌به فرهنگ است، اینجا گذاشته‌اید در امتحانات متفرقه 300 ریال یکى بدهد پانصد ریال یکى بدهد پشت این تریبون راجع‌به این قضیه مذاکراتى شد، خیلى صحبت شد آن فردى که از صبح تا بعد از ظهر کار می‌کنند زحمت می‌کشد که نان بخورد بعد از ظهر می‌رود یک جا تحصیل کند آخر سال می‌خواهد متفرقه امتحان بدهد سزاوار نیست، خدا را خوش نمى‌آید که ما جلوى او را بگیریم بگوییم سیصد و یا پانصد ریال بده این براى وزارت فرهنگ براى مملکت براى آن هیئت ممتحنه که نشسته‌اند و می‌گوییم این پول را بین اینها تقسیم کنیم به عنوان پاداش، این ارزش ندارد این کار را نکنید، این را حذف کنید از بودجه، به درد نمی‌خورد على‌اى حال بنده در اینجا به عرایض خودم خاتمه می‌دهم (احسنت) و آنچه به عقلم رسید در اطراف بودجه به عرض آقایان محترم رساندم و حالا آقایان آنچه از آن می‌خواهید عملى کنید اختیار با خود آقایان است بنده یقین دارم این بودجه با همین وضعیت تصویب هم می‌شود ولى این را من عرض می‌کنم که حق حاکمیت مجلس شوراى ملى در تصویب بودجه را از بین نبرید کارى کنید که از تمام بودجه‌هاى جزء این مملکت اطلاع داشته باشید و الا فکر کنید یک اقلامى را تنظیم کردن بین یک عده‌اى تقسیم کردن و به نام بودجه به مجلس آوردن و از مجلس گذراندن این بودجه صحیح قانونى تلقى نخواهد شد.

رئیس- اتفاقاً آقاى وزیر راه همه اوقات‌شان را در راه‌ها می‌گذرانند و در راه‌آهن ایران نظارت دارند و مواظب هستند و کارشان خیلى خوب است آقاى صارمى بفرمایید.

صارمى- همکاران گرامى که راجع‌به بودجه در مجلس صحبت فرمودند نسبت به دو موضوع و دو مورد بحث و مذاکره کردند، اول راجع‌به این بودجه که بودجه تقدیمى دولت بودجه سالیانة کشور نیست و یک قسمت از بودجة دولت است دولت هم در بودجه تقدیمى اشاره کرده است در مقدمه لایحه که توفیق حاصل نکردیم در سال فعلی از لحاظ ضرورت تسریع در تنظیم لایحه بودجه برنامه‌اى تقدیم کنیم، جناب آقاى وزیر دارایى مقیاس و معیار وضعیت اقتصادى و وضع مالى و حیثیت یک مملکت بودجة آن مملکت است و به عبارت ساده میزان درآمد و مخارج مملکت کاشف از اوضاع اقتصادى و سیاسى آن مملکت خواهد بود (صحیح است) از لحاظ حفظ حیثیت و اعتبار مملکت هم در خارج این موضوع تأثیر دارد اگر بودجة برنامه‌اى را نمی‌توانید به مجلس تقسیم بدارید بنده معتقد بودم براى اینکه افراد ایرانى و ملت ایران بدانند چه مبلغ بودجه مملکت را تأمین می‌کنند اقلاً اقلام کلى را در اینجا به عنوان جمع و خرج منظور می‌داشتید تا دنیا و ملت ایران بداند که بودجه مملکت چه مبلغى است ما در اینجا بودجه 21 میلیاردى آوردیم در صورتى که مبلغ فوق‌العاده‌اى بودجه‌هاى متفرقه داریم حداقل 250 میلیون تومان بودجه

+++

راه‌آهن است یعنى یک هشتم از این بودجه تقدیم به مجلس، هفت میلیارد بودجه شرکت ملى نفت است در سال 1336 به طورى که آقاى دکتر پیرنیا که عضو ناظر شوراى عالى نفت هستند و از طرف مجلس انتخاب شدند فرمودند هفت میلیارد (وزیر دارایى- بیشتر است)

پس ایشان اشتباه کرده‌اند در روزنامه‌ها منعکس بود ده میلیارد ریال در هر حال در این حدود بنابراین اگر این اقلام متفرقه را ما حساب کنیم بایستى بگوییم حداقل بودجه سالیانه مملکت و کشور ایران پنجاه میلیارد ریال خواهد بود، چون حالا این بودجه تقدیم شده است و تصویب می‌شود من تقاضا دارم به اینکه جناب آقاى وزیر دارایى حقیقتاً یک صورتى از بودجه کل این کشور در دسترس عامه بگذارند (بیات ماکو- ماخواستیم در بودجه نیاوردند) خوب در کمیسیون بودجه نیاوردند این حداقل تقاضا است که یک صورتی از بودجه‌هاى متفرقه و مختلفة مملکت را در دسترس آقایان و عامة مردم بگذارند تا معلوم شود که بودجة سالیانه کشور ایران بیست و یک میلیارد ریال نیست چون جمع بودجه در اعتبار و حیثیت مملکت و کشور تأثیر تام دارد (صحیح است) در اینجا راجع‌به اقلام پیش‌بینى شدة بودجه مذاکره شده و در بعضى از اقلام اظهار تردید شد که ممکن است این مبلغ وصول نشود بنده خیلى خوشوقت هستم که یک بودجة متعادل را دولت به مجلس تقدیم داشته و بعد از واقعه شهریورماه به این طرف دومین مرتبه‌اى است که دولت مدعى شده و اظهار داشته که تعادل را در بودجه برقرار کرده یکى از آنها کاملاً دروغ بود و بعد مجعول بودنش هم ثابت شد و آن بودجه‌اى بوده زمان حکومت دکتر مصدق گفته شد که در بودجه تعادل برقرار شده است البته پاداش هم دادند به یک عده‌اى که نشسته و بودجه را تنظیم کردند ولى همان تنظیم‌کنندگان هم گفتند که بودجه جعلى و دروغى است ولى بنده شخصا امیدوار هستم و یقین دارم که این بودجه مطابق واقع و حقیقت خواهد بود دلیلش هم عمل وزارت دارایى در سال جارى است به دلیل اینکه در حدود شاید 18 میلیارد ریال بودجه مملکت و مخارج ضرورى مملکت را وزارت دارایى در سال جارى تأمین کرده است بدون اینکه بتواند کمک‌هاى مؤثر خارجى هم داشته باشد، بنابراین اگر مقیاس را عمل سال جارى قرار بدهیم و امیدوار هستیم که جدیت بشود و مطابق بودجه سال جارى و اقلام پیش‌بینى شده وصول گردد ولى جناب آقاى وزیر دارایى براى وزیر دارایى علاوه بر تمام صفات یک صفت اختصاصى لازم است آن صفت اختصاصى ممکن است براى سایر افراد مذموم باشد ولى براى وزیر دارایى ممدوح است و آن رعایت اقتصاد و اگر چه بد نباشد عرض می‌کنم خست است براى اینکه شما یک ریال یک ریال از پا برهنه‌ها اخذ می‌کنید سعة‌صدرى که جناب آقاى غلامحسین فروهر به مناسبت وضع خانوادگى دارند شاید در کار بودجه وجود داشته باشد ولى باید یک وزیر به تمام معنى خسیس باشید (یک نفر از نمایندگان- هستند). الان هم دلایلى دارم که عرض می‌کنم البته خودشان شخصاً مرد لارجى هستند ولى عرض می‌کنم که وزیر دارایى خسیس باشید نه آقاى غلامحسین فروهر خسیس باشید (یک نفر از نمایندگان- آقاى انوارى هستند)

رئیس- آقایان صحبت خصوصى نکنید بگذارید آخر کارى بشود. بفرمایید در حاشیه هم نروید.

صارمى- چشم دلیل این موضع این است که شما در بودجه سال قبلتان حداقل کارى کردید که از خرید اتومبیل‌هاى زاید خوددارى شود براى اینکه وسیله کنترلى هم وجود داشته باشد که جواب مراجعات داده بشود گفتید که مورد لزوم را باید کمیسیون بودجه تصویب کند این تبصره 4 قانون بوده سال 35 بود و واقعاً هم بسیار مناسب بود براى اینکه خرید یک اتومبیل لوکس براى رئیس فلان اداره مستلزم تشریفاتى بود بنده نمی‌دانم چطور شده است در بودجه امسال این موضوع رعایت نشده است و این تبصره را حذف فرمودند با حذف این تبصره بنده ترس این را دارم که در سال آتیه میزان خرید اتومبیل‌هاى لوکس براى افراد متفرقه زیاد خواهد شد البته در موقع خودش پیشنهاد خواهم کرد که رعایت تبصره 4 سال 35 بشود و جزء تبصره‌هاى اصیلى بوده باشد در وزارتخانه‌ها به عقیده بنده مخارج فوق‌العاده زاید که نزدیک به تجمل است زیاد است امروز نگاه می‌کنیم مى‌بینیم که هر یک از مؤسسات و وزارتخانه‌ها و بنگاه‌ها یک مخارج بى‌موردى می‌کنند یک مجله‌اى هم منتشر می‌کنند انتشار این همه مجله و تحمیل این مخارج بر بودجه دولت و ملت ایران چه ضرورتى دارد؟ بنده یک مجله‌اى اینجا دارم که می‌خواهم عرض کنم به نام مجلة معدن است قطعاً مخارج فوق‌العاده گزافى شده است براى اینکه جلد خوب تهیه کرده‌اند گراور خوب تهیه کرده‌اند چند صفحه اولش مربوط به امور معدن است که روى هم رفته به درد کارگرها نمی‌خورد چون می‌خواهد بگوید که این مجله براى کارگر‌ها تهیه شده است بعد می‌بینیم که در اینجا یک مقالاتى است از قبیل مقاله تاریخ جنگ داریوش کبیر، آقا این چه ارتباطى دارد که پول ملت ایران را بگیرند بیایند مقاله بنویسند من به نویسنده این مقاله توصیه می‌کنم شما تشریف ببرید این مقاله را بدهید به یکى از مجلات هفتگى و ستونى 25 تومان 30 تومان از آنها پول بگیرید و به درآمد خودتان اضافه کنید و بر بودجه ضعیف مملکت تحمیل ننمایید از این قبیل مجلات به قدرى زیاد است که درخور مطالعه هم نیست و به علاوه براى چه کسى تهیه می‌کنند این مجله‌اى که به‌طور رایگان بدهند یا تک‌فروشى کنند و در دسترس عامه بگذارند بنابراین بایستى آقایان وزرا جدیت کنند مراقبت کنند که مخارج زاید را حذف کنند و به جاى آن کارهاى عمرانى انجام بدهند (صدر‌زاده- ‌نویسندة آن تقدیر هم می‌شود) (فضائلى- نشر این مجله‌ها برخلاف قانون مطبوعات است) در این بودجه چند تبصره است اقلامى است که بنده ضرور می‌دانم تذکر بدهم، در تبصره 14 اعتبارى براى بانک ساختمانى پیش‌بینى شده است (دکتر دادفر- بسیار عملى خوبى شده است) بسیار عمل خوبى است ولى به دو شرط من متأسفم که بگویم همه آن امیدهایى که به بانک ساختمانى بود یک قدرى هم موجب ناراحتى فراهم شده است (یک نفر از نمایندگان- همه کارشان غلط است) بسیار غلط است آقایان تشریف ببرید در آنجاهایى که ساختمان کرده‌اند در اراضى ندارم ببینید ساختمان‌ها با چه وضعى است و با چه مبلغ تمام شده است این متناسب نیست (دکتر دادفر- ارزان تمام کرده‌اند) آقاى دادفر بنده تذکرى که می‌دهم با مطالعه کافى است اینکه می‌گویم اگر شما فرمودید درست است دو تا اتاق ساخته شده است یا یک مبالغ گزاف و این دو تا اتاقى که ساخته شده است نه آب دارد نه وسایل آشپزخانه دارد نه وسایل آسایش دارد ممکن است بعضى مقاطعه‌کارها خوب انجام نداده باشند من می‌گویم در این موضوع باید مراقبت کرد به علاوه این اقلامى که داده می‌شود اقلامى است که از بودجه مملکت و از پول مربوط به کلیه افراد و ساکنین در تمام نقاط مملکت است چرا فقط در تهران خرج می‌شود در تمام نقاط باید خرج شود ساکنین شهرستان‌ها هم حق دارند این پول را آنها هم می‌دهند و تا چه حد دنبال این فکر باشیم که همه چیز متمرکز در تهران باشد، بانک ساختمانى اگر حقیقتاً می‌خواهد عمل کند باید توجه داشته باشد که تهران همه‌گونه وسایل موجود دارد در خاش و بندرعباس یک خانه براى دادگسترى پیدا نمی‌شود (صحیح است) ناگزیز مردم مجبور می‌شوند که بیایند به تهران بنابراین بانک ساختمانى باید در سال آتى مراقبت و جدیت کند به جاى مسامحه‌هاى سال‌هاى گذشته تمام اعمالش را اختصاص بدهد به ولایات و با این ترتیب نمی‌شود که اکثریت ملت محروم باشد و عدة قلیلى منتفع بشوند (صحیح است) در تبصره 34 تذکر داده شده است که وزارت دارایى مبلغى از درآمد عمومى براى برنامه‌هاى عمرانى مشترک بین ایران و آمریکا بپردازد و اعتبارات مربوط توسط صندوق مشترک بین ایران و آمریکا طبق مقررات صندوق مزبور به مصرف خواهد رسید بنده آقاى حقیقتش این است که نسبت به قوانین و مقررات یک قدرى مطالعه می‌کنم من نمی‌دانم که این مقررات صندوق مشترک چیست مصرف کجا است؟ اگر مقرراتى است که می‌خواهند بودجه مملکت را ببرند مطابق آن مقررات خرج کنند این مقررات باید صورت وضع قانون داشته باشد و اعتبار قانونى داشته باشد اینکه نمی‌شود هر کس در یک گوشه‌اى بنشیند قانون خاص براى خودش وضع کند بعد هم ما در بودجه براى آن مقررات و قوانین اعتبارى قائل باشیم (سلطان‌مراد بختیار- بعد هم همه‌اش براى تهران باشد)

راجع به تبصره 36 آقاى طباطبایى اینجا تذکرى فرمودند که به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود که یک حق‌المعالجه‌اى بگیرد (طباطبایى- کاملاً غلط است) در هیچ جاى دنیا امروز بیمارستان‌ها مجانى نیست یک طبقه خاصى یعنى سه قسم مخارج می‌گیرند بیمارستان براى اغنیا به میزان فوق‌العاده زیادتر براى طبقات متوسط یک میزان وسط براى آنهایى که تمکن ندارند هیچ نمی‌گیرند و مجانى معالجه می‌کنند این بسیار عادلانه است و بایستى این کار را هم در ایران اجرا کرد و عمل کرد و بسیاری از متمولین و متمکنین هستند که از بیمارستان‌هاى دولتى استفاده می‌کنند چون مردمانى هستند که تمکن دارند و می‌گویند حالا که مى‌توانیم از بیمارستان‌هاى مجانى استفاده کنیم چه مانعى دارد که مبلغى هم نپردازیم و این پول براى توسعة همان بیمارستان اختصاص داده شود بنابراین یکى از تبصره‌هاى خوب همین تبصره است که دولت در ضمن تبصره 37 اجازه گرفته است 750 میلیون ریال به عنوان پاداش به کارمندان طبق آیین‌نامه مصوب هیئت وزیران بپردازد. موضع مستخدمین بسیار بد است احتیاج به کمک دارند محل تردید نیست ولى من راجع‌به این موضوع بیشتر صحبت نمى‌کنم و می‌دانم محظورات هم چیست و بایستى به چه نحو عمل بشود ولی تقاضا می‌کنم که آن آیین‌نامه را به وضعى تنظیم کنند که امیال و اراده اختصاصى افراد در آن تأثیر نداشته باشد آقایان وزرا امروز شما در کرسى وزارت جلوس کرده‌اید معلوم نیست که تا چه مدتى وزیر باشید ممکن است تغییر پست بدهید به مقامات عالى‌ترى برسید مأموریت خارج بروید نباید فکر امروز را کرد این آیین‌نامه را به ترتیبى تنظیم کنید که اگر خداى نخواسته یک نفر غرض رانى جاى شما جلوس کرد قادر نباشد و موافق نشود که مطابق امیال و اراده خودش اجرا کند اینکه عرض کردم بایستى صرفه‌جویى و اقتصاد کرد بودجه سال 36 را در بعضى از اقلام با بودجه سال 35 تطبیق می‌کنم می‌بینم که براى بودجه نخست

+++

وزیرى ده میلیون و خورده‌اى ریال اضافه شده است بنده خیال می‌کنم که نخست وزیرى به قدر کافى مبل دارد اتومبیل دارد اعضا هم دارد دیگر به چه مناسبت ده میلیون ریال به بودجة آن اضافه کنیم چه ضرورت دارد؟ چه ایجاب کرده است که ده میلیون ریال به بودجه‌اش اضافه بشود؟ من صلاح حکومت آقاى علاء را در این می‌دانم که سعى کنند مخارج حداقل باشد و به جاى این ده میلیون ریال یک کار انتفاعى بکنند یک سدى بسازند (وزیر - دارایى با ده میلیون ریال؟) حالا به جنابعالى عرض می‌کنم که بدانید ضرورت ندارد جمع این اقلام مبالغ گزافى می‌شود جناب آقاى وزیر دارایى ده تا صد هزار تومان یک میلیون می‌شود بالاخره صد تا یک میلیون صد میلیون تومان می‌شود شما همان‌طور که صد دینار صد دینار پول از این مردم می‌گیرید بایستى در خرج آن جدیت و مراقبت کنید چه ضرورت دارد که ما ده میلیون بر بودجه آنجا اضافه کنیم خوب وزارت جنگ آبروى مملکت است حیثیت مملکت است باید تسلیحات زیادتر بشود افراد زیادتر بشود محل تردید نیست باید بودجه‌اش اضافه بشود ولى نخست وزیرى که عبارت از یک عده معین و کادر محدودى است احتیاج به این کار ندارد در بودجه اداره انتشارات و رادیو هم ده میلیون ریال اضافه شده است اگر اداره کل انتشارات و رادیو وظیفة خودش را می‌تواند انجام بدهد این بودجه کم است و حق بود که ده میلیون بودجه نخست وزیرى را بردارید بگذارید آنجا به شرط اینکه وظیفه‌اش را انجام دهد جناب آقاى ناصر ذوالفقارى که مرد پارلمانترى هستند و وارد به کار هستند تقاضا می‌کنم یک قدرى دقت بفرمایند اولاً دستور بفرمایند که رادیو زیاد مبالغه نکند (فولادوند- به تلیغات کارش مبالغه است) تا حدودى که مبالغه لازمه تبلیغات است گفته بشود زایدش که موجب یأس مردم از بیان حقایق است گفته نشود به همین مختصر قناعت می‌کنم در تمام اقلام هزینه وزارت‌خانه‌ها اضافه مى‌بینم جزء در دو جا یکى وزارت دادگسترى است شنیدم آقاى وزیر دادگسترى در موقع تنظیم بودجه گفته‌اند من اضافه بودجه نمی‌خواهم آقا از این ژستى که شما گرفته‌اید که انشا‌الله سرمشق براى دیگران باشید من به نام یک نفر نمایندة مجلس از شما تشکر می‌کنم ولى حقیقت این است که احتیاج هم داشتند سایر وزارتخانه‌ها احتیاجشان کمتر بوده است حالا اگر چنانچه اضافه نمی‌شد حداقل این بوده معادل بودجة سال گذشته‌اش باشد یک مبلغى هم کسر شده در صورتى که شما به توسعة محاکم احتیاج دارید و باید هم اقدام کنید در دسترس مردم محکمه‏ باشد تا بتوانند احقاق حق خودشان را بکنند حالا نمی‌دانم با چه ترتیبى می‌توانید این منویاتى که لازمة توسعه دادگسترى است انجام بدهید، یکى هم اداره آمار است، اداره آمار براى آن که آن بیچاره‌هایى که با یک حقوق قلیلى در آنجا زندگى می‌کردند و در این موقع سال از خدمت معاف شده‌اند مبلغ مختصرى کسر شده است (صحیح است) ما در دنیایى که براى بیکار حق اعاشه قائل می‌شوند تا موقعى که کار به دست بیاورد و یک مقدارى از بودجه ممالک مصروف به این کار می‌شود در دنیایى که بیمه‌هاى اجتماعى وجود دارد در موقع مریض شدن هم مجانى معالجه می‌شوند براى پیرمردان براى افراد و حوادث همه پیش‌بینى شده است و کمک‌هایى می‌شود متناسب نبود که در این آخر سال این عده را معاف از خدمت بکنیم (یک نفر از نمایندگان- ششصد نفر هستند) بالاخره عائله و زندگى این عده ششصد نفرى را با یک وضع غیرمتناسبى برکنار کنیم در صورتى که آن 600 نفر مبلغ فوق‌العاده گزافى نمی‌گرفتند و مبلغ عمده‌اى تحمیل بر بودجه نبود یک ثلث از آن بودجه ده میلیونى نخست وزیرى را می‌گذاشتید براى آنها و 600 نفر زندگى می‌کردند در بودجه وزارت خارجه هجده میلیون ریال اضافه می‌بینم آقاى وزیر امور خارجه تشریف ندارند (مهندس اردبیلى- مکه تشریف برده‌اند) بنده بایستى عرض کنم که سیاست فعلى دولت در امور خارجى که مجرى آن وزارت امور خارجه است مورد قبول عامه آقایان نمایندگان است ولى آقا حقیقت این است که به این کادر وزارت امور خارجه محتاج به اصلاح است محتاج به مطالعه است بنده در چندى قبل که در خارج بودم هر وقتى که می‌گفتیم ایران فوراً با عراق مشتبه می‌شد و حتى گاهى می‌گفتند تو که عرب هستى چرا قیافه‌ات شبیه عرب‌ها نیست در صورتى که تشابه هم وجود داشت آقا یک مملکتى که چندین هزار سال سابقه تاریخى دارد در هر کجاى اروپا پا بگذارید آثار زنده تمدن پر افتخار ایران به چشم می‌خورد نقص از وزارت امور خارجه و دستگاه دولت است که با داشتن آن همه افتخارات هنوز دولت ایران را با عراق اشتباه می‌کنند این کلمه پرشیا چه عیبى داشت که ما آمدیم تبدیل کردیم به ایران الان شما در موزه‌هاى اروپا که بروید وقتى که مطالعه کنید آن کتاب راهنما کلمه پرشیا را استعمال کرده است و در مقابلش پرانتز باز کرده است نوشته است ایران حالا قبل از اینکه این موضوع را تذکر بدهم خوب بود که وزارت امور خارجه در مقام این بود و اقداماتى می‌کرد فرض بفرمایید امروز مصر کلمه اژیبت را بر دارد و مصر به جاى آن بگذارد هیچ‌کس آن را نمی‌شناسد این کار چه ضرورت دارد چندین هزار سال مملکت ایران به این نام شناخته شده است سوابق تاریخى او به این نام معرفى شده خوب چندین سال هم می‌گذرد و ما هم قدرت این را نداشتیم که با گذشتن 20 سال این اسم را در دنیا آن قدر معروف کنیم که جاى آن کلمه سابق را بگیرد و قائم مقام او بشود موقعى که قدرت نداریم چرا از افتخارات نیاکان خودمان استفاده نکنیم و این کلمه را نگذاریم در جاى او حقیقت این است که آقا اساسنامه‌اى آورده‌اید که در وزارت امور خارجه کسى راه پیدا نکند و مخصوص به همان‌ها باشد (دکتر بینا- چرا اخیراً فقط دو تا وزیر مختار هم درست می‌کنند) بیایید آقا این کار را بکنید یک تغییر و تحول اساسى در ارکان وزارت امور خارجه بدهید این را خودتان بنشینید مطالعه کنید این را من نمی‌گویم ببینید چه اقدامى باید بکنید براى شناسایى ایران در خارج وسایل مختلف دارید هیچ مملکتى مثل شما داراى این همه وسایل و این همه امتیازات نیست معذالک از این وسایل و امتیازات استفاده نمی‌کنید و حتى اگر تبلیغات سویى هم در اطراف مملکت بشود در مقام این نیستید که اقدام کنید امیدوار هستم در آتیه با این هجده میلیون اضافه بودجه که می‌گیرید حداقل این باشد که به این فکر بیفتید وزارت کشاورزى هشت میلیون و خرده‌اى اضافه بودجه دارد بنده خیال می‌کنم که در وضع فعلى جناب آقاى وزیر کشاورزى شما قادر به یک تحول فورى در وضع کشاورزى نباشید بروید توجه‌تان را اختصاصى بدهید به دفع آفات حیوانى و نباتى قطعاً خواهید گفت ما این کار را می‌کنیم ولى به حضرت عباس توجه نمی‌شود و نتیجه هم نمی‌گیرید الان تمام بدبختى ایران براى این است مثلاً با این آب و هوا با این استعداد پرتقال براى شما از فلسطین می‌آیید چرا این‌طور است‏؟ سابقاً که نمی‌آمد اگر تردید دارید بنده دست آقا را می‌گیریم می‌برم توى خیابان در هر گوشه پرتقال‌هاى خراجى را به شما نشان می‌دهم این از موقعى است که آفت در درخت‌هاى مرکبات مازندران و شهسوار سرایت کرد و محصول تقلیل پیدا نمود بدبختانه بعد این وضع سرایت کرد به جنوب ایران و جنوب ایران هم مبتلاى به این آفت شده بنده خودم در حدود چهار پنج سال است راجع‌به دفع آفات درخت خرما و مرکبات حوزه انتخابیه‌ام با وزارت کشاورزى صحبت می‌کنم همیشه هم وعده و وعید داده شده که چه کار می‌کنیم مبارزه را به چه صورتى انجام می‌دهیم صحبت زیاد شده است ما این حرف‌ها را شنیده‌ایم و به مردم هم تحویل دادیم ولى بدبختانه من که پهلوى آنها دروغگو بیرون آمدم حالا نمی‌دانم چه وضعیت است در این قسمت خیال می‌کنم یک توجه کاملى نسبت به این موضوع بفرمایید قطعاً بر میزان تولید فوق‌العاده اضافه می‌شود و بر میزان محصول مرکبات ما هم افزوده می‌شود نتیجه کافى هم به دست خواهید آورد من به حسن‌نیت جنابعالى آقاى وزیر کشاورزى مؤمن هستم معتقد هستم اطلاعات فنى هم دارید امیدوارم مراقبت بکنید نتیجه زیادترى بگیرند. وزارت بازرگانى بیست میلیون ریال اضافه بودجه گرفته بنده یادم هست در دوره هجدهم در همین مجلس شوراى ملى راجع‌به لزوم کم شدن نرخ ارز مذاکرات زیادى به عمل می‌آمد آقاى وزیر دارایى وقت می‌گفتند به اینکه آقا ما بایستى به درآمد نفت اتکا نداشته باشیم و در تنزیل نرخ ارز هم جدیت نکنیم زیرا این کار موجب تشویق صادرات خواهد شد به این دلیل هم عملى نشد و بهترین دلیلى که براى اثبات بیان خودشان و اقناع آقایان داشتند این موضوع بود بدبختانه ارز نرخش را گرفت و بالا رفت به میزان خارج از انتظار ولى آن منظور اصلى را به‌هیچ‌وجه دنبالش نرفتند هیچ تعادلى هم در واردات و صادرات به وجود نیامد این وزارت بازرگانى هم به فکر این موضوع نیفتاده به عقیده بنده استدلال وزیرى دارایى وقت هم درست بود زیرا یک درآمدهایى است که ممکن است با کوچک‌ترین حوادث از بین برود انسداد کانالى، نبودن کشتى براى حمل و نقل ترکیدن لوله نفت ساده‌تر راستش را هم بگویم یک درآمدهایى است که تحت کنترل یک انحصارها و کارتل‌هاى مخصوصى است خیلى نمی‌شود روى آن تکیه کرد و با تکیه به آن قسمت به صادرات مملکت عدم توجه نشان داد خوب، بسیار خوب از نفت درآمد داریم ولى چه ضرر دارد که به صادرات مملکت‌مان هم توجه بکنیم بنده میل دارم آقاى معاون وزارت بازرگانى تشریف بیاورند پشت تریبون بگویند از اول تأسیس وزارت بازرگانى تا امروز اگر توانسته‌اند یک بازارى در خارجه براى یک نوع صادراتى که سابقه نداشته است پیدا بکنند آنچه که گفتید من تسلیم می‌شوم یا بیایند بگویند آقا ما در ازدیاد فلان رقم از صادرات این مملکت اقدام کردیم من این ایرادى که می‌کنم به وزارت بازرگانى فعلى هم نیست بنده می‌گویم از بدو تأسیس تا حالا باید توجه داشت که رفع این اشکالات را کرد یک مجله‌ای است که وزارت بازرگانى و اقتصاد منتشر کرده است بنده ضمن مذاکرات قبل از دستور استناد کردم به فروش ارز و خرید ارز ولى حالا دلیل کافى دارم یعنى دلیلى است که خود وزارت بازرگانى در دسترس همه گذاشته است بنده هم از آن استفاده می‌کنم صورت مقایسه صادرات سال 1335 و 1334 را در اینجا منتشر کرده‌اند در هشت ماه قلم صادراتى را که در نظر بگیریم تا واردات می‌بینیم که در حدود هفت میلیارد ببخشید در حدود 788 میلیون تومان واردات ما بر صادرات‌مان فزونى داشته است خوب شما که این اقلام را منتشر می‌کنید من خواهش می‌کنم آقاى وزیر بازرگانى یا معاون‌شان بلند شوند بیایند

+++

به عقیده بنده در درجه اول اهمیت براى این مملکت هم از نظر رزق و اعاشه عمومى و هم از نظر جلوگیرى از انفلابیون و هم از نظر جلوگیرى از ترقى قیمت‌ها باید به امور فلاحتى توجه کرد یعنى صرفاً به انتاج و تولید این یک بحث بسیار مهمى است در سال گذشته وقتى رأی نهایى به لایحه سازمان برنامه داده می‌شد آقاى خلعتبرى نظرشان هست بنده قول دادم که دولت تمام مساعیش و براى کمک به این امر به کار خواهد برد و احدى که مقدور بود و سازمان برنامه مقدوراتش اجازه می‌داد قریب ده میلیون یا نه میلیون و کسرى در اختیار گذاشته و تقاضا کرده است که در بانک کشاورزى طبق تصمیم آقایان عملى بشود و از محل سپرده‌ها این پول در اختیار گذاشته شده است بنده در تعقیب همان قولى که در اینجا داده بودم متوجه شدم که در قانونى که از تصویب مجلس شوراى ملى گذشته شده است بنده در تعقیب همان قولى که در اینجا داده بودم متوجه شدم که در قانونى که از تصویب مجلس شوراى ملى گذشته دولت مکلف شده است که در حدود 23 میلیون دلار براى اضافه سرمایه بانک‌ها وام بگیرد اقدام کردیم و صحبت کردیم جریان امر در جراید هم منعکس بوده است امروز افتخار دارم که رسماً به عرض آقایان برسانم که ما در این کار توفیق پیدا کردیم (احسنت) یعنى بانک صادرات و واردات حاضر شده است در حدود 23 میلیون دلار با فرع بسیار بسیار کم و نازل براى مدت مدید 25 سال‏ در اختیار دولت بگذارد (احسنت) متأسفانه سال قریب به انقضا است به‌طور تحقیق در اولین جلساتى که بعد از تعطیلات عید مجلس شوراى ملى رسمیت پیدا خواهد کرد لایحه این کار طرق همان قانون و به دستور آن قانون به مجلس تقدیم خواهد شد و از این 23 میلیون دلار که درست 172 میلیون و پانصد هزار تومان می‌شود حداقل صد میلیون تومان به بانک کشاورزى اختصاص داده خواهد شد (احسنت) (صدرزاده- و توضیح بفرمایید که نباید صرف ساختمان بشود) اجازه بفرمایید بنده عرض کردم باید تمام توجه به انتاج و تولید باشد با این عرضى که اینجا کردم قضایاى دیگر مطلقاً از بین می‌رود و در همان قانون هم پیش‌بینى خواهد شد که این وجوه طبق چه برنامه‌هایى و چه ترتیباتى به خرج برسد در قانون پیش‌بینى خواهد شد در آن لایحه قانونى آنچه به عقل ما برسد پیش‌بینى خواهیم کرد البته عقل آقایان مکمل عقل ماست اگر نواقصى دیدند می‌فرمایند رفع خواهیم کرد این را خواستم حضورتان عرض کنم که براى فروردین‌ماه تقدیم می‌شوند در هیئت وزیران بحث شده است در شوراى عالى اقتصاد مطالعه شده است و چون گذشته از اینکه امر صریح شخص شخیص اعلیحضرت همایونى بوده است بعداً هم به فرض مبارک‌شان رسیده است و تصویب فرموده‌اند و به مجلس تقدیم خواهد شد و خیال می‌کنم به این ترتیب ما بتوانیم کمکى به امور کشاورزى مملکت بکنیم و بتوانیم تولیدات کشاورزى را زیاد کنیم براى اینکه از نتایج بدى که پرسپکتیوش دیده مى‌شود جلوگیرى بکنیم.

