کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/16]

جلسه: 72 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 25 تیر ماه 1321  

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بقیه شور اول لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

3- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 72

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 25 تیر ماه 1321

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بقیه شور اول لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

3- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

(مجلس یک ساعت و سه ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیاری تشکیل گردید)

صورت مجلس روز یکشنبه 21 تیر ماه را آقاى (طوسى) منشى خواندند. (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غایبین با اجازه- آقایان: دکتر ضیا، فاطمی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: تولیت، فیاض، مهدوی، ذوالقدر، اکبر، حمزه تاش، مهذب، جلایی، معتصم سنگ، مؤید قوامی، آصف، صادق وزیری، مستشار، دکتر لقمان، نصرتیان

دیرآمده با اجازه- آقای: صفوی،

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: رضوی، دکتر سمیعی، منصف، افخمی، دکتر غنی، سزاوار، موقر، سمیعی، اورنگ، دکتر تاجبخش، لیقوانی، یمین اسفندیاری، دکتر جوان، طباطبایی، امیر تیمور، خسروشاهی، سلطانی، مسعودی، دشتی، کامل ماکو، ساکینیان

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2- بقیه شور اول اصلاح قانون نظام وظیفه

رئیس- شور اول اصلاح لایحه نظام وظیفه مطرح است ماده 64 خوانده می‌شود:

ماده 64- کلیه مشمولین طبقات 1284 و 1285 و 1286 و 1287 و 1288 و 1289 و 1290 که تا این تاریخ به علت تکفل یا بیمارى به خدمت نرفته و یا احضار نشده‌اند دیگر براى خدمت سربازى احضار نخواهند شد.

تبصره 1- متولدین 1291 به بعد که پنج سال متوالى متکفل شناخته شده‌اند مشمول مقررات ماده 63 خواهند بود.

تبصره 2- مشمولینى که تا این تاریخ مورد مقررات مواد 64 و 65 قانون خدمت نظام وظیفه مصوب 29 خرداد ماه 1317 بوده و فعلاً در خدمت ارتش یا امنیه هستند در صورتی که هشت ماه خدمت مقدماتى را طى کرده باشند از خدمت مرخص و جزء طبقات مربوطه منظور می‌گردند.

+++

رئیس- آقاى نراقى‏

نراقى- بنده تصور نمی‌کنم مهم‌ترین مواد قانون نظام وظیفه که براى اصلاح به مجلس شوراى ملى تقدیم شده است همین ماده 64 است و تا اندازه‌اى بوى ارفاق و مساعدت و مهربانى از این ماده استشمام می‌شود اما مثل این که تنظیم کنندگان این قانون نمی‌خواستند آن قدرى که لازم است نسبت به مردم مهربانى کرده باشند و اغماض کرده‌اند اولاً معافیت‌ها را محدود کرده‌اند تا 1290 در ثانى باز عبارت را طورى تنظیم کرده‌اند که در موقع اجرا وسیله‌اى می‌شود براى مأمورین جمع‌آورى سرباز این است که بنده ناچارم در اطراف آن توضیحاتى بدهم و پیشنهادى هم تنظیم شده است آن را تقدیم کنم. آقایان خاطرشان هست که قانون نظام وظیفه از سال 1304 تنظیم شده است و در سال 1304 کسى مشمول بوده است که در 1284 متولد شده است و همین طور تا امسال که 1321 است کسانى مشمول هستند که در 1301 متولد شده‌اند در حقیقت هفده دوره به خدمت سربازى احضار شده‌اند همان طور که در جلسات سابق بنده عرض کردم چون دولت وسیله پذیرایى و نگاه دارى تمام مشمولین هر سال را نداشت یک عده‌اى در هر سال باقى می‌ماندند نه این که آنهایى که احضار نشده‌اند فرار کرده‌اند و طفره می‌زدند از انجام خدمت نظام وظیفه خیر دولت وسیله نگاه دارى آنها را نداشت از این جهت آنها باقى می‌ماندند و اشخاصى که خدمت سربازى را نکرده‌اند یعنى متولدین از سال 1248 به بعد 37 ساله 36 ساله 35 ساله الى 21 ساله هستند که امسال باید به خدمت سریازى بروند اگر چنانچه این مشمولین به طیب خاطر طفره بودند و فرار کرده بودند حالا مطابق قانون باید آنها را ملزم کرد که بیایند خدمت خودشان را بکنند اگر پنجاه ساله هم باشند ولى اینها حاضر بودند خدمت خودشان را بکنند ولى این طور نیست به محض این که اعلان احضار سربازان منتشر می‌شد اینها از ده فرسخی بیست فرسخی شاید سی فرسخی می‌آمدند به مرکز حوزه سربازگیرى و خودشان را معرفى می‌کردند و دولت بعد از یک ماه دو ماه معطل کردن این اشخاص به آنها می‌گفت جا نداریم (دیگر نمی‌گویم چه فعل و انفعالاتى در وزارت جنگ انجام می‌شد شاید آقاى معاون وزارت جنگ بدشان بیاید عرض کنم) آن وقت مرخصى شش ماهه بهشان می‌دادند و روانه‌شان می‌کردند دوباره سال دیگر همین جریان تجدید می‌شد مثلاً دیپلمه‌هاى مدارس عالیه الان دارد تعدادشان به سالى دو هزار نفر می‌رسد مطابق قانون 1317 اینها باید دانشکده افسرى را طى کنند تا این که افسر احتیاط بشوند ولى دانشکده افسرى وسایل پذیرایى بیش از پانصد نفر را نتوانسته است فراهم کند یعنى از دو هزار نفر سالى هزار و پانصد نفر می‌ماندند در امسال هزار و پانصد نفر سال دیگر هم همین قدر سال دیگر هم همین قدر و معلوم نیست که اینها تا کى باید معطل باشند و از آن خدمت سربازى معاف شوند. یک نکته‌اى را لازم است عرض کنم این که عرض کردم از این ماده بوى ارفاق می‌آید این طور تعبیر نشود که بنده خدمت سربازى را یک مشقتى می‌دانم که هر چه معاف شد خیال کنم که یک زحمتى از او رفع شده و راحت شده است خیر بنده خدمت سربازى را یک وظیفه مقدسى می‌دانم و عقیده دارم که خدمت سربازى یک وظیفه لازمى براى هر فرد و هر جوانى است که هم براى اشخاص مفید است و هم کشور و اجتماع از آنها استفاده می‌کنند ولى باید رعایت تناسب و زمان را درش کرد. اصل در زندگانى فردى خوراک است و تغذیه یعنی تحصیل بدل مایتحلل برای بدن اما در خوراک و تغذیه هم اگر رعایت زمان و کمیت درش نشده مضر است به حال انسان. خدمت سربازى هم همین طور است خدمت سربازى را باید در اول و اوایل زندگانى انجام داد یعنى در موقعى که قواى بدن رو به رشد است باید تمرین کرد و الّا آدم 28 ساله 29 ساله را نمی‌شود گفت و مکلف کرد که مسلسل را به کول بگیرد و از دامنه کوه بالا برود این کار باید در سن بیست سالگى و بیست و یک سالگى بشود آدم سى ساله علاوه بر آن که دیگر قوه این کار را ندارد یک تکلفاتى هم اجتماع براى او تهیه کرده است ناچار است که آنها را هم انجام بدهد یعنى او پدر یک

+++

خانواده است براى جمیع این اشکالات و مخصوصاً اشکالاتى که از ارتباط و تماس بین مأمورین پیدا می‌شود و موقوف شدن این حس انزجار و نفرتى که بین طبقات مختلف از این خدمت مقدس پیدا شده است بنده تمنا مى‌کنم آقایان موافقت کنند که متولدین قبل از 1300 هر چه هستند و خدمت سربازى نکرده‌اند از خدمت سربازى معاف شوند از 1300 به بعد هم دفاتر آمار و سجل احوال ما مرتب بوده است دیگر خدشه در اوراق سجلى نیست که محتاج به مراجعه به دادگاه و کشمکش با دادگاه باشد و دیگر وسیله‌اى براى فعل و انفعالات بین مأمورین سربازگیرى نخواهد بود هم به افراد و اخلاق عمومى کمک می‌کند و هم اسباب زحمت مردم فراهم نمی‌شود و هم این که همه ساله ما به اندازه کافى سرباز داریم لازم نیست که به سنوات قبل مراجعه کنیم این مراجعه کردن به سنوات قبل حکم یک بقایاى مالیاتى را دارد همان طور که مأمورین مالیه و امناى مالیه احجاف می‌کردند و شلتاق می‌کردند مأمورین سربازگیرى متولدین 1284، 86 را می‌کشند 96 را می‌کشند 91 را می‌کشند مراجعه به این باقی مانده‌ها وسیله سوء‌استفاده‌شان می‌شود براى این که جمیع معایب نظام مرتفع شود و یک عمل طبیعى و ساده بشود همان طور که بچه مدرسه گذاشتن نسبت به سى سال پیش مدرسه دایر کردن کار مشکلى بود مدرسه گذاشتن کار مشکلى بود مردم منزجر بودند از نتیجه مدرسه گذاشتن به زور مردم را دولت مجبور کرد که بچه‌هاشان را به مدرسه بگذارند ولى حالا هر دهاتى آرزویش این است که بچه‌اش تا هفت ساله شد به مدرسه بفرستد باید یک کارى کرد که خدمت سربازى هم به همین جور سهل شود یعنى مردم در کمال میل حاضر شوند که پسرهاشان به خدمت سربازى بروند و بهترین راه هم این است مگر این که ما وسیله سوء‌استفاده مأمورین را از بین ببریم و بهترین وسیله از بین بردن سوء‌استفاده مأمورین این است که مشمولین قبل از سال 1300 را معافشان کنیم از خدمت و این پیشنهاد بنده است که تقریباً شصت نفر از آقایان هم امضا کرده‌اند و نه این است که سایر آقایان نمایندگان محترم موافق نیستند بلکه بنده موفق نشدم که به نظرشان برسانم و اولاً عقیده دارم که همه آقایان با این پیشنهاد و نظر اصلاحى موافق هستند. چون در اطراف مشمولین 1248 تا 1300 خیلى صحبت شد لذا این پیشنهاد تقدیم شد که به عرض مجلس می‌رسد.

