کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/16]

جلسه: 69 صورت مشروح روز سه‌شنبه 16 تیر ماه 1321  

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- سؤال آقاى فرمانفرماییان و روحى و بهبهانى راجع به خواربار و جواب دولت

3- معرفی آقای مهدی فرخ به وزارت کشور از طرف آقای نخست وزیر

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 69

صورت مشروح روز سه‌شنبه 16 تیر ماه 1321

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- سؤال آقاى فرمانفرماییان و روحى و بهبهانى راجع به خواربار و جواب دولت

3- معرفی آقای مهدی فرخ به وزارت کشور از طرف آقای نخست وزیر

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس دو ساعت و ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید

صورت مجلس روز یکشنبه 14 تیر ماه را آقاى (طوسى) منشى قرائت نمودند. (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین با اجازه- آقایان: دکتر ضیا، فاطمی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: تولیت، ذوالقدر، اکبر، حمزه‌تاش، مهذب، مؤید قوامی، آصف، صادق وزیری، شباهنگ، امامی)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

رئیس- آقاى روحى‏

روحى- بنده قصدم این بود که از مقام ریاست تذکر بدهند به آقاى نخست وزیر راجع به سؤالى که بنده کرده بودم به مجلس تشریف بیاورند در جلسه آتیه جواب بدهند حالا آقاى وزیر دارایى که تشریف دارند ممکن است توضیحات کافى در این قسمت بفرمایند که آیا دولت قادر است و توانایى دارد از این که نان کشور را تأمین کند یا نه بنده در این زمینه سؤال کردم توجه هم نمی‌کنند استدعا می‌کنم بفرمایند براى روز پنجشنبه بیایند جواب سؤال بنده را بدهند.

وزیر دارایى- سؤالى آقاى روحى چندى قبل از بنده فرمودند راجع به خواربار و بعد هم متعاقب شرحى که از طرف آقاى نخست وزیر به جناب آقاى اسفندیارى رئیس مجلس عرض شده بود یک جوابى از ایشان رسیده بود و مرقوم داشته بودند که مجلس مایل است توضیحات درباره خواربار را در جلسه خصوصى بشنود مخصوصاً قید کرده بودند روزى باشد که جلسه‌ای علنى هم نباشد (صحیح است) بعد در جوابى که از طرف آقاى نخست وزیرخدمت‌شان عرض شد روز چهارشنبه

+++

را براى دادن این جواب معین کردند متعاقب آن سؤالى از طرف آقاى بهبهانى شده بود که آن را هم براى آقاى نخست وزیر فرستادند در آنجا هم راجع به سه موضوع سؤال شده بود یکیش راجع به خواربار بود و قرار بود این طور بشود که آقاى نخست وزیر اینجا تشریف داشته باشند و مطلب حل شود ولى اگر میل مجلس این است که در جلسه‌ای علنى جواب عرض شود بنده حاضر هستم و اگر میل مجلس چنان که آقاى رئیس مجلس مرقوم فرموده‌اند این است که در جلسه خصوصى باشد بسته به تمایل مجلس است به هر صورت اگر مایل هستند بنده الان حاضر هستم راجع به خواربار جواب عرض کنم و بعد هم در موقع خودش راجع به سؤالات دیگر عرض کنم.

طباطبایى- بفرمایید آقا در جلسه علنى.

2- سؤال آقاى فرمانفرماییان و روحى و بهبهانى راجع به خواربار و جواب دولت

رئیس- آقاى فرمانفرماییان‏

فرمانفرماییان- بنده از چندى قبل سؤالى از آقای وزیر دارایى کرده بودم راجع به وجوهاتى است که از شهردارى تبریز گرفته شده بود و آن وجوهات در چندى قبل در شهریور ماه قبل به طهران فرستاده شده است این وجوهات مطابق قانون متعلق است به شهردارى تبریز و این وجوه حاصل می‌شود از عواید نوشابه تفاوت نان و تفاوت حاصله از تثبیت و غیره که مطابق قوانین موضوعه در همه نقاط اختصاص به شهردارى‌ها پیدا می‌کند و هیچ معمول نیست به عواید مملکتى و به جمع خزانه مملکت وارد بشود و در مقابل این عواید تعهداتى شهردارى دارد مصارفى دارد مخصوصاً این عواید در دسترس اداره شهردارى که نیست مشکلاتى حاصل کرده بود على‌الخصوص در این موقع و تصور می‌کنم در این قسمت خود آقاى وزیر دارایى کاملاً مستحضر هستند و سابقه دارند اطلاعاتى هم البته از خود محل براى هیئت دولت رسیده بوده است این است که مدتى است این سؤال را بنده کرده‌ام و تمنا کرده‌ام در این باب توضیحاتى بفرمایند که همه مستحضر باشند که چگونگى امر از چه قرار بوده است‏.

وزیر دارایى- راجع به سؤالى که آقاى فرمانفرماییان فرموده بودند بنده جلسه بعد حاضر شدم متأسفانه کارهاى زیادى در پیش بود که مجال نشد جوابى عرض شود و حالا موقع را مغتنم می‌شمارم و جواب عرض می‌کنم. در دو سه سال قبل اختلاف نظرى بین شهردارى تبریز و دارایى محل ایجاد شده بود راجع به بعضى وجوه که شهردارى تصور می‌کرد بایستى چون جز وجوه اختصاصى است باید به شهردارى برسد و دارایى محل این را جز وجوه عمومى تصور می‌کرد این اختلاف بود تا این که در سال گذشته به طورى که بنده اطلاع دارم پس از مذاکراتى قرار بر این شد که معادل چهار میلیون ریال داده شود به شهردارى محل و به همان مبلغ قناعت بشود این مبلغ داده شد معذلک باز هم آقاى استاندار که در طهران بودند بعضى از نمایندگان با بنده صحبت کردند که این وجوهى را که تصور می‌کنند بایستى رسیده باشد به شهردارى بالغ بر این چهار میلیون ریالى است که داده شده است و بنا شد مجدداً رسیدگى شود و اگر چیزهایى باشد که زائد بر این باشد واقعاً انتقال داده شده باشد به طهران و خزانه باید مسترد شود اتفاقاً این هفته می‌خواستم نسبت به این قسمت رسیدگى شخصى بکنم ولى از گزارشى که داده بودند تصور نمی‌کنم وجه قابلى باشد که داده شده باشد به شهردارى معذلک بنده حاضرم موقعى خودشان تشریف بیاورند در وزارت دارایى اقلام را رسیدگى بکنیم اگر واقعاً اقلامى باشد که دارایى برداشته باشد و جز وجوه عمومى منظور داشته باشد بنده حاضرم فوراً مسترد بدارم.‏

رئیس- آقاى اورنگ‏

اورنگ- بنده ده روز قبل از امروز کتباً به وسیله مقام ریاست مجلس شوراى ملى از آقاى وزیر دارایى سؤالى راجع به خواربار کرده‌ام و حالا هم تسلیم اکثریت مجلس شوراى ملى هستم اگر همه آقایان رفقا این طور صلاح دیدند بحث مربوط به خواربار در جلسه خصوصى سؤال بشود و جواب داده شود بنده تسلیم و اگر تصمیم بفرمایند رفقا که در جلسه‌ای علنى سؤال شود و جواب داده شود به آن هم تسلیم هستم یک فرق هم خود بنده قائل هستم و آن این است که البته در جلسه‌ای عمومى هر سؤالى موضوعش راجع

+++

به عموم باشد وقتى از طرف یکی از نمایندگان بشود و توضیحاتى در اطراف آن موضوع از طرف وزیر وقت، وزیر مربوط بشود خود آن سؤال و جواب اسباب روشن شدن مطلب و راحتى خاطر‌ها است و این فرق در مطلب هست که در جلسات خصوصى هر چه سؤال شود و جواب داده شود به اطلاع عامه نمی‌رسد بعکس در مجلس علنى سؤال و جواب که می‌شود به اطلاع عامه می‌رسد این هم عقیده خودم است با وجود این باز هم تسلیم رأى رفقا هستم هر چه را که همه تصویب بکنند بنده هم اطاعت می‌کنم.

وزیر دارایى- بنده هم بیشتر میل دارم در جلسه علنى عرایضى کرده باشم به این جهت اگر نظرى نیست حالا حاضرم جواب عرض کنم.

رئیس- آقاى روحى

روحى- عرض کنم چیزى که مورد توجه قاطبه اهالى کشور است موضوع خواربار است آقاى وزیر دارایى به خوبى به خاطر دارند که الان شاید بعضی جاها محصول عمل آمده و بعضى جاها شاید یک ماه بیست روز دیگر برداشت محصول بشود ولى مردم نگرانند به طور کلى از دو جهت یکى این که آیا در این زمستان سیاه و تاریک آینده نان مردم تأمین شده است یا خیر؟ دولت می‌تواند این کار را انجام بکند یا نه؟ بنده به این طرز جواب گفتن که اقدامات شده است و همه در فکر هستیم و وسایلى فراهم شده است شخصاً اقناع نمی‌شوم یک دولتى باید صریحاً در پشت این تریبون جواب بگوید که من ارزاق یک سال را تهیه کرده‌ام و مجلس هم باید هیچ گونه نگرانى نداشته باشد ماها در پیشگاه مردم آقاى وزیر دارایى مسؤل هستیم! پس فردا مجلس مورد عتاب و خطاب جامعه‌ای خواهد بود که موقع و فرصت را از دست دادید و به این روز سیاه مملکت را نشاندید امروز اول کار است. شما هر قانونى که می‌خواستید مجلس برای شما تصویب کرد هر اختیاری که می‌خواستید مجلس به اختیار شما گذاشت شما چه اقدامى کردید راجع به خواربار چه عملى اندیشیدید و از این قانون احتکار جز کمیسیون چه استفاده کردید و چه نتیجه براى مردم آوردید. موضوع میوه امسال به تصدیق تمام زارعین و باغ‌دارها و مالکین بهترین سال میوه ایران بوده است همین جاهایى که پارسال یک برابر محصول داده امسال ده برابر محصول داده است و هنوز آقا چهار تا بچه گرسنه و فقیر واقعاً توانایى این که خیار سبز را به این فراوانى بخرند ندارند. آقا باید جلوگیرى کرد باید نگذاشت اینها خودسرانه با مردم رفتار کنند! نمی‌شود یک کشورى را از حق طبیعى خودش محروم کرد. این یک قسمت از عرض بنده بود که می‌خواستم از طرف دولت جواب صریح داده شود و یکى دیگر مربوط به وقت است که باید از وقت استفاده کنند تأسف بر گذشته بخورند و امروز این فرصتى که هست و کم به دست می‌آید دولت چه معامله می‌کند و چه چاره‌اى اندیشیده است؟ این را صریحاً به من جواب بدهند. یکى دیگر عرض مهم‌تر بنده جلوگیرى از رفتن خواربار از کشور است بنده می‌خواستم ببینم دولت در این باب چه اندیشیده است با این مرزهاى عریض و طویلى که داریم چه فکر کرده است و چه اقدامى خواهد کرد که خواربار از کشور ما قاچاق و به وسایل نامشروع خارج نشود این قسمت هم خیلى مهم است و می‌خواستم دولت جواب بدهد. آقایان شاید اطلاع داشته باشند امسال محصول خراسان آذربایجان و خیلى از قسمت‌هاى مملکت رضایت بخش است همین طور هم در جنوب اصفهان محصولش می‌گویند خوب است تنها جایى که یک قدرى نگرانى هست در درجه اول فارس و بعد هم کرمان که بایستى جنس آنها را از هر کجا شده است تأمین کنند می‌خواستم بدانم آیا وسایلى فراهم کرده‌اند که بتوانند از جهات اربعه کشور از جهات چهارگانه به آنجا گندم برسانند که تنگدستى و بیچارگى براى مردم باقى نماند؟ یکى دیگر از عرایض بنده موضوع وسایط نقلیه است که آن هم مرتبط به خواربار است ما شنیدیم که پانصد و پنجاه یا پانصد و شصت اتومبیل در اختیار مأمورین دولت است در کمیسیون بودجه به دقت رسیدگى شد که براى این اتومبیل‌ها می‌توانند یک اطاق‌هایى در همین جا بسازند هر کدام خیلى هم که کوچک باشد یک تن اقلاً گندم حمل کنند این آقایانى