موضوع دیگرى که خواستم اینجا به استحضار آقایان نمایندگان محترم برسانم این است که به‌طور کلى اینجا گفته شده باید صرفه‌جویى در خرج بشود و باید خست به کار برده شود چون در کلیات است بنده هم کلى عرض می‌کنم ممکن است بنده در زندگى شخصى خودم خسیس نباشم و نیستم ولى در زندگى ادارى و وزارت دارایى فوق‌العاده خسیسم. خست بنده راجع‌به این بودجه‌ها به جایى رسیده است که به شهادت آقایان محترم همکاران دوستان عزیزم که با یکان یکانشان بنده دوستم کار به مجادله رسیده است، کار به قهر و آشتى رسیده است آقایان تقاضا می‌کنند اضافه مى‌خواهم و بنده نه مطلقم تمام اینها شده است و حد اعلاى صرفه‌جویى هم رعایت می‌شود اما همان‌طور که مکرر عرض کردم اما با یک شرط تا آنجا که صرفه‌جویى مخل امور کشور نباشد (صحیح است) زیرا آن وقت دیگر آن عمل صرفه‌جویى نیست آن اخلال است مخارج لازم باید داده بشود نمی‌شود نداد ملاحظه بفرمایید اما مخارج زائد را هم باید جلویش را گرفت راجع‌به ارقام بودجه اینجا مطالبى گفته شد عرض کنم حضور مبارک آقایان البته اساس بودجه نه تنها در ایران بلکه در تمام کشورهاى دنیا آقایان مسبوق هستند که مبنى بر پیش‌بینى است پیش‌بینی هیچ‌وقت نمی‌تواند صددرصد مطابق حقیقت باشد محال است ممتنع است ممکن است پیشامدهایى بشود که پیش‌بینى را بالا ببرد و پایین بیاورد ولى ارقامى که به عرض نمایندگان محترم رسیده است ارقامى تعیین شده است که اقلاً نزدیک به حقیقت باشد در سال گذشته هم اینجا صحبت‌هایى شد بنده این عرایض را کردم صورت‌مجلس‌ها حاکى است راجع‌به آن قسمت املاک مزروعى و مالیات‌هاى اراضى و مستغلى که فرمودند در کمیسیون بودجه هم بنده تذکر دادم متأسفانه اقلام شهرستان‌ها به‌طور تفکیک به خزانه‌دارى داده نمی‌شود که ما بتوانیم تفکیکاً ذکر بکنیم در کمیسیون بودجه به استحضار آقایان رسانیدم حالا دستور داده شده که اقلام درآمدها را به‌طور تفکیک و رقم به رقم بدهند در اینجا در ضمن یک قلم قید شده است بنده خواستم حضور آقایان عرض کنم ممکن است رقم به نظر زیاد بیاید و زیاد هم می‌آید منجمله خواستم عرض کنم جناب آقاى دکتر شاهکار فرمودند چه عیبى دارد در سیستم‌هاى مالیاتى تجدیدنظرى بکنند؟ تمام اینها در دست اقدام است و لدى‌الاقتضا شاید این سیستم جدید هم به مجلس شوراى ملى تقدیم بشود منجمله راجع‌به همان مالیات‌ها و اعتبار تجار که تذکراتى فرمودند اتفاقاً عین اینها در دست تهیه است ممکن است قوانین جدید در آتیه نزدیکى به مجلس شوراى ملى تقدیم بشود ولى خواستم عرض کنم بنده اینجا صراحتا عرض می‌کنم ولو اینکه خود بنده هم الان تقریبا در حدود 14 ماه است مسئول وزارت دارایى هستم ولى البته مقدورات مدت و زمان هم شرط است مسلماً می‌توانم به استحضار آقایان نمایندگان عظام برسانم در وقتى که پیش‌کاران شهرستان‌ها چهار پنج ماه پیش در تهران بودند آن وقت گفتم در جراید هم منعکس است که‏ شهرستان‌ها با مرکز جلو نمی‌آیند یعنى در شهرستان‌ها آن‌جور که باید و شاید مالیات مملکت وصول نمی‌شود (دکتر عدل- اضافه داشتند) اضافه دارند در تمام قسمت‌ها اضافه دارند ولى اضافه داشتن کافى نیست باید مالیات‌هاى حقیقى وصول بشود ما اگر سعى کنیم: (مهندس اردبیلى- به عمران و آبادى شهرستان‌ها توجه داشته باشید) استدعا می‌کنم یادداشت نفرستید من هیچ نخواهم نخواند (وزیر کشور- مال من است) اجازه بدهید بعد می‌خوانم ما اگر سعى کنیم که مالیات شهرستان‌ها را واقعاً یک تکان بدهیم از چندین شهرستان و استان که داریم می‌توانیم هفتاد هشتاد میلیون تومان اضافه وصول کنیم و به‌طور تحقیق به آن هدفى که عرض کردم می‌رسیم و این کار را قصد جدى داریم که بکنیم (مهندس اردبیلى- شما اول شهرستان‌ها را آباد کنید (زنگ رئیس) اجازه بفرمایید شهرستان‌ها احتیاج به آبادانى دارند ولى مالیات را هم باید بدهند چاره ندارد بنده فهرست‌هایى دارم از شهرستان‌ها که عده‌اى از ملاکین مالیات‌شان را نداده‌اند البته بنده هیچ‌وقت نمی‌خواهم اسم بخوانم و به هیچ قیمتى در پشت تریبون اسم نخواهم خواند ولى مالیات‌ها را وصول خواهم کرد (جمعى از نمایندگان- بخوانید آقا) و محتمل است که 240 میلیون تومان نباشد این محتمل است ولى سعى می‌کنم به این رقم برسیم براى اینکه فشار ما روى کردة مالیات مستقیم خواهد بود راجع‌به مالیات‌هاى غیرمستقیم اینجا صحبت‌هایى شد فرمایشاتى شد البته مملکت ما بالاخص با ممالک آمریکا قابل مقایسه نیست در مملکت آمریکا که در حدود شاید متجاوز از چهل و پنجاه درصد عواید بودجه‌اش از مالیات‌هاى مستقیم است توجه داشته باشید آن مؤسسات عظیم آن دستگاه‌ها آن شرکت‌ها آن معادن و آن منابع وجود دارد که مالیات مستقیمش اضافه می‌شود در مملکت ما متأسفانه دولوپمان به این حد نرسیده است که بتوانیم قسمت اعظم بودجه‌مان را از مالیات‌هاى مستقیم جبران کنیم البته این بحثى است که آیا این مالیات غیرمستقیم صددرصد متوجه طبقه پایین‌تر می‌شود یا نه که البته می‌شود ولى در عین حال ارتباط مستقیم هم با قوه خرید افراد دارد، مالیات غیرمستقیم را تمام افراد یکنواخت نمی‌دهند. آن کس که قوة خریدش زیادتر است آن که فرضاً می‌تواند در سال ده دست لباس بخرد ده برابر بیشتر از آن کسى که یک‌دست لباس می‌خرد مالیات گمرک را می‌دهد و یا آن کسى که قوة خریدش زیادتر است می‌تواند قند و شکر بیشتر بخورد به‌طور تحقیق مالیات بیشترى می‌دهد اما راجع به تعادل بودجه خواستم به‌طور خلاصه به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم در سال گذشته در همین‌جا صحبت شد که این چهارصد میلیون تومان کسر از کجا جبران می‌شود؟ چه می‌خواهید بکنید بنده الان که سال قریب به انقضا است افتخار دارم به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم که سال را وزارت دارایى تمام کرده است و تمام مخارج لازم کشور را هم پرداخته است و اضافه خرج‌هایى علاوه بر آنچه که در بودجه منظور شده بود طبق لوایح دیگر تمام را کار‌سازى کرده است اضافه حقوق مستخدمین که لایحه‌اش را تصویب فرمودید از فردا شروع به پرداخت می‌شود در تمام این مدت از هر لحاظ مخارج و حوائج مملکت را تأمین کرده‌ایم و فقط و فقط کمکى که از خارج به وزارت دارایى شده است سال گذشته پنجاه میلیون دلار بوده است امسال فقط و و فقط بیست میلیون دلار است در صورتى که متجاوز از 350 میلیون تومان اضافه بر سنة گذشته پرداخت‌هاى خزانه بوده است ما امسال حتى توانستیم دیون معوقه‌مان را بپردازیم منجمله در حدود 15 میلیون تومان در سنوات قبل به تمام توتونکاران گیلان مدیون بودیم همه را پرداختیم حوائج اولیه و ضروریه کشور را هم انجام داده‌ایم مثلاً امسال پس از چندین سال ما وقتى توتون می‌خریم نقد پول می‌دهیم سالیان متمادى بوده است که این رویه وجود نداشته. مصرف قند و شکر مملکت تماماً تأمین است در این قسمت به هیچ عنوان سابقه‌اى در شکور نبوده است یعنى تا آن حدى که ما مى‌توانستیم البته مجموع دستگاه وزارت دارایى که بنده یک نفر از چند هزار نفر افراد این دستگاه هستم توانسته است به وظایف خودش عمل کند و بنده افتخار می‌کنم که این بیلان خیلى خلاصه را به عرض برسانم و امیدوار هستم که مسلماً دستگاه وزارت دارایى در سال آتیه خواهد توانست این بودجه را از دو نظر هم از نظر رسیدن بعد اعلاى وصول و هم رعایت حد اعلاى صرفه‌جویى عمل کند و یقین دارم که به اتکاى به الطاف آقایان‏ نمایندگان محترم که همیشه وسایل کار دولت را آماده فرموده‌اند این توفیق هم در سال آتیه براى دولت فراهم بشود تا ما بتوانیم و یا هر کسى که در رأس کار است بتواند وظیفه خودش را به ملت،

+++

شاهنشاه با حسن وجه انجام بدهد ما امسال دیگر دست گدایى و قرض به خارج دراز نکردیم و در سال آتیه هم نخواهیم کرد باید روى پاى خودمان بایستیم آن وقت از اعتبارات و کمک‌هاى دیگر براى امور اقتصادى، براى تولید و براى عمران استفاده بکنیم نه اینکه قرض بکنیم به عمر و وزید و بکر پول بدهیم این خلاصه عرایضى بود که در اطراف بودجه خواستم عرض کنم.

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکره در کلیات رسیده که قرائت می‌شود

 (به شرح زیر خوانده شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌کنم بعد از بیان دو نفر مخالف و دو نفر موافق رأی به کفایت مذاکرات در کلیات لایحه بودجه سال 36 گرفته شود.

مشایخى

رئیس- آقاى مشایخى.

مشایخى- بنده تشخیص می‌دهم آقایان با کفایت مذاکرات موافق هستند و نیازى به هیچ‌گونه توضیحى نمى‌بینم (احسنت) فقط اجمالاً عرض می‌کنم که مهمترین وظیفه مجلس البته نظارت در دخل و خرج مملکتى است و براى اجراى همین منظور است که در آیین‌نامه هم پیش‌بینى شده که مدت نطق در اطراف بودجه نامحدود خواهد بود و همکاران عزیز من از این اختیار و از این اجازه قانونى استفاده کردند و ناطقین محترم در اطراف اوضاع عمومى کشور هر طور که می‌توانستند صحبت بکنند توضیحاتى به عرض رسانیدند و نظریات‌شان را هم هیئت محترم دولت مورد توجه قرار داد و قرار خواهد داد بنابراین با توجه به اینکه آخر سال است و بودجه باید به تصویب نهایى مجلس شوراى ملى برسد و براى جلب نظر مشورتى هم به مجلس سنا فرستاده بشود و با توجه به اینکه در ماده واحده هم می‌توانیم صحبت بکنیم و 45 تبصره هم همین بودجه را دارد که در اطراف تبصره‌ها هم مذاکره خواهد شد تصور می‌کنم نیاز به مذاکرة بیشترى نباشد و امیدوار هستم که این بودجه دخل و خرج مملکت بودجه‌اى باشد که براى سعادت ملت ایران به مصرف برسد و امیدوارم مخصوصاً اعتباراتى که براى کارهاى مفید فرهنگ و بهداشت و تأمین امنیت در بودجه پیش‌بینى شده این اعتبارات به بهترین وجهى براى بهبود اوضاع سیاسى و اجتماعى و انتظامى و اقتصادى مملکت به مصرف برسد و از این لحاظ است که تقاضا می‌کنم به بحث در کلیات خاتمه داده شود (احسنت)

رئیس- آقاى صدرزاده ماخلفید.

صدرزاده- نخیر موافقم.

رئیس- آقاى مرآت اسفندیارى مخالفید؟

مرآت اسفندیارى- نه قربان بنده موافقم فقط خواستم استدعا کنم که آن لایحه حق لیسانس هر چه زودتر مطرح شود.

رئیس- این مربوط به پیشنهاد کفایت مذاکرات نیست رأی گرفته می‌شود به کفایت مذارکات در کلیات آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. رأی گرفته می‌شود به ورود در ماده واحده آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده واحده مطرح است، آقاى مهدى ارباب.

مهدى ارباب- بنده حق استفاده از ماده 82 را هم دارم که در مقدمة عرایضم استفاده می‌کنم و آن این است که گویا جناب آقاى صارمى موقعی که بنده بیرون جلسه بودم اظهار فرمودند که بنده از وزارت راه انتقاد کرده‌ام (یک نفر از نمایندگان- بیانشان را اصلاح کردند) در حالى که بنده انتقادى از وزارت راه نکرده‌ام و شخص وزیر راه را شخص شریف و علاقه‌مند و شاهدوستى می‌دانم منتهى وسایل براى چنین مملکت پهناورى در دست ندارند که امیدوارم با همکارى هیئت محترم دولت و توجهى که به عمران کشور شده است این وسایل را هم به دست بیاورند زیرا بدون راه عمران مسیر نیست و آبادى عملى نیست اول راه بعد عمران میسر است، راجع‌به انحصار دخانیات هم که صحبت شد که قوطى‌ها را عوض کنید زیبا‌تر کنید البته با اذعان به اینکه مدیر انحصار دخانیات مرد خوبى است و مرد پاکى است به عقیده بنده اضافه کردن قیمت اگر یک شاهى براى جلد آن باشد سایر قسمت‌ها را دهشاهى بالا می‌برد بگذارید به همین حالی که هست بماند و چیزى به هزینه مردم مملکت اضافه نشود. نویدى که جناب آقاى وزیر دارایى دادند که صد میلیون تومان امید هست به بانک کشاورزى براى کمک به عمران کشور کمک بشود آن هم با این سازمان و این تشریفات بانک کشاورزى که فعلاً عملى می‌شود اگر سیصد میلیون تومان هم اضافه کنند فایده ندارد به عقیده بنده یک بدبختى که پنج هزار تومان براى کمک به قنات و یا کار عمرانى می‌خواهد بگیرد خون او را خشک می‌کنند جانش را به لب می‌رسانند تا به او پول بدهند آن وقت مشکلات دیگرى دارد و آن این است که وثیقه‌اى را معرفى می‌کنیم اگر نتواند کارشناس بانک را قانع بکند قیمت را چندین برابر از اصل واقعى آن کمتر در نظر می‌گیرند آن وقت مأیوس می‌شود منصرف می‌شود می‌رود سپرده خود را پس بگیرد جواب می‌دهند نصف آن را ضبط می‌کنیم زیرا پرونده تشکیل شده است این هم منافعى است که به طبقه بدبخت زارع می‌رسد آقایان بنده تجربه دارم با این مقررات و با این تشکیلات به بانک کشاورزى امید نداشته باشید مورد دیگرى که جناب آقاى وزیر دارایى فرمودند در وصول مالیات‌ها ولایات خوب جلو نمی‌آیند، این عین عبارت است که ایشان فرمودند، آقا ولایات رمقى ندارند (صحیح است) امیدوارم ولایات رمقى پیدا بکنند آقایان چوپان تا گوسفند را چاق نکند از وجودش استفاده نمی‌کند امیدوارم این نظر در وزارت دارایى وجود داشته باشد شما اول چاق کنید بعد سرش را ببرید. اما اصل موضوعی که بنده در محضر آقایان به عرض برسانم این است که با سیاست خارجى روشنى که خوشبختانه امروز داریم و با وضع آرامى که بر اثر توجهات و تدابیر شخص اول مملکت به وجود آمده و با بهبود وضع مالى ما و خلاصه با محیط مساعدى که خوشبختانه ایجاد شده است یک نقص بزرگى در کارها وجود دارد که آقایان ناطقین در اینجا متذکر نشدند و آن عدم هماهنگى در خیلى از دستگاه‌هاى دولت است، نه در همه‌شان، در بعضى از دستگاه‌ها وجود یک عدم هماهنگى محسوس است که مانع پیشرفت کارها و به خصوص مانع کارهاى تولیدى و عمرانى است گرچه بنده موسیقى نمی‌دانم ولى گاهى شنیده‌ایم ساز بعضى از دستگاه‌ها به قدرى پرده‌هایش ناموزون است که روى هر کدام دست بزنید یک صداى خاصى می‌شنوید و هماهنگى وجود ندارد مثلاً الان بودجه عمرانى داریم سازمان برنامه به هر تقدیر خرج‌هاى مقدماتى را کرده است حالا بایستى کارهاى عمرانى شروع بشود از عوامل کار یکى بنگاه مستقل آبیارى است بنده آن چیزى را که خودم آشنا هستم یکى دو سد در قشم، سد اختصاصى یک سال است موافقت شده است که ساختمان آن شروع بشود یکى سد آبگیر درمیناب و نظایر آن یک سال است سازمان برنامه بنگاه مستقل آبیارى دستور اجراى این کار را داده است هنوز در عرض یک سال مأمور نرفته است که مطالعه بکند من نمی‌دانم چند تا برنامه 7 ساله بیاید تا این مأمور برود وظیفه‌اش را در نقطه معین انجام بدهد. وزیر محترم فرهنگ ما به عقیده بنده و امیدوارم آقایان هم با عقیده من همراه باشند من او را شخص بسیار خوبى می‌دانم (صحیح است) (پرفسور اعلم- شکى نیست) آنچه که ارتباط به شخص خودش داشته هر وقت مراجعه کردم با نهایت ادب و محبت توجه کرده و انجام داده است اما یک اداره ساختمان دارد که دو سال است نه ایشان می‌توانند منظورشان را انجام بدهند نه استدعاى بنده اثرى بخشیده نه‏ کارى انجام شده آقایان ساختمان‌هایى در بندرعباس است که 9 سال نیمه‌کاره مانده آنچه می‌نویسیم آنچه تقاضا می‌کنیم آنچه تمنا می‌کنیم کمترین توجهى نمی‌شود و شخص وزیر محترم فرهنگ هم تهدید می‌کنند مکرر تأکید می‌کنند ولى عملى نمی‌شود این مال چیست؟ از غیر هماهنگ بودن دستگاه‌ها است اگر همان‌طور که حوزه وزارتى وزارت فرهنگ عمل می‌کند اداره ساختمان هم عمل می‌کرد این اشکالات در کارها نبود ما هم این‌ قدر به آقایان مراجعه نمی‌کردیم یک نکته‌اى که مربوط به وزارت کشور است و وزارت دادگسترى که خوشبختانه هر دو آقایان در اینجا تشریف دارند موضوع این سرقت‌هاى اتومبیل است البته شهربانى کار خودش را می‌کند دزد را هم می‌گیرد و تحویل دادسرا می‌دهد آنجا ولش می‌کند آنها هم شاید تقصیر ندارند این قانونى که در دست دارند این قانون مناسب حال دزد اتومبیل در ایران نیست براى اینکه در سوییس این‌جور اتومبیل را نمی‌دزدند در تهران دزدهاى با سابقه‌اى هستند در حدود شاید چهل و پنجاه نفر که اتومبیل می‌دزدند اینها هر وقت در زندان شهربانى هستند اتومبیل دزدى نمی‌شود همین که آزاد می‌شوند اتومبیل دزدى شروع می‌شود این را از جناب آقاى وزیر دادگسترى که واقعاً به اصلاحات علاقه مخصوصى دارند استدعا می‌کنم اگر قانونى براى این کار لازم است و یا یک تصمیم و تدبیرى اتخاذ بکنید که جلو‌گیرى بشود (یک نفر از نمایندگان- همه این دزدها را بفرستید بندرعباس) نه زندان در خارج برایشان ساخته‌اند لازم نیست بفرستید بندرعباس به هر حال اقلاً یک فکرى بشود که ریشه‌ این دزدى‌ها از راه قضایى سوخته و بریده بشود امروز بنده در زمینه غیرهماهنگى عرایضم را می‌کنم زیاد هم درد سرتان نمی‌دهم (احسنت) موضوع دیگر شخص وزیر محترم بهدارى را همه می‌دانند خیلى مرد مساعدى است هر وقت تقاضایى می‌کنیم انجام می‌دهند محبت‌هایى که به ما کرده‌اند البته به حوزه انتخابیه بنده محبت کرده‌اند به بنده هم محبت کرده‌اند و یک دستگاه رادیولوژى دادند که آبروى بیمارستان ثریا پهلوى است ولى یک موتور برق باید آنجا بفرستید این موتور برق 8 ماه است که بودجه‌اش تأمین شده و در شش ماه پیش گفته‌اند پس فردا روز یکشنبه بارنامه‌اش صادر می‌شود (وزیر بهدارى- مناقصه) آقایان صد دفعه هم خود شخص وزیر تأکید کرده‌اند ولى هنوز این موتور برق تهیه نشده این در زمینه غیرهماهنگى دستگاه‌هاست آقاى وزیر بهدارى بنده گلایه از شما ندارم بنده از شخص جنابعالى نهایت امتنان را دارم براى اینکه علاقه کامل خودتان را نشان داده‌اید به حسابدارى مراجعه می‌کنم می‌گوید آقاى خاشع به او مراجعه می‌کنم می‌گوید آقاى فلان بنده دیگر از رو رفتم با نهایت پررویى که دارم از رو رفتم خودتان مستحضر هستید شخص اول مملکت که واقعاً این شکل در جزییات امور وارد بودن هم منحصر به خود یگانه شخص اول مملکت است به محض اینکه در بیمارستان

+++

آمدند با اصطلاحاتى که بنده نمی‌دانم نواقص بیمارستان را توجه فرمودند و فرمودند همین حالا تلگراف کنید به آقاى وزیر بهدارى که این نواقص را بفرستد تلگرافى که آنجا نوشته شد مجال ندادند که بنده بیایم شهر مخابره کنم یک دستگاه اتومبیل گرفتند که حالا باید مخابره بشود دو ماه است که از آن تاریخ گذشته است ولى به جان همه‌تان هنوز تهیه نشده است سوءتفاهم نشود وزیر بهدارى هم خیلى علاقه دارد کراراً بازخواست کرده‌اند توبیخ کرده‌اند ملامت کرده‌اند می‌خواهم عرض کنم که در دستگاه‌ها وقتى هماهنگى نیست کارهاى کوچک و بزرگ و متوسط همه همین‌طور می‌ماند عمرها می‌خوابد تا یک کار اساسى انجام بشود موضوع دیگر که به کمیسیون استخدام مراجعه شده است آقایان پایه و رتبه بایستى براى خدمت داده شود یک خادم دولت و ملت باید سیر مراحلش را طى کند همان‌طور که یک افسر از تابینى می‌رسد به سر لشگرى باید سیر خودش را طى کند آیا با تبصره پیشنهادى می‌شود یک تابین را سرلشگر کرد؟ این کار درست است؟ در قانون بودجه 35 این اشتباه شده به اشخاصى که داراى هیچ رتبه نبودند برخلاف قانون ضمن تبصره بودجه 9 پایه به او دادند آدمى هم دادیم که یک عمر خدمت کرده داراى عائله است 25 سال خدمت کرده است و تازه رسیده به رتبه 7 نظایر این علم باید موقوف باشد من استدعا می‌کنم آقایان نمایندگان محترم توجه کنند نگویند این‌طور خواسته است ما تکالیفى داریم ما در آتیه اعقاب‌مان می‌خواهند در این مملکت زندگى کنند چند تا اشتباه کرده‌ایم آنها نمی‌توانند زندگى کنند می‌گویند پدران شما کسانى هستند که برخلاف وظیفه و انصاف چنین قوانین وضع کردند و تبعیض‌هایى قائل شدند آقایان تبعیض هم از کارهاى خیلى مضر به حال این مملکت است (صحیح است) به ساختمان راه‌ها امیدوارم توجه بیشترى بشود ولى اخیراً با توجه جناب آقاى وزیر محترم کشور کنفرانسى در کرمان تشکیل شد که این کنفرانس در روحیه مردم اثر به سزایى داشت مردم مأیوس مردمى که روحشان مرده بود روحشان زنده شد ولى تا بندر نداشته باشند تا راه به دریا نداشته باشند عمران استان هشتم غیرمقدور است ابتدا بایستى یک عملى کرد که موجب واقعى عمران باشد ضمن این انتقادات از یک عملى که اخیراً دولت کرده من می‌خواستم تشکر کنم و آن موضوع آزادى چاى است (خلعتبرى- یعنى می‌خواهند کلک چاى را بکنند) که اضافه درآمدى که در بودجه سال 1336 جناب آقاى وزیر دارایى پیش‌بینى کرده‌اند در اثر همین اقدام مطمئناً تأمین می‌شود چون سالى ده، دوازده هزار تن اجباراً چاى قاچاق می‌شد و امیدوارم دیگر نشود تصمیم گرفته‌اند که کیلویى سى ریال بگیرند و آزاد کنند دیگر با این وضع قاچاق صرف نمی‌کند عمل بسیار خوبى است که انجام شده و بنده در اینجا به نام مردم ذی‌علاقه تقدیر می‌کنم. بنده مطالب خیلى زیادى دارم ولى می‌بینم که آخر وقت جلسه است و آقایان خسته هستند به احترام فکر و روح آقایان خاتمه می‌دهم ولى یک نکته را اینجا ناگزیرم در حضور همه بانهایت ادب عرض کنم. آقاى رئیس فرمودند که دیگر صحبت نکنم دیگر عرضى نمی‌کنم امر‌شان را امتثال می‌کنم (احسنت) و امیدوارم که جناب آقاى وزیر دارایى این بودجه‌اى را که نوشته‌اند که واقعاً زحمات کشیده‌اند خودشان بمانند و اجرا کنند و موفق بشوند.

رئیس- شما حق دارید که صحبت کنید.

ارباب- البته انتقاداتى که شد به این مسئله به بالاى گود و پایین گود هم بى‌شباهت نیست براى اینکه کسى که آنجا دارد زحمت خودش را می‌کشد ممکن است از بالا انتقاداتى به او بشود و چون جناب آقاى رئیس اجازه فرمودند از جناب آقاى وزیر جنگ که اخیراً رنج سفر را به خود هموار کردند و تشریف بردند در بنادر و جزایر و بدبختى‌هاى مردم را دیدند بنده اولاً از طرف همان مردم تشکر و اظهار امتنان می‌کنم که خیلى تفقد کردید و به وضع مردم توجه کردید. ثانیاً تقاضا دارم در دنباله این زحمتى که تحمل کردید اصرار بورزید تا حوائج مردم تأمین بشود و در قسمت بیابان هم ناامنى‌هایى که وجود دارد با همت شخص خودشان از بین ببرند تا آنچه که متوارى شده‌اند برگردند و کارهاى عمرانى خود را شروع و ادامه دهند (احسنت)

رئیس- آقاى مهندس هدایت.

مهندس هدایت- بنده یادداشت‌هاى متعددى داشتم که در کلیات لایحه مطالبى به عرض آقایان محترم برسانم ولى همان‌طور که اینجا صحبت شد بنده استفاده می‌کنم از صحبت در ماده واحده و مطالبى که دارم کاملاً به اختصار به عرض آقایان خواهم رسانید اولاً بسیار جاى خوشوقتى است که دولت موفق شده است بودجه سال 36 کشور را به موقع تقدیم مجلس شوراى ملى کند گرچه یک تأخیر یک ماه و چند روزه طبق قانون بوده است ولى بنده می‌دانم که دولت مشکلاتى داشته است براى اینکه بتواند ارقام بودجه را کنترل شده و متعادل شده تقدیم مجلس بکند کمیسیون بودجه هم فوق‌العاده زحمت‌ کشیده است که قبل از پایان سال این بودجه در مجلس شوراى ملى مطرح و به تصویب برسد بنده از ذکر مطالبى که همکاران محترم و گرام اینجا چه به عنوان مخالف و چه به عنوان موافق فرمودند از تکرار آنها خوددارى می‌کنم و به عنوان موافق مشروط مطالبى را که به نظرم می‌آید به عرض آقایان محترم برسانم در زمینه لایحة بودجه که مطرح است طبق صورت 1 ضمیمه آن از حیث درآمد بالغ بر 21 میلیارد و 930 میلیون و از حیث هزینه بالغ بر همین مبلغ است. یعنى همین طور که در مقدمه لایحه عنوان شده بودجه‌ای است متعادل.

در این بودجه در قسمت درآمد دولت پیش‌بینى‌هایى کرده است و به همان ترتیب هزینه‌هاى قطعى مورد احتیاج کشور را در ستون هزینه قلمداد نموده است.

در اینجا بایستى صریحاً گفته شود که دولت و جناب آقاى وزیر دارایى در تقدیم این بودجه که صورت متعادل دارد تعهد بسیار بزرگى به عهده گرفته‌اند. یعنى تعهد نموده‌اند میزان درآمد کشور را از 15 میلیارد و 784 ملیون ریال (درآمد سال 35) به 21 میلیارد و 930 میلیون ریال بالا ببرند به عبارت آخرى بودجه سال 36 پیش‌بینى متجاوز از 6 میلیارد اضافه درآمد شده و حال آن که در قسمت هزینه فقط 6 میلیارد ریال اضافه هزینه بیشتر از سال قبل در نظر گرفته نشده است.

اگر به ارقام جزء درآمدها و هزینه‌ها مراجعه کنیم ملاحظه می‌شود که ارقام عمده اضافه درآمد عبارت است:

حدود یک میلیارد و 340 میلیون ریال اضافه مالیات بر درآمد و املاک مزروعى و مستغلات.

380 میلیون ریال بابت مالیات نفت و بنزین

410 میلیون ریال بابت درآمد فروش الکل‌های صنعتى

520 میلیون ریال بابت درآمد انحصار دخانیات‏

550 میلیون ریال بابت سود معاملات بازرگانى و تجارى

یک میلیارد و 800 میلیون ریال بابت حقوق و عوارض گمرکى

400 میلیون ریال بابت مازاد درآمد شرکت ملى نفت

120 میلیون ریال بابت درآمد حاصله از عوارض بنزین و فروش اتومبیل براى آسفالت راه‌ها

در مقابل اضافه هزینه‌هاى عمده نسبت به سال 25 عبارت است از:

400 میلیون ریال اضافه هزینه قواى انتظامى (ارتش - ژاندارمرى - شهربانى)

200 میلیون ریال براى وزارت پست و تلگراف

310 میلیون ریال براى وزارت فرهنگ

70 میلیون ریال براى دانشگاه تهران

70 میلیون ریال براى دانشکده پزشکى

150 میلیون ریال براى وزارت کشاورزى و گارد مسلح جنگل

150 میلیون ریال براى راه‌سازى

150 میلیون ریال براى وزارت بهدارى.

سایر اعتبارات اضافه براى وزارتخانه‌هاى دیگر جمع آن بالغ بر 400 میلیون ریال می‌گردد.

توجه به این ارقام نشان می‌دهد:

یک میلیارد و 340 هزار ریال به مالیات مستقیم اضافه شده یعنى دولت کوشش خواهد کرد از صاحبان درآمد مالیات حقه خود را به این میزان وصول کند در مقابل متجاوز از یک میلیارد و پانصد میلیون ریال پیش‌بینى شده است که از نفت و بنزین و انحصار دخانیات اضافه درآمد وصول نمایند در اینجا معلوم نیست این اضافه درآمد در نتیجه اضافه نمودن قیمت نفت و بنزین و الکل صنعتی و دخانیات به دست خواهد آمد یا پیش‌بینى می‌نمایید میزان مصرف طورى بالا خواهد رفت که دولت امید دارد یک میلیارد و پانصد میلیون ریال اضافه درآمد داشته باشد در قسمت معاملات بازرگانى و تجارى 550 میلیون ریال اضافه درآمد پیش‌بینى شده باز هم محتاج توضیح است که آیا مبلغ درآمد در نتیجه بالا رفتن مصرف اضافه می‌شود یا بالا بردن سهمى که دولت براى خود روى این کالاها منظور می‌کند. در قسمت حقوق و عوارض گمرکى نیز پیش‌بینى یک میلیارد و 800 میلیون ریال اضافه درآمد شده که در این قسمت هم قطعاً جناب آقاى وزیر دارایى توضیح خواهند فرمود که میزان واردات و بالنتیجه حقوق گمرکى اضافه خواهد شد یا اینکه در نظر دارند حقوق و عوارض جدیدى پیشنهاد بنمایند. همچنین نسبت به 120 میلیون ریال اضافه درآمد حاصله از عوارض بنزین و فروش اتومبیل براى آسفالت.

حال ابتدا با اجازه آقایان محترم در قسمت درآمد بحث می‌کنم. به عقیده اینجانب اگر اضافه درآمد پیش‌بینى شده تا توجه به اضافه درآمدهاى سال جارى دولت بدون بالا بردن مالیات و عوارض باشد قبل از اضافه درآمد دخانیات که از نظر بهداشت مورد تأسف است بایستى به خوش‌بینى دولت تبریک گفت که امید موفقیت دارد 6 میلیارد ریال از کسر درآمد خود را از این طریق جبران کند و البته این خوشوقتى را موقعى باید ابراز داشت که واقعاً وزارت دارایى در این امر موفق شود. یعنى وقتى که انشاالله جناب آقاى فروهر لایحه تفریق بودجه سال 1336 را تقدیم مجلس کنند و نمایندگان مجلس ملاحظه فرمایند ادعاى دولت در ازدیاد درآمد به مرحله اجرا درآمده است.

البته قابل تأسف خواهد بود اگر وزارت دارایى بخواهد قسمت مهمى از ارقام و یا سایر عوارض تأمین کند چه که برنامه اصلى دولت‌ها باید آن باشد که حتى‌الامکان از میزان

+++

مالیات غیرمستقیم که به دوش عموم طبقات مردم است بکاهند و سعى کنند کسرى بودجه خود را از راه مالیات مستقیم تأمین نمایند.

در قسمت مخارج چنانچه عرض شد. فقط در قسمت قواى تأمینیه و وزارت پست و تلگراف و وزارت فرهنگ و کشاورزى و بهدارى و راه حدود بین 150 تا 300 میلیون براى هر قسمت اضافه هزینه پیش‌بینى شده در اینجا ملاحظه می‌شود دولت توجه مخصوصى به امور این وزارتخانه‌ها دارد ولى بر کلیه آقایان محترم و همچنین اعضاى محترم دولت پوشیده نیست که این ارقام جزیى به فرض آن که درآمدها طبق نظر دولت وصول دردى از گرفته‌اى‌هاى این وزارتخانه‌ها که در حقیقت گرفتارى مردم است دوا نمی‌کند. این ارقامى که به هزینه‌هاى وزارتخانه‌هاى اخیرالذکر اضافه شده آن‌ قدر ناچیز است که انتظار یک تحول فوق‌العاده‌اى را در دستگاه دولت در سال 36 از طریق بودجه مملکتى نباید داشت.

و تمام این مطالب یک شرط بزرگى و عمده دارد که آقایان مستحضرند و در لایحه نیز پیش‌بینى گردیده مخارجى که انجام می‌شود یعنى ستون هزینه بستگى تام و تمامى به ستون درآمد دارد و اگر خداى ناکرده ارقام ذکر شده در ستون درآمد به حقیقت نپیوندد این اضافات جزیى هم به وزارتخانه‌ها براى هزینه و مخارج و بهبود وضع تعلق نخواهد گرفت.

البته بنده تصدیق می‌کنم که جنابعالى آقاى وزیر دارایى وارث وضع فوق‌العاده ناگوار سابق هستید هنوز به خاطر داریم که سال‌هاى سال در این مملکت مخارج ماهیانه به‌طور یک دوازدهم و کردى خوردى تأمین نمی‌گردید آخر سال می‌شد و هنوز از بودجه سالیانه کشور خبرى نبود. حال اقلاً باعث امیدوارى است که شما توانسته‌اید یک بودجه ولو آن که در بعضى ارقام آن زیاد خوش‌بین بوده‌اید ولى انشاالله موفق خواهید شد به موقع تقدیم مجلس کنید و کمیسیون بودجه مجلس به موقع خواهد توانست در ارقام ریزهزینه و درآمد وزارتخانه‌ها اظهارنظر کند و بودجه‌هاى تفصیلى را تصویب نماید و یکى از حقوق اساسى مجلس شوراى ملى که رسیدگى به دخل و خرج مملکت است به این ترتیب رفته رفته صورت عملى به خود گرفته است.