پیشنهاد راجع به ماده 64 قانون نظام وظیفه.

چون عدم انجام خدمت زیر پرچم از طرف مشمولین سنوات 1284 الى 1299 بیشتر مربوط به عدم احتیاج ارتش و نبودن جا و وسایل بوده و سن و نبیه و تکلفات اجتماعى آن هم اجازه نمی‌دهد افراد سى و چند ساله یا بیست و چند ساله را به خدمت دعوت کنند به علاوه فعلاً به قدر کافى و احتیاج در هر سال مشمول و حاضر خدمت موجود است لهذا پیشنهاد مى‌نماید. ماده 64 به این طریق اصلاح شود.

ماده 64- کلیه مشمولین طبقات از 1284 الى 1299 که تا این تاریخ به خدمت زیر پرچم احضار نشده‌اند از خدمت سربازى معاف و احضار نخواهند شد. به امضا قریب 62 نفر از نمایندگان. هر چند در شور اول در پیشنهادات رأى گرفته نمی‌شود و می‌رود به کمیسیون ولى امیدوارم که آقاى معاون وزارت جنگ هم حسن نیت بیشترى به خرج بدهند تا به موجب این پیشنهاد جدید جمیع اشکالات و جمیع بدبینى‌هاى مردم را نسبت به نظام وظیفه از بین ببرند.

معاون وزارت جنگ- علت این که بنده عجله کردم جواب آقاى نراقى را عرض کنم علت عمده‌اش این است که مذاکراتى که اینجا در قانون نظام وظیفه می‌شود عصر در جراید منتشر می‌شود افرادى که در سربازخانه‌ها هستند و کسانى که مشغول هستند می‌شنوند و می‌خوانند ما الان را اطلاع داریم که یک عده از مشمولینى را که می‌روند احضار کنند می‌گویند مجلس می‌خواهد ما را مرخص کند چرا اذیت‌مان می‌کنید صبر کنید این قانون بگذرد الان وضعیت این طور است ما با پیش آمد بین‌المللی و با تعهداتى که نسبت به همسایگان خودمان کردیم امنیت داخلى خودمان را عهده‌دار شدیم این را به هر ترتیبى که هست باید این تعهد را انجام بدهیم و فردا معلوم نیست که عاقبت ما به کجا می‌کشد براى صد هزار نفر افراد که پیش‌بینى

+++

کرده بودند به واسطه نبودن بودجه و نداشتن محل به هشتاد هزار تقلیل پیدا کرد و این هشتاد هزار اگر به آنها مرخصى بدهیم با چه وسیله در این موقع و در این وضعیت بین‌المللى جاى آنها را پر کنیم سرباز دیگرى ما نداریم که جانشین اینها بکنیم بنده عرایضى که می‌کنم همه از روى آمار است الان یک قسمت پیشنهاد شده است که تا 1290 معاف شوند یک قسمت پیشنهادى است تا 1299 الان بر طبق آمارى که اداره نظام وظیفه به دقت براى ما تنظیم کرده است تا 1290 سى هزار نفر مشمول داریم و تا 1299 هفتاد هزار نفر آنچه براى ما تصویب فرمودید هشتاد هزار نفر بنابراین در سال 1300 الى 1301 مشمولین بیش از ده الى 12 هزار نفر نمی‌شوند و دلیلش را هم واضح نمی‌توانم عرض کنم الان در تمام مناطق ما سرباز نمی‌شود گرفت الان سربازگیرى ما محدود است به بعضى مناطق و با این مشمولین که داریم از مشمولین هذه‌السنه بیش از سه هزار نفر نتوانسته‌ایم بگیریم الان هر ماده که ما بگذرانیم مثل این است پى این هفتاد هزار نفر را زده باشیم و استدعایى که بنده دارم این است که مطابق پیشنهادى که وزارت جنگ کرده بود در شور دوم در کمیسیون مطرح شود و آنچه ارفاق ممکن است ما تا 1290 خواهیم کرد ولى خواهش و استدعا می‌کنم تا 1299 نروید منطق ندارد عدالت هم حکم نمی‌کند اشخاصى را که گفته‌اند چون تحصیل می‌کنند برگ آماده به خدمت بگیرند و سال بعد یا حالا که تحصیلش تمام شد معافش کنیم آن وقت رفیقش که در خدمت است این به ما چه خواهد گفت که این برگ آماده خدمت گرفته بود که بیاید حالا که تحصیلش تمام شده است نباید مجوزى ندارد یا این که مثل اروپا بگویید اشخاصى که به سن سربازى رسیدند از سن بیست سالگى برود چه تحصیلش تمام شده باشد چه نشده باشد تمام هم بدون استثنا باید تفنگ بگیرند و سرباز بشوند ولى شما می‌خواهید تشویقى به معارف بکنید و یک عده را ترغیب می‌کنید که به مقامات عالیه نایل شوند خوب بگوید افسر شوند خوب وقتى که بهشان اجازه می‌دهید در صورتی که ممکن است یک طبیب یک افسرى بشود که کاملاً بتواند وضعیت بهدارى را اداره کند این را چرا می‌شود گفت معاف و وقتى به آن معاف گفتید آن کسى که در خدمت است آن را چه بگوییم این هیچ منطق ندارد از نقطه‌نظر مسئولیت هم بنده تصور می‌کنم هیچ دولتى نمی‌تواند قبول کند که از قواى حاضر‌السلاح هفتاد هزار نفر در آن واحد و به موجب گذشتن این قانون از خدمت مرخص شوند.

رئیس- آقاى انوار

انوار- بیانات آقاى معاون در بنده حقیقتاً خیلى مؤثر شد اگر در آقاى نراقى هم مؤثر شده باشد حالا این عرض بنده در اینجا جا دارد ولى اگر پیشنهاد آقاى نراقى در کمیسیون پذیرفته شود دیگر این پیشنهادات بنده جا ندارد ولى بنده عقیده دارم آقاى نراقى و رفقاى منفردشان هم موافقت کنند و آقاى معاون با برهان این را بیان کرد اگر یک موقع دیگر این پیشنهاد می‌شد پیشنهاد خوبى بود ولى همه می‌دانیم الان یک موقعى است که ما محتاج به آذوقه هستیم محتاج به امنیت هستیم محتاج به همه چیز هستیم و باید مثل ملت زنده خود را حاضر کنیم و از همه حیث خودمان را آماده کنیم این پیشنهادها جسارت می‌شود براى یک زمان راحت و آسوده‌ای است که یک صلح عمومى در دنیا باشد ولى الان که دنیا در حال اضطرار و تزلزل است ما هم زنده هستیم و ملت کهن سالى هستیم و در دور عدالت زندگى می‌کنیم. یک پیشنهادى کردید که هفتاد هزار نفر قشونمان معاف هستند بنده که خیلى متأسف هستم در ماده 64 یکى دو تا پیشنهاد بنده کردم پیشنهاد اول این است توجه بفرمایید آقاى مخبر عرض کنم بنده آن عادتى که دارم عبارت را می‌خواهم که خیلى واضح باشد عبارت می‌نویسد: که (کلیه مشمولین این چند سال که تا این تاریخ به علت تکفل یا بیمارى به خدمت نرفته و احضار نشده‌اند) بنده عقیده‌ام این است موافقت کنند کمیسیون کلمه (و احضار نشده‌اند) را بردارند همین که به خدمت نرفته‌اند دیگر اینها را صرف‌نظر کنند به علت این که این پیشنهاد ارفاقى است به اعتبار این نظر ارفاقى

+++

موافقت کنید. پیشنهاد دیگرم که بنده خیلى معتقد نیستم ولى اگر قبول شود منتى بر بنده گذارده‌اید مشمولین از 1290 به بعد که پنج سال متوالى متکفل شناخته شده‌اند آن وقت تابع مقررات ماده 63 خواهند بود بنده به اعتبار این که لوایح زیاد نوشته‌اند و خیلى چیزها نوشته‌اند به اعتیار و نظر به آن لوایحى که پیشنهاد شد و تمنایى که کرده‌اند و همین که پنج سال متکفل شناخته شدند این پنج سال متکفل شناخته شدند معلوم نیست که بعد از پنج سال آن کفالت از آنها رفع شده باشد این است که بنده پیشنهاد کرده‌ام نوشته شود شناخته شده‌اند و بعد هم شناخته می‌شوند همان طور که آن کسانی که بعد از پنج سال که گذشته است پنج سال متکفل بوده‌اند مشمول ماده 63 گردیده‌اند آنهایى هم که بعد واقع می‌شوند به آنها هم مشمول شود این است پیشنهاد می‌کنم در تبصره بعد از شناخته شده‌اند (و می‌شوند) هم باید اضافه شود این پیشنهادهاى بنده بود که تقدیم می‌کنم.