+++

که در این اتومبیل‌ها سوارى کرده‌اند یکى دو سه ماه از این کار صرف‌نظر بکنند به نفع کشور و به سعادت کشور از این کار بگذرند و این قدر تنگى وسایل نقلیه را فراهم نیاورند و امروز این اتومبیل‌ها را براى حمل خواربار به کار ببرند امروز روز اتومبیل سوار شدن و به شکار رفتن و گردش نیست امروز باید سعى کنیم خواربار را برسانیم و از این راه حقیقتاً نتیجه ببریم و مردم را در رفاه بگذاریم نمی‌دانم براى این هم دولت چاره‌اى اندیشیده است و پس فردا به یک تنگى و بیچارگى نخواهد افتاد که هیچ مجال برایش باقى نماند؟ و بایستى هر چه زودتر چاره بکند. یکى دیگر از عرایض بنده قانون وام و اجاره است دولت آقا اینجا بیاناتى کرد ما هم خیلى خوش‌وقت شدیم که دولت بزرگى مثل آمریکاى شمالى دولت عظیمى که همیشه توجه به ملل شرق مخصوصاً بیش از همه جا داشته است و با ما هم بیش از همه روابط فرهنگى و سیاسى و اقتصادى داشته است از این قانون دولت چه استفاده‌ای کرده است در اینجا گفته شد که آنها به شما چه کمک خواهند کرد و چه نتایجى ما از این قانون می‌گیریم امروز کوچک‌ترین نتیجه را ندیده‌ایم اگر امروز دولت آمریکاى شمالى بتواند دو هزار اتومبیل کامیون به ما بدهند هیچ براى او نگرانى نیست ما هم می‌توانیم براى حمل و نقل و مصارف دیگر به کار ببریم همین طور موضوع لاستیک فرق نمی‌کند یک مرتبه ده هزار پانزده هزار حلقه لاستیک به ما کمک بکنند ما چرخ‌هاى اقتصادى خودمان را مى‌توانیم راه بیندازیم و کم‌تر در زحمت خواهیم بود بنده خواستم بدانم که از قانون وام و اجاره ما تاکنون چه نتیجه‌اى گرفته‌ایم و در آینده چه نتایجى خواهیم گرفت اگر این را هم اینجا اظهار می‌فرمودند خیلى بنده به نوبه خود تشکر می‌کردم بعد می‌خواستم عرض کنم آقاى نخست وزیر حضرتعالى یک مرد شریف ملى هستید سرکار از طبقه آن اشرافى که سابقاً در این مملکت وجود داشته‌اند و همه‌اش منافع خودشان را می‌خواستند نیستید و کابینه شما هم بیشتر از یک عناصر ملى و عناصرى هستند که از توده و جامعه بیرون آمده‌اند شما باید بیش از هر کس به فکر جامعه باشید ما منتظر بودیم شما بیش از این کار بکنید خدمت بکنید بیش از این موفق بشوید که ما نشنویم یک مرتبه در شیراز روزى پانزده نفر از گرسنگى می‌میرند و آن وقت بگویند در بوشهر گندم هست و وسیله نقلیه نیست آقا همین اتومبیل‌ها و امال هر کس هست می‌توانید بگیرید شما با این قانون هر کارى می‌توانید بکنید. کى جلو شما را گرفت مجلس پشتیبان شما بود و از شما تأیید کرد شما هر نظرى که دارید اجرا کنید کسى جلوگیرى از نظر شما نمی‌کند شما کارهایى که باید بکنید مطابق قانون اختیار دارید می‌توانید رفاهیت مردم را فراهم کنید تا مردم در این موقع در تنگى نباشند.

نخست وزیر- چون لازم بود براى وزارت کشور وزیرى تعیین بشود که بتواند در استان‌ها و شهرستان‌ها شخصاً مسافرت کند و مراقبت در روش عمومى بکند و همچنین در قسمت خواربار در ولایات تفتیش‌هایى بکند و موجبات تسهیل کار را فراهم بکند لذا آقاى فرخ را به این سمت معرفى می‌کنم. (بعضى از نمایندگان- مبارک است) سؤالات دیگرى هم که شده است اگر چه من تقاضا داشتم این سؤالات بماند براى بعد حالا که آمدم دیدم این سؤالات شده سؤالى راجع به خواربار آقاى روحى کرده بودند و در این باب سؤالى هم آقاى بهبهانى در جلسه گذشته کرده بودند به این قسمت البته آقاى وزیر دارایى جواب خواهند داد راجع به سؤالات دیگر هم اگر هم وقت شد امروز و الا در جلسه دیگر دولت حاضر است جواب بدهد.

رئیس- آقاى بهبهانى

بهبهانى- بنده تصور می‌کنم اجازه بدهند آقاى وزیر مالیه جواب بدهند شاید آقایان را قانع کنند و اگر جواب دادند و کسى دیگر باز مطلبى داشت عرض بکند.

وزیر دارایى- عرض کنم بنده خیلى خوش‌وقتم این موقع پیش آمد که صحبتى و توضیحاتى که در این مدت تقریباً چهار ماه چند روز کم است که این دولت متصدى امر بوده است به عرض آقایان نمایندگان برسانم و به این

+++

وسیله مردم هم مستحضر بشوند. عرض کنم حضورتان از روزى که این دولت به مجلس شوراى ملى معرفى شد و اظهار اعتماد فرمودند و مشغول کار شد موقعى بود که در کشور از حیث خواربار در نهایت مضیقه بود علتش هم این بود که در سال 1320 در شهریور ماه که موقع برداشت محصول و متعاقب آن هم کشت بود به واسطه وقایعى که البته شرحش لازم نیست براى آقایان عرض کنم نه دولت در آن موقع موفق شده بود که جنس جمع آورى کند و نه بعد از آن موقع به واسطه حوادث و وقایعى که در کشور بود مردم نتوانسته بودند براى امسال به قدر عادى زراعت بکنند بنده یک ارقامى دارم البته نمی‌خواهم سر آقایان را به وسیله ارقام درد بیاورم ولى مختصرش را عرض می‌کنم مثلاً در اول سال هیجده که خود بنده آن وقت متصدى وزارت دارایى بودم موجودى ما در انبار در حدود صد و شصت و چهار هزار و پانصد و سیزده تن بود یا به عبارت اخرى اگر به خروار آقایان بهتر آشنا باشند در حدود پانصد هزار خروار ما در انبار جنس داشتیم و البته دولتى که در اول سال در انبارهایش قریب نیم میلیون خروار گندم داشته باشد آن دولت در رفاه است خیالش راحت است می‌تواند کارهایش را بکند ضمناً هم جنس بعد را وصول کند و براى سال بعد بماند ولى دولت ما وقتى آمد در اسفند می‌توانم عرض کنم شاید یک چهار پنج هزار خروار از این طرف و آن طرف با یک زحمتى توانستیم آن چهار ماه را چه از جنس‌هایى که از خارج خریدارى شده بود و چه از جنس‌هایی که از خود کشور وصول کردیم در این چهار ماه آذوقه مملکت را برسانیم و براى این که آقایان از مقدار مصرف مملکت مستحضر باشند کافى است عرض کنم که تهران تنها در ماه متجاوز از بیست و پنج هزار خروار لازم دارد که چهار ماه تهران صد هزار خروار ما جنس داده‌ایم حالا شیراز همین وضعیت را داشته است اصفهان همین وضعیت را داشته است کرمان همین وضعیت را داشته است کم و بیش ما به همه اینجاها یک مقدارى رساندیم البته بنده تصدیق می‌کنم که وضعیت وضعیت سال هیجده و سال‌هاى معمولى نبوده است که ما پانصد هزار خروار داشته باشیم و بتوانیم به طور کافى به تمام شهرها برسانیم ولى آن قدرى که توانستیم تقلا کردیم تهیه کردیم به طورى که مردم بخور و نمیر زندگى کردند خوب بعضى روزها در تهران نان‌هایش خوب می‌شد یا بعضى جاها دیر می‌رسید ولى طورى نبود که به طور کلى مردم بى‌نان باشند این طرزى بود که ما تا به حال کرده‌ایم. و اما این که چه خواهیم کرد: چون سؤال اول آقاى روحی این بود که مردم نگرانند از دو جهت یکى این که دولت چه خواهد کرد و آیا دولت می‌تواند اطمینان بدهد که امسال تمام سال را ما جنس خواهیم داشت به طورى که مملکت در رفاه باشد، این مختصر راجع به گذشته بود، اما راجع به آینده به طورى که عرض کردم در شهریور ماه گذشته به واسطه اتفاقاتى که در پیش بود به اندازه کافى کشت نشد معذلک چون سال سال خوبى نبود تا اول بهار امیدوارى این طور بود با این که کشت کم شده است معذلک خوبى سال جبران بکند متأسفانه باران کم آمد آقایان مستحضر هستند بهار در قسمتى از کشور ما باران کم آمده است که به این جهت مطابق گزارشاتى که ما داریم یک قسمتى از کشور محصولش خوب نیست البته آقایان همه مستحضرند مثلاً بنادر جنوب و قسمتى از خوزستان و قسمتى از کرمان بلکه می‌شود گفت یک قسمت اعظم از کشور و همچنین ولایات غربى آنجا باران نیامد و به این جهت محصول آنجاها کم‌تر شد اما خوشبختانه جبرانش از بعضى از ولایات دیگر شد مثلاً آذربایجان نسبتاً خوب بوده خراسان خوب بوده اطراف تهران خیلى خوب است بعضى ولایات هم متوسط است مثل اصفهان متوسط است با تجربه‌اى که بنده دارم در جمع آورى جنس می‌خواهم عرض کنم که اگر اشکال خارجى یعنى خارجى که بنده عرض می‌کنم خارج از کشور یعنى اشکالى پیدا نشود در امور مملکت و به حال طبیعى مملکت جریان داشته باشد بنده امیدوارم که با حمل و نقل جنس از جاهایى که جنس خوب دارد ما بتوانیم خودمان را تا خرمن سال 1321 برسانیم ولى یک چیزهایى است که از حیطه اقتدار این‏ دولت و هر دولتى که بعد بیاید خارج است و اگر واقعاً دولت بخواهد این طور به عرض

