کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14
[1396/05/21]

جلسه: 72 صورت مشروح مجلس روز سه َشنبه 25 مهر ماه 1323  

فهرست مطالب:

  1. تصویب صورت مجلس
  2. مذاکره در دستور
  3. بقیه شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع به اعتبار وزارت جنگ
  4. موقع ودستور جلسه آتیه - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14

 

 

جلسه: 72

صورت مشروح مجلس روز سه­شنبه 25 مهر ماه 1323

 

فهرست مطالب:

  1. تصویب صورت مجلس
  2. مذاکره در دستور
  3. بقیه شور در گزارش کمیسیون بودجه راجع به اعتبار وزارت جنگ
  4. موقع ودستور جلسه آتیه - ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و سه ربع قبل از ظهر به ریاست آقای ملک­مدنی (نائب رئیس ) تشکیل گردید.

صورت مجلس روز یکشنبه 23 مهر ماه را آقای طوسی (منشی ) قرائت نمودند.

(اسامی غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غائبین با اجازه- آقایان: اسعد- روحی- آشتیانی

غائبین بی­اجازه- آقایان:تربتی- فرمانفرماییان- مظفرزاده- ملک­مدنی- ذوالقدر- کفایی- آصف- حیدرعلی امامی- فرود-قبادیان- گرگانی- دکترشفق- تهرانچی- معدل- مجد- سرتیپ­زاده

دیرآمدگان بی­­اجازه-آقایان:بیات- امینی- خاکباز- اخوان- سنندجی- اکبر- سیف­پور-صدریه- جمال امامی.)

  1. تصویب صورت مجلس

نائب رئیس - آقای مجد ضیایی

مجد ضیایی - خواستم عرض کنم در صورت مجلس که خوانده شد این طور معلوم شد که دو نفر از کمیسیون امور خارجه و دو نفر از کمیسیون عدلیه انتخاب نشده­اند اگر مقام ریاست موافقت بفرمایند پس از ورود در دستور کسری این کمیسیون­ها را انتخاب کنند چون این کار تشریفاتی ندارد قبل از ورود به دستور انتخاب شود یکی دیگر هم خواستم عرض کنم که ماده 120 نظامنامه را هم در کمیسیون­ها اعلان کنند که از تأخیر تشکیل کمیسیون­ها جلوگیری شود.

نائب رئیس - انتخاب کسری کمیسیون­ها را برای جلسه آتیه می­گذاریم که آقایان قبلاً در نظر بگیرند (صحیح است ) آقای امینی در صورت مجلس نظری دارید؟

امینی - بنده بنا به وظیفه­ای که دارم تا به حال در جلسات مجلس غیبت کرده­ام و نه تأخیر کرده­ام ولی متأسفانه در صورت مجلس اشاره شده است که بنده دیر آمده­ام و واقعاً نمی دانم که

+++

این دیر آمدن را در ورود به جلسه حساب می­کنند یا در راهروهای مجلس در هر حال بنده اول وقت آمدم و در مجلس بودم چه در مجلس و چه در راهروها و این برای بنده روشن نیست که دیرآمدگی چظور حساب می­شود استدعا می­کنم که هیئت رئیسه این را روشن بفرمایند که چطور شده است بنده دیر آمده حساب شده­ام در صورتی که به موقع به مجلس آمده­ام .

نائب رئیس - معمولاً موقعی که آقایان تشریف می­آورند جلو سرسرای مجلس یک نفر هست که اسم­نویسی می­کند و حضور آقایان را ثبت می­کند برای حاضر و غایب.

امینی - ممکن است یک نفر از در چاپخانه آمده باشد و بیاید در سرسرای بالا

نائب رئیس - اصلاح می­شود. آقای شهاب فردوسی

شهاب فردوسی - آقای مظفرزاده را جزو غائبین بدون اجازه نوشته بودند در صورتی که ایشان یک شرحی نوشته بودند به وسیله بنده و استجازه کرده بودند و بنده هم تقدیم کردم عرض دیگری هم که داشتم این بود که صورت جلسه مجلس باید حاکی از تمام جریان عمل مجلس باشد که بعد تمام اشخاصی که این صورت جلسه را مطالعه می­کنند بدانند واقعاً ‌در مجلس چه جریانی بوه است در جلسه گذشته آقای پروین اولین کسی بودند که اجازه نطق خواستند و خواهش می­کنم این موضوع را در صورت مجلس منعکس بفرمایند تا آیندگان درباره ما بهتر قضاوت کنند.

نائب رئیس - تصور می­کنم آقایان توجه دارند که هیئت رئیسه مجلس منتسب به خود مجلس است و رعایت نظامنامه را هم همیشه می­کنند و خیال نمی­کنم هیچ وقت هیئت رئیسه تبعیضی در اجازه آقایان قائل شود و همیشه هیئت رئیسه کاملاً ‌رعایت جریان را می­کند. آقای روحی

روحی - عرض بنده راجع به انتخاب کسری اعضا کمیسیون­ها بود که قرار شد در جلسه آینده انتخاب شوند.

نائب رئیس - آقای کاظمی

کاظمی - بنده در صورت مجلس نظری ندارم فقط بنده هم راجع به کسری اعضا کمیسیون­ها خواستم عرض کنم که فعلاً  انتخاب آن به جلسه بعد موکول شد.

نائب رئیس - آقای دهستانی.

دهستانی - عرضی ندارم

نائب رئیس - در صورت مجلس نظر دیگری نیست؟

(گفته شد - خیر ) صورت مجلس تصویب شد.

2- مذاکره در دستور

نائب رئیس - چند نفر از آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته­اند.

جمعی از نمایندگان - دستور - دستور

حاذقی - بنده مخالفم با ورود در دستور . بنده عرض لازمی دارم اجازه می­فرمایید؟

نائب رئیس - اگر مخالف با ورود در دستور هستید بفرمایید.

حاذقی - عرض کنم مکرر خود آقایان نمایندگان تذکر فرمودند که مطالب ضروری و لازمی پیش می­آید که نمایندگان مجلس موظف هستند اینجا عرض کنند و حال یک مطلب لازم و ضروری است که در آن جلسه با این که ملاحظه فرمودید بنده اول کسی بودم که اجازه خواستم ولی نوبت به بنده نرسید و موکول به این جلسه شد این است که حالا اجازه می­خواهم و تمنا می­کنم آقایان موافقت بفرمایند بنده آن عرایض لازم خودم را در حدود یک ربع ساعت عرض کنم و بعد وارد دستور شویم.

نائب رئیس - رأی می­گیریم به ورود در دستور آقایانی که موافقند قیام فرمایند.( اغلب قیام نمودند ) تصویب شد.

فداکار - بنده تذکر نظامنامه­ای دارم اجازه می­فرمایید؟

نائب رئیس - بفرمایید.

فداکار - عرض کنم مطابق نظامنامه یکی از حقوق مسلمه وکلا و نمایندگان سؤال است مطابق این صورتی که در سرسرا هست در حدود سیصد سؤال از وزرا شده است و آقایان وزرا برای جواب سؤالات حاضر نمی­شوند خواستم استدعا کنم که اطلاع بفرمایند آقایان وزرا برای جواب سؤالات حاضر شوند.

+++

نائب رئیس - صحیح است در جلسه آتیه آقایان وزرا برای جواب سؤالاتی که شده است حاضر می­شوند.

3- بقیه شور در کمیسیون بودجه راجع به اعتبار وزارت جنگ

نائب رئیس - بقیه پیشنهادات گزارش کمیسیون بودجه راجع به اعتبار وزارت جنگ خوانده می­شود. در جلسه قبل پیشنهاد آقای دکتر رادمنش خوانده شد و مذاکره شد ولی رأی گرفته نشد- حالا مجدداً خوانده می­شود:

پیشنهاد می­کنم کمیسیونی از شعب برای رسیدگی به محاسبات وزارت جنگ انتخاب شود.

نائب رئیس - آقای دکتر رادمنش

دکتر رادمنش - در جلسه گذشته بنده مختصراً ‌راجع به این پیشنهاد توضیح دادم ولی ممکن است بعضی از آقایان نمایندگان در جلسه گذشته حضور نداشته­اند این است که عرایض خودم را تکرار می­کنم . آقایان اطلاع دارند که از بیست و پنج سال قبل که وزارت جنگ شروع به کار کرده است یک مبالغ زیادی جهت مخارج این وزارتخانه داده شده است که محاسبه آن معلوم نیست. آقایان فرمودند دیوان  محاسبات  به این امر رسیدگی می­کند ولی دیوان محاسبات ثابت کرده است که عرضی برای رسیدگی را ندارد به این مناسبت بنده پیشنهاد کردم که  از هر شعبه مجلس یک نفر انتخاب شود به عنوان یک هیئت آنکت پارلمانتر و بروند در وزارت جنگ به این حساب­ها رسیدگی کنند و مطالعه کنند ببینند که این میلیون­ها بلکه میلیاردها که به این وزارتخانه داده شده است به کدام مصرف رسیده است آیا به مصرف تأمین و ساختمان پارک­ها رسیده است یا به مصرف سربازها رسیده است .

نائب رئیس - آقای دکتر طاهری

مخبر - اجازه می­فرمایید؟

نائب رئیس - آقای دکتر طاهری اجازه خواسته­اند.

مخبر - ایشان بفرمایند مانعی ندارد.

محمد طباطبایی - حالا که آقایان تعارف می­فرمایند پس به بنده اجازه بدهید. ( خنده نمایندگان )

نائب رئیس - خواهش می­کنم آقایان رعایت بفرمایند همان طور که سابقه بوده است در مجلس خنده در کار نبوده است اینجا مذاکره در موضوعات سریو و جدی است و گاهی هم دیده می­شود که تماشاچیان دخالت می­کنند اینجا مسائل جدی گفته می­شود و جواب جدی هم باید گفته شود.( صحیح است )

دکتر طاهری - در جلسه گذشته آقای دکتر رادمنش این پیشنهاد را فرمودند البته رسیدگی به حساب وزارتخانه­ها در قانون اساسی هم پیش­بینی شده است ولی بایستی با تفریغ بودجه همیشه حساب وزارتخانه­ها بیاید قوانینی که برای پرداخت  اعتبارات و وجوهی تصویب شده است و وجوهی که وزارتخانه­ها لایحه تفریغ بودجه­اش را باید بیاورند به مجلس و تصویب شود تا معلوم شود که پول­هایی که مصرف شده مطابق مصوبات مجلس بوده است یا نه اگر نظر آقایان باشد یک مرتبه زمان آقای تقی­زاده که وزیر مالیه بودند تفریغ بودجه سال 1308 را به مجلس دادند اما تاکنون دیگر تفریغ بودجه داده نشده امیدواریم وزارتخانه­ها رعایت این نکته را بکنند و این مسأله  که موظفند وزارتخانه­ها هر سال لایحه تفریغ بودجه سال پیش را بدهند مطابق نظریه آقای دکتر رادمنش است و با اصل نظر ایشان موافقت حاصل است که رسیدگی به حساب­ها باشد اما این طور که پیشنهاد فرموده­اند نتیجه ندارد که کمیسیونی از شعب انتخاب شود تقاضا می­کنم آقای دکتر رادمنش هم موافقت بفرمایند همان طور که قانون مقرر کرده است که باید تفریغ بودجه بیاید به مجلس وقتی که لایحه تفریغ بودجه را آورند به مجلس این حساب­ها رسیدگی می­شود.

نائب رئیس - نظر آقای مخبر چیست؟

مخبر - بنده موافقت ندارم و مخالفم.

نائب رئیس - رأی می­گیریم و به پیشنهاد آقای دکتر رادمنش آقایان موافقین قیام فرمایند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشد . پیشنهاد آقای دکتر کشاورز:

پیشنهاد می­کنم که تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود:

از این مبلغ افسرانی که درجه آنها بالاتر از سرهنگی است به هیچ وجه و تحت هیچ عنوانی استفاده نخواهند کرد.

+++

نائب رئیس - آقای دکتر کشاورز

دکتر کشاورز - بنده خیلی متأسفم که در نتیجه رأی اکثریت به کفایت مذاکرات نتوانستم در کلیات این ماده واحده عرایضم را خدمت آقایان نمایندگان محترم عرض کنم و به جا می­دانم که از اکثریت مجلس شورای ملی به نام یک نماینده تقاضا کنم که ممانعتی از صحبت نمایندگان ملت نکنند چه از لحاظ نطق قبل از دستور و چه از لحاظ مذاکره در مواد و قوانینی که در مجلس شورای ملی طرح می­شود زیرا واقعاً اگر نماینده را از حق صحبت کردن در مجلس شورای ملی محروم کنند مثل این است که یک قسمتی از ملت ایران را از حق مشروع دفاع از منافعشان محروم کرده باشند. در این ماده واحده که آقای کفیل  وزارت جنگ به مجلس شورای ملی آورده­اند دو موضوع  است که تصور می­کنم به یکی از آن دو موضوع توجه کامل نشده است زیرا در این ماده واحده از طرفی عده نفرات ارتش ایران را معین کرده­اند یعنی نود هزار نفر قرار داده­اند از طرف دیگر یک وام پانزده میلیون تومانی برای کمک به افسران ارتش خواسته­اند و در حقیقت با تصویب این ماده واحده عده افراد ارتش ایران به نود هزار نفر تعیین می­شود و این گو این که من نمی­دانم نظر بخصوص بوده یا نه که نود هزار نفر را در ضمن یک ماده واحده مالی از مجلس شورای ملی بگذرانند ولی این در حقیقت یک بازی پارلمانی است که بی­سابقه در اینجا نیست. در حقیقت این دو موضوع علیحده است یکی تعیین عده افراد ارتش ایران و یکی هم گرفتن وام برای مساعدت به افسران ارتش و این دو قسمت را حق بود از یکدیگر تفکیک می­کردند. با تذکر این موضوع بنده می­خواستم خدمت آقایان نمایندگان عرض کنم که اولاً‌ این مبلغ ربطی به سربازان ارتش ندارد چون آقای کفیل وزارت جنگ در ضمن نطق پر حرارتی که پشت تربیون کردند همیشه در تمام  عبارات­شان  افراد ارتش را به افسران چه جزء و چه کل و ارشد با هم مخلوط کردند بنده گمان می­کنم ملت ایران افراد سربازان ارتش خودش را می­پرستد. ( صحیح است ) و من که نماینده یک قسمت از ایران هستم بنده هم مثل ملت ایران افراد ارتش ایران را می­پرستم اما ملت ایران افسران ارتش خودش را به دو قسمت می­کند یک قسمت افسران جزء و افسران ارشدی که پاکدامن هستند یک قسمت افسرانی نادرست که مخصوصاً عده­شان در بین افسران ارشد یعنی از سرتیپ به بالا فراوان است و آنها کسانی هستند که مورد تنفر و انزجار واقعی ملت ایران هستند و آقای کفیل وزارت جنگ این دو دسته را مخلوط با هم از آماجگاه (برای این که مثل سربازها صحبت کرده باشیم ) از آماجگاه و تیررس نمایندگان ملت ایران با تردستی و زرنگی غریبی رد کردند و من این قسمت را به ایشان تبریک می­گویم اما باید این مطالب گفته شود که در بین افسران ارشد ارتش ایران عده زیادی هستند که اگر در ایران مجلس شورای ملی به وظیفه که ملت ایران بر عهده او گذاشته است علاقه نشان می­داد و اگر در ایران یک محکمه ملی برای رسیدگی به حساب­های  بیست ساله عناصری که این مملکت را اداره می­کردند تشکیل می­شد آنها مثل سه روز پیش بالای دار دیده می­شدند (صحیح است ) وقتی که دستگاه حاکمه ما می­خواهد آنهایی را که به ملت ایران خیانت کرده­اند مجازات کند می­گردد در بین آنهایی که  به ملت ایران و  استقلال ایران خیانت کرده­اند یک پیچ و مهره کوچکی را یک کسی  را که در وصیت­نامه خودش نوشته من فقط تفنگ بودم فشنگ دیگری بود و متصدی این تیر خالی کردن دیگری بود آمر هم دیگری بود او را می­برند به دار می­کشند (تیمور‌تاش - هیچ بدکاری نکردند ) اجازه بفرمایید…

نائب رئیس - ماده 63 را آقایان تذکر داده­اند رعایت شود.