مخبر- عرض می‌کنم نسبت به دو موضوعى که اظهار فرمودند در کمیسیون دقت می‌کنیم و ایشان هم تشریف دارند البته تا آنجایى که ممکن است باشد به نفع مردم کارى شود همه موافقند.

رئیس- آقاى طوسى

طوسى- عرض کنم بنده مکرر می‌خواستم در طرز تنظیم این لایحه از حسن نیت وزارت جنگ و اولیاى وزارت جنگ تشکر کرده باشم ولى بنده در عین حال می‌بینم که یک چیزهاى خیلى سهل و ساده به قدرى مشکل فرض می‌شود که تصور می‌کنم به مقصود نرسیم این قسمت پیشنهادى که گفته شد در حدود شصت نفر از آقایان امضاء کرده‌اند یک پیشنهادى هم اینجا است که ده دوازده نفر آن را امضا کرده‌اند اولاً بنده در درجه اول می‌خواهم تذکر بدهم که این پیشنهاد را نمى‌بایستى کرده باشید تا حالا که گفتید می‌بایستى دلایل منطقى گفته باشید بنده معتقدم تا امروز آن عده‌اى را که معاف فرموده‌اند البته به علل معافیت آنها کاملاً توجه داشته‌اند اگر تا به حال معاف شده‌اند بایستى به همان علل بعد هم معاف شوند به همان علل که گفته‌اند معاف کرده‌اند تا 1299 را باید معاف کرد تا تکلیفش معین شود اما راجع به موقع موقع را بنده با اظهار آن مخالف هستم که آقاى انوار فرمودند موقع ما همه موقع را می‌دانیم اگر نتیجه این موضوع را بخواهیم تشریح کنیم بعضى مسائل اینجا جایش نیست که بخواهیم بگوییم شما چرا هى می‌گویید موقع حالا بنده با آن کار ندارم. خواهش می‌کنم ارفاق را بفرمایید که مطابق پیشنهادى که شده است این اشخاص تا 1299 معاف شوند.

رئیس- آقاى اعتبار

اعتبار- عرض کنم نظر بنده راجع به بیاناتى است که آقایان در اطراف پیشنهادات می‌فرمایند می‌خواستم از آقایان استدعا کنم که این مذاکرات را خاتمه بدهند و بالاخره پیشنهاداتى که هست براى اصلاح به کمیسیون برود ملاحظه بفرمایید ما یک قانونى که الان داریم همه حرف می‌زنیم و صحبت می‌کنیم و همه هم به نفع مردم است چند جلسه است در اطراف او داریم صحبت می‌کنیم و این صحبت‌ها هم به نتیجه نمی‌رسد مگر این که برود به کمیسیون و در آنجا صحبت شود و بالاخره اصلاح کنیم از این جهت که این قانون صد در صد به نفع مردم است و مردم منتظر هستند خواستم استدعا کنم که آقایان موافقت بفرمایند که مذاکرات را خاتمه بدهیم (صحیح است) و اما یک عرض دیگرى داشتم و چنانچه به آقاى سرتیپ هم عرض کردم در خارج و حالا هم عرض می‌کنم و آن این است که وزارت جنگ در این موقع با وجودى که پیش‌بینى شده است که موقع سربازگیرى کى خواهد بود موقع هم به نظر بنده خیلى خوب فصلى است و از نظر رعیتى به زندگانى زراعتى صدمه نمی‌زند ولى الان وزارت جنگ با یک شدت و حدتى در تمام دهات شروع کرده‌اند به احضار نتیجه این کار فلج شدن کار رعیتى است و الان با این که براى کار رعیتى براى چیدن درو و کوبیدن محتاج به کارگر و عمله هستند از خارج مى‌آورند مأمورین وزرات جنگ با یک شدتى شروع

+++

کرده‌اند و مشمولین را احضار می‌کنند بنده خواستم استدعا کنم در این موقع وزارت جنگ مساعدت کنند و کمک بکنند و بگذارند این محصول جمع شود و این تفرقه و پریشانی را از دهات بردارند بعد هم بالاخره بعد از یک ماه چهل روز دیگر که این کار تمام شد البته آن قسمت احضار که باید انجام شود انجام خواهد شد در این موقع که ما فوق‌العاده احتیاج به جمع‌آورى محصول داریم آقایان هم به ما کمک کنند.

رئیس- آقاى دهستانى

دهستانى- بنده می‌دانم که آقاى معاون عرایض حقى که باشد قبول خواهند فرمود در این قانون مشمولین 1284 تا 1290 معاف شده‌اند ما باید یک کارى بکنیم که در آتیه جوان‌هاى ما شانه از زیر بار خدمت نظام وظیفه خالى نکنند در این ماده قسمتى آمده‌اند خدمت کرده‌اند آنها چه اشخاصى بوده‌اند اشخاص فنى و ادارى که دو سال خدمت نظام وظیفه را انجام داده‌اند دیگران یا از لحاظ تشبث با طفره یا علل دیگر که وارد نشده‌اند یعنى در ادارات دو سال خدمت کرده‌اند این سبب شده است که آنها تفوق یافته‌اند نسبت به آنهایی که خدمت نظام وظیفه را انجام داده‌اند بنده خواستم تمنا کنم به جبران این که آنها آمده‌اند انجام وظیفه کرده‌اند آن دو سال خدمت نظام را هم پیشنهاد می‌کنم که جزو خدمت ادارى آنها محسوب شود.

رئیس- آقاى ملک‌مدنى

ملک‌مدنى- موضوعى را که آقاى سرتیب ریاضى معاون وزارت جنگ فرمودند بنده خواستم یک استعلامی از ایشان کرده باشم که تکلیف همه روشن بشود فرمودند که ما تنها اگر بخواهیم با آن پیشنهاد آقاى نراقى ترتیب اثر بدهیم در حدود هفتاد هزار نفر مشمولین ما کم می‌شود اشخاصى که مشمول هستند از 1284 تا 1299 را اگر معاف کنید هفتاد هزار نفر در واقع معافیت پیدا می‌کنند و یک عده طرف توجهى است که طرف احتیاج ارتش است بنده یک نظری اینجا داشتم بنده این طور احساس می‌کنم این عده‌اى که مشمول شده‌اند از 1284 تا 1299 اغلب اینها اشخاص دیپلمه و مدرسه دیده هستند که نتوانسته سر خدمت حاضر شوند چون در دانشکده‌ها مشغول تحصیل بوده‌اند و معافیت‌شان از این جهت بوده است و اینها باید اشخاصى باشند که در کادر افسرى باشند و آنچه که بنده احساس می‌کنم ارتش ما فعلاً احتیاجى به افسر ندارد افسرانى که فعلاً داریم بیشتر است از آنچه که افراد داریم براى این که غالباً لشگرهایى که سابق بوده است منحل شده‌اند ولیکن افسران آنها همه حاضر به خدمت هستند اولاً بنده خواستم ببینم این اطلاعات بنده صحیح است یا نه و اگر توضیحى در این موضوع دارند بفرمایند و دیگر این که این مشمولینى که فرمودید در حدود هفتاد هزار نفر هستند آیا اینها دیپلمه هستند که در کادر افسرى وارد می‌شوند و به علاوه چند نفر اینها اشخاصى هستند که باید در سربازخانه مشغول باشند به نظر بنده از نقطه‌نظر کمیسیون و عمل مجلس مورد احتیاج است که این تعداد معلوم شود اگر اکثر آنها افراد دیپلمه باشند که به نظر بنده این پیشنهادى را که خود بنده هم امضا کرده‌ام خیلى است چون ما احتیاجى فعلاً به سرباز نداریم اگر اکثریت‌شان سرباز باشد با آن بیانی که فرمودند آن وقت باید در کمیسیون نسبت به آن تجدید‌نظر کرد و وارد بحث و مذاکره شد نظر بنده از این استعلام این بود یکى هم راجع به مشمولین بود که بنده اعتقادم این است که متکفلین را همان چهار ماه مثل سابق قرار بدهند و چهار ماه کافى است اینجا عطف شده است به ماده 63 که باید دوره خدمت شش ماه باشد این دو نظر را بنده داشتم که خواستم عرض کنم.

