کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/25]

جلسه: 68 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 26 اردیبهشت ماه 1327  

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس دو جلسه

2- بیانات قبل از دستور آقای دکتر شفق

3- بیانات آقای هژیر وزیر مشاور راجع به نفت

4- طرح پیشنهادی آقای حائری‌زاده راجع به قانون انتخابات و انجمن‌های محلی

5- سؤال آقایان مکی ،دکتر عبده، منصف از وزیر امور خارجه راجع به آب هیرمند و جواب ایشان.

6- طرح لایحه الحاق دولت ایران به سازمان بهداشت جهانی

7- بقیه مذاکره در بودجه 1327 مجلس

8- اعلام جرم آقای دهقان بر آقای قوام

9- موقع و دستور جلسه بعد،ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 68

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 26 اردیبهشت ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس دو جلسه

2- بیانات قبل از دستور آقای دکتر شفق

3- بیانات آقای هژیر وزیر مشاور راجع به نفت

4- طرح پیشنهادی آقای حائری‌زاده راجع به قانون انتخابات و انجمن‌های محلی

5- سؤال آقایان مکی ،دکتر عبده، منصف از وزیر امور خارجه راجع به آب هیرمند و جواب ایشان.

6- طرح لایحه الحاق دولت ایران به سازمان بهداشت جهانی

7- بقیه مذاکره در بودجه 1327 مجلس

8- اعلام جرم آقای دهقان بر آقای قوام

9- موقع و دستور جلسه بعد،ختم جلسه

 

مجلس دو ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقاى امیر‌حسین ایلخان (نایب رئیس) تشکیل گردید

1- تصویب صورت مجلس

 صورت جلسه قبل را آقاى صدر‌زاده (منشى) به شرح زیر قرائت کردند دو ساعت و ده دقیقه به ظهر روز پنجشنبه 23 اردىبهشت مجلس به ریاست آقاى امیر‌حسین ایلخان ظفر بختیار تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید.

اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است: غائبین با اجازه- آقایان:

محمد حسین صولت قشقایی- ملک مدنى- دادور- ابولقاسم امینى- عسکر صاحب‌جمع- تولیت- نورالدین امامى- محمد ذوالفقارى- آقاخان بختیار- على اقبال- عبدالرحمن فرامزى- حسین وکیل- احمد بهادرى- جواد گنجه- محمد‌تقى بهار- احمد دهقان- على وکیلى- یمین اسفندیارى- حائرى‌زاده- فتحعلى افشار- دکتر ابوالحسن ملکى- مهدى باتمانقلیچ. غائبین بى‌اجازه- آقایان: سلطانى- شریعت‌زاده- عبدالقدیر آزاد- منوچهر گلبادى- حاج محمد‌تقى خوئیلر- على‌اکبر سالار بهزادى- محمد عباسى- جسن مکرم- صفا امامى- عدل اسفندیارى. دیر آمدگان با اجازه آقایان: دکتر بقایى- اسمعیل ظفرى- ضیاء ابراهیمى- عباس قبادیان- کامل ماکویى- منصف- ناصرذوالفقارى- دکتر طبا- افخمى- نصرت‌الله اسکندرى- على اکبر ملکى- عباس اسکندرى- سلمان اسدى- دکتر مصباح‌زاده.

دیر آمدگان بى‌اجازه- آقایان:

دکتر اعتبار- محمد‌على مسعودى- سزاوار- مهندس خسرو هدایت- دکتر جواد آشتیانى- مسعود ثابتى- عباس اسلامى- دکتر على امینى- مشایخى- قهرمان صاحب‌دیوانى.

 آقاى کشاورز صدر تذکر دادند که لایحه محدودیت بازرگانى خارجى مدتى است در کمیسیون مربوطه مانده است. آقاى امیر تیمور راجع به سؤال آقاى دهقان و بیانات آقاى وزیر دارایی راجع به نفت جنوب اعتراض نمودند که به مصلحت و منافع کشور ایران نبود. آقاى عباس اسکندرى به عنوان ماده 109 گفتند

+++

 این که آقاى وزیر دارایی سابقه اقدام نسبت به نفت جنوب را در دولت سابق تکذیب کرده‌اند چنین نیست دولت با نمایند شرکت مذاکرات لازم کرده و اسناد آن در وزارت خارجه موجود است و سؤالى در این باب به وسیله آقاى هژیر مشاور نمودند و تقاضا کردند براى جواب حاضر شوند. آقاى وزیر امور خارجه لایحه‌ای مربوط به قرارداد هواپیمایی تقدیم داشتند و راجع به سؤال آقاى مکى گفتند براى جواب آماده هستند. آقاى دکتر عبده با قرائت قسمتى از نطق اخیر هانرى والاس راجع به قرارداد 1907 گفتند مجلس و ملت ایران از بیانات خصمانه‌ی این فرد غیر عادى امریکایی ابراز نفرت می‌کند و در عین حال نسبت بمساعدتهاى مستر شوستر و اولیاى دولت امریکا و کمک‌های مستر روزولت در اصدار اعلامیه تهران مبنى بر حفظ استقلال و تمامیت ایران ابراز امتنان می‌شود. آقاى دکتر شفق اظهار داشتند افکار سیاسى هانرى والاس در نظر ملت ایران هیچگونه احترامى ندارد و کسى نمی‌تواند به حکم احساسات شخصى نسبت بملتهاى آزاد دنیا قضاوت احمقانه کند. آقاى مهندس رضوى گفتند دولت و ملت ایران باید دستور تاریخى مشروطیت کشور را در حفظ موازنه کامل رعایت کند و براى حفظ سعادت ملت ایران هیچ راهى جز اجراى این توازن نیست سپس نسبت به قراردادی که آقاى جم امضا کرده‌اند گفتند استقلال نظامى ایران در اختیار افسران آمریکایی گذاشته شده است در این موقع مجلس از مذاکرات بین الاثنین آقایان مهندس رضوى و دکتر عبده و عده‌ی دیگرى از نمایندگان متشنج گردید و یک ساعت و نیم به ظهر تنفس داده شد و یک ساعت قبل از ظهر مجدداً به ریاست آقاى امیر‌حسین ایلخان تشکیل گردید آقاى مهندس رضوى گفتند در تکمیل بیانات خود توضیحى می‌دهند که هرگاه هانرى والاس نسبت به استقلال و تمامیت ارضى ایران اظهارى کرده باشد این مرد را ملت ایران دشمن خود می‌شناسد و در هر کشورى هرکس چنین نظرى ابراز کرده باشد دشمن ما می‌باشد و اظهار عقیده نمودند که مجلس شوراى ملى و ملت باید نشان بدهند که با ایثار جان حافظ کشور ایران خواهند بود و راجع به قرارداد نظامى نیز گفتند هر قرار دادی که از تصویب مجلس نگذشته است رسمیت ندارد من نیز به شهادت ملت استقلال و تمامیت کشور خود را کمتر از دیگران نمی‌خواهم. آقاى وزیر امور خارجه اظهار داشتند ملت ایران خاطره‌های نفرت انگیزى از قرارداد 1907 دارد و بهیچکس اجازه داده نمی‌شود که وارد این موضوع شود دولت نیز از اجراى وظایف خود در این مورد غفلت نخواهد کرد و همچنین دولت ایران بهیچیک از مستخدمین خارجى خود اجازه نمی‌دهد که در امور داخلى کشور مداخله کند. آقاى دکتر عبده راجع به اصناف ضعیف و اخذ مالیات بر در‌آمد توضیحاتى داده گفتند هیچگاه از سرمایه‌داران حمایت نکرده اند. آقاى تقى‌زاده در باب سؤالى از وزارت دادگسترى و حبس و تبعید عده‌ی کثیرى از اهالى آذربایجان پس از عفو عمومى تذکرى دادند و آقاى وزیر دادگسترى گفتند طبق تحقیقات شفاهى جمعى محکومین دادگاه‌های نظامى به زندان‌هاى نقاط دیگر اعزام شده‌اند که به نقاط مناسب‌تری منتقل خواهند شد و جمعى مهاجر از آذربایجان به بدرآباد منتقل شده‌اند که اکنون در نقاط جنوبى مشغول کسب و کار هستند و مابل نیستند به جاى دیگر بروند دولت هم موجبات آسایش محبوسین را در حدود بودجه فراهم خواهد ساخت. صورت مستخرجه کمیسیون‌های کشاورزى و راه و کشور قرائت شد و بیست دقیقه به ظهر مجلس خاتمه یافت و به صبح یکشنبه موقع مقرر محول گردید.

نایب رئیس- به صورت مجلس اعتراضى نیست؟ آقاى عباس اسکندرى.

عباس اسکندرى- بنده در مقدمه‌ی بیاناتم دو موضوع را به عرض مجلس شوراى ملى رساندم یکى این که دولت گذشته به ریاست آقاى قوام‌السلطنه در اعلامیه‌ی رسمى خود صریحاً اظهار کرد که بازگشت بحرین و تجدید نظر در نفت جنوب جزء برنامه‌ی من است و این‌ها را اقدام کردم و در صورتى هم که اقدامى نشده باشد باید سرلوحه‌ی برنامه‌ی هر دولتى باشد که بخواهد در این مملکت زمام حکومت را به دست بگیرد و در قسمت دوم هم عرض کردم که اقداماتى شده است و آن اقدامات را من اطلاع دارم و تقاضا کردم که وزیر دارایی بیایند و جواب بدهند و اگر نیایند تبدیل به استیضاح می‌شود. براى این که مجبور باشند بیایند جواب بدهند و این موضوع هیچ قابل تلخیص نیست و بنده تقاضا می‌کنم به همین صورت در صورت مجلس نوشته شود.

نایب رئیس- آقاى رضوى.

رضوى- درجلسه‌ى دیروز یعنى جلسه‌ی اسبق بحث در این بود که براى جلسه‌ی بعد که جلسه‌ی گذشته باشد موضوع غله و یک لایحه‌ی فورى دیگر مطرح بشود جلسه‌ی گذشته متأسفانه در آخر به یک صورت نامطلوبى خاتمه پیدا کرد و وقتى که آقاى رئیس راجع به دستور هم فرمودند دستور را باز لایحه‌ی بودجه‌ی مجلس فرمودند بنده می‌خواهم عرض کنم که در نظامنامه هست که دستور جلسه‌ی بعد را در آخر هر جلسه معین می‌کنند و وقتى در آخر هر جلسه‌ی دستور جلسه بعد معین شد بنابراین آن وقت دستور جلسه‌ی بعد همان است که ذکر شد موضوع غله که بنده یاد‌آورى کردم و دوباره می‌خواهم یادآورى کنم براى این است که هر وقت از طرف دولت یک لوایحى بیاید که ارتباط به خوار‌بار و گندم و نان و غله مردم داشته باشد وظیفه مجلس این است که در این موضوع اعمال نظر بکند و تسریع بکند زودتر تکلیف را معین بکند بنده نمی‌دانم این لایحه که دولت داده است چه جور است و وضعیتش چیست باید تصویب بشود یا نه؟ ولى در هر حال بهانه در دست دولت نباید بماند که من لایحه‌ای براى خوار‌بار مردم به مجلس دادم و مجلس تکلیف آن را معین نکرده و بنده می‌خواهم این موضوع را یاد‌آورى کنم که تکلیف این قسمت را از لحاظ اهمیتش مقرر بفرمایید زودتر معین بشود و نفیاً یا اثباتاً مجلس تکلیف غله و جمع آورى غله را معین بکند. موضوع دیگر این است که بنده چندین سؤال کردم از آقاى وزیر اقتصاد ملى متأسفانه یک ماه هم بیشتر گذشته است و حاضر براى جواب نشده‌اند دستور بفرمایید زودتر براى جواب حاضر بشوند.

نایب رئیس- موضوع دستور همان طور که نماینده محترم تذکر دادند معین می‌شود براى جلسه‌ی آینده و این دستور اگر بنا شود تعییر کند باید به رأی مجلس باشد و باید پیشنهاد کنند که این دستور تغییر کند بسته است براى مجلس. آقاى کشاورز صدر.

کشاورز صدر- بنده خواستم عرض کنم همان طور که آقاى رضوى فرمودند اقتضا دارد براى این که بتوانیم در این مجلس کارى انجام داده باشیم به ترتیبی که نظامنامه معین کرده است راجع به طرح‌ها و لوایح اقدام می‌کنیم یعنى همان طور که لوایح فورى و طرح‌های با فوریت را مقدم بر سایر قسمت‌ها دانسته در مجلس مطرح بکنیم بنده متجاوز از 5 ماه است که یک طرحى با قید دو فوریت تقدیم مجلس کردم راجع به مالیات اراضى بیان که این بسیار به حال طبقه سوم و مردم مفید است (صحیح است) و بدبختانه یا از طرف مقام ریاست مطرح نشده یا به عنوان این که آقاى وزیر دارایی حضور ندارند به این عذر مطرح نشده بنده استدعا می‌کنم این طرح را در جلسه‌ی آتیه مطرح بفرمایید و به آقای وزیر دارایی هم باید اطلاع داد که آقا حاضر بشوید شما یا خودتان یا معاونتان به مجلس بیایید که حضور وزیر دارایی به خصوص لازم است. یکى دیگر از اعتراضاتى که بنده داشتم یعنى اعتراض به صورت جلسه این بود که بنده به نظرم آمد این طور قرائت شد که آقاى اسکندرى به وسیله‌ى آقاى هژیر سؤالى کردند ظاهراً این است که این عبارت درست نباشد ایشان فرمودند به این که من سؤالى می‌کنم و آقاى هژیر وزیر مشاور که در کابینه‌ى سابق وزیر دارایی بودند باید بیایند و جواب بدهند و باید نوشته شود آقاى اسکندرى از آقاى هژیر سؤالى کرده بودند. این جمله خوب نیست و باید اصلاح بشود.

نایب رئیس- آقاى وزرا مخصوصاً تذکر داده شده است که هر وقت جلسه می‌شود حاضر بشوند براى سؤالات و کارها و لوایح مجلس بعد از این هم البته تذکر داده خواهد شد و در آن بابت هم اصلاح می‌شود. آقاى سزاوار.

سزاوار- در جلسه‌ی قبل بنده را غائب بى‌اجازه نوشتند و حال این که وقتى زنگ را زدند بنده اینجا حاضر بودم تصور می‌کنم این اشتباه شده باشد.

نایب رئیس- اصلاح می‌شود دیگر در صورت جلسه فرمایشى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت جلسه‌ی ماقبل و صورت جلسه‌ی قبل تصویب شد.

جمعى از نمایندگان- دستور، دستور.

نایب رئیس- آقاى دکتر شفق راجع به رفع سوء‌تفاهم چند کلمه می‌خواهند صحبت کنند خواهش می‌کنم مختصر بفرمایید آقاى دکتر.

2- بیانات قبل از دستور آقاى دکتر شفق

دکتر شفق- در جلسه‌ی گذشته یک جریانى پیش آمد و یک صحبت‌هایی در مجلس شد که تصور می‌کنم آقاى نمایندگان مجلس از وضع جریان این صحبت زیاد راضى نبودند و این قبیل جریان‌های مشابه در سابق هم اسباب تکدر نمایندگان و حتى مردم بوده است (صحیح است) و همه‌ی ما هم یقین داریم وقتى چنین اوضاعى در مجلس پیش می‌آید که نتیجه‌ی تشنج و تأثرات اشخاص است همه‌مان متأثر می‌شویم ولى بعداً باز یک مشکلاتى پیش می‌آید