دکتر کشاورز - بنده چون باید به آقایان مدلل کنم که چرا این تبصره را پیشنهاد کرده‌ام باید این مقدمات را عرض کنم وقتی که پیشنهاد می­کنم که باید از گرفتن این فوق‌العاده و استفاده از این مبلغ افسران از سرهنگ به بالا محروم بشوند باید دلیل آن را بگویم منظورم این بود که درست است مجازات پزشک احمدی از نظر

+++

جنایتی که در زندان قصر کرده بود واجب بود اما جنایتکارانی که به او دستور می­دادند که این عمال را اجرا کند آنها همه­شان آزاد هستند جنایتکارانی که مستقیماً امر می‌کردند که آزادیخواهان را در زندان بکشند آنها در بیمارستان  مجلس مثل یک پرنس پذیرایی می­شوند حتی دیروز شنیدم ولی اطمینان ندارم که به یکی از آنها یعنی رکن‌الدین مختار اجازه حمل اسلحه داده شده است. به هر حال افسران ارتش ایران آنهایی که پاکدامن هستند آنهایی که تحصیل­کرده هستند مورد تکریم و احترام ما هستند. اما یک عده زیادی از آنها هستند که در این مدت بیست سال ملت ایران را چاپیدند و بنده خیال می­کنم این حساب صحیح و ساده است شما اشخاصی را که در ایران کار می­کنند و مشاغل مهم دارند اینها را یکی یکی در نظر بگیرید و ثروت­شان را رسیدگی کنید ببینید چقدر است بنده از خودم شروع می­کنم یک طبیب متخصص و استاد دانشگاه هستم و با این که از زیر بوته هم بیرون نیامده­ام بعد از ده سال طبابت در ایران فقط یک خانه آن هم با سی هزار تومان قرض بیشتر ندارم. چطور شده است که فلان سپهبد در ایران چهارصد تا کنتور برق در خانه­های شخصی­اش دارد؟ چطور شده فلان سرلشگر یک قسمت از خیابان فردوسی را توانسته است در عرض بیست سال بخرد و هکذا هکذا (دکتر رادمنش - حال پول قرض کنیم که به آنها بدهیم ) بنابراین در عوض این پانزده میلیون که می­خواهیم قرض کنیم  و به یک عده افسران شرافت­مندی  که برای زندگانی­شان معطل هستند بدهیم و ما با کمال طیب خاطر تصویب می­کردیم بهتر بود که یک محکمه  تشکیل بدهید و به حساب افسران ارشد ارتش ایران رسیدگی کنید و ثروت آنها را اگر واقعاً ثابت شد که از راه نامشروع به دست­شان آمده است از دست­شان بگیرید و با آن مبالغ که یقیناً از 15 میلیون تومان بیشتر می­شود  هم ارتش ایران را اصلاح کنید و هم به آنهایی که پاکدامن هستند و در بین افسران ارشد ما هم هستند کمک بکنید. یک علت دیگر مخالفت من با دادن این پانزده میلیون تومان اعتبار و یا اقلاً (چون دستم بسته شده است و باید در قسمت پیشنهاد خودم صحبت کنم ) مخالفت من با این که با افسران بالاتر از سرهنگ داده شود این است که مخصوصاً افسرانی که بالاتر از سرهنگ هستند بیش از دیگران در امور ارتش ما اخلال می­کنند «بدهاشان البته» بنده اول گفتم یک عده خوب­شان را ستایش می­کنم و مورد تکریم و مورد احترام من هستند اما بدهاشان مخصوصاً در بین افسران ارشد هستند و بر عکس آن چیزی که شما گفتید در سیاست هم دخالت می­کنند آقای کفیل وزرات جنگ شما بهتر از بنده می­دانید که در سیاست دخالت می­کنند مگر دخالت کردن در سیاست چیست؟ سیاست در لغت به معنی حکومت کردن است آیا افسران ارشد ما در حکومت دخالت نمی­کنند؟ آیا افسران ارشد ما از یک حکومتی که الان سرکار است یا هر وقت سرکار است دفاع نمی­کنند؟ آیا در بین لشکرهای شما افسران شما نگفتند که بایستی ارتش مطیع وزیر جنگ و مطیع نخست وزیر باشد؟ پس دخالت در سیاست یعنی چه؟ یعنی اینها حمایت از نخست­وزیری نکردند که یک نفر مستخدم خارجی به او می­گوید که وقت آن رسیده است که دیگر ما دولتی در داخل دولت ایران نداشته باشیم… این خجالت دارد.

نائب رئیس - شما آقا از موضوع خارج می­شوید اگر اجازه می­فرمایید ماده 63 خوانده شود.

دکتر کشاورز - اگر غیر از شما کسی این پشت نشسته بود شاید بنده این حرف را قبول می­کردم ولی حالا می­ترسم  خدای نکرده بعضی­ها بگویند که شما غرض­رانی می­کنید.

نائب رئیس - بنده فقط طبق ماده 63 تذکر می­دهم که باید به اختصار در پیشنهاد خودتان صحبت کنید و بنده باید ماده نظامنامه را رعایت کنم.

دهستانی - آقای رئیس خواهش می­کنم ماده 63 را بفرمایید قرائت کنند.

دکتر کشاورز - لازم به قرائت نیست خود من می­دانم. به هر حال من معتقدم وقتی که شما برای اعضا فرهنگ­مان برای معلمین بدبخت و بیچاره‌مان که استادان دانشگاهش

+++

در فقر و فاقه به سر می­برند و اگر نگاه­شان کنید نوکر یک سپهبد و سرلشکر و سرتیپ شما وضع زندگانیش بهتر از آنها است برای یک چنین اشخاصی یک زندگی راحتی تهیه نکردید و وقتی یک لایحه می­آورید که پنج میلیون تومان برای هزار جور احتیاجات فرهنگی داده شود چند روز روی آن صحبت می­شود ما حالا نباید این پانزده میلیون تومان را چشم بسته در اختیار وزارت جنگ بگذاریم که این پانزده میلیون تومان را صرف مقاصد این آقایان افسران ارشد که در وقایع شهریور و هم زرنگی و جربزه و وطن­پرستی­شان را دیدیم بکنیم. در خاتمه این پیشنهادم می­خواستم از آقای کفیل وزارت جنگ استدعا کنم عوض این که دستور داده شود به ستاد ارتش که شما بگردید بین افسران که هر کس فلان روزنامه را می­خواند به ما اطلاع بدهید عوض این که دستور داده شود از طرف ستاد ارتش که شما بایستی مراقبت کنید و توجه کنید و ببینید که کدام افسر است که به فلان روزنامه فلان اطلاع را داده یا این که فلان روزنامه و فلان روزنامه را برای شما می­فرستیم که افسران و افراد شما بایستی این روزنامه­ها را بخوانند ( و الان مراسله­اش حاضر است ) عوض این که این کارها را بکنید سعی کنید که ارتش ایران را یک ارتش ملی و علاقه­مند به استقلال مملکت و سیاست مملکت بار بیاورید. سعی کنید به این افراد بفهمانید که دمکراسی یعنی چه مشروطه یعنی چه آزادی یعنی چه حق یک فرد و حق اجتماع یعنی چه اگر یک روزی شما نتوانستید یک چنین ارتش ملی این طور علاقه­مند واقعی به ملت ایران به مملکت ایران به ما نشان بدهید آن وقت عوض این پانزده میلیون تومان،صد و پنجاه میلیون تومان به اضافه هر چه شخصاً ‌داریم در طبق اخلاص می­گذاریم و به یک چنین ارتشی که علاقه­مند به ملت  ایران باشد می­دهیم. (صحیح است ).

کفیل وزارت جنگ - نماینده محترم آقای دکتر کشاورز اولاً به یک قسمت از عرایضی که روز قبل عرض کردم ایرادی داشتند که لازم است توضیح عرض کنم وقتی که بنده می­گویم سرباز ایران مقصودم از کلمه سرباز به طور کلی است و به طور عموم است، در داخله ارتش هم معمول­مان این است که به همه افراد ارتش سرباز می­گوییم تمام افراد ارتش ایران سرباز  هستند این سربازها بنابر وظایف و بنابر سازمان درجات مختلف دارند. بنابراین بنده تکرار می­کنم و آنچه روز قبل راجع به سرباز گفته­ام مقصودم افسران و گروهبانان و سربازانی است که هست برای این کار هم دلایل دارم بنده بسیار خوشوقتم که آقای دکتر فرمودند که ارتش ایران از حیث سرباز مورد تکریم و تعظیم ملت ایران است. (دکتر کشاورز - صحیح است تردید نیست) از حیث افسران هم بنده این طور استنباط  کردم که فرمودند افسران هم یک دسته هستند که مورد تکریم و مورد احترام هستند. ( صحیح  است ) بعد فرمودند در بین این عده که نود هزار نفر مجموعش است تعدادی هم هستند که اینها به وظایف خود عمل نکرده‌اند و مورد انزاجار هستند و فرمودند که بایستی محاکمه شوند و مجازات شوند. ( صحیح است ) بنده در این  مورد یک عرضی دارم که باید امروز به عرض آقایان برسانم بنده تصور می­کنم که حکومت دمکراسی که ما امروز افتخار داریم که این حکومت را داریم و پا بست این حکومت هستیم  و برای این دمکراسی شهید داده­ایم و جان داده­ایم آن را باید محترم بداریم یکی از اصولی که در حکومت دمکراسی بایستی مورد توجه قرار بگیرید. احترام قانون است اگر واقعاً‌ ما در تمام مراحل و شئون در تمام ادارات و وزارتخانه­ها جز قانون و جز احترام  به قانون کاری نداشته باشیم مسلماً بسیاری از بدبختی­های ما دوا می­شود مقصودم از این عرض چیست؟ مقصودم از این عرض این است که یک قانونی به بنده درجه سرتیپی داده است تا موقعی که یک قانون دیگری درجه سرتیپی بنده را از من نگیرد بنده محترم هستم. (‌صحیح است ) احتراز می­کنم از این که بنده که امروز کفیل وزارت جنگ هستم بنشینم و بگویم او بد کرد او خوب کرد او را باید محاکمه کرد آقایان این کار غلط است این کار به عقیده بنده برخلاف اصول دمکراسی است افسران ارتش به طور کلی اگر بیاییم واقعاً ‌مطالعه کنیم به این ارتش خدمت

+++

کرده­اند بنده­ای که امروز افتخار دارم سرتیپ هستم یک روزی هم ستوان دوم بودم ستوان یکم بودم افسر جزء بودم افسر ارشد بودم پس اگر ما بگوییم که افسران جزء یا افسران ارتش به این مملکت خدمت کرده و می­کنند و خواهند کرد همین امرای ما هم یک روزی افسر جزء بودند و مسلماً ‌به این مملکت خدمت کرده­اند. ( دکتر کشاورز - اغلبشان به جیبشان خدمت کرده­اند ) بنده در این مورد فقط عرضم این است که ما یک مقرراتی را باید در یک مقامات رسمی رعایت کنیم اینجا یک نکته را به طور جمله معترضه عرض می­کنم آن روز نماینده محترم فرمودند که ارتش ما روحیه ندارد روحیه یک چیزی نیست که مسئولین امور ارتش بروند بخرند و وارد کنند و به دست زیر دست بسپارند و بگویند سرباز، ‌افسر این روحیه را بگیر این طور نیست روحیه ایجاد می­شود در نتیجه مجموعه اوضاع و احوال یک طبقه­ای وقتی که ما یک طبقه­ای را هر روز  در مقامات رسمی و در مقامات مقدس این کشور مورد حمله قرار دادیم مورد تعرض قرار دادیم چه روحیه­ای دیگر از آنها انتظار داریم؟ بنده یک نکته­ای را که اطلاع دارم موظف هستم به عرض آقایان برسانم افسران جزء داریم افسران ارشد داریم  که الان در گوشه و کنار این کشور مشغول خدمتگزاری به این کشور هستند با نهایت پاکی و این اطلاعات را می­بینند روزنامه­ها را می­خوانند این مطالب را می­شنوند مأیوس می­شوند مگر روحیه دیگر برای آنها ایجاد می­شود؟ (دکتر کشاورز - مأیوس هستند) به عقیده بنده بایستی آمد و تحقیق کرد اگر کسی تقصیر کرده است مطابق اصول و قوانین باید او را مجازات کرد و اشد مجازات کرد. ( دکتر کشاورز - نمی­کنید ) ولی مطلب را به طور عموم که هر دفعه که صحبت ارتش می­شود هر دفعه که صحبت افسر می­شود به طور عموم با آنها ما این طور معامله کنیم به نظر بنده این خوب نیست. ( دکتر کشاورز - بنده که عموم را نگفتم ) همین حرف­ها در روحیه افسران بسیار تأثیر می­کند. (دکتر کشاورز - پس حرف نزنیم ) چرا حرف بزنید مانعی هم نیست و بنده هم با کمال میل حاضرم یعنی حاضرم که مجبورم حاضر باشم و این طور صحیح می­دانم که برسیم و رسیدگی کنیم و محاکمه کنیم و مجازات هم بکنیم ولی تقصیر دیگران را به گردن دیگران نگذارید مطلبی که فرمودند که به این دلایل این نظریان را دارند بالاخره منجر می­شود به این که به موجب پیشنهادی که فرمودند این اضافه حقوق را به یک طبقه خاصی ندهیم این برخلاف همان قانونی است که از مجلس شورای ملی گذشته است وقتی که قانون از مجلس شورای ملی گذشته است که این اضافه حقوق به تمام مستخدمین کشور در هر درجه و مقامی که هستند داده شود. بنابراین دیگر ما نمی­توانیم بیاییم اینجا و تبعیض کنیم و بگوییم  تا این درجه بدهیم  و تا آن درجه ندهیم به خصوص که فرمودند شاید بین آن درجاتی که می­فرمایند داده نشود باز اشخاص خدمتگذار و پاک وجود دارد و نبایستی نسبت به آنها این اضافه حقوق داده نشود. بنابراین بنده تصور می­کنم که بایستی آقایان اجازه بفرمایند این اضافه حقوق داده شود و این اضافه حقوق هم اشتباه نشود مال امروز نیست ما این لایحه را امروز برای این نیاوردیم که یک اضافه حقوقی به افسران بدهیم این همان اضافه حقوقی است که سال قبل اجازه پرداخت آن داده شده و امروز به موجب این لایحه دیگر نمی­خواهیم اضافه حقوق به کسی بدهیم. (دکتر رادمنش - بدون اجازه پرداخته­اید ) و این لایحه مربوط به اعتبار همان اضافه حقوق است .

نائب رئیس - آقایان طوسی و جمال امامی اجازه خواسته­اند ولی چون عضو کمیسیون نیستند نمی­توانند صحبت کنند.

هاشمی - اجازه می­فرمایید بنده عضو کمیسیون هستم.

مهندس فریور - این لایحه مربوط به کمیسیون بودجه است و جنابعالی عضو کمیسیون بودجه نیستید.

هاشمی - لایحه مربوط به وزارت جنگ است و بنده هم عضو کمیسیون نظام هستم عرض کنم تصور می­کنم همان قدر که آقای دکتر در علم طب متخصص هستند و اطلاع دارند بنده هم در ادبیات و مبحث مذاکرات اطلاع دارم و می­توانم ادعا کنم که در این قسمت می­توان درس بدهم. عرض کنم تمام این مذاکرات و فرمایشات  آقا به هیچ وجه مربوط به این

+++

لایحه نبود در پیشنهاداتی که مربوط به همان لایحه است مطابق نظامنامه پیشنهاد دهنده می­تواند توضیح مختصری بدهد و بعد هم مجلس رأی بدهد و الا اگر به این منوال بگذرد  هیچ وقت در مجلس قانونی نمی­گذرد ( صحیح است) صریح نظامنامه است پیشنهادی که داده می­شود برای توضیح آن مطالبی که در ضمن نوشتن آن مطالب را نمی­شود ذکر کرد وکیل بلند می­شود و توضیحات خودش را شفاهاً می­گوید و بعد هم رأی گرفته می­شود یا قبول می­شود یا رد می­شود ولی این مطالبی که در اینجا گفته می­شود هیچ ربطی به لایحه که مطرح است ندارد بنده هم از کسانی هستم که می­توانم بگویم چیزی ندارم ولی اگر هم ندارم از آن اشخاصی هستم که معتقدم تمام بی­خانمان­های ایران را باید خانه­دار کرد نه خانه خانه­دارها را هم ازشان گرفت مالاینقطع جز بدبینی به هم جز انتسابات بی­موضوع و اتهام به یکدیگر کاری نداریم آقا اینها قانون می­خواهد مگر ما چند تا آدم بد داریم ده تا، بیست تا،‌سی تا اینها را باید البته مجازات کرد ولی ما که دامن پاکی در این کشور باقی نگذاشته­ایم از صبح تا شام به جان هم افتاده­ایم هی می­گوییم این دزد است آن دزد است.(دکتر کشاورز - هستند که می­گوییم) اگر واقعاً چهار نفر دزد هستند قانون هست بگیرید آنها را مجازات کنید ولی با این حرف­ها که نمی­شود شما یک نفر را که مورد قبول همه باشد پیدا کنید. می­گویید این یکی درست است همان درست را هم یکی بلند می­شود می­گوید خیر این هم نادرست است بالاخره این اخلاق ما را به طرف نیستی می­کشاند به متون تاریخ مراجعه کنید این روش اخلاقی در هر عصر موجب انحطاط  و ویرانی هر کشوری شده است. (دکتر رادمنش - این طور نیست انتقاد دلیل رشد سیاسی است ) رشد سیاسی هم همیشه در اکثریت خوب پیدا می­شود اگر اکثریت خوب بود، اکثریت حاکمه خوب پیدا می­شود آن وقت اگر عده­ای در آن جامعه خوب نبودند مجازات می­کند نه این که  ما همه را ملوث کنیم و یکی را بعد از دیگری بیندازیم دور. عرایض بنده  هم متأسفانه خارج از موضوع است فقط عرض بنده این است پیشنهادی که می­شود در اطراف آن مذاکره مختصری بشود بعد رأی گرفته شود.

نائب رئیس - رأی گرفته می­شود به پیشنهاد آقای دکتر کشاورز آقایان موافقین قیام فرمایند.( عده کمتری برخاستند) تصویب نشد(دکتر کشاورز - هیچ وقت این پیشنهاد تصویب نمی­شود) پیشنهاد آقای امیرتیمور  قرائت می­شود:

ماده واحده به طریق ذیل پیشنهاد می­شود:

ماده واحده - دولت مجاز است مبلغ یک صد و پنجاه میلیون ریال برای پرداخت اضافات ارتش از بانک ملی استقراض و از محل صرفه­جویی بودجه  1323 وزارت جنگ پرداخت کند.