معاون وزارت جنگ- راجع به توضیحاتى که آقاى ملک مدنى خواستند خواستم خدمت‌شان عرض کنم بر طبق آمارى که ما داریم مشمولین 1284 تا 1299 از حیث دانش آموز جمعاً شش هزار نفر بیشتر نیستند و بقیه از این هفتاد هزار نفر سرباز هستند و از این عده هم عده‌ای حاضر‌السلاح و در سرباز‌خانه هستند و از شش هزار نفر دانش آموز هم یک عده‌ای هستند که الان مشغول تحصیل هستند و تحصیلات‌شان تمام نشده است و از بین دانش آموزان هر ساله در حدود

+++

هفتصد الى هشتصد نفر دانش آموز و دیپلمه مدرسه عالى می‌شود توى اینها هم همه استحقاق و استعداد افسرى را ندارند آنهایى که استعداد افسرى دارند می‌روند به دانشکده و تحصیلات‌شان را طى می‌کنند ما هم تفریع براى اینها قائل شده‌ایم و اگر استعداد افسرى ندارند که به خدمات دیگر می‌روند در اروپا بدون استثنا چه پسر لرد باشد چه تحصیل کرده باشد چه نباشد همه به خدمت سربازى می‌روند خدمت سربازى براى تمام افراد است بدون چون و چرا چه تحصیل کرده باشد چه نکرده باشد به خدمت سربازى می‌رود بنده به طور مثال عرض می‌کنم در موقعى که آقاى حکیم‌الملک وزیر معارف بودند عده‌ای را به اروپا فرستادند و ضمناً از طرف معارف خواهش کردند که با این عده هم همان معامله افراد مملکت خودشان فرانسه را بکنند آنها گفتند که اگر بخواهید با اینها معامله افراد فرانسوى را بکنیم باید یک سال خدمت سربازى بکنند ما هم مجبور شدیم یک سال خدمت سربازى بکنیم بنابراین نباید تصور کرد که چون تحصیل کرده است نباید خدمت سربازى را انجام بدهد ما مخصوصاً براى توپخانه و مهندسى چون احتیاج داریم از این اشخاص تحصیل کرده می‌گیریم و اگر این احتیاج کادر افسرى ما نبود بنده این استثنا را قائل نبودم و می‌گفتم که همه بدون استثنا باید سرباز شوند.

رئیس- آقاى اوحدى‏

اوحدى- بنده تصور نمى‌کنم در میان تمام قوانین قانونى مثل قانون نظام وظیفه پیدا شود که این طور تماس عمومى با تمام افراد کشور داشته باشد (صحیح است) بنابراین نمی‌شود تحت عنوان این که مأمور سربازگیرى به عذر نگذشتن قانون آنجا معطل است ما همین طور نه پاییده رأى بدهیم و اسمش را هم بگذاریم شور اول است و برود به کمیسیون و شور دوم هم که شد هر چه را که پیشنهاد کنیم می‌گویند قابل قبول نیست که برگردد به کمیسیون پس صرف‌نظر کنید و آن وقت یک قانونى به این مهمى به این ترتیب تمام می‌شود و می‌رود پى کارش این است که بنده معتقدم که در اطراف این قانون کاملاً باید مذاکره شود و تمام مذاکرات هم اثرش در همان شور اول است که نظریات آقایان گفته می‌شود و می‌رود به کمیسیون و اعضاى کمیسیون و آقاى وزیر و معاون وزارت جنگ بایستى تذکرات و پیشنهادات آقایان نمایندگان را در نظر بگیرند که مورد توجه قرار بدهند اگر دولت قبول کرد که جزو قانون می‌شود و اگر قبول نداشت رد می‌کند. عرض می‌کنم بنده جز امضا کنندگان آن پیشنهاد هستم که تقاضا کرده است تا 99 معاف باشند حالا آقاى معاون وزارت جنگ می‌فرمایند که اگر ما بخواهیم موافقت کنیم تقریباً در حدود هفتاد هزار نفر افراد ما از بین می‌رود چون این قضیه بالاخره در کمیسیون باید مطرح شود و بنده خودم هم داوطلبانه می‌آیم در کمیسیون و مطالب را عرض می‌کنم حالا دیگر در این باب صحبت نمی‌کنم. موضوعى را که خواستم عرض کنم این است که این عبارت و غیره که در این ماده ذکر شده مقصود چیست؟ در ماده 64 می‌نویسد کلیه مشمولین طبقات 1284 الى آخر که تا این تاریخ به عنوان تکفل و بیمارى و غیره این (و غیره) را نمی‌دانم مقصود چیست (بعضى از نمایندگان- و غیره ندارد)

روحى- لایحه که دست آقا است لایحه دولت است در لایحه پیشنهادى کمیسیون اصلاح شده. لایحه کمیسیون را بخوانید.

بسیار خوب اگر اصلاح شده است پس خیال بنده هم راحت شد خوب حالا بنده پیشنهاد دارم که آخر ماده 64 اضافه شود اینهایى که احضار نمی‌شوند به اینها برگ معاف دایم داده خواهد شد این یک جمله کوچکى است شما که معافشان کردید برگ معافیت دایم به آنها بدهید نوکر است مستخدم دولت است باید برود سر خدمتش و باید تکلیفش معلوم باشد این جمله را اضافه کنید که سند معافیت اینها را بهشان بدهید که به کلى خیالشان راحت باشد این یکى از پیشنهادات من است امید است انشاء‌الله آقاى روحى رفیق عزیز من هم قبول بفرمایند پیشنهاد دوم بنده این است که تبصره یک که در اینجا نوشته شده حذف شود و به جاى او نوشته شود متولدین

+++

1299 به بعد در صورتی که آن پیشنهاد مورد توجه در کمیسیون واقع شود که پنج سال متوالى متکفل شناخته شوند مشمول مقررات ماده 63 خواهد بود در این پیشنهاد حالا آن قدر اصرارى ندارم قبول شد بشود نشد که نشود عرض سوم بنده که خیلى کوچک‌تر از عرایض دیگرم است این است که در ماده 64 در تبصره... از این پیشنهاد هم صرف‌نظر می‌کنم.

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

رئیس- آقاى مؤید احمدى

مؤید احمدى- بنده توضیح زیادى ندارم عرض بنده هم همان پیشنهاد آقاى نراقى است که امضا کرده‌ام (بعضى از نمایندگان- همه امضا کرده‌اند) بله همه امضا کرده‌اند اما توضیحى که آقاى معاون وزارت جنگ فرمودند که مطابق احصاییه سى هزار نفرشان تا 1289 معاف شده‌اند پس می‌ماند چهل هزار نفر نه هفتاد هزار نفر. این را توضیحاً عرض می‌کنم و البته یک پیشنهادى را که شصت نفر امضا کرده‌اند در کمیسیون قابل توجه خواهد شد و توضیح بنده همین بود که آقاى معاون فرمودند که مطابق احصاییه سى هزار نفرشان تا 1289 معاف می‌شوند مطابق پیشنهاد و گفته خودتان که گفتید از 1284 تا 1289 معاف هستند پس این که فرمودید تا 1299 هفتاد هزار نفر می‌شوند به این طریق می‌شود که تا 1289 یا تا 1290 سى هزار نفر می‌شوند و از 1290 تا 1299 چهل هزار نفر پس این سى هزار نفر اولیه مطابق پیشنهاد خودتان معاف می‌شوند.

معاون وزارت جنگ- عرض می‌کنم همان طور که عرض کردم اگر بنا باشد که اینهایى که سر خدمت هستند مرخص کنیم اثراتش در سربازخانه محسوس خواهد بود موقعی که لایحه هم در کمیسیون مطرح بود گفتیم که اشخاصى که تا به حال حاضر به خدمت نشده‌اند آنها احضار نخواهند شد ولى نگفتیم اشخاصى که سر خدمت هستند امروز که این قانون گذشت مرخص کنیم البته کسانى که حالا در خدمت هستند این سى هزار نفر یک عده ازشان باید مرخص شوند که الان نفر نداریم و منتظریم نفر بگیریم و آن وقت اینها را مرخص کنیم یک عده را در آبان و یک عده را در اسفند به تدریج که موقع انقضا خدمت‌شان رسید مرخص خواهند شد ولى آناً به محض این که قانون گذشت نمى‌توانیم اینها را مرخص کنیم.