+++

مجلس برساند که حتماً این طور می‌شود به نظر بنده اغفال است نه آنها باید بگویند و نه مجلس شوراى ملى باید باور بکند (صحیح است) این عواملى که در اختیار دولت هست (بنده نمی‌خواهم در این باب خیلى صحبت کرده باشم) اگر این عوامل حقیقتاً مساعد باشد البته براى ما پیشرفت هست ولى اگر عوامل مساعد نباشد البته براى ما مشکل است ولى این دولت البته سعى خواهد کرد و هر کس هم که بعداً دولت تشکیل بدهد وظیفه‌دار همچو عملى است و البته باید هم بکند دولت فعلى هم مصمم است تا روزى که هست جدیت بکند و تمام اشکالاتى که در مقابل خواربار کشور است مرتفع بکند و وسایلى فراهم بکند اما درجه موفقیتش به حدى نیست که امروز بنده بگویم ما البته میل داریم کاملاً موفق بشویم و امیدوار هستیم که انشاء‌الله موفق باشیم ولى بنده نمی‌توانم عرض کنم که این آرزوى ما تا چه حد انجام می‌شود ولى ما جدیت کرده‌ایم و امیدوار هستیم عمل چهار ماهه گذشته ما هم به طورى که عرض کردم شاهد آتیه ما است آنچه که در چهار ماهه قبل کردیم شاید نمونه‌اى باشد از این که ما در آتیه خواهیم کرد ولى این عوامل که حالا بنده به طور اشاره عرض کردم یکیش خوبى و بدى محصول است آقایان البته غالباً ملک دارند و این را اطلاع دارند می‌توانند تا وقتى که خرمن از زمین برداشته نشود نمی‌شود گفت که این خرمن و محصول خوب بوده است یا بد مثلاً الا‏ن پیش‌بینى می‌کنند که آذربایجان خوب است ولى بنده نمی‌دانم این خوبى تا چه اندازه با عمل تطبیق می‌کند ممکن است خوب باشد ممکن است خوب نباشد تا امروز می‌گفتند همدان خیلى بد است همین امروز تلگرافى آقاى وزیر کشاورزى از همدان داشتند که به وسیله تلفن به من اطلاع دادند که نماینده‌شان از آنجا با یک شرح و بسطى اظهار کرده بود که وضع آن طورى هم که در نظر گرفته شده بد نیست حالا باز ممکن است مخالفش در بیاید این است که این پیش‌بینى‌هایى که می‌شود با عمل خیلى فرق دارد بنابراین این که فرمودند آقاى روحى و خواستند که در اینجا بیان شود دولت خواهد توانست آذوقه کشور را تا سال آینده کاملاً تأمین کند با این شرحى که بنده عرض کردم یک چنین حرف و صحبتى اگر این دولت با هر دولت دیگرى اگر بگوید اغفال مجلس خواهد بود ولى این دولت می‌تواند بگوید تمام وسایل لازمه را براى تأمین خواربار به کار خواهد برد و اگر غفلتى بشود حاضر است مسئولیت آن را هم به عهده بگیرد تا این اندازه بنده می‌توانم از طرف خودم و از طرف همکارانم عرض کنم در این چهار ماه که گذشت ما فقط قناعت نکردیم به این که پیشامدى است شده است و ما فقط باید نان مردم را برسانیم بلکه براى اولین مرتبه یک اقدامى شد از طرف دولت براى کشت بهاره و همین دولت حاضر این اقدام را کرد و سابقه ندارد که دولت در این کار اقدامى کرده باشد با وضعیت و تمام گرفتارى که داشتیم به فکر آتیه افتادیم و مأمورین به نقاط مختلفه مملکت فرستادیم و به قدرى که ممکن بود پول دادیم براى این که بهاره کارى بشود که کمک کند به تأمین خواربار مملکت بنده خاطر دارم که دو نفر از آقایان نمایندگان که از ولایت آمده بودند به بنده می‌گفتند که چقدر پول می‌ریزید توى دست و پاى مردم و چرا این قدر پول می‌دهید مگر پولتان را می‌خواهید دور بریزید هر که هر چه می‌خواهد بهش می‌دهند بنده گفتم این لازم است اگر از صد تومان پنجاه تومان ما بهدر برود و پنجاه تومان به مصرف برسد باز جا دارد (صحیح است) و به همین جهت بنده همین طور پول ریختیم شاید بتوانیم نتیجه‌اى که در نظر است گرفته شود عرض کنم بنده تصور می‌کنم آقایان رفقا میل ندارند آن کارهایى که شده است اینجا گفته شود چون تظاهر می‌شود و بنده میل ندارم عملیات ما حمل بر تظاهر شود و باید عمل ما اسباب امیدوارى و اطمینان آقایان باشد ولى چون ایشان فرمودند دولت عمل نکرده است بنده هم جواب عرض کردم که سوء‌تفاهم در خارج تولید نکنند و الّا شاید جا نداشته باشد بگویم چون این وظیفه دولت است و باید هم انجام داد اگر هم دیگران نکردند غفلت از آنها بوده است.‏ اشاره فرمودند که مجلس هر کمکى که لازم بوده است به دولت

+++

کرده و قوانین لازم را گذرانده است ولى ما با این قانون چه کار کردیم. البته کمال تشکر را ما از مجلس داریم که در این مدت هر لایحه‌اى که به مجلس آمده با سرعت گذشته و از این حیث هم نهایت تشکر را داریم غیر از این هم انتظار نداشتیم از مجلس ولى این که فرمودند با آن قانون چه کردید بنده تعجب می‌کنم از آقاى روحى وقتى قانون را وقتی می‌گذرانند براى موقع احتیاج است وقتى که احتیاج به آن قانون پیدا شد به آن عمل می‌کنند و هر وقت احتیاج نداشت آن را عمل نمی‌کنند و الا قانون چیزى نیست که به محض این که از مجلس گذشت به حرکتش بیندازیم قانونى است گذشته و یک قانونى که گذشته در واقع براى جلوگیرى از تعدیات است این قانونى را که گذشته است ما آیین‌نامه‌هایى هم براى آن نوشتیم و براى مواردى هم که احتیاج داشتیم این قانون را عمل کردیم و بنده نمی‌دانم تا چه حدى آن عملیاتى را که به موجب این قانون کردیم مؤثر بوده یا نبوده است آن را بعد عرض خواهم کرد ولى تا آن اندازه‌اى که مورد احتیاج دولت بوده است این قانون را به مورد اجرا گذاشته است و بعداً هم به موقع اجرا خواهد گذاشت و امسال عملى که ما خواهیم کرد و کرده‌ایم روى قانونى است که از مجلس شوراى ملى براى جمع آورى غله و منع احتکار گذشته است و آیین‌نامه‌اى که در کمیسیون مجلس گذشت عمل ما روى آن است یعنى ابتدا بازدید می‌کنند و بعد تعهد می‌گیریم و بعد آن تعهدات را وصول می‌کنیم این قانون قسمت اعظمش براى این است که اگر در عمل جمع آورى و وصول تعهدات ما مواجه با یک مشکلاتى شدیم از این قانون استفاده می‌کنیم و تا به حال کارى که کرده‌اند این است که فعلاً مشغول بازدید هستند و تعهد می‌گیرند و از همه جا به بنده گزارش‌هایى می‌رسد که مشغول هستند و تعهدات را می‌گیرند و یکى از اثرات این قانون این است که گرفتن تعهدات خوب پیشرفت می‌کند و مردم هم تعهد می‌دهند و اگر این قانون نبود ممکن بود سرپیچى کنند و اگر این قانون نبود به زحمت مى‌افتادیم و این خودش یکى از آثار این قانون است. این که فرمودند وقت گران‌بها است به نظر بنده هیچ کس به قدر دولت این موضوع را حس نکرده است و افراد ما در روز شاید بیشتر از ده پانزده ساعت کار می‌کنند و گمان می‌کنم کسى بهتر از دولت این موضوع را احساس نکرده باشد و اگر انشاء‌الله دیگران هم به همان اندازه که اعضا دولت کار مى‌کنند کار کنند امور مملکت پیشرفت مى‌کند و ما به سهم خودمان می‌دانیم که چون وقت تنگ است خیلى کار می‌کنیم. نکته دیگر این که آقاى روحى در آخر بیاناتشان فرمودند که ما آن انتظارى را که از این دولت داشتیم به عمل نیامده است آن را میل داشتم توضیح می‌فرمودند چه انتظارى داشته‌اند که ما عملى نکرده‌ایم عملیات دولت را نسبت به خواربار که عرض کردم و در قسمت‌هاى دیگر هم به قدرى که ممکن بوده است سعى کرده است و وقت صرف کرده و خواهد کرد. یک موضوع دیگرى را که اظهار فرمودند بیرون رفتن خواربار از کشور است عرض کنم که البته در شهریور به این طرف با این وسعت سرحدات آن طورى که باید و شاید وضع سرحدات در حیطه اختیار دولت نبوده است و سرحدات باز بود تقریباً و محتمل است و احتمال دارد که اشخاص یک مقدار زیادى اجناس از سرحدات ایران به خارج حمل کرده باشند ولى به تدریجى که دولت امنیت را در سرحدات بر قرار کرد این قسمت خارج شدن جنس از کشور خیلى کم شد و مخصوصاً براى خاطر این که دیگر هیچ خارج نشود و از خارج کمکى نشود براى این که از طرف کشورهاى مجاور هم مساعدت نشود به کسانى که جنس خارج می‌کردند مذاکره شد و قرار شد که کلیه صادراتى که از کشور می‌شود تمام با اجازه و تحت نظر دولت باشد حالا با یک سرحدات طولانى که ما داریم و امنیت هم که در این چند ماهه یک قدرى مختل شده بود و آقایان ملاحظه فرموده‌اند این سرحدات را اگر با این ترتیب یک اشخاص یک چیزهایى از آنجا خارج می‌کنند جلوگیرى از آن مشکل بوده است سابق از آن طرف‏ می‌آمد اینجا یعنی از خارج می‌آمد به ایران در صورتی که ممنوع بود و حالا از اینجا می‌رود و علتش هم این است که ما نمی‌توانیم یک سرحدات به این طولانى را حقیقتاً