و اما تمام این تشریفات و اصولى که در این کشور پایه‌گذارى شده است براى یک هدف است و بس و آن اینکه مردم این کشور هر یک به سهم خود می‌توانند از حداقل مایحتاج زندگانى و از نعمت‌هاى این مملکت به تناسب بهره‌مند شوند کار و فعالیت کنند و به نسبت درآمد خود مالیات حقه دولت را بپردازند و با این مالیات دستگاه دولت از نظرش بهبود وضع و ترفیه حال مردم است به گردش در‌آید. اصولاً بودجه سالیانه هر کشورى که می‌گویند آیینه و نمودار وضع اقتصادى و سیاسى مملکت است باید نشان دهد دولت چه قدمى در راه بهبود وضع مردم برخواهد داشت با اضافه درآمدها چه کار خواهد کرد و آیا همان‌طور که درآمد‌هاى خود را بالا می‌برد وضع زندگانی مردم را نیز به موازات آن سر و صورتى خواهد داد یا خیر لیکن در اینجا باید صریحاً عرض کنم از این بودجه تقدیمى که به قول یکى از همکاران گرامى یکى از بودجه‌هاى مملکت است انتظاراتى که تمام امیدهاى مردم ایران برآورده شود به عللى که ذیلاً عرض خواهم کرد انتظاری است بسیار نابجا. همکار گرامى بنده جناب آقاى دکتر شاهکار فرمودند که این بودجه یک بودجه سازمانى است و حال آن که باید یک بودجه برنامه‌اى باشد که نمایش عمل دولت در سال آینده باشد.

این مطلبى را که عنوان فرموده‌اند بسیار صحیح است ولى به شرط آن که شما بودجه عمرانى کشور را که به موازات این بودجه تصویب می‌فرمایید نادیده بگیرید و حال آن که این‌طور نیست اگر شما بودجه عمرانى را در کنار آن بودجه بگذارید آن وقت ملاحظه خواهید فرمود که بسیار از توقعات و انتظارات مردم در بودجه عمرانى کشور نهفته است.

رئیس- چون عصر هم جلسه خواهیم داشت بقیه بیانات ایشان می‌ماند براى بعد از ظهر و حالا تنفس داده می‌شود چهار و نیم بعد از ظهر جلسه تشکیل می‌شود آقایان هم به موقع تشریف بیاورند که مثل امروز صبح نشود.

(پنجاه و پنج دقیقه بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و 5 ساعت و بیست دقیقه بعد از ظهر مجدداً به ریاست آقاى حکمت تشکیل گردید)

رئیس- آقاى مهندس هدایت بفرمایید به بیانات خودتان ادامه بدهید.

مهندس هدایت- عرایض بنده به اینجا رسید که بودجه‌اى که الان مطرح است به نظر بنده یک بودجه سازمانى است و اگر بخواهیم یک بودجه عمرانى داشته باشیم باید بودجه سال 1336 سازمان برنامه را در کنار این بگذاریم و عرض کردم که این توقعات و انتظارات مردم ایران در آن بودجه عمرانى نهفته است نه در این بوده‌اى که اینجا مطرح است و بنا به مصلحتى که شما دیدید عمدة عایدات ملى را که همان عایدات نفت باشد به دستگاه مخصوصى داده‌اید که طبق مصوبات مجلسین در مدت هفت سال برنامة عمرانى کشور را اجرا کند. این مطلب تردید ندارد که یک فرد مملکت که به قول جناب آقاى دکتر شاهکار 420 ریال به‌طور متوسط اسکناس در دست دارد نمی‌تواند بیش از سالى هزار ریال مالیات بپردازد و از این بودجه که صدى هشتاد و پنج آن جنبة سازمانى و پرسنلى دارد نباید انتظار فوق‌العاده داشت به موازات این بودجه در سال 1336 به موجب قانون برنامه متجاوز از 12 میلیارد و 280 میلیون ریال یعنى معادل شصت و درصد بودجة سال 36 صرف بهبود وضع کشاورزى و آبیارى، ارتباطات و مخابرات، صنایع و معادن و امور اجتماعى خواهد شد و در آن بودجة عمرانى سازمان برنامه است که بایستى آرزو‌هاى ملت ایران را جستجو کرد دولت هر قدر سعى کند و به خودش فشار بیاورد شما تصور می‌فرمایید از راه مالیات مستقیم بیش از این مبالغى که منظور کرده است می‌تواند درآمد داشته باشد. آیا وضع درآمدهاى مردم اجازه وصول مالیات بیش از این مبالغى که پیش‌بینى شده که به نظر بنده خیلى هم خوش‌بین بوده‌اند می‌دهد. با ازدیاد مالیات غیرمستقیم هم که سرباز طبقه فقیر و بى‌بضاعت مردم این مملکت می‌شود و بیش از این طاقت پرداخت مالیات ندارند تصور نمی‌کنم هیچ مجلسى و دولتى موافق باشد. در قسمت هزینه‌هاى بودجه تقدیمى عمده ارقام هزینه این بودجه را پرداخت حقوق کارمندان دولت تشکیل می‌دهد ملاحظه می‌فرمایید که دولت فعلاً بین 160 تا 180 هزار نفر کارمند دارد که این افراد امروز جمع نشده‌اند بلکه محصول زیاده‌روى و هرج و مرج ادارى سال‌هاى قبل می‌باشند در حال حاضر دولت به زحمت می‌تواند شکم کارمندان خود را سیر کند شما ملاحظه فرمایید اگر دولت به هر نفر کارمند خود به‌طور متوسط سالى 90000 ریال یعنى ماهى 7500 ریال بپردازد جمع آن در سال بالغ بر 16 ملیارد ریال خواهد شد و آقایان تصدیق می‌فرمایند که ماهى 7500 ریال به‌طور متوسط براى امرار معاش یک کارمند دولت و خانواده‌اش به مبلغ فوق‌العاده نیست و کارمند به زحمت خواهد توانست زندگى خود را بگذراند دولت یک مخارج مسلم و ضرورى دیگرى هم دارد که عبارت است از قواى انتظامى اعم از ارتش و ژاندارمرى و شهربانى که باز قابل صرف‌نظر کردن نیست بنابراین ملاحظه می‌فرمایید که دولت‌ها با وضع فعلى در ارقام دخل و خرج گرفتاری‌هایى دارند که در بالا تشریح کردم و شما آقاى فروهر خیر هر کس را با وضع امروز در رأس وزارت دارایى بگذارند بهتر از این عمل نخواهد کرد و شق‌القمر هم نمی‌تواند بکند لیکن با تمام این احوال مأیوس نباید بود وظیفه دولت است که کمال توجه را در رفع مشکلات بکند و در رفع مشکلات بکوشد من معتقدم با تنظیم برنامه منظم و دقیق می‌توان وضع پریشان فعلى را سر و سامان داد و البته این کار وقت لازم دارد و حوصله باید کرد و دولت‌ها باید فرصت داشته باشند که آن را به مرحله عمل و اجرا درآورند اینک من وظیفه خود می‌دانم که به‌طور مختصر آنچه باعث بهبود وضع حاضر خواهد بود عرض کنم و انشاالله دولت هم در این‌باره فکر اساسى بکند و برنامه‌اى تنظیم کند که به مرحله اجرا بگذارد. در قسمت اول که عبارت است از بهبود و ازدیاد درآمد کشور است ما چند راه در پیش داریم که در رأس آن کوشش در ازدیاد درآمد ملى نفت ما است، خوشبختانه کشور عزیز ما بر روى منابع سرشار نفت واقع شده و با برنامه منظمى می‌توان عایدات حاصله از این منبع خدا داده را به چندین برابر افزایش داد بایستى با جلب سرمایه خارجى منابع عظیم ثروت ملى خود را استخراج کنیم و به وضع بى سر و ‌سامانى فعلى سر و صورتى بدهیم که هر روز تأخیر در این کار موجب ندامت خواهد شد.

دوم باید سعى نماید که مردم از طریق مستقیم مالیات خود را بپردازند بدون اینکه اجحافى به آنها بشود. البته باید در این‌باره در طرز وصول مالیات تجدیدنظر کامل به عمل‌آید و سعى شود که از تمام مؤدى با مأمورین وصول حتى‌الامکان جلوگیرى شود (صحیح است) ولى اگر شما مانند همه جاى دنیا حسابداران خبره و قسم‌خورده داشته باشید سبب خواهد شد که بین مؤدى و مأمور مالیات دیگر تماس حاصل نشود اگر حسابدار قسم‌خورده نداریم یا کم داریم باید با فرستادن افراد مستعد به خارج آنها را تربیت کنیم و از وجودشان براى این کار استفاده کنیم. من تصدیق می‌کنم که وزارت دارایى موافق نمی‌شود در بعضى قسمت‌ها مالیات حقه را وصول کند و این صحبت‌ها پیش می‌آید که مأمورین رشوه گرفته‌اند و رشوه‌دهندگان طبعاً مالیات دولت را به این وسیله به یک دهم و شاید کمتر تقلیل داده و پرداخته‌اند و یا اصلاً نپرداخته اند (صحیح است) من چند ماه قبل از جناب آقاى وزیر دارایى خواهش کردم که شما اسامى اشخاص و یا شرکت‌هایى که در هر سال مالیات می‌پردازند براى اصلاح عموم منتشر کنید مطمئن باشید این کار یک اثر روحى فوق‌العاده دارد و براى وزارتخانه‌ها هم اسباب زحمت نیست. گفتن در رادیو به اینکه فلان کمیسیون فلان مبلغ براى فلان شخص رأی صادر کرده آن قدر فایده ندارد مردم گوش نمى‌دهند. اگر هم گوش بدهند فراموش می‌کنند شما اسامى مالیات‌دهندگان و مبلغ مالیات پرداختى (نه رأی کمیسیون) آنها را منتشر کنید آن وقت ملاحظه خواهید فرمود که مردم با نام و نشانى صحیح به شما خبر خواهند داد چه کسى مالیات خود را نپرداخته است. (احسنت)

+++

ما هر روز که از این در می‌خواهیم بیرون برویم یک یا چند مجله به دست ما مى‌دهند که هر کدام آنها مبالغى براى دولت تمام می‌شود شما چه مانعى دارد که وزارت دارایى هم یک مجله‌اى چاپ کند و اسم مؤدیان مالیاتى را با میزان پرداختى هر یک انتشار دهد الساعه تمام معاملات سفته‌بازى که در این کشور می‌شود و تمام اشخاصى که صدى 24 پول قرض می‌دهند یک دینار مالیات به دولت نمی‌پردازند و به کلى از کنترل دولت خارج هستند یک دلیل دارد براى اینکه شما هنوز یک سیستم تهیه آمار حسابى در اداره مالیات بر درآمد ندارید.

اداره مالیات بر درآمد باید بداند که فرد فرد ساکنین این شهر چه کاره‌اند و از چه طریق امرار معاش می‌کنند یک وقتى برگ پرسشنامه‌اى براى کلیه ساکنین شهر‌ها تهیه شده بود نمی‌دانم چرا بغتتاً منصرف شدند از آن برگ‌ها از قرار معلوم سؤال شده بود هر کس دارایى منقول و غیرمنقول خود را بنویسد و مبالغى را که در سال به عنوان مالیات می‌پردازند نیز تعیین کند.

البته این مطلب متعلق به چند سال قبل است لیکن یک مرتبه نمی‌دانم به چه علت و شاید در نتیجه اقدام اربابان نفوذ توزیع این برگ‌هاى پرسشنامه موقوف گردید.

و اما در قسمت هزینه و کم کردن نظارت در میزان آن در این مورد هم دولت می‌تواند اقداماتى به عمل آورد که از این وضع ناهنجار فعلى خلاص شود.

و چون قسمت عمده خرج مملکت را در بودجه حقوق کارمندان دولت تشکیل می‌دهد دولت باید با کمال دقت حال که معتقد است تعداد زیادى کارمند زائد دارد یا تقدیم لایحه سازمان قانونى وزارتخانه‌ها و تعییین مشاغل و پست‌هاى مربوطه کارمندان زائد را کنار بگذارد. بحمدالله آن قدر کارهاى عمرانى در مملکت شروع خواهد شد که اگر کسى قصد کار کردند داشته باشد بیکار نخواهد ماند.

ولى در این مورد باید نهایت دقت به عمل ‌آید و واقعاً آنهایى که بیکاره هستند و یا فقط از کارمندى دولت این عنوان را دارند که آخر ماه به آخر ماه براى دریافت حقوق مراجعه می‌کنند و از این اشخاص بسیار بسیار زیادند که قطعاً آقایان وزرا و رؤسا ادارات کاملاً آنها را می‌شناسند. کنار گذارده شوند به آنها به ملغى به عنوان بازخرید ایام خدمت و یا کمک پرداخت شود و یا زمین‌هاى خاصه که قابل کشت و زرع باشد بین آنها تقسیم گردد و یا آنها را در کارها عمرانى به کار گمارند و به هر صورت تعداد کارمندان را به حدى تقلیل داد که مورد احتیاج باشد. و به این ترتیب دولت خواهد توانست از محل حقوق کارمندان کنار گذارده شده و ترفیه حال کارمندان باقیمانده اقدام نماید. چه که در اینجا شرط موفقیت دولت آن است که ابزار او که همان کارمندان دولت می‌باشند در رفاه و آسودگى باشند. اینها طبقه‌اى هستند که درآمد ثابت دارند و بنابراین دولت وظیفه‌دار است که نسبت به این طبقه منتهاى کمک و مساعدت را به عمل آورد تا با دلگرمى بتواند کارهاى محوله را انجام دهند در مقابل هم دولت بتواند از کارمندانى که به خوبى نگاهدارى می‌کند انجام وظیفه بخواهد.

شما مطمئن باشید با وضع سرسام‌آور هزینه زندگى که هر روز هم به جهاتى که بعداً مفصلاً عرض خواهم کرد بالا می‌رود تا زندگى کارمند را مرفه و تأمین نکنید امید اصلاح و در دستگاه ادارى امید اینکه کارمند به درستى انجام وظیفه کند و وقتش را صرف کار دولت کند نباید داشت بنابراین دولت ناچار باید هر چه زودتر در این راه قدم بردارد به علاوه یاد‌آورى می‌شوم که دولت در این‌باره یک تکلیف قانونى هم دارد.

در تبصره 25 بودجه سال 35 دولت مکلف شده لایحه تجدید نظر در سازمان‌هاى وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى مستقل و شرکت‌ها و مخصوصاً شرکت ملى نفت را بر اساس تقلیل بودجه خرج براى وصول به هدف تعدیل بودجه کل مملکتى ظرف 6 ماه به مجلسین تسلیم نماید.

در تبصره 28 بودجه سال 35 دولت مکلف گردیده ظرف 6 ماه براى متعادل کردن حقوق کارمندان وزارتخانه‌هاى مختلف با در نظر گرفتن تناسب کار آنها اقدام و لایحه آن را تهیه و به مجلسین تقدیم دارد.

ملاحظه می‌فرمایید تمام این امور که موجب بهبود وضع کارمندان و در نتیجه کمک به بهبود در گردش کارهاى دولت است براى دولت یک تکلیف قانونى شده ولى در اینجا بایستى متأسفانه عرض کنم که هنوز از طرف دولت خبرى نیست در حالی که تصور مى‌کنم به خوبى می‌دانید که اگر در این راه دقیقاً و صحیحاً قدم بردارید بسیارى از مشکلات خود را حل کرده‌اید.

در اینجا سخن من راجع‌به بحث در بودجه کشور در قسمت وزارت دارایى تمام می‌شود و وارد بحث در سایر امور وزارتخانه‌ها که حقاً در این موقع باید مور بحث و گفتگو واقع شود می‌گردم و از آقایان وزرا محترم استدعا می‌کنم توجه کامل فرمایند من عضو فراکسیونى هستم که موافق دولت است و آقایان مطمئن هستند آنچه در اینجا عنوان می‌شود و به صلاح کشور و کمک به بهبود وضع مردم است که قطعاً همه آقایان وزرا به این نیت قبول وزارت کرده‌اید.

1- در قسمت قواى انتظامى کشور که عبارت باشد از ارتش، ژاندارمرى و شهربانى تصور می‌کنم تمام آقایان متفق‌القولند که این دستگاه‌ها به نحو مطلوب انجام وظیفه می‌کنند و در پرتو کوشش و اقدامات آنها است که بحمدالله در کشور امنیت برقرار است و بساط سابق که به مردم اجازه نمی‌داد فکر راحت داشته باشند تا عقب کار و زندگانى روزمره بروند برچیده شده و امیدوارم که امنیت توأم با عدالت اجتماعى روزبه‌روز در اقصى نقاط کشور رخنه کند چه در سایه امنیت و عدالت است که مردم خواهند توانست کار کنند و فعالیت نمایند و کشور را به سوى ترقى و تعالى سوق دهند.

2- شوراى عالى اقتصاد و وزارت بازرگانى آقایان نمایندگان محترم مسبوق هستند که براى بهبود وضع اقتصادى کشور و هماهنگ نمودن اقدامات دستگاه‌هاى مختلف اقتصادى شورایى به نام شوراى عالى اقتصاد تشکیل شده و شاید متجاوز از یک سال است که مشغول کار می‌باشد. اگر دقت فرموده باشید اعضاى این شوراى عالى را عده‌اى از آقایان وزرا محترم مدیران عامل دو مؤسسه اقتصادى مملکت تشکیل می‌دهد. یعنى هیئت محترم دولت گاهى در یک اتاق به عنوان هیئت وزرا و گاهى در اتاق دیگر به عنوان شوراى عالى اقتصاد جمع می‌شوند اگر شما بخواهید مطابق با رویه سایر کشورها شوراى عالى اقتصادى داشته باشید که بتوانید برنامه اقتصادى این مملکت را که از بزرگ‌ترین وظایف هر دولتى است پایه‌گذارى کند باید از متخصصین امور اقتصادى کشور در هر دسته‌اى دعوت کنید و شورا را با عضویت این قبیل اشخاص تشکیل دهید به شرط آن که تصمیمات این شورا پس از بحث و تصویب در هیئت وزیران به مرحله اجرا درآید شما ملاحظه فرمایید چند ماه قبل همکارگرامى جناب آقاى ارسلان خلعتبرى مثال آوردند شوراى عالى اقتصاد کشور فرانسه متجاوز از 50 عضو متخصص در رشته‌هاى مختلف چه مستخدم دولت چه اشخاص و استادان که فعالیت آزاد می‌کنند تشکیل می‌شود بدیهى است محصول عمل چنین شورایى با آنچه که شما به عنوان شوراى عالى اقتصاد دارید بسیار متفاوت خواهد بود.

علاوه بر این شوراى عالى اقتصاد که خط‌مشى اقتصاد مملکت را تعیین می‌کنند باید دستگاه دیگرى در این شورا به وجود آید که از نظر وضع امروزى مملکت ما فوق‌العاده مورد احتیاج است و آن دستگاه و شوراى مبارزه با ترقى سرسام‌آور هزینه زندگى است دولت باید حتماً و در اسرع وقت دستگاهى از اشخاص بصیر و مطلع از مستخدمین دولت و خارج تشکیل دهد و اختیار لازم و کافى بدهد تا بتوانند مقرراتى وضع کنند و یا اقداماتى به عمل آورند که از ترقى سرسام‌آور هزینه زندگى که تمام مردم ایران را دچار گرفتارى کرده است جلوگیرى نمایند.

بنده در این مورد باید چند مثال بزنم تا ذهن آقایان وزرا محترم روشن شود و ملاحظه فرمایند اوضاع اقتصادى ما رفته رفته با تمام امیدوارى‌ها رو به انحطاط می‌رود.

شما آقایان آیا در قیمت زمین در تهران مطالعه فرموده‌اید. درست از یک سال قبل قیمت زمین در تهران در بعضى از نقاط 40% و در‌باره نقاط 100% ترقى کرده است. چرا زمین در خیابان تخت جمشید بایستى مترى 800 تا یک هزار تومان باشد. در بیابان‌هاى شمال شهر زمین از مترى 1500 ریال کمتر نیست. بنده شخص اقتصادى نیستم ولى آنهایى که واردند قطعاً می‌دانند چرا وضع ما به این روز افتاده و می‌دانند با چه وسیله می‌توان جلوى این ترقیات را گرفت (صحیح است)

از قیمت خوراک و پوشاک صحبت نمی‌کنم چون قطع دارم همه آقایان محترم به خوبى از وضع ترقى آن مستحضرید.

دولت وظیفه‌دار است یک مبارزه جدى با عناصر سودجو که هر روز به عناوین مختلف باعث ترقى هزینه زندگى می‌شوند شروع کنند والا کار به جایى خواهد رسید که اشخاص طبقه سوم و بى‌بضاعت این مملکت نتوانند قوت لایموتى که آنها را سر پا نگاه دارد براى خود و خانوادشان تهیه کند.

در اینجا مخصوصاً عرض می‌کنم که عمده تحمیل به دوش طبقه‌اى خواهد بود که درآمد ثابت دارند یعنى کارمندان دولت سایر مردم به موازات ترقى هزینه زندگى از کاسب گرفته تا کارگر به مزد و درآمد خود می‌افزایند.

ولى آنهایى که درآمد ثابت دارند در این تنگنا مستأصل می‌شوند. (صحیح است)

در اینجا باید از اقدامات برجسته و شهامت‌آمیز جناب آقاى گلشاییان وزیر دادگسترى تشکر کنم که حقیقتاً بیا کمال جهد و کوشش با زمین‌خواران و آنهایى که اموال دولت را به یغما برده‌اند مبارزه می‌کنند و توفیق هم حاصل کرده‌اند بنده امیدوارم دولت فکرى بکند و در درجه اول مواد اولیه براى زندگانى یک فرد را که حتماً لازم و واجب است و عبارت از خوراک معمولى و پوشاک معمولى و دارو و همچنین مسکن می‌باشد به قیمت عادلانه نگاه دارد.

در اینجا بى‌مناسبت نیست که راجع‌به مسکن و خانه شرحى در حاشیه عرض کنم در دنیا تمام دولت‌ها برنامه‌هاى مفصلى دارند که خانه بسازند و به اقساط به مردم و مخصوصاً به کارمندان دولت که صاحبخانه

+++

هستند واگذار کنند. در این‌باره اقداماتى دولت کرده است ولى حرفى نیست و بایستى برنامه‌هاى دقیق و مطالعه شده‌اى را به مرحله اجرا گذارد.

تقسیم زمین در اراضى اطراف تهران به کارمندان درد آنها را دوا نمى‌کند به علاوه اصول کار از نظر فنى و شهرسازى باید اصلاح شود از توسعه بى‌جهت شهر باید جلوگیرى کرد و همان‌طور که در سایر ممالک مرسوم است بایستى به جاى خانه با حیاط و حوض و باغچه که وسعت را زیاد می‌کند و از هر لحاظ اسباب زحمت هست ساختمان‌هاى چند طبقه و آپارتمان‌هایى که رفع احتیاج بکند ساخته و تحویل کارمند دولت و یا مردم داد.

آقایان ملاحظه فرموده‌اید که اجاره‌خانه در تهران و شاید در بعضى ولایات به‌طور سرسام‌آورى بالا می‌رود و ترقى کرایه خانه که رقم بزرگى را در خرج ماهیانه مردم تشکیل می‌دهد باعث می‌شود هزینه زندگانى بالا برود. دولت بایستى کمال جدیت را با تنظیم برنامه‌هاى دقیق ساختمانى و در اجراى ساختمان‌ها ابراز دارد و جلوى مشکل خانه را بگیرد.

در اینجا مطلب مهمى است که چون در جریان رسیدگى است سزاوار است حضور آقایان نمایندگان محترم مخصوصاً اعضاى محترم کمیسیون دادگسترى عرض کنم.

الساعه در کمیسیون دادگسترى مجلسین لایحه‌اى در دست رسیدگى است که به اختلاف بین موجر و مستأجر خاتمه داده شود و تکلیف سر فقلى را نیز معین کند به قرارى که عده زیادى از مستأجرین به اینجانب مراجعه کرده‌اند طرح که فعلاً در دست رسیدگى است موجب نگرانى آنها شده است.

الساعه در تهران متجاوز از چندین هزار نفر مستأجر است که طبق مقررات سابق در منازلى مسکن دارند و اجاره‌اى هم مى‌پردازند که عده‌اى از موجرین معتقدند این اجاره کم است. و در این لایحه پیش‌بینى شده است که موجرین می‌توانند از طریق محکمه و داورى تقاضا نمایند میزان اجازه مطابق نرخ عادله روز معین گردد و مستأجرین که طبقه بى‌بضاعت و کم‌درآمد مملکت را تشکیل مى‌دهند مکلف شوند یک مرتبه اجازه‌ها را به عنوان اینکه مطابق با نرخ سرسام‌آور روز باید باشد به عنوان عدالت و انصاف بالا ببرند.

بنده می‌خواهم بدانم دولت آیا فکر کرده است که این کار چه گرفتارى بزرگى براى دستگاه‌ها و محاکم و خود دولت ایجاد می‌کند حال که با زحمت توانسته‌اید اقلاً جلوى زیاده‌روى یک عده را بگیرید چرا اصرار دارید در یک شهرى عده زیادى را دچار گرفتارى و بدبختى کنید که از عهده در نیایند.

می‌گویند از مالکین با قانون فعلى سلب حق شده این مطلب تا اندازه‌اى صحیح است ولى همیشه حفظ منافع عموم بر منافع خصوصى عده‌اى براى دولت‌ها باید نصب‌العین باشد. اگر هم می‌خواهید اجازه دهید که موجرین بتوانند اجاره خانه را بالا ببرند اقلاً یک حد و حدودى قائل شوید والا نرخ عادلانه روزه سرسام‌آور است که خود آقایان با آن مبارزه می‌کنند آن وقت چطور می‌خواهید اجازه دهید که طبقه متوسط و اجاره‌نشین بتوانند یک مرتبه اجاره‌خانه را 5 برابر بپردازند این ترتیب به‌هیچ‌وجه عملى نیست و بنده از همکاران محترم عضو کمیسیون دادگسترى تمنا دارم براى رفاه عموم توجهى کامل به این نکته بفرمایند والا دولت مواجه با چنان اشکالى خواهد شد که قابل تصور نیست سایر قیمت‌ها باز هم به این ترتیب چند برابر خواهد گردید.

نکته مهم دیگر که باز هم سزاوار است توجه دولت را بدان جلب کنم موضوع بالا بردن نرخ اتوبوس است که شایع شده و شاید هم بالا برده باشند دولت اگر توفیقى در پایین آوردن هزینه زندگى حاصل نمی‌کند نبایستى اقدامى به عمل آورد که از جنبه روحى هم شده است باعث ترقى مجدد هزینه زندگى بشود مخصوصاً در این شب عید که به نظر بنده از هر نظرى که باشد به صلاح نیست بنده کاملاً می‌دانم اگر بخواهیم اتوبوسرانى مرتبى داشته باشیم با بلیط یک ریال صرف نمی‌کند و قطعاً شرکت واحد ضرر می‌کند ولى باید دید آیا این شرکت واحد صددرصد ضرر می‌کند که یک ریال یک مرتبه دو ریال شود بنده می‌دانم جناب آقاى وزیر کشور و همچنین اولیا مربوطه کمال توجه و علاقه را دارند که این کار اتوبوسرانى که از واجبات زندگان اهالى تهران شده به صورت آبرومندى درآ‌ید در مقابل بنده استدعا دارم دستور فرمایند مجدداً رسیدگى کنند و با در نظر گرفتن تمام مخارج و استهلاک‌ها یک منفعت عادلانه هم براى شرکت واحد مقرر دارند و آن وقت ملاحظه بفرمایند بهاى بلیط چقدر می‌شود. بنده خیال نمی‌کنم دو برابر شود. یک مسئله پیش می‌آید که ممکن است بفرمایید نرخ خورد بین یک ریال و دو ریال اسباب زحمت است ولى آن هم علاج و چاره دارد و در همه جا معمول است. اصولاً شما بیایید نرخ را همان یک ریال قرار دهید منتها براى مسافت‌هاى دورتر به طریقى که در سایر ممالک مرسوم است مردم بلیط مجددى بخرند. این کار یک اثر روحى اقلاً دارد که شما نرخ را بالا نبرده‌اید. بنده براى شما مثال می‌زنم یکى از دوستان فرستاده بود خیابان اسلامبول مرغ بخرند مرغ هفت تومان را گفته بود 9 تومان گفته بود چرا گفته بود که نرخ اتوبوس رفته است بالا شما می‌دانید که یک عده‌اى هستند که سوءاستفاده می‌کنند و ما وسیله سوءاستفاده نباید به دست آنها بدهیم دربارة وزارت فرهنگ شکى نیست که اساس کلیه اصلاحات مملکت و آینده کشور به دست وزارت فرهنگ و مربیان و آموزگاران و استادان است. امسال دولت در بودجه کمک جالبى هم به وزارت فرهنگ تا میزانى که مقدور بوده کرده است. متأسفانه به خوبى جناب آقاى وزیر فرهنگ و همه آقایان محترم می‌دانند برنامه تدریس ما بر اساس یک برنامه تئورى است که چهل سال قبل از بعضى ممالک اقتباس کرده‌ایم. جوانان مملکت پس از یک عمر تحصیل موقعى که از مدرسه متوسطه فارغ‌التحصیل می‌شوند اگر در انتخابات دانشکده‌ها توفیقى پیدا نکنند و قطعاً عده‌اى به مناسبت محدود بودن کلاس‌هاى دانشکده‌ها بلاتکلیف می‌مانند. ویلان و سرگردان نمی‌دانند چه بکنند همه چشم‌شان به به پست‌هاى دولتى است که دیگر محلى نیست خلاصه این جوانان بیکار که معلومات آنها طورى است که در هیچ رشته‌اى جز پشت میز نشستن نمى‌توانند وارد شوند گرفتار هزاران مصیبت می‌شوند. خود آقایان محترم می‌دانند بیکارى، نداشتن وسیله امرار معاش چه مفاسدى به بار می‌آورد. وزارت فرهنگ قانوناً مکلف شده که در ایجاد مدارس حرفه‌اى به جاى مدارس نظرى اقدام کند و از بودجه سازمان برنامه هم به قدر کافى کمک می‌شود بنابراین بایستى جوانان را براى کارهاى عملى تربیت کرد که بیکار و سرگردان نمانند.

الساعه شما اگر دقت کامل بفرمایید ما دچار فقر بى‌آدمى هستیم. ما اشخاص متخصص که تحصیلات آنها حدود 3 متوسطه باشد ولى در رشته‌هایى از قبیل سیم‌کشى، نجارى، آهنگرى، متخصص موتور، بنایى و امثال آن که براى کلیه کارهاى عمرانى کشور واجب و لازم است نداریم. و بنده نمی‌دانم این برنامه‌هاى سنگین را با چه ترتیب و با کدام عوامل انسانى اجرا خواهیم کرد. ولى در مقابل عده‌اى بیکار و تحصیلکرده و گرفتار داریم. آقاى وزیر فرهنگ به درد و گرفتارى جوانان از این جهت باید کاملاً وارد باشند و هر فکرى می‌کنید باید عاجلاً اقدام نمایید والا زیان این بیکارى در طبقه جوانان مملکت فوق‌العاده خطرناک است.

درباره وزارت کشاورزى- و کشاورزى مملکت همه آقایان استحضار دارند که عمده کشاورزى مملکت یا عوامل انسانى و آدم انجام می‌شود و کشاورزان این مملکت عمده نفوس کشور را تشکیل می‌دهند بنده امیدوارم با کمک فوق‌العاده‌اى که در بودجه عمرانى برنامه براى قسمت کشاورزى و آبیارى پیش‌بینى شده، رفته رفته موافق شوید اصول مکانیزاسیون را در کشاورزى مملکت رواج دهید. شما دیر یا زود بر اثر شروع کارهاى عمرانى و ساختمانى از جهت عامل انسانى به زحمت خواهید افتاد کشاورزان به کارهاى عمرانى که متأسفانه در وضع فعلى محتاج به عامل انسانى و کارگر است و هنوز به صورت مکانیزه آن طور که باید در نیامده هجوم خواهند آورد و عده از آنها پس از اینکه دستمزد نسبتاً بیشترى گرفتند شاید بده و قصبه خود مراجعت نکنند بنابراین کسر و کمبود عامل انسانى در کشاورزى و کارهایى عمرانى را به ناچار باید با ماشین جبران کرد در این صورت هم بر محصول کار افزوده‌ایم و هم عوامل انسانى که عبارت از کارگر و کشاورز خواهند بود موفق خواهند شد با درآمد بیشتر با زندگانى راحت‌تر براى خود ترتیب دهند. (صحیح است)

در‌باره وزارت کار بایستى عرض کنم که این وزارتخانه باید توسعه بیشترى پیدا کند و به تمام معنى مثل سایر وزارتخانه‌هاى کار ممالک مترقى مجهز گردد شما هر قدر بر حجم کارهاى عمرانى و تولیدى در مملکت اضافه کنید به ناچار باید به وزارت کار توسعه بیشترى بدهید. تا این وزارت بتواند در کلیه مراکز کار نظارت کند و اختلافات اجمالى بین کارفرما و کارگر را جلو تصفیه نماید. متأسفانه در حال حاضر وزارت کار با قانون کار عمل می‌کند که دوره آزمایش آن یک سال و سال‌هاست که طى شده بنده با وجود آن که چند ماه قبل تذکر دادم که باید قانون جدید کار را به مجلس تقدیم کنید هنوز جنبشى در وزارت کار ندیدیم یکى از ارگان‌هاى وزارت کار که عبارت از شوراى عالى کار باشد هنوز تشکیل نشده و نمی‌دانم چه موقع تشکیل خواهد شد. بیمه‌هاى اجتماعى که حافظ سلامت کارگران است بایستى توسعه پیدا کند الساعه دامنه عملیات بیمه‌هاى اجتماعى محدود به شهرها است و حال آن که شما در تمام مراکز دوره افتاده کار باید دوا و دکتر داشته باشید. هنوز اختلافات قانونى خود را نتوانسته‌اید با وزارت راه‌حل کنید و بالنتیجه کارگران در کارگاه‌هاى ساختمانى آن طور که باید از حیث دوا و دکتر تأمین ندارند (صحیح است)

وزارت راه- شما آقایان به خوبى می‌دانید که ارتباطات و مخابرات امروز در دنیا در درجه اول اهمیت است خوشبختانه امسال نه تنها از بودجه سازمانى وزارت راه کاسته نشده بلکه حدود 5/3 میلیارد در بودجه سازمان برنامه اعتبار براى راه‌هاى شوسه و آسفالت و ساختمان راه‌آهن پیش‌بینى گردیده. آقایان به خاطر دارند که در زمان اعلیحضرت فقید کمال توجه به این وزارتخانه می‌شد بودجه وزارت راه تا قبل از شهریور در درجه اول اهمیت بود متأسفانه بعد از شهریور 20 این وزارتخانه هم دچار نفرین و قهر شد. نه تنها توجهى در چند سال اول بدان نشد بلکه در اثر عدم توجه مسئولین امر کلیه مهندسین و طبقه تحصیلکرده این وزارتخانه رفته رفته کناره‌گیرى کردند یا به وزارتخانه‌هاى

+++

دیگر خودشان را منتقل نمودند. خوشبختانه در این اواخر عده‌اى از مهندسین جوان که در کشور و یا خارج در رشته راه‌سازى تحصیلکرده بودند به استخدام وزارت راه درآمدند و الساعه یک کادر جوان و نسبتاً مجهزى موجود است که اگر تشویق شوند مصدر خدمات بزرگى براى مملکت خواهند شد. عرض کردم به شرط اینکه تشویق شوند چون آقایان استحضار دارند که حقوق این مهندسین فوق‌العاده ناچیز است در حالی که متصدى کارهاى بزرگ هستند. بنده نمی‌دانم به چه جهت و علتى بود که این پیشنهاد و تبصره دولت که کمکى به طبقه تحصیلکرده و مهندس و لیسانسیه می‌کرد مورد توجه آقایان آن طور که باید واقع نشد و به کمیسیون استخدام ارجاع گردید و حال آن که در سابق همین حق لیسانس جزئى یک هزار ریال را در یکى از بودجه‌هاى سالیانه کشور تصویب نموده بودند.