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

رئیس- آقاى نقابت

نقابت- عرض می‌کنم که بنده اجازه خواسته بودم که عرایضى بکنم ولى حالا چون گرمى هوا و افسردگى آقایان مانع است یک تذکرى است که ناچار عرض می‌کنم و آن این است. یک وقتى آقاى بوداغیان اختلافى در اجراى عدلیه داشتند از ایشان خواهش کردم که شرحى بنویسند که این کار اصلاح شده ایشان فرمودند که من باید با وکیلم صحبت کنم و بعد بنویسم بنده خیلى خوش‌وقت شدم که آقایان در مسائل مربوطه مشورت با وکیل می‌کنند بعد می‌نویسند البته یک امورى که تماس با کارهاى اجتماعى دارد و ممکن است مضر به حال مملکت واقع شود باید یک قدرى مشورت کرد و یک قدرى مطالعه کرد و بعد نوشت اینجا آقاى نراقى تشریف دارند همه ماها ایشان را به عنوان متخصص ارز و اقتصادیات مى‌شناختیم بعد معلوم شد که در تمام فنون اطلاعات کافى دارند من جمله در نظام که در این مورد هم یک پیشنهادى داده‌اند این پیشنهاد را که شاید یک عده از آقایان به خواهش امضا کرده‌اند و بعضى‌ها هم روى عقیده و بعضى‌ها هم که اظهار کردند ما پس می‌گیریم بعد از توضیحات... (نراقى- این طور نیست بنده اخطار نظامنامه دارم) و در هر صورت یک پیشنهادى نیست که مورد توجه واقع شود براى این که یک نفر شخص مطیعى بعد از ختام تحصیلات بعد از گرفتن دیپلم بعد از این که دکتر شده در طب و سایر قسمت‌ها رفته‌اند به اداره و خودشان را معرفى کرده‌اند اینها را باید تشویق کرد (نراقى- بنده اخطار نظامنامه دارم چیز غریبى است ایشان دارند جعلیات اظهار می‌کنند در شور اول پیشنهاد که مطرح نیست ایشان اظهارات خلاف واقع می‌کنند) اگر مطرح

+++

نیست پس چرا پیشنهاد فرمودید و اینجا هم قرائت کردید در هر صورت اشخاصى که تحصیلات‌شان را خاتمه داده و خودشان رفته‌اند و خدمت‌شان را کرده‌اند و یک روز هم غیبت نکرده‌اند در مقابل این همه خدمات به اینها بگوییم آنهایى که طفره رفته‌اند آنهایى که به عنوان مرض به عنوان تکفل به عنوان این که در فلان وزارتخانه مستخدم هستند و وجود اینها مورد حاجت است و به عناوین مختلفه دیگر از خدمت فرار کرده‌اند امروز بگوییم که تمام آنها معاف باشند این در واقع حق کشى است نسبت به آن عده که رفته‌اند و خدمت خودشان را کرده‌اند به این جهت بنده پیشنهادى کرده‌ام که به کمیسیون برود ذکر هم کرده‌ام در آنجا اشخاصى که خدمت خودشان را به عنوان اطاعت انجام کرده‌اند مدت خدمتشان جز مدت خدمت رسمى قانونى محسوب بشود که از حیث ترفیع و سایر جهات آن خدمت وظیفه داخل خدمت قانونى آنها محسوب شود و البته در کمیسیون به نظر آقایان خواهد رسید.

رئیس- آقاى نراقى

نراقى- در شور اول پیشنهاداتى که می‌رسد صرفاً باید به کمیسیون ارجاع شود و مذاکره در پیشنهادات در شور اول معنى ندارد اظهارات آقاى معاون وزارت جنگ راجع به پیشنهاد بی‌مورد بود و آقایان مخالفین هم این اظهاراتى را که کردند بی‌مورد است اظهارات آقاى نقابت هم همین طور بی‌مورد بود چون نباید رویش مذاکره کرد در ضمن آقاى نقابت با ایما و اشاره آنچه خواستند توهین به بنده کردند و این عمل ایشان خارج از محیط اخلاق و نزاکت است اگر چه ایشان ذاتاً روضه خوان هستند و عادت دارند (نقابت- ایشان هم در مدرسه کاشان درس اقتصاد خوانده‌اند)

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

هاشمى- بنده با کفایت مذاکرات مخالفم.

انوار- سه مرتبه گفته شد مذاکرات کافى است این نظامنامه نباید اجرا شود؟

هاشمى- آقاى انوار شما پیرو مربى مجلس هستید و نباید از مذاکرات در بروید بنده معتقدم در قوانین آن هم یک همچو قانونى هر قدر درش مذاکره شود جا دارد در یکى از عمارات بزرگ یک سنگى را روى ستونى نصب می‌کرده‌اند اهالى محل می‌گفتند وقتی که سلطان یا والى آن بنا را مى‌ساخته است سه روز متوالى دیده است که آن معمار مشغول نصب این سنگ است گفته بود استاد این سنگ تمام نمی‌شود گفته است بعد از قرن‌ها نمی‌گویند این چقدر طول کشیده است که من نصب کرده‌ام می‌گویند که چند مدت باقی مانده است و حالا این یک قانونى است که اگر درش صحبت نشود به مشکلات برمی‌خورد و آنهایى که بعد از ما مى‌آیند به زحمت می‌افتند آقایان می‌فرمایند کافى است گویا عادت ده پانزده ساله ما را از رویه خارج کرده است و این خوب کارى نیست بنده عجالت در اصل موضوع چندان وارد نمی‌شوم نظرم به کلیات است که می‌خواهیم ببینیم آیا ترتیب سربازگیرى ما و آن نظریات باز مثل گذشته است و این یک مسئله مهمى است و آن این است که ما باید کارى کنیم که بین توده و مردم و دولت این بدبینى که وجود داشته است از بین برود و آن حس بدبینى که مردم به دولت‌هاى گذشته داشتند مبدل به خوش‌بینى بشود (یکى از نمایندگان- نمی‌شود براى این که با نظر عمومى کار نمی‌کنند) چرا می‌شود. اگر تمایل و آرا عمومى را ملاحظه می‌کردیم امروز کار به اینجا نمی‌کشید در مدت پانزده شانزده سال شاه مملکت نظرش این بود که ایران لشگر‌خیز بشود و همین طور هى قشون بگیرند بدون این که توجه به سایر شئون زندگى ما بکنند و می‌خواهند بگویند که مملکت حکم بدن را دارد و قشون حکم دو دست را دارد که باید دفاع از این بدن بکند و البته باید تمایل عمومى را در نظر بگیرند آن وقت بدون توجه به آمار و بدون این که فکر کنیم که ما چهل هزار قشون کم می‌آوریم هفتاد هزار قشون کم می‌آوریم همین طور می‌گفتند قشون گرفته شود. خوب این هم نظرى بود ولى راجع به آن عده که تا 1299 به خدمت احضار نشده‌اند این عده سن‌شان حالا گذشته است از این که مورد استفاده نظام واقع شوند جوانى سى ساله سی و یک ساله سى و دو ساله سى و سه ساله سی و پنج ساله عضو دولت است یا کار

+++

دیگر دارد یا جاى دیگر خدمت می‌کند کشاورز است این عده تا 1299 باید رها شوند در ضمن تمایل مجلس هم نشان داده است این موضوع را با 60 یا 62 رأى حالا آقاى نقابت می‌گویند یک کسى محض خاطر من یادگیرى امضا کرده است این طور نیست آقا (صحیح است) 62 وکیل این پیشنهاد را امضا کرده‌اند و موقع رأى هم تمام پا می‌شوند و رأى می‌دهند (صحیح است) و اکثریت هم مناط اعتبار است و مذاکرات هم کافى است.

روحى- بلى کافى است.

رئیس- آقاى طباطبایى

طباطبایى- عرض کنم که از حدود نظامنامه اگر نخواهیم خارج شویم. خیال می‌کنیم که زودتر به نتیجه خواهیم رسید این که گفته شد در اطراف پیشنهاد نباید صحبت کرد این صحیح است ولى پیشنهاد را هم نباید آقا آورد اینجا و پشت تربیون خواند و رویش بحث کرد (صحیح است) پیشنهاد را طبق نظامنامه داخلى مجلس پس از خاتمه شور در هر ماده باید داد به مقام ریاست و ایشان احاله می‌کنند به منشى و منشى در مجلس می‌خواند و بدون توضیح و مذاکره احاله می‌شود به کمیسیون بنده این موضوع را یکى دو مرتبه هم اینجا اظهار کردم حالا اگر آقایان مذاکرات را در کلیات این لایحه کافى نمی‌دانند خوب رأى مجلس البته قاطع است و دو مرتبه برمی‌گردند و در کلیات صحبت می‌کنند ولى در حدود نظامنامه اگر شور در کلیات کافى تلقى شده است دیگر مذاکره در کلیات مورد ندارد و این وظیفه رئیس است که مطابق نص نظامنامه رفتار کنند. گذشته از آن به نظر بنده من همه این مذاکرات مکررات است همه این حرف‌ها گفته شد صحبت کردیم دلایل هم گفته شد اینجا صحبت شد در کمیسیون نظام هم مفصل صحبت شد و این لایحه با این اصلاحاتى که شده به عرض مجلس رسیده است و ملاحظه می‌فرمایید درش دقت شده و موافقت شده است و منتها درجه دقت در آن به عمل آمده حالا هم تصور می‌کنم بهتر این باشد اجازه بفرمایید پیشنهادات بدون این که خود پیشنهاد کننده برخلاف نظامنامه بردارد و بیاورد در اینجا بخواند مستقیماً برگردد به کمیسیون.