+++

آن طورى که باید ببندیم و مانع شویم که یک خروار روغن هم به خارج نرود (صحیح است) اما در این راه ما سعى داریم و به انواع وسایل داریم متشبث می‌شویم که جنسى از مملکت خارج نشود مثل این که سابقاً اجناس انحصارى که در مرزها می‌آمد ارزان براى آنها وارد می‌شد و ما قیمت اجناس انحصارى را در مرزها ارزان قرار داده بودیم که جنس انحصارى ورودش در مرزها مقرون به صرفه نباشد حالا هم براى این که جنس از مرزها خارج نشود معکوس این را در ارزاق کردیم یعنى این طور قرار دادیم که قیمت گندم در مرزها به قدرى گران باشد که آن گندم به طور قاچاق از مرز خارج نشود در یک قسمت‌هایى این کار را کردیم و امیدواریم در قسمت‌هاى دیگر هم این امر را بر قرار کنیم و درجه موفقیتش را هم عرض کردم مدت لازم دارد که ما به تدریج و یواش یواش موفق به این کار بشویم و با مساحتى که سرحدات مملکت ما دارد که همه سرحداتش باز بود و همه چیز داخل و خارج می‌شد داریم به تدریج مى‌بندیم و جلوگیرى می‌کنیم و اگر حالا حسابش را بکنیم شاید بیست درصد آنچه که سابقاً می‌رفت امروز دیگر از مملکت خارج نشود براى این اقداماتى که شده است و بنده البته می‌خواهم طورى شود که همین قدر هم خارج نشود و بنده هم منکر خارج شدن آن نیستم ولى البته دولت وسایل زیاد دارد و وسایل دیگرى هم اتخاذ خواهد کرد و از این کار کاملاً جلوگیرى خواهد کرد. موضوع دیگر در باب وسایط نقلیه فرمودند وسایط نقلیه کشور ما البته آقایان می‌دانند که از خارج وارد می‌شود و چیزى نیست که در داخله تهیه شود این وسایط نقلیه هم کم و بیش به واسطه این که در سال 1320 و 1321 آن اندازه‌اى که لاستیک و اسباب یدکى و خود اتومبیل باید وارد کشور شود به واسطه جنگ خارج و اشکالاتى که در کار حمل و نقل است وارد نشد و یکى از مسائلى که دولت منظور نظر قرار داده قضیه وارد کردن اتومبیل و لاستیک است و باور بفرمایید از آن روزى که این دولت آمد مشغول اقدامات شد که به اندازه‌ای لازم کامیون و لاستیک وارد بکند حالا بنده جزئیات این اقدامات را نمی‌خواهم عرض کنم ولى این قدر می‌توانم عرض کنم که نتیجه اقدامات ما شاید قریباً گرفته می‌شود براى این که به موجب تلگرافى که از واشنگتن ما داشتیم یک مقدار نسبتاً مهمى به موجب قانون وام و اجاره لاستیک اختصاص داده شده به ایران و نسبت به اتومبیل و اسباب یدکى هم اقداماتى شده است و امیدوارم به اندازه‌ای لازم احتیاجات ضرورى ما را تکافو بکند و به زودى وارد کشور بشود البته لاستیک در درجه اول است که اگر لاستیک برسد یک مقدارى اتومبیل الان در کشور موجود است و با دادن لاستیک آنها به کار افتاده و مورد استفاده واقع می‌شود و البته دولت غافل از این نبوده است که موضوع حمل و نقل در کلیه جریان اقتصادى کشور اهمیت دارد و اقداماتى کرده است و امیدوار هستیم که به نتیجه هم خواهیم رسید کما این که نسبت به قسمتى از آن رسیده‌ایم و نتیجه گرفته‌ایم. در خانه بیاناتى که آقاى روحى فرمودند راجع به طرز عمل بود که فرمودند عمل دولت رضایت بخش نبوده است مخصوصاً مثلى زدند که گندم در بوشهر هست و در شیراز اشخاص می‌مردند عرض کنم خدمتتان که بنده تصور نمی‌کنم که این طور باشد و گزارشى بنده ندارم و اگر ایشان گزارشى دارند و اطلاع دارند خیلى ممنون می‌شوم که بفرمایند آن گزارش چه بوده است و فعلاً گندم از بوشهر به شیراز وارد کرده‌ایم و مقدار گندمى هم که در بوشهر بود کافى بود منتها چند روزى به واسطه اشکالى که در حملش روى داد در شیراز به آن اندازه‌اى که باید نان پخت کنند نشده است ولى فوراً اقدامات لازم براى حمل شد و گندم هم رسید و رفاه هم حاصل شد و این عمل چند روزه نباید حمل بر این شود که دولت اقدامى نکرده است بلکه کاملاً دولت اقدام خودش را کرده است و دولتى که از کانادا گندم را به بوشهر رسانده است البته سعى می‌کند با تمام وسایلى که دارد گندم را به شیراز هم برساند ولى اگر یک موانعى که از اختیار دولت خارج بوده است در چند روزى پیش آمده است این‏ را نمی‌شود غفلت اسمش را گذاشت به علت این که از چندین هزار فرسخ با پول زیاد با پولى که

+++

چهار مقابل پنج مقابل قیمتش است این گندم به بندر رسیده است و دولت کارى نکرده باشد و غفلت کرده باشد که آن جنس به محل خودش رسیده باشد و بنده تصور می‌کنم که این یک قدرى حق ناشناسى است از عملیات دولت و فعلاً بنده عرایض خود را به اینجا خاتمه می‌دهم و بعداً هم اگر لازم باشد در جواب آقایانى که می‌خواهند صحبت کنند بعد از آن که صحبت فرمودند بنده توضیحات لازم خواهم داد.

رئیس- آقاى انوار

انوار- عرض ندارم.

رئیس- آقاى بهبهانى

بهبهانى- بدواً لازم می‌دانم رفع توهم بکنم که آقایان وکلا که مطلبى را سؤال می‌کنند یا توضیح مطلبى را می‌خواهند قصدشان طرفیت با دولت نیست دولت همیشه باید حاضر باشد براى این که با کمال جدیت کارهاى خودش را انجام دهد و نظم امور مملکت را عهده‌دار باشد و قوانین جاریه مملکت را حفظ کند و هر جا توهم رفت که گوشه‌ای از قوانین اجرا نشده است البته وکلا باید سؤال کنند و آن وزیر هم باید حاضر شود و جواب بدهد علاوه بر این یک سؤالات لازمی می‌شود براى حفظ توجه عامه و رفع یک نگرانی‌هایى که در عامه هست و این نگرانى فعلى نه تنها در عامه مردم هست بلکه در وکلا هم هست براى این که از اولى که آقایان هیئت دولت را تشکیل دادند یک تذکراتى در خصوص خواربار و تأمین آسایش مردم و تأمین امنیت از طرف مجلس داده شد و آ‏قایان از این جهات یک قول‌هایى به مجلس دادند و بنا شد روى آن قول عمل کنند تصور می‌شود که یک قدرى قصور شده است در این کار چون تصور قصور می‌شود و آثارى هم از بهبودى اوضاع نیست مردم هم یک اضطرابى درشان هست این مذاکرات می‌شود و من تعجب کردم چرا آقاى وزیر دارایى فرمودند نباید در مردم نگرانى باشد من عرض می‌کنم نگرانى که مشهود است وضعیت نان را ملاحظه بفرمایید که هر روزه به هر دکانى جنس کمتر داده می‌شود و این بیشتر اسباب ازدحام مردم در این دکان‌ها است و به علاوه گاهى بعضى از دکاکین بسته می‌شود من جمله در محله ما دو دکان نانوایى هست یکی در بیرون شهر و یکى سر چهار راه سید على دیروز صبح که هر دو آنها بسته بود حالا بعد از ظهر نمی‌دانم چه شد نمی‌دانم واقعاً مردم بیچاره آن محل چه کردند اینها علت نگرانى است تصور نکنید که نگرانى در مردم نیست خیر هست دولت باید رفع این نگرانى را بکند این فرمایشاتى که آقاى وزیر دارایى کردند در جواب آقاى روحى می‌شود گفت در مقام سؤال اساسش یکى است سؤالى که آقاى روحى کردند همان سؤالى است که بنده می‌خواستم بکنم ولى البته این فرمایشاتى که آقاى وزیر مالیه فرمودند بنده را مجبور کرد که چند کلمه عرض کنم اولاً در صورتى که دادند راجع به جنس 18 سال 19 و 20 را صورت ندادند و اگر جنس 19 و 20 را صورت بدهند بنده تصور می‌کنم که در امسال ما باید جنس سال 1320 را تا سر خرمن بخوریم و نباید انبارها آن قدر خالی باشد این جنس کجا رفته است؟ البته این صورتى که وزارت مالیه دارد البته همان 18 را ندارد 19 را هم دارد 20 را هم دارد مراجعه بکنید همیشه یک گندمى یا جنسى نظیر همان جنسى که در 1318 داشتیم یا یک قدرى کم‌تر از آن در انبار داشتیم و در مملکت بوده است که موجب می‌شد که اسباب نگرانى مردم نشود از موقعى که این دولت روى کار آمده است یا از شهریور ماه گذشته که اوضاع دیگرى پیش آمد موجبات سختی و نگرانى فراهم شده است و این را بنده نمی‌دانم به چه مناسبت بوده و چرا موجودى سال قبل را ذکر نکردند و موجودى سال 1320 کجا رفته است؟ (وزیر دارایى- الان عرض می‌کنم) و چقدر بوده و آیا به قدر کافى براى مملکت بوده است؟ یکى دیگر موضوع وسایط نقلیه است می‌فرمایند ما جدیت می‌کنیم که وسایط نقلیه لازم را تهیه کنیم این جدیت را از روز اول می‌کردند چنانچه در جمع آورى ارزاق هم از چهار ماه پیش مصمم بودند راجع به ارزاق در همان روزهاى اول که آقایان معرفى شدند یک نفر از آقایان نمایندگان تذکر دادند که یک عده‌ای از مالکین یک تعهداتى براى پرداخت گندم دادند آن تعهدات را چرا

+++

نمی‌گیرید آن تعهدات را تعقیب کنید یا در فلان جا انبارهایى مملو از جنس هست بروید بگیرید چرا نگرفته‌اید؟ چرا کار آن روز خودتان را به امروز گذارده‌اید که براى تهیه نان روزانه مردم باید امروز تهیه گندم کنید و نانوایى‌ها بسته می‌شود و از عهده برنمی‌آیید علاوه بر این یک شرحى راجع به کمى جنس فرمودند البته همه تصدیق می‌کنند که امسال جنس کم‌تر بوده است و در یک قسمت از مملکت باران نیامده است و موجب کمى جنس شده است بنده هم تصدیق می‌کنم اگر تصدیق نداشتیم قانون احتکار را براى چه گذارندیم؟ براى همین که جنس کم بوده است براى همین بود که از اول سال معلوم بود امسال جنس کم است و قانون احتکار را گذراندند براى این که دولت قادر و توانا باشد براى این که بتواند اگر کسى انبار دارد انبار او را بگیرد متأسفانه دولت در اجراى این کار هم یک قدرى مسامحه کرد مثلاً همین الان سر خرمن یک قیمتى براى جنس قرار داده‌اند که آن زارع و مالک ممکن نیست بیاید جنس خودش را به این قیمت بدهد به هر نحوى که هست یکسان دیگرى می‌فروشد که خیلى بیشتر و چرب‌تر از او می‌خرند و این رویه رویه‌ای است که باید دولت بتواند جلوگیرى کند ولى متأسفانه دولت نمی‌تواند جلوگیرى کند و مردم هم می‌روند به اشخاص دیگرى می‌فروشند و بعضى دلال‌ها در این مملکت پیدا شده‌اند به اسم دول دیگرى می‌آیند یک اجناسى را می‌خرند و بنده نمی‌دانم انتساب آنها صحیح است یا صحیح نیست و بنده تصور می‌کنم اگر ناصحیح است باید جلوشان را بگیرند و باید با دولت‌هایى که ما مودت و دوستى داریم و عقد اتحاد داریم دولت وارد مذاکره شود که آقایان البته شما آمدید در مملکت ما و ما هم ارزاق خودمان را یک قسمتش را باید با شما بخوریم و به شما بفروشیم اما دیگر مقتضى نیست که اشخاصى به نام شما از سرحد خارج بکنند این که دولت می‌گوید ما چنین و چنان کردیم و جنس از سرحد خارج نمی‌شود بنده تصور نمی‌کنم این طور باشد ما آن وقتى که طلبه بودیم و درس می‌خواندیم یک اصطلاحى بود که می‌گفتند «وقوع اخص از امکان است» الان عملى است که می‌شود و ما می‌بینیم خارج می‌شود و هر چه شما بگویید حالا شب است ما می‌بینیم که روز است ممکن است اغلب آقایان نمایندگان به خوبى اطلاع داشته باشند و خبر داشته باشند خود دولت هم اگر می‌گوید صادر نمی‌شود براى این است که نزاکت را رعایت می‌کند آ‏خر این را باید جلوگیرى کرد این معنى ندارد که یک اشخاصى به اسم یک اشخاص دیگر و به اسم یک دول دیگر که ما از آنها چشم همراهى داریم و قانون گذارندیم و عهدنامه گذراندیم این کارها بشود حالا اگر به ما کمک اساسى نمی‌کنند چرا صدمه بزنند این را باید نشست و حل کرد و اساساً این مطلبى که بنده عرض می‌کنم نه از لحاظ این است که بنده می‌خواهم اعتراضى به دولت کرده باشم خیر من می‌خواهم یک حقایقى را گفته باشم دولت هم باید روى حقیقت و حقایق به من جواب بدهد واقعاً ما امروز منتظر نیستیم که دولت بگوید من آذوقه امسال را حتماً حکماً به شما قول شرافت می‌دهم مسئولیت قبول می‌کنم که تأمین کنم من همچو انتظارى را ندارم براى این که اگر دولت هم یک چنین قولى بدهد معلوم است که قول بى‌جهت می‌دهد و وسایلش در در دستش نیست ولى بنده معتقدم که دولت در این موقع از خزانه مملکت هم اگر شده است باید صرف آسایش مردم بکند (صحیح است) و باید شب و روز هم مشغول کار باشد بنده تصور می‌کنم وسایل نقلیه ما را حق ندارد کسى وقتى که مورد احتیاج عمومى است استفاده کند (صحیح است) به چه مناسبت ما همه چیز خودمان را به آنها بدهیم و همه جور اسباب آسایش آنها را فراهم کنیم ولى آنها اسباب عدم آسایش ما را فراهم کنند؟ بنده چندى قبل یک اطلاعى پیدا کردم و از یکى از آقایان وزرا هم پرسیدم انکار نکرد که یک لاستیکى وارد سرحد ایران شده است این را از آقاى وزیر دارایى می‌پرسم راست است یا دروغ است. اگر لاستیکى به اسم دولت ایران وارد سرحد شده کجا رفته؟ این را بنده تصور می‌کنم اگر آقاى وزیر دارایى اطلاعى دارند یا تصدیق می‌فرمایند یا تکذیب می‌فرمایند بفرمایند.