نائب رئیس - آقای امیر تیمور

امیرتیمور- موقعی که این لایحه در کمیسیون بودجه مطرح بود متأسفانه بنده نتوانستم در کمیسیون حاضر شوم و چون در مباحثات شرکت نکردم به این جهت این پیشنهاد را دادم که حالا توضیحات مختصری بدهم و جواب بدهند که شاید اقناع بشود. اولاً معلوم نفرموده­اند که این وجهی که باید داده شود به چه نسبت بین افراد ارتش و کارمندان ارتش تقسیم می­شود زیرا کارمندان ارتش با سایر وزارتخانه­ها و مستخدمین دولت یک تفاوتی دارند مثلاً ما یک اضافاتی را که برای مستخدمین دولت و برای وزارتخانه­ها تصویب می­کنیم‌ و اجاره می­دهیم به آنها پرداخت شود به یک نسبتی بین تمام مستخدمین پرداخت می­شود اعم از مستخدمین جزء یا درجه­دار یا مستخدم رتبه یا کنتراتی و قس علی­هذا ولی افراد ارتش با وزارتخانه­های دیگر دو فرق دارند قسمتی که افراد هستند، سرباز وظیفه هستند سرباز وظیفه را آنچه که ما اطلاع داریم فقط هفت قران و ده شاهی به آنها داده می­شود و بیشتر  از آن داده نمی­شود و متأسفانه یک قسمتی را هم لازم است به آقای سرتیپ عرض کنم. ( اگر آقای سرتیپ تکذیب نفرمایند) که همان هفت قران و ده شاهی را هم اغلب آقایان افسران بالا دست آنها از دست آنها بیرون  می­آورند و نمی­دهند. در گذشته مرسوم این

+++

بوده است و اگر تکذیب کنند بنده هم مراتب دیگر را به عرضشان خواهم رسانید که قابل تکذیب نباشد. پس به افراد ارتش از این اعتبار چیزی داده نمی­شود و این اعتبار برای درجه­دارها خواهد بود بنده خواستم ببینم که عده آنها را کمیسیون بودجه حساب کرده است؟ و بعد هم به چه نسبت به آنها داده می­شود این هم که نوشته است در سال جاری به افسران ارتش پرداخته شود اگر همین طور مجلس شورای ملی تصویب کند عطف به ماسبق می­شود. و این شامل 6 ماه گذشته از سال جاری هم می­شود. در صورتی که برای سال جاری اگر حالا پرداخت کنیم چطور از اول سال پرداخته­اند؟ بنده می­پرسم پرداخته­اند یا نپرداخته­اند؟ اگر پرداخته­اند از چه محلی و مجوز قانونی‌شان چه بوده است ؟ و اگر هم نپرداخته­اند باید اینجا تشریح شود که از این به بعد به چه نسبت به آنها پرداخت ­می­شود و این که نوشته شده است. در شش ماه سال جاری پس آن اضافه را پرداخت کرده­اند و این چون مجوز قانونی و صورت قانونی نداشته برخلاف قانون بوده است و برخلاف قانون عمل شده است، البته حالا به این وسیله می­خواهند خلاف آن قانون را ترمیم بکنند، موضوع دیگری که مورد توجه بنده است و تصور می­کنم که ربطی به این لایحه نداشته باشد تعداد نفرات ارتش است که در اینجا ذکر کرده­اند این لایحه را آورده­اند که یک فوق­العاده به افسران ارتش بپردازند. این ربطی به تعداد نفرات ندارد و میان دعوی نرخ معین کردن است و علاوه از تذکرات آقای سرتیپ در جلسه قبل هم این طور استنباط  می­شد که تعداد نفرات ارتش شاید از پنجاه  هزار نفر هم امروز تجاوز نکند و اگر این عده را ما به بودجه حالا که نگاه کنیم در سال گذشته شاید یک صد و ده میلیون تومان برای وزارت جنگ در بودجه مملکت تخصیص داده شده است. در صورتی که تعداد افراد به پنجاه هزار نفر هم بالغ نمی‌شود و حالا اگر اینجا ما این عده را تصدیق کنیم فردا دوباره دولت به همین نسبت برای بودجه آنها تقاضاهایی می­کند که چون عده ارتش ما بالغ بر 90 هزار نفر است بودجه ما هم از یک صد و ده میلیون ریال به دویست میلیون ریال بالغ خواهد شد و این موضوع به عقیده بنده جایش اینجا نیست و مربوط به یک لایحه دیگر است و حالا از فرصت استفاده می­کنم و یک نکته دیگر را هم که لازم است به استحضار آقای سرتیپ هدایت می­رسانم و اطلاع دارم که در سال گذشته اعلیحضرت همایونی امر و مقرر فرمودند که امور ارتش و کلیه اموری که مربوط به ارتش است و در تحت نظر وزیر جنگ نبوده و در تحت­نظر وزیر جنگ باشد و این امریه را در موقعی که آقای سپبهد احمدی وزیر جنگ بودند صادر فرمودند. که کلیه امور ارتش از نظر وزیر جنگ خواهد گذشت از قرار که بنده‌ می­شنوم باز هم ستاد ارتش احکامی که صادر می­کند مستند می­کند به فرمان اعلیحضرت همایونی و بنده  خواستم عرض کنم که آن امری که پارسال شده است در آن امریه تغییری داده شده است در آن تردیدی پیدا شده است؟ و اگر تغییر و تردیدی پیدا نشده است این رویه ستاد ارتش برای چیست؟

مخبر - سه موضوعی که فرمودند و توضیح خواستند علتش این بود که در جلسه کمیسیون بودجه حضور نداشتند اولاً ‌در قسمت اول فرمودند که این اضافات به چه نسبت تقسیم می­شود به همان تناسبی که آن اضافات بسیار قسمت­ها و مستخدمین کشوری پرداخته شده بنده عرض می­کنم که به اشخاص درجه­دار صدی 80 داده می­شود و به همان نسبت تقسیم می­شود، قسمت دوم که فرمودید راجع به این که چه شده است از اول سال تا به حال پرداخته شده همین طور که فرمودید پرداخته شده حالا مستند ایشان چه بوده مستند ایشان یکی موافقت وزارت دارایی بوده و یکی هم ماده 4 بودجه پیشنهادی وزارت جنگ که شاید در لایحه تقدیمی وزارت جنگ ملاحظه  فرموده باشند در آن ماده این را پیشنهاد کرده است در ماده 4 می‌نویسد : که اعتبارات را از یک فصلی به فصل دیگری می­توانند انتقال بدهند و همان قسمتی که به سایر وزارتخانه­ها از اول سال تا به حال داده شده است و استفاده کرده­اند در وزارت جنگ هم همین طور پرداخته شده و حالا تصدیق بفرمایید که به آنها هم باید داده شود زیرا که این

+++

افسران چکمه جفتی صد تومان باید بگیرند لباس بخرند و نمی­شود این اضافات را به آنها نداد تعجب این است که این مذاکراتی را که ما در اطراف این 15 میلیون می­کنیم برای وزارت جنگ نمی­دانم برای چیست؟ این همان اضافاتی است که به تمام وزارتخانه­ها و به تمام ادارات داده­ایم و استدعا ­می­کنیم حالا چون در اول سال اتفاقاً محلی پیدا نشد وزارت دارایی موافقت نکرد که بدهند بعد وزارت دارایی موافقت کرده است که این 15 میلیون به این نحو پرداخته شود و همان طور که آقایان ملاحظه فرمودند این از اعتبار صرفه­جویی سال گذشته وزارت جنگ و کل کشور این قرضه پرداخته می­شود و سال آینده هم می­رود توی بودجه مثل سایر اقلام و پرداخت می­شود.

امیر تیمور- پس با پیشنهاد موافقت ندارید؟

مخبر- خیر خودتان هم موافقت ندارید

کفیل وزارت جنگ (سرتیپ هدایت ) - آن قسمتی که راجع به قرضه پیشنهادی بود گمان می­کنم توضیح داده شد و همان طور که توضیح داده شد به این اضافه حقوق را مطابق قانون مصوبه به کلیه کارمندان، گروهبانان، ‌استواران و افسرانی بدهیم که مشمول این قانون هستند به همان نسبتی که قانون گذشته است و از اول سال هم همان طور که عرض شد پرداخت شده است پس نسبت به این دو موضوع توضیح عرض شد بنابراین بنده از این حیث دیگر عرضی ندارم ولی چون مطالب دیگری هم فرمودند که مربوط است به ارتش این است که بنده می­خواهم دوباره توضیح عرض کنم. راجع به موضوع تعداد فرمودند که چرا ذکر شده و این دلیل خواهد شد که بعداً ‌بگویند بودجه کم داریم. ما در بودجه­ای که در اول سال تقدیم مجلس شورای ملی کرده­ایم در آنجا تعداد نود هزار نفر را تصریح کرده­ایم چون مسلماً در موقع تصویب بودجه بایستی تصریح شود که این بودجه برای چند هزار نفر سرباز و افسر است و آنها را قبلاً در نظر گرفته بودیم ولی چون هنوز بودجه نیامده بود و برای این که نمایندگان مجلس شورای ملی بدانند این لایحه که آمد لازم بود معلوم شد این برای چه تعداد ارتشی است بنابراین عرض شد که ارتش امسال عده­اش این خواهد بود و بنده هم اطمینان می­دهم به این 15 میلیون که حساب شده است و در وزارت دارایی رسیدگی شده ما بیش از این احتیاج به بودجه نخواهیم داشت و تمام مخارج ما تا آخر سال تأمین می­شود ولی این موضوع دیگری که فرمودند راجع به ستاد ارتش بنده از موقع استفاده می­کنم چون در اطراف این موضوع شاید زیاد صحبت می­شود و در روزنامه­ها هم نوشته می­شود لذا لازم است برای این مطلب یک مرتبه توضیح داده شود. این ستاد ارتش را که ما اختراع نکرده­ایم ستاد ارتش در تمام ارتش­های دنیا وجود دارد علتش چیست؟ علتش این است که وزارت جنگ به طور کلی وقتی صحبت می­کنیم وزارت جنگ در تمام کشورهای دنیا دارای دو وظیفه است یک وظیفه را می‌گویند اداره کردن واحدهای ارتش و وظیفه دوم را می­گویند اداره کردن واحدهای ارتش و وظیفه دوم را می­گویند اداره کردن وزارت جنگ این را اگر تفکیک کنیم در واقع وزارت جنگ باید دارای دو عامل باشد که یک عامل به کارهای فنی  و بنگاه­های ارتش رسیدگی کند و یک عامل دیگر به کار بودجه  و حکومتی به همین جهت هم هست که در تمام ارتش­های دنیا یک عاملی در وزارت جنگ ایجاد کرده­اند که ما آن را ستاد ارتش می­گوییم که عامل فنی وزارت جنگ است به همین دلیل هم هست که در تمام کشورها بعد از ایجاد این عامل فنی و دستگاهی که تهیه شده ممکن است وزیر جنگ غیرنظامی باشد و اگر وزیر جنگ غیر نظامی باشد یک عامل نظامی وجود دارد که کارهای فنی را حل می­کند.( صحیح است) این عامل امروز وجود دارد اما راجع به ارتباط این عامل با وزارت جنگ و موضوع فرمان اعلیحضرت همایون شاهنشاه ستاد ارتش جزو وزارت جنگ است و یکی از ادارات تابعه وزارت جنگ به شمار می­رود از این حیث هم هیچ اشکالی وجود ندارد و شاید مدتی است که این اشکال هم به خودی خود مرتفع شده است لذا از این حیث وزارت جنگ هیچ اشکالی ندارد و بنده این را اطمینان می­دهم و صراحتاً به عرض آقایان نمایندگان محترم می­رسانم که کلیه کارهای ارتش و ادارات ارتش و ستاد ارتش باید

+++

به وزیر جنگ پیشنهاد بشود و وزیر جنگ باید آن را تصویب بکند و مسئولیت آن را عهده­دار شود. (صحیح است ) قانون صریح است و در این مورد صراحت دارد که وزیر جنگ مسئول امور وزارت جنگ است و در مقابل مجلس و در مقابل ملت مسئول است ولی قانون اساسی ما به طور صراحت ذکر کرده است که کلیه انتصابات عزل امتیاز ترفیع  از طرف دیگر قانون نظام وظیفه بعضی مواد دارد قانون دادرسی ارتش بعضی مواد دارد که تمام این قوانین علاوه بر قانون اساسی به تصویب مجلس شورای ملی رسیده است و این قوانین مملکت وظایف وزارت جنگ را در مقابل مجلس و پادشاه معلوم کرده است و به همین دلیل هم وزیر جنگ با کمال افتخار به عرض آقایان نمایندگان مجلس شورای ملی می­رسد که ما آن قوانین را کاملاً ‌گذاشته­ایم جلو و اجرا می­کنیم بنابراین وزارت جنگ از نظر قبول مسئولیت پس از موافقت بایستی که گزارشی را که در قوانین مصرح است به شرف عرض اعلیحضرت همایونی برساند و ما مسلماً این قوانین را همیشه محترم  می­شماریم.

امیر تیمور - چون آقای فاطمی خواهش کردند مسترد می­دارم.

نائب رئیس - پیشنهاد آقای فیروزآبادی قرائت می­شود بنده پیشنهاد می­کنم که 50 میلیون ریال جهت اضافات  حقوق کافی باشد. ( خنده نمایندگان )

فیروز آبادی - بنده غرضم از 50 میلیون پیشنهاد کردن نه پرداخت 50 میلیون بود بلکه به عقیده بنده هیچ اضافه­ای نباید بدهیم دولت تقریباً یک سوم عایداتش را صرف قشون می­کند ما که با کسی جنگ نداریم ما فقط این را برای اصلاحات داخلی می‌خواهیم ما احتیاجات زیاد داریم البته این پول را هم که از بانک ملی باید قرض کرد وقتی که قرض کنیم از کجا باید بدهیم، مملکت اصلاحات مگر نمی­خواهد مگر این کارهایی که نصفه نصفه مانده است نباید تمام کرد، این سدبندی­ها را نباید تمام کرد، معادن را نباید استخراج کرد؟ هر پولی که هست می­گویید قسمت کنیم این که نمی‌شود ما باید یک فکری برای آینده مملکت­مان بکنیم، باید یک کارهایی را انجام بدهیم، چهار تا کارخانه ایجاد کنیم. این کارخانه­هایی که دیگری ساخته است و همه بهش بد می­گوییم اینها را نمی­توانیم اداره کنیم،این کارخانه­های حریربافی و چیت­سازی همه بی­فایده و معوق مانده است و حالا تند تند اضافه خرج می­دهیم، آخر آقا فکر کنید باید عقاب ما هم در این مملکت زندگی کنند باید اینها را در نظر بگیرند اگر به این ترتیب بخواهد مجلس یک جا یک میلیون اضافه بدهد جای دیگر 15 میلیون اضافه بدهد جای دیگر یک مبلغ  دیگر اضافه بدهد دیگر برای این مملکت چی باقی می­ماند؟ قرض­تان را از کجا می­دهید؟ و از کجا می­آورید؟ یک فکری بکنید اگر بودجه­ای می­آید اگر دیدیم که به صلاح مملکت است رأی بدهیم و اگر دیدیم به صلاح مملکت نیست رأی ندهیم فکری به خوش آمد و خوش نیامد دیگری نباید بکنیم این است که بنده مخالفت کردم با این 15 میلیون.

نمایندگان - عده کافی نیست.

نائب رئیس - متأسفانه آقایان توقف نمی­کنند در مجلس جای تأسف است که آقایان باقی نمی­ماند و دائماً باید خواهش بکنیم که بیرون تشریف نبرند در صورتی که آقایان وظیفه دارند که باید بمانند اینجا ( اردلان - اسامی آقایان را بفرمایید قرائت کنند) پیشنهاد آقای کام بخش قرائت می­شود:

پیشنهاد می­کنم : 1- سازمان­های اضافی لشگرها و همچنین حقوق امرایی که محل شغلی در سازمان ارتش ندارند حذف شود

2- به جای گماشته برای افسران جزء اضافاتی در نظر بگیرند و داشتن گماشته را ممنوع کنند.