در حال حاضر براى به کار انداختن کارهاى عمرانى به ناچار احتیاج به طبقه تحصیلکرده و لیسانسیه و مهندس دارید و دولت و مجلسین اگر عاجلاً فکرى براى این طبقه از کارمندان نکنند همین عده قلیلى که باقی مانده‌اند به کارهاى آزاد خواهند رفت و آن وقت بایستى مهندس و متخصص با حقوق گزاف از خارج بیاورید.

بنده امیدوارم حال که بر طبق امر اعلیحضرت همایونى دولت به فکر ترمیم حقوق کارمندان خود افتاده و به مجلس شوراى ملى هم جهت کمک به لیسانسیه‌ها و مهندسین پیشنهادى داده است همکاران گرام عضو کمیسیون استخدام اقدامى بفرمایند که در این شب عید این دسته از مستخدمین دولت تشویق شوند و اگر تشریفات قانونى آن به طول خواهد انجامید دولت پیشنهاد نماید که این کمک ضمن کمکى که به سایر طبقات مستخدمین می‌شود تا تصویب اشل مهندسین و لیسانسیه‌ها از اول سال 36 پرداخت گردد و مجلس محترم شوراى ملى نیز با توجه به کمک‌هایى که به سایر طبقات تحصیلکرده نمودند پیشنهاد دولت را تصویب بفرمایند که چشم آنها الان به شماست راجع‌به توسعه امور بانکى در ایران و تشویق مردم به تشکیل شرکت‌هاى سهامى نیز عرایض مفصلى داشتم که فعلاً به واسطه طول کلام خوددارى می‌کنم و همین‌قدر عرض می‌کنم یکى از علل ترقى ممالک اروپایى و همچنین آمریکایى تشویقى بوده است که دولت در‌باره ایجاد بانک‌هاى خصوصى و شرکت‌هاى سهامى به مردم آن کشورها نموده. جناب آقاى وزیر دادگسترى استحضار کامل دارند که عمده اینکه مردم حاضر نمی‌شوند تشکیل شرکت سهامى بدهند یعنى با پول کم سرمایه بزرگ بگذارند و عمل کنند عدم تأمین است که در نتیجه نقص قوانین در‌باره این قبیل شرکت‌ها موجود است. بنده امیدوارم در این‌باره هم توجهى بفرمایند و قانون مطابق وضع روز اصلاح شود تا مردم رغبت کنند و اطمینان داشته باشند اگر در شرکت سهامى در اقلیت واقع شدند حقوق آنها کاملاً محفوظ خواهد ماند.

در خاتمه هم تقاضا دارم حال که به سرمایه بانک رهنى اضافه می‌شود جناب آقاى وزیر دارایى دستور فرمایند که بانک رهنى در کلیه ولایات که شعبه ندارد اقدام به ایجاد کلیه ولایات که شعبه ندارد اقدام به ایجاد شعبه کند مخصوصاً بایستى عرض کنم که مردم زنجان مصراً تقاضا دارند شعبه بانک رهنى در شهر زنجان تأسیس شود.

بنده به عرایضم خاتمه می‌دهم و امیدوارم این تذکرات بنده مورد توجه دولت واقع شود براى دولت هم موقعیت کامل آرزومندم. کشور عزیز ما در بهترین موقعیت طبیعى و جغرافیایى و سیاسى واقع شده ما نسل حاضر اگر از این موقعیت به نفع کشور استفاده نکنیم در نزد خود و خداى خود تا ابدى مسئول خواهیم بود من در هیئت محترم دولت حسن‌نیت کامل می‌بینم و مجلسین هم با دل و جان به پشتیبانى از منویات ملوکانه کمک و معاضدت کامل می‌کنند قدرى از خودگذشتگى می‌خواهد که مشکلات چندین ساله را که دامنگیر ما شده بر طرف نمایید و انشاالله شما آقایان وزرا مردم این میدان خواهید بود و تا تمام افتخارات نصیب شما شود و کشور عزیز ما به سوى ترقى و تعالى قدم بردارد (احسنت)

رئیس- آقاى عمیدى نورى.

عمیدى نورى- بنده قبل از اینکه وارد بحث بشوم خودم عذر می‌خواهم از همکاران محترم که نظر به ادامة بحث در اطراف لایحه بوده شاید آقایان مقتضى ندانند که بحث بیشترى بشود ولى در مقابل این خجلتى که دارم و عذرى که از نمایندگان محترم می‌خواهم یک خجلتى هم در مقابل وظیفه دارم یعنى آن وظیفه‌اى که اساس مشروطیت و اساس قانون اساسى براى ما معین کرده و ارتباط به این کارى دارد که ما در یک همچو ساعتى نشسته‌ایم و وظیفه‌مند هستیم با حضور هیئت دولت راجع‌به بودجه کل مملکتى بحث کنیم. از علل مشروطیت و از ثمراتى که از مشروطه گرفته می‌شود بحث در همین بودجه است یعنى نظارت بر دخل و خرج مملکت اصل بیستم قانون اساسى یک دستورى داده داده همان قانون اساسى که بهش قسم خورده‌ایم احترام بگذاریم و اجرا بکنیم نوشته است «بودجه هر یک از وزارتخانه‌ها (نه بودجة چهاردیوارى کردى و خوردى) بودجة هر یک از وزارتخانه‌ها باید در نیمة آخر هر سال از براى سال دیگر تمام شده 15 روز قبل از عید نوروز حاضر باشد» این اصل مسلم قانون اساسى است که دستور به ما داده است. آیین‌نامه خودمان هم ترتیب رسیدگى بودجه را در ماده 39 روشن کرده ماده 39 تبصره‌اى دارد که می‌گوید. «مقصود از رسیدگى کمیسیون بودجه عبارت از بررسى دقیق در اقلام عواید مملکتى و صحت ارقام هر قلم و مطابقت آن با قوانین موضوعه و در مورد اقلام هزینه بررسى دقیق ارقام و تطبیق صورت‌هاى ریز و مطالعة دلایل بودجه‌هاى هزینه هر وزارتخانه و پیشنهاد صرفه‌جویى از راه تقلیل یا حذف اقلامى که غیر ضرورى تشخیص داده شود». این دستور قانون اساسى براى دولت این هم ماده 39 آیین‌نامه براى ما بنده خجلت می‌کشم بگویم که هم در مقابل قانون اساسى هم در مقابل آیین‌نامه متأسفانه نه دولت و نه ما این وظیفه‌مان را انجام ندادیم (صحیح است) ادعاى بنده هم مستند به این ادله‌اى است که عرض کردم و اصل قانون اساسى حکایت دارد بودجة هر وزارتخانه‌هاى بایستى در نیمة سال بیاید به مجلس ولى من الان بودجة هیچ وزارتخانه‌هاى را ندیدم در این گزارش مطالعه بفرمایید به نام وزارتخانه در او سه قلم یک عبارتى نوشته است پس این بودجه نیست این صورت ریز نیست رسیدگى کمیسیون بودجه هم دقت در صحت ارقام و اقلام و تطبیق با صورت ریز نیست بنابراین آن آرزویى که ما داشتیم که در نتیجة تثبیت اوضاع سیاسى مملکت بعد از قیام 28 مرداد و آرامش مملکت و تثبیت دولت ما بتوانیم به تدریج اصول مشروطیت و قوانین را عملى بکنیم متأسفانه کمتر می‌بینم شاید خود من موقعى که یک دوازدهم‌ها منسوخ شد تبریک گفتم به دولت که خوشبختانه ما دیگر در مرحله‌اى وارد شده‌ایم که لایحة بودجة کل مملکتى به مجلس بیاید و یک مرتبه رسیدگى شود و تصویب شود حالا هم البته اسمش همین است که لایحه بودجة کل مملکتى است و با یک دوازدهم سر و کار نداریم ولى بنده معتقدم این جور لوایح کل مملکتى همان کپیة یک دوازدهم‌هاست یعنى به جاى یک دوازدهم، دوازدهم رقمش جمع شده است. اگر مطالعه بفرمایید تطبیق بدهید آقایان همین گزارش را با یکى از آن یک دوازدهم‌ها که قبلاً تصویب فرموده‌اید مى‌بینید که همان است مثل اینکه الگو یکى و عبارت یکى است یعنى کپى است فقط آن رقم عوض شده است به جاى یک دوازدهم دوازده دوازدهم جمع شده است شده است بودجه پس من خیال نمی‌کنم این بودجه‌اى باشد که ملت ایران می‌خواهد و معتقد نیستم که به مجلس شوراى ملى نسبت به این حق بزرگ خودش یعنى نظارت در دخل و خرج مملکت بیش از این مماشات کند با دولت‌هایى که موافق قانون اساسى بودجه را در موقع خوش نمی‌دهند و ما در تنگناى بحث و مطالعه می‌گذارند همان تنگنایى که این مباحثات با این‌گونه لوایح البته حوصله تنگ می‌شود وقت می‌گذرد انسان هم چقدر می‌تواند خجلت نکشند پا به اصطلاح پررویى به خرج بدهد در مقابل رفقایش و با حال خستگى باعث صداع خاطرشان بشود ولى بایستى ما سعى بکنیم و از دولت‌هاى مورد اعتماد خودمان بخواهیم که یک خرده با ما راه بیایند وضع بودجه‌نویسی را عوض کنند و بودجه را مطابق قانون اساسى تنظیم کنند بنده نمی‌دانم آقایان این چه طرز فکرى است چون طرز فکر ما ایرانى‌ها یکى از جهات افتراقش با طرز فکر فرنگى‌ها یکیش همین است که می‌گوید که ایرانى خیلى کلى است و با عدد و رقم سروکار ندارد ما چرا سعى نمی‌کنیم یک خرده عدد و رقمى شویم چرا ما وقتى می‌خواهیم بودجه بنویسیم از پایین نماییم بالا از بالا می‌آییم پایین شما وقتى بخواهید یک بنایى بسازید یک ساختمانى بسازید از بالا می‌سازید یا از پایین آقایان هیچ‌وقت نیایید بگویید همین جورى دویست میلیون خرج می‌کنیم این درست نیست باید بگوییم نه این حساب پروژه‌اش است حساب مصالحش هست حساب مزدها هست اینها را جمع می‌زنند یک شیفری یک عددى درمی‌آید با یک ریز می‌گویید که کلش این است آیا در بودجة مملکتى بودجه‌اى که‌ شأن و وظیفه مجلس شوراى ملى مخصوصاً رسیدگى به آن است آیا همین است که یک رقم کلى 22 میلیارد بنویسیم و در متش 750 میلیون دیگر در یکى از تبصره‌هایش و تبصره‌هاى دیگرش را هم که جمع می‌زنیم می‌رسد به 23 میلیارد یک رقم کلی 23 میلیارد بگذاریم کنار و در مقابلش هم با عدد و با رج زدن به قول یکى از آقایان یک 23 میلیارد خرج هم می‌گذاریم بعد هم آمد بعد سر تصویبش که شد می‌گوییم بروند بعد بودجه‌هاى تفصیلى را بنویسند بعد از دو سه ماه بیاورند در خدمت کمیسیون بودجه (دکتر پیرنیا- آن هم در حدود درآمد وصولى) وصولیش را بعداً عرض می‌کنم بنده عرضم این است که چرا ما در جمع ارقام از ریز به کلش نمی‌رویم از کل به جزء می‌رویم وقتى از کل به جزء می‌رویم قاعده‌اش این است هیچ امتحان فرموده‌اند آقایان وقتى سابق عیدى می‌خواستند بدهند حالا که البته چندان پولى نیست که عیدى داده شود همیشه مشت می‌کردند شاهى سفید با یک قدرى تخمه و یک قدرى گندم مشت می‌کردند می‌دادند به اشخاص بعد به آنهایى که احترام می‌گذاشتند دانه دانه عیدى می‌دادند وقتى این طرز تقسیم بودجه شد نتیجه‌اش این‌طور می‌شود یعنى وقتى روى ارقام ریز و بودجه‌هاى تفصیلى می‌رویم نتیجه‌اش همین می‌شود این است که من اعتراضم به این بودجه‌نویسى در عدم رعایت این اصل قانون اساسى است که چرا اولاً بودجة هر وزارتخانه‌هاى مطابق اصل بیستم به مجلس داده نشده و چرا از نیمة دوم سال داده نشده بلکه در اسفند داده شده در حالى که به موجب قانون اساسى ما مکلفیم تا 15 اسفند

+++

بودجة تصویب شده را داشته باشیم و ابلاغ بکنیم به دولت و من بسیار متأسفم به خود تأسف می‌خورم براى اینکه من شاید انتقاد می‌کنم که در دورة بیست ساله کمتر رعایت قانون اساسى می‌شد من امروز براى بحث در این بودجه مجبور شدم بودجه سال 1320 را مطالعه کنم و یک یادى از 15 سال قبل کرده باشم بگویم خوب حالا که ما آمدیم و فرصتى به ما داده شده که راجع‌به بودجه مملکت بحث بکنیم چه عیبى دارد که ببینیم سلف‌هاى ما چه جور بودجه تنظیم می‌کردند من بعد وارد بحث در جزییات می‌شوم فقط یک چیز را می‌خواهم عرض کنم بودجه 1320 را که نگاه کردم دیدم تاریخ تصویب آن 15 اسفندماه 1319 است که به امضاى مرحوم حسن اسفندیارى رئیس مجلس وقت رسیده و براى ابلاغ فرستاده شده است این موضوع خیلى در من مؤثر واقع شد وقتى که اصل بیست قانون اساسى را خواندم و دیدم نوشته است 15 روز قبل از عید نوروز بودجه حاضر شود امضاى مرحوم محتشم‌السلطنه را در 15 اسفند 1319 خواندم و بعد فکر کردم که امروز ما در 21 اسفند هستیم و تا بودجه بگذرد البته از 15 اسفند گذشته است و تقصیر از این کار از ما نیست با دولت است براى اینکه از روزى که بودجه را داد به سرعت کمیسیون بودجه جلسه تشکیل داد حتى چلوکباب هم خورد و نشست که تصویب کند بودجه را ما هم شب و روز داریم مطالعه می‌کنیم پس آن موقع مثل اینکه می‌خواستند قانون اساسى را رعایت بکنند و مقید بوده‌اند بر اینکه تا 15 اسفند بودجه مملکت حاضر شده و به دولت ابلاغ شده باشد. پس از این موقع خواستم استفاده کرده باشم و تذکرى داده باشم به دولت و خودمان که صلاح ما در ‌این است که بیش از اینها به قانون اساسى و آیین‌نامه‌هاى خودمان که وظیفه اصلى ما را تعیین می‌کند وفادار باشیم دقیق باشیم و سعى بکنیم در اجراى آن بیشتر رعایت حقوق ملت ایران را کرده باشیم. اما یک اصل فراموش شده دیگرى هم هست در قانون اساسى که مربوط به بودجه است آن اصل 102 قانون متمم قانون اساسى است که می‌تواند اساس بودجه ما را روشن کند و آن این است که یک دیوان‏ محاسبات که چند وقت پیش آقایان براى اعضایش رأی دادند و آن را هم دیوان مستقلى می‌دانید که ناظر خرج شماست و این دیوان محاسبات است که باید دقت و طرز خرج دولت بکند (صحیح است) تطبیق بدهد قانون بودجه و قوانین مالیاتى را با ارقام ریز و حساب بکند و آن آخر سریش گفته است و صورت کلیه محاسبات مملکتى را باید به انضمام ملاحظات خود تسلیم مجلس شوراى ملى نماید این براى چیست؟ براى ‌این است که این مؤسسه مستقل منتخب و معتمد خودمان که دولت دخالتى در نصب و عزل اعضاى آن ندارد بنشیند این بودجه‌هایى را که تصویب می‌کنیم همین‌طور بعد هم خرج و دخلش که دست آقاى وزرا است آن دیوان تطبیق کند و بعد هم نظارت کند بعد از اینکه تطبیق کرد و نظارت کرد و تمام کرد صورت محاسبات را با نظر خودش بفرستد خدمت‌تان. بنده می‌پرسم از دولت‌هاى مورد اعتماد خودمان که الان سه سال است که بنده به سهم خودم به این دولت‌ها رأی داده‌ام آیا هیچ تا به حال این وظیفه را انجام داده‌اند. این دستگاه دیوان محاسبات را به وجود آورده‌اند و یکى از اقلام بودجه مملکتى هم هزینه این دستگاه خواهد بود و تصویب خواهید فرمود نتیجه این چیست اگر اسم است که ما دیوان محاسبات داریم چه منظورى دارید؟ چه خاصیتى دارد اگر رسمى هم دارد که خرجش را تصویب مى‌کنید کو رسمش و اثر این چیست؟ اثر این عملى است که در بودجه مجلس شوراى ملى عمل می‌کنند اگر خاطر آقایان باشد همین امروز صبح در ضمن اوراقى که به ما دادند یک ورقه‌اى هم هست هفت هشت صفحه و روی آن نوشته لایحه تفریق بودجه سال گذشته مجلس این براى چیست؟ براى این است که ما بدانیم که این بودجه‌اى را که ما خودمان تصویب کنیم چه جور خرج می‌شود که آن ملاک خواهد بود براى مطالعه ما در بودجه، دولت هم باید این را بیاورد و الا این بودجه‌اى که الان آورده به نظر من مرامنامه است آرزو است امید است و چه امید خوبى من حقیقتاً از دولت تشکر می‌کنم براى اینکه سطح امیدشان بالاست 12 میلیارد چه امید و آرزویى بهتر از اینکه همیشه اقلام بزرگ انسان مورد امیدش باشد چه کوته‌نظرى است چه خساستى است که آدم اقلام کوچکى فکر کند این امیدى است در دخل و امیدى در خرج اما این امید و آرزوها متکى بر عمل گذشته است. آیا لایحه تفریق بودجه سال 34، سال 33 سال 32 را آورده‌اند حالا می‌گوییم اینها هیچ 25 و 24 را بیاورند 22 و 23 را بیاورند هیچ کدام را نیاوردند تا بدانیم و ببینیم این بودجه‌هاى در بسته کردى و خوردى و چهار دیوارى چه جور روی آن عمل شده وقتى نیاورده‌اند ما نمی‌توانیم با این ترتیب معتقد بشویم که بودجه‌اى که می‌آید واقعاً یک بودجه محقق و ثابتى است بنده البته با اجازه خود آقاى وزیر که پیش از ظهر فرمودند که انتقاد از‌ شأن مجلس است از ایشان اجازه می‌خواهم یک قدرى به این تذکرات قانونى بنده توجه بفرمایند و بدانند که بنده هیچ نظرى ندارم بلکه اینها یک بحث‌هایى است در لایحه بودجه که وظیفه دولت و مجلس است که این اصول فراموش شده را این‌گونه بتوانیم از مجموعه قوانین از پشت جعبه آینه‌ها در بیاوریم و یک یادى لااقل از آنها بکنیم حالا که عملى نیست اقلاً یادى از وجودش کرده باشیم به این جهت است که بنده تشکر می‌کنم که حوصله بفرمایید و گوش بدهید به این عرایض بنده بر اساس این تذکرات قانونى بود که عرض کردم متأسفانه فرصت وجود یک بودجه‌اى که من دلم می‌خواهد طبق قانون بفهمم به وجود بیاید، هیچ نیامده و به همین جهت است که بنده به اقلام این بودجه‌ها نه دخلش و نه خرجش به هیچ کدامش اعتقاد ندارم که صحت اقلام و ارقام را کمیسیون بودجه تصدیق کرده باشد حالا من یکى دو دلیل از متن لایحه بودجه و طرز کار خود دولت و کمیسیون می‌آورم شاید آن وقت جناب آقاى مخبر من با ببخشند و اوقات‌شان از بنده تلخ نشود بودجه‌اى که دولت آورد در خدمت کمیسیون یک گزارش بود، بودجه‌اى هم که کمیسیون تهیه کرد فرستاد خدمت‌تان یک گزارش، حالا این دو گزارش را با هم تطبیق کنید ببینید در فاصله چهار پنج روز که فاصله بین طرح این لایحه بودجه تا فاصله بین تصویب لایحه بودجه وضع بودجه چه شد بنده تطبیق دادم با هم دیدم که عجب ما واقعاً چقدر باید خوش‌بین باشیم و چقدر تند تند داریم می‌رویم جلو واقعاً اگر به این تندى برویم جلو خیلى جلو خواهیم رفت، آقاى دکتر شاهکار گفتند که ما چطور در 720 روز قدمى بر نداشتیم در صورتى که در ظرف چند روز آقایان بر اقلام عایدات بودجه سال آینده شما 210 میلیون اضافه شد، دیگر بهتر از این چه می‌خواهید، در ظرف چند روز جناب آقاى صدرزاده 210 میلیون بر عایدى بودجه شما اضافه شده، براى اینکه وقتى جمع گزارشى که دولت براى بودجه داده مطالعه می‌کنیم یک رقمى درآمده به اندازه 310 میلیارد و 700 میلیون و وقتى گزارش کمیسیون بودجه را که نگاه می‌کنید مى‌بینید 210 میلیون اضافه شده اولاً این دروغ نیست تطبیق دو گزارش است و من سؤالم این است که در ظرف سه چهار روز این عایدى از کجا پیدا شده این را به بنده بفرمایید که ببینم چه جورى شده (دکتر بینا- چون مخارج اضافه شده) حالا عرض می‌کنم چون مخارج اضافه شده راجع‌به عایدات مملکت بنده عرض می‌کنم که این ارقام عایدات قطعى و حقیقى نیست اینها تصورى و خیالى است، دلیل من در عمل دولت و کمیسیون بودجه است، دولت لایحه می‌آورد سه روز قبل با رقمى که 210 میلیون عایدیش کمتر از کمیسیون بودجه است وقتى از کمیسیون بودجه گزارش بیرون می‌آید 210 میلیون اضافه می‌شود، آقاى در ظرف سه روز چه جورى این برآورده شده است حساب اول درست بود یا حساب دوم غلط است، یا حساب دوم صحیح است (بهبهانى- فراموش کرده بودند) این بودجه‌نویس‌هاى ما همان بودجه‌نویس‌هاى دوره مصدق هستند فراموش نمی‌کنم در دوره مصدق یک روز اراده دکتر مصدق بر این شد که مثل حالا بودجه برابر داشته باشد. موقعى بود که اواخر دوره 17 بود می‌خواست بازى در بیاورد و مجلس را ببندد بودجه تهیه کرد و فرستاد کمیسیون بودجه یک گزارشى هم تهیه کرد طبق آن الواحى که صادر می‌کردند یک لوحى هم صادر کرد شد قانون بودجه بودجه مملکتى سال 32 در آنجا به فکر افتادند که بودجه برابر بدهند فرستادند دنبال بودجه‌نویس‌هایى که در وزارت دارایى بودند گفتند می‌شود با نمی‌شود بالاخره یک پاداشى هم برایشان تعیین شد (صارمى- 30 هزار تومان) بعد که پاداش معلوم شد سه روزه یک بودجه موازنى دادند که دخل و خرجش یکى بود از دستگاه وزارت دارایى وقت خدمت آقاى دکتر مصدق بودند، ایشان هم همان‌طور که روى تختخواب و زیر پتو خوابیده بودند نگاه کردند، دیدند که عجب این خیلى موازن است آن قدر توازن دارد که مو نمی‌زند گفت که من می‌ترسم که سر و صدا درآورند صلاح این است که یک خورده توازنش به هم بخورد، (خنده نمایندگان) خدا شاهد است همین‌طور است که عرض می‌کنم همان موقع در روزنامه خودم نوشتم من از دستگاه وزارت دارایى خبر داشتم بعد که بودجه رفت دو مرتبه به وزارت دارایى یک تفاوت مختصرى بین دخل و خرج دادند البته عایدى را یک خورده پایین‌تر آوردند و خرج را یک خورده بالا‌تر بردند، و بردند خدمت ایشان و ایشان امضا فرمودند و آن پاداشى هم که تعیین فرموده بودند پرداخت شد، بودجه‌نویس‌ها هم رسیدند به مقصودشان یک استفاده‌اى هم بردند بعد هم خوراک رادیویى شد براى ایشان که پشت رادیو ضمن نطق‌ها گفته می‌شد که ملت ایران چه می‌گویید من بودجه توازن به شما می‌دهم، این جریان بودجه‌نویسى در وزارت دارایى بود آن روز نمی‌دانم درست می‌گفت یا دروغ چون آن روز تفریق بودجه نبود امروز هم همین است من چه می‌دانم: یک دفعه ملت ایران مگر در ظرف سه سال 34 و 35 و 36 چقدر بنیه پیدا کرده که از 12 میلیارد در سال 34 رسید به 23 میلیارد اغلب آقایان اینجا تشریف دارند و دکتر امینی آورد لایحه 34 را اینجا 12 میلیارد دخل بود 14 میلیارد خرج، این ملت 14 میلیارد عایدى بده در سال 34 چطور در سال 36 می‌تواند 23 میلیارد بدهد، آن آقایانى که از پیشرفت و بنیه و سرعت ملت ایران می‌نالند که ملت ایران پیش نمی‌رود، کجاى آمریکا در ظرف سه سال صددرصد عوایدش زیاد شده دخلش زیاد شده، خرجش زیاد شده من عقیده‌ام این است

+++

آقایانى که آمار بین‌المللى را مطالعه می‌کنند و وارد قدرت تولید و اسکناس هستند یک قدرى اینها را نگاه کنند حساب کنند ببینند بودجه آمریکا در ظرف دو سال 12 میلیارد وصول، 12 میلیارد درآمد شده است 23 میلیارد وقتى ما این‌جور جلو می‌رویم دیگر چه نگرانى است ولى من معتقدم که اینها آمال آرزو است به این جهت است که من حق دارم این‌طور استدلال کنم که این بودجه یک بودجه‌ای است که فقط بخواهند بنویسند حالا تعجب می‌کنید که چطور 210 میلیون پیدا شد در کمیسیون بودجه دو سه تا محل خرج تازه پیدا شده نگاه بکنید تطبیق بکنید من تطبیق کردم یک گارد مسلح گمرک یادشان رفته بود و دیدند که یک گارد مسلح گمرک هم با 7 میلیون لازم دارند یک گارد مسلح جنگلبانى هم دیدیم و یکى دو رقم شهریه‌ها هم باید بالا برود زیاد بشود (محمدعلى مسعودى- بودجه مجلس سنا و مجلس شوراى ملى هم بود) بنابراین لازمه‌اش این است که وقتى خرج جدیدى پیش آمد این رقم را می‌گذارند در ستون هزینه و باید مقابلش را هم بالانس بکنند و یک چیزى در ستون درآمد بگذارند طبیعى است حالا که می‌توانند در ستون درآمد می‌گذارند چه می‌شود 210 میلیون در ظرف سه روز بر عایدات مملکت اضافه می‌شود بعد هم می‌گوییم گل است و گلستان بودجه‌مان متعادل است و حالا ببینیم که این ارقام را چه جور پیدا کردند از کجا پیدا کردند دو سه تا چاله و چاهى دارد در لایحه بودجه ما یکى گمرک است و یکى دخانیات و یکی دیگر رسومات یعنى همان‌جایى که قانون منع مشروب را ما گذراندیم و اجرا نمی‌کنیم اینها را پس و پیش کردند، اضافه کردند 5 میلیون و 10 میلیون به آن اضافه کردند و این 210 میلیون درآمد است، بنده می‌پرسم از وزارت دارایى که چطور حساب گمرک و حساب رسومات و حساب دخانیات را زیر و رو می‌کنیم مگر قبلاً درست نبود پس صحیح است که بنده حق دارم بگویم که شما می‌خواهید یک موازنه‌اى بکنید بین دخل و خرج، یک صورتى تهیه می‌کنید اینجا اضافه می‌کنید، آنجا کم می‌کنید و اسمش را می‌گذارید بودجه متوازن، شما آقایان تصور می‌کنید که در خرج تنها این‌طور است من یک مثال می‌آورم از دخل مملکت هم دقت نمی‌کنند که چیزى اضافه می‌شود یا نمى‌شود، این جناب آقاى فروهر کمال حسن‌نیت و علاقه را دارند و جدیت هم دارند و من به سهم خودم نسبت به این اقلام اضافه‌اى که پیدا شده تقدیر می‌کنم خیلى کار کردند اما ایشان در آن جزییات امور بودجه که خودشان نیستند که ببینند و بدانند چه کار می‌کنند یکى از ارقام دخل مملکت رقمى است به نام صد یک معلمین، من خیال می‌کنم این صد یک معلمین را آقایان نمایندگان خوب می‌دانند چون صد یک معلمین را از ما هم کسر می‌کنند و ما می‌دانیم که همچو چیزى وجود دارد و حسابى هم دارد و من راجع‌به درآمد مملکت در این فصل صد یک معلمین بودجه 34 و بودجه 35 و بودجه 36 را مطالعه کردم همه را با هم تطبیق کردم خدا شاهد است ندیدم یکصد دینار در این مدت اضافه شده باشد. من از شما می‌پرسم آقایان خود ماها که صدى یک از حقوق ما کم می‌شود حالا که صدى یک از حقوق ما کم می‌شود حالا بیشتر می‌گیریم یا پارسال؟ حالا که حقوق‌مان اضافه شده باید بیشتر بدهیم یا پارسال؟ مسلم امسال از همه اضافه حقوق‌هایى که ما در این دو سال تصویب کردیم حقوق‌ها را بردیم بالا، حقوق دبیر و معلم را بالا بردیم حقوق قاضى و پزشک را بردیم بالا همه اینها صدى یک مثل سال 34 می‌دهند؟ من تعجب می‌کنم اگر قرار بود همه اینها صدى یک مثل 34 بدهند پس چرا از ما می‌گیرند از ما هم باید به اندازه 34 بگیرند اما صدى یک از من و قاضى و پزشک و از همه آقایانى که در این دو سه سال حقوقشان را اضافه کردند کسر می‌کنند و به نظر بنده باید چند برابر سال 34 باشد (صحیح است) من از آقایان تقاضا می‌کنم یک مقایسه‌اى بفرمایند من اینجا بودجه 34 را هم آوردم و بودجه 35 هم هست رقم بودجه 34 و بودجه 35 و بودجه 36 هر سه را تطبیق کرده‌ام رقم یکى است صد دینار اضافه نشده است من این را دلیل می‌گویم بر اینکه دستگاه ما دستگاه بودجه‌نویسى نه نگاه می‌کند ببیند که درآمد و دخل مملکت چیست و نه نگاه می‌کند ببیند هزینه واقعى چیست، دلیلش هم پیدا است براى این است که مطمئن است که لایحه تفریق بودجه نیست براى اینکه می‌داند آیینه اعمال گذشته‌شان نمی‌آید روى این میز ما حساب شود که‏ ما ببینیم، وقتى که بودجه‌نویس روى پاداش بود وقتى که گفتند هر چه نوشتیم چشم بسته تصویب می‌شود خوب طبیعتاً این اشتباهات پیدا می‌شود منتهى بنده وقتم را تلف کردم این بودجه را گذاشتم پهلوى هم تطبیق کردم دیدم در درآمد آن جورى یک دفعه 210 میلیون اضافه می‌شود توى بودجه و هزینه کل و این رقم صدى یک معلمین در ظرف سه سال تغییر نمی‌کند این دو مثالى که بنده زدم البته اینها نمونه‌ای است نمونه و نمودارى است از عدم توجه دستگاه بودجه‌نویسى ما در کار دخل و خرج مملکت و بنده به عنوان تذکر به جناب آقاى وزیر دارایى عرض می‌کنم که یک توجه بیشترى بفرمایند و دستگاه بودجه‌نویسى را وادار بکنید که یک قدرى بیشتر به ارقام واقعى بپردازند تا تصورات و خیالات، بعد از اینکه از این قسمت فارغ شدیم، بنده اینجا خواستم یک مقایسه‌اى بین بودجه‌هاى 34 و 35 و 36 کرده باشم در سال 1334 درآمدى که در بودجه پیش‌بینى شده 12 میلیارد و 66 میلیون بوده و 14 میلیارد و 834 میلیون هزینه ملاحظه بفرمایید در بوده سال 34 تفاوت بین دخل و خرج مملکت 2 میلیارد و 844 میلیون بود البته این سیستم بودجه‌اى بوده است که وزیر دارایى سابق در نظر داشته است در سیستم بودجه‌نویسى جناب آقاى فروهر که دو سال است لایحه بودجه را ایشان می‌دهند به مجلس یکى سال 35 و یکى سال 36 در سال 35 که الان داریم می‌گذرانیم یعنى تمام شد عمران 15 میلیارد و 884 میلیون درآمد و 19 میلیارد و 865 میلیون خرج بنابراین فاصله بود 4 میلیارد در حالى که در 34 درمیلیارد و خورده‌اى بود و در 35 تفاوت 4 میلیارد مى‌شود و در 36 یک دفعه این 15 میلیارد درآمد می‌شود 21 میلیارد و 930 میلیون است این منهاى 750 میلیونى است که بایستى پاداش به کارمندان داده شود که در یکى از تبصره‌هاى پیش‌بینى شده آن را که اضافه بفرمایید می‌شود 22 میلیارد و 600 میلیون نزدیک به 23 میلیارد، هزینه هم همین‌طور شده می‌خواهم ببینم که آیا در 34 ما 12 میلیارد را وصول کردیم اگر لایحه تفریق بودجه بود این مطلب روشن می‌شود و چطور این 12 میلیاردى که در 34 به نام عواید مملکتى وصول می‌شود یا بنا بود وصول بشود ممکن است در سال 36 برسد به 23 میلیارد یعنى 90 درصد اضافه بشود البته اضافه ممکن است حالا خدمت‌تان ریزش را عرض می‌کنم در سال 34 همین‌طور که فرمودند عواید نفت به حساب بودجه مملکت نبود عقیده دولت سابق بر این بود که عایدى نفت براى عمران مملکت باید باشد و مى‌گفت که من نمی‌خواهم بابت خرج مملکت بگذارم و روى این عقیده‌اش پافشارى می‌کرد و به همین جهت به دنیا با کمال صراحت می‌گفت که کسر بودجه دارم دیگرانى که می‌خواستند ما سر پا بایستیم و باید هم بایستیم و بقاى ما و استقلال ما تأثیر در حیات آنها دارد و هیچ حق منتى هم به ما ندارد (صحیح است) براى اینکه ما زنده هستیم که آنها هم باشند همان‌طوری که آنها زنده هستند که ما باشیم و دنیاى امروز طوری است که زنده بودن ملل به هم ارتباط دارند آنها ناچار شدند به ما قول بدهند ولى امروز آقاى ارنول (من انگلیسیش را ندیدم که تلفظ صحیح آن را بدانم) گزارش می‌دهد که بودجه ایران متوازن است و احتیاج به کمک ندارد آقاى ارنول یک فرد عادى نیست. آقاى ارنول کسى است که مأمور شده بیاید وضع اقتصادى ایران را ببیند و گزارش بدهد به کمیته خارجى سنا در موضوع تقسیم عایدات در مورد سهم ایران امروز آقاى ارنول به این بودجه خیالى اتکا می‌کند و روى بودجه خیالى ما نمی‌توانیم آن کمکى را که باید از‌شان بگیریم بگیریم و من مخالف این فکر هستم، من معتقدم چرا ما نباید صریح باشیم در کارمان چرا ما بیاییم عاید نفت‌مان را در بودجه خیالی‌مان به حساب بودجه کل مملکت بیاوریم شبیه توازن صورى دوره دکتر مصدق بودجه متوازن درست بکنیم بعد آقاى ارنول هم یک همچو استنادى می‌کند در حالى که بنده جداً مخالفم با استناد او و من صحیح نمی‌دانم به دلیل این بودجه کسر فاحشى دارد، دلیل من این است ملتى که دو سال پیش 12 میلیارد می‌داد نمی‌تواند امسال 23 میلیارد بدهد این صحیح نیست، ملت آمریکا هم نمی‌تواند در ظرف دو سال این قدر بنیه‌اش را ببرد بالا که 12 میلیارد، دلیل من گزارش خودشان است (احمد طباطبایى- تبصره 10 بودجه 35 را بفرمایید) آقایان، به ما در سال 34 در بودجه‌مان از کمک آمریکا 3 میلیارد و 750 میلیون استفاده کردیم ولی از نفت دیناری خرج نکردیم فقط 3 میلیارد و 750 میلیون از کمک آمریکا اضافه کردیم به بودجه‌مان و زندگی‌مان را گذرانده‌ایم ولى در سال 35 از بیست میلیون دلار آمریکا که خود جناب آقاى فروهر فرمودند استفاده کردم نزدیک به 1 میلیارد و نیم، آن وقت از چیزهاى دیگر استفاده کردیم یکى از عایدى نفت 2 میلیارد و 25 میلیون از عایدى نفت گرفتیم براى بودجه یک میلیارد هم از شرکت ملى نفت گرفتیم پس 1 میلیارد و 2 میلیارد 3 میلیارد آنجا هم 1 میلیارد و نیم از کمک بیست میلیون دلار آمریکا گرفتیم، علاوه بر اینها مبالغى هم با سیستم جدید عایدات داخلى به وجود آوردیم که بنده از این جهت تشکر می‌کنم از وزارت دارایى براى اینکه وصول بیشترى کرده است نسبت به سابق و مالیات اضافى وصول کردیم نسبت به سابق، مالیات جدید اتومبیل عایدات به وجود آورده از معاملات قند و شکر مبالغى وصول کرده، عایدات گمرک بیشتر شد براى اینکه تا کس ما از نظر دلار و یا از نظر وزن بالا رفته مجموع اینها نتیجه حداکثر کوشش و فعالیتى بوده است که دستگاه داخلى ما کرده است و براى ما ایجاد عایدات کرده است ولى این ایجاد عایدات دوایى نیست که به درد ما برسد ما اگر بخواهیم بودجه نفت خودمان را که تنها دلخوشى است که شما در همه به ما می‌دهید می‌گویید تنها ملتى که یک عایدى سرشار نفت دارد که به مصرف عمران و آبادى خودش برساند یکى ایران و یکى عراق است، اگر ما بخواهیم بودجه نفت‌مان را بیاوریم به حساب بودجه مملکت به کجا می‌رسیم الان این اضافه‌اى که براى اشل پزشکان ما اینجا تصویب کردیم مگر جز این است که از بودجه نفت ما اضافه حقوق به پزشکان خودمان را می‌دهیم مگر در همان‌جا یک تبصره‌اى اضافه نکردیم که