+++

طباطبایى- آنهایى که بود چه شد؟

بهبهانى- و علاوه بر این به تصدیق خود آقاى وزیر دارایى در هر وزارتخانه در آن مواقعى که لاستیک زیاد داشتند به هر وزراتخانه سهم دادند از آن لاستیک‌ها آن وزارتخانه‌ها سهم خودشان را چه کرده‌اند؟ الان بنده از وزارت دارایى و از بعضى جاها اطلاع دارم که می‌گویند لاستیک هست. خوب واقعاً اگر لاستیک هست کامیون‌هایى که از بى‌لاستیکى از کار افتاده است به اینها لاستیک بدهند و خودشان به کار بیندازند. چرا واقعاً می‌گذارند اشخاص دیگر کامیون‌ها و وسایل نقلیه شما را از دست شما بگیرند؟ چرا نمى‌نشینید و این قضایا را با موجباتى که باید تصفیه بکنید نمى‌کنید؟ واقعاً اگر زورتان هم نمی‌رسد خوب بروید کنار و اگر مى‌توانید جداً کنید. اگر نمی‌توانید و می‌گویید فلان آدم یا فلان سیاست این طور می‌کند. بنده تصور می‌کنم و همان طور که گفتم سیاست امروزه مملکت خیلى بالاتر از این است که رعایت اشخاص را بکنند. (صحیح است) عرض دیگرم راجع به جراید است. البته بنده طرفدار این نیستم که جراید هر چه می‌خواهند بنویسند و هر چه می‌خواهند بکنند برله یا بر علیه اشخاص برله یا بر علیه مملکت. البته یک سیاستى هم دولت دارد که روى آن سیاست امروزه مقید است بلکه مقیدتر از سابق است که آن سیاست خودش را حفظ کند و انتظامات داخلى را هم حفظ کند. هر روزنامه هم که برخلاف سیاست و انتظامات عملى کرد دولت مقید است که او را تعقیب کند ولى قانون بالاخره براى این کار راه گذاشته است و روى میل و اراده شخصى نمی‌شود این کار را کرد. در مملکتى که مجلس هست مشروطیت می‌گویند هست آزادى هست نمی‌شود گفت آقا تو که فلان چیز را نوشتى روزنامه‌ات توقیف است بهش هم نگویند چرا توقیف شده است و به محاکمه هم نرود و هى چندین مدت سرگردان این و آن را ببیند و بگردد تا بداند چرا توقیف شده است و اگر هم بفهمد به روى خودش نیاورد. این طور نمى‌شود آقا بنده عقیده‌ام این است که هر کس بد بکند باید مجازات بشود ولى بالاخره از راه قانون و از راه محکمه و راهش هم همان است که قانون براى ما معین کرده است که جراید آزاد است و هیچ کس در مملکت جلوى این آزادى را مطلقاً نمی‌تواند بگیرد مگر به عنوان قانون و از روى قانون و دستور قانون در مسأله مطبوعات و تقصیرات مطبوعات باید اساساً مراجعه به محکمه بشود و از طرف محکمه هم به صاحب آن روزنامه گفته شود که براى چه روزنامه تو توقیف شده است (صحیح است) در هر حال این طرز عمل نمی‌شود که روز به روز بشنویم و بگویند که فلان جریده توقیف شده است. چرا توقیف شده است؟ نمی‌دانم واقعاً آقا. یک جریده در جریده دیگر اعلان کرده بود که من نمی‌دانم چرا روزنامه مرا توقیف کرده‌اند شاید هم باطناً فهمیده باشد ولى نخواسته است بگوید. ممکن است دانسته باشد ولى این طور نوشته بود حالا یا واقع است یا خلاف واقع چه عرض کنم. عرض کنم مطلب دیگرى که داشتم باز راجع به قانون احتکار خواستم عرض کنم مسأله این است که گاهى مأمورین دولت یعنى اغلب مأمورین سو اجرا می‌کنند. قانون را یعنى عملى می‌کنند که برخلاف آسایش مردم است البته جراید را ملاحظه فرموده‌اید در روزنامه ایران شماره روز پنجشنبه‌اش بود گویا یک تظلمى بود از اهالى بیدخت گناباد راجع به مزرعه‌اى بوده است که چند نفر زن و مرد رعایاى آنجا بوده‌اند و مقدارى جو داشته‌اند رفته‌اند آسیا کنند جمع آورى کرده‌اند که ببرند آسیا کنند مأمور دولت رفته است آنها را گرفته حبس کرده زجر کرده است که چرا گندم و جویتان را برده‌اید آسیا کنید. در صورتى که قانون احتکار که گذشته مستثنیاتى دارد یک اشخاص مثل زارعین تا مقدارى براى خودشان آزاد است که ببرند براى مصرف و احتیاج شخصى و خوراک خودشان. این مردمى که زارعى که امروز گرفتار گرسنگى هستند نمی‌توانند گندم و جو و قوت لایموتشان را بگذارند در بیابان که یک روزى دولت بیاید نگاه کند و بگوید که آن قدرش مال تو و این قدرش مال من. او امروز گرسنه است آقا نان می‌خواهد باید

+++

بخورد نمی‌شود جلویش را گرفت. بنده از دولت تقاضا می‌کنم که هر گونه دستورى که براى آ‏سایش مردم لازم است به آنها بدهند و بالاخره توجهى در این گونه از امور که اساسى است بفرمایند.

مسئله وسایل نقلیه و حمل و نقل وسایل آسایش مردم وسایل امنیت و سایر وسایلى که باید زودتر فراهم بشود زودتر فراهم کنند تا مردم هم از این جهات اطمینان پیدا کنند و قلوب‌شان اطمینان پیدا کند که دولت واقعاً براى آسایش‌شان مشغول عمل است و یک اقدامى جدى دارد می‌کند که اسباب آسایش و رفاهیت حال و آتیه آنان خواهد بود و رفاهیت آنان تأمین خواهد شد.

وزیر دارایى- عرض کنم که چه بنده و چه دولت آن سؤالاتى را که آقایان نمایندگان محترم می‌فرمایند این طور تلقى نمی‌کنیم که با دولت طرف هستند. البته نمایندگان محترم حق دارند و می‌توانند سؤال بفرمایند و هیئت دولت هم خیلى خوش‌وقت هستند که جواب عرض کنند و بنابراین چنین تصورى به هیچ وجه نبوده است و عرض کنم بنده هم خیلى خوش‌وقت هستم (در بدو امر هم عرض کردم) که سؤال شد و موقع و فرصت پیدا شد که بنده بتوانم عرایضى عرض کنم و این را هم اول عرض کردم چند مسئله بود که ایشان فرمودند و خارج از آن مطالبى بود که آقاى روحى فرمودند به این جهت حالا بنده حاضرم توضیحاتى عرض کنم.

این که فرمودند دولت در موقع تشکیل قول دادند و به آن قول وفا نکردند بنده مقصود از قول را تصور می‌کنم همان برنامه دولت بود که در موقع معرفى هیئت دولت تقدیم مجلس گردید. برنامه که ما به مجلس تقدیم کردیم عرض کنم حضورتان که آن برنامه را بنده می‌توانم ثابت کنم که قدم به قدم مطابق آن رفتار کرده‌ایم. آن قسمتى راجع به امنیت مملکت است البته ملاحظه فرموده‌اید و البته هم قطار محترم من آقاى وزیر جنگ که تشریف دارند ممکن است شمه ایشان بفرمایند که اظهر من‌الشمس است که چه بوده است وضع این مملکت وقتى که ما آمدیم و حالا چه اندازه در قسمت امنیتش پیشرفت کرده است. آنچه مربوط به خواربار کشور است که بنده شمه‌ای عرض کردم و راجع به عملیات دیگر دولت هم اگر لازم شد سایر هم قطارها توضیحات لازم به عرض خواهند رساند و راجع به قول دولت اگر مقصودشان آن برنامه دولت باشد تصور می‌کنم که آن برنامه کاملاً نصب‌العین دولت است و خیلى هم پیشرفت کرده و امیدواریم بیشتر هم پیشرفت بکند و کاملاً پروگرام دولت عملى بشود این که فرمودند که چرا در تهران بعضى دکان‌هاى نانوایى بسته می‌شود و بعضى اوقات به بعضى دکان‌ها چند کیسه آرد کم می‌دهند بنده عرض کردم خدمت‌تان آقا که امسال سال عادى نیست اول که عرض کردم امسال سال عادى مثل سال 1318 نیست که در اول سال تقریباً در حدود پانصد هزار خروار در انبارها جنس باشد آن وقت یک وضع دیگرى بود و غیر از امسال بود که از اول سال چیزى موجود نبود و ما داریم روز به روز به همه جاى کشور جنس می‌رسانیم حالا اگر در یک جا چهار تا سه تا کیسه آرد کم بشود یا به یک دکان نرسد یا کسر بشود بنده گمان می‌کنم که مردم عاقل‌تر از این هستند که در یک چنین سالى بیایند و این مطالب را با این اقداماتى که از طرف دولت شده است و می‌شود بگویند. دولت دارد تمام روز به روز به کشور جنس می‌رساند عرض کنم که نان این کشور را از قرار ماهى یک صد هزار خروار در تمام کشور تأمین می‌کند آن وقت فرض کنید اگر یک روزى در یک دکان نانوایى دو تا سه تا کیسه نرسد نباید مورد اعتراض و نگرانى باشد و به نظر بنده شاید که بعضى اشخاص که خدمت آقا عرض کرده باشند اطلاع درستى نداشته‌اند ولى بنده تصور می‌کنم که بیشتر مردم عاقل‌تر از این هستند که تا این اندازه موجب نگرانى آنها بشود و این که فرمودند که صورت‌هاى سال نوزده و بیست هم اینجا گفته شود بنده تمام صورت‌ها را اینجا دارم و بودجه اختصار عرض می‌کنم تا تصور نفرمایید جایى در رفته است ملاحظه بفرمایید در سال 1316 خرید دولت 229000 و مصرف 280000 تن- در سال 1317 خرید دولت 343000 تن- مصرف 272000 تن

+++

در سال 1318 خرید دولت 258000 تن- مصرف 287000 تن- در سال 1319 خرید گندم 210000 تن- مصرف 303000 تن- در سال 1320 خرید دولت 141000 تن و تا آخر سال مصرف کرده شده 214000 تن یعنى به عبارت اخرى در سال 1320 دولت 141000 تن خرید کرده و 214000 تن مصرف کرده و هفتاد هزار تن از خارج وارد کرده.