کامبخش - من نمی­خواهم امروز این موضوع را عرض کنم که چند جلسه قبل عرایضی کردم در اینجا و آقای کفیل وزارت جنگ خیلی ماهرانه ببخشید سفسطه فرمودند و مطالبی را که بنده عرض کرده بودم به شکل دیگری جلوه دادند و در اطراف این موضوع چیزی نخواستم بگویم و ضمناً این را هم می­خواستم بگویم که در روزنامه اطلاعات

+++

متأسفانه  عرایض بنده چند سطری نوشته شده بود و به عبارت دیگر لااله را نوشته بودند و الا الله را ننوشته بودند و کفر شده بود ولی آنچه که مطالب ایشان بود تمام آن را با خصوصیات و جزئیات نوشته بودند این را نمی­خواستم اینجا عرض کنم اما چون نسبت به عرایض جلسه گذشته بنده یک موضوعی فرمودند که بنده عرض کردم ارتش ما روحیه ندارد ولی در عین حال این موضوع نباید گفته شود و این طور هم نیست و فرمودند که روحیه عبارت است از مجموعه اوضاع  و احوال ارتش این را می­خواستم عرض کنم که فعلاً ‌مجموعه اوضاع و احوال افراد ارتش ما عبارت از این شده است که نبایستی بدانند که برای چه به ارتش آمده­اند. ملت یعنی چه دولت یعنی چه مملکت یعنی چه برای چه مبارزه می­کنند اینها نباید گفته شود، اگر  گفته شود کفر است بالاخره این مجموعه اوضاع و احوال ارتش ما است و در وزارت جنگ اوضاع ارتش ما فعلاً روی همان زمینهای است که در بیست سال گذشته بود. یعنی بیست سال به ما گفتند که روحیه ارتش ما فوق­العاده قوی است اوضاع و احوال ارتش ما فوق­العاده خوب است و ما را خواب کردند که نتیجه­اش را دیدیم. مقصود عرض بنده این بود که طرز تعلیم و تربیت را در ارتش  طوری بکنیم که دیگر آن وضعیت نباشد که بیست سال بود و گفتند نوشتند و نتیجه­اش را هم دیدیم این بود منظور بنده که عرض کردم یکی هم اوضاع و احوالی که فعلاً موجود است عبارت از این است که یک قسمت زیادی و هنگفتی پول که الان می­خواهند بدهند برای اضافات افسران قسمت زیادش تخصیص داده شده است به رکن دوم ستاد ارتش برای جاسوسی عده افسران و برای یاد دادن جاسوسی به افسران و این پیشنهاد فعلی بنده دو قسمت است که پیشنهاد کردم  و اصراری هم ندارم برای آن که به شکل ماده الحاقیه یا به شکل تبصره ملحق به این ماده شود برای این که این موضوعات را اجرا کنند تذکرش هم کافی است و اگر چنانچه حسن نیت در کار نباشد هزار قانون مشعشعی هم بیاوریم فایده ندارد و اجرا نخواهد شد. دو پیشنهاد بنده یکی این است که سازمان­های اضافی لشگرها و همچنین حقوق امرایی که محل معینی در ارتش ندارند حذف شود و این سازمان اضافی  لشگرها را بنده آن دفعه صورتش را در اینجا خواندم من اینجا حساب کردم و عرض کردم که سازمان اضافی  لشگرها را صرف آن قسمت­هایی که عرض کردم بکنند و آن قسمت­هایی که عبارت از دادرسی - اصلاح نژاد و غیره است حذف شود و مبلغی که درحدود 6776000 ریال و خورده­ای ریال برای سازمان اضافی لشگرها داده می­شود و همچنین حقوق امرایی که هیچ محلی در ارتش ندارند اینها را حذف کنند. آن وقت البته ما می­توانیم امیدوار باشیم که یک قسمت زیادی از این پانزده میلیون را می­توانیم از بودجه خود ارتش تأمین کنیم این یکی و یک پیشنهاد دیگر من این بود که به جای گماشته برای افسران جزء اضافاتی در نظر بگیرند و داشتن گماشته را ممنوع کنند و همچنین بنده عرض کردم منظورم این نیست که این پیشنهاد به شکل ماده الحاقیه بشود تذکرش هم کافی است ولی فکر می­کنم که در ارتش ما یک لشگر تمام گماشته است، شاید 15 الی 16 هزار نفر گماشته در درب منزل افسران هستند، افسران ارشد و امرا 5 نفر 6 نفر گماشته دارند و اگر میل داشته باشند ده تا  و افسران جزء  هر یک یک نفر یا دو نفر گماشته دارند در هر حال یک لشگر تمام گماشته داریم حالا اگر چنانچه منظور کرده بودم که پولی اضافه شود به افسران جزء ممکن بود که تصور بشود که من پیشنهاد خرج کرده­ام و این طور پیشنهاد کردم که گماشته ممنوع شود و اگر گماشتگان بیایند جزو صف در این صورت ما یک لشگر اضافه در صف خواهیم داشت و این خودش یک صرفه­جویی زیادی است و از این صرفه­جویی به حقوق افسران جزء که محتاج به داشتن گماشته هستند به حقوق آنها چیزی اضافه شود این پیشنهاد خوبی است و یک قسمتی هم می­ماند که صرفه­جویی می­شود و از همه اینها گذشته این موضوع گماشته اساساً ‌به عقیده بنده یک توهینی است که به ملت ایران وارد است. ما دارای قانون نظام وظیفه هستیم یعنی تمام طبقات ملت باید بیایند

+++

زیر پرچم آنهایی که البته مشمول هستند و خدمت سربازی را انجام بدهند حالا چرا می­گویم که یک عده معینی را آورده­اند به زیر پرچم برای این است  که هر کسی که پول نداشته است و یا نتوانسته است از خود دفاع کند آنها را آورده­اند و هر کسی که توانسته است پول خرج کند و خودش را معاف کند معاف کرده است و چه است این را کاری ندارم. امیدوارم که در آتیه این جور نباشد حالا آیا این سازمان قادر باشد که این اشتباه را اصلاح بکند یا نکند  کاری به آن ندارم ولی من معتقدم که قادر نیست ولی در هر صورت ما امیدواریم که این طور باشد اما این فرق نمی­کند پولدار یا غیر پولدار فرق نمی­کند هر کس از هر جایی که می­آید و هر که باشد به ارتش وقتی می­آیند تمام آنها افراد ملت ایران هستند. تمام آنها از نظر ما یکسانند حالا اگر چنانچه دیگران به آنها یکسان نگاه نمی­کنند در نظر ما یکسان هستند و ما نمی­توانیم ببینیم که اینها به عنوان گماشته به عنوان نوکر درب خانه این و آن باشند. پس بنابراین تقاضا می­کنم که این موضوع را در نظر بگیرند و موضوع دیگری را که برای تذکر عرض می­کنم این است که اگر چنانچه بتوانیم سازمان دانشکده  افسری خودمان را مطابق احتیاجات داخلی خودمان بکنیم  من تصور می­کنم که در اینجا بتوانیم مبالغ زیادی را صرفه­جویی کنیم به این عبارت که ارتش ما را که صورت داده­اند  90 هزار نفر خواهند بود. این 90 هزار نفر طبق قوانین نظامی تصور می­کنم که بیشتر از 4 الی 5 هزار نفر افسر لازم نداشته باشد.( کفیل وزارت جنگ - این طور نیست ) یک قدری بیشتر ولی الان ما در حدود 8 هزار نفر افسر داریم (کفیل وزارت جنگ - 6 هزار نفر ) در هر صورت به عوض این که ما این عده افسر را برای ارتش کافی بدانیم بایستی فکر کنیم که برای این که عده هر سال برای کسری عده افسران بخواهیم و تربیت کنیم آن سازمانی که داشته­ایم البته به عقیده بنده برای آن زمان بیست ساله داده شده بود و برای 6 هزار نفر و برای هر سال تعیین شده بود. آن سازمان یک قسمتش اضافی است و ما کاری که می­کنیم عبارت از این است که در باغ سبزی به جوانان تحصیل­کرده نشان می­دهیم اینها تصور می­کنند وقتی که دوره دانشکده افسری را دیدند و از آنجا بیرون بیایند می­توانند به این مملکت خدمت کنند و زندگانی­شان هم تأمین خواهد شد یک فکر­هایی می­کنند و بدواً یک در باغ سبزی هم نشان می­دهیم و وارد می­شوند و بعد ما نمی­توانیم زندگی آنها را تأمین کنیم و آنچه را که برای زندگی یک فرد لازم است نمی­توانیم بدهیم و آنهایی که اشخاص پاکی بوده­اند مجبور می­شوند دزدی کنند و اگر چنانچه ما این کار را بکنیم و در حدود آنچه که لازم داریم بگیریم به مراتب بهتر است. اینها مطالبی است که می­خواستم عرض کنم ولی از آقای کفیل  وزارت جنگ مخصوصاً تقاضا دارم که در این موارد تابع احساسات نشوند و این موضوعات را کاملاً‌ در نظر بگیرند به عقیده من این عرایضی را که کردم مفید بوده چون بنده تصور می­کنم که اگر یک شخصی زمام امور حساس یک ممکلت را در دست بگیرد اگر آن شخص بخواهد تابع احساسات بشود  ممکن است خیلی خبط­ها و خیلی خطاها بکند و آن احساسات ممکن است چشم او را نسبت به حقایق ببندند و حقایق و جزئیات را نبیند.

روحی - بنده اخطار نظامنامه دارم.

نائب رئیس - بفرمایید

روحی - عرض می­کنم چون آقای کام­بخش حرف می­زدند بنده با احترام ایشان نخواستم عرض کنم اما آقا نظامنامه را رعایت نمی­کنند ماده 63 می­گوید: که در پیشنهاد مختصر باید صحبت شود و آقا چون این قسمت را رعایت نکرده­اند خواستم این را عرض کنم.

نائب رئیس - ماده 63 همان طوری که فرمودند باید رعایت شود و این وظیفه همه آقایان است ( صحیح است ) چون ماده 63 همان طوری است که آقا فرمودند ولی اجرای مواد نظامنامه با هیئت رئیسه مجلس است (صحیح است) ولی در یک موقعی که اگر کسی متوجه نشد مجلس و سایر نمایندگان هم باید قیافه خودشان را نشان بدهند. (دکتر کشاورز - هر

+++

روز قیافه را نشان می­دهند) بنده هر روز عرض می­کنم و حتی موقعی که می­بینم آقایان به یکدیگر اعتراض می­کنند این ماده را نمی­خوانم چون می­دانم متوجه هستند و الا این ماده 63 است که قرائت  می­شود:

ماده 63- اصلاحاتی که در ضمن شور ثانوی پیشنهاد می­شود در صورتی که  از طرف کمیسیون  ارجاع آن خواسته نشود صاحب اصلاح به طور اختصار آن را توضیح  و استدلال می­کند و فقط اعضا کمیسیون  حق جواب دارند. پس از آن مجلس در باب قبول  توجه یا عدم قبول توجه رأی می­دهد. بنده از آقایان خواهش می­کنم که در پیشنهاد مختصر توضیح  بفرمایند و متأسفانه توجه نمی­کنند.

فرخ - بنده توضیح دارم اجازه می­فرمایید؟

نائب رئیس - بفرمایید

فرخ - علت این که پیشنهاد می­شود و این قدر صحبت می­شود برای این است که در اصل موضوع که صحبت می­شود و وقتی که یک نفر یا دو نفر صحبت کرد می­گویند کافی است اکثریت هم رأی می­دهد آن وقت  اشخاصی که می­خواهند مقاصدشان را عرض بکنند به صورت پیشنهاد عرض می­کنند و اگر در یک لایحه 150 میلیون ریالی فقط یک نفر صحبت کرد و کفیل وزارت جنگ که جواب داد آقایان می­گویند مذاکرات کافی است این موجب این پیشنهادها می­شود ولی آقایان وقتی که در کلیات مذاکره می­شود اجازه بدهند و فوراً ‌نگویند مذاکرات کافی است و نمایندگان عقیده خودشان را بگویند. ( صحیح است ) و البته این قدر هم پیشنهاد  نخواهد شد. ( صحیح است )

نائب رئیس - رأی می­گیریم به پیشنهاد آقای فیروزآبادی چون در آن موقع عده کافی نبود آقایانی که موافقند قیام کنند. ( عده کمی برخاستند ) تصویب نشد.

کفیل وزارت جنگ- بنده تصور می­کنم در جلسه قبل هم در جواب فرمایشات نماینده محترم آقای کام­بخش آنچه که حقایق بود به عرض رسانیدم ولی چون اشاره فرمودند بایستی توضیح خدمت آقایان عرض کنم . آنچه که راجع به سازمان و راجع به وضعیت گماشته و راجع به کم کردن سازمان دانشکده هر قدر که از این قبیل پیشنهادات باشد عرض کردم که اینها موضوع فنی است و ما نمی­توانیم که در ظرف 10  دقیقه و 20 دقیقه حل کنیم باید بررسی کنیم و تصمیم بگیریم. بنده عرض کردم با نهایت افتخار حاضرم و آقا هم که عضو کمیسیون نظام هستند و ما هم در کمیسیون نظام حاضریم و شرکت می­کنیم. بنده همین امروز صبح در کمیسیون نظام عرض کردم که تشریف بیاورید وضعیت را از نزدیک ببینید سازمان را ببینید. وضعیت این سربازی را که می­گویید بد است ببینید. چون بنده با قبول این مسئولیت خدمت آقایان عرض می­کنم که وضعیت سرباز خوب است و ما با نهایت دقت و مراقبت از آنها نگاهداری می­کنیم ولی آقایان تشریف بیاورند و ببینند ارتش و وزارت جنگ استدعای تماس با آقایان دارد استدعا دارد که تشریف بیاورند و ببینند و معایب را بگویند و راهنمایی بفرمایند ما هم با کمال حسن نیت افتخار می­کنیم و اجرا می­کنیم بنابراین استدعا می­کنیم که آن قسمت­های فنی را بعداً ‌در کمیسیون بررسی کنیم و البته ما می­خواهیم همان طور که فرمودند ارتش ما خوب باشد و بهتر بشود البته در این زمینه هر قدر آقایان جدیت بکنند بجا است ولیکن دو مورد در اینجا صحبت شد موظفم در اطراف این دو موضوع توضیح بدهم و به عرض برسانم این موضوعی را که فرمودند سرباز و افسر ما نمی‌داند برای چه می­آید چه کاری می­کند. کشور چیست استقلال چیست و یا این که ما به وسیله رکن دوم از افسران جاسوسی می­کنیم و آنها را به جاسوسی وامی­داریم یا مانع روزنامه خواندن هستیم یا مانع مداخله در سیاست می­شویم این مطلب وقتی که ذکر شد لازم به توضیح است این مطالب از نظر وزارت جنگ این طور نیست اصولاً ما بیاییم این موضوع سیاست را یک مرتبه حل کنیم آن طور که ما می­دانیم و آن طور که به ما گفته­اند در هر مملکت دمکراسی یک  عده از احزابی است که این احزاب تماماً ‌در یک مورد با هم موافقند و همچنین تمام احزابی که در ایران تشکیل می­شود یک منظور و مقصود دارند و آن حفظ مملکت و استقلال ایران

+++

است. (صحیح است) بعداً ‌هر دسته برای رسیدن به این مقصود هر یک یک نظری دارند که آن نظر هم محترم است یک دسته می­گویند برای حفظ و عظمت و استقلال ایران این طرز اقدام و حکومت باید کرد یک دسته دیگر می­گویند که برای رسیدن به عظمت و استقلال این طرز باید رفتار شود اما در بین افراد یک ملت دسته دیگری هستند که این دسته به عقیده ما حزب خودش و مرام سیاسی خودش را انتخاب کرده است این دسته می­گویند که آقایان شما از نظر سیاست و طرز حکومت و نوع حکومت بنشینید بررسی کنید، مطالعه کنید و هر انتخابی که می­خواهید بکنید ما مطیع هستیم و ما هم این راه را انتخاب کرده­ایم برای رسیدن به این منظور و برای استقلال و عظمت ایران که منظور مشترک همه ماها است و بالاخره یک عمل شرکت هم هست و آن جان دادن و آن فداکاری است آمده­اند این دسته را که مأمور این کارها هستند از این احزاب جدا کرده­اند و سرباز شده­اند تمام کشورهای دمکراسی این طور است در دمکرات­ترین حکومت­های امروز دنیا افسر حق مداخله در سیاست را ندارد چرا؟ برای این که اگر افسران حق مداخله داشته باشند دسته دسته می­شوند و اگر افسران دسته دسته شدند وضعیت اسپانیا تکرار می­شود. ( صحیح است ) و اگر دسته دسته شوند آن روز هم عرض کردم استقلال ما به خطر می­افتد این را قبول بفرمایید باید با بنده کمک بفرمایید افسر و سرباز در سیاست مداخله نباید بکند. (صحیح است ) افسران را به جاسوسی وانداشته­ایم و ما افسران خودمان را محترم می­داریم و برادران عزیز ما هستند. ما این نظر را داریم و مطابق نظر آقایان عمل می‌کنیم.

نائب رئیس - آقای امیر تیمور.

امیرتیمور- عرض می­کنم که آقای کام­بخش هم اعتراضی نکردند که افسران باید در سیاست دخالت بکنند بلکه نظر ایشان هم این بود که افسران ارتش از نظر سیاست و دخالت در احزاب باید ممنوع باشند. ( صحیح است ) این نظر حل شده است که کاملاً هم در همه جا ممنوع شده است( صحیح است ) و آن قسمت هم که راجع به گماشته فرمودند این یک سوء استفاده است که اغلب افسران از موقعیت خودشان می­کنند. این موضوعی را که فعلاً عرض می­کنم شاید در دوره سیزدهم هم مجلس شورای ملی موقعی که قانون نظام وظیفه مطرح بود ما مکرر در این موضوع صحبت کردیم و بحث کردیم و به این نتیجه رسیدیم که افسران در موقع خدمت البته باید گماشته  داشته باشند و تعداد گماشته آنها از یک نفر و دو نفر نبایستی تجاوز کند این را الان آقای نراقی می­فرمودند که امسال در شمیران در کنار منزل یک افسری منزل داشتم دیدم 6 نفر گماشته آورده بود و آنها شب هم تا دو ساعت بعد از نصف شب کار می­کردند و شب هم روی زمین خشک و خالی می­خوابیدند به این ترتیب که نباید معامله بکنند. با یک عده افرادی که می­آیند به نظام وظیفه و مشغول خدمت هستند اینها برای ملت کار می­کنند نه برای خدمت شخصی که اسباب حمام خانم را بردارد و بیاورد درب حمام این موضوع که فنی نیست که می­فرمایید باید در جای دیگر رسیدگی کرد. این را از آقا خواهش می­کنم که خودشان تشریف ببرند در وزارت جنگ و صادقانه حل کنند و این امر فنی نیست و این بسیار ساده و صریح است که استفاده از موقعیتشان می­کنند و این اظهاراتی که آقایان و آقای کام­بخش می­فرمایند کاملاً صحیح است و از این سوءاستفاده­ها باید خودداری شود.

نائب رئیس - رأی می­گیریم به پیشنهاد آقای کام­بخش

نمایندگان - دوباره قرائت بفرمایید

(به شرح سابق قرائت شد)

بعضی از نمایندگان - تجزیه کنید چون دو قسمت است

نائب رئیس - رأی می­گیریم به پیشنهاد آقای کام­بخش آقایانی که موافقند قیام کنند. ( عده کمی برخاستند ) تصویب نشد.

نراقی - خوب بود تجزیه می­کردید.

نائب رئیس - باید آقایان کتباً ‌تقاضای تجزیه بکنند پیشنهاد آقای دکتر معظمی قرائت می­شود:

پیشنهاد می­کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود. مدت خدمت زیر پرچم برای عموم افراد از تاریخ اول فروردین 1324 یک سال خواهد بود.