+++

چیزى که ینده می‌خواهم عرض کنم و عقیده خود بنده این است اغلب آقایان نمایندگان وقتى این قبیل مطالب را مطرح می‌کنند از روى حسن‌نیت مطرح می‌کنند و به خصوص موقعى که منافع عالیه‌ی کشور در کار است از این لحاظ فرضاً هم اگر تشنجى روى داد جاى ملال بیش از حد نیست. آقاى دکتر عبده همکار محترم ما در جلسه‌ی گذشته به واسطه‌ى تأثر خاطرى که داشتند بعد از شنیدن اخبار سیاسى و مذاکراتى که آقاى والاس کرده بودند متشنج و متعصب بودند و شاید در گفتار ایشان چنانکه لازمه‌ی صحبت هر شخص عصبى است یک جمله‌هایی داشت که ممکن بود معتدل‌تر از آن گفته شود آقاى مهندس رضوى در جواب ایشان یک بیاناتى کردند که اسباب تأثر ملال و قیل و قال شد بنده به آقای مهندس رضوى معاشرت ممتد نزدیکى نداشتم ولى از مدت‌ها به این طرف چون در دانشگاه افتخار همکارى با ایشان را دارم و در مجلس هم کم و بیش افتخار داشته‌ام دو صفت بنده در ایشان دیدم که مجبورم در حضور آقایان عرض بکنم یکى درستى و شرافت نفس (صحیح است) یکى هم بدون تردید درمقابل مصالح کشور ایشان بى‌اندازه حساس و وطن پرست هستند (صحیح است) با این اصل کلى که لازمه‌ی انسانیت هر فردى است که متعلق به یک ملتى و جامعه‌ای باشد در باب تشنجى یا اختلاف نظرى که روى داده باشد یا نداده باشد نگرانى نیست. در این فرصت بنده اجازه می‌خواهم با این که شاید به تجدید مطلع احتیاجى نباشد در این باب تجدید مطلع بکنم دو کلمه راجع به آقاى هانرى والاس که بنده هم با کمال احترام در واشنگتن با ایشان در حدود یک ساعت صحبت کردم عرض بکنم. به نظر بنده یک مطلب بود که آن مطلب به نظر من اساسى بود و آن این است که آقاى هانرى والاس یک عقیده‌ی سیاسى دارند که در حدود یک سال و نیم به این طرف و شاید دو سال به این طرف ایشان این عقیده را طى می‌کنند و بایستى پیش ما ایرانیان که با سیاست عالم تماس داریم این عقیده روشن باشد. آقاى هانرى والاس به نظر بنده، البته ما با شخص آقاى هانرى والاس کارى نداریم حتى از این نظر که یک بشر و یک امریکایی است و یکى از رجال امریکا است به او احترام می‌گذاریم ولى صحبت سر عقیده‌ی سیاسى ایشان است و ما هم حق داریم به حکم غریزه‌ی تعلق به کشورمان عقاید سیاسى را از لحاظ منافع ملل و به خصوص از لحاظ منافع ملل کوچک و ملل ضعیف بسنجیم. عقیده آقاى والاس به طوری که ایشان چندین بار در نطق‌های مختلف خودشان اظهار داشته‌اند روى همرفته این است که ایشان موافقند که دنیا از یک لحاظ برگردد به حال چهل پنجاه سال پیش یعنى قبل از جنگ‌های بین‌المللى، یعنى ایشان اظهار موافقت کرده‌اند به کرات که دنیا تقسیم شود بین مناطق نفوذ و منطقه نفوذ هم به طوری که ایشان دو، سه مرتبه گفته‌اند به ایهام و یا علناً هم گفته‌اند ایشان دو منطقه‌ی نفوذ تشخیص داده‌اند که یکى منطقه‌ی نفوذ شوروى (کشاورز صدر- این عقیده‌ی ارتجاعى است) و یکى منطقه‌ی نفوذ امریکا (ملک مدنى- بیخود اظهار کرده است دنیا زیر این بارها نمی‌رود) بنده خودم هم تصور می‌کنم نه ممالک شوروى و نه ممالک شوروى و نه ممالک امریکا چنین نظرى را داشته باشند که هانرى والاس می‌خواهد اظهار کند این عقیده‌ی آقاى هانرى والاس را قبل از همه خود ممالک متحده‌ی امیریکا عملًا در طى تاریخش رد کرده است (صحیح است) امریکا از بدو تاریخش به خصوص نطق‌هایی که از زمان ویلسن و روزولت و ترومن کرده‌اند مخالف شدید تقسیم عالم به مناطق نفوذ است (صحیح است) دوم منشور ملل متحد به طور وضوح این عقیده را به کلی از بین برد و ریشه کن کرد که مناطق نفوذى در دنیا ایجاد شود (صحیح است) سوء منافع ملل کوچک از قبیل ملت ایران و ملل دیگر ایجاب می‌کند که ما شدیداً این عقیده‌ی مذموم و منفور را رد بکنیم (صحیح است- احسنت) دو تا جنگ عمومى در این دنیا شد براى این که ملل عالم باید از هرگونه تجاوز که از روى معاهدات یک طرفه بین دولت‌های بزرگ منعقد می‌شود مصون گردند. این فکر به عقیده‌ى بنده یک فکر ناشیانه و سطحى است و همان طور که دفعه‌ی قبل عرض کردم مستند به یک قضاوت احمقانه است و یقین دارم که اغلب ملل از این گونه عقاید بر‌کنار هستند. بعد هم می‌خواستم عرض کنم که براى ما صحبت‌ها آقاى هانرى والاس زیاد هم اهمیت ندارد (صحیح است) اشخاص آزادند رجال و بزرگان و نویسندگان و روزنامه‌نویس‌ها هر طور دلشان بخواهد می‌توانند صحبت بکنند، ایشان با بنده هم که صحبت می‌کردند البته خیلى صحبت کردند به بنده و بنده هم ارادت اظهار داشتم ولى یک قدرى لحنشان خشن بود و سنخ فکرشان شبیه به همان بود که بعد به طور وضوح همه جا گفتند، حالا اعم از این که اهمیتى دارد صحبتشان یا ندارد هیچ مانعى نداشت که در مجلس ایران اظهاراتى و احساساتى به منصه‌ى ظهور برسد و بنده امید‌وارم این تشنجى که بین آقایان دکتر عبده و مهندس رضوى پیشامد کرد مستند به یک اختلاف اساسى نباشد (صحیح است) بنده این طور تشخیص دادم که در مصالح عالیه کشور و به خصوص در مواجهه با یک سیاست خارجى، یک افکار مضر خارجى کاملًا اتحاد و وحدت نظر لازم است (صحیح است- احسنت) این مباحث هم مانعى ندارد فقط چیزى که هست بنده امیدوارم وگمان می‌کنم که همه‌مان امیدواریم که این احساسات اثر نامطلوبى در قلوب آقایان باقى نگذارد (صحیح است) و باز هم همکارى صمیمانه‌ای را که متضمن نفع شرکت باشد ادامه بدهیم (صحیح است)

حاذقى- بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم‏

نایب رئیس- اجازه بدهید طرحى از طرف جمعى از آقایان نمایندگان راجع به منع استعمال مشروبات الکلى رسیده است که قرائت می‌شود.

مهندس رضوى- اجازه بدهید بنده چند کلمه توضیح بدهم آن دفعه هم نوبه بنده محفوظ بود عرایضى دارم.

نایب رئیس- اجازه بفرمایید کمیسیون دادگسترى جدید تقاضا کرده است که لایحه راجع به اصلاح قانون واگذارى املاک اختصاصى به کمیسیون جدید احاله بشود علیهذا به کمیسیون جدید دادگسترى فرستاده می‌شود آقاى هژیر صحبتى داشتید؟ بفرمایید

3- جناب آقاى هژیر وزیر مشاور راجع به نفت‏

هژیر (وزیر مشاور)- در جلسه گذشته آقاى دهقان از آقاى وزیر دارایی پرسیدند که دولت در باب اجراى بند پنجم ماده واحده مصوب 29 مهر 1326 چه اقدامى کرده است، آقاى وزیر دارایی در جوابی که داده‌اند بدواً متذکر شدند که از اقدامات دولت سابق هیجگونه اطلاعى ندارند و در دوسیه امر هیچگونه اثر و یادداشتى در این باب ندیده‌اند و پس از آن شرح اقدامات خودشان را در این خصوص به اطلاع مجلس شوراى ملى می‌رسانند و بنابر آنچه بنده در جراید دیدم بیانات ایشان فقط در باب لزوم ایرانى بودن مستخدمین و کارگران شرکت و تأمین وسائل زندگى و آسایش آن‌ها بود و نتیجه مذاکرات را نیز چنین توضیح دادند که با شرکت قرار گذاشته‌اند یک مأمورعالى رتبه به طهران بفرستند مذاکره نماید، چون بند در دولت سابق به سمت وزیر دارایی افتخار خدمتگذارى داشتم براى این که حقیقت قلب نشود حق از میان نرود ناچارم به اختصار چند مطلب را بر سبیل توضیح عرض کنم. اولًا از تاریخ تصویب قانون 29 مهر است تا 12 آذر که بنده مستفى شدم یک ماه و نیم بیشتر فرصت بیشتر نبود و حال آن که از 12 آذر تا کنون بیش از 5 ماه می‌گذرد ثانیاً اگر نتیجه‌ای که از اقدام پنج ماهه اخیر حاصل شده همین باشد که شرکت موافقت کرده است یک مأمور عالى رتبه به ایران کسیل دارد باید عرض کنم که نتیجه اقدامات یک ماه و نیمه اول که بنده بنا به تأکیدات بلیغ و اوامر خاص رئیس دولت وقت انجام دادم و امروز آقاى وزیر دارایی اصلًا آن را کان لم یکن انگاشته‌اند به مراتب بیش از نتیجه‌ای بوده است که بالفعل ایشان بعد از چند ماه به دست آورده‌اند زیرا که در ظرف همان یک ماه و نیم مستر گس نماینده عالى رتبه شرکت به طهران آمد و در طى چندین جلسه پنج و شش ساعته نظریات دولت با شرح و تفصیل وافى و به اکمال صراحت به مشارالیه توضیح شد و در پایان مذاکرات به اتفاق نظر هر دو ظرف مراسله‌ی تنظیم و ارسال گردید و خود مستر گس نیز مراسله دیگرى نگاشت که همه در وزارت دارایی ضبط است و سواد آن‌ها در همان اوان براى استحضار ریاست وزرا و وزارت امور خارجه فرستاده شده است بدیهى است توضیحاتى که در آن موقع بنده به نماینده شرکت دادم همه بر اساس اطلاعات و ارقام و سوابقى بود که در سال‌های متمادى در اداره امتیاز و نفت و در‌آمد معادن وزارت دارایی فراهم آمده و اکنون هم حاضر و موجود است به علاوه در تمام جلساتى که بنده با نماینده شرکت داشتم آقاى دکتر حسین پیرنیا رئیس آن اداره که سال‌ها است در این رشته بذل جهد و صرف همت می‌کنند حاضر و ناظر و شریک و دخیل در مذاکرات بودند و تا امروز هم بر سر همان خدمت هستند و به این ترتیب مانند بهترین شاهد حى و حاضر می‌توانند و می‌توانستند هم سوابق مفصل و مشروح امر را که مذاکرات را به اطلاع آقاى وزیر دارایی برسانند به علاوه اگر نمایندگان محترم مایل باشند ممکن است مقرر فرمایند آقاى دکتر حسین پیرنیا در جلسه

+++

 خصوصى یا در کمیسیونى حاضر شده سوابق را بیاورد و جریان مطلب را حضوراً روشن نمایند و با این وصف بنده متحیرم که آقاى وزیر دارایی چگونه اصلًا منکر وجود سوابق و آثارى در باب اقدامات دولت سابق شده‌اند مگر این که معتقد بشوم که ایشان در این مورد نیز مانند موارد بسیار دیگرى که در مجلس شوراى ملى به ایراد نطق پرداخته‌اند این دستور بزرگان ما را فراموش فرموده‌اند که:

نام نیک رفتگان ضایع مکن

 تا بماند نام نیکت برقرار

دکتر اعتبار- این که کابینه نشد که یک عضو کابینه بیاید به یک عضو دیگر حمله بکند.

کشاورز صدر- مانعى ندارد جواب می‌دهند.

 دکتر اعتبار- هیچوقت همچنین چیزى نشده که یک وزیر کابینه بیاید به یک وزیر دیگر حمله بکند.

4- طرح پیشنهادى آقاى حائرى‌زاده راجع به قانون انتخابات و انجمن‌های محلى‏

نایب رئیس- آقاى حائرى‌زاده.

حائرى‌زاده- بنده چند جلسه نبودم و یک طرحى را که قبلًا تهیه شده بود و فوریت داشت و می‌خواستم تقدیم مجلس بکنم به تأخیر افتاد راجع به انتخابات مجلس شواى ملى و انجمن‌های ایالتى و ولایتى، شهردارى قانون اساسى وظایفى معلوم کرده در 42 سال پیش در زمان سلطنت محمد‌على میرزا که مجلس را به توپ بست یک تغیراتى در قانون انتخابات عمومى داد و قانون انتخابات آن دوره تقریباً انتخاب صنفى و دو درجه آن را تغییر دادند و انتخابات عمومى یک درجه قرار دادند و انجمن‌های ایالتى و ولایتى و بلدى را عملًا مسکوت گذاردند و مجالسى که این مجالس پانزدهم آن است که تشکیل شده مجالسى است که طبقات مختلف مملکت از عامه و خاصه از اعیان و اشراف و شاهزادگان و علماء و طبقاتى که در قانون اول ذکر شده بود با طبقات زحمتکش و رنجبر مملکت همه شرکت در انتخابات کردند، در اغلب ادوار طبقات مالکین و اعیان و اشراف مقام نمایندگى را پیدا کردند و در مجلس شوراى ملى حاضر شدند زیرا که اختلاف بین طبقات اسماً از نظر قانون محو شده بود ولى اخیراً که به خیال زنده کردن دستگاه اعیان و اشراف پوسیده افتادند من لازم دانستم که یک قانونى که پایه آن روى انتخاب عمومى و عدم دخالت نامشروع مرکز در انتخابات ولایات باشد و زمینه‌ای هم براى تأسیس مجلس مؤسسان فراهم بشود تهیه شده و قسمتى از آقایان هم قابل توجه بودن آن را امضاء فرموده‌اند من آن را تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

اردلان- مجلس مؤسسان براى چه؟

حائرى‌زاده- پس از آن که خواندید معلوم می‌شود براى چه.

حاذقى- بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

نایب رئیس- آقاى معتمد دماوندى بفرمایید استدعا دارم خیلى مختصر کنید.

معتمدى دماوندى- عرایضى که امروز به عرض نمایندگان مجلس شوراى ملى می‌رسانم راجع به وضع خوار بار گیلان است در سال 26 همه آقایان اطلاع دارند که وضع محصول برنج گیلان بسیار خوب بود و در دولت گذشته آقاى هژیر براى وضع صادرات برنج و تقسیم مازاد محصول در دست رعایا یک طرحى تهیه کرده بودند یک تصویب‌نامه‌ای بود ولى متأسفانه بعد از آمدن دولت جدید آن طرح از بین رفت و لغو شد و نتیجه این شد که یک عده مردم قاچاقچى و محتکر با پیش آمد قحطى در عراق محصول گیلان را از بین بردند و ما هم هر چه به دولت تذکر دادیم که آقا در خرمشهر و اهواز و آبادان یک دستگاه‌هایی براى این کار هست و یک عده زیادى از مردم قاچاقچى به دستیاری مأمورین گمرک دولتى ارزاق عمومى را به عراق می‌برند و اقلًا اجازه بدهید که از گیلان حمل بشود متأ‌سفانه کسى گوش نداد (صحیح است) البته بنده در جلسه عرضى نکردم ولى در هر جلسه که آقایان وزرا میامدند به آقای هژیر عرض کردم به آقای وزیر دارایی عرض کردم به وزرای دیگر عرض کردم ولى متأسفانه گوش دولت سنگین بود کسى گوش نداد اخیراً از گیلان یک اخبار موحشى می‌رسد مخصوصاً از حوزه انتخابیه من چون وضع طبیعی‌اش یک طورى است که محصول هیچ ندارد و بایستى برنج که آذوقه عمومى مردم است از سایر دهستان‌های گیلان تهیه بکنند در این زمینه جناب آقاى قائم مقام‌الملک یک اقدامات مجدانه‌ای کردند و به دولت تذکر دادند مخصوصاً گفتند آقا املاک واگذارى در شمال مقدارى برنح در انبارها دارد اقلًا بیایید آن برنج را بین مردم با یک قیمت عادلانه‌ای تقسیم بکنید که قیمت برنج در بازار داخلى بیاید پائین زیرا هنوز یک عده‌ای از مردم گیلان به امید این که برنج‌ها را گران‌تر بفروشند در انبارشان برنج‌هایی دارند ولى متأسفانه باز دولت گوش نداد بنده خودم به آقای وزیر دارایی گفتم آقا شما در سال 10 میلیون تومان به ملت ایران تحمیل می‌کنید و ضررى را براى تأمین نان به مردم وارد می‌کنید از این ده میلیون تومان شاید یک ربع این پول را گیلان و مازندران می‌پردازد در صورتى که سهمیه‌ای هم از آرد و گندم دولتى ندارد در صورتى که ما حاضریم در سال یک مبلغ از این ده میلیون تومان را بپردازم بیایید امسال 500 هزار تومان براى خاطر ما ضرر بکنید و برنج‌هایی که آلان در انبارهای خرمشهر موجود است و به وسیله یهودی‌ها حمل می‌شود به آن طرف مرز آن‌ها را از مردم به خرید و بیاورید در گیلان بفروشید که آن‌ها هم که در گیلان برنج دارند به امید این که برنجشان را یک روزى گران‌تر بفروشند مجبور شوند در انبارهایشان را باز کنند ولى متأسفانه این را هم گوش ندادند و الان که بنده اینجا هستم یک تلگراف‌های خیلى شدید و کاغذهاى خیلى شدید می‌رسد به آقایان نمایندگان گیلم که وضع برنج بسیار بد است و حتى در رعیت‌خانه‌ها هم برنج پیدا نمی‌شود متأسفانه هر سال ما غله و نان را از آذربایجان به طور آزاد تهیه می‌کردیم ولى امسال آن را هم آنقدرها به ما ندادند البته دادند ولى آقاى منصور‌الملک جلوى این کار را گرفت (بهادرى- حالا هم غله می‌دهند) اجازه بفرمایید شما هم بفرمایید اینجا صحبت بفرمایید بنده اهل آنجا هستم مخصوصاً می‌دانم وضعیت آنجا را مردم اردبیل تمام احتیاجات خودشان را از گیلان و به خصوص از بندر پهلوى تهیه می‌کنند این‌ها می‌آیند مبادله می‌کنند قند می‌برند شکر می‌برند چاى می‌برند برنج می‌برند سابقاً به وسیله چهارپادار و اخیراً به وسیله خطوطى که تهیه شده است حمل می‌کنند و متأسفانه جلوى این را هم گرفته‌اند ما پیشنهاد کردیم چند نفر هم گفتند پس اجازه بدهید ما از دشت گرگان یا جاى دیگر غله آزاد بخریم ببریم به مردم بدهیم آن را هم خواستیم اجازه بگیریم متأسفانه اجازه ندادند یا این که براى گیلانى نان خوردن یک وضع دیگرى دارد که می‌گویند بى‌انصاف من مدتى است نان می‌خورم اصلًا گیلانى نمی‌تواند نان بخورد ولى حاضر است نان بخورد آن هم پیدا نمی‌شود من می‌خواستم استدعا بکنم آقایان توجه بفرمایند و از نماینده‌های دولت هم جناب آقاى وزیر امور خارجه تشریف دارند آقاى هژیر هم تشریف دارند بنده عرض می‌کنم اگر اقدام عاجلى نشود آقا اتفاقات بسیار موحشى می‌افتد ممکن است مردم در شهرها بریزند و انبارها را غارت کنند هر پیشامدی که بشود مسئول دولت است من امروز وظیفه‌ام این بود که‏ اینجا بگویم و اگر هم یک اتفاقاتى پیش بیاید آن روز هم وظیفه‌ام را آنجا انجام خواهم داد ولى این به این دولت مربوط است این دولت سهل انگارى کرد این دولت می‌بایستی جلوگیرى از قاچاق بکند یهودی‌ها آمدند و قاچاق خریدند آقا و از این مرز بردند نه ارز به این مملکت آمد و همان هم از دستمان رفت چرا به این دولت مربوط نیست به این دولت مربوط است حالا که بنده با دولت معاند نیستم به بنده نوشته‌اند بنده وظیفه دارم بعد از هشت ماه آمده‌ام یک موضوعى را توجه بدهم آقایان اجازه نمی‌دهید یک موضوع دیگر موضوع آبیارى است الان مدتى است که نمایندگان گیلان براى این که دولت در امر آبیارى دخالت نکند اقداماتى می‌کنند من نمی‌فهمم که این آقاى مدیر کل و دیگر مهندسین که رفته‌اند چطور می‌توانند دهانه‌های سفید رود که مملو از میلیاردها حشره است و اینجا آن رعایاى بدبخت می‌روند براى سه پایه زدن و حفر نهرهایشان آن‌ها اینجا چطور می‌خواهند اقدام کنند من نمی‌دانم براى این که سال‌های متمادى است که مردم خودشان آب گیلان را تقسیم می‌کنند شما بگویید این آقایان مأمورین دولت و این آقایانى که به اسم بنگاه آبیارى و مأمورین کشاورزى هستند از جان مردم گیلان چه می‌خواهند که هر ساعت ژاندارم می‌کشند ماچقدر به آنها بدهیم چقدر پول جمع بکنیم و به آن‌ها بدهیم که مارا راحت بکنند ما مردم گیلان حاضر هستیم یک پولى جمع بکنیم و به آنها بدهیم که ما را راحت بگذارند اگر توجه نشود یک بلاى عظیمى ایجاد می‌شود الان در بعضى نقاط مأمورین دولت را زده‌اند باز هم می‌زنند تلگراف‌های زیادى شده است در این باب و ابداً توجهى نشده است حتى یکى هم جواب داده نشده است بنده آقاى وزیر کشاورزى را ملاقات کردم بسیار آدم خوبى است حسن نظر هم دارد دستور می‌دهد متأسفانه دستورش را اجرا نمی‌کنند یک عده‌ای به خیال انتخاب شدن در یکى از حوزه‌های گیلان افتاده‌اند و مرتباً شروع کرده‌اند به انگولک آخر آقا انتخاب شدن که مربوط به آب نیست الان فصل آب است مردم تمام در فشار هستند شما می‌خواهید این نقطه‌ی آباد مملکت را هم خراب بکنید براى این که فلان کس انتخاب شود الان بنده از آقاى وزیر امور خارجه و آقاى وزیر بهدارى که اینجا تشریف دارند و آقاى هژیر که متأسفانه تشریف بردند خواهش می‌کنم که اجازه بدهید مردم گیلان راحت باشند (صحیح است) متأسفانه این امر آبیارى یواش یواش افتاده است در یک دست انداز