+++

سایر پزشکانى که در وزارتخانه‌ها و ادارات دیگر هستند در صورتى از این اشل استفاده می‌کنند که این را در بودجه عمرانی‌شان بگذارند، یواش یواش در مملکت ما کلمات معانى خودشان را عوض می‌کنند حالا یواش یواش کلمه عمرانى می‌شود خرج می‌شود کمک به خرج بودجه و به این شکلى که ما می‌رویم جلو ظاهراً این پول نفت می‌آید جا و می‌گوید تعادل بد هم مگر چقدر مى‌شود عایدات یک ملتى را از نظر امور داخلى این‌طور فشار آورد و زیادش کرد من یک مقایسه‌اى بین پیش‌بینى درآمدهایى که امسال در بودجه 36 شده با آنچه که پارسال شده کرده‌ام و خدمت‌تان می‌خوانم که مقایسه بفرمایید مالیات بر درآمد در بودجه 35، 1 میلیارد و 200 میلیون امسال چقدر به آن اضافه بکنیم خوب است؟ قاعدتاً یک ده یک که بیشتر نمی‌شود چون سیستم همان است چون ما که نیامده‌ایم قانون مالیات را عوض کنیم ما که نیامدیم بگوییم که مالیات بر درآمد قانونش عوض شود و اشلش تغییر کند و دستگاه وصول‌مان بیشتر وصول کند و قاعدتاً باید به آن اضافه شود من نگاه می‌کنم در بودجه 36 شده است 2 میلیارد و 450 میلیون من نمی‌دانم چطور شده اگر این یک میلیارد وصول شده باشد که آن را هم اعتقاد ندارم چون بنده مطالعه کردم به اینکه لایحه تفریق بودجه به ما ندادند از بعضى قرائن که در خود گزارش هست به ما نشان داده می‌شود که حتى این برآورد درآمدى که براى سال 35 پیش‌بینى شده است هنوز وصول نشده، حتى این رقم دخانیات را بنده از گزار خود کمیسیون بودجه استفاده می‌کنم که 500 میلیون کسر وصول نشده چون ده ماهى که نوشته‌اند و دو ماهى را که بنده به آن اضافه کردم دیدم آن میزانى که حساب کرده‌اند که رقم دخانیات درآمدش 3 میلیارد و 400 میلیون است این را وصول نکرده‌اند خوب این وقتی امسال تمامش وصول نشده من ریزش را تقدیم می‌کنم (وزیر دارایى- از پیش‌بینى بودجه بیشتر وصول شده) اینجا رقمش را دارم دخانیات جناب آقاى فروهر 3 میلیارد و 888 میلیون پیش‌بینى شده در ده ماهى که در گزارش‌تان مرقوم فرموده‌اید و البته خوب هم وصول کردید 2 میلیارد و 78 میلیون بوده است دو ماهش را هم روى ده ماه که 2 میلیارد و 78 میلیون بوده بگذاریم تقریباً می‌شود دو میلیارد و 440 میلیون این را که حساب کنید این رقم 2 میلیارد و 880 میلیون و 300 میلیون یا 400 میلیون کم دارد و نسبت به پیش‌بینى که کردند (صدرزاده- تومان یا ریال) تمام ارقام با ریال است ما با ریال ارزش را می‌بریم بالا مقصود بنده این است که ما وقتى که نتوانیم نشان بدهیم که ارقامى که پیش‌بینى کردیم براى امسال صددرصد وصول کردیم چطور می‌توانیم بگوییم که امسال از آن پیش‌بینى بیشتر وصول می‌کنیم فقط یک رقم هست که صددرصد وصول شده طبق پیش‌بینى و آن رقم گمرک است گمرک را 6 میلیارد و خورده‌اى پیش‌بینى‏ کرده‌اند با همان گزارشى که اینجا قید شده است تطبیق می‌کند در آن ده ماهى که آقاى مسعودى در گزارش‌شان نوشته‌اند بنده 12 ماهش را که به دست آوردم دیدم آنچه که در 35 نوشته‌اند درست است به همین جهت است که براى گمرک خیلى پیش‌بینى و امیدوارى بیشتر به دست آوردند و رقمش را امسال اضافه کردند مقصود بنده این است که این ارقامى که بنده می‌خوانم توجه بفرمایید 1 میلیارد و 200 میلیون بابت مالیات بر درآمد پارسال بوده 80 میلیون بابت مالیات بر ارث 6000 میلیون بابت مالیات نفت و بنزین 300 میلیون بابت مالیات‌هاى الکل صنعتى بوده است همین‌طور درآمد متفرقه مالیاتى 35 حق تمبر بارنامه 140 میلیون مجموع اینها را که مقایسه می‌کنیم یا سال 34 مى‌بینیم 9 میلیارد از این ارقام بایست اضافه گرفته شود تا این 23 میلیارد را پر کند بنده معتقد نیستم که ملت ایران دارد آن قدر استمداد باشد که بتواند این 9 میلیارد را با مقایسه سال 34 بپردازد (دکتر حسن افشار- انشاالله می‌پردازد) انشاالله ما امیدوار هستیم و آقاى دکتر همیشه با ارقام کار دارند و ما اینجا بحث بودجه داریم و بایستى اعداد را جمع بزنیم و تطبیق بکنیم، مثلاً مالیات نفت و بنزین 1500 میلیون یک ثلث اضافه می‌شود همین‌طور سود معاملات قند و شکر 450 میلیون در سال 35 پیش‌بینى شده و در سال 36 باید 1000 میلیون بپردازیم حالا چطور این پیش‌بینى وصول می‌شود با اینکه آقایان معتقدند که قیمت قند و شکر بالا رفته در دنیا و همین‌طور هم هست تصور می‌کنم که نخواهند قند و شکر را هم به قیمت گران‌ترى بفروشند و گویا همچو برنامه‌اى هنوز پیش‌بینى نشده با این ترتیب که قند و شکر گران‌تر وارد می‌شود و ما هم بخواهیم به نرخ پارسال به مردم بفروشیم چطور 450 میلیون می‌شود 1000 میلیون، بنده سر در نمى‌آورم، مالیات تمبر و بارنامه 90 میلیون بود، شده 140 میلیون 50 میلیون به آن اضافه شده این است که بنده معتقد هستم آنچه ارقام پیش‌بینى شده از نظر دخل آرزو و امیدى است که البته به این دستگاه داریم که به این آرزو و امید موفق شود و بتواند 9 میلیارد را وصول کند از این اقلام آنچه در خود بودجه وزارتخانه‌ها راجع‌به دادگسترى و گذرنامه یا چه و چه یک ارقامى است که چون زیاد تأثیر نداشت در آن قسمت عرضى ندارم و عمده آنهایى است که روى دوش مردم است به دلیل اینکه ما وقتى عواید گمرک را حالا می‌خواهیم برسانیم به 6 میلیارد و پانصد میلیون این عوارض از اجناس وارداتى گرفته می‌شود و اجناس وارداتى را هم صاحبان کالا روى قیمت می‌کشند و گران‌تر به بنده و آقا و دیگر بفروشد می‌رود بالنتیجه زندگى گران می‌شود وقتى بودجه گمرک را می‌بریم بالا مالیات بر درآمد را می‌بریم بالا رسومات را می‌بریم بالا همه اینها در زندگى مردم مؤثر است از آن طرف در مقابل این ارقام وقتى که به ما ده واحده نگاه می‌کنید می‌بینید اصلاً خود دولت یعنى امضا‌کننده این بودجه هم معتقد به حقیقت این درآمد و خرج نیست چرا؟ براى اینکه در این ماده واحده‌اى که ان‌شاءالله تصویب خواهید فرمود نوشته شده در حدود درآمد وصولى (صارمى و صدرزاده- بد هم نیست) آقاى صدرزاده خیال می‌کنم شاید در ادوار سابق هم بوده‌اند و بودجه‌هاى سابق را هم ممکن است مطالعه کنید بنده همین ماده واحده‌اى که خدمت‌تان خواندم مربوط به بودجه سال 1319 همان موقعى که مملکت کار می‌کرد یک خرده نگاه کنید به گذشته، آن ‌روز متکى به رقم بود رقم دخل یعنى 3 میلیارد بابت بودجه سال 1320 که در 15 اسفند 1319 تصویب شد 3 میلیارد و 613 میلیون و 768 هزارو 718 ریال یعنى 361 میلیون یعنى یک هفتم درآمدى که فعلاً می‌خواهیم پیش‌بینى کنیم رقم خرج 4 میلیارد و 323 میلیون و کسرى و یک تعادلى هم بوده است بنى دخل و خرج شما وقتى بودجه سال 1319 را نگاه بکنید یک ماده اول و یک ماده دوم یک ماده سوم دارد کجا 45 تبصره و یک ماده واحده دارد و من گمان می‌کنم که سال آینده تبصره‌هایش برسد به 60 و 70 تبصره براى اینکه از وقتى که ما قرار شد بودجه‌مان را به صورت ماده واحده بنویسیم و تبصره به آن اضافه بکنیم که در حقیقت این تبصره‌ها آن خانه‌تکانى است که دارد دولت می‌کند یک چیزهایى است که می‌ماند ته بنجل‌ها را براى اینکه مجموع این کارها انجام شود هر کدام به صورت یک تبصره اضافه می‌شود و فعلاً شده 45 تبصره در سال قبل 30 تبصره بده سال‏ قبل هم 10 - 15 تبصره بود حالا چند تا تبصره در مجلس به او اضافه می‌کنیم ممکن است به 50 تبصره برسد و سال دیگر هم به همین ترتیب برویم جلو بودجه‌مان زیاد می‌شود تبصره‌اش هم زیاد می‌شود ولى آن ‌روز یک ماده اول داشت که نوشته دو میلیون لیره باید پرداخت شود هیچ در حدود درآمد وصولى هم ندارد پس وقتى یک بودجه‌اى این شکل بشود خوب یک عایدى برایش معلوم کرده نوشته است وزارت دارایى مجاز است مبلغ دو میلیون لیره فقط لیره براى احتیاجات ارتش و یک میلیون لیره هم براى مخارج ساختمان و تأسیسات راه‌آهن بپردازد فقط آنجا نوشته شده است براى کسر بودجه وزارت دارایى مجاز است در صورتى که 710 میلیون ریال اضافه هزینه بودجه از درآمد 1320 ممکن نشود تمام با هر مبلغ از آن وصول نگردد به عنوان وام منظور داشتند و در بودجه سال 1321 تصفیه کند این است آقایان بودجه یعنى درآمد قطعى خودش را معلوم کرده خرج قطعى را هم معلوم کرده کسر را هم گفت جزء  خرج باشد می‌دانید نتیجه این بودجه چه بود؟ خدا بیامرزد مرحوم جعفر جعفرى را پارسال که یک قسمت از این راه‌ها خط کناره را گفته بود من خیلى امیدوار بودم که انشاالله حالا که وزارت راه میل دارد راه کناره آسفالته بشود این هم یک مقاطعه‌کار سابقه‌داری است و اقلاً در سهم خودش آن 25 کیلومترى را که گرفته می‌خواهد بسازد من در یک جایى او را دیدم و به او گفتم که چون تو سابقه‌دارى ما امیدى داریم که این راه ساخته شود گفت افسوس که ساخته نخواهد شد آن مرد و من می‌بینم که ساخته شده است به او گفتم که چرا گفت آن موقع که ما این راه‌ها را می‌ساختیم آن مقاطعه‌کارى را انجام مى‌دادیم کار مملکت از جهت حسابدارى از جهت پرداخت آن طور مرتب بود که مثل ساعت کار می‌کردند و وقتى که کار من ستیواسیون مى‌شد و می‌رفت حسابدارى، حسابدارى خود به خود چک مرا می‌داد و من هم می‌توانستم در مقابلش قسمت دیگرى را بسازم و ستیو آسیونش را بدهم ولى امروز براى پرداخت پول و براى تأمین بودجه هزار گرفتارى داریم تا پول وصول کنیم درست گفت و او چندى قبل مرد، چند وقت پیش جناب آقاى دکتر پیرنیا را دیدم در بانک ملى گفت که آقا برادر من دارد می‌میرد گفتم چرا برادر ایشان با آقاى جعفرى همکارى داشت در راه مازندران گفت پول نرسیده است و عمله‌ها ریخته بودند می‌خواستند او را بکشند فرار کرده و آمده در تهران قلبش هم گرفته به دادش برس که راه‌تان درست بشود بنده چه کنم؟ راهى است، که مقاطعه‌کارش باید بسازد بعد هم بنده مراجعه کردم به آقاى وزیر راه گفتم چرا این‌طور می‌کنید گفت آقا پول نیست آقاى وزیر راه رفت و گزارشى به عرض اعلیحضرت همایونى رساند، اعلیحضرت همایونى خیلى عصبانى شدند که چرا این کارها این‌طور باید باشد و بالاخره آقاى رئیس شهربانى را مأمور کردند بروند از خزانه پول به دست بیاورند و این کارها راه بیفتد این وضع است می‌دانید چرا براى اینکه وقتى بودجه مملکت دقیق نبود جمعش مسلم نبود دخلش مسلم نبود خرجش مسلم نبود پیش‌بینى می‌کنیم 22 میلیارد خرج بعد می‌‌افتد به اختیار خزانه‌دار و جناب وزیر دارایى آقایان وزرا هم اغلب با هم اصطکاک پیدا خواهند کرد براى پول بنده یادم می‌آمد که پارسال براى دفع آفات مازندران مردم داشتند متحصن می‌شدند که آقا اینجا تمام مرکبات ما دارد از بین مى‌رود

+++

آن وقت وزیر کشاورزى آقاى مهندس طالقانى بود به ایشان مراجعه کردم که آقا یک فکرى بکنید ایشان گفتند یک کارى بکنید که وزیر دارایى پول بدهد من می‌خواهم شما هم فشار بیاورید یکى از مشکلات کار که در نتیجه این‌جور بودجه آمالى بودجه خیالى، بودجه غیرمطمئن ما در دخل و خرج پیش می‌آید همین گرفتاری است هر کس زورش بیشتر شد زودتر می‌تواند پول به دست بیاورد وزارت دارایى گناه ندارد وزارت دارایى قرار می‌گیرد در مقابل یک بودجه 23 میلیاردى تمام آن کسانى که از این محل خرج پیدا می‌کنند حق پیدا می‌کنند. حق مکتسب است الان شما لایحه لیسانسیه‌ها را در یک تبصره‌اى گذاشتید تمام‌شان امیدوار شدند، دهنشان هم آب افتاد که این حق لیسانس را می‌گیرند بعد هم کنار گذاشتید بدتر از بدتر شد معروف است که سفره نینداخته بوى مشک می‌دهد، خوب شما چرا تبصره می‌دهید چرا جدایش می‌کنید بعد هم مردم را به جان‏ هم می‌اندازید، دیپلمه به جان لیسانسیه، لیسانسیه به جان دیپلمه، دکترها می‌گویند چرا به من نمی‌دهید (مهندس فروهر- مجلس جدا کرد) بنده نظرم راجع‌به عدم تطبیق دخل و خرج واقعى مملکت است من نمى‌گویم اگر شما بودجه مملکت را از نظر دخل و خرج روى رقم محقق در نظر بگیرید دیگر اشخاصى که از این اعتبار بهشان پرداخته می‌شود تکلیف‌شان روشن است وزارت دارایى هم این بودجه وصولى را حواله می‌کند که خرج شود کار مثل ماشین راه می‌‌افتد اما وقتى این‌طور شد وزارت دارایى چه می‌کند ناچار است پول پیدا کند و خرج کند به محض اینکه از یک جا یک درآمد می‌رود کار مهمترى را پیدا می‌کند و به مصرف می‌رساند تشخیص الاهم فالاهم با خودش است با خزانه‌دارش است، نتیجه این است که 35 هزار ریال قسط جز بقایاى بهدارى سال 30 و 31 آمل بده است که در مجلس 18 ما اینجا تصویب کردیم که مخارج آن را بدهیم تا دو ماه پیش در ظرف دو سال خزانه‌دارى تهران این پول را حواله آمل نکرد چون نداشت (مهندس هدایت- حالا حواله کرده‌اند) بله بعد اینکه من ده دفعه این حرف را تکرار کردم من می‌خواهم آقاى مهندس هدایت بودجه مملکت خرج و دخلش مسلم باشد من نباید بگویم که چرا نداده است به من نداده است من می‌خواهم بگویم که بودجه مملکت باید طورى جریان داشته باشد که دخلش معین و خرجش مسلم خود به خود حواله بشود نه اینکه بنده و جنابعالى دنبال این کار برویم در وزارتخانه‌ها بعد هم می‌گویند که دستگاه ضبط صوت می‌خواهند بگذارند توى اتاق آقایان وزرا که مبادا وکلا راجع ‌به کار شخصى خودشان صحبت کنند، یک روزنامه‌اى نوشته بود که از بودجه نخست وزیرى تصویب شده 12 یا 13 تا دستگاه ضبط صوت بخرند و توى اتاق وزار بگذارند که اگر وکیل و متنفذى رفت و نخواست اعمال نفوذ کند و صحبت کرد صدایش ضبط بشود در یکى از روزنامه‌ها نوشته بود و من خواندم می‌خواهم بگویم این گرفتارى و مراجعات بسیار از آقایان وزرا در مملکت براى همین‌جور گرفتارى است ما وقتى کار را ول می‌کنیم و اختیار بودجه کردى و خوردى را می‌گذاریم دست وزارت دارایى، دست خزانه و می‌گوییم در حدود درآمد خرج کنید نتیجه‌اش همین می‌شود الان بسیار از این ساختمان‌هاى مدارس نیمه تمام مانده و براى تمام کردن آن همین گرفتارى را داشتند خدا شاهد است جناب آقاى مهران یک خارجى آمده بود بندر پهلوى من یکى از رؤساى همین سه کمپانى که آقاى ابتهاج با آنها قرارداد بسته است این می‌گفت که چه شده است که مدارسى که در شهرستان‌ها دارند می‌سازند نصفه کاره مانده اینها براى چیست چرا نصفه‌کاره مانده اینها برای این است که درآمدها در حدود تعهد نیست وقتى درآمد در حدود تعهد نبود همین‌طور کارها معطل می‌ماند، مدرسه و بیمارستان معطل می‌ماند راه نیمه‌کاره می‌ماند در حالى که هیچ کدام‌مان تقصیر نداریم این آقایان وزرا شب و روز کار می‌کنند و واقعاً هم باید متشکر باشیم زحمت می‌کشند اما جناب آقاى دکتر جهانشاه صالح می‌دانند وقتى که یادم می‌آید خدمت‌شان همکارى داشتم در دولت سپهبد زاهدى خودشان آمدند چالوس آن عمارت بیمارستان را دیده بودند و دلشان هم سوخته بود هم این عمارت بیمارستان نیمه‌کاره مانده با یک حرارتى شبانه گزارشى دادند به نخست وزیر وقت یکى کسى را هم می‌گفتند در کار این بیمارستان 200 هزار تومان دزدى کرده بود او را هم طبق ماده 5 دستور دادند توقیف کردند از آن وقت سه سال می‌شود اگر آقایان تشریف ببرید گردش عید به رامسر در چالوس یک عمارت نیمه‌کاره‌ای است که شاید نظیر خرابه‌هاى تخت جمشید بشود گفت همان‌طور مانده است سه چهار سال هم هست که می‌خواهند پول بدهند درست بکنند نمی‌رسد چرا نمی‌رسد خزانه پول ندارد چرا خزانه پول ندارد حق دارد درآمدش تطبیق با خرجش نمی‌کند چرا نمى‌خواهیم روى رقم و عدد حرف بزنیم خیلى معذرت مى‌خواهم که سرتان را درد آوردم این است که من معتقد نیستم که این طرز بودجه‌نویسى صحیح باشد این طرز بودجه‌نویسى هم باعث زحمت دولت است و هم باعث زحمت مردم است و بلکه باعث یأس مردم است مردمى که ما وکیل آنها هستیم مراجعه می‌کنند ایام عید است می‌خواهیم برویم محل به مردم وعده می‌دهیم می‌گوییم راه هراز ساخته می‌شود می‌بینند ده سال است راه هراز ساخته نشده است به ما می‌خندند و به دستگاه دولت آن اعتمادى که باید داشته باشند ندارند جناب آقاى‏ وزیر جنگ اخیراً از مسافرت مرز جنوب تشریف آورده‌اند من مصاحبه‌شان را خواندم دیروز هم یک مقاله راجع‌به مصاحبه‌شان نوشتم خوب مى‌بینید مردم زندگى‌شان چه جور است و چه جور مى‌شود زندگى آنها را تأمین کرد خوب در برابر این مرزى که ما مى‌بینیم یک مرزى هم است یک قدم از خرمشهر و گذارید به بصره ببینید که مردم بصره وضع‌شان چه جور است و چه جور کار می‌کنند کشتى‌هایى که آنجا لنگر انداخته‌اند چه نوع کشتى‌هایى است وضعش چه وضعى است تلمبه‌هایى که مردم عراق بشط‌العرب وصل کردند و مرتب کار می‌کنند و زراعت بسیار زیاد می‌کنند و دو سال پیش 2500 تن جو کشور عراق صادر کرد از کجا آورد براى این است که با آنها درست رفتار کردند و مزاحم‌شان نشدند زندگی‌شان خیلى راحت است چندى قبل آقاى سلطانى تشریف برده بودند خوزستان وقتى مراجعت فرمودند گفتم چه خبر دارید فرمودند ای کاش نمی‌رفتم خوزستان براى اینکه هر چه دیدم ناراحتى، آنجا موضوع خالصه بلایى است هر کس می‌رود آنجا یک کار زراعتى بکند می‌گیرند اینجا خالصه است، به عنوان خالصه به جان مردم می‌‌افتند این‌ها قربان مسائلى است که روح یک ملتى را عصبانى و مأیوس مى‌کند ما باید سعى کنیم عوامل تقویت روحى را در اساس کارهاى مملکت به وجود بیاوریم بنده که روى این بودجه اکتفا می‌کنم و این بودجه سال 19 را که براى سال 20 تصویب شده عرض کردم براى این است که وقتى این نوع بودجه تصویب شد وزیر هم به قول و وظیفه‌اش عمل می‌کند وعده هم که می‌کند انجام می‌دهد اما وقتى که این طرز بودجه‌نویسى ما بود به جایى نمی‌رسد و نخواهد رسید حالا یک قدرى وارد بحث خود هزینه و درآمد بشویم (پرفسور اعلم- تا به حال خارج بودیم) البته همان‌طور که عرض کردم بودجه ما بودجه کردى و خوردی است چها دیوارى است پیش‌بینى است و آرزو است، بله کردى و خوردى یعنى آدم به دست می‌آورد و می‌خورد و من تصور می‌کنم زندگى جارى همه ایرانی‌ها این‌طور باشد، چون ما ایرانى‌ها کمتر آن طرز بودجه‌نویسى خارجى‌ها را داریم این است که می‌گوییم هر چه به دست آوردیم می‌خوریم اینجا هم همین‌طور است ما دیدم در بودجه‌مان مبالغى اضافه کردیم خوب حالا که اضافه کردید جناب آقاى فروهر طرز تقسیمش را باید ببینیم در عالم خیال چه جور باید باشد ما از یک طرف یک قانونى داریم که استخدام جدید ممنوع است و حتى این تبصره‌اى که ضمیمه این لایحه است از قرارى که بنده شنیدم تصور می‌کنم که از این لایحه حذف شود براى اینکه اجازه استخدام می‌دهد و باید برود به کمیسیون استخدام‏.

رئیس- او را خارج می‌کنیم.

عمیدى نورى- خوشوقتم از اینکه توجه فرمودند جناب آقاى رئیس که این قسمت را حذف کنند مقصود از عرایض بنده این است وقتى که ما معتقدیم که استخدام جدید مجاز نیست از آن طرف هم مژده‌اى که جناب آقاى فروهر فرمودند که ما بودجه برنامه‌اى نداریم و بودجه برنامه‌اى ما همان بودجه سازمان برنامه است و بنابراین ما بودجه سازمانى داریم، چون بنده هم می‌خواستم همین را به جناب آقاى دکتر شاهکار جواب بدهم چون فعلاً بودجه‌هاى ما جدا است، بودجه راه‌آهن، بودجه شرکت ملى نفت، بودجه شیلات، بودجه شرکت‌هایى که کار خودشان را خودشان می‌کنند بودجه سازمان برنامه هم جداست پس وقتى که شما معتقدید بودجه عمرانی‌تان جدا شد و بودجه سازمان برنامه جدا شد، حق استخدام جدید را هم ندارید پس بودجه سازمانى همین است که هست حالا که شما این قدر اضافه کردید نسبت به سابق براى اینکه در بودجه امسال جناب آقاى فروهر از 19 میلیارد از شما متشکرم که فقط سه چهار میلیارد به هزینه اضافه شده است براى اینکه در بودجه‌مان که اینجا بنده صورت ریزش را به عرض رساندم در مقایسه اقلام بودجه 15 میلیارد پارسال دخل بود 19 میلیارد خرج حالا امسال 21 میلیارد و 930 میلیون خرج شده آن پاداش 750 میلیون را هم که اضافه کنید 22 میلیارد و 600 میلیون می‌شود یعنى تقریباً 3 میلیارد و نیم بر خرج اضافه شده است در حالى که به موجب قانون ممنوع است استخدام جدید قسمت عمرانى را هم که می‌فرمایید در سازمان برنامه‌ است بنده می‌خواهم ببینم این سه میلیارد و نیمى که اینجا اضافه کردیم این چه‌طور تقسیم شده بین وزارتخانه‌ها (مهندس جفرودى- احسنت) (مهندس اردبیلى- اشکال ندارد می‌دهند به نورچشمى‌ها) چه مى‌خواهید بکنید اگر استخدام جدید می‌خواهید بکنید که ممنوع است اگر کار عمرانى و برنامه‌اى است آن هم که رفته است به سازمان برنامه این اضافات براى چیست؟ همه‌اش خرج اتومبیل می‌شود به قول آقای صارمی مجله‌ها می‌شود هزار کار دیگر که ما نمی‌دانیم براى اینکه تفریق بودجه‌اش را که ما نمى‌بنیم که چه‌طور خرج می‌شود یک اجازه کلى گرفته می‌شود بعد می‌روند ارقام ریزش را بنویسند و خرج می‌شود و چون خرج زائد است جناب آقاى جفرودى وصول هم که نشد صداى کسى در نمی‌آید این همان است که جناب آقاى فروهر فرمودند جناب آقاى فروهر فرمودند ما امسال را گذراندیم الحمدالله از هیچ‌جا قرض نکردیم حقوق را هم دادیم و امیدوار هستیم که قرض نکنیم ببینیم خرج هم

+++

به آن اندازه 19 میلیارد که پارسال گفته‌ایم شده است اگر شما 19 میلیارد خرج نشان دارید من به شما تبریک می‌گویم واقعاً هم تبریک باید گفت براى اینکه کسى که 12 میلیارد عایدى را به 19 میلیارد خرج رسانده باشد باید بهش تبریک گفت حالا هم به قول شما اگر صرفه‌جویى باشد حالا اگر این سه میلیارد و نیم را که به عقیده بنده صورى است و آرزو و امید دارید اضافه کنید اگر محل خرجش یک کار لازمى باشد بنده قبول دارم اما وقتى که یک تقسیماتى شده است که وقتى صورت ریزش را آدم نگاه می‌کند مجموع اینها سه میلیارد و نیم است که به قول یکى از آقایان اگر خرج کارهاى عمرانى نکنند یک چیزى بود ولى این را تقسیم کردید بین وزارتخانه‌ها و در ضمن این تقسیم مى‌بینیم که به وزارت جنگ یک مقدار کمى دادند در حالى که ما امروز اگر کارى مى‌خواهیم بکنیم از نظر برنامه امنیت و برنامه‌اى که ما براى موجودیت و بقاى خودمان در خاورمیانه داریم و تعهداتى که ما داریم اگر واقعاً ما عایدى می‌داشتیم حالا یا دوستان‌مان می‌بایست به ما کمک کنند خرج امنیت بکنیم وقتى اقلام را نگاه می‌کنیم مى‌بینیم که بودجه سرى نخست وزیرى اضافه شده بر بودجه قسمت‌هاى دیگر اضافه شده اما بر بودجه وزارت دادگسترى که باید تشکیلاتى در دهات و قصبات داده شود و قانونى اخیراً گذرانده‌اند که دادگاه‌هاى سیار در کشور به وجود بیاورند که بروند در قرا و قصبات براى وزارت دادگسترى مملکت که ما می‌گوییم هشتاد درصد از حاصل دسترنج کشاورزند آن بقیه هم بایستی از حاصل دسترنج کشاورز زندگى کنند، می‌خواهیم ببینیم که چه فکرى براى کشاورز شده یا خواهد شد این است که نه تنها در درآمد ما اینجا یک درآمد تصورى به وجود آمده بلکه در خرج هم چون پایه‌اش مبتنى بر یک ارقام استوارى نیست خرج هم بر پایه متصور و آرزو است وقتى گفتند در حدود درآمد خرج می‌شود از این حیث اقلام مخارج باعث نگرانى وزارت‏ دارایى نخواهد بود این است که یک حاصل به دست آورد و آن ‌این است که از بودجه اداره کل ثبت احوال یک میلیون کسر کردند حالا من نمی‌دانم چرا این قدر دقیق شده‌ایم که سه میلیارد و نیم را باید امروز که وصول می‌کنیم قسمت بکنیم بین همه ولى یک مرتبه از ثبت احوال یک میلیون کسر می‌کنیم (مهندس اردبیلى- چون اینها از همه ضعیف‌ترند) براى اینکه ششصد نفر جناب آقاى مهندس اردبیلى در قرا و قصبات مشغول آمارگیرى و کار مردم هستند بنده خودم اطلاع دارم یکى از مراکز حوزه انتخابیه من در قسمت نور تا مرکزش ده فرسخ فاصله است مردم می‌گویند، ثبت وقایع و موالید که مى‌خواهیم بکنیم نمی‌توانیم ده فرسخ برویم نتیجه‌اش این شده که سه نفر مأمور سیار ماهى صد و پنجاه تومان فرستاده‌اند آنجا و ما یک دفعه دیدم که شب عیدى بودجه‌شان را زدند حالا متشکرم از جناب آقاى وزیر کشور که فرمودند یک اشتباهى شده و اشتباهش رفع شده البته جاى تشکر است که این تذکرات که داده می‌شود به تذکرات توجه می‌کنند (پرفسور اعلم- پس تذکر به درد می‌خورد) من هم این عرایضى که می‌کنیم به اتکا توجه آقایان این است که بنده بیش از این مزاحم آقایان نمی‌شوم و امیدوار هستم که لااقل در بوده سال آینده رعایت این نکات قانونى و اصولى را بفرمایند که ما امیدوار باشیم به لطف آقایان براى اینکه حقیقتاً دستگاه وزارت دارایى زحمت‌ کشیده و در اضافه وصول تردید نیست یادم رفت عرض کنم در ضمن مطالعه‌اى که در بودجه کردم دیدم دو اداره خیلى خوب کار کرده‌اند یکى گمرک است که دخلش زیاد‌تر شده است ولى در ستون هزینه من مطالعه کردم مال سال 34 و 35 و 36 دینارى بر بودجه گمرک اضافه نشده است ولى بر دخلش اضافه شده است و این جاى خوشوقتى است یکى بودجه تبلیغات است تبلیغات در 1334 دو میلیون ریال عایدى آگهى داشته و در این بودجه 36 من دیدم به 9 میلیون و خرده‌اى رسیده است و یکى اداره‌اى که توانسته است عایدى داخلى خودش را از 2 میلیون به 9 میلیون برساند باید به آن تبریک گفت به این جهت است که من نسبت به این دو اداره از نقطه‌نظر این بودجه تقدیر می‌کنم و امیدوارم دستگاه‌هاى دیگر هم همین کار را بکنند (احسنت)

رئیس- آقاى وزیر دارایى.