+++

دکتر معظمی - عرض می­کنم این پیشنهادی که بنده کردم خلاصه­اش این است شاید ظاهرش هم ارتباط  به این لایحه ندارد ولی چون پیشنهاد آقای امینی را پریروز آقای کفیل وزارت جنگ قبول فرمودند مرا وادار کردند که این را عرض کنم مطابق پیشنهادی که آقای امینی راجع  به دیپلمه­ها کردند که خدمت نظام وظیفه برای دیپلمه­ها و لیسانسیه­ها یک سال خواهد بود بنده مخالف نظام وظیفه نیستم و یکی از افرادی هستم که افتخار این را دارم که دو سال در ارتش ایران خدمت کردم بنابراین این پیشنهادی را که کردم برای این است که مدتی را که بنده در نظام وظیفه بودم مشاهده کردم که این تعلیماتی که در ارتش می­دهند کاملاً برای مدت یک سال می‌توان انجام داد از این جهت است که بنده سزوار نمی­دانم که کشاورزان را از شغل کشت­شان باز بداریم و آنها را به خدمت نظام احضار کنیم عدم تساوی که ما بین افراد این مملکت است برای خدمت نظام وظیفه به عقیده بنده باید از بین برود البته باید به نظر بنده افراد تحصیل ­کرده را تشویق کرد، ولی وقتی که یک تفاوتی اجباراً بین افراد پیدا می­شود باید رفع کرد به این معنی که در تمام ایالات وسیله تحصیل فراهم نیست. دولت باید وسیله تحصیل را فراهم کرده باشد و وظیفه خودش را انجام داده باشد وقتی فراهم کردند بعد بگویند آنهایی که تحصیل­کرده هستند یک سال نظام وظیفه و آنهایی که تحصیل­کرده نیستند دو سال نظام وظیفه خدمت کنند ولی این طور نیست در ولایات اکثر آقایان نمایندگان ولایات می­دانند که قسمت فرهنگ در ولایات ناقص است و مردم هر وسیله ندارند و قدرت مالی هم ندارند که به تهران یا جاهای دیگر بروند و تحصیل کنند و بنده از این لحاظ  عرض می­کنم که عدم تساوی ما بین افراد وجود نداشته باشد و مطمئن هستم که با آن مدت تعلیماتی که خودم دیدم کاملاً ‌اگر یک برنامه صحیحی  باشد در این یک سال اجرا خواهند کرد به خصوص که ما عده افراد نظام وظیفه را اینجا نود هزار ذکر کردیم و آقای نراقی هم با آن وقتی که در خود ایشان است حساب کردند و فرمودند سالی 125 هزار نفر مشمول داریم که به سن مشمولیت می­رسند به این ترتیب هم آن عده را که لازم است و مورد لزوم است ما خواهیم داشت بنابراین اگر در تاریخش آقای کفیل وزارت جنگ می­بینند که تطبیق با سال گرفتن نظام وظیفه نمی­کند ممکن است فروردین ماه را عوض بکنند ولی در اصل موضوع موافقت بکنند از نظر  تشویق طبقه  فلاح مملکت. (صحیح است )

کفیل وزارت جنگ - موضوع تعیین مدت خدمت سرباز وظیفه مربوط به چندین عالم و بررسی است که این عوامل را بایستی بررسی کرد و بعد بالنتیجه معلوم کرد که آیا با این تعلیمی که ما برای ارتش در نظر داریم باید مدت خدمت را چند سال در نظر گرفت، و سرباز باید چند سال خدمت بکند و این نظری که ما اتخاذ کرده­ایم و مدتی را که معین کرده­ایم تمام کشورها در آن متحدالقولند چون می­بینیم که در تمام کشورها خدمت وظیفه  دو سال است لابد یک دلیلی دارد باید رسیدگی کرد بنده با این که  مدت خدمت سربازی ما به یک سال تقلیل داده شود موافق نیستم به دلیل این که اولاً اگر یک سال تعلیمات برای اشخاصی که دیپلمه و لیسانسیه هستند معلوم شد برای این است که به کلی طرز فکر و تحصیلات آنها با یک سرباز عادی متفاوت است برای این طبقه  قابل اجرا است ولی برای یک سرباز عادی قابل اجرا نیست و در مدت یک سال تعلیمات به قدر کافی داده نمی­شود  و ما بایست توجه داشته باشیم که اگر مدت خدمت را یک روزی بخواهیم از دو سال بیاوریم به یک سال در موضوع تعداد فوق‌العاده مؤثر است و متغیر می­شود و بایستی این موضوع را در نظر گرفت. بنابراین بنده با این نظر موافق نیستم یک نکته را هم به طور اضافه عرض می­کنم آن وقت نوبت بنده نبود که جواب عرض کنم فرمودند که بعضی افسران هستند که چند تا گماشته دارند و از آن سوءاستفاده می­کنند بنده در تعچب هستم و عرض می­کنم که این افسر را آقایان بایستی به وزارت جنگ معرفی کنند ما باید دست به دست هم بدهیم و این عیوب را مرتفع کنیم، ‌صراحتاً عرض می­کنم هر کدام از آقایان اطلاع دارند که افسری برخلاف قاعده رفتار می­کند به بنده بفرمایند

+++

اگر بنده او را مجازات نکردم و آن حق ضایع شده را جبران نکردم قابل تعقیب خواهم بود.(صحیح است )

فداکار - آقا ما نوشته­ایم عمل نکرده­اند.

نائب رئیس - اگر اجازه می­فرمایند برای این که جلوگیری کنیم از این وضعیتی که مجلس از اکثریت می­افتد بنده موافقم اگر اکثریت قبول بکند اجازه بفرمایند صورت اشخاصی که بیرون می­روند و اینجا نیستند وقتی اکثریت هست در مجلس بخوانند و به اطلاع آقایان برسانند. (صحیح است )

پیشنهاد آقای  دکتر معظمی یک مرتبه قرائت می­شود و رأی می­گیریم. (به شرح سابق قرائت شد)

نائب رئیس - رأی می­گیریم به پیشنهاد آقای دکتر معظمی آقایان موافقین قیام فرمایند. ( عده کمی برخاستند ) تصویب نشد. پیشنهاد آقای دکتر رادمنش قرائت می­شود:

پیشنهاد می­کنم از لحاظ صرفه­جویی به خدمت مستشاران خارجی ارتش خاتمه داده شود.

دکتر رادمنش - بنده می­خواهم قبلاً رفع یک سوءتفاهمی بکنم که آقایان خیال نکنند که ما مخالفتی با ارتش داریم این پیشنهادی را که می­کنم از نظر اصلاحی است همان طور که آقایان عقیده دارند به ارتش ما هم عقیده داریم و شاید ما خیلی بیشتر از آنها عقیده داریم، ما عقیده داریم که ارتش ما هم برای حفظ امنیت داخلی است و هم برای حفظ  استقلال خارجی، این یک نمونه و معنی استقلال مملکت است و ما عقیده داریم که ارتش باشد ولی نباید به این وضع باشد همان طور که در تمام موارد در تمام وزارتخانه­ها نظر اصلاحی داریم ما عقاید اصلاحی نسبت به این وزارتخانه هم داریم و منظور خاصی هم نداریم، ‌ملاحظه  می­فرمایید. اینجا یک پیشنهادی می­کنم که شاید به نفع افسران ارتش است، ‌این توهین است برای یک عده افسران ارتش ما که بعضی از آنها را بنده می­شناسم که از جوانان تحصیل­کرده هستند و در مدارس عالیه خارجی رتبه­های عالی داشتند ولی با داشتن چنین افسرانی که در وزارت جنگ هستند، ‌باز هم ما یک عده مستشاران خارجی استخدام می­کنیم و یک پول­های هنگفتی می­دهیم و حتی گروهبان خارجی به عنوان مستشار استخدام می­کنیم و ماشین نویس خارجی برای ارتش ایران استخدام می­کنیم که در ارتش ما باشد با این زحمت و با این وضع که ما پول قرض می­کنم حق و انصاف نیست که ما پول قرض کنیم و صرف این مخارج بکنیم، مخصوصاً که در وزارتخانه­های دیگر دیدیم که این مستشاران چه جور کار می­کنند و به چه نحو در زحمت افتاده­ایم. این مستشاران اصلاً بر طبق قانون هم استخدام نشده­اند معلوم نیست یک دفعه توی وزارت جنگ یک عده مستشاران خارجی سرو کله­شان پیدا شده است بنده به این جهت از آقایان تقاضا می­کنم که با این پیشنهاد برای این نیست که خدای نکرده ما یک نظر خاصی با وزارت جنگ داریم ،‌این موجب بالا بردن حیثیت وزارت جنگ و حمایت از افسران جوان تحصیل‌کرده ما خواهد شد.

مخبر - این موضوع را تصور می­کنم که آقا موافقت بکنند. حالا این پیشنهاد مسترد بشود (نمایندگان - بلندتر ) موضوعی که آقای دکتر فرمودند خواهش می­کنم اگر موافقت بفرمایند پیشنهادشان را فعلاً ‌مسترد بفرمایند تا در این موضوع یک قدری تحقیقات و مذاکرات بیشتری بشود. ( یکی از نمایندگان - الان )… همین الان، ‌این موضوعی نیست که بنده حالا با آقای کفیل وزارت جنگ حرف بزنم و اشکال آقا را بتوانم حل کنم و جواب پیشنهاد آقا را بدهم، این موضوع این طور نیست که آقا فرمودند وزارت جنگ از این مستشارانی که آورده­اند خیلی استفاده کرده­اند و نتیجه گرفته­ا­ند از عملیات­شان ( دکتر رادمنش - این طور نیست ) خوب بالاخره عرض می­کنم که در این موضوع باید تحقیقات بیشتر و غور و رسیدگی­های دقیق­تری کرد، الان  که نمی­شود مجلس با یک پیشنهاد این موضوع را حل بکند اگر موافقت می­فرمایید پیشنهاد را پس بگیرید و الّا تصور می­کنم این طورش هم مناسب نباشد.

+++

نائب رئیس - رأی می­گیریم به پیشنهاد آقای دکتر رادمنش آقایان موافقین قیام فرمایند. ( عده کمی برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد آقای فرهودی قرائت می­شود:

تبصره زیر را پیشنهاد می­کنم. دولت مکلف است برای ایجاد سازمان واحدی جهت تأمین مرزها و امنیت داخلی لایحه قانونی که مستلزم صرفه جویی در مخارج فعلی باشد تهیه و به مجلس شورای ملی تقدیم دارد.

نائب رئیس - آقای فرهودی

فرهودی - بنده برای استحضار از آقای کفیل وزارت جنگ سؤال می­کنم این که در لایحه نوشته­اند عده ارتش در سال جاری نود هزار نفر است افسرهای دفتری هم هستند یا نه (کفیل وزارت جنگ - بلی دفتری و غیره ) بعد از جواب این سؤال عرض می­کنم. بنده تردیدی ندارم که ارتش نشانه استقلال و علامت زنده بودن یک ملت است در هر حال، ارتشی که ما فعلاً ‌داریم بیشتر وظیفه تأمینی را انجام می­دهند، یکی تأمین مرزها و یکی هم امنیت داخلی و ما برای امنیت سازمان­های متعددی داریم، یکی سازمان وزارت جنگ که صد میلیون بودجه­اش است 15 میلیون هم حالا می­­خواهند اضافه بکنند یک سازمان ژاندارمری  هم داریم آن هم بودجه­اش 38 میلیون است، یک سازمان شهربانی داریم که آن هم بودجه­اش 19 میلیون است، این سه سازمان که تمام برای حفظ امنیت است، جمع بودجه­شان در حدود 170 میلیون است و به این ترتیب ما یکی از شئون زندگی خودمان را در حقیقت با گران­ترین قیمت­ها انجام می­دهیم و در نتیجه این سه سازمان که برای منظور واحدی است دارای بعضی از تشکیلات مکرر است، یعنی پاره از مخارج  هست که در سه جا صرف می­شود مثلاً‌ هر یک از این سازمان­ها یک دستگاه رئیسه دارند که حقوقات گزافی به آنها داده می‌شود، یک دستگاه کارگزینی داریم یعنی سازمان­هایی دارند که تمام اینها در این سه قسمت مشترک است. بنابراین ما در مسأله امنیت پاره­ای از مخارج هست که سه مرتبه انجام می­دهیم اگر این سه سازمان را روی هم بریزند و تبدیل به یک سازمان بشود عملاً یک صرفه­جویی هنگفتی در مخارج جاری ما فعلاً پیدا خواهد شد و دیگر احتیاج به این که بیاییم و پیشنهاد اضافه خرج بکنیم، نداریم، یک مطلب دیگر این است که این سه سازمان هر کدام­شان نواقصی دارند و هر کدام را که بخواهند نواقصش را رفع بکنند باز اضافه بودجه لازم دارد،‌ الان بنده حساب کردم که افراد ملت ایران هر کدام 150 ریال پول می­دهند برای امنیت این است که آقایان توجه بفرمایند اکثر طبقات ایران درآمد سالیانه­شان بیش از 4 یا 5 برابر این مبلغ نمی­باشد و بنابراین یک افراطی شده است در این بودجه و دلیل این که ملت ایران دیگر توانایی ندارد که بیش از این مالیات بدهد بیش از این بودجه بدهند برای این کارها دلیلش این است که الان برای این کمک خرج آقایان مجبور شده­اند که قرض کنند و دلیل این قرض این است که خود دولت تشخیص داده است که مردم دیگر توانایی دادن مالیات برای این کار را ندارند. بنابراین برای این که هم سازمان کاملی داشته باشیم و هم آن سازمان یک تمرکز و قدرتی داشته باشد و یک صرفه­جویی­های صحیحی در این مخارجات بکنیم بنده پیشنهاد دارم که دولت مطالعه کند. این یک چیزی نیست که الان عملی شود و البته دولت باید مطالعه کند و نظر اهل فن را که مستشاران خارجی مانند سوئدی­ها در این مملکت بوده­اند مطالعه کند و آن سازمان­ها و راپورت­های سابق را ملاحظه کند،و ببیند که برای حفظ امنیت ایران با  چه وسایلی با چه سازمانی می‌شود این کار را کرد و برای این موضوع یک لایحه قانونی به مجلس بیاورند برای امنیت ایران یک سازمانی بیاورند و اسمش را هر چه می­خواهند بگذارند و بنده یقین دارم که بودجه آن سازمان از این 170 میلیون تومان که به این سه سازمان می­دهیم خیلی کمتر خواهد بود و یک قسمت از وقت هم که اکنون صرف مکاتبات زیادی بین این سه دستگاه می­شود صرفه­جویی خواهد شد و آقایان توجه دارند دو سازمان ارتش و ژاندارمری در حقیقت جوانان مولد ثروت را می­برند آنجا و معطل می­کنند ما اگر جمعیت ایران را دوازده میلیون فرض کنیم، هشت میلیون آن زن

+++

و بچه و ناتوان و پیرمرد هستند و از چهار میلیون دیگرش دویست ، سیصد هزار نفرشان گرفتار این تشکیلات هستند که تازه هر کدام آنها هم یک نواقصی دارند و به این ترتیب که بنده پیشنهاد کردم ما صرفه­جویی در افراد می­کنیم که عده­ای از آنها بروند به کار زراعت مشغول بشوند و بنابراین این نکته مسلم است سازمان­هایی که در این مملکت داریم اکثراً زیادی است و سوابق ممتد تاریخی نشان می­دهد که همیشه متصدی امنیت در مملکت ما یک سازمان است و الان بدون دلیل ما رفته­ایم دنبال این کار و یک نتیجه ناپسندی پیدا کرده­ایم و الان با این که 170 میلیون پول می‌دهیم تازه برای ارتش که نماینده غرور ملی است باید 15 میلیون قرض بکنیم و کمک هزینه بدهیم و این صحیح نیست که یک سازمانی که نماینده قوت و غرور ملی است بیاید این فکر را بکند و تقاضا بکند که ملت را مقروض بکند بنابراین باید بیاییم این سازمان­های اضافی را حذف بکنیم و اینها را روی هم بریزیم و سازمان واحدی تشکیل بدهیم آن سازمان را با 120 میلیون ،130 میلیون بودجه درست بکنیم که چهل میلیون صرفه­جویی باشد برای لوازم ضروری و خرید اسلحه و موتوریزه کردن قشون و به این ترتیب دستگاه امنیت خود را تکمیل کنیم.

یکی از نمایندگان - آقا اکثریت نیست. خواهش می­کنیم آقایانی که مجلس را از اکثریت می­اندازند یادداشت  بفرمایید.

مخبر - موضوعی را که آقای فرهودی پیشنهاد فرمودند برخلاف میل اکثریت قریب به اتفاق آقایان نمایندگان است. یعنی اکثریت قریب به اتفاق نمایندگان عقیده­شان بر این است که ژاندارمری و شهربانی کار خودش را در تحت نظر وزارت کشور انجام بدهد وزارت جنگ هم کار خودش را انجام بدهد و این پیشنهادی که آقا می­فرمایند مخلوط به هم می­شود و نقض غرض می­شود و می­فرمایند که ما سه تا را بریزیم روی هم و از آن یک چیزی در بیاوریم که هیچ کدام از آنها نباشد و از آنها یک چیز علی­حده در بیاوریم که نه وزارت جنگ باشد و نه ژاندارمری و نه شهربانی، بنده خیال می­کنم که این نظر حالا تأمین نمی­شود، البته در آتیه باید مطالعه شود و حال اینها هر کدام جدا جدا وظیفه­اش را انجام بدهد و این نباید طوری باشد که ژاندارمری هم تحت نظر وزارت جنگ باشد و مجلس اصولاً با این پیشنهاد موافق نیست. ( صحیح است ).