+++

سیاسى و بعضى از احزاب هم یک مخالفت هایی می‌کنند و آخرین تلگرافى که براى من رسیده مردم گیلان گفته‌اند که ما این آخرین تلگراف را می‌کنیم و بعد از این هم اقداممان را می‌کنیم و از حقوقمان دفاع می‌کنیم در آنجا مأمورین دولت آمدند در محل خواستند ژاندارم بگیرند متأسفانه نتوانستند یعنى مالکین رفتند مضار این کار را به استاندار محل گفتند و گفتند اگر ژاندارم و مأمورین گشاورزى دخالت بکنند، آخر می‌دانید مردم گیلان از چه وحشت دادند؟ وحشت آن‌ها براى این است که وقتى دولت بخواهد دخالت بکند مردم گیلان باید بروند در دهانه سه پایه بزنند مأمورین گشاورزى اصلا نمی‌فهمند سه پایه یعنى چه باید مناقصه بگذارند قانون محاسبات عمومى اجازه نمی‌دهد و فصلش می‌گذرد الان نشاء آدم آب می‌خواهد از تاریخ ده خرداد آب موقعى می‌شود یعنى آن طورى که همیشه می‌آمده حالا اگر جلویش را بگیرند انهار تقسیم شده است و باید هر کس برود رودخانه را پاک بکند و آب خودش را ببرد مردم خودشان می‌روند رودخانه را پاک می‌کنند در تمام فصل تابستان می‌روند در توى آن دهانه‌ها و هیچکدام از این آقایان گمان نمی‌کنم بتوانند بروند براى این که آنجا مملو از میلیاردها پشه است و این رعیت بدبخت با یک مقدارى برنج پخته سرد و به اصطلاح ما گیلک‌ها سردپلا با یک مقدار ماهى شور برمی‌دارد می‌بندد توى دستمال و این را بر می‌دارد می‌برد سر آن دهانه ده فرسخ راه را طى می‌کند و آنجا می‌ماند که آب طغیان نکند و سه پایه‌ها از بین نرود و اگر خرا‌ب شود مرمت بکند خوب این آقاى مأمور کشاورزى و این آقاى مهندس عالى مقام که می‌خواهد در اتومبیل رلس ریس سوار بشود تشریف ببرد آنجا با این وضع شسته رفته‌ی اطو کشیده‌اش این می‌تواند براى من آب تأمین کند؟ (مهندس رضوى- مهندسین در تمام مملکت زحمت می‌کشند) البته مهندسین زحمت می‌کشند ولى ای کاش نظرشان‏ صائب بود و یک اصلاحى می‌کردند مهندس آن بنگاه دار و دسته دارد مأموران کشاورزى دارد عرض کردم اجازه بدهید ما سهممان را خشگه بدهیم ما را ول کنند (امامى- ایشان اجازه بدهند) وقتى که یک عده زیادى از مردم نخواستند دولت در یک امرى دخالت بکند این دخالت فایده‌ای ندارد بهر حال حالا بنده می‌خواستم این تلگراف‌ها را اینجا بخوانم ولى صرف‌نظر می‌کنم از خواندن این تلگراف‌ها ولى از دولت تقاضا می‌کنم اجازه بدهند بیش از این مردم گیلان را اذیت نکنند (صحیح است- احسنت- آفرین)

نایب رئیس- اجازه بدهید کارهاى خیلى مهمى در دستور امروز هست که اگر آقایان اجازه بدهند تا دو بعد از ظهر می‌نشینیم کار می‌کنیم در جلسه گذشته هم که کار شد اگر اجازه بدهید امروز کارهاى زیادترى خواهیم کرد.

حاذقى- بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم اخطار نظامنامه‌ای مقدم بر همه چیز است.

نایب رئیس- بفرمایید

حاذقى- عرض کنم که در ماده 25 نظامنامه مجلس تصریح می‌کند که هر طرح یا لایحه‌ای قانونى که به کمیسیون راجع می‌شود باید راپورت آن منتهى در ظرف دو ماه از تاریخ ارجاع داده شود و الّا صاحب لایحه حق دارد از مجلس درخواست کند که مباحثه آن را جزء دستور قرار دهند توجه بفرمایید آقایان که نظامنامه تکلیف جزئیات تمام کارهاى مجلس را از نظر لوایح و طرح‌ها تعیین کرده است درست در 26 اسفند بوده که لایحه محدودیت بازرگان‌های خارجى درایران بنابر تقاضاى وزیر اقتصاد ملى و موافقت منشى محترم کمیسیون که به جاى مخبر انجام وظیفه می‌کرده‌اند به کمیسیون رفته است که به مجلس برگردد در ظرف این دو ماه ما حرف‌های زیادى شنیده‌ایم و مطالب زیادى نوشته‌اند حرف‌های زیادى مطرح شده و ما همه آن‌ها را تحمل کرده‌ایم براى این که رعایت نظامنامه مجلس را کرده باشیم و امروز این دو ماه تمام شده است بنابراین تذکر داده می‌شود حالا که کمیسیون شده اگر آقایان اضاء کمیسیون تا روز سه‌شنبه گزارش را به مجلس تقدیم کردند که با کمال علاقه‌مندى اینجا می‌نشینیم و تصویب می‌کنیم و می‌رویم بیرون اگر ننشسته‌اند و نکرده‌اند و وظیفه‌شان را انجام نداده‌اند امضاء‌کنندگان تقاضا دارند مقام محترم ریاست طبق نص صریح نظامنامه جزء دستور بگذارد آن را و بدون انتظار گزارش کمیسیون تکلیف این لایحه را معین بفرمایند و تقاضا می‌کنم از مقام ریاست با همین علاقه‌ای که فرمودند اجازه بدهند که کارهاى مجلس مرتباً انجام بگیرد انتخاب سه نفر بقیه اعضاء دیوان محاسبات هم باقى مانده است که باید تکمیل شود بنده پیشنهادى کرده‌ام و گفتم این کارى ندارد اسامى آقایان احمد اشترى الله یار صالح على صالحى و امثال این‌ها زیادند سه نفر انتخاب کنند که این کار تمام بشود و بلافاصله بودجه مجلس مطرح بشود.

نایب رئیس- در جواب آقاى حاذقى علت تأخیر این کار به واسطه کمیسیون‌ها جدید و انتخاب کمیسیون‌ها بوده و الّا البته تسریع در این کار می‌شود و این که آقا هم این را ممکن بود به طور تذکر بفرمایید زیرا اخطار نظامنامه و تذکر دو مورد است این یک تذکرى بوده فرمودید و اخطار نبود آقاى مهندس رضوى.

مهندس رضوى- عرض کنم حضورتان که این آئین‌نامه مجلس همان طور که آقاى حاذقى به عرض مجلس رساندند همه موارد پیش آمد مجلس را پیش‌بینى کرده و از آن جمله است جریان پیشامدى که بین دو نفر وکیل اختلاف می‌افتد یا تحریف می‌شود و یا توهین می‌شود امروز به واسطه بیانات محبت‌آمیزى که جناب آقاى دکتر شفق فرمودند و همچنین براى این که بنده عقیده دارم مجلس شوراى ملى هر قدر زودتر به یک کار مفیدى بپردازد بهتر می‌تواند مبانى مشروطیت را تحکیم بکند (فولادوند- احسنت) خود بنده هم حق قانونى و اختلاقى که براى بیان بعضى مطالب دارم به بعد موکول می‌کنم و از مجلس شوراى ملى هم تقاضا می‌کنم در موقع دیگرى به بنده فرصت بدهند راجع به آن قسمت از بیانات آقاى دکتر عبده که مربوط به شخص بنده بود توضیحاتى بدهم و آنچه را که ملت ایران اکثراً می‌دانند براى آن عده هم که نمی‌دانند روشن شود.

نایب رئیس- آقاى مکى.

مکى- آقایان نمایندگان محترم استحضار دارند که در دولت آقاى قوام‌السلطنه و همچنین در دولت آقاى حکیمى از طرف بعضى از نمایندگان راجع به رود هیرمند سؤالاتى شده بود که نتیجه اقداماتى که دولت گذشت و دولت کنونى راجع به این منطقه ارضى ایران کرده به استحضار ملت و مجلس شوراى ملى برسانند. بنده اوایل دولت آقاى حکیمى بود که سؤالى راجع برود هیرمند کردم ولى متأسفانه مدتى که آقاى وزیر خارجه تعیین نشده بودند یک مدتى هم که آقایان وزرا مثل این که در جواب بعضى از آقایان نمایندگان یک قدرى کوتاهى می‌کردند بالنتیجه اخیراً از طرف آقاى وزیر خارجه اطلاع داده شد که براى سؤال رود هیرمند حاضرند بنده چون موضوع رود هیرمند موضوعى است که با یکى از کشورهای همسایه‌مان تماس دارد قبلاً به استحضار مجلس شوراى ملى ایران می‌خواهم برسانم که بنده به کلیه کشورهاى همجوار همسایه و همچنین سایر کشور‌هایی که با ایران روابط حسنه‌ی سیاسى دارند به همان اندازه علاقه دارم و به همان اندازه احترام می‌گذارم که آن‌ها هم به استقلال ایران و به حق حاکمیت ایران احترام می‌گذارند براى بنده هیچکدامشان مزیت و برترى یکى بر دیگرى ندارند مگر این که بیشتر به استقلال و حق حاکمیت ما احترام بگذارند ما با کشور همجوار خودمان دولت افغانستان روابط دینى داریم، روابط زبانى داریم، روابط معنوى و ادبى داریم و انتظار داریم که کشور همسایه و دوست ما، افغانستان راجع به رود هیرمند همان طوری که در قراردادهاى سابق و قرارداد حکمیت ژنرال گلد اسمیت ذکر شده با ما رفتار کرده باشند ولى متأسفانه مثل این که آن طوری که روابط معنوى و روابط ادبى و زبانى و دینى که با این کشور داشتیم و ایجاب می‌کرد که این روابط مناسبات بهترى راجع برود هیرمند با ما داشته باشند و جریان رود هیرمند را حل کرده باشند مدتى است همین طور با مکاتبه و مذاکره گذشته و یک قسمت از مناطق ارضى ایران که می‌شود گفت از لحاظ کشت غله و تربیت موشی و احشام یکى از مناطق فوق‌العاده قابل اهمیت ایران است این طور به روز بیچارگى و بدبختى بیفتد در دوره ناصر‌الدین شاه یک اخلافى راجع به خطوط مرزى ایران با افغانستان پیش آمد و براى این که این کار به نزاع و اختلاف کشیده نشود قرار حکمیتى داده شد که ژنرال گلد اسمیت انگلیسى حکم مشترک قرار گرفت و این آمده خطوط مرزى و همجنین وضع استفاده اهالى زابل را از آب رود هیرمند معلوم کرده البته این قرارداد حکمیت هم در وزارت خارجه است هم در سفر نامه‌ای که خود گلد اسمیت نوشته مشروحاً جریان رود هیرمند و طریقه استفاده اهالى زابل را معین کرده در این چند ساله اخیر یک سدهایی در رودخانه هیرمند در قسمت خاک افغانستان گذاشته شده که ایجاد این سدها مانع از این شده است که آب آن طوری که سابقاً در ظرف چند هزار سال بوده آن وضعیتش

+++

 را تغییر می‌دهد کار در سال گذشته به جایی کشیده شد که تقریباً تمام زابل در مضیقه و قحطى آب افتاد. در حدود 2400 گاو که گاوهاى زابل را آقایان هم شنیده‌اند در نوع و خوبش در ایران معروف است، تلف شده‌اند یا این که عده‌ای از اهالى با موشی و احشام خودشان به خاک افغانستان کوچ کرده‌اند سدهایی که بسته شده یکى بند سراج است یکى بند کز کشک است یکى بند رودبار است یکى بند مهرآباد است. یکى بند چهار برجه است، یکى بندکمال خان است بند قلعه فتح است بند خوابگاه است و یکى دو بند دیگر که در رودخانه هیرمند بسته شده و بالنتیجه آن مقدار آبى را که ما لازم داریم یعنى اهالى سیستان لازم دارند دیگر به طرف ایران جارى نمی‌شود. البته آقایان مسبوق هستند که رود هیرمند پس از این که وارد سیستان می‌شود یک دریاچه‌ای را تشکیل می‌دهد که به دریاچه هامون معروف است و در اطراف آن یک نیزارها و مراتع فوق‌العاده زیادى را ایجاد کرده که در آن مراتع و نیزارها مقدار زیادى موشی و احشام می‌توانند از این همه ساله زندگى کنند و از این راه هم یک مقدار خیلى زیادى عاید کشور می‌شود. سال گذشته به لغات و مزارع زابل به کلی خشک شد یک مقدار زیادى از حشمشان از بین رفت یک مقدارى هم از طوایفشان از ایران کوچ کردند بنده وقتى که سؤال کردم از زابل و همچنین از نقاط دیگرى که از محصول زابل ارتزاق می‌کردند یعنى صادرات غله زابل به آن حدود می‌رفت مکاتباتى با بنده شده و جریان خشک شدن رودخانه هیرمند و خساراتى که از این بابت عاید کشور ما شده صریحاً ذکر کرده. اینجا نام دهاتى را که پارسال ذکر کرده همه را اسم برده که این دهات به کلی از بین رفتند و اگر دولت ایران توجهى نکند اگر چند ده نیمه خرابى هم در آنجا باشد آن‌ها هم به کلی از بین خواهد رفت بنده اینجا سه روزنامه‌ای که موجود است از مطالبش چیزى به عرض مجلس شوراى ملى نمی‌رسانم فقط خدمت آقاى وزیر امور خارجه تقدیم می‌کنم که با توجه به مطالب اساسى که در این سه روزنامه‌ای که روزنامه بیدارى کرمان است نوشته اقداماتى را که بایستى در این مورد بفرمایند بکنند. بنده معتقدم که در دولت گذشته اقدامات خیلى مجدانه و سریعى راجع به رودخانه‌ى هیرمند شده بود و حتى کار مذاکرات یک قسمتش امید بخش بود که بغتة دولت آقاى حکیمى روى کار آمده بنده اطلاعى ندارم که دولت ایشان راجع برود هیرمند و راجع به خساراتی که به اهالی زابل تاکنون وارد شده چه اقداماتى کرده، بنده فقط سؤال می‌خواهم بکنم که اقداماتی که تا کنون شده به استحضار مجلس شوراى ملى برسانند (صحیح است)

نایب رئیس- آقاى وزیر امور خارجه.

وزیر امور خارجه- آقاى دکتر عبده هم راجع به همین موضع سؤال کرده‌اند اجازه بفرمایید ایشان هم توضیح بدهند.

نایب رئیس- آقاى دکتر عبده.