وزیر دارایى- با تشکر از اظهارات جناب آقاى عمیدى نورى راجع‌به اینکه فرمودند دستگاه‌هاى وزارت دارایى اضافه وصولى داشته است چون در بعضى از ارقام مقایسه‌هایى کردند و این مقایسه‌ها ممکن است خداى نکرده یک سوءتفاهماتى ایجاد بکند بنده خیلى خیلى خلاصه (احسنت) اما من حق دارم بیش از وکیل صحبت بکنم این را در نظر داشته باشید خیلى خیلى خلاصه براى اینکه این سوءتفاهمات رفع شود توضیحاتى به عرض آقایان نمایندگان محترم می‌رسانم جناب آقاى عمیدى نورى این‌طور جلوه دادند که تمام این اقلام و ارقام واهى بوده است چند نفرى قلم به دست گرفتند و هر چه خواسته‌اند نوشته‌اند اگر فکر ایشان این‌طور است یقین دارم خودشان هم صددرصد معتقد نیستند ولى خواستم خدمت‌شان عرض کنم که این‌طور نیست روى یک اصول و اساسى پیش‌بینى شده است امروز صبح به عرض نمایندگان محترم رساندم که پیش‌بینى هیچ‌وقت در هیچ جاى دنیا نمى‌تواند صددرصد مطابق با واقع باشد اقلامى را در اینجا توضیح فرمودند منجمله دخانیات را فرمودند که ما در اینجا 340 میلیون ریال پیش‌بینى کردیم در صورتی که نتوانسته است پیش‌بینى امسالش را وصول بکند و استناد به گزارش ده ماهه فرمودند اگر چه هنوز سال تمام نشده است و بنده موقعى می‌توانم عرض کنم که دخانیات چقدر و چه مبلغ وصول کرده است که اقلاً هفت هشت ده روز هم از این ماه بگذرد تا از شهرستان‌ها احصاییه‌ها برسد اما قرائنى که در دست داریم مطابق آمارى که بنده الان در دست دارم پیش‌بینى وصول دخانیات در حدود 288 میلیون تومان بوده است دخانیات ظرف یازده ماهه که احصاییه‌اش را ما داریم 265 میلیون تومان در یازده ماهه وصول کرده است یعنى 264838000 تومان و مطابق گزارش‌هایى که به بنده رسیده است این مال یازده ماه است به‌طور قطع امسال دخانیات در حدود 300 میلیون وصول خواهد کرد حالا ممکن است دو میلیون یا سه میلیون کمتر یا زیادتر باشد این را نمی‌توانم عرض کنم ولى در این حدود وصول خواهد کرد ولى یک صدى ده یا صدى یازده بر پیش‌بینى دخانیات افزوده‌ایم این عمل معمول وزارت دارایى است همیشه همیشه همیشه قسمت‌هاى را این‌طور اضافه می‌کرده‌اند دخانیات را ده درصد می‌آورده‌اند حالا ممکن است پنج شش میلیون تومان کم و زیاد بشود این مسئله‌‌اى است که ما نمی‌توانیم پیش‌بینى بکنیم راجع‌به گمرک فرمودند پیش‌بینى گمرک امسال مطابق بودجه در حدود چهارصد و هشتاد و کسرى میلیون تومان بوده است مطابق آمارى که الان دست بنده است گمرک در یازده ماهه 508 میلیون تومان وصول کرده است خوب روى قرائنى که در دست داریم که در حدود ماهى 47 میلیون 48 میلیون تومان وصولى می‌کند در حدود 563 میلیون تومان وصولى امسال گمرک خواهد بود باز اشاره‌اى به اضافه نرخ فرمودند تکرار می‌کنم هر قدر بفرمایید عین حقیقت را جواب عرض می‌کنم اضافه نرخى که راجع به تسعیر دلار پیش‌بینى شد یک رقم بسیار ناچیزى را پیش‌بینى می‌کند براى اینکه قسمت اعظم درآمد گرمکى ما روى وزن است بر وزن نه افزوده شده و نه خواهد شد ارقام وصولى دیگر بنده در دست دارم که می‌خواستم به استحضار مجلس محترم برسانم لزومى نداشت ولى چون ارقامى ذکر فرمودند خواستم خدمت‌شان عرض کنم، این مقدمه را می‌گویم که به نتیجه برسم عرض کنم شهرستان‌ها با تهران به یک نسبت جلو نمى‌آیند الان حضورتان عرض می‌کنم از مجموع منابع عایداتى- البته به استثناى دخانیات و گمرک و اینها در شهر تهران در سال گذشته در ظرف یازده ماه 166 میلیون و کسرى تومان وصول شده است در امسال یازده ماهه 222 میلیون و پانصد هزار تومان وصول شده است یعنى در یازده ماهه قریب 57 میلیون تومان اضافه وصول شهر تهران بوده است. آمار شهرستان‌ها را هم جزییاتش را ندارم کلیش را دارم آنها هم مبالغ بسیار کلى وصول کرده‌اند خلاصه عرض کنم ما در ظرف یازده ماهه امسال نسبت به یازده ماهه سال گذشته 269 میلیون و 581 هزار تومان اضافه وصول داشته‌ایم یعنى در حدود 270 میلیون تومان اضافه درآمد داشته‌ایم روى همین مأخذى که خدمت‌تان عرض کردم به‌طور قطع تا آخر سال به طورى که به عرض مجلس محترم رساندم در حدود 300 میلیون تومان اضافه وصول امسال ما بوده است به همین دلیل در سال آینده هم به‌طور قطع و یقین همین‌قدر خواهیم داشت تردید ندارد پس یکى از مأخذهاى پیش‌بینى‌هاى ما این است راجع‌به مالیات مستقیم امروز صبح عرض‏ کردم و تکرار نمى‌کنم در صورت مجلس نوشته شده است اما بعضى اقلام دیگر منجمله بارنامه امثال زدند ما امسال احصاییه دقیق حق تمبر نداریم خیلى بیشتر از 9 میلیون تومان بیشتر وصول کردیم و در سال آینده بیشتر هم وصول خواهیم کرد می‌دانید چرا؟ براى اینکه ما امسال سیستم برواتى که رویش تمبر چاپ شده است به کار بردیم و به این ترتیب مبالغ بسیار خطیرى بیش از مبالغى که در سنوات قبل وصول می‌شد وصول کردیم براى اینکه باید روى سفته‌هاى تمبر نوشته باشد سفته‌ها و بروات را تمبر می‌زنند و الا پروتست قبول نمی‌شود به‌طور تحقیق وقتى امسال 9 میلیون تومان پیش‌بینى کرده بودیم در سال آتیه پنج میلیون تومان هم براى این اضافه در نظر گرفته‌ایم راجع‌به قند و شکر صحبت شد امسال ما همان 45 میلیون تومان 50 میلیون تومان را اضافه درآمد از قند و شکر خواهیم داشت در نظر داشته باشید سال گذشته مجموع مصرف کشور در حدود 240 هزار تن بوده است امسال ما در حدود 300 هزار تن مصرف کرده‌ایم و به‌طور قطع و یقین به همین نسبت سال آتیه بالا خواهد رفت چون به‌طور قطع بر قدرت خرید افراد افزودة خواهد شد به‌طور یقین ما امیدواریم

+++

که اضافه عایداتى وصول کنیم محتمل است که این 55 میلیون تومان همه‌اش وصول بشود راجع‌به گمرک فرمودند که چرا این قدر اضافه پیش‌بینى کرده‌اید ما امسال در اول سال مجموع ترانساکسیون‌هاى ارزى کشور را در حدود 230 میلیون دلار پیش‌بینى کردیم الان از 260 میلیون دلار هم داریم تجاوز می‌کنیم در سال آتیه روى قرائنى که در دست ماست درآمدهاى ارزى ما خیلى بیش از این خواهد بود به‌طور قطع و یقین وقتى که درآمدهاى ارزى ما زیادتر باشد به‌طور قطع بر عایدات گمرکى ما افزوده خواهد شد اما فرمودند که چرا فرضاً بر بعضى اقلام افزوده شده است حالا عرض می‌کنم بعد از اینکه بودجه به مجلس شوراى ملى تقدیم شد یکى عوامل و عناصر جدیدى پیش آمد کرد منجمله براى مثال عرض می‌کنم جلوگیرى از قاچاق در مرزهاى با اداره گمرک وزارت دارایى نبوده است مطابق تصمیم کمیسیون‌هایى که از چندین ماه پیش شده است با موافقت وزارت محترم جنگ قرار شد که کارهاى جلوگیرى از قاچاق مثل پنج شش سال قبل به عنوان گارد کل گمرک بعد از اینکه بودجه داده شد به وزارت دارایى نوشته است که اگر بر مخارج من مبلغى بیفزایید به‌طور تحقیق دو برابر این را من به شما اضافه خواهم داد و از قاچاق جلوگیرى خواهم کرد جناب آقاى بیات ماکو اینجا اشاره فرمودند از این جهت ما مبلغ مختصرى بر آن افزوده‌ایم و هیچ اشکال و عیبى هم ندارد اما مقایسه‌هایى فرمودند بین سنوات 34 و 35 و 36 بنده خواستم خدمت‌شان عرض کنم در سنه 34 در بودجه که در آخر 33 داده شده است اصلاً عوایدى از نفت پیش‌بینى نشده است یعنى یک میلیارد و دویست میلیون تومان و 000/000/190/2 تومان را حالا مقایسه فرمودند ما امسال امیدواریم اقلاً 350 میلیون تومان از عواید نفت به بودجه بدهیم ثانیاً عوائد ما را نسبت به آن سال در نظر داشته باشید همان‌طور که عرض کردم نسبت به 34 یک قلم سیصد میلیون اضافه داشته‌ایم این عایدات را روى هم بکشیم اینها را ما اضافه داشته‌ایم اما راجع‌به مخارج مطالبى فرمودند جناب آقاى عمیدى نورى بودجه خرج الزام به خرج نیست بودجه خرج مجوز خرج است فرمودید جلو بعضى از مخارج گرفته می‌شود صراحتاً عرض می‌کنم جلو بعضى از مخارج گرفته می‌شود و باید هم گرفته شود هیچ تردیدى نیست اما الان آقایان وزرا اینجا تشریف دارند، کدامیک از مخارجش مانده است؟ توضیح فرمودند که این اضافاتى که به وزارتخانه‌ها داده می‌شود چه صورتى دارد اتومبیل می‌خرند یکى از آقایان نمایندگان به‌طور شوخى فرمودند به نورچشمى‌ها داده می‌شود نه آقاى این‌طور نیست راست است که یک قسمت از بودجه کارهاى عمرانى و تولیدى ما را سازمان برنامه می‌دهد ولى اضافاتى که به این وزارتخانه‌ها داده شده است صرفاً براى کارهاى عام‌المنفعه‌شان بوده است فرضاً 23 میلیون و کسرى از یک جهت به وزارت راه داده شده است از جهت دیگر عایدات آسفالت پنج درصد امسال نسبت به سال گذشته زیادتر بوده است اینجا فقط براى کارهاى راه‌سازى است به‌هیچ‌وجه راجع‌به مخارج پرسنلى نیست مبالغ بسیار زیادى که رقم‌هایش هست به وزارت فرهنگ دادیم براى اینکه مدارس جدیده افتتاح بکند وزارت فرهنگ احتیاجش خیلى زیادتر از اینهاست ولى خوب مقدورات ما بیش از اینها اجازه نداده است تا در حدود 17، 18 میلیون تومان اضافه بودجه به دانشگاه تهران دادیم دانشگاه تهران ما خرج پرسنلى نیست مرکز علم مملکت است آنجا باید تقویت شود به وزارت بهدارى هم همین‌طور به وزارت کشاورزى هم همین‌طور متأسفانه ممکنات ما فوق‌العاده کم بوده است بنده تصور می‌کنم به دانشگاه و وزارت فرهنگ و بهدارى و کشاورزى مبالغ بسیار خطیر‌ترى بایستى می‌دادیم ولى متأسفانه نداشتیم که بدهیم اما این رعایت‌ها شده است فرمودند آیا شما آن یک میلیارد و نهصد و کسرى میلیون تومان را که در بودجه گذشته پیش‌بینى شده بود خرج کرده‌اید بنده عرض می‌کنم که خیر صرفه‌جویى کردیم روى برنامه‌اى که جلسه گذشته خودم حضور مبارک‌تان تقدیم کردم گفتم از سه محل تأمین می‌کنیم صرفه‌جویى ازدیاد درآمد کمک آمریکا به ایران الان هم می‌گویم این سال را با این سه وسیله به پایان رساندیم اما مفهوم و مستنبط بیانات جنابعالى، جناب آقاى عمیدى نورى این بود که اگر ما بودجه‌مان را با کسر می‌نوشتیم امید کمک داشتیم این مستنبط و مفهوم فرمایشات جنابعالى بود تصور می‌کنم درست فهمیده باشم خواستم حضور مبارک آقایان عرض کرده باشم که در سال گذشته وقتى 20 میلیون دلار را به عنوان کمک بودجه به ما دادند با کمال صراحت به ما گفتند که دیگر به بودجه مملکت ایران هیچ‌گونه کمکى نمى‌شود پس اگر ما یک میلیارد کسر هم می‌نوشتیم متأسفانه کمکى نمی‌شد اما به بنده رسماً و صراحتاً آمدند و گفتند به عنوان نماینده مجاز دولت آمریکا که ما به هیچ عنوان قصد نداریم کمک‌هاى اقتصادی‌مان را به مملکت ایران کم بکنیم و کمک‌هاى اقتصادى باز هم خواهیم کرد (احسنت) گفتند شما بودجه خودتان را خودمان اداره کنید ما کمک‌هاى اقتصادى به شما می‌کنیم منجمله آن 23 میلیون دلار وامى بود که عرض کردم که با فرع بسیار نازل به ما دادند این یک کمکى است که در بودجه مملکت مؤثر واقع خواهد شد (یک نفر از نمایندگان- این قانونى است که در سابق گذشته است) وامى که آقاى پیشنهاد می‌کنید و تصویب می‌کنید تصدیق می‌فرمایید براى بانک صادرات و واردات الزام‌آور نیست مجوز است که بتوانند بدهند یا امروز صبح در اینجا گفته شده که این تبصره چند است که راجع‌به 12 میلیون دلار کمک آمریکا نوشته شده است این را جزء اضافه بودجه حساب کرده‌اند به‌هیچ‌وجه این‌طور نیست 12 میلیون دلار کمک بلاعوض براى امور اقتصادى کشور است منتهى مطابق مقرراتى که دارند می‌گویند باید معادل این را هم مملکت ایران در بودجه‌اش بگذارد ما این اجازه را گرفته‌ایم از همین بودجه‌هاى مصوب وزارتخانه‌ها برمی‌داریم بر جمع کل بودجه کشور هیچ رقمى افزوده نمی‌شود 75 میلیون تومان هم که به عنوان پاداش پیش‌بینى کرده‌ایم آن را هم نوشته‌ایم از محل صرفه‌جویى‌ها یا درآمدهاى عمومى بر متن بودجه کشور اضافه نمی‌شود که تصور بفرمایید این رقم را هم بر آن اضافه می‌کنیم. اینها را بنده خواستم براى استحضار آقایان نمایندگان محترم عرض کرده باشم و امیدوارى دارم که این را که شما فرمودید بنده نمی‌توانم بگویم که دستگاه بودجه وزارت دارایى خیلى خوب کار می‌کند خیلى از ارقام را ما نخواستیم اضافه از مبلغ حقیقى پیش‌بینى بکنیم منجمله یکى صدى یکى است که راجع‌به معلمین فرمودید اینها اقلام جزء است این بودجه در هر حال خیلى دقیق و از روى مطالعه نوشته شده است نفرمایید مطلقاً واهى بوده است این را حقیقت خدمت‌تان عرض می‌کنم داعى ندارد که این را بی‌خودى عرض کنم با نهایت دقت اطراف و جوانب کار سنجیده شده آن عبارتى هم که امروز فرمودند که در حدود درآمدهاى وصولى بوده است خوب بنده تابع رأی خود جنابعالى بودم سال گذشته هم این ماده بوده است در 33 هم بوده است حتى در قانون بودجه 1328 هم که مجلس شوراى ملى تصویب کرده است این بوده است در بودجه 29 هم کمیسیون تصویب کرده است بوده است و این باید باشد براى یک مملکت بالاخص براى مملکتى که هر آن ممکن بوده است در گذشته درآمدهایش به جهتى از جهات نکث پیدا بکند این یک ترمزى است ولى ما از این ترمز استفاده نمی‌کنیم مگر در موقع لزوم بودجه‌ها در اختیار وزارتخانه‌هاست و آقایان وزرا حق دارند نسبت به بودجه‌هاشان هر تصمیمى مى‌خواهند اتخاذ کنند اما فرمودید بودجه‌هاى جز نمی‌آید به مجلس، جناب آقاى عمیدى نورى تمام بودجه‌هاى جزء وزارتخانه‌ها عیناً به تصویب کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى می‌رسد یعنى مجلس به کمیسیون بودجه دلگاسیون داده است در آنجا تمامش حلاجى می‌شود رسیدگى می‌شود و بودجه قلم به قلم تصویب مى‌شود متنهى فرمودند چرا به مجلس علنى داده نشده است؟ خوب تصدیق می‌کنم که این یک سابقه‌اى بوده است که سال‌هاى متمادى در این مملکت حکومت می‌کرده است و حالا هم تصور مى‌کنم با این سنتى که بوده است با اجازه‌اى که آقایان همکاران محترم و نمایندگان محترم به کمیسیون می‌دهند این منظور هم انجام مى‌شود مى‌خواستم عرض کنم آن طورى هم که فرمودند واهى و سرسرى نیست روى دقت بوده است و راجع ‌به دستگاه ضبط صورت خبر آن روزنامه که نمی‌دانم کدام بوده است صددرصد واهى بوده است و همچو عملى اصلاً اتفاق نیفتاده است.

رئیس- آقاى پرفسور اعلم پیشنهاد کفایت مذارکات کرده‌اند قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست معظم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم مذاکرات در ماده واحده کافى باشد.

پرفسور جمشید اعلم‏

رئیس- بفرمایید توضیح بدهید.

پرفسور اعلم- عرض کنم که مخالف و موافق فرمایشات بسیار بلیغ و مستدل فرمودند جناب آقاى وزیر دارایى هم جواب بسیار متنى و مفصلى فرمودند (خنده نمایندگان)

رئیس- الفاظ صحیح استعمال کنید.

پرفسور اعلم- عرض کنم که ‌شأن مجلس هم همین است و این انتقادات به عقیده بنده چراغ‌هایى است که در راه پر مشقت دولت گذاشته می‌شود و بایستى دولت به این انتقادات توجه داشته باشد (صحیح است) و این گوشزدها را نصب‌العین قرار بدهد آنچه گفتنى است گفته شد ولى من می‌خواستم عرض کنم که گفته وقتى از روى انصاف باشد حتماً مؤثر است اما اگر قدرى از جاده انصاف خارج بشوند آن اثرى که باید و شاید نمی‌کند مقایسه این زمان را با زمان اعلیحضرت فقید کردند درست نیست.

رئیس- آقا در مورد پیشنهاد کفایت مذاکرات صحبت کنید.

پرفسور اعلم- بله قربان می‌خواهم نتیجه بگیریم براى اینکه آن زمان با این زمان خیلى فرق دارد تازه سه سال است که بودجه‌مان را این موقع تقدیم مجلس می‌کنند مجلس همه‌اش یک دوازدهم می‌گذراند خوب صبر کنید یک خرده موافقت بفرمایید و چنان‌که ملاحظه می‌فرمایید سال به سال دارد متعادل‌تر و بهتر می‌شود و نکته‌اى هم که می‌خواهم عرض کنم این است که در زمان اعلیحضرت فقید حتماً مطالعه می‌شده است و چون مطالعه می‌شده است خوب از کار در می‌آمده است و خود اعلیحضرت فقید هم شخصى نبوده‌اند که بى‌مطالعه کار کنند مطالعه نبوده‌اند که بى‌مطالعه کار کنند مطالعه لازم است و مداقه لازم است همین عمل مجلس مطالعه است ما داریم مطالعه می‌کنیم راجع‌به این بودجه من استدعا می‌کنم که گفتنى‌ها را گفته‌اند دیگر تکرار مکررات

+++

خواهد بود اجازه بفرمایید و با کفایت مذاکرات موافقت بفرمایید و رأی موافق به کفایت مذاکرات بدهید.

رئیس- مخالفى نیست؟ (اظهارى نشد) رأی گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد، آقاى وزیر کشور.

وزیر کشور- عرض بنده خیلى بی‌موقع است ولى از لحاظ کار من به موقع است حقوق و مزایاى کارکنان ثبت احوال بر حسبت قانون اصلاً هزینه تمبر اوراق سجلى که در 13/2/34 تصویب شده پرداخت می‌شده امسال استثنائاً از بودجه 36 حدف گردیده است اینک تبصره‌اى که هیچ‌گونه تغییرى در تعادل بودجه نمی‌دهد پیشنهاد و تقدیم مقامات ریاست می‌شود. (احسنت)

رئیس- بگذارید ببینم چیست؟ چه تبصره‌اى است؟ بخوانید.

وزیر کشور- بر ارقام درآمد آمار و ثبت احوال ردیف 30 قسمت درآمد و اعتبار اداره کل ثبت احوال ردیف 13 قسمت هزینه مبلغ 14800000 ریال افزوده خواهد شد این اضافه درآمد از محل فروش تمبر اوراق سجل موضوع قانون اصلاح تمبر اوراق سجل مصوب 13/2/34 تأمین نخواهد شد و به مصارف معینه در همان قانون نخواهد رسید این را تقدیم می‌کنم.

رئیس- لطف کنید در همان قسمت مخارج اداره آمار گذشته می‌شود آقاى وزیر دارایى موافقید؟

وزیر دارایى- بله قربان با موافقت بنده تهیه شده است صددرصد موافقم.‏

رئیس- بسیار خوب آقاى وزیر کشور بفرمایید.

وزیر کشور- در قانون شهردارى ما ساختمان هتل پیش‌بینی نشده است که شهرداری بتواند هتل بسازد اخیراً به عرض آقایان رسیده است که یک هتلى در تهران ساخته می‌شود که موردنظر همه آقایان است با مشارکت شهردارى و شرکت‌هاى داخلى و خارجى ساخته خواهد شد براى اینکه مجوز شرکت شهردارى در این ساختمان هتل تحصیل شده باشد تبصره‌اى پیشنهاد می‌کنم چون در قانون شهردارى‌ها نیست و تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

رئیس- چون علاوه می‌شود بخوانید.

وزیر کشور- شهردارى تهران مجاز است براى ساختمان مهمانخانه یا مؤسسات ذى‌صلاحیت داخلى و خارجى مشارکت نماید و همچنین مجاز است به جاى سرمایه از اراضى ملکى خود که مناسب جهت ساختمان مهمانخانه باشد با نظر سه نفر کارشناس بصیر که از طرف بانک ساختمانى، بانک رهنى ایران و شهردارى تهران تعیین و معرفى خواهند شد تقویم و به عنوان سهم شهردارى در شرکت منظور نماید (پرفسور اعلم- این سه نفر بصیر چطور انتخاب می‌شوند؟)

رئیس- پیشنهادات قرائت می‌شود اول پیشنهاد آقاى صدر‌زاده است.‏

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نماید به تبصره 6 اضافه شود مشروط بر اینکه در هر دو قسمت وضعیت مالى مدیونین به تشخیص دولت اقتصادى چنین تخفیفى را بنماید.

صدرزاده

رئیس- آقاى صدرزاده بفرمایید فقط نفرى پنج دقیقه از روى ساعتى که آنجا هست باید توضیح بدهند.

صدر‌زاده- عرض کنم در تبصره 6 می‌نویسد به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود در مورد مطالبات غیرمالیاتى دولت چنانچه مدیونین حاضر شوند اصل بدهى خود را از تاریخ تصویب این قانون تا یک سال کلاً بپردازند از مطالبه زیان دیرکرد صرف‌نظر نماید این اجازه شامل مطالبات غیر مالیاتى هم که اصل آن تا قبل از تصویب این قانون وصول شده باشد خواهد بود بنده تصور می‌کنم که این تبصره به‌طور کلى صحیح نباشد چون ممکن است اشخاصى از املاک خالصه نخریده باشند و بنا بوده است که به اقساط بدهند از آن املاک استفاده کرده‌اند و استطاعت هم دارند چرا طلب دولت را از آنها وصول نمی‌کنید بعد صحبت مى‌شود که اشخاصى که مدیون هستند همیشه مسامحه می‌کنند در پرداخت حقوق دولت اما اگر این اشخاص استطاعت نداشته باشند به تشخیص دولت یعنى دولت بداند این بدهکار استطاعت مالى ندارد که چنین بدهى را بپردازد آن وقت این ارفاق درباره او بشود مناسبت دارد والا اشخاصى که متمکن هستند و به دولت بدهکارند اینها را به‌طور مطلق معاف کردن گمان می‌کنم که هیچ مناسبتى ندارد (یکى نفر از نمایندگان- عبارت را بخوانید) در دنباله این تبصره اضافه می‌شود مشروط بر اینکه در طرز پرداخت یعنى چه آنهایى که بدهى‌شان را پرداخته‌اند و چه آنهایى که خواهند پرداخت وضعیت مالى مدیونین به تشخیص دولت اقتضاى چنین تخفیفى را بنماید.

وزیر دارایى- بنده موافقم و قبول می‌کنم و متشکر هم هستم.

رئیس- آقایان اگر امشب یک ساعت دیگر بنشینیم کار تمام می‌شود و الا باید فردا ساعت هشت بیاییم. این پیشنهاد را آقاى وزیر دارایى هم موافقت کرده‌اند مجدداً قرائت می‌شود.

 (به شرح سابق قرائت شد)

رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایان که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى

پیشنهاد می‌کنم ذیل تبصره 12 جمله زیر افزوده شود:

ضمناً از اول فروردین 36 دولت حق ندارد وجهى به عنوان زیان عملکرد غله و نان براى تهران بپردازد.

سلطان‌مراد بختیار

رئیس- آقاى سلطان‌مراد بختیار.

سلطان‌مراد بختیار- بنده قربان پیشنهاد کرده‌ام که دولت از اول سال 36 بودجه‌اى براى ضرر نان تهران نپردازد (صحیح است) چه منطقى دارد جناب آقاى وزیر دارایى که مردم شهرستان‌ها مالیات بدهند مردم شهرستان‌ها بروند گمرک بدهند تمام مالیات‌هایى که شما می‌گیرید از مردم ولایات باشد ولى در هر سال براى اینکه یک عده‌اى که در تهران هوچى هستند راضى باشند این ضرر را بدهند زیرا از این پول یک دسته مخصوصى استفاده مى‌کنند (صحیح است) ملاحظه می‌فرمایید بنده یک وقت یک سؤالی کردم و خود جنابعالى آمدید پشت همین تریبون و قول دادید که در ظرف شش ماه این کار را انجام می‌دهید و حالا مدت‌ها می‌گذرد و هنوز نشده است عوامفریبى را هم باید کنار گذاشت ما که نمی‌خواهیم عوامفریبى کنیم آقایان شما که وکیل شهرستان‌ها هستند چرا اجازه می‌دهید (دکتر راجى- نرخ گندم را باید آزاد بگذارند) آزاد بگذارند البته بهتر است ولى اگر نگذارند چه خاصیتى دارد این بدبخت پابرهنه‌اى که مالیات قند و شکر می‌دهد بدهد که در تهران نان ارزان بخورند این یکى و در ثانى این را هم بدانید آقایان که نان ارزان هم در تهران به دست همه مردم نمی‌رسد یک عده‌اى در تهران دکان نانوایى دارند این گندم را می‌گیرند و می‌روند می‌فروشند بقیه‌اش را خودشان برمی‌دارند و استفاده شخصى می‌کنند سندیکا و اتحادیه هم دارند. بنده استدعا می‌کنم از آقایان وکلاى تهران که اینجا تعصب به خرج ندهند این موضوعى است که مربوط به تمام ملت است این خسارتى که می‌دهند صد میلیون تومان می‌شود (صحیح است) و از آن یک عده خباز و نانوا و غیره اینها استفاده کنند بنده این پیشنهاد را کردم و تقاضا می‌کنم به این پیشنهاد رأی بدهید.

رئیس- آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى- عرض کنم حضورتان بنده تمام فرمایشات جناب آقاى سلطان‌مراد را تأیید و تصدیق می‌کنم اما این تبصره فقط یک اشکالى کوچک دارد اولاً دولت خودش درصدد است که راجع‌به این موضوع تصمیم لازم را اتخاذ بکند (یکى از نمایندگان- از همین حالا) در ظرف 6 ماه دولت دارد مطالعه می‌کند که عمل کند ولى قربان تا سر غله تا رأس خرمن ما بایستى صبر کنیم (صحیح است) این یک مسئله‌‌ای است، اجازه بفرمایید این پیشنهاد جنابعالى صددرصد به نفع خزانه کشور است این است که بنده اینجا اگر آقایان اجازه بفرمایند این پیشنهاد جنابعالى را با تمام صحیح است‌هایى که گفته شده است در حکم اراده مجلس شوراى ملى تلقى می‌کنم همان‌طور که هست و قول می‌دهم به دولت هم می‌گویم که از اول غله این بساط به یک طریقى از میان برداشته شود و این گرفتاری‌ها رفع شود اگر قبول بفرمایید از اول فروردین‌ماه تمام کار ما تا اوایل تابستان یا اواسط تابستان به اشکال برمی‌خورد.

سلطان‌مراد بختیار- پیشنهادم را اصلاح می‌کنم تا 6 ماه دیگر حاضرم تمدید کنم از اول شهریورماه.

رئیس- بهتر است بعد از 4 ماه یعنى اول مردادماه.

بختیار- هر طور بفرمایید موافقم که در هر صورت مدتى داشته باشد.

رئیس- آقاى بهبهانى

بهبهانى- بنده خیلى متأسف هستم که جناب آقاى سلطان‌مراد بختیار این مطالبى که فرمودند با یک کلماتى فرمودند که به نظر بنده مناسب نبود و آن این بود که فرمودند هوچى‌گرى می‌کنند و می‌خواهند از خزانه دولت مازاد این پول را بگیرند در صورتى که خود دولت سال‌ها است که براى پایین آوردن قیمت اجناس و اینکه یک وسایلی تهیه کند که آن که قوت لایموت مردم را در دسترس بگذارد که بتوانند لااقل نان خالى براى خودشان تهیه بکنند کوشش می‌کند (سلطان‌مراد بختیار- براى همه که نمی‌کند) حالا اجازه بفرمایید البته اگر چنانچه این مالیاتى که فرمودید از ولایات می‌دهند براى اینکه تهران نان ارزان به دست بیاورد اگر این مالیات را نگیرند و نان تهران ارزان نباشد صحیح است ولى همان مالیات را از شما خواهند گرفت و نان تهران ارزان نباشد صحیح است ولى همان مالیات را از شما خواهند گرفت و نان تهران هم گران‌تر مى‌شود و قیمت اجناس هم دو مقابل می‌شود (همهمه نمایندگان) توجه فرمودید از این جهت است که جنابعالى بفرمایید کمک کنند که نان ولایات هم ارزان شود نه اینکه نان تهران گران‌تر شود و شما هم همان مالیات را بپردازید و قیمت ارزاق و اجناس هم در ولایات شما اضافه شود و هیچ نتیجه‌اى حاصل نشود به اضافه در تمام دنیا مرسوم است جناب آقاى سلطان‌مراد بختیار که دولت به چند چیز از بودجه مملکت کمک می‌کند یکى به اتوبوس یکى به نان یکى به چیزهاى ضرورى مردم (سلطان‌مراد بختیار- نه فقط در پایتخت) خوب شما بفرمایید به آنجا‌ها هم اضافه کنند نه اینکه به اینجا نپردازند از این جهت بنده با این پیشنهاد جنابعالى مخالفم و استدعا می‌کنم که جنابعالى این پیشنهادتان را پس

+++

بگیرید.

رئیس- پیشنهاد شما اصلاح شد از اول مردادماه قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌کنم به ذیل تبصره 12 جمله زیرا افزوده شود ضمناً از اول مرداد 36 دولت حق ندارد وجهى به عنوان زیان عملکرد غله و نان براى تهران بپردازد.

سلطان‌مراد بختیار

رئیس- آقاى فرود مخالفید (فرود- بله بنده مخالفم) آقاى مشایخى (مشایخى- بنده مخالفم) رأی گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایان که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

به تبصره 14 اضافه شود و بانک‌هاى کشاورزى و رهنى مکلف هستند که مبالغ فوق را به مصرف افزایش اعتبارات بانک‌هاى مربوط به شهرستان‌ها برسانند.