نائب رئیس - رأی می­گیریم به پیشنهاد آقای فرهودی آقایان موافقین قیام فرمایند؟ (عده کمی برخاستند) تصویب نشد. پیشنهادی است از آقایان:دکتر زنگنه، دکتر معاون و دکتر معظمی قرائت می­شود: پیشنهاد می­شود این تبصره به ماده واحده الحاق شود. دولت موظف است که در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون دادگاهی مرکب از رؤسا و شعب دیوان کشور و افسرانی که دارای درجات عالی علمی نظامی باشند تشکیل دهد و این دادگاه باید در ظرف شش ماه کلیه افسرانی را که در تاریخ شهریور 1320 باعث متلاشی شدن ارتش بوده یا از محل مأموریت فرار کرده و یا هر اقدامی که موجب تحقیر ارتش شده است مرتکب گردیده اند محاکمه نماید.

رأی این دادگاه قطعی و قابل اجرا است.

نائب رئیس - آقای دکتر زنگنه

دکتر زنگنه - عرض کنم، این پیشنهاد کاملاً ‌مربوط به موضوع است از این جهت که (دشتی - مربوط نیست ، 15 میلیون به وزارت جنگ می­خواهید بدهید هر پیشنهادی که مربوط به هر قانون باشد اینجا می­آورید )…. پیشنهاد مربوط به ماده­ای که مطرح است می­باشد، به جهت این که شما در این لایحه می­خواهید یک اضافه حقوقی بدهید و در بین افسران همین طور که در ضمن مذاکرات صحبت شد، افسران عالم و افسران صالح هستند و بعضی افسران دیگر هم هستند که بنده نمی­توانم امروز قضاوت کنم ولی می­گویند که خوب رفتار نکرده­اند، آقای معاون وزرات جنگ در ضمن بیانات خودشان با کمال فصاحت فرمودند که افراد ارتش ایران قانع و فداکار و وظیفه‌شناس هستند،‌این حقیقتی است

+++

که برای همه ماها در ضمن مذاکرات معلوم شد، ما اعتراف داریم و به افراد این ارتش افتخار می­کنیم، ولی از طرف دیگر فرمودند که انضباط در این ارتش وقتی کاملاً محفوظ خواهد ماند که از یک طرف تشویق و از طرف دیگر مجازات برقرار باشد،‌ افسرانی که به کشور ایران و به ملت ایران خدمت می­کنند و جانبازی می­کنند باید به آنها اضافه حقوق داد و به آنها نشان افتخار داد، ‌ولی به افسرانی که در موقع انجام وظیفه در هنگامی که دفاع کشور لازم است در موقعی که باید در ازاء درجات  و ثروت­هایی که از این ملت گرفته­اند در جای خود بایستند و ثبات قدم نشان بدهند و دفاع کنند از این کشور فرار کردند، یا دستور فرار داده­اند یا اقداماتی کرده­اند که باعث خفت ارتش شد به اینها نه نشان افتخار و نه اضافه حقوق نمی­شود داد بلکه بایستی مجازات­شان کرد، بر هیچ ایرانی پوشیده نیست که افراد ارتش ما با کمال فداکاری مشغول خدمت بودند و از هیچ چیز بیم و هراش نداشتند،‌ و دیده شد به سربازانی که دستور داده شد که تفنگ­ها را بریزند و فرار کنند تفنگ را به دست گرفتند، گریه می­کردند، ناله می­کردند، و تفنگ­شان را نوازش می­کردند، ‌و می­گفتند این یک تفنگی است که ما یک سال، دو سال آن را مثل بچه خود نوازش کردیم، صاف کردیم، پرستاری کردیم و نگه داشتیم، برای این که امروز به درد کشور بخورد، ولی حالا می­گویند این را در بیابان بریزد و بروید، آقای معاون وزارت جنگ (یکی از نمایندگان - کفیل ) …معاون  و کفیل وزارت جنگ اشاره فرمودند که ممکن است در موقعی که ایشان مشغول نطق در پشت این تربیون هستند،‌افرادی از این ارتش ما در راه انجام وظیفه به خون خود می­غلطند ما خاک پای این افراد را به چشم می­کشیم. مدفن این سربازها در قلب ملت ایران است ،ولی از آقای کفیل وزارت جنگ سؤال می­کنیم، آیا این تفنگ­هایی که، این فشنگ­هایی که امروز قلب سربازان ما را هدف قرار می­دهد آیا همان تفنگ‌های برنوی نیست که در صحرا ریختند و آمدند؟ آیا آن تفنگ­ها تفنگ­هایی نیستند که در موقعی که افسران این ارتش، این افراد را گذاشتند، آن تفنگ­ها را نیز گذاشتند و با بودجه ارتش زغال و هیزم و روغن و مصالح دیگر ارتش را حمل کردند و آوردند، البته این اتهامات هست و بنده شخص معینی را نمی­خواهم عرض کنم، ولی در این که این کار را کردند مسلم است ، یک عده  هنوز در ارتش ایران هستند که نشان افتخار به سینه دارند و اضافه حقوق هم می­گیرند و درجه هم می­گیرند و یک عده کمتری را هم متقاعد کرده­اند که اینها میلیون­ها ثروت داشتند روی آن میلیون­ها خوابیده­اند و استراحت می­کنند و واقعاً به این کار ما می­خندند، ‌نخواستم بگویم که به ریش ما می­خندند، پس از وقایع شهریور، دسته­جات اکراد در طرف سنندج ، این حکایتی است که بنده شنیدم، در خارج برای بعضی از آقایان عرض کردم اینجا هم می­خواهم عرض کنم دسته­جاتی از اکراد متوجه سنندج شده بودند( صدر قاضی - اشرار نه اکراد) اشرار را بنده نمی­گویم، عرض می­کنم دسته­جاتی از اکراد که اشرار هم نبودند متوجه کردستان شده بودند و آن موقع ارتش نبود و آن وقت برادر بزرگ بنده که وکیل مجلس بود مأمور شد که استاندار کرمانشاهان باشد و از آنجا مأمور شد که برود با ایلات صحبت بکند، ‌وقتی که ایشان رفتند روی سوابق خانوادگی که با آنها داشتند مذاکراتی کردند، ایشان تعریف می­کردند که یک شبی ایشان در منزل بودند و دیدند تا صبح دور عمارت می­گردند و کشیک می­کشند، صبح پرسیدند که چه بوده است و چرا این کار را می­کرده­اند،‌گفتند برای این که اطلاع حاصل کرده­اند که یک نفر نظامی به لباس سویل آمده است اینجا، آمده­اند او را بکشند. ما با ارتش ایران مخالف نیستیم… (سید محمد طباطبایی - این مطالب جزء پیشنهاد است آقا). ولی سرلشگری که در این ناحیه مأموریت داشته به جان و مال ما ابقا نکرد،‌حتی به ناموس ما هم ابقا نکرد. مقصود بنده این است که امروز اگر یک اغتشاشی هم بشود راه چاره­اش این است که مقصرین را مجازات کنند.( یمین اسفندیاری - اسم آن سر لشکر را ببرید آقا). نمی­دانم و الا

+++

می­گفتم و سعی می­کنم که پیدا کنم و بگویم بایستی مجازات شود و الا یک ارتش اگر به عنوان فاتح برود یک جا اگر یک چنین چیزها درشان جلوگیری نشود فایده ندارد به عقیده بنده و عقیده آقایانی که این پیشنهاد را امضاء کرده­اند این بهترین وسیله برای رسیدگی است بهترین وسیله­ای است که در روزنامه­ها و در محافل می­شود و همه جا گفته می­شود که باید محاکمه به عمل آید تا معلوم شود که این حرفه­ها تا چه اندازه حقیقت دارد و چه اندازه تهمت و دروغ است ، راه این رسیدگی این است یک دادگاه بی­طرف دادگاهی که از قضات عالی کشور، بنده اینجا پیشنهاد کردم و متأسفانه چون می­دانم که آقایان دقت نفرمودند خواهش می­کنم که یک مرتبه دیگر این پیشنهاد را بخوانند. بنده پیشنهادکردم که یک دادگاهی از رؤسای دیوان عالی کشور،  یعنی از عالی­ترین قضاتی که در مملکت داریم و یک عده هم نظامی، البته چون نظامی است ، ولی از افسران تحصیل کرده و افسرانی که دارای مقامات عالی علمی  هستند نه صرف درجه نظامی و اینها بنشینند و واقعاً این وقایع شهریور را مورد دقت قرار بدهند و رسیدگی بکنند، آنهایی که قابل مجازات هستند مجازات بکنند که دیگر این لکه از ارتش برداشته شود و طوری بشود که ما همیشه طرفدار ارتش باشیم و من بعد اگر کسی به ارتش ما توهین کرد بتوانیم با مشت دهنش را خورد کنیم. (نمایندگان - صحیح است -احسنت ).

کفیل وزارت جنگ- پیشنهادی که آقایان می­فرمایند و می­فرمایند که دادگاه تشکیل بدهیم و مقصرین را مجازات کنیم، این مسلم است،‌این پیشنهاد نمی­خواهد جزو قوانین کشور است ولی یک نکته چون اینجا گفته شد من موظفم که از طرف آنها در اینجا دفاع بکنم این که فرمودند من حتی­الامکان میل ندارم که وارد قضایای شهریور بشوم تا آن دادگاه تشکیل شود، آن وقت آقایان رسیدگی بکنند. ولی چون فرمودند که سربازان ایرانی فرار کردند. ( بعضی از نمایندگان - نگفتند سرباز گفتند افسران ) بنده موظفم  که در اینجا به عرض آقایان برسانم که افسران و افراد ایرانی در شهریور فرار نکردند.

دکتر معاون - در کردستان خود بنده دیدم (فداکار- غارت کردند) (همهمه نمایندگان )… به اسم بگویید(یکی از نمایندگان- سر لشگر محتشمی)

کفیل وزارت جنگ- نگویید سربازان ایران آقایان دادگاه تشکیل بدهید رسیدگی بکنید محاکمه بکنید هر کس مقصر است اعدام کنید اما به طور کلی یک ارتش کشور نبود و بنده که الان اینجا دفاع می­کنم برای روح ستوان دوم مجیدی  است برای روح دریادار بایندر است. (فداکار - قاطی نکنید آقا). که با مقام دریاداری با تفنگ در دست کشته شد آقایان دادگاه تشکیل بدهید و رسیدگی کنید و مقصر را مجازات بکنید.

فریور - قول دادند و تشکیل دادگاه را قبول کردند.

دکتر زنگنه - بنده خیلی متشکرم اجازه می­فرمایید؟

نائب رئیس - شما به طور اختصار می­توانید توضیح بدهید.

دکتر زنگنه - بنده خیلی متشکرم از آقای کفیل وزارت جنگ که قبول فرمودند این پیشنهاد را که دادگاه تشکیل شود ولی بیانات جناب آقای کفیل وزارت جنگ که اینجا فرمودند نباید این طور تعبیر شود که خلاف  آن عرضی که بنده کردم تلقی شود بنده صریحاً ‌عرض می­کنم که این دادگاه باید تشکیل شود برای این که دامن پاک افسران فداکار آلوده نباشد، برای این نظر پیشنهاد را تقدیم کردم.

نائب رئیس - آقای مخبر نظر شما چیست؟ (بعضی از نمایندگان - موافقت کردند)

نائب رئیس - آقای امیر تیمور

امر تیمور- بنده مخالفم آقا

نائب رئیس - بفرمایید

امیر تیمور- بنده با اصل پیشنهادی که آقای دکتر زنگنه دادند موافقت دارم اما با این قسمت که از دیوان کشور اشخاصی انتخاب شوند برای رسیدگی آنها آقا در کار خودشان درمانده­اند، به صرف این که دیوان کشور است، تأمین این مقصود را نمی­کند، اگر باید دادگاهی تشکیل شود از یک

+++

اشخاص جدی و فعال استخوان­داری که تحت تأثیر واقع نشوند انتخاب کنید اگر از دیوان کشور انتخاب شوند یک افتضاحی بالای افتضاحات می­شود و بنده با این پیشنهاد مخالفم.

بعضی از نمایندگان - رأی ، رأی

نائب رئیس - رأی می­گیریم به پیشنهاد آقایان: دکتر معظمی و دکتر زنگنه و دکتر معاون آقایان موافقین قیام فرمایند. (عده کمی برخاستند) تصویب نشد 38 نفر بود در برابر 93 نفر.

پیشنهاد آقای جواد مسعودی قرائت می­شود:

پیشنهاد می­کنم بند 2 از اصلاح قانون نظام وظیفه مصوب 29 اسفند 1321 به طریق زیر  اصلاح شود: هر جوانی  که عیال یا اولاد داشته باشد (فرخ  - جزء قانون است )

جواد مسعودی - البته همین طور که فرمودید جزء قانون است ولی اداره نظام وظیفه عمل نمی­کند آقایانی که در دوره سیزدهم تشریف داشتند می­دانند که بیشتر از مواد اصلاح قانون نظام وظیفه برای ارفاق یک عده مشمولین بود به همین جهت مشمولی 1294 - 1284 معاف شدند و آن وقت برای ارفاق یک عده از مشمولین آمدند در ماده 63 بند دو آن قید کردند: هر جوانی که عهده­دار معاش عیال و اولاد خود باشد، اینجا وزارت جنگ می­گوید: هر جوانی که عهده معاش عیال و اولاد خود باشد در صورتی که بی­بضاعت باشد در صورتی که بنده مراجعه کردم به صورت جلسات مجلس و همین طور صریحاً‌ آقای کفیل وزارت جنگ آن وقت و آقای مخبر کمیسیون نظام در ضمن بیانات­شان تصریح کرده­اند اینجا نوشته آقای معاون وزارت جنگ در جواب بیانات آقای ملک­مدنی می­فرمایند حتی کسانی که عیال و اولاد دارند و امروز تصویب شد که اگر عیال و اولاد داشته باشند معاف خواهند بود و در یک جای دیگر آقای مخبر کمیسیون می­گویند اشخاصی که دارای عیال و اولاد هستند متکفل شناخته شده و از خدمت نظام معاف خواهند بود، پس ماده 63 که تصویب شده در اینجا تصریح نموده اشخاصی که دارای اولاد باشند متکفل هستند بنابراین جای هیچ گونه ایرادی نیست و به علاوه اصولاً آن صورتی که بنده تحقیق کرده­ام این شامل ده  پانزده نفر بیشتر نمی­شود ولی چون قانون است نبایستی تبعیض قائل بشوند این است که بنده خواهش می­کنم این پیشنهاد را قبول بفرمایند.

مخبر - بنده خیلی متأسفم وقتی که یک لایحه مطرح  می­شود یک مطالبی گفته می­شود که هیچ مربوط نیست و اذهان هم حاضر نیست برای این که گوش بدهند و رأی بدهند زیرا یک پیشنهادی می­شود و ممکن است آقایان توجه به قوانین و مقرراتی نکنند و رأی بدهند یا رأی ندهند در هر صورت در هر دو بد است ، رأی دادن و رأی ندادن مثل این پیشنهادی که الان رد شد. به نظر بنده رأی ندادن آن هم بد بود، آقای مسعودی می­فرمایند که قانون این طور گفته است اگر قانون گفته است که کسی برخلاف آن نمی­تواند عمل بکند و از آن تخلف نماید، آن وزیری که تخلف کرد از قانون می­آوریم اینجا و استیضاحش می­کنیم،چون در قانون نوشته شده است بنابراین پیشنهاد موردی ندارد.

نائب رئیس - نظر وزارت جنگ را در اجرای ماده بفرمایند.

کفیل وزارت جنگ- همان طور که عین ماده قانون را آقای مسعودی قرائت فرمودند بند 2 از ماده 63 که می­گوید :چه مشمولینی از نظام وظیفه معاف خواهند شد. در همان ماده می­گوید هر مشمولی که عهده­دار معاش عیال و اولاد باشد، در ماده 64 می­نویسد: که هر مشمولی که بعد از تصویب این قانون متأهل شد از تکفل بند 2 ماده 63 استفاده نخواهد کرد. (صحیح است ) اینجا برای وزارت جنگ و اداره نظام وظیفه یک اشکال اداری پیش آمد اگر این طوری که ماده 64 می­گوید هر متأهلی متکفل است یا متکفلی که عهده­دار معاش است، به همین جهت هم ما خلاف قانون هیچ عمل نکرده­ایم و عمل نخواهیم کرد،‌ این موضوع مبهم بود،‌ حالا وقتی که صورت جلسه را قرائت فرمودند و مقصود از قانون این بوده است که هر متأهلی متکفل است، بنده هم قبول می­کنم.

مسعودی - چون قبول کردند، بنده هم مسترد می­دارم

+++

نائب رئیس - پیشنهاد آقای دکتر رادمنش قرائت می­شود:

پیشنهاد می­کنم، کارگران کارخانه­جات ارتش از مزایای این قانون برخوردار شوند.

نائب رئیس - آقای دکتر رادمنش

دکتر رادمنش- بنده در چند ماه قبل یک طوماری از کارگران کارخانه­جات ارتش اینجا حضور آقایان ارائه دادم و وضع بد این کارگران را اینجا توضیح دادم که اینها مردمان بیچاره هستند که چندین سال است اضافه حقوق به اینها داده نشده است، حالا که آنها هم جزو وزارت جنگ هستند آنها کارگر کارخانه­جات اسلحه­سازی وزارت جنگ هستند،یعنی آنها برای افسران و سربازان اسلحه می­سازند و تا آنها این اسلحه را نسازند ما این سربازان و افسران را دارا نخواهیم بود. حالا بنده خواهش می­کنم از آقای کفیل وزارت جنگ موافقت نمایند که نسبت به آنها  هم این مزایا مراعات بشود، و به آنها هم این اضافه داده شود از 15 میلیون تومان.