ملاحظه می‌فرمایید نه فقط چیزى موجود نبود بلکه براى بذر سال بعد هم کم داشت و از خارج وارده کرده بود 141000 تن خرید کرده و 214000 تن مصرف کرده بود و این که بنده این یک سال را عرض کردم و سایر سال‌ها را نگفتم براى این بود که ذکر آنها مورد لزوم نبود و این سال که عرض کردم البته در بعضى جاها جنس بود و در بعضى جاها نبود و 70000 تن از خارج وارد کرد (یکى از نمایندگان- خریده‌اند؟) و البته خریده است مفت که نبوده است مقدار خریدش هم این قدر بود که عرض کردم این هم علتش این بود که در آن موقع که بحبوحه جمع‌آورى جنس بود آن وقایع در کشور اتفاق افتاد و امنیت سلب شد و مأمورین دولت رفتند و شاید یک مقدارى محصول از میان رفت و این اندازه وصولیش بود. پس بنابراین در خود سال 1320- 70000 تن کمتر از میزان مصرف واقعى بود تا چه رسد به این که خارج شده باشد.

مسعودى خراسانى- علت این کسر را هم توضیح بفرمایید.

وزیر دارایى- عرض کردم جمع‌آورى محصول 1320 و موقع بحبوحه جمع‌آورى جنس یعنى شهریور ماه آقایان می‌دانند که در شهریور 1320 در این کشور وقایقى رخ داد که بنده شرحش را لازم نیست عرض بکنم و این جریانات باعث شد که مأمورین دولت به جمع‌آورى جنس موفق نشدند و یک قسمتى هم از جنس شاید از بین رفت و حیف و میل شد و جنسى که معمولاً در یک سال مثل سال 1317 سیصد و چهل هزار تن وصول کردیم در سال 1320 فقط صد و چهل و یک هزار تن وصول کردیم و علتش را هم عرض کردم. عرض کنم فرمودند که تصدیق دارند که کشت در امسال کم شده است. قانون هم براى همین گذشته است که جلوگیرى از احتکار بشود و دست دولت باز باشد و البته منظور دولت از پیشنهاد این قانون و تصویب مجلس شوراى ملى براى همین بود که در سال سخت بتواند دولت جلوگیرى از احتکار و این عمل بکند و همین طور است که فرمودید و اما این که فرمودید در اجراییات دولت مسامحه کرده است الان عرض می‌کنم که اول خرمن است و ما تازه شروع کرده‌ایم و چطور می‌فرمایید در اجراییات آن مسامحه شده است؟ بنده نمی‌دانم تازه شروع شده است اول جایى که الان شروع شده در اطراف تهران خوار و ورامین است و این قانون شاید یک ماه است که گذشته است و خرمن شاید تازه شروع شده است به دروش به این جهت حالا بنده نمی‌دانم چه مسامحه‌ای شده است؟

مسعود خراسانى- تعهدات چه شده؟

وزیر دارایى- این که آقاى بهبهانى فرمودند صورت تعهداتى که داده بودند چه شد و بعد وصول نشده است این تعهدات. عرض می‌کنم بلافاصله بعد از این که این قانون گذشت ما صورت تعهدات را از تمام ولایات خواستم و روى آن صورت تعهدات تصویب‌نامه‌ای صادر شد که آن تعهدات را وصول کنند و مشغول شوند و به این جهت ملاحظه خواهید فرمود که در اجراییات مسامحه نشده است براى این که تازه اول خرمن و موقع شروع به کار است راجع به بهاى جنس فرمودند آقاى بهبهانى عرض می‌کنم به نظر بنده اگر توجهى بفرمایند ملاحظه خواهند فرمود بهاى جنس را نسبت به سال 1320 یعنى نسبت به قبل از یک افزایشى که در آخر سال 1320 در اکثر نقاط به عمل آمد و از صدى صد تا صدى صد و پنجاه بالا رفته است یعنى اگر در یک نقطه جنس صد تومان خریده می‌شد حالا دویست و پنجاه تومان خریده می‌شود و این نظیر ندارد در یک مملکتى که جنس عمده او گندم باشد در یک مدت کمى این قدر ترقى کرده

+++

باشد هیچ نظیر ندارد (صحیح است) و امسال هم نرخى که ما معین کردیم اکثر صدى چهل و بعضى جاها صدى هفتاد زیادتر از قیمت سال قبل بوده است ملاحظه می‌فرمایید قیمت‌هایى که امسال ما معین کرده‌ایم البته یک طرف قضیه آن اشخاصى هستند که تولید می‌کنند یک طرف قضیه را هم باید در نظر گرفت و آن کسانى هستند که مصرف می‌کنند اگر نان تهران یا نان جاى دیگر را به قیمتى که الان تمام می‌شود به آن قیمت بفروشیم خود آقا نخواهید فرمود که چرا این قدر نان را گران کرده‌اند؟ (صحیح است) و ما قیمت گندم را ترقی دادیم و دو قسمت گندم است یک قسمت گندم ملاکین است یک قسمت گندم زارع است آن جنسی که مربوط به زارع است هر قیمتى که می‌خواهد می‌فروشد و تابع قیمت عرضه و تقاضاى بازار است می‌ماند قیمت جنس ملاکین آن را هم پارسال صد در صد اضافه کردیم امسال هم از چهل تا هفتاد درصد تفاوت ما اضافه کردیم و بنده نمی‌دانم دیگر چقدر ممکن است قیمت یک جنس را زیاد کرد و استرضاى خاطر یک عده‌ای را فراهم نمود؟ بنده عرض کردم تصور می‌کردم آن اندازه که جا داشته باشد و نسبت به ترقى سایر هزینه‌ها لازم باشد دولت جنس را بالا ببرد حالا اگر یک اشخاصى باشند که تا این اندازه نرخ قیمت باز هم حاضر نمی‌شوند بنده نمی‌توانم جلوى طمع آنها را بگیرم در هر حال اینجا هم البته باید طرفین قضیه را در نظر بگیرند.

راجع به لاستیک فرمودند که بعضى از وزارتخانه‌ها سهمیه داشته‌اند وزارت دارایى هم سهمیه داشته است بلى این در اوایل سال گذشته وقتى که یک قدرى لاستیک بود به هر وزارتخانه یک قدرى لاستیک دادند که مدتى بعد آنها هم تمام شده و به مصرف رسیده و ندارند حتى وزارت پست و تلگراف هم که بیشتر از همه وزراتخانه‌ها داشت آن هم تمام شد وزارت دارایى هم یک مقدار لاستیک دارد و جور نیست و هر وقتى که هر کامیونى بیاید و حاضر بشود براى ما جنس بیاورد البته از آن لاستیک‌ها به آنها خواهیم داد ولى البته عرض کردم این لاستیک‌ها جور نیست و براى کامیون‌هاى کوچک است و هر کامیونى که بتواند استعمال کند به آنها داده می‌شود آنها هم براى ما باربرى می‌کنند هر روز هم جنس وارد می‌شود ولى باید پیدا بشوند و بیایند تا داده شود. عرض می‌کنم در خاتمه راجع به اجرا قانون احتکار فرمودند که ممکن است از اغلب مأمورین دولت سوء عملى بروز بکند خوب قانون احتکار تازه گذشته و تازه به جریان عمل افتاده اگر در یک مزرعه یا یک دهى در گناباد یک کسى شاکى باشد که یک مقدار جو داشته و یک مقدارش را به عنوان مازاد ازش گرفته‌اند البته شاید در روز چندین شکایت برسد که مستقیم بنده خودم رسیدگى می‌کنم شخصاً بازرس می‌فرستم مأمور می‌فرستم رسیدگى می‌کنم بعضى‌هایش درست است ولى اکثرش هم متأسفانه درست نیست تصدیق می‌فرمایید قضاوت یک طرفه نمی‌شود کرد همین قدر کسى که شکایت کرد نمی‌شود گفت مأمور کار غلط کرده است ممکن است مأمور واقعاً درست رفتار کرده باشد و این شخصى که شکایت کرده خطا کرده باشد این را به بنده هم تلگرافش را داده‌اند و بنده دیروز تلگراف را دیدم و دستور دادم رسیدگى کنند و مأمورى معین کردم که رسیدگى بکند تحقیق بکنند البته همه شکایات را باید رسیدگى کنند و رسیدگى هم می‌کنند و بنده اینجا عرض نمی‌کنم مأمورین دولت واقعاً یک آدم‌هاى منزهى هستند خیر بین آنها شاید اگر پنجاه هزار نفر مأمور دولت باشد ممکن است پانصد نفرش هم آدم‌هایى باشند که واقعاً اجحاف و تعدى کنند اینها را باید نگاه کرد رسید رسیدگى کرد و واقعاً قضاوت کرد و مجازات کرد ولى یک شکایتى که می‌رسد رسیدگى نشده نباید قضاوت بفرمایید که مأمورین دولت سو عمل دارند براى همین یک فقره شکایتى که رسیده است.

نخست وزیر- آنچه که بنده در جراید دیدم در ضمن بیانات جلسه گذشته‌شان آقاى بهبهانى به این نکته تذکر داده و اشاره فرموده بودند که در مملکت دمکراسى قلم آزاد است اعم از این که حکومت نظامى باشد یا نباشد و برخلاف مصلحت اگر چیزى نوشته شده باشد باید بعد از 24 ساعت علت توقیف آن از طرف محکمه به آن روزنامه گفته شود. از این بیان