اما این نکته را که آقاى سرتیب اینجا تذکر دادند من باید به عرض آقایان برسانم که خیلى از مطالب راجع به قشون است که اینجا نمى‌توانم بیان کنم. آقاى سرتیب فرمودند و قبلاً با من صحبت کردند که در این ماده یک نظر اصلاحى دیگرى پیدا شده است ولى بعد از صحبت و مذاکره به این نتیجه رسیدیم که شاید مقتضى نباشد اینجا و در مجلس گفته شود و بیاید به کمیسیون از آقایان هم استدعا کردیم که باز تشریف بیاورند و باز تعاطى فکر می‌کنیم البته آنچه که مقتضى بود و طبق مصلحت بود اصلاح خواهد شد. یک توضیحى را هم بنده حالا آمده‌ام اینجا به عرض آقایان برسانم که تعهد ما در تأمین اوضاع داخلى مملکت برحسب وظیفه‌ای است که داریم یعنى هر دولتى مکلف است که مملکت را امن نگاه دارد اگر در آن پیمان متفقین هم به این قسمت اشاره شده است این براى تأیید و حفظ همان حقى است که به یک کشور مستقلى داده می‌شود زیرا امنیت هر کشور به عهده خود همان کشور است (صحیح است) عرض دیگرى که داشتم این بود که از آقایان خواستم استدعا کنم مواد را مطالعه بفرمایند بعد توضیح بدهند بنده نظرى به آقاى اوحدى ندارم ولى غالباً گوش که می‌کنم مى‌بینم غالباً مواد را نخوانده‌اند نه لایحه پیشنهادى دولت را خوانده‌اند و نه اصلاحاتى که در کمیسیون شده است ماده 64 که از طرف دولت داده شده باید خوانده شود ماده شصت و چهارى هم که از طرف کمیسیون اصلاح و تقدیم شده باید مطالعه شود همین طور سایر مواد تا تفاوت‌هایى که موجود است و اصلاحاتى که شده است روشن و مشخص بشود و معلوم شود که کمیسیون چه اندازه در واقع زحمت کشیده و صرف وقت کرده است آن وقت بعد از مطالعه ببینند چه تسهیلاتى در اینجا به عمل آمده و چه اصلاحاتى شده است آن وقت اگر مطلبى دارند بفرمایند و استدعا می‌کنم حالا آقایان اجازه بدهند که پیشنهادات خوانده شود و معطل نشویم. (صحیح است)

رئیس- پیشنهادات خوانده می‌شود.

ریاست محترم مجلس: اینجانب پیشنهاد می‌کنم در ماده 64 قانون نظام وظیفه مشمولین تا 1299 که تا حال مشغول

+++

خدمت نشده‌اند براى همیشه معاف شوند. اعتبار- هاشمى- طوسى.

پیشنهاد اصلاحى راجع به ماده 64:

چون با معافیت متولدین 1284 تا 1290 که تا به حال به هر علتى از علل براى خدمت زیر پرچم حاضر نشده‌اند در آتیه و مشمول دانستن متولدین خدمت کرده همین سنوات به مقررات احضارهاى تعلیماتى و بسیج عمومى موجب رجحان غایبین فراریان و متمردین از اجرا قانون نسبت به کسانى است که در موقع مقرر براى خدمت حاضر شده‌اند لذا بنده پیشنهاد می‌نمایم که متولدین 1284 که خدمت خود را تا این تاریخ انجام داده و در کادر ذخیره و یا احتیاط می‌باشند از این تاریخ به بعد از خدمت‌هاى بعدى تعلیماتى و بسیج عمومى معاف باشند. بهبهانى

پیشنهاد می‌نمایم در ماده 64 جمله احضار نشده‌اند حذف شود. مجد ضیایى

پیشنهاد می‌نمایم ماده 64 این طور اصلاح بشود. مشمولینى که تا 1390 (1290) زیر پرچم حاضر نشده‌اند به طور دایم از خدمت معاف خواهند شد. حسین رهبرى

پیشنهاد می‌کنم در ماده 64 در سطر دوم عبارت (و احضار نشده‌اند) حذف شود. انوار

پیشنهاد می‌کنم در تبصره اول ماده 64 بعد از شناخته شده‌اند اضافه شود و می‌شوند. انوار

مقام ریاست محترم مجلس: بنده تبصره زیر را به ماده 64 پیشنهاد می‌نمایم:

تبصره- کسانی که تا تاریخ اجراى این قانون مطابق قوانین 1304- 1310- 1317 به اخذ برگ معافیت دایم نایل شده‌اند معافیت آنان معتبر شناخته شود. شاهرودى‏

ریاست مجلس شورای ملى: پیشنهاد می‌کنم به آخر ماده 64 اضافه شود (و به آنها برگ معاف دایم داده خواهد شد) اوحدى‏

پیشنهاد می‌کنم تبصره 2 به ماده 64 افزوده شود.

کسانی که از 1284 به بعد خدمات نظام وظیفه خود را انجام داده‌اند مدت خدمت وظیفه آنها جز مدت خدمت رسمى آنها محسوب می‌شود و از حیث شروع به خدمت و ترفیع و سایر مزایاى قانونى مراعات خواهد شد. نقابت‏

پیشنهاد می‌کنم به ماده 64 اضافه شود:

تبصره 3- مشمولین 1284 الى 1290 که خدمت نظام وظیفه را انجام داده‌اند چون از لحاظ انجام وظیفه دو سال از خدمت ادارى محروم شده‌اند لذا براى جبران دو سال خدمت نظام دو سال به خدمت ادارى آنان افزوده می‌شود و در آتیه هم احضار نخواهند شد. دهستانى‏

طوسى- پیشنهادات این ماده تمام شد.

تهرانچى- پیشنهاد ما را آقاى طوسى قرائت نکردند پیشنهادى بود به امضا عده زیادى از آقایان نمایندگان‏

طوسى- درست است یک اصلاحى لازم داشت دادم یکى از آقایان امضا کنندگان اصلاح کنند. حالا خوانده می‌شود:

اینجانبان پیشنهاد می‌نماییم در ماده 64 به مشمولین طبقات تا 1290 (طبقات 1291 و 1292 و 1293 و 1294 و 1295) هم که تاکنون به علت تکفل یا بیمارى به خدمت نرفته‌اند دیگر احضار نخواهند شد علاوه شود در تبصره 1 هم 1296 نوشته شود. تهرانچى‏

طوسى- قریب بیست و دو سه امضا دیگر هم دارد. پیشنهاد آقای اوحدی هم است.

پیشنهاد می‌کنم عبارت آخر تبصره 2 که نوشته شده 8 ماه خدمت مقدماتى را طى کرده باشند نوشته شود چهار ماه خدمت مقدماتى را طى کرده باشند. اوحدى‏

رئیس- ماده 65 خوانده می‌شود:

ماده 65- به طور کلى از دو و یا سه پسر سالم که در یک سال به خدمت احضار شده باشند به انتخاب پدر و در صورت نبودن پدر به انتخاب مادر یکى از آنان و همچنین از چهار و پنج پسر دو نفر آنان موقتاً از خدمت سربازى معاف و پس از خاتمه خدمت برادران دیگر به نوبه احضار خواهند شد.

رئیس- آقای انوار

انوار- بنده اصرارى راجع به این موضوعى که می‌خواستم عرض کنم نداشتم ولى اینجا یکى از آقایان گفتند که ممکن

+++

است به نظر بنده در آیین‌نامه باشد ولى بنده عقیده داشتم در قانون باید باشد چون پیشنهادى که نماینده مى‌کند عقیده خودش است و عقیده من هم همان پیشنهادى است که کرده‌ام در ماده اضافه شود و من عقیده دارم به این که عده نفرات بیشتر باشد این است که بنده پیشنهاد دادم که پدر آزاد است در سرباز کردن آنها نه این که به قید باشد این کار را بکند. خیر آزاد او باشد فرض بفرمایید یک پدرى است وزیر است میل دارد دو تا از بچه‌هایش وزیر بشوند ولى یک پدرى هم هست مثل من که میل دارد تمام اولادان و فرزندان او زیر پرچم بروند و سرباز بشوند. بنده مقصودم این است که معافیت ندهند ولى اینجا این معافیت اختیارى باشد یعنى بسته به میل خود پدر باشد مى‌خواهد قبول کند مى‌خواهد نکند میل دارد یک دفعه همه بچه‌هایش زیر پرچم بروند و این نباید مانعى داشته باشد این است که با چند نفر صحبت کردم گفتند ممکن است در آیین‌نامه نوشته شود بنده گفتم خیر چه عیب دارد که در خود قانون باشد.

مخبر- عرض کنم که این ماده کاملاً به نفع پدران است و اختیار دارند هر چند تا پسر که دارند میل دارند به اختیار خودشان سرباز کنند بکنند حالا اگر یک پدرى است که پنج تا پسر خودش را مى‌خواهد سرباز بکند این قانوناً منعى ندارد. اشکالى ندارد. این ماده از نظر ارفاق بوده است خیلى هم سهولت دارد پدر یا مادر اختیار داشته باشند از چند اولادشان هر کدام را می‌خواهند در ارتش به خدمت سربازى ببرند حالا می‌فرمایند یک پدرى مثل جنابعالى میل دارد همه یک مرتبه به خدمت بروند البته این مانع و اشکالى ندارد.