صدرزاده

رئیس- آقاى صدرزاده

صدرزاده- این مطلبى که بنده در اینجا عرض می‌کنم نه از نظر انتقاد از شخص است ولى وضعیت بانک کشاورزى ایجاب کرد که این پیشنهاد را بنده تقدیم کنم این تراز نامه و حساب سود و زیانى است از بانک کشاورزى مال سال 34 که منتشر کرده‌اند در مقابل 67 میلیون سرمایه در حدود ده میلیون بهره و کارمزد دریافت کرده‌اند ملاحظه مى‌فرمایید این پول اساساً براى تقویت بنیه بانک کشاورزى بوده است براى سودجویى بوده است حالا خوب براى تشکیلات ادارى احتیاج دارند که اینها را بگیرند اما متأسفانه در حدود هفت هشت میلیون خرج ساختمان کرده‌اند پولى که باید به دست کشاورز برسد و توسعه کشاورزى بدهد و از آن بتواند مالیات بیشترى بدهد و براى آبادى مملکت خرج بشود هیچ تناسب ندارد که این پول‌ها از شهرستان‌ها جمع‌آورى بشود و عمارت ساخته شود عمارت بسیار صحیح اما باید دید عواید مناسبى هم به دست آورده‌اند حالا جناب آقاى وزیر دارایى کمکى فرمودند و جدیتى کردند و یک مبلغى اختصاص دادند براى سرمایه بانک کشاورزى بنده به سهم خودم از اقدام ایشان بسیار متشکرم ولى می‌ترسم باز هم صرف ساختمان بشود و به دست کشاورز مخصوصاً کشاورزان شهرستان‌ها نرسد این بود که بنده پیشنهاد کردم این مبلغى که ایشان صرفه‌جویى کرده‌اند و بر درآمد بانک کشاورزى افزوده‌اند این به کشاورزان کمک بشود و صرف ساختمان نشود این باید در شهرستان‌ها مصرف شود و بر اعتبارات آنها افزوده شود (صحیح است) بنده سابقه ‌دارم در شهرستان‌ها اغلب می‌روند و تقاضا مى‌دهند. حتى برگ تقاضاى آنها را دریافت نمى‌کنند و می‌گویند چون اعتبار نداریم کاغذى را هم دریافت نمی‌کنیم در این بابت شکایات بسیار شد با بانک مذاکره کردم با سازمان برنامه مذاکره کردم که لااقل نامه‌هاى مردم را دریافت کنید که اگر یک روزى اعتبار پیدا کردید حق تقدم‌شان از بین نرود از این هم مضایقه کردند این بود که بنده این پیشنهاد را کردم و این جمله را در اینجا ذکر کردم و اضافه کردم که این اعتبار به مصرف شهرستان‌ها برسد.

رئیس- آقاى وزیر دارایى موافقید؟ (وزیر دارایى- قربان خیر) خیلى مختصر بفرمایید.

وزیر دارایى- خیلى مختصر اطاعت می‌کنم عرض کنم فرمایشات جناب آقاى صدرزاده صددرصد صحیح است ولى بنده تصور می‌کنم که اگر لفظ شهرستان‌ها را در اینجا بگذاریم اگر احیاناً کسى در ورامین در غار و فشاپویه (عده‌اى- آنجا‌ها هم شهرستان است) اجازه بفرمایید عرض کنم البته نبایستى صرف امور ساختمانى و آن ترتیبات شود بنده تصور می‌کنم که اگر آقایان موافقت بفرمایید تبصره به همین صورت تصویب شود کما اینکه در پنج شش ماه پیش پیش‌بینى شده بود بنده دستور کتبى به بانک کشاورزى دادم رونوشتش را هم براى استحضار مجلس محترم تقدیم کردم به محض اینکه قانون تصویب ابلاغ شود به بانک کشاورزى نوشته خواهد شد که این 90 میلیون ریال اضافه سرمایه باید صرفاً به امور کشاورزى و تولید انتاج برسد و در درجه اول به شهرستان‌ها و حومه تهران براى امور فلاحتى اختصاص داده شود براى ساختمان و نظایرش نباید خرج بشود اگر موافقت می‌فرمایید مسترد بفرمایید بنده می‌نویسم که خارج از مرکز بدهند و جنابعالى مسترد بفرمایید (صدرزاده- خیر مسترد نمی‌کنم) بسته به میل مبارک است چون لفظ شهرستان مرقوم می‌فرمایید ممکن است در کرج و ساوجبلاغ و غار و فشاپویه و ورامین نتوانند بدهند هر جور امر می‌فرمایید.

رئیس- مخالفى نیست با این پیشنهاد؟

دکتر افشار- من مخالفم‏

رئیس- بفرمایید.

دکتر حسن افشار- بنده تصور می‌کنم با توضیحى که جناب آقاى وزیر دارایى فرمودند اصولاً جناب آقاى صدرزاده می‌توانند با کمال راحتى خیال این پیشنهادشان را مسترد بفرمایند (صدرزاده- نه آقا نه) (عده‌اى از نمایندگان- رأى) اجازه بفرمایید بنده تصور می‌کنم این تبعیضى که در این جلسه بین تهران و شهرستان‌ها ایجاد شده است (عده‌اى- این‌طور نیست) این یک قدرى مورد ندارد و به علاوه این تبصره براى بانک کشاورزى و بانک رهنى و بانک ساختمانى است که بانک رهنى و ساختمانى اصولاً در خارج شعبه‌اى ندارند (چند نفر از نمایندگان- چرا آقاى دارند) بنده نظرم این است که این تعصب بی‌مورد را آقایان نفرمایند (سلطان‌مراد بختیار- شما تعصب به خرج می‌دهید) این تکلیف دولت است و منظور هم تأمین است.

رئیس- آقاى دکتر دادفر موافقید؟ (دکتر دادفر- بله) رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى صدرزاده آقایان موافقین قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست معظم مجلس شوراى ملى نسبت به تبصره 18 لایحه کل کشور به عنوان تجزیه رأی گرفته شود.

دکتر محمد شاهکار

 (عده‌اى نیستند)

رئیس- تکلیف پیشنهاد تجزیه هم موقع رأی معلوم می‌شود پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

به تبصره 18 افزوده شود داوطلبانى که به تشخیص فرهنگ استطاعت پرداخت هزینه ثبت‌نام ندارند از پرداخت مبالغ فوق معاف خواهند بود.

صدرزاده‏

رئیس- آقاى صدرزاده

صدر‌زاده- انشاالله الثالث بخیر خواهد بود این پیشنهاد سوم است انشاالله تصویب می‌شود عرض کنم حضور آقایان یک صحبت‌هایى است در خارج که داوطلبانى که می‌خواهند امتحان بدهند اصلاً نباید این پول را بدهند بنده تصور می‌کنم اشخاصى که استطاعت دارند و می‌روند امتحان بدهند و یک عده از مأمورین وزارت فرهنگ باید متصدى امتحان آنها بشوند براى آنها بودجه‌اى نداریم در وزارت فرهنگ کسانى که کلاس‌ها را مرتب طى نکرده‌اند و استطاعت هم دارند اشکالى ندارد این مبلغ جزئى را بپردازند که از آن محل بتوانند یک هیئت ممتحنه‌اى تشکیل بدهند که آن عده‌اى را که در خارج تحصیل می‌کنند بتوانند امتحان کنند و اگر قبول شدند دیپلم و تصدیق‌نامه سیکل اول و دوم را بگیرند نهایت این است که ممکن است در میان این داوطلبان اشخاصى باشند که استطاعت نداشته باشند البته نباید آنها را محروم کرد از امتحان و دریافت دیپلم بنابراین بنده پیشنهاد کردم که آن اشخاصى که به تصدیق وزارت فرهنگ استطاعت ندارند از پرداخت این مبلغ معاف باشند.

رئیس- آقاى مهدى ارباب مخالفید (ارباب- بله) بفرمایید.

مهدى ارباب- در قسمت اینکه باید تشخیص داده شود که چه کسی استطاعت دارد و چه کسی ندارد اشکال پیش می‌آید براى اینکه ممکن است یک کسى استطاعت نداشته باشد و نتواند بگوید که من استطاعت ندارم و یک سرشکستگى باشد برایش بنده اصلاً با موضوع این پول موافق نیستم و با این اصلاحش هم موافق نیستم ایجاد اختلاف می‌کند به کلى باید حذف شود.

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ (دکتر مهران)- این حق الثبتى که اینجا پیش‌بینى شده داست مربوط است به داوطلبان امتحانات متفرقه براى اینکه سوءتفاهمى نباشد عرض کنم که محصلین مدارس امتحاناتشان به عهده معلمین است و معلمین وظیفه‌شان را انجام می‌دهند اما این تبصره براى تحصیل مجوز یک اقدامى است که در گذشته از شش سال قبل به عمل آمده است براى داوطلبان امتحانات متفرقه یعنى اشخاصى که از خارج مدرسه می‌خواهند امتحان بدهند یک حق‌الثبتى مقرر شده بدهند که حالا باید مجوز قانونیش تحصیل شود اگر این را به کلى بخواهیم صرف‌نظر بکنیم یک عیب بزرگ دارد و آن‌این است که تمام اشخاص داوطلب امتحان خواهند شد (یک نفر از نمایندگان- چه بهتر) و این صحیح نیست ما می‌خواهیم کسانى داوطلب بشوند که در مقامى باشند که براى آنها شانس موافقیت باشد و الا یک زحمت فوق‌العاده‌اى براى وزارت فرهنگ ایجاد خواهد شد و مقتضى و مصلحت نیشت اما راجع‌به پیشنهاد آقاى صدرزاده بنده عرض می‌کنم با معاف کردن محصلین بى‌بضاعت دانش‌آموزان و یا اشخاصى که داوطلب متفرقه هستند و بضاعت ندارند موافقم که امتحان بدهند و معاف باشند با این پیشنهاد بنده موافقم.

رئیس- تجزیه تبصره 18 رسیده البته مقدم بر این پیشنهاد است تجزیه وقتى رسیده باید رأی گرفت آقاى ارباب پیشنهاد تجزیه کرده‌اند تجزیه این است که وقتى آقایان به پیشنهاد تجزیه رأی دارند آن تبصره حذف می‌شود و الا به جاى خود باقى می‌ماند.

ارباب- پس می‌گیرم.

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نماید که تبصره 19 قانون بودجه سال 1335 به قوت خود باقى بوده و قسمتى از تبصره مزبور که مقرر داشته «همچنین اراضى صاحب قرانیه بر طبق ارزیابى که از طرف بانک رهنى ایران به عمل خواهد آمد از طرف اداره بیوتات سلطنتى فروخته شود که بین رؤسا و کارمندان دربار و دفتر مخصوص شاهنشاهى جهت تهیه خانه مسکونى تقسیم گردد» به طریق ذیل اصلاح می‌شود: همچنین اراضى صاحب‌قرانیه بر اساس قیمت اراضى مشابه آن که از طرف بانک ساختمانى به کارمندان دولت واگذار گردیده به وسیله اداره یبوتات سلطنتى به رؤسا و کارمندان دربار و دفتر مخصوص شاهنشاهى جهت تهیه خانه مسکونى فروخته می‌شود.

شادمان‏

رئیس- آقاى شادمان

شادمان- در بودجه سال 15 یکى

+++

از تبصره‌هایش تبصره 19 است که مقرراتى داشت از جمله به منظور مساعدت به کارمندان وزارت دربار و دفتر مخصوص شاهنشاهى که هم تعدادشان محدود است و هم ترتیب کار و تشریفاتشان به‌طورى است که صبح و عصر و بعضى اوقات تا ساعت دوازده شب‌کار می‌کنند و قرار بود یک مقدار از عرایضى صاحب‌قرانیه را به آنها بدهند که براى خودشان منازل مسکونى بسازند تبصره‌اى در این ماده پیش‌بینى شده بود که نقض غرض بود و آن این بود که اراضى را ارزیابى بکنند و به قیمت روز اراضى را بخرند آزاد بودند که هر جا دلشان می‌خواست زمین بخرند این بود که بنده پیشنهاد را دادم که اولاً تبصره 19 بودجه سال 35 به قوت خودش باقى باشد با این اصلاح که در آن قسمت از اراضى صاحب‌قرانیه که قرار است به رؤسا و کارمندان وزارت دربار و دفتر مخصوص شاهنشاهى بدهند بر اساس قسمت زمین‌هاى مشابهى که بانک ساختمانى به کارمندان دولت داده به آنها بفروشند.

رئیس- آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى- با این پیشنهاد موافق هستم که تبصره 19 قانون بودجه 35 به قوت خودش باقى باشد و به این ترتیب هم اصلاح شود.

رئیس- مخالفى نیست؟ (اظهارى نشد) رأی گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. براى اینکه آقایان از تجزیه مسبوق باشند ماده 14 که مربوط به تجزیه است قرائت می‌شود هر تبصره‌اى که مایل نباشند بماند و بخواهند حذف شود پیشنهاد تجزیه می‌دهند رأی گرفته می‌شود اگر رأی مثبت دادند حذف نمی‌شود.

 (ماده 140 آیین‌نامه داخلى مجلس به شرح زیر قرائت شد)

ماده 140- در مسائل و موادى که مشتمل بر فقرات مختلف است هرگاه تجزیه آن از طرف یک نماینده خواسته شود باید آن ماده یا مطلب تقسیم و جزء به جزء بدون توضیح و بحث رأی گرفته شود و در پایان مجدداً در باب فقراتى که قبول شده است اخذ رأی به عمل آید.

رئیس- خواستم آقایان توجه بفرمایند و مسبوق باشند. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم در تبصره 22 بعد از جمله اداره کل گمرک جملة (و وسایل راه‌سازى وزارت راه اضافه شود)

مهندس هدایت

رئیس- آقاى مهندس هدایت

مهندس هدایت- بنده پیشنهاد کرده‌ام در تبصره 22 بعد از جمله اداره کل گمرک ماشین‌آلات راه‌سازى وزارت راه علاوه شود که از پرداخت حقوق گمرکى معاف شود آقایان همه گرفتار دردسر بى‌راهى هستند الساعه وزارت راه تعدادى ماشین‌آلات از طریق فرض از بانک صادرات و واردات وارد ایران خواهد کرد براى راه‌سازى استدعا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایید با این پیشنهاد این پول هم در حقیقت از جیب دولت به جیب دولت می‌رود از مخارج گمرکى معاف باشد که زودتر بیاید براى کار راه‌سازى به کار ‌زده شود.

رئیس- آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى- حقیقت را می‌خواهم عرض کنم خدمت‌تان بنده اصولاً با اینکه هر چیزى را معاف از پرداخت حقوق گمرکى بکنیم مخالفم اگر بنا شود این معافیت‌ها ادامه پیدا کند معلوم نیست عواید کشور باید از کجا تأمین شود گذشته از اینکه خود آقا فرمودید از این جیب دولت به آن جیب دولت است پس چرا حساب‌هاى گمرکى را خراب مى‌کنید الان هم وزارت راه تقریباً بیش از هر جا اعتبار دارد یعنى از اعتبار قرضه پریشب ما ده میلیون دلار تصویب‌نامه صادر کردیم که از محل اعتبار 34 میلیون دلارى که باقى مانده است وسایل راه‌سازى بخرند گمرک آن را هم از متن بودجه‌شان می‌دهند عایدات گمرک هم اضافه می‌شود بنابراین استدعا می‌کنم که در این موضوع پا فشارى نفرمایید چون عملا هیچ‌گونه تأثیرى ندارد جزء اینکه حساب‌هاى ما را خراب بکند.

رئیس- به این پیشنهاد در صورتى می‌شد رأی گرفت که آقاى وزیر دارایى موافق باشند چون ایشان مخالف هستند پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره 28 به طریق زیر اصلاح شود:

مالیات مقرر در بند یک تبصره 11 قانون بودجه 35 از اول سال 36 به پانصد ریال و بند 2 به هزار ریال و بند 3 به دو هزار ریال ترقى داده شود

سلطان‌مراد بختیار

سلطان‌مراد بختیار- بنده پیشنهاد کردم که مالیات‌هاى اتومبیل‌سوارى بالا برود و این کار به نفع دولت است و دلیلش هم این است که بنده یک پیشنهادى کرده‌ام که مالیات اتومبیل‌هاى سوارى بالا برود و خیال نمی‌کنم که این پیشنهاد تصویب شود اتومبیل‌ها را به سه قسمت تقسیم کردیم 1و2و3 بزرگ و متوسط و کوچک بزرگ دویست تومان متوسط صد تومان کوچک پنجاه تومان در ماه اتومبیل‌هاى شخصى را عرض می‌کنم بنده می‌دانم که این پیشنهاد تصویب نمى‌شود ولى بنده پیشنهاد خودم را می‌کنم براى اینکه همه مالیات‌ها را که نمی‌شود از قند و شکر گرفت و بر مردم تحمیل کرد کسى که می‌رود 60 هزار تومان اتومبیل می‌خرد ماهى دویست تومان هم مالیات بدهد اشکالى ندارد (صحیح است)

رئیس- آقاى دکتر راجى

دکتر راجى- عرض کنم که آقایان قبول دارند که امروز وسیله نقلیه براى حرکت افراد لازم است (صحیح است) بنده صددرصد با ایشان موافقم که اتومبیل‌هاى لوکس عالى صددرصد معادل قیمتش گمرک بدهد همان‌طورى که در شور آمریکا براى اتومبیل جاگوار سه هزار دلار مالیات می‌گیرند معادل آن در ایران هم مالیات گرفته شود ولى اتومبیل‌هاى کوچک که تنها وسیله نقلیه هستند نمی‌توانند این مالیات را بدهند (صحیح است) به این مناسب تمنا دارم پیشنهاد خودتان را مسترد بفرمایید.

رئیس- آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى- عرض کنم بنده یقین دارم جناب آقاى سلطان‌مراد بختیار که این پیشنهاد را دادند نظرشان این بوده است که عواید دولت اضافه شود ولى بنده متأسفم که ممکن است عواید دولت کمتر شود اگر این پیشنهاد تصویب شود ممکن است از تعداد اتومبیل‌ها کم شود و بالنتیجه از عواید بنزین ما که یکى از مهمترین عواید مملکت است کاسته شود استدعا می‌کنم همین طورى که ما پیشنهاد کردیم امسال رأی بدهید اگر وضع مالى طورى شد سال آینده خودمان اضافه خواهیم کرد همان‌طورى که امسال نسبت به سال قبل اضافه کردیم.

سلطان‌مراد بختیار- پس گرفتم.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌نمایم در تبصره 33 جمله (و کارگاه‌هاى فنى خارج از مرکز) به بعد از کلمه به شهرستان‌ها اضافه شود.

مهندس هدایت

رئیس- آقاى مهندس هدایت

مهندس هدایت- در تبصره 33 اجازه داده شده است به مهندسین و متخصصین و لیسانسیه‌ها در وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى که براى انجام وظایف به شهرستان‌ها می‌روند حداکثر تا سه هزار ریال به عنوان فوق‌العاده فنى پرداخت بشود بنده اینجا این کلمه کارگاه‌هاى فنى خارج از مرکز را اضافه کردم چون شهرستان‌ها به همان معنى که الان جناب آقاى وزیر دارایى فرمودند یک قسمت به خصوصی است و به یک ناحیه مخصوص اطلاق می‌شود بنده کلمه کارگاه‌هاى فنى خارج از مرکز را اضافه کردم مثلاً یک معدنى است که در یک شهرستانى هم واقع نشده است در یک ناحیه‌اى واقع شده است که باید کارگاه‌هاى فنى در آنجا بشود که همان کارگاه‌هاى فنى خارج از مرکز است به همان استدلالى که خود جناب آقاى وزیر دارایى فرمودند براى اینکه این مهندسین الان در معدن هستند یا در کارگاه‌هاى ساختمانى هستند و این خارج از شهرستان است اگر خارج از مرکز اضافه شود رفع این اشکال را می‌کند.

رئیس- آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى (فروهر)- پیشنهاد خرج است متأسفانه قابل قبول نیست.

رئیس- اینکه پرسیدم از جنابعالى براى همین بود.

وزیر دارایى- گذشته از این وقتى که کلمه شهرستان‌ها را گذاشتیم یعنى خارج از مرکز و منظور آقاى مهندس هدایت کاملاً عملى است.

رئیس- بسیار خوب پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست معظم مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌کنم تبصره 36 از ماده واحده تجزیه گردد.

احمد طباطبایى

رئیس- این پیشنهاد را بگذارید جزء تجزیه‌ها پیشنهاد دیگرى قرائت کنید.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى

پیشنهاد مى‌نماید تبصره 36 از ماده واحده تجزیه شود.

دکتر سید امامى

رئیس- این هم مانند پیشنهاد قبلى در موقع تجزیه رأی گرفته می‌شود پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام معظم ریاست مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد مى‌نمایم در تبصره 37 جمله (به عنوان پاداش به کارمندانى) به شرح زیر اصلاح شود:

به عنوان پاداش به مهندسین و لیسانسیه‌ها و کارمندانى که الى آخر

مهندس هدایت

رئیس- آقاى مهندس هدایت

مهندس هدایت- آقایان ملاحظه فرمودید آقاى وزیر دارایى استدعا می‌کنم توجه بفرمایید آقاى وزیر دارایى توجه نمى‌فرمایید بعد می‌فرمایید پیشنهاد خرج است چون بنده فقط به شهرستان‌ها یک قسمت خارج از مرکز اضافه کردم در اینجا بنده پیشنهاد کرده‌ام که لغت کارمندان تبدیل بشود به مهندسین و لیسانسیه‌ها که این حالا رفته است به کمیسیون استخدام استدعا می‌کنم که آقاى وزیر دارایى توضیح بفرمایند که شامل اینها می‌شود یا نه؟

رئیس- وزیر دارایى

وزیر دارایى- راجع‌به تبصره سى و سه که در خصوص لیسانسیه‌ها نوشته

+++

شده بود کمیسیون بودجه آن تبصره را تفکیک کرد و در کمیسیون استخدام فعلاً مطرح است فردا هم ساعت یازده بنده را احضار فرموده‌اند و امیدواریم راهی پیدا کنیم و هنوز این تبصره از بین نرفته است اما پیشنهادی که جناب آقای مهندس هدایت فرمودند تحصیل حاصل است برای اینکه وقتی ما به‌طور کلی گفتیم به کارمندان، لیسانسیه‌ها و مهندسین هم جزء کارمندانند و شامل همه اینها هم می‌شود و باید بشود.

مهندس هدایت- بنده عرضی ندارم و پیشنهادم را پس می‌گیرم.

رئیس- پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملی

پیشنهاد می‌کنم تبصره 37 به این نحو اصلاح شود.

به دولت اجازه داده می‌شود در سال 1336 تا میزان هفتصد و پنجاه میلیون ریال از محل درآمد عمومی کشور یا صرفه‌جویی‌های بودجه به عنوان کمک به کارکنان دولت که در چند اخیر حقوق و مزایای آنان ترمیم نشده طبق آیین‌نامه مصوب هیئت وزیران ماهیانه پرداخت نماید.

بهبهانی

رئیس- آقای بهبهانی

بهبهانی- در این تبصره 37 نوشته است که به دولت اجازه داده می‌شود در سال 36 تا میزان 750 میلیون ریال از محل درآمد عمومی کشور یا صرفه‌جویی‌های دیگر به عنوان پاداش، بنده اینجا اصلاحی کردم که به عنوان کمک هم ماهیانه در آخر هر ماه بدهند چون حالا که شما می‌خواهید یک کمکی به کارمندان بفرمایید حق این است که این را ماهیانه بفرمایید که هر ماه به آنها داده بشود و هم اینکه به عنوان کمک باشد نه پاداش چون تصدیق می‌فرمایید در پاداش ممکن است یک خاصه خرجی‌هایی بشود و به بعضی داده بشود و به بعضی داده نشود و همه آقایان هم تصدیق می‌فرمایند که وضع کارمندان دولت بسیار بد است و به یک عده‌ای اضافه حقوق و کمک به آنها داده شده از قبیل قضات، دبیران و دکترها و غیره ولی یک عده‌ای هستند از قبیل کارمندان جزء که حقوقشان کم و ناچیز است به آنها اضافه‌ای داده نشده است پس حالا که 75 میلیون تومان تصویب کرده‌اید که به این آقایان بدهید موافقت بفرمایید که هم ماهیانه داده بشود و هم به عنوان کمک داده بشود با این ترتیب ممکن است به یک کسی پاداش پانصد تومان داده بشود و به یک کسی که وضعش بدتر است چیزی داده نشود به این جهت اگر موافقت بفرمایید بنده پیشنهاد کرده‌ام که به این نحو داده بشود.

رئیس- آقای وزیر دارایی

وزیر دارایی- پیشنهادی که جناب آقای بهبهانی فرمودند با حد اعلای حسن‌نیت است لیکن از نظر تکنیک کار برای وزارت دارایی ممکن است تولید اشکال بکند اولاً فرق بین پاداش و کمک یک فرق عبارتی است مقصود این است که پولی داده بشود گفت (مقصود تویی کعبه و بتخانه بهانه) حالا چه به عنوان کمک و چه به عنوان پاداش پولی است که ما می‌خواهیم به مستخدمین بدهیم اما اینکه فرمودند ماهیانه داده شود خواستم عرض بکنم چون قانون استخدام جدید در دست اقدام بود و به مجلس سنا هم تقدیم شده است طبق قولی که بنده در مجلس شورای ملی دادم و دولت امید قطعی دارد که در ظرف همین سال به تصویب برسد و وقتی که به تصویب رسید این اختلافات همه‌اش از بین خواهد رفت ما خواستیم بدون اینکه به اشل‌دستی بزنیم گفتیم این را به عنوان پاداش بدهیم اما استدلال جناب‌عالی  این است که ممکن است اگر بگوییم پاداش یک سوءاستفاده‌هایی بشود ما گفتیم طبق آیین‌نامه دولت یکنواخت و به همه بدون اینکه استثنایی قائل بشویم در آیین‌نامه‌ای گذاشته‌ایم که طبع و نشر می‌شود ماهیانه هم یک عیب دارد ما گفته‌ایم از محل عایدی یا صرفه‌جویی‌ها از این لحاظ که در اول سال نمی‌توانیم بفهمیم که آیا صرفه‌جویی‌هست یا نیست که این مبلغ و این بودجه و این اعتبار بین مستخدمین ماهیانه توزیع شود استدعا می‌کنم اجازه بفرمایید با این فرمول فعلی باشد و نظر آقا تأمین خواهد شد.

بهبهانی- با این قولی که جناب آقای وزیر دارایی دادند پیشنهادم را پس می‌گیرم.

رئیس- در همین تبصره یک پیشنهادی رسیده است که وارد نیست (به شرح زیر قرائت شد)

مقام ریاست مجلس شورای ملی

پیشنهاد می‌شود تبصره 37 به این صورت اصلاح شود.

تبصره 37 – دولت مکلف است به موجب آیین‌نامه‌ای که به تصویب هیئت وزیران می‌رسد برای هر یک از پست‌ها و مشاغل سازمانی در کلیه وزارت‌خانه‌ها حق اشتغال ثابتی به تناسب اهمیت کار و میزان احتیاج تعیین نماید و به کارمندانی که عهده‌دار آن مشاغل هستند علاوه از حقوق رتبه و فوق‌العاده اشتغال خارج از مرکز و بدی آب و هوا و حق لیسانس و فوق‌العاده اشتغال نیز بپردازد.

وزارت دارایی مکلف است برای حق اشتغال ثابت تا میزان هفتصد و پنجاه میلیون ریال از محل درآمد عمومی کشور یا صرفه‌جویی‌های بودجه‌ای تأمین اعتبار نماید به علاوه اعتبار فوق‌العاده اضافه‌کار مقطوع و غیرمقطوع وزارت‌خانه که پرداخت آن از این پس ممنون خواهد بود به همین مصرف خواهد رسید.

محمد فضائلی

رئیس- این پیشنهاد وارد نیست (وزیر دارایی- پیشنهاد خرج است) پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملی

پیشنهاد می‌کنم عبارت آخر تبصره 39 به این طریق اصلاح شود.

«اصل وام و بهره کارمزد از بهاء اتومبیل‌ها که به اقساط 6 ساله فروخته می‌شود پرداخته شود»

دکتر محمد شاهکار

بعضی از نمایندگان- آقای دکتر شاهکار تشریف ندارند.

رئیس- پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست معظم مجلس شورای ملی

پیشنهاد می‌کنم ملاک تشخیص سن شناسنامه‌ای است که در تاریخ تصویب این قانون در دست دارند حذف شود.

احمد طباطبایی

رئیس- این پیشنهاد حذف است در موقع رأی تجزیه می‌شود پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که در تبصره 44 قانون بودجه بعد از جمله استخدام 21 کارمندان اضافه شود:

(به جزء کارمندان کادر فنی دانشگاه تهران و دانشکده‌های شهرستان‌ها)

دکتر حسین پیرنیا

رئیس- این پیشنهاد می‌ماند برای پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به قانون بودجه 1336 اضافه شود.

مادام‌که در حدود بنادر جنوب و جزایر خلیج اداره ثبت املاک دایر نشده بانک کشاورزی می‌تواند در برابر وثیقه املاک در تصرف مالک به اضافه اخذ ضامن وام عمرانی بپردازد.

مهدی ارباب

رئیس- این پیشنهاد هم وارد نیست پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملی

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده لایحه بودجه اضافه شود:

بنای سابق وزارت امور خارجه و اراضی متعلق به آن که فعلاً در تصرف شیروخورشید سرخ است مخروبه و متعلق به دارایی سابق کرمانشاه بلاعوض به ملکیت شیروخورشید سرخ واگذار می‌شود.

فرود

رئیس- این پیشنهاد وارد نیست.

وزارت دارایی- بنده با واگذار کردن این عمارت که الان هم در دست شیروخورشید سرخ است موافقم این ابنیه سابق وزارت خارجه است ولی الان در دست شیروخورشید سرخ است.

رئیس- این پیشنهاد را خود دولت یا وزیر دارایی ممکن است بدهد آن وقت می‌شود، مطرح کرد و رأی گرفت پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملی

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده بودجه کل کشور اضافه شود.

شهرداری‌ها مکلفند قانون مصوب 23 دی‌ماه 35 موضوع ترمیم حقوق خدمت‌گزاران جزء را در مورد رفتگران نیز  اجراء نمایند.

بهبهانی

رئیس- وارد نیست پیشنهاد خرج است.

بهبهانی- بنده پیشنهاد خرج نکرده‌ام پیشنهاد کرده‌ام دولت مکلف است قانونش را بیاورد.

رئیس- پیشنهادی که خوانده شد پیشنهاد خرج است آن پیشنهاد نیست آن پیشنهاد شما قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود:

وزارت کشور مکلف است در طرف یک ماه آیین‌نامه ترمیم حقوق رفتگران و کارگران و کارمندان شهرداری‌ها را به میزان 2500 ریال حداقل حقوق تنظیم و به موقع اجراء گذارد.

بهبهانی

رئیس- آقای بهبهانی

بهبهانی- عرض کنم به نظرم آقایان موافق باشند با این پیشنهاد

رئیس- این پیشنهاد هم با وضع فعلی قابل قبول نیست باید اصلاحی شود بفرمایید.

بهبهانی- رفتگران یک مردمانی هستند که کارشان بسیار سخت است و حقوق‌شان هم همان‌طوری که دولت در نظر دارد که اقلاً حقوق هر فردی در این مملکت تا 250 تومان اضافه بشود که بتواند یک زندگی کوچکی را نگهدارند بنده پیشنهاد کرده‌ام که آقای وزیر کشور موافقیت بفرمایند که آیین‌نامه‌اش را هم خودشان بگذارند که حقوق‌شان را تا 250 تومان اضافه بفرمایید و آیین‌نامه‌اش را تصویب بفرمایید که این افراد از این بلا و بدبختی نجات پیدا بکنند البته انتظار آقایان رفتگران هم این است که جنابعالی موافقت بفرمایید.

+++

رئیس- این پیشنهاد این‌جور اصلاح می‌شود که قابل طرح باشد.

وزارت کشور مکلف است در ظرف یک ماه لایحه ترمیم حقوق رفتگران و کارگران و کارمندان شهردارى‌ها را تنظیم و به مجلس تقدیم نماید.

رئیس- وزیر کشور

وزیر کشور (علم)- عرض کنم ما در نظر داشتیم و داریم که حقوق رفتگران اضافه بشود ولى یک مسئله‌‌اى که آقایان باید توجه بفرمایند این است که این تکلیف را لازم ندارد وقتى شهردارى پیشنهاد کرد و انجمن شهر تصویب کرد قابل پرداخت است بنابراین اجازه بفرمایید که خودمان این کار بکنیم و طورى در نظر گرفته شود این اضافه متناسب باشد با درآمد شهردارى (صحیح است) نه اینکه با این پیشنهاد یک دفعه تمام عایدات شهردارى برود به حقوق سپورها بنابراین اجازه بفرمایید خود ما مطالعه بکنیم تا آنجا که امکان دارد اقدام بکنیم.

بهبهانى- بنده هم پیشنهاد را توضیح آقاى وزیر کشور پس گرفتم.

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوالى ملى‏

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود:

در سال 1336 خرید اثاثیه لوکس و غیرضرورى و تجملى از قبیل فرشف لوستر، پرده، مبل، بخارى و بادبزن و خلاصه اشیایى که جنبه تجمل و تفنن دارد ممنوع است و هیچ یک از وزارتخانه‌ها و بنگاه‌ها بدون استثنا حق خرید این‌گونه اشیا را ندارند.

بهبهانى

رئیس- آقاى بهبهانى بخارى و بادبزن را حذف کنید بفرمایید توضیح بدهید.

بهبهانى- عرض کنم که آقاى رئیس فرمودند که بخارى و بادبزن را بزنید بنده هم موافق هستم همین اشیا لوکس و آن چیزهایى که به‌هیچ‌وجه ضرورى ندارد براى وزارتخانه‌ها مثل مبل و پرده که در این مجلس هم صحبت بود که یک کسى می‌آید یک اتاقى درست می‌کند و رئیس دایره دفتر فلان وزارتخانه است یک فرش و یک دست مبل و شش تا پرده درست می‌کنند هشت تا تابلو هم آنجا می‌گذارند این را آقایان اجازه بفرمایند خود آقاى وزیر دارایى هم موافقت بفرمایند که از بودجه سال 36 دیگر از این اشیا نخرند.

رئیس- آقاى وزیر دارایى موافقید؟ (وزیر دارایى اجازه می‌فرمایید) بفرمایید.

وزیر دارایى- محققاً ادارات نباید از حدود احتیاجات‌شان تجاوز نکنند اما اینکه جناب آقاى بهبهانى مرقوم فرموده‌اند از قبیل بخارى و بادبزن و بخارى که لوکس نیست کما اینکه وزارتخانه‌ها را ما موظف کردیم که حتى‌المقدور بخارى نفتى به کار ببرند اما اگر یک اتاقى پرده خواست نخرند برایش آقا یا فرش خواست نخرند؟ (مهندس اردبیلى- بنده پیشنهاد دیگرى کردم که در سال 36 نخرند)

رئیس- بخارى و بادبزن را حذف کردند.

وزیر دارایى- موقعى که بودجه‌هاى تفصیلى در کمیسیون بودجه مطرح می‌شود این قبیل اعتبارات را تصویب نفرمایید وقتى که اعتباراتش را تصویب نفرمودید سالیه بانتفاء موضوع می‌شود (بهبهانى- چه عیبى دارد که اینجا بشود؟) مانعى ندارد ولى دست و پاى دولت بسته می‌شود فرض بفرمایید که اتفاق می‌‌افتد که پرده می‌خواهند بخرند یک جفت پرده کتانى و چیت فردا مأمور مالیه خواهد گفت که مطلق پرده ممنوع است اجازه بفرمایید در بودجه‌هاى تفصیلى رعایت بشود.

رئیس- آقاى بهبهانى رأی بگیریم یا مسترد می‌کنید؟

بهبهانى- اگر در بودجه‌هاى تفصیلى قول می‌دهند که رعایت کنند پس می‌گیرم.

رئیس- بسیار خوب پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

اینجانبان پیشنهاد مى‌نماییم که کلیه وجوهى که وزارت دارایى از شرکت ملى نفت وصول می‌نماید صدى بیست سهمى خوزستان طبق قانون تصویب شده در اختیار وزارت کشور گذاشته شود که الاهم و فالاهم بین شهردارى‌هاى خوزستان تقسیم نماید: سلطانى - حمید بختیار - دکتر راجى.