دکترعبده- عرض می‌کنم بنده هم سؤالى در این موضوع از جناب آقاى وزیر خارجه کرده بودم چیزى که بنده را وادار کرد به این سؤال یکى سرنوشت اهالى سیستان است که فعلًا در بدترین وضعى زندگى می‌کنند (صحیح است) قسمت دیگر این عملیاتى که عملیات انشعابى و انشعاب انهار که در رودخانه هیرمند شده مسلماً در اقتصاد عمومى کشور ما، در میزان تولید مملکت، تأثیر خواهد کرد و خیلى به جا است که دولت بیش از پیش به این موضوع حیاتى توجه بکند از همه مهم‌تر علاقه مهمى که بنده به حفظ روابط بین دولت ایران و دولت افغانستان دارم ممالکى که امروز همسایه هستند و داراى منافع مشترکى هستند چه از لحاظ مادى چه از لحاظ اقتصادى در این دنیاى پر خطر می‌بایستی به اهم کمال دوستى و صمیمیت و محبت را داشته باشند (صحیح است) در این موقع که دول جهان هر کدام که در یک منطقه واحدى هستند و قراردادهای ناحیه‌ای براى تأمین دفاع خودشان می‌بندند مخصوصاً به صلاح دولت افغانستان و به صلاح دولت ایران است که اختلافات جزیی را بین خودشان حل کنند و یک فکر اساسى کنند براى تأمین دفاع مشترک و براى تأمین امنیت عمومى این دو مملکت براى این که چه بسا اختلافاتى که در امور بین المللى کم کم بزرگ شده و کار به جاهاى باریک کشیده. قبل از این که خداى نکره کار به جاى باریک‌تری بکشد بنده خیال می‌کنم به صلاح ملت افغانستان و ملت ایران است که این قضیه حیاتى حل شود. اختلاف هم یک چیز فوق‌العاده‌اى نیست در روابط شخصى بین دو برادر هم ممکن است اختلاف باشد در روابط بین دو خانواده ممکن است اختلاف باشد (دهقان- این اختلاف نیست آقا به حق، تجاوز شده) اختلاف آقاى دهقان همیشه در مورد تجاوز به حق است وقتى یک کسى تجاوز می‌کند به حق دیگرى، این را می‌گویند اختلاف حالا این در روابط فردى درست است در روابط بین‌اللملى درست است بنده خیال می‌کنم که باید این اختلاف حل شود به نظر بنده کار مشکلى هم نیست براى این که خوشبختانه در سال 1872 راجع به آب هیرمند گویا اختلافاتى پیش آمده چون در آن موقع افغانستان تحت حمایت دولت بریطانى کبیر بود و به موجب قراردادى در قضایاى مربوط به افغانستان دولت ایران متعهد شده بود که با دولت بریطانى کبیر مذاکره بکند و حل بکند دولت ایران با توافق دولت انگلستان ژنرال گلد اسمیت را معرفى می‌کند به عنوان حکمیت. به نظر بنده اساس اختلاف را حکمیت این ژنرال انگلیسى حل خواهد کرد و بهترین دلیل و بزرگ‌ترین برهان بر له ما است او گفته که طرفین می‌بایستی از این آب هیرمند استفاده کنند و هیچگونه عملى که موجب نکث آب و ایجاد اختلاف در مشروب کردن اراضى ساحل هیرمند بشود نبایستى از طرفین انجام بشود به نظر بنده مطلب خیلى ساده است و خوشبختانه حکمیت گلد اسمیت این اشکال را حل کرده است متأسفانه بعدها باز اختلافاتى پیش آمده و ماک ماهون باز مداخله کرد او هم یک رأیی داد که دولت ایران آن را چون تقریباً برخلاف حکمیت اولى می‌دانست اساساً به آن ترتیب اثر نداد زیرا در قرارداد اولیه گفته شده بود که ماک ماهون حدود حکمیتش در حدود حکمیت گلد اسمیت در 1317 هم در زمان اعلیحضرت فقید مذاکراتى شد و قراردادى بین ایران و افغانستان به طور کلى تنظیم شد و راجع به این موضوع هم یک مقرراتى پیش‌بینى شد منتهى این قرارداد منضم بود به یک اطلاعیه‌ای که در آن اعلامیه این مقررات ژنرال گلد اسمیت پیش‌بینى شده بود و قید شده بود که هیچگونه عملیاتى که موجب نکث آب شد در اطراف هیرمند نبایستى انجام بشود متأسفانه مجلس افغانستان در عین حال که قرارداد را تصویب کرد اعلامیه منضم به این قرارداد را تصویب نکرد و بدیهى است دولت ایران هم اعتراض کرد و آن قرارداد قبول نکرد. در هر حال امروز ما هستیم در مقابل رأى حکمیتى که از طرف ژنرال گلد اسمیت صادر شده و بنده خیال می‌کنم مطابق اصول بین‌المللى هرچه زودتر دولت به وسایل مستقیم متوصل بشود در درجه اول و سعى بکند که از طریق مستقیم این اختلافات را حل بکند و اگر متأسفانه این اختلاف به طور مستقیم حل نشود خوشبختانه مقررات منشور ملل متفق و مقررات بین‌المللى براى ما مرجعى گذاشته و اگر ما فرض بکنید یک روزى به سازمان ملل متحد مراجعه بکنیم این هیچگونه اخلالى در روابط دوستى بین ما و افغانستان نخواهد کرد همان طوری که دو نفر ممکن است یک دعوایی در عدلیه داشته باشند ولى درعین حال در روابط طرفین هیچ اخلالى پیدا نشود. در هر حال بنده مخصوصاً تقاضا می‌کنم از جناب آقاى وزیر امور خارجه که به نفع مردم سیستان و به نفع اقتصاد عمومى کشور و به نفع حفظ روابط بین ایران و افغانستان براساس احترام متقابل هر چه زودتر اقدامات مجدانه‌ای در این راه به عمل بیاورند.

نایب رئیس- آقاى وزیر امور خارجه.

وزیر امور خارجه- بنده چون می‌دانم که قضیه‌ی آب هیرمند یک موضوع حیاتی براى یکى از استان‌های مهم ما است و تا چه درجه مورد علاقه‌ی مجلس شوراى ملى است می‌خواهم جریان امر را یک قدرى به تفصیل عرض کنم و خیلى معذرت می‌خواهم اگر وقت آقایان را یک قدرى می‌گیرم. آب رودخانه‌ی هیرمند از اواخر پائیز که موسم بارندگى شروع می‌شود تدریجاً رو به ازدیاد گذاشته و از بهمن ما شروع به طغیان کرده و تا اواخر خرداد طغیان ادامه داشته و از اوایل تیر رو به نقصان می‌گذارد و همیشه از قدیم تقسیم آب در تابستان و پائیز موضوع مشاجره و گاهى منازعه بین افغان‌ها و ایرانی‌ها بوده است. در سال 1872 میلادى که کارهاى خارجى افغانستان با انگلیس‌ها بوده سر فردریک گلد اسمیت به حکمیت از طرف ایران و افغانستان تعیین شده و راجع به تقسیم آب هیرمند این طور رأى دادند که به هیچوجه نبایستى عملیاتى در هیچ یک از طرفین بشود که به مقدار آبى که براى مشروب ساختن سواحل هیرمند لازم است لطمه وارد آید. چون با وجود این حکمیت غالباً کشمکش‌هایی بین طرفین بر سر تقسیم آب وجود داشت در زمان سلطنت اعلیحضرت فقید مذاکراتى بین دولتین

+++

براى عقد قرارداد رضایت بخشى شروع و به امضای قرارداد 1317 منتهى گردید. به موجب این قرارداد دولتین موافقت نمودند که همه ساله هر مقدار آب رودخانه‌ی هیرمند که ببند کمال خان می‌رسد از بند کمال خان به بعد بین ایران و افغانستان بالمناصفه تقسیم شود و در اعلامیه‌ی ضمیمه‌ی قرارداد دولت پادشاهى افغانستان اعلام نمود که به هیچوجه مقصودى در تضییق و فشار و نرسیدن آب به سیستان ندارد و تعهد کرد که هیچگونه اقدامى را اجازه ندهد که موجب نکث آب سهمى ایران در بند کمال خان بشود و از این راه به زراعت و آبیارى سیستان ضررى برسد. با این که این قرارداد و اعلامیه‌ی منضمه به امضای نمایندگان دولتین در کابل رسید و مجلس شوراى ملى قرار داد و اعلامیه را تصویب نمود دولت افغانستان قرارداد را تصویب ولى به عذر این که شوراى افغانستان با آن موافقت ننموده عدم قبول آن را به دولت ایران رسماً اطلاع داد. جاى کمال تأسف است که خوددارى دولت افغانستان از تصویب اعلامیه راجع به تأمین آب سیستان با حسن‌نیتى که دولت ایران از دولت دوست و همسایه خود انتظار می‌برد مباینت کامل داشت. از سال 1317 تا 1326 مساعى و کوشش‌های متوالى دولت ایران براى قبول اعلامیه از طرف دولت افغانستان بى‌اثر ماند و پیشنهاداتى که دولت ایران با حسن‌نیت به دولت افغانستان نمود مثمر ثمرى نگردید. از اوایل 1326 که یقین حاصل شد دولت افغانستان اعلامیه را تصویب نخواهد کرد پیشنهاد شد هیئتى از مهندسین ومتخصصین ایرانى به اتفاق هیئتى از متخصصین افغانى مسیر هیرمند را از ابتدا تا انتها طى نموده و گزارش جامعى بدهند که مبناى مذاکرات جدیدى براى حل قضیه قرار گیرد. این پیشنهاد را متأسفانه قبول نکردند.

بعد پیشنهاد شد که وزیر کشاورزى ایران با هیئتى براى بازدید هیرمند و مذاکرات با مقامات افغانى به منظور حصول توافق براى تقسیم آب به کابل بروند. دولت افغانستان در عین حال که براى مسافرت وزیر کشاورزى ما اشکالى ننمود اظهاراتى در این موضوع نمود که دولت ایران را از امکان حصول نتیجه‌ی عملى مأیوس کرد بنابراین در مرداد 26 به سفارت کبراى شاهنشاهى در کابل دستور داده شد به وزارت خارجه افغانستان کتباً اعلام نمایند که چون اعلامیه منضمه به قرارداد 317 و پیشنهادهاى دیگر دولت ایران براى حل موضوع آب هیرمند مورد قبول دولت افعانستان واقع نگردیده و دولت ایران هم نمی‌تواند قرار‌داد 1317 را بدون اعلامیه قبول نماید لذا کماکان به حکمیت گلد اسمیت که طبق آن دولت افغنستان در تمام مسیر هیرمند از هر عملى که منجر به کسر آب سهمى ایران گردد ممنوع گردیده و از همین لحاظ دولت ایران حق نظارت در اقدامات دولت افغنستان در تمام مسیر هیرمند را دارد استناد خواهد نمود و چنانچه آب سهمى ایران داده نشود و رویه غیر دوستانه و اقدامات خلاف حقانیت ادامه یابد دولت ایران به وسائل مقتضى اقدام به استیفای حق خود می‌نماید. متعاقب این یادداشت دولت ایران تصمیم داشت براى تأمین حق خود به مراجع بین‌المللى رجوع کند ولى مذاکراتى از طرف آقاى ژرژ آلن سفیر کبیر امریکا با رئیس دولت به عمل آمد که دولت امریکا با وساطت دوستانه خود در تسویه مسئله هیرمند اهتمام خواهد کرد. دولت با این نظر موافقت کرد و دستورهاى لازم به سفارت کبراى ایران در واشنگتن صادر نمود. از طرف دولت افغانستان نیز وزیر فوائد عامه به آمریکا اعزام گردید و مذاکرات با مشارکت دولت امریکا به عمل آمد.

دولت امریکا سؤالاتى از دولت ایران در خصوص میزان آبى که در ماه‌های مختلف براى آبیارى سیستان لازم است و مساحت اراضى سیستان و زمین‌های قابل کشت آن و اعزام هیئت بی‌طرفى براى تحقیق در میزان مصرف آب و شرکت ایران در ساختن ذخیره آب و نظر دولت ایران در باب قرار قطعى تقسیم آب و قرار موقتى تا تعیین قرار قطعى و غیره نمود که پس از تحقیقات لازم پاسخ آن داده شد. دولت امریکا نظیر همین سؤالات را هم از نماینده افغانستان کرده بودند. در 24 اسفند گزارشى از سفارت کبراى واشنگتن متضمن نظریات وزارت خارجه امریکا در باب تقسیم آب رسید خلاصه آن این است که یک کمیسیون فنى مرکب از 3 نفر از نمایندگان دول بی‌طرف به انتخاب دولتین ایران و افغانستان تعیین شوند که تمام مسیر هیرمند را در افغانستان و ایران بازدید نموده و تمام امور مربوطه به هیرمند را از قبیل تعیین میزان آب و تعداد انهارى که از رود مزبور منشعب شده و ایجاد سدها و تأسیساتى که بنا شده و غیره را مطالعه و گزارش در باب آبیارى موقت سیستان تا قرار قطعى و در باب قرار قطعى با ملاحظه و مراعات قرار‌داد‌هایی که بین سایر دول در این قبیل موارد به عمل آمده است بدهند و به طرفین قبول آن را توصیه نمایند و طرفین در ظرف 30 روز نظر خودر ا در باب قبول یا رد آن اطلاع دهند. دولت ایران پس از مطالعات لازم قبول نظریات وزارت امور خارجه امریکا را با جزیی تغییر از قبیل تقاضاى حضور یک نفر نماینده ایران در کمیسیون بی‌طرف و تقاضاى 60 روز مهلت براى اظهار‌نظر در رد یا قبول توصیه‌های کمیسیون در تاریخ 15 فروردین 327 به سفارت کبراى شاهنشاهى اشعار داشت. در اینجا هم اینجانب از سفیر کبیر امریکا تقاضا نمودم که هر چه زودتر نتیجه مذاکرات را از دولت خود استعلام نموده و به ما اطلاع دهند، ضمناً به سفارت کبراى ایران در کابل تلگراف دستور داده شد که چون از یک ماه دیگر فصل کم آبى شروع می‌شود فوراً با وزارت امور خارجه افغانستان مذاکره و براى تأمین آب امسال سیستان کوشش لازم بنمایند.

و نیز تقاضا کنند که در باب حفر نهر به غرا که طبق گزارش‌های مأمورین محلى سیستان چندین هزار عمله در آنجا مشغول کار می‌باشند تا حل اختلافات اقدامى نشود، در اینجا نیز با سفیر کبیر افغانستان که در هر ملاقات و هر فرصت حسن‌نیت خود را در حل قضیه هیرمند تأیید می‌نماید تقاضا شد اهتمام سریع و جدى در اتمام کار هیرمند و تأمین آبیارى امسال سیستان به مقادیر مورد تقاضاى ما بنمایند و همچنین براى تعطیل عملیات حفر نهر به غرا اهتمام لازم به عمل آورند. این جریان قضیه بود تا حالا که خواستم به عرض آقایان برسانم بنده فکر می‌کنم در موقعى که یک قسمت از اراضى یک کشورى باید از آب رودخانه‌ای که سرچشمه‌اش در کشور همسایه دیگر است مشروب شود بایستى بین دو طرف حسن‌تفاهم کامل موجود باشد (صحیح است) و هر وقت اشکالى پیش می‌آید با منت‌های حسن نیت باید آن را حل کنند. من باب مثل باید عرض کنم که سفیر کبیر امریکا می‌گفت بین ما یعنى امریکا و مکزیک قضیه‌ای به مشابه این قضیه هست و هیچ وقت کوچک‌ترین مطلبى بین ما پیش نمی‌آید و طرفین در کمال خوبى راضى هستند چرا باید همین قضیه بین ما و افغانستان نباشد؟ بنده مدتى قبل که متصدى وزارت امور خارجه بودم و سرو صداى آب هیرمند بلند شده بود یک روز به سفیر کبیر افغانستان گفتم که شما می‌گویید امسال خشکسالى است و آب کم است خیلى خوب این که اشکالى ندارد. در موقع خشکسالى و کمى آب هم به تناسب کمى آب باید طرفین استفاده کنند. (صحیح است) این دعوایی ندارد مرافعه‌ای ندارد وقتى که می‌گوییم شما با علائق معنوى که با هم داریم، با روابط هم‌کیشى که با هم داریم با همه جور روابطى که با هم داریم. و اتصالًا هم از برادرى و هم‌کیشى و دوستى حرف می‌زنیم پس اجازه بدهید مأمورین ما بروند و مسیر هیرمند را ببینند در آن صورت گزارشى که می‌دهند براى تسکین افکار عامه‌ی ما مسلماً مؤثر است. چرا باید این قضیه را حمل به مداخله در امور داخلى افغنستان کرد؟ به هیچوجه ما قصد مداخله در امور داخلى افغنستان نداریم! (صحیح است) این قضیه خیلى ساده است ولى بدانید که این یک امر حیاتى است براى یک استان و ما نمی‌توانیم از این قضیه صرف‌نظر کنیم! (صحیح است) عرض کنم حالا جریان بعدى قضیه یعنى این که مداخله دولت امریکا به کجا خواهد کشید و مسئله تعیین کمیسیون چون این قضیه مطرح است فعلًا دیگر بیش از این نمی‌توانم چیزى عرض کنم ولى امیدوارم در آتیه نزدیکى نتیجه را به استحضار مجلس شوراى ملى برسانم و باز هم امیدوارم که دولت افغانستان هم متوجه اهمیت این قضیه براى ما بشود و با یک حسن‌تفاهم و روح همکارى و دوستى در انجام این کار کمک بکند که حقیقت ما به هیچوجه مجبور نشویم بیک مرجع بین‌المللى رجوع کنم و در یک امرى که باید بین خودمان در کمال دوستى حل بکنیم او وارد شود.

نایب رئیس- آقا مکى.

مکى- بنده می‌خواستم از مجلس شوراى ملى و مقام ریاست تقاضا بکنم که چون آقاى منصف نماینده قائنات هستند و خطر خشکسالى زابل متوجه شهرستان‌های اطراف زابل خواهد شد و ایشان هم نماینده آنجا هستند حق خودم را به ایشان واگذار می‌کنم که ایشان بیاناتى بکنند (صحیح است)

نایب رئیس- آقاى منصف بفرمایید

منصف- بنده از آقاى مکى همکار محترم که به حکم وطن‌پرستى به برادران زابلى خودشان اظهار لطف و محبتى کردند و موضوع هیرمند را با این که بنده بایستى مجدداً طرح کرده باشم و ایشان طرح کردند صمیمانه تشکر می‌کنم و همچنین آقاى دکتر عبده در مأموریت‌هایی که در سازمان ملل متفق داشتند در این خصوص کمک‌هایی کردند و قدم‌هایی برداشتند از ایشان هم تشکر می‌کنم

+++

 (دکتر معظمى- در این مسئله فرض بین نمایندگان نیست همه مثل همند) عرض کنم بنده قبلًا به مقام ریاست عرض کردم که اجازه بفرمایند بعد از بیانات آقاى وزیر امور خارجه توضیحى هم بنده به عرض برسانم فرمودند که برخلاف نظامنامه است عرض کردم که قانون و نظامنامه براى اینست که حق ماها محفوظ بماند و اگر بنا باشد با رعایت نظامنامه یک حقى از ما ضایع بشود خوبست آن نظامنامه اصلًا وجود نداشته باشد خوشبختانه آقاى مکى موافقت کردند و حقى که ایشان پس از بیانات آقاى وزیر امور خارجه داشتند به من لطف کردند. بنده توضیحى خواستم به عرض مجلس شوراى ملى برسانم. توضیحى که بنده می‌خواهم به عرض آقایان برسانم در پیرامون این شعر دور می‌زند که:

ما از بیگانگان هرگز ننالیم

که هرچه کرد با ما آشنا کرد

البته در موضوع رود هیرمند ما از دولت و ملت افغانستان گله‌ها و شکایاتى داریم که برخلاف گفته‌های ملاطفت‌‌آمیزى که همیشه ورد زبان زمامداران آن کشور است کمال ناجوانمردى را با ما بکار می‌برند و نسبت به یک حق مسلم تاریخى ما تضییقات فراهم می‌سازند و مادامی که یقین حاصل نکرده‌ایم که کنار آمدن با دولت افغان غیر مقدور است به حکم رعایت نزاکت بین‌المللى و بنا‌بر قواعد برابرى و هم‌کیشى و هم‌نژادى که ما همیشه عملًا محترم شمرده‌ایم و طبق مدارک تحمل ضرر هم کرده‌ایم دست از متانت و روش دیرین خود بر نخواهیم داشت و جزء طریق مسالمت و سازمان ملل متفق راه دیگرى براى احقاق خود اختیار نخواهیم کرد و اگر خداى نکرده این انتظارات به یأس انجامید و مسلم شد که افغان‌ها نظرى جزء اغفال ما ندارند تا عمل ناصواب و نا‌تمام خود را خاتمه دهند و سال شوم گذشته را که آن همه به زابل خسارت وارد آمد تجدید و تمدید کنند تصور نمی‌کنم. هیچ ایرانى حساس و میهن‌پرستى که خون پاک ایرانى در عرورقش جریان داشته باشد حاضر به تحمیل این ضرر و این وهن تاریخى باشد و به طوری که قرائن حکم می‌کند مقدمات احساس این یأس فراهم شده و من وظیفه ملى خود می‌دانم که به ملت و دولت ایران اعلام خطر کنم (صحیح است) که هر چه زودتر در صدد حفظ این حق مسلم تاریخى خود باشند اما آقایان نمایندگان محترم، آقاى وزیر امور خارجه منشاء تمام این تضییع حق‌ها در خود وزارت امور خارجه است و ناشى از طرز کار مأمورین آن وزارتخانه است از 1317 شنیده می‌شود که افغان‌ها در مسیر رود هیرمند نهرهاى جدید احداث می‌کنند و سدهایی به وجود می‌آورند در طى این مدت 15 سال وزارت خارجه چه کرده؟ (بعضى از نمایندگان- هیچ) و مأمورین ما در افغانستان چه اطلاعاتى به دست آورده‌اند؟ (بعضى از نمایندگان- هیچ) آیا فلسفه اعزام مأمورین سیاسى به خارجه همین است که حقوق کافى بگیرند و دور از هر نوع مزاحمت و دردسرى اوقات را به خوشی و کامرانى بگذرانند؟ اگر اصل این است پس چرا مأمورین سیاسى سایر ممالک در کشور ما دقیقه‌ی راحت نیستند و بیش از خود ما در مسائل داخلى اطلاعات دارند (صحیح است) چرا بایستى وزارت خارجه ما در کیفیت نهر به غراء و سایر تصرفات افغان‌ها شک و تردید داشته باشد. این همه سفیر کبیر و وزیر مختار و وابستگانى که در طى ده سال با افغانستان فرستاده‌ایم نتوانسته‌اند به قدر یک سوداگر رهگذر به ما اطلاعات بدهند اگر حقیقت از عهده بر نمی‌آیند درب این سفارتخانه‌ها را به بندید و بار هزینه سنگین این گونه مأمورین و مأموریت‌ها را از دوش سیستانی‌ها‌ى فقیر و پا برهنه که طعم بى‌کفایتى این آقایان را می‌چشند و در سوز و گداز به سر می‌برند بردارید (صحیح است- احسنت) سال گذشته که هر ماه آب بر روى زابل و زارعین بسته شد و خسارات جبران‌نا‌پذیرى به سکنه محل توجه کرد و حتى مأمورین سیاسى دول دیگر هم شهادت به حقیقت امر دادند آقا خجالت آور است که سفیر کبیر ما به یکى از نمایندگان حاضر مجلس بگوید این شایعات حقیقت ندارد (ارباب مهدى- خلاف گفته است) و موضوع را به صورت اغراق در آورده‌اند، آیا آقایان تعجب نمی‌کنند اگر عرض کنم که مأمورین وزارت خارجه براى پرده پوشى کردن سهل‌انگارى و عدم توجه خود طورى بیان مطلب می‌کنند که یکى از وزرا مشاور در کمیسیون مربوط مجبور می‌شود بگوید شما مدافع حقوق افغان‌ها هستید نه ایران از همه مضحک‌تر و تأسف آورتر نامه ایست که براى آقایان می‌خوانم در قبال گزارشى که وزارتخانه‌ای به وزارت خارجه می‌دهد و او را بمواقب وخیم امر هیرمند متوجه می‌دارد به جاى تأثر و تنبیه و اقدام سریع در جلوگیرى از تضییع حق با کمال خونسردى می‌نویسد، (متین دفترى- چه تاریخى؟) تاریخ 5 ر 4 ر 24 می‌نویسد وزارت کشور پاسخ نامه 3010 در خصوص حفر نهرى در امتداد رود هیرمند در افغانستان اشعار می‌دارد نسبت به این موضوع با سابقه ممتدى که دارد اقدام شده است ولى نباید امیدوار بود که افغان‌ها دست از اقدامات خود بردارند به وزارت کشاورزى و آن وزارت است که درباره آبیارى سیستان با نظر اهمیت نگریسیته و طرقى را پیش‌بینى فرمایند که ناحیه مزبور آب نماند و اگر روزى آب هیرمند قطع و یا به قدر کفایت نرسد زراعت آن سرزمین از بین نرود خواهش می‌شود مطالعات و اقداماتى که به عمل خواهند آورد به اطلاع وزارت امور خارجه برسانند.

 ارباب- واقعاً چشم ملت ایران روشن.

 یکى از نمایندگان- این را کى نوشته است؟

منصف- ... عرض می‌کنم معاون وزارت خارجه آقاى همایونجاه شما را به خدا طریق حفظ حقوق ایران و ایرانى صدور این نامه است! آیا مضمون این نامه سرود یاد مستان دادن نیست؟ اگر به این آقاى بزرگوار گفته شود که شما را براى این منصوب کرده‌اند که حقوق ایران را طبق عهود و میثاق‌های بین‌المللى و دو جانبه حفظ کنید نه براى ارشاد و ارائه طریق آیا به جا نخواهد بود؟ من یقین دارم اگر اصلًا این کاخ مجلل و دستگاه از خودراضى وزارت خارجه را نمی‌داشتیم چنانچه وضع بهتر نمی‌بود مسلماً بدتر از این نمی‌شد زیرا بدى و خوبى تعبیرى است که به عملیات و کار صورت می‌گیرد و از ناحیه این دستگاه اساساً کارى انجام نیافته و نمی‌یابد. متأسفانه از اینگونه اطلاعات و درد دل‌ها در باب هیرمند که همه بر آن واقف بوده‌ایم زیاد داریم که بیان همه را در مجلس شوراى ملى شایسته نمی‌دانم ولى اگر کمیسیون خارجه بخواهند حاضرم با حضور آقاى وزیر امور خارجه مدلل بدارم که چطور انضباط و حفظ اخبار و اسناد در وزارت خارجه‌ی شایسته توبیخ حتى تعقیب است. خلاصه آقاى وزیر امور خارجه که همه به شایستگی و علاقه‌مندى ایشان اعتقاد داریم اگر بخواهید در این باب و سایر اموری که مربوط به حقوق ملى است قدمى بردارید باید قبلًا دستگاه وزارت خارجه را مصفى و آماده براى کار کنند و‌گرنه با این اوضاع و احوالى که در کار است و با این سنخ فکر و کار صراحتاً عرض می‌کنم این قافله تا به حشر لنگ است (صحیح است) ضمناً این نکته را هم ناگفته نمی‌گذارم که در همین دستگاه وزارت خارجه شریف‌ترین و فعال‌ترین عناصر را هم داشته و داریم که هر یک در هر مقام و مرتبه‌ای هستند مثل آقایان: تقى‌زاده و علاوه در حساس‌ترین مواقع مراتب وطن‌پرستى و وظیفه‌شناسى خود را بنحواتم و اکمل نشان داده‌اند (صحیح است) بنابراین از عرایضم سوء تفاهمى حاصل نشود و مقام و منزلت مأمورین صدیق و وظیفه‌شناس وزارت خارجه تضییع نگردد. (صحیح است- احسنت).

 دکتر عبده- اجازه می‌فرمایید؟

نایب رئیس- بفرمایید.

دکتر عبده- عرض کنم توضیحاتى که آقاى نماینده‌ی محترم دادند همه ما را متأثر کرد که ایشان ناظر وضع رقت بار سیستان هستند و من خیال می‌کنم این بیانات کاملًا به جا بود براى این که دستگاه حاکمه ما و دولت را بیشتر تحریک بکند تا اقدام عاجلى در این باب بکنند. بنده چون از چندى پیش در جریان این کار بودم به مناسبت مأموریت‌هایی که....

نایب رئیس- اکثریت نیست. (بفرمایید آقا)

دکتر عبده- ... بنده می‌خواستم توجه جناب آقاى وزیر امور خارجه را نسبت به چند موضوع جلب بکنم یکى این که اگر در مقام این هستید که با افغان‌ها ترتیبى بدهید، یک قرار‌دادى ببندید یا این که کار را به حکمیت یا به وساطت مراجعه کنید این نکته را می‌بایستی توجه داشته باشید که پایه و اساس حق ما حق ثابت است حق ثابته است یعنى تصرف ممتد و مستمر نه این که یک هیئتى معین بشوند و بیایند روى وضعیتی که فعلًا هست قضاوت بکنند و حکم بکنند (صحیح است) تصرف ممتد و مستر همیشه چه در حقوق بین‌المللى و چه در حقوق داخلى منشأ اثر است قسمت دیگر که مورد تقاضاى بنده است اینست که همان طور که در ضمن فرمایشاتشان بیان فرمودند هر هیئتى که خواه به عنوان حکمیت، خواه به عنوان وساطت در این کار مداخله می‌کند می‌بایستی قبلًا حکم توقیف عملیات فعلى را بدهد چون از قرار اطلاعاتی که می‌رسد در تمام مسیر هیرمند مشغولند و داردند یک انهارى منشعب می‌کنند مخصوصاً نهر بغراء که فوق‌العاده اهمیت دارد به طوری که بنده شنیدم عرض آن نهر تقریباً 60 متر و عمق آن 18 متر است (اردلان- دیگر چیزى باقى نمی‌ماند) عرض بنده هم همین است بنابراین تقاضاى بنده از جناب آقاى وزیر امور خارجه این است که مخصوصاً با توجه به این نکته هر چه زودتر اقدام عاجلى بفرمایند

+++

 وزیر امور خارجه- اجازه می‌فرما‌یید؟

 نایب رئیس- بفرمایید.

وزیر امور خارجه- بیانات آقاى منصف براى بنده هم خیلى موجب تأثر است همان طور که آقایان نمایندگان محترم را هم متأثر کرده است و بنده هیچ وقت در زندگى ادارى خودم عادت به پرده‌پوشى نداشته‌ام و از انتقاد هم خیلى خوشم می‌آید (صحیح است) البته هر انتقادى که بجا باشد باید از آن استفاده کرد و از آن کمک گرفت براى رفع معایب کار ولى می‌خواستم این نکته را عرض بکنم که معایب فقط در وزارت امور خارجه نیست آقاى منصف باید اصلا اوضاع و احوال عمومى مملکت یک طورى باشد که اقدام وزارت امور خارجه آن اثرى را که ازش انتظار دارید. به بخشید، حالا این بحث خیلى مفصلى است که اگر بخواهم عرض کنم یکى از دردهایی هم هست که توى دلم هست بنده همیشه گفته‌ام که وقتى وزیر امور خارجه یک مملکتى یک حرفى می‌زند به یک نماینده خارجى می‌بایستی که همه مملکت دنبال این حرف باشند (صحیح است) این حرف خودش نیست و باید این طور باشد (دهقان- همین طور هم هست در این مورد تمام ملت ایران پشت سر شما هست آقاى وزیر امور خارجه) این است مطلب و باید این را حس کنند دیگران، این مربوط به یک چیزهایی است که اگر درست بشود قطعاً حرف بنده، عمل وزارت امور خارجه، عمل کوچک‌ترین مأمور وزارت امور خارجه در اقصى نقطه دنیا بیشتر مورد توجه است، این را آقایان باید متوجه باشند البته وزارت امور خارجه ما نواقص دارد، معایب زیاد دارد که بنده هم به سهم خودم خیلى دلتنگ هستم از این معایب و دلم می‌خواهد به سهم ناچیز خودم بتوانم کمک بکنم که این معایب برطرف شود. و علت این که ... (حالا این یک موضوع شخصى است، خیلى معذرت می‌خواهم ولى باید این را عرض کنم) علت این که نمی‌خواستم یعنى ایستادگى و امتناع کامل داشتم از قبول این پست براى این بود که ایمان نداشتم که یک اوضاع ثابتى باشد آنجا که آدم بتواند موفق به یک کارى شود، براى هر کارى ثبات و استقرار لازم است، بنده دو ماه آمدم وزارت امور خارجه و رفتم حالا هم باز دو ماه دیگر می‌گذارم و می‌روم، عرض کنم که بنده اصرار ندارم در این پست بمانم (یک نفر از نمایندگان- ما اصرار داریم) آقایان فکر نفرمایید که این را براى تأمین پست عرض می‌کنم اصولًا عرض کنم وزارت امور خارجه باشد، کشاورزى باشد هر جا که باشد ثبات و استقرار در کار شرط اساسى پیشرفت و اصلاح پیشرفت و اصلاح کار است (سزاوار- منزل خودتان است همیشه تشریف داشته باشید) متشکرم، عرض کنم نکته دیگرى را که آقاى منصف اینجا فرمودند و این نکاتى را که اینجا ذکر کردند بنده باید مراجعه کنم به سوابق امر و ببینم و آنچه که لازم است در این قسمت بعد خواهم گفت ولى باز تکرار می‌کنم که تا بنده هستم در سر این پست امیدوارم که منت‌های کوشش و اهتمام و جدیت را در انجام این کار بکنم و بالاخره به یک جایی برسد و تکلیف ما در این قضیه حیاتى روشن شود.

نمایندگان- صحیح است- احسنت.

نایب رئیس- اگر آقایان اجازه می‌دهند ده دقیقه تنفس داده می‌شود.

 (مجلس ساعت یازده به عنوان تنفس تعطیل و بیست دقیقه به ظهر مجدداً به ریاست آقاى ایلخان تشکیل گردید)

6- طرح لایحه الحاق دولت ایران به سازمان بهداشت جهانى‏

نایب رئیس- اگر آقایان اجازه می‌دهند یک لایحه بهدارى راجع به شرکت و الحاق ایران در بهداشت بین‌المللى چون شور اول آن چندان مذاکره لازم ندارد و مدتى هم جزء دستور بوده (صحیح است) و در صورت تأخیر هم مدت آن منقضى خواهد شد (صحیح است) فقط اجازه بفرمایید که به ورود شور دوم رأى گرفته شود و به کمیسیون مربوطه برود اگر آقایان هم اعتراضى دارند به عنوان ارجاع به کمیسیون داده خواهد شد. پس لایحه خوانده می‌شود.

دهقان- اعتراضى نیست.

گزارش از کمیسیون بهدارى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون بهدارى با حضور آقاى وزیر بهدارى لایحه شماره‌ی 49131 دولت راجع به الحاق دولت ایران به سازمان بهداشت جهانى و تأیید امضاى اسناد مربوطه از طرف دولت ایران را مطرح نموده با توضیحاتى که از طرف آقاى وزیر بهدارى داده شد کمیسیون ماده واحده پیشنهادى را که از این قرار بود براى شور اول تصویب و اینک گزارش آن تقدیم می‌دارد.

ماده واحده- مجلس شوراى ملى قبولى دولت ایران را نسبت به چهار سند ضمیمه تنظیم شده در کنفرانس بین‌المللى بهداشت که در 29 تیر 1325 در نیویورک تشکیل و در تاریخ 41 مرداد 1326 خاتمه یافت و اسناد آن به امضای نمایندگان دولت شاهنشاهى ایران رسیده به قرار ذیل:

1- سند نهایی کنفرانس بین‌المللى بهداشت‏

2- اساسنامه سازمان بهداشت جهانى‏

3- آئین‌نامه تأسیس کمیسیون موقت سازمان بهداشت جهانى‏

4- پروتکل مربوط به اداره بین‌المللى بهداشت عمومى تأیید و تصویب می‌نماید.

 گزارش از کمیسیون بهدارى مجلس شوراى ملى:

کمیسیون بهدارى منتخبه اردیبهشت 1327 گزارش کمیسیون‌های بهدارى سابق راجع به لایحه الحاق دولت ایران به سازمان بهداشت جهانى را مورد تومجه قرار داده و نظریه کمیسیون سابق را تأیید می‌نماید.

نائب رئیس- باید رأى گرفته شود به ورود شور دوم (دکتر طبا- بنده پیشنهاد دارم) اجازه بفرمایید چون عده کافى براى رأى نیست علیهذا این همان طور می‌ماند تا عده براى ورود در شور دوم و این جزء دستور اول مجلس خواهد بود.

7- بقیه مذاکره در بودجه 1327 مجلس‏

نایب رئیس- بودجه‌ی مجلس مطرح است، آقاى حاذقى مذاکراتشان نیمه تمام مانده است.