رئیس- آقاى مخبر فرهمند

مخبر فرهمند- راجع به این همه مذاکرات زیادى که در شور اول می‌شود می‌خواستم عرض کنم در شور اول باید پیشنهادات داده شود و برود به کمیسیون و در شور دوم راجع به پیشنهادات مذاکره می‌شود و در مجلس رأى داده مى‌شود به نظر بنده این قانون با این وضعى که الان پیش گرفته شده است و هر جلسه یک ماده صحبت می‌شود شاید تا آخر دوره طول بکشد در صورتی که قانونى است مبتلى به عموم مردم و همه هم به آن ذى‌علاقه هستند همه هم این حرف را مى‌زنیم ولى باز در مرحله عمل که می‌آییم یک ماده هم نمی‌گذرد جلسات مجلس هم مقرر بود هفته‌ای سه روز ثابت باشد در هفته یک روز هم ساقط شد و به نظر بنده قرائت پیشنهادات هم لازم نیست برود به کمیسیون و در مواد هم مختصراً صحبت شود تا برسیم به شور دوم و الّا این قانون در این دوره هم نخواهد گذشت.

رئیس- پیشنهادى از آقاى انوار رسیده است:

در ماده 65 تبصره اضافه شود: تبصره معافیت اختیارى خواهد بود.

رئیس- ماده 66

ماده 66- متکفلین بایستى رونوشت برگ شناسنامه افراد مورد کفالت را با استشهاد تهیه و تا یک ماه قبل از سال احضار به حوزه‌هاى سربازگیرى تسلیم نمایند.

تبصره- برگ‌هاى استشهاد مطابق نمونه‌اى خواهد بود که در ادارات شهربانى و امنیه نزد کدخدایان از طرف حوزه‌هاى سربازگیرى در دسترس مشمولین گذارده خواهد شد.

رئیس- ماده 67

ماده 67- گواهى رونوشت برگ‌هاى شناسنامه افراد مورد کفالت و همچنین صحت مندرجات استشهاد و شناسایى امضا کنندگان در شهرها به عهده ادارات شهربانى و در دهات به عهده کدخدایان محول می‌گردد و این مأمورین مکلفند بازجویی‌هاى لازمه را نسبت به مندرجات برگ استشهاد معمول داشته و صحت آن را گواهى دهند.

تبصره 1- هر مأمور یا کدخدایى که بر‌خلاف حقیقت گواهى دهد طبق قانون تعقیب خواهد شد.

تبصره 2- در نقاطى که اداره شهربانى و کدخدا نباشد در صورت بودن امنیه اجراى مقررات این ماده به عهده آنها محول می‌گردد.

+++

تبصره 3- مأمورینى که در بالا گفته شد مکلفند در ظرف مدتى که از 15 روز تجاوز ننماید بازجویی‌هاى لازمه را معمول و استشهاد و رونوشت شناسنامه را گواهى نموده و به تقاضا کننده تسلیم دارند.

رئیس- آقاى انوار

انوار- اینجا غرضم توضیح است و ایرادگیرى نیست این چیزهایى که در این ماده نوشته‌اند این مأموریت‌ها براى این استشهادها و گواهى‌نامه‌ها اولاً باید مجانى و رایگانى باشد این اولاً ثانیاً اینها را در آیین‌نامه هم ممکن است وزارت جنگ در نظر بگیرد. ثالثاً این را هم در نظر بگیرند که اگر کدخدا یا مأمور شهربانى یا امنیه بر‌خلاف آن چیزى که در قانون نوشته است رفتار کنند جرم است و این را بنده عقیده دارم که نوشته‌اند طبق قانون تعقیب خواهد شد این موضوع جرم را خلاف قرار ندهند و بالاتر از جرایم خلافى قرار بدهند پیشنهاد هم می‌دهم چون آقایان همه جا که تهران نیست در دهات یک سخت‌گیری‌هایى نسبت به این رعایاى بیچاره می‌شود این است که کاملاً باید وزارت جنگ در نظر بگیرند و در آیین‌نامه اجرایى نسبت به متخلفین از این ماده یک مجازات‌هایى بالاتر از خلاف در نظر نگیرند که عملى که واقع می‌شود نسبت به افراد بیچاره راجع به گواهى‌نامه و استشهاد که باید امضا شود مقرر است و ساده و راحت باشد اشکال تراشى و سخت‌گیرى نکنند.

رئیس- ماده 68 خوانده می‌شود:

ماده 68- بنگاه‌هاى شهردارى موظف به تأمین معاش ضرورى عایله بى‌بضاعت مشمولین متکفل در مدت خدمت آنان خواهند بود.

رئیس- آقاى انوار

انوار- در این ماده یک موضوعى است که موضوع مالى است و باید جلب نظر وزارت مالیه و وزارت کشور بشود در این موضوع که نسبت به شهردارى است و نوشته است بنگاه‌هاى شهردارى موظف به تأمین معاش ضرورى عایله بى‌بضاعت مشمولین متکفل در مدت خدمت آنان خواهند بود. این را ماده بیان می‌کند حالا دیگر بودجه این کار را آیا وزارت جنگ می‌دهد یا در بودجه شهردارى معین می‌کنند یا این که شهردارى اعتبارش را از بودجه وزارت کشور می‌گیرد و وزارت کشور با وزارت دارایى حل می‌کند اینها هیچ معلوم نیست. ما اینجا این را مى‌نویسیم ولى در موقع عمل شهردارى مى‌گوید اعتبار نداریم خوب این یک تکلیفى است که در قانون می‌نویسد حالا باید وزارت کشور یا وزارت جنگ با وزارت دارایى در بودجه‌هاشان این منظور را تأمین کنند و بدهند به شهردارى که مطابق این قانون این هم اعتبار مخارج عایله متکفلین را بدهید.

مخبر- البته توجه می‌فرمایید که این ماده ذکرش لازم و ضرورى بوده است و البته این شخصى که متکفل است و باید خدمت سربازى بکند عایله هم دارد این را در نظر گرفتیم در کمیسیون که در ماده مخصوصى بنویسیم و به طوری که آقایان ملاحظه می‌فرمایند شهرداری‌ها اعتبار مخارج ضرورى متکفلین را باید پیش‌بینى و تأمین نمایند حالا آقا می‌فرمایند این یک تبصره لازم دارد که شهردارى‌ها مکلف هستند براى این گونه مورد در بودجه‌شان محلى بگذارند یا با وزارت جنگ و وزارت کشور این موضوع را تأمین نمایند مانعى ندارد یک پیشنهادى بدهند ما هم با آن موافقت می‌کنیم.‏

رئیس- آقاى اوحدى‏

اوحدى- از برداشت موضوع بنده تصور کردم که آقاى انوار بیان را طورى خواهند کرد که بنده همین قدر موکول کنم عرایض خودم را به تصدیق و تأیید بیانات ایشان ولى دیدم در یک قسمت ایشان تذکر دادند که بنده هم می‌خواستم آن را تذکر بدهم ولى یک قسمت باقى ماند که ایشان بیان نفرمودند و آن قسمت این است که بنگاه شهردارى مطابق معمول کشور ما منحصر است به شهرهاى بزرگ از شهرها که پایتان را فراتر گذاشتید دیگر شهردارى نداریم تا چه رسد به این که بنگاه داشته باشد (صحیح است) و اغلب نظامى‌های وظیفه بى‌چیز ما مال بلوکات و مال دهات است که در اینجاها اصلاً بنگاه شهردارى وجود ندارد خوب براى اینها که قسمت عمده

+++

هستند و همه مستمند و بى‌چیز هستند دولت چه در نظر گرفته و چه فکرى کرده است و یک توجهى باید به این قسمت بشود که بنگاه شهردارى همان طور که براى شهر‌نشین‌ها اقدام می‌کند براى دهات و قصبات هم یک فکرى بیندیشند و یک محلى معین کنند که نسبت به مشمولین بى‌بضاعت دهات هم که عدم بضاعت‌شان از هر جهت محرز است یک اسباب رفاهیتى فراهم نمایند. (صحیح است)

رئیس- ماده 69 خوانده می‌شود:

ماده 69- پسر یا دخترى که تحت کفالت است از لحاظ اجراى این قانون تا آخر سن 28 سالگى صغیر شناخته می‌شوند.

رئیس- ماده 73

فصل دهم- دانش آموزان‏

ماده 73- تمام دانش آموزان و دانشجویان به محض ترک تحصیل یا فراغت از تحصیل به خدمت زیر پرچم احضار می‌شوند.

رئیس- آقاى انوار

انوار- اینجا در ماده 73 نوشته است تمام دانشجویان و دانش‌آموزان به محض فراغت از تحصیل یا ترک تحصیل به خدمت زیر پرچم احضار می‌شوند خوب آقا اگر در سن 18 سالگى تحصیلاتش را تمام کرده باشد و واقعاً به سن مشمولیت نرسیده باشد ولى تحصیلاتش را تمام کرده باشد و به اصطلاح جدیدى‌ها لیسانس و دکترا دیده باشد آن وقت در این مورد چه معامله با او باید بشود او که به سن مشمول نرسیده است باید این را تذکر بدهند در ماده.