رئیس- آقاى سلطانى

مهندس سلطانى- بنده نوبتم را به آقاى حمید بختیار واگذار می‌کنم.

رئیس- آقاى حمید بختیار.

حمید بختیار- قبلاً به عرض آقایان باید برسانم که اهالى خوزستان همیشه از لطف نمایندگان محترم که در قانون شرکت ملى نفت بیست درصد از عوائد نفت را براى عمران خوزستان تخصیص دادید کمال تشکر را دارند ثانیاً باید به عرض برسانم که جناب آقاى وزیر دارایى خودشان اطلاع دارند که بودجه شرکت ملى نفت در سال جارى مساوى بود که تقریبا هزار میلیون تومان دخل و هزار میلیون تومان خرج بود در اثر جدیت شخص ایشان که ریاست شورا را دارند و در اثر مساعى ایشان قرار شد 140 میلیون تومان شرکت ملى نفت به وزارت دارایى تحویل بدهد از این 140 میلیون تومان طبق تصویب خود آقایان بیست درصد آن تخصیص داده شده است به خوزستان که استثنائاً به واسطه زحماتى که اهالى خوزستان در زمان ملى شدن صنعت نفت کشیدند خرج خوزستان بشود از این لحاظ نمایندگان خوزستان از آقایان تقاضا دارند که الاکرام بالا تمام این وجهى که اختصاص داده شده است براى خوزستان در اختیار وزارت کشور گذاشته بشود (ارباب- بندرعباس را هم اضافه بفرمایند) که وزارت کشور به ترتیب الاهم فالاهم ما بین شهرداری‌ها تقسیم کند و در هر صورت مطابق قانون باید این پول در خوزستان خرج بشود حالا نمایندگان خوزستان پیشنهاد کرده‌اند که در اختیار وزارت کشور گذاشته بشود براى اینکه ما شهردارى داریم در خوزستان که سالى 50 هزار تومان فقط درآمد دارد اگر جناب آقاى وزیر دارایى تشریف آورده بودند و رامهرمز را دیده بودند موافقت می‌کردند و چون ندیده‌اند با این پیشنهاد مخالفت می‌کنند و ما ناچاریم جناب آقاى وزیر دارایى بیست درصد را مطابق قانون براى عمران خوزستان اختصاص بدهیم اگر موافقت بفرمایید قطعاً نمایندگان مجلس نیز موافقت خواهند فرمود.

رئیس- آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى- اجازه بفرمایید الان عرض می‌کنم البته در اینکه خوزستان و هر ایالت ایران باید به آن همه‌گونه کمکى بشود جاى تردیدى نیست اما استناد جناب آقاى حمید بختیار و آقایان نمایندگان خوزستان که به همه‌شان ارادت دارم گویا به تبصره دو ماده 57 قانون اساسنامه شرکت ملى نفت است این پیشنهادى که فرمودند سى میلیون تومان از متن بودجه عایدات را بردارند و به شهردارى‌ها خوزستان بدهند خوب بفرمایند سى میلیون تومان خرج را من از کجا بیاورم؟ چون سى میلیون در بودجه عایدات پیش‌بینى شده است این یک اشکال، اشکال دوم مستند‌شان به این تبصره 57 قانون اساسنامه شرکت ملى نفت است اینجا چنین حرفى نمی‌زند که به شهرداری‌ها بدهید بنده همین تبصره را می‌خواهم از مبلغى که به نرخ مذکور در این ماده به مصرف هزینه‌هاى عمرانى و تولیدى کشور می‌رسد یعنى از محل دوازده و نیم درصد بیست درصد را دولت اختصاص به توسعه فرهنگ و امور عمرانى و تولیدى استان ششم خواهد داد یعنى دولت بایستى این را خرج بکند به شهردارى ما چه کار داریم (حمید بختیار- به وزارت کشور بدهید وزارت کشور دولت است) شهردارى دولت نیست شهردارى تابع وزارت کشور هم نیست اگر قانون شهردارى‌ها مراجعه بفرمایید وزارت کشور یک حق نظارت دارد پس این پیشنهاد ملازمه دارد با این مسئله که سى میلیون تومان از دخل برداشته بشود پس بنده خرجش را چکنم دوم اینکه این قانون اصولاً قبل از قانون سازمان برنامه بوده است و قانون سازمان برنامه وارد اساسنامه شرکت ملى نفت است در آنجا صحبت از پرداخت 5/12 درصد به شخص نیست گفته است آن قدر از عوائد به شرکت ملى نفت داده می‌شود و مازاد او را رد می‌کند به خزانه کشور اما این را می‌خواستم عرض کنم خدمت‌تان حد اعلایش تقاضایى که آقایان می‌فرمایند این است که وزارتخانه‌ها خوزستان اختصاص بدهند در بودجه‌هاى تفصیلی‌شان جناب آقاى وزیر فرهنگ شاهد هستند بنده در سال گذشته آقایان هم شاهد هستند پانصد هزار لیره کنسرسیوم می‌داد که در خوزستان دبستان و دبیرستان ساخته بشود و بنده قبول کردم که در مقابل این هم ده میلیون تومان هم ما بدهیم نظر مبارک هست یا نیست اما این پیشنهادى که می‌فرمایید اصولاً این مأخذ و ملاکى که می‌فرمایید ندارد به این عنوان ممکن است آقایان به بنده که وزیر دارایى هستم و سایر آقایانى که وزارتخانه‌هایشان در خوزستان کار دارد بفرمایید مبالغى براى فرهنگ و دبستان و سایر کارهاى لازم خرج کنند و در بودجه‌هاى تفصیلی‌شان بگذارند اما اینکه سى میلیون تومان از این بودجه بردارند به استناد تبصره قانون اساسنامه نفت متأسفانه براى بنده قبولش مقدور نیست خیلى هم عذر می‌خواهم و می‌دانم که مورد بى‌لطفى سه نفر از آقایان که حد اعلاى ارادت را بهشان دارم واقع خواهم شد (مهندس سلطانى- براى اهالى خوزستان می‌دهید نه به سه نفر وکیل آنجا)

رئیس- پس با این ترتیب این پیشنهاد خرج است پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم: تبصره ذیل به قانون بودجه کل کشور افزوده شود.

تبصره- وزارت کشور مکلف است از محل درآمد لیترى 20 دینار عوارض بنزین که براى مستمندان اختصاص یافته است سالیانه مبلغ 10 میلیون ریال به انجمن خیریه ثریا پهلوى کمک نماید که با نظر وزارت کشور به مصرف دایر نمودن و نگاهداشتن پرورشگاه کودکان در ولایات برسد.

عماد تربتى‏

حمید بختیار- پیشنهاد ما چه شد؟

رئیس- وقتى آقاى وزیر دارایى قبول نکردند پیشنهاد خرج بود و قابل قبول نبود.

رئیس- عماد تربتى

عماد تربتى- آقایان محترم استحضار دارند که سه مؤسسه خیریه است در این کشور که تحت‌نظر خاندان جلیل سلطنت اداره می‌شود که حقیقتاً اسباب افتخار و مباهات و آرزومندى عالم و نوع‌دوست است یکى مؤسسه شیروخورشید سرخ است که تحت‌نظر والا حضرت شمس با بهترین وجهى اداره می‌شود (صحیح است) که در کمک

+++

به سیل‌زدگان و سایر حوادث خدمات گرانبهایى که کرده است یکى هم سازمان خدماتى اجتماعى است که تحت نظر والا حضرت اشرف اداره می‌شود که در حدود هشتاد درمانگاه در نقاط مرزى و بد آب و هواى مملکت ساخته است بنده ضمن ملاحظه و و مراجعه به بودجه‌اى منظور شده است ولى براى مؤسسه خیریه علیاحضرت ثریا که آن هم با بانوان خیرخواه در حضور شاهنشاه مشغول خدمات نوع‌پرورانه هستند مطلقاً چیزى منظور نشده است این بود که با نظر آقایان پیشنهاد کردم و پیشنهاد خرج هم نیست پیشنهاد کردم از محل 20 دینارى که از هر لیتر بنزین براى مستمندان گرفته می‌شود و تحت اختیار وزارت کشور است مبلغ ده میلیون ریال به این مؤسسه خیریه اختصاصى داده بشود البته خاندان جلیل سلطنت که نزدیک‌تر به شاهنشاه هستند و بیشتر کسب نور از این چراغ هدایت می‌کنند اینها خاندانى هستند که مورد کمال احترام و اعتماد مردم ایران هستند براى اینکه کمکى به این بنگاه خیریه بشود و براى اینکه کمکى در عالم نوع‌پرورى بشود و کمکى به خاندان خیر و بانوان محترمى که شریک در این امور خیریه هستند و می‌خواهند در حضور علیاحضرت در امور خیریه انجام وظیفه کنند براى اینکه وسیله بهترى در انجام وظیفه نوع‌پرورانه داشته باشند خواستم این پیشنهاد را بکنم با یک مزایاى خاصى و آن این است که اولاً در ولایات و شهرستان‌ها انجام شود و ثانیاً به مصرف پرورشگاه کودکان برسد اگر به مصرف کودک برسد هفتاد درصد آینده کشور در اثر تعلیم و تربیت تأمین خواهد شد والا اگر چنانچه این وجوهات به مصرف گداهایى که در امین‌آباد هستند برسد جز اینکه یک نوع‌دوستى شده باشد فکر نمی‌کنم نتیجه دیگرى داشته باشد این است که بنده پیشنهاد کردم یکى میلیون از این محل به پرورشگاه کودکان شهرستان‌ها برسد و تقاضا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایند.

رئیس- آقاى وزیر دارایى موافقید.

وزیر دارایى- بله موافقم.

رئیس- رأی گرفته می‌شود. این پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد آقاى وزیر دارایى پیشنهادى داده‌اند یعنى تبصره‌اى علاوه کرده‌اند که قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

تمنى دارد موافقت فرمایند تبصره ذیل به قانون اضافه شود.

تبصره 43- اجازه داده می‌شود عمارت سابق وزارت امور خارجه (به استثنا آنچه از اراضى که مطابق نقشه باید خیابان و ساختمان شود) و نیز قسمت جنوبى عمارت حریق‌زده و مخروبه سابق دارایى کرمانشاه مجاناً جمعیت شیروخورشید سرخ ایران واگذارد شود و همچنین عمارت سابق اداره تصفیه اقتصادى بلاعوض به سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى واگذار گردد.

رئیس- چون آقاى رئیس کمیسیون بودجه هم پیشنهاد کرده‌اند و موافقند می‌شود رأی گرفت لذا رأی گرفته می‌شود به این تبصره آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهادى آقاى حمید بختیار کرده‌اند که لایحه دولت مسکوت بماند قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد می‌نمایم که لایحه بودجه مسکوت بماند.

حمید بختیار

رئیس- آقاى حمید بختیار

حمید بختیار- عرض کنم بنده تعجب می‌کنم چرا جناب آقاى وزیر دارایى نسبت به خوزستان کم لطف شده‌اند (دکتر راجى- بسیار) براى اینکه اهمیت وزارت دارایی‌شان یک مقدار بسیار زیادى مربوط به خوزستان است عرض کم که این قسمت براى ما خوزستانى‌ها و نمایندگان خوزستان بسیار بسیار قابل اهمیت است و سال‌هاست خوزستانى‌ها منتظر این هستند که عواید شرکت ملى نفت بیشتر بشود و اینها یک سهمى ببرند کما اینکه خود جنابعالى تصدیق می‌فرمایید در شوراى عالى نفت که بنده هم با رأی آقایان در آنجا هستم و زحمات زیادى کشیده‌ایم که هم براى شما و هم براى خوزستان چیزى در بیاید اینجا هم در قانون اساسنامه شرکت ملى نفت آقایان نمایندگان محترم تصویب کردند که این پول به عنوان فرهنگ و سایر مخارجی که آنجا پیش‌بینى شده در خوزستان خرج بشود و این پیشنهادى که ما کردیم در اختیار وزارت کشور گذاشته بشود براى این است که دبیرستان و بیمارستان ساخته بشود و اینها از بودجه جنابعالى کاسته نشود و این است که ما تقاضا می‌کنیم که اگر موافقت بفرمایند یک ترتیبى بدهید که کمکى به خوزستان بشود اینکه فرمودید سازمان برنامه و قانون سازمان برنامه فلان عمل را کرده بنده چه می‌دانم که چه کرده ما تا امروز خیال می‌کردیم که این 20 درصد بقیه در اختیار خوزستان گذارده می‌شود و اگر تقسیم بشود بین وزارتخانه‌ها این براى خوزستان سودى نخواهد داشت جنابعالى می‌خواهید که خوزستان آباد بشود همه آقایان نمایندگان رأی می‌دهند که این در اختیار وزارت وزارت کشور گذاشته بشود و تقسیم بشود به طریق الاهم و فالاهم براى بهدارى فرهنگ و بهداشت طبق این قانون انجام بشود.

رئیس- صحبت شما راجع‌به سکوت نیست.

حمید بختیار- از بر حادثه اینجا به پناه آمده‌ایم.

رئیس- بفرمایید مى‌خواهیم رأی بگیریم.

حمید بختیار- اگر این عمل نشود جناب آقاى وزیر دارایى ما دیگر آبرویى در خوزستان نخواهیم داشت.

رئیس- رأی می‌گیریم بمسکوت ماندن این لایحه آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که تبصره ذیل بر لایحه بودجه افزوده شود.

اختلافات بین مؤدیان و ادارات دارایى که زائد بر سیصد هزار ریال باشد در هیئت عالى حل اختلاف قابل شکایت است.

خلعتبرى‏

رئیس- وارد نیست پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌نمایم در تبصره چهار و پنج پس از عبارت تبصره‌هاى عدد چهار اضافه می‌شود (با تبصره چهار قانون بودجه سال 35 راجع‌به محدودیت خرید اتومبیل و لزوم تصویب کمیسیون بودجه است) در سال 36 هم قابل اجرا باشد.

صارمى‏

رئیس- آقاى وزیر دارایى موافقید؟

وزیر دارایى- چون اصرارى دارند باشد بنده مخالفتى ندارم.

رئیس- آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد، پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌نمایم تبصره ذیل به عنوان تبصره 46 به بودجه سال 1336 اضافه بشود.

وزارت دارایى موظف است عوارض لیترى بیست دینار بنزین وصولی هر محل را در اختیار انجمن‌هاى شهرها و یا بخش‌ها جهت مصرف همان محل واگذار نمایند.

مهندس اردبیلى

رئیس- آقاى مهندس اردبیلى‏

مهندس اردبیلى- این همان چهل دینارهایى است که از هر لیتر بنزین براى مصرف مستمندان هر شهرستان می‌گیرند (بعضى از نمایندگان- لیترى 20 دینار است) و این پول جمع می‌شود در وزارت کشور و وزارت کشور به میل خودش به هر نقطه‌اى که بخواهد می‌دهد بنده پیشنهاد کردم که اصولاً این پول در هر شهرستانى هر چه گرفته می‌شود به مصرف همان شهرستان برسد وزارت کشور هم وقتى این پول را به شهرستان‌ها می‌فرستد در هر شهرستان یک کمیسیونى هستند به اسم کمیسیون مستمندان که عبارت است از رئیس شهربانى و رئیس ژاندارمرى و کى و کى براى اینکه احتیاج به این کارها نداشته باشد چون انجمن شهر موظف است که گداها و غیره را جمع کند و نگهدارى بکنند بهتر است این پول به خود آنها داده بشود آنجا مصرف بکنند چون آنها دلسوزترند.

رئیس- آقاى وزیر کشور

وزیر کشور- عرض کنم این منظور حاصل است منظور آقای مهندس اردبیلی حاصل است به جهت اینکه از هر جا مطابق آنچه که وصول شد به آن شهرستان حواله می‌شود بنده تحقیق کردم همان مقدار حواله می‌شود و منظور جنابعالى حاصل است یک دفعه صورتش را هم به مجلس دادیم.

مهندس اردبیلى- اجازه می‌فرمایید توضیح عرض کنم.

رئیس- دیگر توضیح ندارد ایشان می‌فرمایند که این پول فرستاده می‌شود به شهرستان‌ها اگر شما اصرارى در پیشنهاد دارید رأی می‌گیریم آقاى مهدى ارباب موافقید (ارباب- اگر پس نمی‌گیرند بنده مخالفم) بفرمایید.

مهدى ارباب- عرض کنم این یک عدم تعادلى پیش می‌آید براى اینکه وزارت کشور روى احتیاجات تقسیم می‌کند لابد تقسیم می‌کنند و سرشکن می‌کنند البته به اردبیل و بندر عباس و جاى دیگر هم می‌دهند اگر این‌طور نکنند آن وقت به بندرعباس هفتصد تومان می‌رسد.

رئیس- رأی گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

اینجانبان پیشنهاد می‌نماییم که سازمان بیمه‌هاى اجتماعى از لحاظ دارو و هر نوع لوازم طبى از عوارض گمرک معاف گردد.

حمید بختیار - سلطانى‏

رئیس- این پیشنهاد وارد نیست پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم نسبت به زمین‌هایى که به رؤسا و کارمندان وزارت دربار شاهنشاهى واگذار شده جملة زیر اضافه شود:

به شرط اینکه حق انتقال به غیر نداشته باشند.

رئیس- آقاى مهندس اردبیلى

مهندس اردبیلى- اولاً بنده متوجه نشدم که این زمین از کدام زمین‌هاست همان باغ زیبایى است که ما تابستان آنجا می‌رفتیم خدمت آقاى نخست وزیر که داراى آن آثار زیباست اگر آن باغ زیباست که زهى بى‌انصافى که ما آن را از بین ببریم و به اینها بدهیم.

رئیس- اراضى دور آن باغ است

+++

مهندس اردبیلى- اگر اراضى دورش باشد و خارج از باغ است مانعى ندارد و من تصور می‌کردم که همان باغ را می‌خواهند بدهند بنده موافقم به شرط اینکه آقایان قبول کنند اگر آقایان مى‌خواهند آنجا خانه داشته باشند دیگر به غیر انتقال ندهند.

رئیس- منظور اراضى اطراف باغ است (مهندس اردبیلى- پس می‌گیرم پیشنهادم را) پیشنهادى دیگرى قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌نمایم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود:

تبصره- به منظور حداکثر استفاده از کارمندان پیمانى و تولیدى حس رقابت و امکان تشویق خادمین ممتاز به دولت اجازه داده می‌شود تا تعداد پنجاه نفر از کارمندان پیمانى خود را با احتساب سوابق خدمت و حقوق فعلى ایشان به کارمند رسمى تبدیل نماید.

رامبد

رئیس- این پیشنهاد وارد نیست پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم تبصره زیر به قانون بودجه سال 36 اضافه شود.

اضافه حقوق پرداختى به کارمندان وزارت دادگسترى و ثبت موضوع قانون مصوب سوم بهمن 34 مشمول مقررات قانون بازنشستگى بوده و استفاده از حقوق بازنشستگى موکول به پرداخت 3 سال حق بازنشستگى خواهد بود.

صارمى بهبهانى‏

رئیس- این پیشنهاد به کمیسیون استخدام فرستاده می‌شود پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنیم تبصره ذیل به قانون بودجه سال 36 اضافه شود.

عوارض قند و شکر مرزى که به خزانه مرکز ارسال می‌شود و به شهردارى‌هاى محل حواله می‌شود مستقیما به شهردارى‌هاى جنوب حواله گردد.

مهدى ارباب - عبدالله دشتى‏

رئیس- موضوع این پیشنهاد را آقاى وزیر دارایى یا معاون‌شان می‌توانند قبول کنند که بفرستند آقاى ارباب بفرمایید.

ارباب- قند و شکر که مربوط به مبادلات مرزى است این درآمدش تخصیص به شهردارى‌ها داده شده است منتهى یک اشکال هست و آن این است که دارایى محل وصول می‌کند و به مرکز می‌فرستد مرکز بایستى دو مرتبه به محل مسترد کند و حواله کند مسترد کند غالبا یا انجام نمی‌گیرد یا معطل می‌شود و با تأخیر و تعلیل آن یا معطلى آن ‌اى بسا حق یک شهرى از شهرهاى مرزى از بین می‌رود بنابراین فرق نمی‌کند و منظور این است که این لقمه از روى سرگردانده نشود همان‌جا مستقیم دارایى بگیرد و به شهردارى محل مستقیما داده بشود و این‌طور نباشد که درآمد قند و شکر مرزى که دارایى‌هاى مرز وصول می‌کنند و به تهران می‌فرستند و از اینجا دو مرتبه تقسیم مى‌کنند و می‌فرستند به شهردارى‌ها این را مستقیما بدهید به شهرداری‌ها دیگر تهران فرستادن و برگرداندن ندارد.

وزیر دارایى- این کار تبصره نمى‌خواهد یک عمل ادارى است پس بگیرید من اقدام می‌کنم.

مهدى ارباب- قول دادند آقاى وزیر دارایى که پس بگیرید اقدام می‌کنم آقاى دشتى هم که پیشنهاد را امضا کرده‌اند قبول می‌فرمایند (دشتى- بنده هم قبول می‌کنم) با اعتماد به قول جناب آقاى وزیر دارایى پس می‌گیریم.

رئیس- آقاى عمیدى نورى پیشنهادى کرده‌اند باید توضیح بدهند که چه تبصره‌هایى است پیشنهاد ایشان قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم تبصره‌هاى 23 و 25 و 28 نیز به تبصره 45 اضافه شود.

عمیدى نورى

رئیس- آقاى عمیدى نورى

عمیدى نورى- عرض کنم اینجا یک تبصره 45 در این لایحه بودجه هست که مشکل تازه‌اى پیدا شده اصولاً قوانین مادامى که نقص نشده است به قوت خود باقى است یک قانون بودجة سال 35 داریم که 29 تا تبصره هم دارد بعد در بودجه 36 گفتیم که تبصره پنج و هشت و ده و سیزده و 22 - 24 - 26 - 27 - 29 به قوت خود باقى است ممکن است این‌طور تصور شود که معناى آن‌این است که تبصره‌هاى دیگر قانون بودجه 35 ملغى است از این جهت بود که بنده سه تبصره‌اى که در سال 35 مجلس شوراى ملى پیشنهاد کرد و به تقاضاى مجلس تصویب شد متذکر شدم که این سه تبصره هم تبصره‌هایى که باقى می‌ماند اضافه شود تبصره اول تبصره 23 است که عبارت آن این است «تبصره 23 دولت مکلف است در ظرف مدت دو ماه براى بسط و توسعه فلاحت و صناعت چاى همچنین تشویق و مساعدت مادى و معنوى و کشاورزان و چاى‌سازان برنامة مفیدى تدوین و به موقع اجرا بگذارد و پس از طى آزمایش‌هاى لازم لایحه قانونى آن را تنظیم و براى تصویب به مجلس تقدیم نماید» این پیشنهادى است که از مجلس گذشته و حالا که ما داریم ذکر می‌کنیم که این تبصره‌ها که ذکر شده باشد لازمه‌اش این است که سایر تبصره‌ها لغو بشود وقتى که لغو شد یک تکلیف قانونى که مجلس براى دولت تعیین کرده از بین می‌رود و این پیشنهاد خود نمایندگان بود و خود نمایندگان رأی دادند البته این جنبه مالى ندارد یک برنامه آبادى و عمرانى است همین‌طور تبصره 25 و 28 که در تبصره 25 «دولت مکلف است لایحه تجدیدنظر در سازمان وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى مستقل و شرکت‌ها و مخصوصاً شرکت ملى نفت را بر اساس تقلیل بودجه خرج براى وصول به هدف تعدیل بودجه کل مملکتى ظرف شش ماه به مجلسین تسلیم نماید» و در تبصره 28 اراده مجلس شوراى ملى این بود که «دولت ملکف است در ظرف شش ماه براى متعادل کردن حقوق کارمندان وزارتخانه‌هاى مختلف با در نظر گرفتن تناسب اهمیت کار آنها اقدام و لایحه آن را تهیه و به مجلسین تقدیم دارد» سه تبصره بود که مجلس پیشنهاد کرد یعنى نمایندگان محترم پیشنهاد کردند و بنده معتقد هستم که این سه تبصره حذف نشود چون الان مفهوم مخالف این تبصره این است که این سه تبصره هم حذف شود.

وزیر دارایى- بنده موافقت می‌کنم.

رئیس- بسیار خوب است ولى این بودجه را طورى تنظیم کردیم که جز هزینه و درآمد چیزى نداشته باشد اینها همه مفید است اما در بودجه بایستى جایش را پیدا کرد.

عمیدى نورى- اصل تبصره در بودجه سال 35 بوده است.

رئیس- در بودجه 35 بوده و مجلس سنا هم تصویبش کرده (عمیدى نورى- می‌خواهیم بگوییم باشد) اما یک قرارى داریم با مجلس سنا که جز کارهاى مالى چیزى در بودجه نگذاریم کما اینکه سه تبصره اینجا است که به کمیسیون استخدام فرستادیم اینجا است که به کمیسیون استخدام فرستادیم یکى تبصره چهل است و یکى تبصره 43 و یکى 44 که قرائت می‌شود و فرستاده می‌شود به کمیسیون استخدام‏

(تبصره 40 به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 40- به شوراى عالى اقتصاد اجازه داده می‌شود از متخصصین و مطلعین حقوقی و اقتصادى اعم از مستخدمین رسمى دولت یا غیر آن دعوت کرده و در مقابل خدماتى که انجام می‌دهند طبق آیین‌نامه‌اى که با موافقت وزارت دارایى تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید از اعتبار مصوب شوراى عالى اقتصادى حق‌الزحمه بپردازد.

رئیس- این را می‌فرستیم به کمیسیون استخدام یکى هم تبصره 43 است که قرائت می‌شود

 (به شرح ذیل خوانده شد)

تبصره 43- هر یک از وزارتخانه‌ها مکلف هستند کارمندان و خدمتگزاران خود و دستگاه‌هاى تابعه را که داراى بیش از شصت و پنج سال سن و سى و پنج سال سابقه خدمت رسمى هستند بازنشسته نمایند ملاک تشخیص سن شناسنامه‌ای است که در تاریخ تصویب این قانون در دست دارند شهرداری‌ها و سازمان برنامه و همچنین بنگاه‌ها و شرکت‌هاى دولتى نسبت به آن عده از کارمندان و خدمتگزاران مربوطه که از مقررات قوانین استخدام کشور استفاده می‌نمایند مشمول این قانون خواهند بود (به استثناى شاغلین مقامات مذکور در قسمت اول اصلاح می‌شود مقررات بازنشستگى مصوب هجدهم فروردین 1328) ضمناً وظایف مذکور در مواد 59 و 60 قانون استخدام که از طرف هیئت وزیران انجام می‌شد از این به بعد به عهده وزارت دارایى محول می‌شود و در صورتى که استادان دانشگاه به سن بازنشستگى قانونى موضوع ماده واحده مصوب 18 فروردین 1328 رسیده و از حیث قواى روحى و جسمى قادر به انجام وظیفه باشند و آنها موجود نباشد با تصویب شوراى عالى دانشگاه تا سن هشتاد سالگى می‌توانند به شغل خود ادامه دهند.

رئیس- ین تبصره هم به کمیسیون استخدام فرستاده می‌شود تبصره 44 هم قرائت می‌شود.

تبصره 44- استخدام جدید به هر عنوان ممنوع است به استثناى استخدام اشخاصى که به علت نیازمندى وزارتخانه‌ها در رشته‌هاى تخصصى تحصیل و قبل از تحصیل تعهد کتبى سپرده باشند که در خدمت وزارتخانه مخصوص مشغول شوند و در صورت احتیاج مبرم وزارت‌هاى و ادارات به استخدام معلم، یقاضى، مهندس، پزشک (و شعب آن از قبیل دام‌پزشک، دندانپزشک، داروساز، بهدار، ماما، پرستار) و همچنین سایر مشاغل فنى از قبیل مترجم. کتابدار، ماشین‌نویس و راننده تراکتور و وسایل نقلیه و تلفنچى و نیز سیمبان و پیک پست، پاسبان، ژاندارم و مستخدمین جزء مدارس و مستخدمین جز نمایندگی‌های ایران در خارجه (آشپز و رختشوى براى بیمارستان‌ها جدید‌التأسیس) در صورتى که استفاده از کارمندان مشابه آنان در سایر وزارتخانه‌ها و ادارات میسر نشود استخدام این قبیل کارمندان با اجازه کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى و کمیسیون استخدام مجلس سنا به عمل خواهد آمد این قبیل کارمندان در تاریخ استخدام مدت پنج سال حق تغییر شغل و انتقال به وزارتخانه‌ها و مؤسسات دیگر نخواهند داشت.

رئیس- این سه تبصره را می‌فرستیم به کمیسیون استخدام، حالا باید به پیشنهاد‌هاى تجزیه رأی گرفت به ترتیب پیشنهاد‌هاى تجزیه قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى ارباب.

ارباب- بنده پیشنهاد تجزیه‌اى که در تبصره 18 داده بودم پس می‌گیرم.

رئیس- پس پیشنهاد آقاى صدرزاده باقى می‌ماند اگر توضیحى دارید بفرمایید (صدرزاده- بنده توضیح دادم جناب آقاى وزیر فرهنگ موافق بودند) رأی گرفته

+++

می‌شود به این پیشنهاد براى معاف کردن مستمندان از حق امتحان آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم تبصره 22 تجزیه بشود.

مهندس هدایت

رئیس- تبصره 22 قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 22- اجازه داده می‌شود احتیاجات فنى اداره کل گمرک که به خارج سفارش داده شده به تدریج وارد می‌شود از پرداخت حقوق و عوارض گمرکى معاف باشد.

مهندس هدایت- اجازه می‌فرمایید توضیح عرض کنم؟

رئیس- توضیح ندارد به تجزیه باید رأی گرفته شود به تجزیه وقتى رأی داده شد به عنوان حذف است یعنى از بین می‌رود اگر بخواهید حذف بشود باید رأی مثبت بدهید.

شادمان- این تبصره‌اى که آقاى وزیر کشور دادند براى کارمندان ثبت احوال چه شد؟

عمیدى نورى- تبصره 31 در گزارش کمیسیون دارایى اصلاح شده آن عبارت گزارش دارایى راجع‌به تبصره 31 را هم بفرمایید قرائت شود.

رئیس- آقایانى که با تجزیه تبصره 22 موافقند قیام بفرمایند (چند نفرى برخاستند) تصویب نشد پس تبصره به قوت خودش باقى است پیشنهاد تجزیه دیگرى قرائت می‌شود

 (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌نمایند: تبصره 26 از ماده واحده تجزیه شود - دکتر سید امامى‏

رئیس- نظیر همین پیشنهاد را آقاى احمد طباطبایى قمى داده‌اند تبصره 26 قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 26- به وزارت بهدارى اجازه داده می‌شود بیماران غیرمستمندى را که استطاعت بسترى شدن در بیمارستان خصوصى را ندارند و می‌توانند حق‌العلاج مختصرى بپردازند طبق آیین‌نامه مخصوصى که به تصویب کمیسیون‌هاى بهدارى و دارایى مجلسین خواهد رسید بسترى و عایدات حاصله را در حساب اختصاصى خود منظور و به مصرف تکمیل و تجهیز بیمارستان‌ها و آسایشگاه‌ها می‌رسانند.

دکتر سید امامى- براى بسترى شدن بیماران بى‌بضاعت با این تبصره هم منظور تأمین است البته بیمارانى که بضاعت ندارند از آنها چیزى گرفته نمی‌شود.

رئیس- آقایانى که با حذف این تبصره موافقند قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد حالا آن دو تبصره‌اى که آقاى وزیر کشور پیشنهاد کرده‌اند قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

شهردارى تهران مجاز است براى ساختمان مهمانخانه با مؤسسات ذ‌ی‌صلاحیت داخلى و خارجى مشارکت نماید و همچنین مجاز است که به جاى سرمایه از اراضى ملکى خود که مناسب جهت ساختمان مهمانخانه باشد با نظر سه نفر کارشناس بصیر که از طرف بانک ساختمانى - بانک رهنى ایران و شهردارى تهران تعیین و معرفى خواهد شد تقدیم و به عنوان سهم شهردارى در شرکت منظور نمایند.

رئیس- آقایانى که با این تبصره موافقند قیام بفرمایید (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى است از آقاى وزیر کشور مربوط به کارمندان ثبت احوال که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

بر ارقام درآمد آمار و ثبت احوال ردیف 30 قسمت درآمد و اعتبار اداره کل ثبت احوال ردیف 13 قسمت هزینه مبلغ 14 میلیون و هشتصد هزار ریال اضافه شود. این اضافه درآمد از فروش تمبر اوراق سجلى مصوب 13/12/34 تأمین خواهد شد و به مصارف معینه در همان قانون خواهد رسید.

وزیر کشور- اجازه می‌فرمایید عرضى دارم آقاى وزیر دارایى یک توضیحى دارند که می‌دهند که کلمه طرفین جمع و خرج بودجه اضافه شود.

رئیس- تبصره پیشنهادى اصلاح شده قرائت می‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 45- مبلغ چهارده میلیون و هشتصد هزار ریال از ردیف 30 درآمد که از فروش تمبر‌هاى سجلى موضوع قانون اصلاح تمبر اوراق سجلى مصوب 13/12/34 حاصل خواهد شد مطابق همین مبلغ که ضمن ردیف 13 هزینه منظور شده به مصارف معینه در قانون مذکور خواهد رسید.

وزیر دارایى- با همین اصلاح کافى است عرضى ندارم.

رئیس- رأی گرفته می‌شود به این تبصره پیشنهادى آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد در گزارش کمیسیون دارایى یک اصلاحى در تبصره 31 شده است که قرائت مى‌شود.

 (به شرح زیرا قرائت شد)

گزارش از کمیسیون دارایى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون دارایى تبصره‌هاى شماره 6 و 22 و 24 و 25 و 26 و 27 و 28 و 29 و 30 و 31 و 32 مندرج در گزارش کمیسیون بودجه مربوط به لایحه بودجه سال 1336 کل کشور را با حضور آقاى وزیر دارایى مورد رسیدگى قرار داده و نسبت به تبصره 31 در مورد مالیات پیمانکاران جمله زیر به آن اضافه کردید (ولى قراردادهاى خرید و فروش مالکین یا زارعین راجع‌به محصولات فلاحتى خود و یا بازرگانى راجع‌به کالاهاى تجارتى مشمول مالیات پیمانکارى نخواهد بود)

سایر تبصره‌هاى فوق الذکر عیناً تصویب و اینک با اصلاح تبصره 31 گزارش کمیسیون بودجه تأیید می‌شود.

رئیس- آقایانى که با این اصلاح گزارش کمیسیون دارایى موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد براى اظهارنظر و ملاحظات به مجلس براى اظهارنظر و ملاحظات به مجلس سنا فرستاده می‌شود.

4- تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس- جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز پنجشنبه خواهد بود.

 (مجلس نه ساعت و پنجاه دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:295136!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)