حاذقى- عده‌ای از آقایان نمایندگان محترم تذکر فرمودند حالا که بودجه مجلس شوراى ملى مطرح است توجه شود که بودجه‌ی مملکتى از طرف کمیسیون بودجه به مجلس تقدیم شود این موضوع البته مورد علاقه‌ی همه‌ی آقایان نمایندگان هست و چون گزارش بودجه مجلس آمده بود از نظر این که این کار زودتر انجام بگیرد مطرح شد آقایان نمایندگان محترم، آقاى دکتر شفق و آقاى رضوى تذکراتى راجع به انتقاداتی که داشتتند درباره‌ی بودجه‌ی مجلس به استحضار مجلس شوراى ملى رساندند خلاصه مذاکرات آقایان نمایندگان محترم اولًا راجع به اصلاح امور ادارى مجلس و ثانیاً راجع به امور چاپخانه و روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى و فرهنگ دهخدا و در مرحله‌ی سوم راجع به تند‌نویسى بود و مرحله‌ی چهارم راجع به صرفه جویی بودجه‌ی مجلس در امر اصلاح امور ادارى مجلس تردیدى نیست که آقایان نمایندگان محترم توجه دارند دستگاه‌های ادارى مملکت به طور کلى و مخصوصاً دستگاه ادارى مجلس شوراى ملى منظم و دقیق انجام وظیفه بکند و نتایج مطلوبى که مورد نظر است گرفته شود. علت اننتخاب کار پردازان مجلس هم همین است که از طرف آقایان نمایندگان محترم نظارت تام و تمام بر حسن جریان و نظم و ترتیب کارهاى ادارى مجلس شوراى ملى بشود و هیچ تردید نیست که براى حسن جریان ادارى در هر سازمان و دستگاه یک اصل کلى است که از اشخاص خوب و وظیفه‌شناس و آنهایی که از روى علاقه و ایمان و درستى انجام وظیفه می‌کنند بشود و از اشخاصى که نسبت به کارشان بى‌علاقه هستند و طفره می‌روند بازخواست شود و لدى‌الاقتضاء توبیخ و تنبیه بشود و آن مقرراتى که قانون درباره‌ی آن‌ها مقرر کرده اجرا بشود خوشبختانه عده‌ی مستختمین وظیفه‌شناس و درستکار و واقعاً علاقه‌مند به نظم و ترتیب در مجلس شوراى ملى زیاد است و به طوری که خود آقایان توجه فرموده‌اند قسمت‌های ادارى مجلس خیلى دقیق و خیلى منظم و خیلى با علاقه ودقت و با دلگرمى انجام وظیفه می‌کنند ولى با وجود این ممکن است بعضى از افراد و اعضاء تابعه مجلس به کارشان بى‌علاقه باشند و ما یک نظارت دقیقى نسبت به این موضوع شروع کرده‌ایم که به طور کلى همان طوری که نظر آقایان نمایندگان محترم است آن کارمندان صحیح‌العمل و درستکار و وظیفه‌شناس را تشویق می‌کنیم و آنهایی که بی‌علاقه هستند یا طفره می‌روند در کارشان یا سوء استفاده می‌کنند از موقعیتشان آن‌ها را هم مطابق دستور صریح و نظر مجلس با ایشان عمل می‌کنیم یا این که رویه خودشان را اصلاح بکنند و منطبق با یک اوضاع صالح و درست بشوند یا این که مجازات مقرره درباره‌شان اجرا بشود من فرصت را مورد استفاده قرار می‌دهم و از این انتقادهایی که می‌شود که افراد ایرانى در سازمان‌ها و دستگاه‌ها خوب و منظم انجام وظیفه نمی‌کنند خواستم از این فکر تنقید بکنم براى این که ما در مملکت یک دستگاه‌ها و اداره هایی داریم که از هر جهت با کمال حسن جریان اداره می‌شوند که مورد اتفاق تام افراد مملکت و حتى خارجی‌هایی که در مملکت هستند می‌باشد (صحیح است) نمونه آن بانک ملى ایران است که از اعضاى ایرانى تشکیل می‌شود و در حسن جریان بانک ملى قولى است که جملگى برآنند کارها درست و منظم و روزانه و دقیق انجام می‌گیرد و اگر هم کسانى اعتراضى دارند در حقیقت به مسائل فنى و اقتصادى و ارزى است و الّا از نظر

+++

 دستگاه ادارى و سازمان اداره بانک ملى ما تا‌کنون نشنیده‌ایم، نه اعضاء آنجا شکایتى دارند از دستگاه خودشان و نه مراجعین از اعضاء آنجا شکایت دارند بنابراین خیلى مقدور و ممکن است که دستگاه‌های ادارى این مملکت از هر جهت با یک سازمان منظمى خوب اداره شود (صحیح است) که در حقیقت کارهایی که رجوع می‌شود و در حدود صلاحیت آن دستگاه هست با یک حسن جریانى کار خودش را بکند. موضوع چاپخانه مجلس یکى از آقایان اشاره فرمودند که منافع و در‌آمد چاپخانه متناسب با هزینه و مخارج آن نیست، خواستم این را روشن کنم به پیشگاه آقایان نمایندگان محترم با رسیدگى که شده است چاپخانه مجلس شوراى ملى صرف‌نظر از این که یک مؤسسه آبرومند و منظمى است و دستگاه‌ها و وسائل کاملى دارد براى انجام خیلى از کارها که در مطابع عادى موفق نمی‌شوند آن‌ها را انجام بدهند در طول دوره چهارم به این طرف تمام اعتبارى که در حقیقت براى خرید این‏ چاپخانه و مؤسساتش صرف شده، مستهلک کرده مضافاً به این که 3 میلیون تومان هم به بودجه مملکت افزوده است و درآمد اضافى داشته البته تصدیق میفرمائید یک مؤسسه منظمى که انجام وظیفه بکند ممکن است رقبایی هم داشته باشد که اعتراض بر آن داشته باشند ما البته مخالف با این نیستیم که حقوق چاپخانه‌های دیگر همه منظور باشد و با آن‌ها هم کمک بشود ولى ما نمی‌توانیم یک مؤسسه منظم و مرتبى را که خدمت می‌کند در مملکت درش را ببندیم براى این که بگوییم منافع چاپخانه‌های دیگر محفوظ بشود، این طور نیست، البته آقایان ارباب مطابع هم یک تذکراتى داشتند و یک اعلامیه‌ای هم چاپ کرده‌اند که به نظر آقایان رساندند البته مطالعه فرموده‌اند من هرچه رسیدگى کردم و همچنین آقایان کارپردازان محترم رسیدگى کردند دیدیم هیچ گونه اعتراضى به چاپخانه مجلس در کار نیست، تعدى و اجحافى ندارد وسایل چاپخانه مجلس کافى و کامل است از این لحاظ مراجعات به آن از طرف دستگاه‌های دولتى زیادتر است و نمی‌شود به وزارت دارایی گفت که شما تمبر و اوراق بهادار را در مطبعه مجلس چاپ نکن و به یک مطبعه خصوصى مراجعه کن، البته این بسته به مراجعه اشخاص است، هیچ کس مجبور نیست به چاپخانه مجلس رجوع کند حتى در بین آقایان نمایندگان هم هستند که سفارش کارشان را به چاپخانه‌هاى خارج می‌دهند الزامى هم نیست یک امر اختیارى است خواستم عرض کنم که چاپخانه مجلس یک مؤسسه مفیدى یک مؤسسه مفیدى است یک مؤسسه آبرومندى است و علاوه بر این که سرمایه خودش را مستهلک کرده است عرض کردم در حدود سه میلیون تومان هم تا این تاریخ به بودجه ممکتى درآمد تحویل داده است منتهى یک نقصى است آقاى مهندس رضوى و آن این است که همین چاپخانه مجلس هم از آن عیب بزرگ ادارى مملکت ما که عبارت از تهاجم عده زیادى کارمند و کارگر است برکنار نمانده در این طول مدت سال‌های جنگ و بعد از جنگ عده زیادى بی‌کار بوده‌اند توى این مملکت و در همه دستگاه‌های دولت هم رخنه کرده‌اند و این عیب بزرگ در تمام دستگاه‌های دولت هست که زائد بر میزان ضرورى کارمند و کارگر دارد و در حقیقت چاپخانه مجلس هم مثل اراده‌های دیگر دو وظیفه را انجام می‌دهد و یکى به یک عده زیادى از خانواده‌ها حقوق می‌دهد و کمک می‌کند و گذرانشان را تأمین می‌کند و یکى هم یک کارهایی انجام می‌دهد البته اگر توسعه‌ای پیدا شود در دستگاه چاپخانه مجلس دیگر احتیاج و نیازى به مستخدم جدید نیست و کارپردازى مجلس هم بنا به قانونی که خود مجلس شوراى ملى تصویب کرده ممنوع از این است که مستخدم جدیدى قبول کند و ما حتى مستخدم و خدمتگزار جزء و کارگر هم دیگر قبول نمی‌کنیم براى این که احتیاج نداریم این است که کسانى هم که مراجعه کرده‌اند و توصیه و سفارش نموده‌اند لطفاً در نظر داشته باشند که هیچ محل خالى نه براى مستخدم جزء و نه کارمند و نه براى کارگر چاپخانه نیست.

موضوع دیگر راجع به روزنامه رسمى است که نظر آقایان نمایندگان این بود که این روزنامه خیلى سریع‌تر و زودتر نطق‌های آقایان نمایندگان و همچنین چیزهاى راجع به کمیسیون‌ها و مطالب مربوط به پارلمان را چاپ و منتشر بکند کارپردازى مجلس این نظر آقایان نمایندگان را به روزنامه رسمى ابلاغ کرده و آنچه که لازم باشد سرعت جریان چاپ روزنامه فراهم می‌شود که نظر آقایان نمایندگان تأمین بشود (قبادیان- آقاى حاذقى این روزنامه رسمى براى کى می‌آید ما نه صورت مجلس می‌بینیم و نه روزنامه رسمى، یک بودجه بزرگى هم صرف این روزنامه می‌شود و دو پول سیاه هم ارزشى ندارد) لطف نفرمودید روزنامه رسمى مرتب چاپ می‌شود و براى آقایانى که مایلند روزنامه بگیرند روزنامه فرستاده می‌شود و براى آنهایی که خودشان تقاضا کرده‌اند که براى آن‌ها مجله شش ماهه تهیه بکند و بدهند و احتیاج به شماره روزنامه ندارند در خود اداره روزنامه جمع می‌شود و بعد جلد شده برایشان فرستاده می‌شود، البته این کار خالى از نقص نیست و انتقاد آقایان سبب می‌شود که توجه بیشتر به اداره روزنامه بشود (دهقان- این‌ها را بفرستید دکان بقالى آقاى حاذقى) و همین طور هم که قبلًا گفته شد این روزنامه مقصود این نیست که رقابتى با سایر روزنامه‌های کشور داشته باشد یک روزنامه رسمى است که آگهی‌های رسمى و نطق‌های آقایان نمایندگان باید در آن مندرج شود و در تمام دنیا هم یک چیزى که چاپ شود و جنبه رسمیت دارد وجود دارد در ایران هم هست، اما در موضوع فرهنگ دهخدا که جناب آقاى دکتر شفق متذکر شدند البته در اصل موضوع خود ایشان هم موافق هستند بلکه خودشان پیشنهاد اولیه را امضاء نموده‌اند و مجلس شوراى ملى با یک مطالعه عمیقى به منظور جبران خدمات یک عمرى که دانشمند محترم آقاى دهخدا صرف تهیه و تألیف این فرهنگ فرموده بودند تصویب کرد که این فرهنگ از طرف چاپخانه مجلس زیر نظر کارپردازى مجلس چاپ و توزیع بشود انتقاد دانشمند محترم آقاى دکتر شفق بر این بود که هزینه‌ای که براى این کار می‌شود زائید بر میزان ضرورى است این یک فرمایش صحیحى است و کارپردازى هم متوجه این موضوع شده و مخصوصاً مراقبت کرده‌ایم از این به بعد جزء به کسانی که وقتشان را صرف می‌کنند براى تصحیح و نظارت در چاپ این فرهنگ به دیگران پولى داده نشود و مخصوصاً به خود آقاى دهخدا هم یادآورى شده که ایشان چون امضایشان معتبر است براى پرداخت‌ها مراقبت بفرمایند که فقط به کسانی که با ایشان همکارى می‌کنند و در طبع فرهنگ به ایشان کمک می‌کنند پول داده شود و ما امیدوار هستیم که نظر آقایان نمایندگان محترم را در این صرفه‌جویی و چاپ این فرهنگ رعایت بکنیم و بتوانیم بالاخره این خدمت بزرگ را با یک اعتبار و بودجه حق و واقع به پایان برسانیم البته دور از نظر آقایان نیست که تمام این دوره‌های فرهنگ که فروخته می‌شود پول آن جزء در‌آمد درست به خزانه مملکت برمی‌گردد (بهادرى- کى تمام خواهد شد؟) پیش‌بینى شده که حداکثر فعالیت براى چاپ این فرهنگ بشود ولى در نظر داشته باشید جنابعالى که این یک کار بسیار دقیق و فنى است که در تصحیح آن و چاپ آن فوق‌العاده باید مراقبت و دقت بشود و خود آقاى دهخدا نظارت عالیه دارند و بیش از آن سرعتى که حالا دارد نمی‌شود سرعت داد براى این که کار ناقص می‌شود. موضوع سوم مسئله‌ تند‌نویسى بود که آقاى رضوى تذکرى فرمودند و مثل آن که اعتراضى داشتند به سرعت جریان اداره تندنویسى به طوری که که آقایان متوجه هستند تندنویسى یک فن دقیقى است که ضبط گفته‌های آقایان بى کم و کاست و استخراج این تند‌نویسى که اینجا به سرعت از طرف آقایان نوشته می‌شود این مستلزم یک دقت و مراقبت زیادى است و هیچوقت نشده است که‌ تند‌نویسى مجلس مذاکرات مجلس را قبل از جلسه بعد تهیه نکرده باشد حتى آن روزهایی که استیضاح مطرح بود و جلسه‌های متوالى تشکیل می‌شد و احیاناً جلسه‌های 3 یا 4 ساعتى که مطالب زیادى داشت باز تند‌نویسى مجلس کارهاى خودش را کرد (صحیح است) و آماده کرد آن نوشته‌ها را و به اداره روزنامه رسمى تحویل داد و مرتب به چاپ رسید و به طوری که بنده عرض کردم هیئت رئیسه مجلس هم توجه زیادى به نظریات آقایان داشته‌اند که موجبات نظم و بسط تندنویسى را از لحاظ کمیت و کیفیت اعضاء فراهم بکنند و در حقیقت اداره تندنویسى مجلس یکى از اداره‌ها بسیار منظم مجلس است که تحت نظر آقاى امیر جاهد اداره می‌شود و همه آقایان متوجه هستند که کارهاى تند‌نویسى به طور شایسته انجام می‌شود (صحیح است) موضوع چهارم راجع به صرفه‌جویی در بودجه مجلس است باز براى مزید اطلاع آقایان عرض می‌شود که منت‌های مراقبت براى صرفه‌جویی در بودجه مجلس شده است و حتى بعد از آن که در اسفند بودجه مجلس شده است و حتى بعد از آن که در اسفند بودجه مجلس به وزارت دارایی هم فرستاده شد که در ضمن بودجه مملکتى منظور بدارند نسخه آن که به مجلس شوراى ملى تقدیم شد مجدداً کمیسیونى شد که آقایان کارپردازان نظارت کردند با اعضاى ادارى و رئیس حسابدارى مجلس و موفق شدند در حدود 700 هزار تومان از نظر صرفه‌جویی در بودجه مجلس منظور دارند که این بودجه‌ای که حالا مورد توجه آقایان است و تصویب می‌شود در حدود 700 هزار تومان از لحاظ مبلغى که قبلًا به وزارت دارایی صورت داده شده است چه از لحاظ صرفه جویی در اقلام چه از لحاظ پیش‌بینى در‌آمدى که در اداره‌های تابعه صورت می‌گیرد صرفه‌جویی

+++

 داریم و بنابراین آقایان نمایندگان با یک اطمینانى بودجه را تصویب می‌کنند که هیچگونه قلم زائد و غیر ضرورى و هزینه‌هایی که غیر ضرورى باشد درش منظور نشده است این است که من استدعا می‌کنم که آقایان نمایندگان توجه بفرمایند که زودتر بودجه مجلس تصویب بشود و بعد به بودجه مملکتى بپردازیم (صحیح است)

نایب رئیس- آقاى شادلو مخالفید؟

شادلو- بله مخالفم.

نایب رئیس- بفرمایید.

شادلو- بنده موقعی که اضافه مقررى آقایان نمایندگان در مجلس مطرح بود در مرکز نبودم در این قسمت عرایضى داشتم حالا که بودجه مجلس مطرح است به عرض می‌رسانم استدعا می‌کنم توجه بفرمایند، بنده با دریافت 5000 ریال اضافه مقررى مخالفم، معمول است هرگاه مستخدمى یا مأمورى به خوبی انجام وظیفه نماید به او پاداش و اضافه مقررى می‌دهند بنده می‌خواهم بدانم در مقابل کدام انجام وظیفه و کدام خدمتى آقایان خود را مستحق این 5000 ریال اضافه مقررى می‌دانند؟ (صحیح است) بنده تصدیق دارم 6700 ریال یا 12000 ریال براى یک نفر نماینده کم است اما به حمد الله هفتاد درصد آقایان احتیاج به این 5000 ریال مقررى ندارند (صحیح است) آقایان محترم شما که همیشه دم از صرفه‌جویی می‌زنید، شما که می‌خواهید بودجه تمام وزارتخانه‌ها را کسر کنید شما که می‌خواهید عده‌ای از کارمندان جزء را به واسطه نبودن بودجه از کار بر کنار کنید، چطور راضى شدید که هشت میلیون و یکصد هزار ریال به بودجه مجلس اضافه کنید؟ این ارزشى ندارد اما این بدنامى تا ابد براى دوره‌ی 15 باقى خواهد ماند براى این که در مجالس خارج اگر اضافه حقوقى براى آن‌ها تصویب شود از دوره‌ی دیگر دریاف می‌کنند به چه مناسبت اینجا از حالا دریافت می‌کنید؟! (اردلان- هیچ این طور نیست) کسی که از دریافت 5000 ریال با نداشتن احتیاج نتواند صرف‌نظر کند چطور می‌تواند در مواقع غیر عادى از میلیون‌ها منفعت به نفع کشور صرف‌نظر کند! استدعا دارم به عرایض بنده توجه بفرمایید راضى نشوید که اعقاب ما به ما لعن و نفرین کنند (صحیح است، احسنت)

نایب رئیس- بعضى از آقایان اجازه خواسته‌اند در این باب صحبت کنند و فعلًا هم اینجا اسمشان نوشته است بنده هم موظف هستم مطابق آنچه که نوشته شده است اسامى را بخوانم، آقاى امیر تیمور.

اردلان- اجازه بفرمایید بنده مخبر هستم توضیحاتى عرض کنم‏

نایب رئیس- مخبرید؟ بفرمایید.