کفیل وزارت جنگ - همین طور که فرمودند اخیراً از وقتی که کارخانه­جات ارتش دو مرتبه به وزارت جنگ انتقال داده شده است، یک هیئتی به وضعیت این کارگران کارخانه­جات مشغول رسیدگی است. حتی نسبت به اغلبی از این آقایان که وضعیت حقوقی و خدمتی­شان معلوم نبود تمام را مطابق مقرات رسیدگی و مرتب کردیم و در حقوق­شان رسیدگی کردیم و همان طور که فرمودند این اضافه حقوق مطابق قانون تعلق می­گیرد به کلیه کارمندان وزارت جنگ (دکتر رادمنش به کارگران هم )  اعم از این که در وزارت جنگ هستند یا در لشگرها یا کارخانه­ها ولی البته اشخاصی که روز مزد هستند ما مطابق قانون نمی­توانیم از این اضافه بدهیم.

دکتر رادمنش - حالا که تأمین است بنده پیشنهاد خودم را مسترد می­دارم.

نائب رئیس - پیشنهاد آقای طباطبایی قرائت می­شود:

تبصره ذیل به ماده واحده افزوده شود.

تبصره - کمک فوق­الذکر درباره افسران و افراد غیر متمکن منظور خواهد شد.

نائب رئیس - آقای طباطبایی

محمد طباطبایی - البته آقایان به قدری خسته شده­اند از شنیدن اقسام مختلف صحبت­ها که بنده هم از گفتن عاجزم حالا هم از آقای کفیل وزارت جنگ سؤال کردم اگر موافقت می­فرمایند عرض کنم ولی چون معلوم نشد توضیح عرض می­کنم منظور این پیشنهاد خیلی واضح است که این اضافه فقط به افسران و افراد غیر متمکن داده شود. (اردلان - تشخیصش مشکل است) تبعیض منصفانه­ای است اگر این تبعیض را از لحاظ رعایت عدالت و انصاف عمل کنند به نظر بنده خوب است و اما این که فرمودند تشخیصش مشکل است خود وزارت جنگ و دوایر مربوط به این کار و اکثر مردم افسران متمکن وزارت جنگ را می­شناسند واقعاً ‌و اخلاقاً من نمی­دانم آقایان چطور خودشان از این ممر استفاده می­کنند و حال آن که در وزارت جنگ علاوه بر افراد سرباز عده­ای هستند قانع دارای صبر و حوصله و به نظر من مناعت و متانت­شان را (چون قضایای شهریور صحبت شد عرض می­کنم ) در قضایای شهریور نشان دادند افراد سرباز ایرانی و بین افسران هم البته به عقیده من عده­ای هستند که استحقاق کمک را دارند و از این جهت است که این پیشنهاد را کردم که آقایانی که در وزارت جنگ هستند و استحقاق گرفتن این اضافه را ندارند خودشان اخلاقاً صرف­نظر کنند.

مخبر - چون تشخیص آن مشکل است نمی­شود قبول کرد.

طباطبایی - پس گرفتم

نائب رئیس - پیشنهاد آقای سیف­پور فاطمی:

بنده پیشنهاد می­کنم جمله 90 هزار نفر از خبر کمیسیون بودجه حذف شود.

نائب رئیس - آقای سیف­پور

سیف­پور فاطمی - عرض کنم بنده خرسند هستم که آقای سرتیپ هدایت که یکی از افسران خوب ارتش ما هستند تشریف آوردند به مجلس و نظر مجلس را نسبت به وزارت جنگ و ارتش ایران خوب فهمیدند و بنده اینجا عرض می­کنم که

+++

ملت ایران ارتش خودش را دوست دارد به سربازانش احترام می­گذارد به  افسرش تعظیم  و تکریم می­کند ولی از تشکیلات وزارت جنگ شکایت دارد و می­گوید چرخ­هایش خوب نمی­گردد تاکنون وزارت جنگ صورت تشکیلاتش را به مجلس نیاورده است دیروز بنده یک پیشنهادی کردم گویا در غیبت من فرموده بودند که ما صورت تشکیلات‌مان را به کمیسیون بودجه داده­ایم آن چیزی نیست که ما می­خواهیم ما می­خواهیم وزارت جنگ که امروز ایشان در رأسش قرار گرفته­اند و ما صلاحیت ایشان را تصدیق داریم یک صورت جامعی بدون نقص بدون رودربایستی بردارند بیاورند به مجلس و این سرلشگرهایی که عده­شان بسی چهل نفر می­رسد و شاید دو سه نفرشان بیشتر شاغل نیستند و هر یک ماهی چهار هزار تومان حقوق می­گیرند ازشان معذرت بخواهند منتسب لشکر و منتسب ستاد و منتسب وزارت جنگ ما نمی­خواهیم چون لقب افتخاری مطابق قانون ممنوع است و اینها منتسب به وزارت جنگ  و لشگر و ستاد هستند و این چیزی که در اینجا نوشته شده است یک تصدیق ضمنی است ما چطور رأی بدهیم ما نمی­دانیم تعداد افسران ما چقدر است بنده استدعا می­کنم این را حذف بکنند و عده افسرانی که مورد احتیاج  است با وضعیت فعلی کشور در نظر بگیرند ما هم با کمال احترام رأی می­دهیم و به آقا هم قول می­دهیم آن روزی که تشکیلات وزارت جنگ را پاک کردند از وجود یک عده که خیلی هم کم است آن روز دیگر مورد انتقاد قرار نگیرد و الان هم معتقد هستم که انتقادها را با دیده رضا و رغبت قبول بفرمایند و آنچه که صحیح است از حالا رفع  آن را بفرمایند و تشکیلات آن را هم بیاورند به مجلس و هر چیزی را که مجلس قبول کرد اجرا کنند و آن وقت اگر مسئولیتی از این راه پیدا شد بیندازند به گردن مجلس.

مخبر کمیسیون بودجه - آن چیزی که آقای سیف­پور پیشنهاد فرمودند تصور می­کنم عمل شده است برای این که پیشنهادی که وزارت جنگ کرده­اند در کمیسیون بودجه حاضر است تمام تشکیلات وزارت جنگ در آنجا هست و در موقعی که بودجه­های مملکتی می­آید به مجلس از نظر آقایان می­گذرد و اگر هم زودتر بخواهید ببینید مانعی ندارد تشریف بیاورید ببینید و این هم که فرمودید چرا نود هزار معین کردند زیرا تشکیلات امسال روی عده نود هزار نفری است و این عده هم عبارت است از افسر و دفتری و افراد و غیره و به طوری که اطلاع داریم قریب سی هزار نفر اینها افسر و دفتری و غیره هستند باقی می­ماند شصت هزار نفر از شصت هزار نفر هم بیست هزار نفر مشغول تعلیمات هستند  و چهل هزار نفر هم مشغول کار هستند.

نائب رئیس - آقای دکتر طاهری

دکتر طاهری - به نظر بنده نظر آقای سیف­پور در ضمن سازمان­هایی که بایستی به مجلس بیاید تأمین می­شود برای اطلاع ایشان عرض می­کنم که کمیسیون بودجه تصمیم گرفته است که دولت باید سازمان­های وزارتخانه­ها را بیاورد و از تصویب مجلس بگذراند که هر روز هر وزیری می­آید نتواند تغییر و تبدیل بدهد و ادارات را به هم بریزد و یا این که اعضای زیادی استخدام بکند در یک جلسه در کمیسیون بودجه مذاکره شد با حضور تمام هیئت دولت و باید جلسه دیگر بیایند و تکلیف آن مدت را معلوم کنند و بگویند تا بیست روز یک ماه این کا ر را می­کنند و من جمله وزارت جنگ اظهار کرده است که ما سازمان­مان حاضر است و می­توانیم بدهیم و به هر حال نظر آقا تأمین خواهد شد و اما راجع به پیشنهادی که فرمودید برای حذف این عده  این مصلحت نیست یعنی مصلحت این است که این عده باشد زیرا که در بودجه معلوم بشود برای نود هزار نفر است و هر چه کمتر شد صرفه­جویی می­شود و چون ناظر مالی از طرف وزارت دارایی در آنجا هست صرفه­جویی را معلوم ­می­کند و چون پرداخت این پانزده میلیون برحسب تصویب کمیسیون باید از صرفه­جویی وزارت جنگ و صرفه­جویی کل کشور بشود ممکن است باز صرفه­جویی بکنند حالا معلوم است که صرفه­جویی بودجه و این پانزده میلیون تومان برای نود هزار نفر است هر چه عده کمتر شد صرفه­جویی آن معلوم می­شود از این جهت  بهتر این است که مسترد بفرمایید.

سیف پور فاطمی - بنده به احترام منطق قوی ایشان پس می­گیرم.

+++

نائب رئیس - پیشنهاد آقای دکتر مصدق:

پیشنهاد می­کنم که صورت تقسیمی وجوه به مجلس شورای ملی تقدیم شود.

نائب رئیس - آقای دکتر مصدق

دکتر مصدق - البته همه آقایان توجه دارند که بنده در خود این پیشنهاد توضیحات زیادی ندارم ولی در مقدمه پیشنهاد یک توضیحاتی عرض می­کنم که در صلاح مملکت است آن هم از نظر یک مذاکراتی که اینجا شد و می­ترسم که بعد سوءتفاهم بشود اگر اجازه می­فرمایید عرض کنم (نمایندگان- بفرمایید)

در ضمن پیشنهاد آقای امیر تیمور آقای کفیل وزارت جنگ فرمایشاتی فرمودند و بیاناتی کردند، بنده می­خواهم اینجا عرض کنم که من در این مجلس از همه شاه را بیشتر دوست دارم برای این که شاه کسی است که بنده را از زندان بیرجند خلاص کرد و اگر شاه نبود من در آنجا تلف شده بودم من خدا شاهد است که هیچ گونه نظری ندارم و امروز اگر من نماینده هستم نه برای خاطر شاه است بلکه برای خاطر مملکت است من خودم را برای مملکت می­خواهم نه برای شاه و شاه را هم البته برای این مملکت می­خواهم پس این عرایضی را که می­کنم توجه بفرمایید که نظری ندارم و فقط از نظر خیر مملکت است :

شاه به موجب قانون اساسی مسئولیتی ندارد و به هیچ وجه من ­الوجوه در امور مملکتی حق دخالت ندارد. (صحیح است) برای چه؟ عرض می­کنم برای خاطر خود شاه ( صحیح است ) اگر شاه مسئول شد شخص مسئول باید برود، وقتی که شاه بدکار کرد باید بگویند شاه برو،  اما وقتی که شاه مسئول نشد شاه می­ماند و شاه باید بماند، شاه مسئولیت ندارد و من برای توجه آقای کفیل وزارت جنگ این اصول قانون اساسی را می­خوانم که در بیانات خودشان هم وقتی حضور اعلیحضرت می­روند ملاحظه کنند و هم در مجلس که می­آیند احترام اصل قانون اساسی را ملحوظ بدارند. اصل چهل و چهار متمم قانون اساسی می­گوید: شخص پادشاه از مسئولیت مبری است وزاری دولت در هر گونه امور مسئول مجلس هستند. اصل شصت و چهار می‌گوید: وزرا نمی­توانند احکام شفاهی یا کتبی پادشاه را مستمسک قرار داده سلب مسئولیت از خودشان بنمایند. اصل چهل و شش می­گویدکه عزل و نصب وزرا به موجب فرمان همایون پادشاه است آقا این اصول را وقتی با هم تطبیق کنیم نتیجه می­شود که شاه یک سمت تشریفاتی دارد یعنی شاه باید فرامین را از نظر  تشریفاتی امضاء‌ کند به موجب اصل چهل و شش متمم قانون اساسی، و اگر شما این را جنبه تشریفاتی بهش ندهید آن وقت ما مشروطه نداریم. اگر بنا شد عزل و نصب وزرا با پادشاه باشد پس مجلس شورای ملی و مشروطیت و این فرمایشاتی که جناب آقا از دمکراسی فرمودید کجا است؟ موقع پیدا نمی­کند( صحیح است ) ما امروز یک شاه خوب داریم و شاه خوب را باید نگاه بداریم، شاه را کی نگاه می­دارد؟ آن کسانی که در اطراف شاه هستند. پدر شاه من قسم می­خورم که به این بدی که در آخر بود در اول نبود.( صحیح است ) شاه را آن تملق گویان، دربار آن صاحب­منصبان پول دوست طمع کار خراب کردند. از بس شاه کرنش کردند. از بس به شاه کوچکی کردند، از بس به شاه تواضع کردند، از بس به شاه  فروتنی کردند شاه را از محیط خود خارج کردند. ما وقتی پیش شاه می­رویم باید آن چیزی که خیر و صلاح شاه است به او بگوییم نه این که به تمام معنی به او کرنش بکنیم و او را فوق قانون بدانیم ما شاه را دوست داریم ولی ما از مشروطیت خود نمی­توانیم صرف­نظر بکنیم. (صحیح است ) این مشروطه با خون زیادی به ما رسیده و این فرمایشات جناب آقا هیچ مورد ندارد شما مسئول این مجلس هستید شما فرامین را باید برای تشریفات به شاه نشان بدهید. شما مسئول هستید( کفیل وزارت جنگ - بنده هم همین طور گفتم) بنده سه چهار مرتبه به زیارت شاه نایل شدم در یکی از آن دفعات عرض کردم که دو چیز اعلیحضرت را حفظ می­کند فرمودند بگویید عرض کردم که عرض می­کنم یکی خرج خودتان را و حساب خودتان را از حساب رضاشاه تفکیک کنید، رضاشاه به این مملکت خیلی بدهکار است.

+++

خیلی مدیون است، اگر اعلیحضرت حساب­تان را با رضاشاه یکی کردید قرض و دین­تان طوری خواهد شد که ورشکست خواهید شد.( صحیح است - احسنت ) باید حساب شما با حساب خانواده و حساب پدرتان جدا باشد و خیر پدر شاه هم در همین است آن وقت شما می­توانید خودتان را حفظ کنید و خانواده خودتان را حفظ کنید و پدرتان را حفظ کنید (احسنت - احسنت ) دوم عرض کردم شاه باید در امور دولتی دخالت نکند شاه خوب است که سرمشق از احمد شاه بگیرد. احمد شاه با این که پدرش در موقع مشروطیت آن کارها را کرد و مجلس دوره دوم  برای سر شاه جایزه قرار داد قانونی را که مجلس در دوره دوم وضع کرد امضا کرد. گفت من مال مملکت هستم نه مال پدرم این قانون مال مملکت است این را باید امضا کنم و قانون مملکت غیر از پدر است پدر جدا است و مملکت علی­حده است شاه با کمال مرحمت و با کمال رأفت به عرایض من توجه فرمودند و فرمودند که من به هیچ وجه در امور دولتی دخالت نمی­کنم و عرض کردم که خوب است اعلیحضرت حتی در هیئت وزرا هم حاضر نشوید ما شما را دوست می­داریم و می­خواهیم شاه ما باشید هیچ وقت مسئولیت قبول نکنید تا این که همیشه باقی باشید شاه با کمال مرحمت و با کمال تلطف عرایض من را قبول فرمودند و من مرخص شدم حالا هم اینجا این عرایض را حضور آقایان نمایندگان عرض می­کنم  که در جراید نوشته شود که وقتی هم خدمت شاه شرفیاب می­شوند نظرشان این باشد که شاه را برای مملکت بخواهند.

کفیل وزارت جنگ - بنده تصور می­کنم موقعی که این مطلب مورد بحث بود عرایضی که بنده کردم همین مطلب بود بنده عرض کردم ستاد ارتش موظف است و همین طور تمام ادارات ارتش پیشنهاد خودشان را به وزیر جنگ بدهند و عرض کردم بنده کفیل وزارت جنگ خودم را مسئول مجلس می­دانم وقتی اضافه کردم مسئول ملت و مسئولیت را هم بنده عهده دارم و در وزارت جنگ هم هرکار می­کنم مسئولم و چون راجع به فرمان و این چیزها فرمودند بنده توضیح دادم که آنچه در قانون اساسی هست و آنچه در قوانین دیگر هست بنده آن قوانین را اجرا می­کنم خلاف این هم بنده نگفتم و نظری هم نداشتم و همان طور که فرمودند بنده کاملاً موافقم و عرایضی را که کردم شاید توجه نداشته­اند در آن موقع آقایان همه می­دانند که بنده این نظر را تأیید کردم و همین طور هم هست ( صحیح است )

دکتر مصدق - بنده  پیشنهادم را مسترد می­کنم

نائب رئیس - پیشنهاد آقای ثقة­الاسلامی

بنده پیشنهاد می­کنم که یک افسر بیش از یک مصدر نداشته باشد و آن هم فقط برای انجام خدمات شخصی افسر مزبور خواهد بود( آقای ثقةالاسلامی در مجلس نبودند)

نائب رئیس - آقای ثقة­الاسلامی نیستند پیشنهاد آقای شریعت­زاده:

تبصره ذیل را به نام تبصره 2 پیشنهاد می­کنم که بر ماده واحده افزوده شود.

تبصره 2- از تاریخ تصویب این قانون هر کس قبل از انجام خدمت  زیر پرچم تأهل اختیار کند این تأهل موجب معافیت مقرر در بند دوم ماده 63 قانون نظام وظیفه عمومی نخواهد بود.