+++

آقاى بهبهانى این طور معلوم می‌شود که این طور فهمیده‌اند که در ظرف 24 ساعت علت توقیف باید از طرف محکمه به روزنامه گفته شود و تصور می‌کنم بنده که در این باب یک اشتباهى شده است و مقرراتى که در قانون براى این کار هست این است که می‌گوید بعد از 24 ساعت راجع به ادامه توقیف یعنى بقاى توقیف یا عدم بقای توقیف روزنامه باید به صاحب روزنامه اطلاع داده شود. در قانون این طور نوشته شده البته این قانون راجع به یک موارد کلى است که مأمورین امر توقیف در مواقع عادى بایستى این طور عمل کنند ولى وقتى که یک موارد غیر عادى است و حکومت نظامى برقرار است البته مقررات حکومت نظامى حاکى است به این کار. بنده که در قانون حکومت نظامى یک همچو چیزى را ندیدم اگر از لحاظ مقتضیات و اوضاع کشور روزنامه توقیف شود در ظرف 24 ساعت ناچار شوند که توقیف یعنى بقاى توقیف یا عدم بقاى آن را به روزنامه بدهند شاید بنده بد می‌فهمم ولى ممکن است که واقعاً این قضیه را روشن کنیم و تکلیف دولت را معین بفرمایید با وجود این مراتب بنده لازم می‌دانم که این نکته را عرض کنم از روزى که این دولت آمده است شاید غالب آقایان تصدیق بفرمایند که ما نهایت سعى و کوشش را کرده‌ایم که اصول دمکراسى در مملکت محترم شمرده شود و اجرا بشود و خودمان هم نهایت سعى و کوشش را کرده‌ایم و حتى اگر گاهى از راه اضطرار ناچار شدیم بنا به مصالح کشور بعضى از روزنامه‌ها را توقیف کنیم سعى کردیم که رعایت اصول را کرده باشیم اما بنده لازم می‌دانم این نکته را هم علاوه کنم که اگر خود ارباب جراید انصاف و رویه انصاف را پیش بگیرند ملاحظه خواهند کرد که هیچ وقت ما نظر خاصى نسبت به هیچ یک از جراید نداریم حتى شنیدم که اظهار شده است دولت به بعضى از جراید کمک می‌کند بنده اینجا رسماً این قضیه را تکذیب می‌کنم و عرض می‌کنم نه دولت به هیچ وجه به هیچ روزنامه به هیچ عنوانى و نه شخص بنده هیچ کمک نمی‌کند حتى در آن روزى که آقایان ارباب جراید پیش من بوده‌اند شاید بعضى‌هاشان اینجا تشریف دارند و تصدیق بفرمایند من همیشه گفته‌ام که تنقید از رویه دولت یک چیز لازمى است و ما خیلى خوش‌مان می‌آید که اگر حقیقتاً دولت یک رویه را پیش بگیرد که مطابق مطلوب نباشد و اشتباهى بکند جراید با کمال آزادى اشتباه را بگویند و تنقید بکنند و حقایق را بگویند زیرا در نتیجه تنقید اوضاع روشن شده و یکى از محاسن حکومت دموکراسى این است که می‌توانند روزنامه‌ها از عملیات دولت تنقید بکنند و ما این را همیشه با جان و دل پذیرفته‌ایم و همین طور هم که ملاحظه فرموده‌اید از تنقیدهایى که از ما شده است ما به هیچ وجه به این قضیه ترتیب اثر نداده‌ایم. اما یک نکته‌اى را به عقیده بنده نباید از نظر دور داشت که اهانت به نظر بنده خوب نیست. (صحیح است) آقایان باید تصدیق بفرمایند که رشد یک ملت به عقیده بنده رعایت ادب و نزاکت است (صحیح است) از حدود ادب و نزاکت خارج شد نباید کارى کرد که مردم از آزادى منزجر شوند (صحیح است) نباید یک ترتیبى اتخاذ کرد همین طورى که شده است که دسته دسته از مردم و حتى از نمایندگان محترم به بنده مراجعه کرده‌اند و اظهار کرده‌اند که آقا چرا روزنامه‌ها را توقیف نمی‌کنید این قضیه نظایر زیاد دارد (نراقى- اسم این نمایندگان را بگویید که تقاضا کرده‌اند روزنامه‌ها را توقیف کنید) و از دسته‌جاب مختلف هم آمدند و بنده عرض کردم اگر حرف‌هایى هست دلایلى هست مدارکى هست باید عمل بشود.

طباطبایى- اهانت به مجلس چطور؟

نخست وزیر- آن هم بد است.

طباطبایى- چرا دولت اقدام نکرده است؟

نخست وزیر- براى همین چیزها براى همین استیضاحات آقا بنده معتقدم تمام جرایدى که راه اهانت را در این مملکت پیش گرفته‌اند باید توقیف شوند. (صحیح است)

طباطبایى- باید نسبت به همه باشد.

نخست وزیر- باید تمام رویه‌شان را عوض نمایند و بنده براى این کار بالاخره ناچارم شدم یک قانونى تهیه کنم...

طباطبایى- دولت هر جا خودش مقتضى می‌داند جراید

+++

را توقیف می‌کند.

نخست وزیر- آقاى طباطبایى این اظهارات را نفرمایید.

(همهمه نمایندگان- زنگ رئیس)

رئیس- بگذارید حرف‌شان را بزنند.

طباطبایى- روزنامه که نسبت به پیغمبر اسلام و دیانت اسلام اهانت کرده است و مرتد بوده است او از شما اجازه می‌دهید منتشر شود و در روزنامه‌هاى دیگر می‌بندید. روزنامه‌ای که مجلس را محل رقص می‌کند.

نخست وزیر- چنین روزنامه‌اى را بنده سراغ ندارم.

طباطبایى- همان روزنامه‌اى که نوشت جا زد آن جارچى مسخره. شما خوب اطلاع دارید.

نخست وزیر- شما دیگر حق ندارید بگویید که اطلاع دارم وقتى که بنده به شما می‌گویم اطلاع ندارم...

طباطبایى- الان بنده به شما اطلاع می‌دهم.

دهستانى- این چه رویه‌ای است؟ آقاى رئیس چرا اخطار نمی‌کنید؟

نخست وزیر- بنده همان طور که عرض کردم رویه عمل روى قانون حکومت نظامى است و دولت روى اصول حکومت نظامى و مطابق مقررات حکومت نظامى عمل خواهد کرد عرض کردم باز هم تکرار می‌کنم بنده صد در صد می‌خواهم که جراید یک وضعیتى را ایجاد بکنند که اسباب انزجار عمومى نشود با آقاى طباطبایى هم موافق هستم باور بفرمایید که نمی‌خواهم که یک چیز خلافى گفته باشم ممکن است دقت نکرده باشم (نبیل سمیعى- مال ده سال پیش است) ده سال پیش را نمی‌دانم بنده همان طور که عرض کردم قانون مطبوعات را تهیه کردم به مجلس شوراى ملى تقدیم خواهم کرد ملاحظه خواهید کرد اگر مطابق میل شد تصویب می‌کنند نشده رد می‌کنند. (صحیح است- آقا صحیح است)

رئیس- آقاى بهبهانى‏

بهبهانى- وقتى که بنده اجازه خواستم (نمایندگان- بلندتر. بلندتر) عرایضى بکنم راجع به بیانات آقاى وزیر دارایى بود و حالا تصور می‌کنم باید از بیانات آقاى نخست وزیر شروع بکنم عرض می‌کنم که بنده عرض کردم در عرایض خودم که به هیچ وجه من‌الوجوه در این عرایضم نظر ندارم که دولت کیست و چیست بنده یک دولتى می‌خواهم مطابق قانون باشد قانون باید در مملکت حکم‌فرما باشد نه عقاید شخصى وزارت داخله یا وزارت خارجه یا حکومت نظامى مادام که قوانینشان تعرض به مطلبى ندارد و آن مطلبى که در قوانین مملکتى جارى است آن محل اجرا است اگر در قانون حکومت نظامى فرضاً پیش‌بینى براى یک چنین جریده نشده شاید ولى اگر پیش‌بینى شده باشد همان اصل قانون اساسى را نه حکومت نظامى و نه قانون دیگر نمی‌تواند لغو کند حتى مجلس حق ندارد راجع به اصول قانون اساسى اصلاً نگاه بد بکنند چه برسد به این که یک دولتى بخواهند اصلاً نقض کند این اصل قانون اساسى است که نطق و قلم آزاد است و وقتى حکومت نظامى جلوگیرى می‌کند باید اخطار بکند بهش که من به این علت جلوی او را گرفته‌ام و باید به محکمه رجوع کند اگر این محکمه را صالح نمی‌دانید ممکن است که قانونى بیاورید پس بنابراین من خیال نمی‌کنم که بعد از چهل سال که همه‌اش در قانون بوده‌اند یک اشتباهى به این بزرگى بکنم خواهش می‌کنم آقاى نخست وزیر احتمال بدهند خودشان اشتباه فرمودند (نخست وزیر- ممکن است) و در واقع هم بنده صریحاً می‌گویم نظر به جریده مخصوص ندارم که فلان روزنامه چه کرده یا توهین کرده است به یک اشخاص یا چه کرده است من می‌گویم که هر جریده‌اى هر کارى کرده است باید بهش گفت اگر او را قانون بد می‌داند که مجازات می‌شود و توقیف می‌شود و اگر آن را قانون بد نمی‌داند ردش می‌کند و رفع توقیفش می‌شود. بنده با هیچ کدام از جراید نه با توقیف و نه با رد شدن مخالف نیستم ولى با طرز عمل دولت مخالف هستم که اصل قانون اساسى را نمی‌شود در حکومت نظامى زیر پا گذاشت. و اما راجع به فرمایشى که آقاى وزیر دارایى کردند و فرمودند من عرض کردم در عرایضم که دولت قصور کرده است در مسأله اجراى قانون احتکار بله من همچو

+++

عرضی کردم و عقیده‌ام الان هم این است که دولت قصور کرده است این که فرمودند قانون احتکار و نظامنامه آن الان گذشته است بنده یاد‌آوردى می‌کنم وقتى آقایان تشریف می‌آوردند در کمیسیون دادگسترى بخارى آتش می‌کردند و ما پاى بخارى قانون احتکار را می‌گذراندیم و مدت سه ماه است از این قضیه گذشته است باز به همان حالى که بوده است باقى است حتى این که آقاى وزیر دارایى تشریف آوردند گفتند که یک موادى است (چون بنا بود نظامنامه آن قانون هم از کمیسیون دادگسترى بگذرد) آقاى وزیر دارایى تشریف آوردند گفتند بعضى از مواد هست راجع به کار گندم و جو و جنس اگر او را بخواهیم معطل کنیم به تمام شدن آیین‌نامه نمی‌شود و کار ما فرصتش کم است و آقایان البته در نظر دارند که در یکى دو جلسه آن موادى را که ایشان می‌خواستند به موقع اجرا بگذارند درست کردیم در کمیسیون دادگسترى تهیه کردیم و به دست ایشان دادیم از آن وقت تا حالا هم مدت دو ماه می‌گذرد آن تعهداتى هم که من عرض کردم بوده است سال گذشته بود نه امسال که می‌فرمایید که روز اول کار و اول خرمن است بنده عرض می‌کنم آن قانون را گرفتند آن نظامنامه را گرفتند دو ماه هم طول دادند نه لاستیک تهیه کردند براى وسایل نقلیه (نبیل سمیعى- از کجا بیاورند؟) خواهش دارم جنابعالى بعد از من تشریف بیاورند هر فرمایشى دارید بفرمایید دولت خودش می‌گوید در چهار ماه قبل از این لاستیک داشتیم و بلکه بعضى از اجزاى دولت هم می‌گویند تا دو ماه تا یک ماه قبل از این داشتند لاستیک حالا هم می‌گویند دارند منتها می‌گویند ذخیره کرده‌اند براى یک موقع سخت‌تر از این و من نمی‌دانم موقع سخت‌تر از این چه وقت است بنده در هر حال مخالفم با این که یک عرایضى بکنم که به یک اشخاصى خداى نکرده توهینى بشود ولى میل دارم که آقاى وزیر دارایى توجه بفرمایند که عرایض بنده بی‌مورد نبوده است قانون احتکار مدتى است گذشته است آیین‌نامه احتکار مدتی است گذشته است و بیشتر شامل خواربار و جنس بوده است مخصوصاً بعد از گذشتن قانون احتکار تحت چند ماده گذشت و به دست وزیر دارایى رسید

ایشان می‌فرمایند ما عملى نکرده‌ایم و مقدمات عمل را فقط فراهم کرده‌ایم حالا که اول خرمن است از حالا به بعد هم که فلان شده بنده در این باب دیگر عرضى نمی‌کنم اما ایشان که فرمودند بنده گفتم که قیمت گندم را چرا کم تعیین کرده‌اند بنده که در این باب سابقه ندارم ولى از اهل فن شنیده‌ام که اگر قیمت گندم را زیادتر معین می‌کردند و یک مقدارى هم دولت ضرر بیشتر می‌کشید و از خزانه دولت براى رفاهیت ملت بیشتر خرج می‌کرد بهتر بود علاوه بر این جنس محفوظ بود یعنى همان مالک و زارع جنس را می‌آوردند به دولت می‌فروختند نه این که باطناً براى یک اشخاص بخرند یا یک محتکرینى بخرند و مخفى کنند و دولت هم نتواند جنس تهیه کند از این نظر بود که گفتم چرا قیمت جنس را بالاتر نمى‌برید این بود عرایض بنده.