مخبر- سن سربازى را قانون معین کرده است 21 سالگى حالا اگر در سن 18 تحصیلات او فرضاً تمام شد خوب نمی‌برندش به هر صورت ما لازم نیست بیاییم و اینجا یک احتجاجى بکنیم و اینجا حد سن را هم لازم نیست معین کنیم همان سن 21 را که در اول قانون نوشته‌اند مأخذ و ملاک است دیگر اینجا مورد ندارد که نوشته شود.

اعتبار- صحیح است آقا.

رئیس- ماده 74 خوانده می‌شود:

ماده 74- کسانی که دوره تحصیلات آنان کم‌تر از دوره کامل متوسطه باشد مشمول مقررات مربوط به سایر افراد وظیفه خواهند بود.

رئیس- ماده 76

فصل یازدهم- کادر افسرى احتیاط و ذخیره‏

ماده 76- کسانی که دوره تحصیلات آنان مطابق دوره کامل متوسطه باشد به طور کلى 18 ماه در خدمت زیر پرچم خواهند بود و پس از شش ماه تعلیمات اولیه در صف و داشتن استعداد و لیاقت افسرى از بین آنان کسانى که داوطلب به ورود به دانشکده افسرى احتیاط باشند از روى آزمایش انتخاب و به دانشکده اعزام و معرفى می‌شوند و پس از طى دوره دانشکده افسرى احتیاط در صورتی که از عهده امتحانات نهایى دانشکده برآیند مطابق مقررات فصل پنجم قانون ترفیعات به درجه افسرى نایل و شش ماه با درجه افسرى در صف خدمت خواهند نمود.

رئیس- آقاى اوحدى‏

اوحدى- بنده با دو کلمه از این ماده مخالفم یکى مسئله 18 ماه خدمت زیر پرچم دارندگان دیپلم دوره کامل متوسطه است قبلاً هم عرض و تقاضا کرده‌ام و امید است که مورد توجه کمیسیون واقع شود و همان یک سال کافى باشد نکته دوم مسئله شش ماه تعلیمات اولیه در صف است و حال آن که مطابق قانون 1304 و قانون 1310 و همچنین قانون 1317 بنا بود که صاحبان دیپلم‌هاى عالى مستقیماً بروند به کادر افسرى حالا چه تفاوت می‌کند کسى که داراى دیپلم است از دوره کامل متوسطه با کسى که سه چهار سال بالاتر رفته و داراى دیپلم عالى شده که او باید مستقیم برود به دانشکده افسرى ولى این اول باید شش ماه برود در صف بعد بیاید به مدرسه و بنده استفاده می‌کنم از آن نقطه‌نظرى که بیان کرد آقاى معاون وزارت جنگ که ما از نقطه‌نظر کمى صاحب منصب محتاح هستیم که اینها بروند به دانشکده افسرى و الّا مطابق رویه ممالک دیگر دارنده دیپلم عالى و غیر عالى فرق نمی‌کند همه می‌روند در صف که تربیت نظام را درست یاد گرفته باشند

+++

بنده هم مخالف نیستم اگر بنا باشد همه بروند البته عیبى پیدا نمى‌شد ولى اگر یک دسته را بگذارند توى صف و یک دسته را بفرستند توى مدرسه و هر دو هم دیپلم باشند (منتها یکى متوسطه کامل و یکى عالى) چه فرقى می‌کند این اول نقاضتى است که بین این دو نفر این دو دسته در اول جوانى بعد از تحصیل پیش می‌آید این است که با اطلاعى که به روحیه ملت ایران دارم این قضیه را بنده شایسته نمی‌دانم که این را بفرستند و آن را نفرستند بنابراین لطفاً موافقت بفرمایند که هم دیپلمه و هم صاحب لیسانس اینها هر دوشان بروند در مدرسه‌هایى که بنا است بروند و هر دو با هم بروند.

رئیس- آقاى انوار

انوار- اینجا مخالفت بنده با این عبارت است چون یک علاقه دارم نسبت به موضوع نظام عرض می‌کنم- در ماده نوشته است پس از شش ماه تعلیمات اولیه در صف از بین آنان کسانی که داوطلب به ورود به دانشکده افسری هستند. خوب اگر هیچ امسال آمد و یک نفرشان داوطلب نشد چون موضوع داوطلبى اختیارى است و حال آن که شما همان طور که افراد براى قشون می‌خواهید افسر را هم همان طور لازم دارید و باید افسر هم تربیت کنید و باید این افسر هم سال به سال ترقى کند وقتى که اختیار را به خود آنها بدهید دیگر داوطلب نمی‌شوند و از اینها افسر گیرتان نمى‌آید و بنده با آزاد بودن و داوطلب بودن مخالف هستم و عقیده دارم وقتى که استعداد دارد مدرسه را دیده است دیپلم دارد لیاقت این کار را هم دارد آمده است به خدمت نظام وظیفه او را ببرید به دانشکده افسرى و الّا یک وقت خواهد شد که با طرز داوطلب و اختیارى دیگر به کلى دست‌تان از صاحب منصب کوتاه می‌شود حالا اگر فکرى براى این کار کرده‌اید بفرمایید ولى به هر حال بنده با آزاد بودن و داوطلب بودنش مخالف هستم.

جمعى از نمایندگان- ختم جلسه

رئیس- آقاى افشار

افشار- عرض کنم بنده با این 18 ماه این ماده مخالف هستم به عقیده بنده شخصى که زحمت کشیده و متوسطه را تمام کرده و دیپلمه باشد این دیگر احتیاج ندارد که یک تعلیمات فوق‌العاده زیادى هم در خدمت ارتش ببیند براى این که فکر او حاضر است و با کوچک‌ترین تعلیمات این معلومات را که از طرف قشون داده می‌شود فراخواهد گرفت و من تصور می‌کنم که این 18 ماه براى این طبقه زیاد است و به عقیده بنده همان 12 ماه کافى است و بنده پیشنهاد می‌کنم که مدت خدمت اشخاص که دیپلمه هستند بیش از 12 ماه نباشد و یک تذکر دیگرى هم بنده خواستم خدمت آقاى معاون وزارت جنگ عرض کنم و آن این است که به تجربه دیده شده که اشخاصى که تحصیل کرده و متوسطه و عالى را دیده‌اند غالباً خودشان حاضرند بروند و خدمت نظام وظیفه را انجام بدهند ولى در مدرسه نظام جا نیست و به واسطه نبودن جا اغلب جوان‌هاى تحصیل کرده‌ای ما دیده‌ایم که بلاتکلیف هستند نه به شغل معینى می‌توانند وارد شوند و نه در مدارس نظام جا دارند که آنها را بپذیرند و خدمت نظام بکنند و این موضوع فوق‌العاده اسباب زحمت جوانانی که تحصیل کرده‌اند می‌باشد یا وزارت جنگ یک وسایل بیشترى فراهم کنند که تمام تحصیل کرده‌هاى عالى و متوسطه را آنجا جا بدهند که مردم اوقاتشان ضایع و خراب نشود و بعد از یک سال بروند پى شغل و کار خودشان یا این که اصلاً این قید را بر دارند و براى دیپلمه‌ها اصلاً احتیاج نداشته باشند که حتماً وارد مدرسه نظام بشوند در هر حال مقصود بنده این است که یک تسهیلاتى فراهم بفرمایند که اشخاصى که تحصیلات متوسطه و عالیه کرده‌اند بدون این که وقت‌شان تلف بشود در ظرف یک سال خدمت نظام را انجام بدهند و بروند پى شغل و کارشان.

جمعى از نمایندگان- ختم جلسه

رئیس- بنده خواستم قبل از ختم جلسه عرضى کنم همان طورى که این لایحه را ملاحظه می‌فرمایید وقت لازم دارد تسریع هم لازم دارد که کار این قدر معطل نشود و بنده تصور می‌کنم آقایان اگر نظریاتى دارند پیشنهادات خودشان را بدهند و محتاج به توضیح و مذاکره

+++

مکرر نشوند و توضیحات راجع به پیشنهاد خودشان را در کمیسیون بدهند که مطلب بهتر و زودتر حل شود و این قدر هم مطالب تکرار نشود و مردم هم زودتر راحت شوند. اگر اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم جلسه آتیه...

طوسى- اجازه بفرمایید چند پیشنهاد مختصرى رسیده است آنها هم خوانده شود.

رئیس- پیشنهاد آقاى اوحدى:

پیشنهاد می‌کنم در ماده 76 دارندگان دیپلم کامل دوره متوسطه مدت خدمتشان یک سال باشد بدون این که بدواً به صف بروند مستقیماً به دانشکده معرفى شوند.

پیشنهاد آقاى دهستانى

پیشنهاد می‌کنم در ماده 74:

دوره خدمت کسانى که تحصیلات آنان کم‌تر از دوره کامل متوسطه باشد 12 ماه خواهد بود.

3- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- جلسه آتیه روز یکشنبه 28 تیر ماه سه ساعت و نیم به ظهر دستور هم شور اول لایحه جنگل‌ها. (صحیح است)

مجلس یک ربع ساعت بعد از ظهر ختم شد.

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293941!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)