اردلان- نماینده محترم آقاى شادلو فرمایشاتى فرمودند که بنده چون مخبر کمیسیون محاسبات هستم جواب عرض می‌کنم، ایشان در موقعی که بودجه 1326 مجلس مطرح بود بدبختانه در اینجا تشریف نداشتند و دلایل بسیارى که ما در اینجا ذکر کردیم و با دلیل و برهان ثابت نمودیم که افزایش حقوق نمایندگان به صلاح مملکت است نشنیدند، باز هم راجع به این موضوع به طور اختصار به عرض آقا می‌رسانم و استدعا می‌کنم توجه بفرمایید این موضوع به هیچوجه قابل قبول نیست که بگوییم این یک ننگى است که ما با اضافه حقوق براى خودمان قبول کرده‌ام! به هیچوجه این طور نیست آقاى شادلو گوش بفرمایید که بنده جواب عرض کنم (شادلو- گوش می‌کنم ولى متقاعد نمی‌شوم)، گفتم که آقا مجلس شوراى ملى ایران باید درش براى تمام افراد این کشور باز باشد (صحیح است) اینجا مجلسى باید باشد که هر کسى از افراد این مملکت که شایستگى نمایندگى را داشت بتواند خودش را کاندیدا بکند و وکیل بشود! وقتى که شما به یک وکیلى به اندازه هزینه ضرورى زندگی‌اش حقوق ندهید او چطور ممکن است که در یکى از شهرستان‌های ایران خودش را کاندیداى نمایندگى بکند؟! (صحیح است) (دهقان- هزینه‌اش را آقاى شادلو می‌دهند) به حمدالله جنابعالى ثروت دارید مکنت دارید هیچ کس حسادت ندارد و خدا کند که ده برابر آن داشته باشید ولى یک نکته را باید توجه داشته باشید که همه ما معتقدیم اینجا مجلس ثروتمندان نباید باشد؟ (صحیح است) اینجا مجلسى باید باشد که کلیه افراد مملکت که شایستگى نمایندگى داشته باشند بتوانند در آن شرکت کنند (صحیح است) آخر چطور ممکن است که از زابل یک شخص شایسته‌ای یا از سقز یک شخص شایسته‌ای بتواند بیاید اینجا نماینده مجلس باشد! ماهى 500 تومان تنها کرایه خانه بدهد! شما اگر رئیس یک اداره باشید و ارباب رجوع بیاید آنجا پیشخدمت شما او را هدایت می‌کند به اطاق شما چون مال آن اداره است ولى اگر یک موکلى بیاید براى شما باید به خرج خودتان شما یک پیشخدمت داشته باشید که حرف او را بیاورد توى اطاق و بالاخره شما دنبال کار او بروید و وظیفه نمایندگى را عمل کنید! (صحیح است) شما باید اینقدر داشته باشید یعنى بنده شما را نمی‌گویم که با اتومبیل شخصى به مجلس می‌آیید ولى نماینده آن قدر باید پول داشته باشد که لااقل یک جفت کفش پاکند و پاى پیاده به مجلس بیاید، چرا مى‌فرمایید این اسباب بدنامى شده است ؟ چه بدنامى آقا؟ اگر اشخاصى تمکن مالى نداشته باشند شما نباید این را به رخ آن‌ها بکشید! اگر اشخاصى تمکن مالى دارد و اغلبشان هم از این حقوق استفاده نکردند ولى شما باید به اشخاصی نگاه بکنید که این حقوق کفاف معیشتشان را نمی‌دهد! خودتان را به جاى آن‌ها بگذارید آن وقت این فرمایش را بفرمایید! و این که فرمودید در ممالک دیگر سابقه نیست بنده حاضرم که صورت مذاکرات مجلس شوراى ملى انگلستان و فرانسه را بیاورم خدمت شما و به شما نشان بدهم که در همان دوره‌ای که نمایندگان مجلس هزینه زندگی‌شان زیاد شده بود آمدند و حقوق نمایندگان را زیاد کردند و این سابقه در تمام دنیا هست و بنده تکذیب می‌کنم به هیچوجه ممکن نیست چون بنده خودم مدافع این کار بودم و با آنهم رأى دادم اما این که مجلس شوراى ملى می‌خواهد اجزاء را بیرون کند کدام یک از اعضاء را مجلس شورای ملى بیرون کرده (شادلو- در وزارت دارایی زیاد بیرون کرده‌اند) تا وقتی که کار براى اشخاص تهیه نکنیم ما همیشه معتقدیم هیچ کس را از ادارات بیرون نکنیم این سیاستى بوده است که در مملکت باید اجرا بشود حالا هم دولت به طوری که خود حضرتعالى اطلاع دارید یک برنامه هفت ساله ترتیب داده و به مجلس تقدیم نموده است که به کمیسیون برنامه رجوع شده بنده هم خودم افتخار عضویت این کمیسیون را دارم در آنجا هم یک ییلاق وسیعى هست براى این که کار براى همه تهیه‌ی بکنند وقتی که کار تهیه کردیم این اعضاى زائد وزارتخانه‌ها راه هم می‌فرستیم به آنجا که هم آن‌ها بی‌کار نمی‌مانند و هم این که کار انجام شده است و جریان کار هم در وزارتخانه‌ها سریع‌تر و تندتر می‌شود.

نایب رئیس- آقاى قبادیان موافقید یا مخالف.

قبادیان- بنده مخالفم.

نایب رئیس- آقاى معتمد دماوندى

معتمد دماوندى- البته بنده با بودجه مجلس موافقم و بعضى از ارقامش را هم که مطالعه کردم دیدم که آنقدر با سال پیش فرقى نکرده ولى چیزی که لازم بود در اینجا تذکر داده شود و آقاى حاذقى هم در اطرافش مذاکراتى فرمودند موضوع چاپخانه بود و موضوع روزنامه، موضوع چاپخانه را که ایشان به طور کلى بیان فرمودند که براى مجلس شوراى ملى یک چاپخانه لازم است و چاپخانه مجلس شوراى ملى هم امروز بزرگ‌ترین چاپخانه ایران است و بلکه نظیرش پیدا نمی‌شود در تمام این کشور و از هر جهت مجهز است ولى چیزی که هست وقتی که آدم با سایر چاپخانه‌ها مقایسه می‌کند می‌بیند که در چاپخانه‌های دیگر یک رئیس و یک معاون و یک رئیس گراورسازى و معاون و گراور‌ساز و صندوقدار و حسابدار رئیس بایگانى و رئیس ضبط را که مدیر چسب پاکت و این چیزها نیست وقتی که خرج و دخلش را می‌بینیم می‌بینیم که تفاوتش آنقدر زیاد نیست و در‌آمدى ندارد ده میلیون ریال در بودجه مملکتى برایش در‌آمد پیش‌بینى کرده‌اند در صورتی که سال گذشته 6 میلیون ریال بوده است 650 هزار تومان پیش‌بینى نوشته (اردلان- اشتباه می‌کنید آقا بنده توضیح می‌دهم) در ستون پیش‌بینى نوشته درآمد چاپخانه و باغ بهارستان 10 میلیون ریال (محمد‌على مسعودى- سرمایه‌اش اینقدر است) در ستون پیش‌بینى نوشته در‌آمد چاپخانه و باغ بهارستان ده میلیون ریال آن وقت سال گذشته این را آقایان مقایسه بفرمایید ملاحظه می‌فرمایید که معلوم نیست که امسال این 4 میلیونش را از کجا تأمین خواهند کرد؟ ده میلیون ریال پیش‌بینى امسال است ولى 6500000 ریال درآمد پیش‌بینى شده سال 1326 همین مقدار بود که وصول شده یعنى همین مقدار 000 ر 500 ر 6 ریال درآمد بوده که وصول شده (اردلان 11 میلیون ریال وصول شده بابت سال 1326) پس چرا ننوشته‌اند، این بودجه ایست که الان تقدیم مجلس شوراى ملى شده و بدست همه آقایان نمایندگان مجلس هم رسیده آن وقت با این ده میلیون ریال که در سال پیش‌بینى کرده براى بودجه مجلس وقتى مشاهده می‌کنیم می‌بینیم مجموع مخارجى که براى چاپخانه در نظر گرفته شد 9841328 ریال است که اختلاف این دو عبارت خواهد بود از 20 هزار ریال یعنى چاپخانه‌ای که امروز بزرگ‌ترین عایدات را در مملکت خواهد داشت یعنى چاپخانه

+++

مجلس شوراى ملى با آن که تمام مطابع ملى را هم محروم کرده‌اند از چاپ کردن اوراق (افخمى- اینجا هم مطبعه‌ى ملى است) مطیعه ملى باشد بالاخره مطابع خصوصى اشخاص دیگرى هم در تهران هست و حتى در ولایات هم یک عده زیادى از چاپخانه‌ها که کارگران بیچاره در آن‌ها کار می‌کنند و اعاشه می‌کنند از این راه محروم هستند، امروز چاپخانه هائیکه در گیلان هستند به واسطه نبودن کارى یکى بعد از دیگرى تعطیل می‌شود براى این که دولت در سابق کارهاى خودش را در ولایات تقسیم می‌کرد و در اینجا در چاپخانه‌های محلى چاپ می‌کردند از 1326 این امر را ترک کرد امروز کارشان را ترک کرده‌اند و آمده‌اند به تهران (دکتر راجى- شما به عنوان موافق صحبت می‌فرمایید؟) بله به عنوان موافق عرض می‌کنم با اصل بودجه که موافقم ولى خواستم عرض کنم که باید یک ترتیبى در این کار داده شده اگر این چاپخانه را بدهند دست آقاى صفوى یا آقاى محمد‌على خان مسعودى یا آقاى محمود محمود که الان آقایان اینجا متصدیان چاپخانه هستند و در خارج هم چاپخانه دارند (مسعودى- صحى است) (دهقان- آقاى مسعودى چاپخانه ندارند) آقاى عباس مسعودى رئیس شرکت سهامى چاپ ایران هستند که از همشهری‌های ما هم آنجا سهم دارند (دهقان- نه آقا ندارند) (صحیح است) و به علاوه خود آقاى مسعودى می‌فرمایند صحیح است. معلوم است جنابعالى دایه مهربان‌تر از مادر هستید اگر این چاپخانه را بدهند دست آقایان یا دست بنده که افتخار همکارى با مطبوعات هم دارم شاید ده برابر این عایدات را داشته باشد که الان براى این کار منظور شده است ولى متأسفانه این جور نیست حالا هم نمی‌شود هیچ کارى کرد الان من براى شما می‌خوانم این اسامى را، این‌ها را نمی‌شود بیرون کرد اما چه کنیم این طور شده است رئیس، معاون رئیس حسابدارى، معاون، کارمند، کارمند پیمانى، کارمند ناظر، کارمند بازرسى، متصدى صندوق، رئیس ملزومات، رئیس کارگزینى فنى، مدیر دفتر، مدیر سفارشات، مدیر بایگانى، مدیر صحافى، فوق‌العاده کسر صندوق تحصیلدار، انباردار، تلفن چى، دربان و آبدار و پیشخدمت، فوق‌العاده کارمندان قراردادى در قسمت فنى معاون اشترو تیپى معاون گراورسازى، کارگر، مسئول ماشینخانه، کارگر، مسئول افست، معاون کارگر، هر ماشینى یکدانه رئیس دارد و یکدانه معاون یکدانه هم کارگر. در هیچ جاى دنیا این طور نیست و در هیچ یک از مطابع خصوصى هم این طور نخواهد بود واقعاً اگر مجلس شوراى ملى و دولت بخواهد از این مؤسسه یک درآمد سرشارى داشته باشد باید آن طوری که بازرگانان از مؤسسات بازرگانى استفاده می‌کنند کار بکند.

نایب رئیس- آقاى معتمد دماوندى این عنوان موافقت با بودجه است؟

معتمد دماوندى- بلى خواستم عرض کنم موافقم با بودجه ولى آقایان باید نظارت داشته باشند اجازه بفرمایید دو کلمه‌ای هم راجع به روزنامه عرض کنم روزنامه رسمى، یعنى ما خوب احتیاج به روزنامه رسمى کشور داریم یعنى روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى اما هیچوقت نمی‌بینیم در این روزنامه نظریات رسمى دولت مندرج باشد پس بفرمایید روزنامه رسمى مجلس شوراى ملى یا روزنامه رسمى ملى در بالایش نوشته است روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى ایران و نشان شیر و خورشید هم که علامت رسمى ایران است دارد، با این عنوان این طور تلقى می‌شود که روزنامه رسمى کشور عبارت از روزنامه‌ای است که حاوى مطالب و نظریات دولت باشد (سزاوار- این طور نیست) این طور نیست؟ در روزنامه رسمى باید قوانین و اعلانات رسمى و جریاناتى که رسمیت دارد مندرج شود؟ پس استدعا می‌کنم که سرلوحه‌اش را بردارید بکنید روزنامه‌ی رسمى (سزاوار- اینطور نیست، مقصود از رسمى این نیست) پس چیست؟ (سزاوار- یعنى آن چیزهایی که درش نوشته می‌شود رسمیت دارد) روزنامه رسمى عبارت از روز‌نامه‌ای است که حاوى نظریات دولت باشد، در سایر ممالک هم روزنامه‌ای را که می‌گویند رسمى است درش این مطالب نوشته شده اغلب می‌بینیم این مطالبى که نوشته عبارت از نظریات وزارت خارجه آن کشور یا نظر دولت آن کشور است و یکى هم می‌خواستم عرض بکنم که قیمت این روزنامه براى ما خیلى گران تمام می‌شود روزى هزار تومان در صورتى که روزنامه‌ای که عبارت از چهار صفحه بشود و دو تا اشپون دارد اگر 5 ستونى 6 ستونى باشد از 80 الى 120 تومان در خارج چاپ می‌شود (صحیح است) این روزنامه رسمى هم با یک رئیس و معاون رئیس چسب پاکات و مسئول و همه چیز دارد و بعد هم روزنامه‌ای است که هفته‌ای سه روز منتشر می‌شود خواستم از آقایان کار‌پردازان تقاضا بکنم که در اطراف بودجه و این کار یک فکرى بکنند البته اشخاصى در آن هستند ما نظر شخصى به اشخاص نداریم دو سه نفر از مردان برجسته و بسیار مطلع و خوب در آنجا هستند یکى آقاى هاشمى که مدت‌ها هم سمت نمایندگى داشتند و هم از اعضاى برجسته و مؤثر کشور هستند و سالیان دراز روزنامه داشتند و روزنامه بیدارى کرمان را منتشر می‌کرده‌اند و همین طور آقاى دکتر که با ایشان همکارى می‌کند (دهقان- آقاى صادقى) ما نظر شخصى نداریم به همه آن‌ها احترام می‌گذاریم ولى خواستم عرض بکنم که اگر این روزنامه را به بنده بدهند با این روزى هزار تومان چهار تا روزنامه منتشر می‌کنم.

نایب رئیس- آقاى قبادیان.

قبادیان- بنده اولًا از آقایان چون خسته شده‌اند خواهش می‌کنم چون بنده زیاد حرف نمی‌زنم مجلس را از اکثریت نیاندازند اگر از اکثریت بیاندازند حرفى نمی‌زنم این اولین خواهش بنده است که از آقایان دارم بنده نسبت به بودجه‌ى مجلس نظر مخالفتى ندارم البته مجلس لازم است که یک بودجه بسیار آبرومندى داشته باشد مرکز ثقل مملکت مجلس شوراى ملى است و بایستى کارکنان این مجلس به قدر کفایت حقوق داشته باشند که بتوانند وظیفه‌ی ملى خودشان را کاملًا انجام بدهند (صحیح است) بنابراین بنده خیلى هم راضى و متشکرم از کارکنان مجلس که توانسته‌اند مجلس شوراى ملى ایران را به این خوبى اداره کنند (صحیح است) نسبت به بودجه مجلس و نسبت به بودجه‌ى نمایندگان هم بر‌خلاف نظر جناب آقاى شادلو 500 تومان اضافه مستمرى که براى نمایندگان معین شده زیاد نیست چون واقعاً هزینه زندگى به قدری بالا رفته است که مردم قادر به ادامه یک همچو زندگى نیستند اگر چنانچه چند نفر از آقایان هم در مجلس متمکن هستند و داراى ثروتى هستند اغلب از آقایان حقوقشان را گذشت کرده‌اند به بودجه‌ى مجلس (مکى- 27 نفر نگرفته‌اند و این را نوشته‌اند) الان در این قسمت هم روشن است و خیلى از آقایان هم بنده اطلاع دارم که رسماً نخواستند و صرف‌نظر کرند (صحیح است) اگر یک عده از آقایان هم این 500 تومان را می‌گیرند احتیاج دارند ولى بعضی‌ها هستند براى 500 میلیون تومان هم ایران را نمی‌فروشند این را بنده به جنابعالی اطمینان می‌دهم (صحیح است) اما این که بنده خواستم نسبت به مخالفتی که عرض کردم حضور آقایان صحبت کنم راجع به روزنامه رسمى مجلس است این روزنامه ... 3060000ریال بودجه‌ی رسمش است در سال، این رقم یک رقم بزرگى است نسبت به بودجه‌ى مجلس به نظر بنده، در صورتى که مجلس شوراى ملى احتیاج به روزنامه رسمى ندارد و علتش را هم بنده عرض می‌کنم، اولًا تمام اعلانات را شما اختصاص داده‌اید به روزنامه رسمى« در صورتى که از طرف بعضى از جراید نسبت به بنده بى احترامى می‌شود» ولى بنده یک مردى هستم آزادیخواه و عقیده دارم که روزنامه‌ها بایستى آزاد باشند و آزادانه انتقاد بکنند منتهى با نهایت شرافت انتقاد بکنند ولى اگر شما بخواهید تمام اعلانات را به این روزنامه بدهید اصلًا در روزنامه در کشور ما بسته می‌شود و این برخلاف منطق و آزادى و اصول مشروطیت است اولًا روزنامه رسمى چه فایده‌ای دارد براى ما؟ بنده ده دفعه تذکر دادم که روزنامه براى بنده بفرستید تا کنون نه صورت مجلس دیدم و نه روزنامه رسمى، سه میلیون ما برمی‌داریم به این روزنامه می‌دهیم و ابداً وجودش براى کشور و مجلس استفاده‌ای ندارد و بنده عقیده دارم این رقم حذف شود از بودجه مجلس و اعلانات هم به روزنامه‌نویس‌ها داده شود و جراید ملى ما از این قسمت بهره‌مند شوند و بتوانند افکار عمومى را متوجه یک کارهایی بکنند که شایستگى مقام ملى ما از این حیث محفوظ بماند مخالفت بنده نسبت به این روزنامه رسمى است و بنده پیشنهاد خواهم داد که این بودجه روزنامه‌ی رسمى حذف شود (صحیح است- احسنت)

نایب رئیس- نماینده محترم آقاى رضوى پیشنهاد کفایت مذاکرات داده‌اند چون که براى گرفتن رأى عده کافى نیست اگر کسى مخالفت کند موکول می‌شود به بعد.

رضوى- اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم اگر قانع نشدند آن وقت موکول به بعد کنید بنده توضیح می‌دهم شاید مخالفى نداشته باشد که محتاج رأى شود.

نایب رئیس- بفرمایید.

رضوى- عرض کنم آقا به طور کلى بنده معتقدم که باید در تمام لوایح تذکرات بعدى انجام گیرد که مطلب براى آقایان نمایندگان روشن شود و زاید بر این هر چه گفته شود خواه و ناخواه مکررات است على‌الخصوص در موضوع بودجه مجلس که یک دوره طى کردیم که درش با نهایت جدیت آنجه زور‌آزمایی بوه همه آقایان کرده‌اند و کارهایشان را کرده‌اند پیدا است که بودجه مجلس

+++

بالاخره منتهی و محدود می‌شود به چند رقم و قلمی که همه آقایان دائماً تماس دارند با آن و برای کسی هم مستور نیست  و بالاخره از نظر موافق و مخالف هم برای بعضی از قسمت‌ها و ارقام که بعضی معتقدند باید باشد و بعضی عقیده دارند که نباید باشد آن هم بالاخره عرض می‌کنم که تکلیفش در ضمن مواد روشن می‌شود والا بحث در کلیات تمام شدنی نیست اگر بنا بشود دو جلسه دیگر هم ما بحث بکنیم مطلب زاییده می‌شود همچنان که همین امروز در نتیجه گفتارهای جدید باز مطلب زاییده شد و خود بنده هم که یک مقدار صحبت کرده بودم مجدداً اجازه گرفتم که صحبت کنم حالا برای این که خودم واعظ غیر متعظ نباشم از این جهت است که استفاده از فرصت هم نمی‌کنم که بخواهم مطالب دیگری را که دارم عرض کنم اگر شور در مواد پیش آمد در آنجا البته آقایان مجال دارید از این که هم پیشنهاد بدهید و هم توضیحات بگیرید و هم توضیحات بدهید از این جهت است که بنده تقاضا می‌کنم از این یک مرحله بگذریم و وارد شور در مواد شویم آن وقت در مواد همه گونه بحث و گفتگویی می‌توانید بکنید.