نائب رئیس - آقای شریعت­زاده

شریعت­زاده - بنده استدعا می­کنم آقایان توجه بفرمایند این تبصره­ای که بنده پیشنهاد کرده­ام به منظور بیان یک حقیقتی بود که اطلاع مجلس شورای ملی از آن ضرورت قطعی دارد، ما عیب ادارات­مان این است که به جای دقت در تشخیص مفهوم حقیقی قوانین و به جای این که قانون را اجرا کنیم در جریانات متوسل به یک فکرهایی می­شویم که آن فکر مطابق منظور مقنن نیست این پیشنهاد را بنده برای این کردم که آقای کفیل وزارت جنگ به توضیحات من توجه کنند در ماده شصت و چهار قانون نظام وظیفه یک جمله است می­نویسد: کسانی که قبل از مشمولیت ازدواج کنند مشمول معافیت نخواهند بود البته این مطلب صحیح است ولی یک موضوعی است که مشمولیت که یک جمله خاصی است معنایش یعنی چه به نظر بنده مشمولیت یعنی قبل از رسیدن به سن

+++

مشمولیت یعنی بیست سال تمام ولی مشکلاتی در وزارت جنگ پیدایش یافته است موجی یک تفسیری شده است گفته شده است اگر بنا شده که این معنی را بدهیم کلیه جوان­ها متوسل می­شوند به ازداوج و به قدر کافی افسر و سرباز نمی­توانیم داشته باشیم بنده شاید اشکالی نداشته باشم که این نظر وزارت جنگ و این تفسیری که شده است منطقاً ‌صحیح باشد ولی به نظر من هر وقت دولت برخورد به یک مشکلی یا هر اشکال قانونی حق ندارد آن را تفسیر کند و باید برای تفسیر آن یک پروژه قانونی بیاورد به مجلس شورای ملی بنده در این پیشنهاد خودم توضیح عرض می­کنم که اگر مجلس شورای ملی که قانون نظام وظیفه را وضع کرده است مقصودش از تصویب جمله کسانی که قبل از مشمولیت ازدواج کنند این بوده است که قبل از انجام خدمت زیر پرچم در این صورت بنده برای تفسیر این مطلب این پیشنهاد را کرده­ام. اگر این مقصود نبوده است و مقصود این بوده است که هر کس قبل از رسیدن به سن مشمولیت ازدواج بکند این ازدواج موجب معافیت هست که قانونش هست و باید آقای کفیل وزارت جنگ این صراحت قانون را در اینجا اعلام بکنند و ما هم این طور می­فهمیم اگر خیر واقعاً آن طوری که مأمورین وزارت جنگ تفسیر کرده­اند نظر مجلس شورای ملی از کلمه قبل از مشمولیت قبل از انجام خدمت است این پیشنهاد را می­دهم که نظر بدهند و اگر مجلس چنین نظری را نداشت و کلمه قبل از مشمولیت یعنی قبل از رسیدن به سن مشمولیت و این موجب معافیت  هست این را جناب آقای هدایت تصریح بکنند که تکلیف اشخاص معلوم بشود و ضمناً ایشان طرز فکرشان غیر از این است و متوجه خواهند بود که اگر قانون نقصی دارد فوراً ‌باید به صورت پروژه اصلاحش از مجلس خواسته شود.

کفیل وزارت جنگ - این همان ماده­ای است که چند دقیقه پیش به عرض آقایان رساندم آن طوری که در ماده 64 نوشته هر کس عیال و اولاد دارد این طور می­فهمیم که از انجام خدمت به طور موقت معاف می­شود برای این که مسلماً روح فکر قانونگذار این بوده است که جوان­ها از این موضوع سوءاستفاده نکنند و به نیت معافیت از خدمت متأهل بشوند و در همان ماده هست که هر کس از این تاریخ یعنی از تاریخ این قانون قبل از مشمولیت (شریعت­زاده - قبل از سن مشمولیت ) قانون این طور می­گوید که قبل از مشمولیت وزارت جنگ این طور می­فهمد که جوانان قبل از انجام خدمت تأهل نکنند ( بعضی از نمایندگان - این طور نیست ) چرا برای این که ما تمام سرباز مشمول را در سن بیست احضار نمی­کنیم  مثلاً تمام اشخاصی را که در دبیرستان­ها و دانشکده­ها دارند درس می­خوانند به موجب قوانین موضوعه ما صبر می­کنیم تحصیلات­شان تمام بشود اگر تمام اینها قبل از سن بیست سالگی متاهل بشوند آیا معاف خواهند بود؟(بعضی از نمایندگان - بلی همین طور است ) بنده این طور تصور نمی­کنم باشد در این صورت عده زیادی از ارتش ما بخصوص اشخاصی که در تحصیل هستند معاف می­شوند و بنده موافق نیستم و این را به نظر مجلس واگذار می­کنم.

مهندس فریور - بنده اخطار نظامنامه­ای دارم مربوط به ماده 63 نظامنامه.

نائب رئیس - ماده 63 فقط  این است که اشخاصی که پیشنهاد می­دهند باید به طور اختصار توضیح بدهند.

مهندس فریور - بله راجع به همان عرضی دارم اگر اجازه می­فرمایید عرض کنم اگر اجازه نمی­فرمایید بسیار خوب.

نائب رئیس - مانعی ندارد بفرمایید.

مهندس فریور - منظور از ماده 63 آنچه که بنده می­فهمم راجع به پیشنهادهایی است که مربوط به موضوع باشد و در ماده هم این جمله ذکر شده است که پیشنهادهای اصلاحی، و مقصود این است که پیشنهادهای مربوط به لایحه و بنده اعتقادم این بود که آقایان نمایندگان پیشنهادی که می­کنند سعی کنند واقعاً مربوط به ایشان باشد این پیشنهادهایی که قرائت شد به قول آقای هاشمی فقط یکیش مربوط بود و جزء پیشنهاد آقای فیروزآبادی که فرمودند عوض پانزده میلیون پنج میلیون تومان بدهند باقی دیگر را بنده هر چه

+++

فکر می­کنم مربوط به قضیه نبوده است. بنده اگر یک پیشنهادی بدهم که سم ستوران اسواران یک فلان هنگ هفته یک مرتبه تراشیده بشود این باید در مجلس قرائت بشود و مطرح بشود؟ من خیال می­کنم که هیئت رئیسه باید تشخیص بدهند به علاوه این هم خوب نیست که فقط بگذاریم به تشخیص هیئت رئیسه  آقایان خودشان باید این مراعات را بکنند. این مجلس بیلانش در آخر دوره چهار تا ماده واحده هم نخواهند بود.( صحیح است ) فکری بکنید. که این مردم بیش از این دیگر اظهار انزجار و تنفر نکنند این پیشنهادی که آقای شریعت­زاده کردند یک تفسیری است که می­فرمایند و بنده خیلی متأسفم که در موقعی این عرض را کردم که پیشنهاد آقای شریعت­زاده مطرح است این تفسیر  قسمتی از قانون نظام وظیفه است و هیچ جایش اینجا نیست.

نائب رئیس - تشخیص و رعایت مواد نظامنامه با نظر رئیس مجلس است و نظامنامه هم روشن است همان طور که خود حضرتعالی هم توضیح دادند.(مهندس فریور - عمل بفرمایید آقا) اگر آقایان حقیقتاً علاقه داشته باشند مواد نظامنامه رعایت شود و تخلف نکنند هر کس که روی این صندلی­ها می­نشیند می­تواند نظامنامه را تشخیص دهد و رعایت کند  کسی که مجلس را اداره می­کند منتخب شما است و باید آقایان رعایت بکنند و اگر رعایت نکنند البته هرج و مرج پیش می­آید تمام فرمایشات شما صحیح است آقای فریور و اگر بخواهیم به این ترتیب مجلس را ادامه بدهیم هیچ وقت موفق نمی­شویم قوانین و کارهایی که لازم است از مجلس بگذرانیم پیشنهاد ختم جلسه شده است.(همهمه نمایندگان ) آقای طوسی بفرمایید.

طوسی - بنده از تأخیر درگذشتن این قانون فوق­العاده متأثرم و در سهم خودم بسیار هم از بعضی جهات ساعی بوده­ام که زودتر بگذرد ولی ملاحظه می­فرمایند آقایان که عده برای رأی کافی نیست پیشنهادات زیادی هم مانده است این است که استدعا می­کنم جلسه را ختم بکنیم  باقی را بگذاریم برای جلسه آتیه.

حاذقی - آقا کسانی که بیرون هستند مثل دیرآمدگان اسم­شان گفته شود.

نائب رئیس - آقای نراقی

نراقی - عرض کنم مدتی است بنده از آقای وزیر فرهنگ راجع به یک موضوع مهمی سؤال کرده­ام و ایشان هم تذکر سؤال بنده را تقریباً ‌عملی کرده­اند و دو سه جلسه است به مجلس تشریف می­آورند و مجلس اجازه نمی­دهد بنده سؤال خودم را بکنم و ایشان جواب بدهند.

نائب رئیس - رأی گرفته می­شود به پیشنهاد آقای شریعت­زاده آقایان موافقین قیام فرمایند.(عده کمی برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد آقای امینی: پیشنهاد می­کنم اتومبیل بازرس­های وزارت جنگ را بگیرند و یک سرویس تشکیل بدهند.

نائب رئیس - آقای امینی

امینی - بنده خیلی متأسفم که پیشنهاد بنده را اگر مطابق تفسیر آقای مهندس فریور بخواهیم قضاوت کنیم شاید وارد نباشد ولی بنده از این جهت این را وارد می­دانم که این یک صرفه­جویی است به نفع وزارت جنگ که بتواند این وام را زودتر ادا کند و بنده در این قسمت شفاهاً با آقای کفیل وزارت جنگ مذاکره کردم تقریباً ایشان موافقند ولی یک گرفتاری اخلاقی دارند و تا این موضوع حقیقتاً به صورت قانونی در نیاید عملی نمی­شود و بازرس­های وزارت جنگ تقریباً همه سرلشگر و سرتیپ و اینها هستند و بدون جهت با لغتی که آقا الان فرمودند منتسب به وزارت جنگ و ستاد مشغول هستند و هر کدام این آقایان یک اتومبیل بسیار قشنگ وزارت جنگ را زیر پا دارند بنده عقیده دارم برای این که ایشان در این محظور نباشند رأی بدهیم که این اتومبیل­ها را بگیرند و یک سرویس منظم و مرتب انجام بدهند و بنده حساب کردم که بیست و پنج شش نفر هستند که تحت عنوان بازرس از این اتومبیل­ها استفاده می‌کنند استدعا می­کنم که این پیشنهاد را قبول بفرمایید.

+++

کفیل وزارت جنگ - عرض کنم بنده برای این که بدانند هیچ  محظوری ندارم از دو هفته قبل دستور دادم به اداره باربری ارتش که اتومبیل­های افسران را جمع کنند و این کار را می­کنند و محظوری ندارم ولی این یک کلمه اتومبیل بازرس را بگیرند بازرس یک کلمه­ای است که (امینی -سرویس کنید ) به آقا قول می­دهم که این کارش شده است الان منظور آقای امینی را عمل می­کنیم.

امینی - چون فرمودند عمل می­کنند پس می­گیرم.

نائب رئیس - پیشنهاد آقای حاذقی:

پیشنهاد می­کنم مادام که ژاندارمری کشور به تنهایی قادر به جلوگیری از دزدی مسلح و ناامنی نیست رئیس پادگان نظامی هر ناحیه موظف و مسئول باشد به مجرد اطلاع از وجود سارق مسلح در راه­ها فوری موضوع را تا گرفتن نتیجه تعقیب نماید.

جمعی از نمایندگان - این مربوط به این لایحه نیست.

حاذقی - آقایان نماینده حق دارد حرف خودش را بزند به چه دلیل مربوط نیست. اجازه بفرمایید توضیح بدهم اگر دیدید مربوط است پذیرفته شود وگرنه رد بشود.

نائب رئیس - بفرمایید

حاذقی - بنده خیلی متأسفم که امروز یک عرض فوری داشتم که مجلس موافقت نفرمودند و بایستی ما همیشه حفظ انضباط بکنیم و آن موضوعی که بنا بود قبل از دستور  عرض کنم خیلی احترام می­کنم و مثل بسیاری از آقایان در ضمن عرض نمی­کنم ولی استدعا می­کنم در آتیه آقایان اجازه بدهند همان طور که عرض کردم یک مطلب لازمی است یک نماینده که خودش را نماینده مجلس می­داند وظیفه دارد اخلاقاً مطالب ضروری را به عرض مجلس برساند اگر نگذارند و اجازه ندهند موجب رنجش و گله می­شود. در اطراف پیشنهاد خودم عرض می­کنم مکرر تلگرافاتی از شهرستان­ها می­رسد که یک ناامنی­هایی پیش می­آید و سازمان ژاندارمری به طوری که تحقیق کردم اظهار می­کنند عده­ای که ما در دسترس داریم کافی نیست که یک دسته سارق مسلح را تعقیب کنیم و نمی­تواند جلوگیری از دزدی و ناامنی بکند در این اواخر چندین راهزنی که به توسط یک عده دزد مسلح انجام گرفته و پیش آمده است که به اکثر آقایان نمایندگان تلگرافات شده است و مخصوصاً در منطقه فارس چندین مرتبه کامیون­ها و اتوبوس­هایی که حامل مسافر بوده است مورد دستبرد سارقین واقع شده است و افراد پاسگاه ژاندارمری به استناد این که عده­اش کافی نیست دزد را تعقیب نکرده است فقط اکتفا کرده است به این که یک صورت مجلس  تنظیم بکند و گزارش بدهد که بعد از عمل دزدی و پس از آن که دزدها مسافرین را لخت کرده­اند ما رفتیم در محل و دیدیم کامیون یا اتوبوس آنجا بود اطلاعاً ‌عرض شد و این قسمت موجب می­شود که دزدها بیشتر جسور بشوند و عمل­شان را بیشتر ادامه بدهند من این پیشنهاد را کردم که در موقعی که این اضافه قانونی به افسران و افراد ارتش که حق­شان هست داده می­شود پادگان­های هر منطقه موظف باشند مسئول باشند به مجرد این که به آنها اطلاع بدهند در فلان نقطه دزدی شده است بدون این که منتظر تشریفاتی باشند که یک اجازه خاصی از وزارت جنگ یا ستاد ارتش  به آنها داده شود فوراً‌ و بلافاصله آن پادگان و رئیس پادگان محل به کمک ژاندارمری محل دزد را تعقیب کنند و تا گرفتن نتیجه نهایی یا گرفتن مال موضوع را دنبال کنند و به اطلاع دولت برسانند تا در نتیجه دزدی­هایی که در شهرستان­ها می­شود موقوف بشود.

کفیل وزارت جنگ - ما الان همین کار را می­کنیم و ژاندامری و قشون با هم همکاری می­کنند و بایستی هم این کار را بکنیم.

حاذقی - در صورتی که می­فرمایند منظور عملی می­شود پس می­گیریم.

نائب رئیس - پیشنهاد آقای رحیمیان:

بنده پیشنهاد می­کنم از این بودجه صد و پنجاه میلیون ریال دبیرستان نظام مشهد که پس از شهریور منحل شده بود مجدداً ‌تأسیس و برقرار نمایند.

+++

نائب رئیس - آقای رحیمیان

رحیمیان - قصد بنده دادن این پیشنهاد نبود فقط تذکری داشتم که خدمت آقایان عرض کنم  این بود که باعث شد این پیشنهاد را بدهم  بنده شهوت کلام هم ندارم و تاکنون وقت مجلس را هم بدون جهت نگرفته­ام . آقایانی که در اینجا راجع به دزدی و خیانت­ها هرچه صحبت کردند مطالبی بود فرمودند ولی بنده پیشنهادی قبلاً ‌تهیه کرده بودم و در حقیقت  دو صد گفته چون نیم کردار نیست آقایانی که در حقیقت مایل به تعقیب و مجازات خائنین قضیه شهریور هستند کمک بکنند و آن پیشنهاد را بیاورند به مجلس تصویب بکنند و الا صحبت بیهوده و وقت مجلس را تلف کردن معنی ندارد. (‌هاشمی - کاملاً ‌صحیح است ) پس در این صورت بنده عرض کردم اشخاصی که یک حرفی می­زنند و برخلاف یک عقیده­ای هستند بایستی با کمال ایمان باشند بنده با کمال ایمان و عقیده خودم برخلاف دزدی و وقایع شهریور هستم. ( شهاب فردوسی - و کودتا) انتظار مردم این است که تمام خائنین کشور و قضیه شهریور را روزی روی چوبه دار ببینند اگر آقایان هم مایل هستند کمک بکنند آن پیشنهاد را بیاورند تصویب بکنند و الا فایده ندارد و این پیشنهاد را هم مسترد می­کنم.

نائب رئیس - پیشنهاد آقای حاذقی:

تبصره زیر را به ماده واحده پیشنهاد می­کنم وزارت جنگ موظف است نسبت به اجرای ماده واحده مصوبه 24 آبان 1322 که رسیدگی به جرایم عمومی افسران و افراد ارتش با دادگاه عمومی است با دادگاه­ها تشریک مساعی نماید.

نائب رئیس - آقای حاذقی

حاذقی - عرض کنم بنده برای روشن شدن ذهن آقایان عرض می­کنم که بنده نماینده مردم جهرم هستم که یازده ماه تمام مردم آنجا در برابر عمل دولت و تصمیم خلاف دولت ایستادگی کردند و بالاخره با چه زحمات و مصائبی موفق شدند به اتفاق آراء بنده را به نمایندگی خودشان انتخاب کردند. (بعضی از نمایندگان - با اکثریت ) شکایت­هایی می­کنند و توقع دارند که بنده آنها را در مجلس عرض کنم و اگر بنا بشود نه به صورت قبل از دستور و نه موقعی که اقتضا دارد این عرایض عرض نشود من پیش وجدان خودم خجل هستم که نتوانستم  وظیفه نمایندگی خودم را انجام بدهم .

بعضی از نمایندگان - خارج از موضوع است.

نائب رئیس - آقای حاذقی مربوط به موضوع پیشنهاد بفرمایید.

حاذقی - مربوط به موضوع است اجازه بفرمایید عرض کنم دادگاه آنجا شرحی نوشته است …..

(همهمه نمایندگان - بیشتر نمایندگان بر می­خاستند و خارج می­شدند)

4- موقع و دستور جلسه آتیه - ختم جلسه

نائب رئیس - موافقت می­فرمایید جلسه را ختم کنیم

جلسه آینده روز پنجشنبه سه ساعت پیش از ظهر  دستور لایحه وزارت جنگ و پروفسور ابرلین

(مجلس یک ساعت و بیست  دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

نائب رئیس مجلس شورای ملی - ملک­مدنی

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294186!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)