وزیر دارایى- بنده پیش خودم تصور می‌کردم که توضیح بیشترى عرض کردم و تمام مطالبى که آقاى بهبهانى الان فرمودند بنده جواب تمام را عرض کردم و چون ایشان تکرار فرمودند بنده هم ناچار می‌شوم مجدداً توضیحاتم را تکرار کنم یک قسمت فرمایشات ایشان راجع به قصور دولت بود آقا اگر توجه فرموده باشند قانون احتکار مربوط به امسال است یعنى آیین‌نامه‌اش و آنچه گذشته مربوط به امسال است و راجع به محصول امسال این را اگر آقا تردید دارید بنده قانون را از اول تا آخرش بخوانم ولى تصور نمی‌کنم بخواهید ولى آنچه که مربوط به گذشته و این تعهدات بود چون خود آقا فرمودید که میل ندارید دولت یک عمل خلاف رویه‌اى بکند ما دیدیم که تعهدات گذشته را نمی‌توانیم با قانون و آیین‌نامه احتکار تعقیب کنیم آمدیم تقاضاى یک اختیاراتى کردیم و قانونی گذراندیم (یک قانونى که به قول آقایان اختیارات بود و بنده عادى فرض می‌کنم) دولت اختیار خواست مجلس اجازه داد که به موجب آن قانون ما یک آیین‌نامه‌هایى بگذرانیم و عمل بکنیم و حالا هم داریم تعهدات را می‌گیریم

+++

پس بنابراین آنچه مربوط به گذشته بود ارتباطى به قانون احتکار نداشت و کسانی که تعهد کرده بودند به اعتبار قانون جدیدى که گذشت ما نتوانستیم آنها را تعقیب کنیم...

بهبهانى- قانون احتکار راجع به سال معینى نبود گفته است که هر جا گندم دیدید بگیرید.

وزیر دارایى- حالا اگر آقا بخواهند بنده ممکن است این قسمت را توضیح بدهم اگر ملاحظه فرموده باشید تعهد بازدید رفع اختلاف تمام مربوط می‌شد به آنچه که مربوط به سال آتیه بود که جنس موجود باشد اگر جنس موجود می‌بود ما ممکن بود برداریم ولى هنوز جنس موجود نیست تعهد آن چیزى است که باید بنماید و بعد جنس را تحویل بدهد. اما این که قانون احتکار را ارتباط به لاستیک دادند بنده نفهمیدم و متوجه نشدم چه ارتباطى با لاستیک دارد آنچه که بنده عرض کردم یک مقدارى لاستیک تا چهار ماه قبل داشتیم و حالا هم داریم منتها لاستیکى که موجود داریم ناجور است و براى کامیون‌هاى بزرگ نمی‌خورد براى کامیون‌هاى کوچک است اعلان هم کردیم هر کس کامیون کوچک دارد و لاستیک می‌خواهد و تعهد هم می‌کند براى آوردن خواربار ما حاضر هستیم لاستیک بدهیم هر کس هم آمد دادیم بنده خودم عرض کردم کشف جدیدى نیست این که فرمودید چرا ندادید عرض می‌کنم دادیم اگر نداده بودیم که لاستیکمان تمام نمی‌شد راجع به قیمت گندم که فرمودند اهل فن اظهار کرده‌اند و اگر قدرى بیشتر داده می‌شد این جنس بیشتر جمع می‌شد آن یک قدرى بیشتر را بنده نمی‌دانم چقدر است بنده عرض کردم در بعضى جاها صد چهل و بعضى جاها صد هفتاد و حتى صدى صد هم قیمت را اضافه کردیم حالا نمی‌دانم آن قدرى که آقا می‌فرمایند چقدر است چون ممکن است ما هر قدر زیادتر کنیم اشخاص مخصوصى بفرمایند کافی نیست اگر آن قدرى را که در نظر دارند تذکر داده می‌شد بهتر بود ولى به نظر بنده خوب است قیمت جنس روى قیمت عادله‌اى که دولت تشخیص می‌دهد بر قرار شود و آن قیمت را بایستى اجرا کرد و اشخاص هم بایستى ممنون شوند بعضى‌ها نظر مختلفى دارند و میل دارند یک گندمى که دارند ده مقابل و ده برابر بفروشند قیمت‌هاى مختلفى براى گندم گذاشته شده است و قیمت‌هایى که براى ولایات تعیین شده تمام روى دلایلى بوده است جاهایی که آفت زیاد بود ما قیمت را زیادتر کردیم و جاهایى که کم‌تر بود کم‌تر و در هر جایى ما قیمت را از صد هفتاد تا صد چهل اضافه کردیم و سال قبل هم یک مبلغى به نسبت اضافه شده آقایان متخصصى که با آقاى بهبهانى صحبت کردند خوب بود تعیین می‌کردند که چقدر و به چه مبلغى ما گندم را بخریم بهتر بود اگر گندم را گران بخریم نان آن را به چه قیمتی بفروشیم باید هر دو طرف را در نظر گرفت صرف گفتن ملاحظه بفرمایید یک چیز موهومى است و نمی‌شود روى آن استدلال کرد و البته هر قدر خرج بشود براى تأمین رفاه مردم جا دارد بنده عرض کردم سال گذشته ما صد و پنجاه میلیون ریال ضرر کشیدیم براى این کار و امسال آنچه را که بنده احتمال می‌دهم تا پانصد ششصد میلیون ریال شاید دولت براى این کار ضرر بکند و اگر ما بتوانیم گندم پیدا کنیم از هیچ قیمتى مضایقه نداریم براى این که آسایش و رفاه مردم را تأمین کنیم سیصد میلیون ریال که سهل است سه هزار میلیون هم خرج بشود جا دارد براى این که بنده و دولت می‌دانیم که اگر یک نفر آدم تلف شود ارزش سه هزار میلیون را ندارد و این به شرطى است که وسایل فراهم شود صحبت امکان است نه صحبت خرج کردن و خرج نکردن.

وزیر فرهنگ- راجع به موضوع مطبوعات براى این که خاطر آقاى بهبهانى متوجه شده باشد بنده اینجا چند ماده قانون مطبوعات را قرائت می‌کنم اصل بیستم ممتم قانون اساسى: عامه مطبوعات غیر از کتب ضلال و مواد مضره به این مبین آزاد و ممیزى در آنها ممنوع است ولى هرگاه چیزى مخالف قانون مطبوعات در آنها مشاهده شود نشر دهنده یا نویسنده بر طبق قانون مطبوعات مجازات می‌شود اگر نویسنده معروف و مقیم ایران باشد ناشر و طابع و موزع از

+++

تعرض مصون هستند. پس قانون اساسى وقتی که یک اصلى را معین کرده است ملاحظه می‌فرمایید که اصل آزادى یک اصل نامحدودى نیست و مطابق همان قانون اگر کسى برخلاف این آزادى رفتار کرد تعقیب و مجازات می‌شود ماده 50 قانون مطبوعات می‌گوید: بعد از آن که روزنامه توقیف شد بقاى توقیف و عدم بقاى آن باید در بیست و چهار ساعت به اطلاع محکمه قانونى (دیوانخانه محل) رسیده حکم توقیف یا سبب توقیف یا آزادى روزنامه و غیره باید کتباً اعلان بشود بعد ماده هشت حکومت نظامى است که می‌گوید: روزنامه‌جات و مطبوعات اگر بر ضد اقدامات دولت انتشاراتى به طبع برسانند نمرات روزنامه و اداره روزنامه توقیف خواهد شد در صورتی که تحریک بر ضدیت دولت شده باشد متصدیان یا مدیران آنها موافق حکم محکمه نظامى مجازات خواهند شد. پس مطابق این اصل قانون اساسى اگر یک موقعى به موجب قانون روزنامه‌اى توقیف شد ما اصل قانون اساسى را زیر پا نگذاشته‌ایم خود اصل قانون اساسى اجازه می‌دهد که اگر برخلاف قانون شد روزنامه توقیف شود ماده 50 قانون مطبوعات تکلیفى براى مباشرین امر توقیف جز این که توقیف را در بیست و چهار ساعت به محکمه اطلاع بدهند وارد نکرده و البته هر روزنامه‌اى که توقیف می‌شود به محکمه می‌رود البته محکمه براى تعقیب روزنامه‌نویس یا مقاله‌نویس یک اقداماتى می‌کند و ممکن است یک هفته یا دو هفته هم طول بکشد تا این که پرونده مقدماتى و تکلیفش معلوم شود بالاخره ماده 8 حکومت نظامى چون یک قانونى است که براى موارد غیر عادى پیش‌بینى و تنظیم شده است یک قدرى هم قدم را بالاتر گذارده است حتى تکلیف اعلام و اطلاع را هم از گردن مباشرین توقیف برداشته است و مطابق ماده 8 قانون حکومت نظامى اگر در موارد عادى هم مکلف بوده است اطلاع بدهد در اینجا این تکلیف را برداشته است و بدون اطلاعی ممکن است توقیف شود چنانچه در آخر ماده می‌نویسد در صورتى که تحریک به ضدیت دولت شده باشد متصدیان یا مدیران آنها موافق حکم محکمه نظامى مجازات خواهند شد پس مطابق این قانون ممکن است روزنامه‌اى توقیف شود و مجازاتى هم در بین باشد و مکلف به اطلاع هم نیستند. ولى همان طور که آقاى نخست وزیر فرمودند دولت حاضر هیچ وقت نخواسته است از این اختیارى که قانون حکومت نظامى به دولت می‌دهد استفاده کند و حتى‌المقدور سعى کرده‌اند در مورد روزنامه‌جات با آنها مدارا کنند که اصول دمکراسى و آزادى مطبوعات کاملاً رعایت شود چنانچه آقایان خودشان دیده‌اند که روزنامه‌جاتى توقیف شده‌اند و بعد خود دولت آنها را از توقیف خارج کرده است این نه براى این است که براى توقیف علتى نبوده است بلکه نخواسته‌اند مطابق ماده 8 حکومت نظامى آنها را به محکمه نظامى بفرستند بنابراین اشتباهى و اختلافى در بین بیاناتى که آقاى نخست وزیر و آقاى بهبهانى فرمودند نیست و اگر اشتباهى باشد راجع به مورد عادى و غیر عادى است البته مورد عادى یک تکلیف قانونى دارد و غیر عادى یک تکلیف قانونى دیگر چون اینجا حکومت نظامی است باید دولت بر طبق قوانین حکومت نظامى رفتار کند.

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

جمعى از نمایندگان- ختم جلسه

رئیس- اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است) جلسه آتیه روز پنجشنبه 18 تیر سه ساعت و نیم پیش از ظهر...

بعضى از نمایندگان- یکشنبه‏

رئیس- پنجشنبه اعلام شد دستور هم لایحه جنگل‌ها

(مجلس مقارن ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293938!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)