نایب رئیس - آقای مسعودی شما مخالفید؟

محمدعلی مسعودی -بلی مخالفم؟

نایب رئیس -  بفرمایید

محمدعلی مسعودی -عرض کنم که بنده یک نظریاتی داشتم می‌خواستم این جا عرض بکنم راجع به چاپخانه و سایر قسمت‌های بودجه مجلس اجازه بفرمایید برخلاف نظر آقای رضوی که فرمودند همه مطالب گفته شده این مطالبی که بنده می‌خواهم بگویم یک مطالب تازه‌ای است که باید فقط آقایان توجه بکنند و مطمئن باشید تازه است برای این که بنده وارد در امور چاپخانه و روزنامه هستم این است که بنده مخالفم و عرایضی دارم.

نایب رئیس -  بالاخره پیشنهاد آقای رضوی منجر به ختم جلسه شد که چون باید رأی گرفته شود و عده هم برای مذاکره کافی نیست.

8 -اعلام جرم آقای دهقان بر آقای قوام

نایب رئیس -  یک اعلام جرمی آقای دهقان کرده‌اند علیه آقای قوام السلطنه که به کمیسیون عرایض فرستاده می‌شود.

9 -موقع و دستور جلسه بعد -ختم جلسه

نایب رئیس -  اگر اجازه می‌دهید جلسات چهار قبل از ظهر بشود (صحیح است) آقایان سعی کنید 4 قبل از ظهر حاضر باشید جلسه آینده روز سه شنبه ساعت 8 تعیین می‌گردد.

(مجلس بیست و پنج دقیقه بعد از ظهر ختم گردید)

نایب رئیس مجلس شورای ملی- امیرحسین ظفربختیار

 

اخبار مجلس

روز شنبه 25/2/1327 مقارن ظهر کمیسیون کشاورزی منتصبه اردیبهشت 27 هیئت رئیسه خود را از این قرار انتخاب نمود.

آقای ظفری                      رئیس

آقای معین زاده     نائب رئیس

آقای ثابتی                       مخبر

آقای صاحب دیوانی            منشی

آقای غضنفری                   منشی

و مقرر گردید همه هفته روزهای یک شنبه عصر کمیسیون تشکیل گردد

روز یکشنبه 26/2/1327 کمیسیون بودجه به ریاست آقای بهبهانی تشکیل با حضور آقای دکتر مهران معاون وزارت فرهنگ و آقای انواری مدیر کل وزارت دارایی تشکیل بدواً لایحه اعتبار سه میلیون ریال برای هزینه ورزشکاران ایران در مسابقه‌های المپیک بین‌المللی مطرح و تصویب شد.

سپس در اطراف بودجه کل 1327 مذاکراتی نمودند چون نظریات مختلفی ابراز شد لذا مقرر گردید روز سه شنبه از هیئت دولت دعوت شود که در کمیسیون بودجه برای تهیه راه حل حاضر شده و در مذاکرات شرکت نمایند و ساعت هفت و نیم بعد از ظهر جلسه ختم شد.

غائبین با اجازه کمیسیون بودجه آقایان صاحب آصف - اورنگ

کمیسیون فرهنگ روز شنبه 25/2/27 شش بعد از ظهر به ریاست آقای دکتر معظمی تشکیل با حضور آقای دکتر مهران معاون وزارت فرهنگ لایحه شماره 19467 دولت راجع به سه میلیون اعتبار برای هزینه ورزشکاران ایرانی در مسابقه‌های المپیک مطرح و تصویب شد.

کمیسیون برنامه هفت ساله روز دوشنبه 27/2/1327 ساعت ده صبح به ریاست آقای افخمی تشکیل و با حضور آریالایان وزیر دارایی و وزیر بازرگانی و پیشه و هنر و وزیر کشاورزی مذاکراتی در اطراف لایحه برنامه هفت ساله شده و تا مقداری بعدازظهر کمیسیون ادامه داشت.

تصویب‌نامه ها

شماره 3360                    21/2/1337

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 20 اردیبهشت ماه 1327 طبق پیشنهاد شماره 7457-13262 وزارت کشور تصویب نمودند که ماده 2 تصویب‌نامه شماره 24020 -6/2/27 راجع به اخذ 10% به نام عوارض شهرداری از دوچرخه و عرابه و درشکه لغو و به جای آن از دوچرخه‌های پایی و یا موتوری و عرابه‌های آهنی و درشکه هر یک کاهانه 10 ریال به نفع شهرداری بابلسر وصول گردد

تصویب نامه در دفتر نخست وزیر است

م -526               نخست وزیر

شماره 3038                    19/2/1327

وزارت اقتصاد ملی

هیئت وزیران در جلسه 18 اردیبهشت ماه 1327 طبق پیشنهاد شماره 2967-3253 مورخ 11/2/1327 وزارت اقتصاد ملی تصویب نمودند وزارت نامبرده به منظور بسط و توسعه بازرگانی خارجی با کشورهای اسکاندیناوی قرارداد پایاپای خصوصی طبق طرحی که مشتمل بر 9 ماده و ضمیمه این تصویب نامه است با آقای پل اکسل نماینده شرکت ایران و دانمارک منعقد نماید.

تصویب نامه در دفتر نخست وزیر است.

م -489               نخست وزیر

قرارداد

بین دولت شاهنشاهی ایران که ذیلاً دولت نامیده می‌شود به نمایندگی وزیر اقتصاد ملی از یک طرف و شرکت ایران و دانمارک مقیم تهران که ذیلاً شرکت نامیده می‌شود به نمایندگی مدیر شرکت آقای پل اکسل از طرف دیگر این قرارداد یا پایاپای خصوصی متضمن ماده منعقد گردید.

ماده 1

به منظور توسعه مبادله کالا بین ایران و کشورهای اسکاندیناوی شرکت متعهد می‌گردد در حدود امکان محصولات ایرانی صادر و معادل صادرات خود محصولات اسکاندیناوی برای فروش در بازار و به ادارات دولتی وارد نماید به قسمی که در پایان مدت قرارداد جمع صادرات و واردات خود را موازنه دهد.

فروش‌هایی که به ادارات دولتی می‌شوند برطبق قراردادهای مخصوص انجام می‌گردد. شرکت متعهد می‌شود همیشه سفارشات دولتی را بر سایر سفارشات مقدم دارد.

ماده 2

با توجه به مندرجات قرارداد حاضر صادرات و واردات شرکت در ایران تابع قوانین و مقررات عمومی بازرگانی که در مدت این قرارداد جاری خواهند بود می‌باشد به این ترتیب شرکت مشمول هرگونه مزایا و یا محدودیت‌هایی خواهد بود که در مورد سایر صادر کنندگان رعایت می‌شود.

ماده 3

تا زمانی که مقررات جاریه ارز ایجاب می‌نماید شرکت مانند سایر صادرکنندگان در دفاتر گمرکی پیمان فروش ارز امضاء خواهد نمود ولی به جای فروش ارز با بانک‌های مجاز شرکت متعهد می‌شود که در ظرف مدت یک سال از تاریخ سپردن پیمان ارزی معادل آن پیمان‌ها کالا وارد نماید.

این پیمان‌های ارزی معادل آن پیمان‌ها کالا وارد نماید. این پیمان‌های ارزی برطبق گواهی‌نامه‌های دفاتر گمرک مشروحه در ماده 4 ابطال خواهند گردید.

ماده 4

دولت به اداره کل گمرک دستور خواهد داد که در موقع صادرات و واردات شرکت گواهینامه‌ای تنظیم نماید در این گواهینامه‌ها نوع و مقدار و بهای کالای صادره یا وارده تعیین خواهد شد یک نسخه از این گواهینامه‌ها به وزارت اقتصاد ملی ارسال و یک نسخه دیگری به نماینده شرکت تسلیم خواهد گردید.

به علاوه شرکت در مورد وارداتی که به ایران

+++

می‌نماید به شعبه خود در کشور اسکاندیناوی بایستی دستور دهد بارنامه و اسناد حمل کلیه واردات مزبور را از طریق یکی از بانک‌های مبدأ مستقیماً نزدیکی از بانک‌های مجاز ایران ارسال دارد تا بانک مجاز ایران در هر مورد بتواند کتباً گواهی نماید که در مقابل واردات شرکت ارزی انتقال داده شده است.

ماده 5

برای رسیدگی سالیانه به حساب این پایاپای کمیسیونی مرکب از نمایندگان وزارت اقتصاد ملی و اداره کل گمرک و کمیسیون ارز، شرکت در 10 روز اول ماه اردیبهشت هر سال و همچنین در انقضای مدت این قرارداد در صورتی که قرارداد تجدید نشود در وزارت اقتصاد ملی تشکیل خواهد شد این کمیسیون حساب صادرات و واردات شرکت را در ایراب برطبق گواهینامه‌های واصله از گمرک بررسی و رسیدگی خواهد نمود که آیا شرکت در مدت یک سال معینه مذکور در ماده 3 کالاهای معادل پیمان‌های ارزی که امضاء نموده وارد نموده است یا خیر. در صورتی که مبلغ پیمان‌های ارز که موعد آنها منقضی شده بیش از مبلغ وارده شرکت باشد شرکت متعهد می‌گردد برای آن قسمت پیمان‌های ارزی که واریز نگردید تحت همان شرایطی که سایر صادرکنندگان عمل می‌نمایند دلار آمریکایی یا ارزی که قابل قبول دولت ایران باشد ارز به بانک‌های مجاز بفروشد.

در صورتی که شرکت مدارکی ارائه دهد که نتوانسته است به علت فورس ماژور یا به هر علت دیگری که خارج از اختیار شرکت بوده در مدت مقرر کالا به اندازه کافی وارد نماید یا در صورتی که شرکت به کمپانی‌های سازنده با پرداخت پیشنهاد سفارشات عمده برای دولت داده باشد - کمیسیون مدت یک ساله پیمان‌های ارزی شرکت را تمدید خواهد نمود. این تمدید در هر صورت از تاریخ انقضای تعهد اولیه بیش از یک سال نخواهد بود.

برعکس در صورتی که مبلغ واردات شرکت بیش از مبلغ صادراتش باشد تا زمانی که محدودیت‌های ارزی وجود دارند دولت تعهد نخواهد داشت که به شرکت ارز بفروشد و شرکت در این مورد خواهد توانست با صادرات بعدی موازنه حساب خود را برقرار نماید.

شرکت متعهد است در آخر سال پنجم در صورتی که قرارداد حاضر تجدید نشود مانده تعهدات سر رسیده خود را با فروش دلار یا ارز دیگری که مورد قبول دولت باشد منتهی تا مدت 30 روز واریز نماید.

ماده 6

محل اقامت قانونی شرکت تهران و هرگونه اختلافات ناشیه از اجرای مقررات این قرارداد در محاکم ایران حل و فصل خواهد شد.

ماده 7

شرکت ایران و دانمارک با تمام وسایلی که در اختیار دارد سعی خواهد نمود که کالاهای صادراتی ایران به کشورهای اسکاندیناوی افزایش باید به نحوی که لااقل بهای صادرات مزبور کافی برای پرداخت قیمت واردات شرکت از دانمارک باشد در صورتی که شرکت بخواهد با انتقال ارز وارداتی بنماید باید قبلاً وزارت اقتصاد ملی را از چگونگی آگاه نماید.

ماده 8

مدت اعتبار این قرارداد از تاریخ امضای آن تا پنج سال یکی از دوطرف عدم تمایل خود را نسبت به تمدید آن به طرف دیگر ابلاغ نماید قرارداد برای پنج سال دیگر تمدید شده تلقی خواهد شد.

ماده 9

این قرارداد به دو زبان فارسی و فرانسه تنظیم و هر دو متن معتبر است.

تهران به تاریخ                    وزیر اقتصاد ملی

مدیر و نماینده شرکت ایران و دانمارک

شماره 3160                    21/7/1326

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 20 اردیبهشت ماه 1327 بنا به پیشنهاد شماره 0053-12347 وزارت کشور تصویب نمودند که ردیف 6 تصویب نامه شماره 50900 - 11/3/1326 به شرح زیر اصلاح گردد:

1 - از انواع چای آزاد وارد به شهر که برای مصرف اهالی شهر باشد هر کیلو یک ریال عوارض به نفع شهرداری یزد دریافت گردد.

تصویب نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 530              نخست وزیر

شماره 28240                  21/2/1327

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 20 اردیبهشت ماه 1327 بنا به پیشنهاد شماره 3767-10702 وزارت کشور تصویب نمودند عوارض زیر:

1 - از هر نفر مسافر که با وسیله نقلیه موتوری از فریمان خارج می‌شود 2 ریال

2 - از هر ماشین باری 20 ریال

از تاریخ صدور این تصویب نامه برای ساختمان فرهنگی فریمان وسیله شهرداری دریافت و پس از برداست 08/0 هزینه وصول بقیه را به وزارت فرهنگ پرداخت تا به مصرف احداث دبستان نوبنیاد در فریمان برسد.

تصویب نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 529              نخست وزیر

شماره 2778                    20/2/1327

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 18 اردیبهشت ماه 1327 بنا به پیشنهاد شماره 2 - 3239 وزارت دارایی موافقت می‌نماید که به محصلینی که قبل از صدور تصویب نامه شماره 22774 مورخ 19/11/1326 با اجازه دولت و موافقت کمیسیون ارز برای تکمیل تحصیلات و ورود به دانشگاه به اروپا مهیا می‌سازند منتها تا مدت یک سال از تاریخ ورود به محل تحصیل در صورتی که اسناد و مدارک تحصیلی خود را برای ورود به دانشگاه است به فاصله که کمیسیون ارز مقرر خواهد داشت بفرستند کمافی السابق و برطبق مقررات ارز هزینه تحصیل فروخته شود.

تصویب نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 495              نخست وزیر

شماره 1944                    21/2/1327

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 20 اردیبهشت ماه 1327 طبق پیشنهاد شماره 1254 - 7627 وزارت کشور تصویب نمودند که از تاریخ صدور این تصویب نامه:

1 - از هر نفر اتباع ایرانی در موقع خروج از قصرشیرین به طرف مرز و ورود به شهر از سمت مرز مبلغ 20 ریال به نفع شهرداری قصر شیرین به عنوان عوارض دریافت و به اختیار وزارت فرهنگ گذارده شود که در قصر شیرین به مصرف احداث دبستان نوبنیاد برشد.

تبصره - اشخاصی که با تذکر فرا سرحدی اداره شهربانی یا مرزبانی قصر شیرین از مرز خسروی داخل یا خارج می‌شوند مشغول پرداخت عوارض مزبور نخواهند بود.

تصویب نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 528              نخست وزیر

شماره 2822                    19/2/1327

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 18 اردیبهشت ماه 1327 طبق پیشنهاد شماره 1580 - 10682 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب نامه عوارض ردیف 7 تصویب نامه شماره 15568 - 14/11/1326 مبنی بر دریافت ماهانه پنجاه ریال از هر دستگاه درشکه شخصی و کرایة لغو و به جای آن از هر دستگاه درشکه شخصی و کرایة در ماه بیست ریال عوارض به نفع شهرداری همدان دریافت می‌گردد.

تصویب نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 488              نخست وزیر

شماره 3108                    20/2/1327

وزارت کشور

هیئت وزیران در جلسه 18 اردیبهشت ماه 1327 بر حسب پیشنهاد شماره 5670 - 12342 طبق ماده 7 آیین نامه قانون بلدیه شش تن آقایان کارمندان دوره هفتم انجمن شهرداری فیروزکوه را به ترتیب زیر:

آقای سید حسین طاهری

سید جعفر حسینی

محسن باطبی

یدالله باطبی

سید قربان حسینی

سید تقی عسگری

تعیین و تصویب نمودند

تصویب نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 494              نخست وزیر

شماره 3124                    19/2/1327

وزارت کشور

هیئت وزیران در جلسه 18 اردیبهشت ماه 1327 بر حسب پیشنهاد شماره 5632 - 12317 - 13/2/1327 وزارت کشور و بر طبق ماده 7 آیین نامه قانون بلدیه شش تن آقایان کارمندان دوره پنجم انجمن شهرداری الیگودرز را به ترتیب زیر:

1 - حاج ابوطالب گودرزی

2 - حاج احمد توکلی

3 - اسدالله مدنی

4 - فضل الله فیروزی

5 - محمد علی عزیز پور

6 - احمد انصاری

تعیین و تصویب نمودند

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 487              نخست وزیر

+++

شماره 3226                    21/3/1327

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 20 اردیبهشت ماه 1327 بنا به پیشنهاد شماره 5220 - 12667 وزارت کشور تصویب نمودند که عوارض معاملات دفاتر رسمی در سبزوار مقرره در تصویب نامه شماره 11446 - 28/6/1326 از صدی یک و نیم به صدی نیم اصلاح گردد. تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 525              نخست وزیر

شماره 2154                    19/2/1327

وزارت کشور

هیئت وزیران در جلسه 18 اردیبهشت ماه 1327 طبق پیشنهاد شماره 2375 - 8297 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب نامه از اتوبوس‌هایی که در داخل شهر تبریز کار می‌کنند روزانه سی ریال عوارض به نفع شهرداری تبریز دریافت شود.

تصویب نامه در دفتر نخست وزیر است

م - 485                          نخست وزیر

شماره 0901 ح 4883                     5/2/1327

بخشنامه به دادسراهای مرکز شهرستان‌ها

پیرو بخشنامه 5266 ر ح ر 35626 - 20/8/1326 راجع به گواهی نداشتن سوء پیشینه نظر به این که قید عبارت (این گواهینامه فقط از لحاظ عدم وجود محکومیت کیفری مؤثر صادر شده و ناظر به تعقیب کیفری یا محکومیت قطعی غیر مؤثر نیست) موجب گردیده که بعضی از مقامات تصدیقات صادره را خالی از اثر تلقی نمایند لذا مقرر می‌شود که از قید عبارت مزبور در گواهینامه‌های عدم سوء سابقه خودداری نمایید.

م - 536              جای وزیر دادگستری

انتصابات و احکام

در وزارت دادگستری

آقای محمد ولی گودرزی

بازپرس دادسرای یزد

به سمت دادیاری دادسرای دیوان کیفر

آقای تقی ایزدی

لیسانسیه حقوق

به سمت امانت دادگاه بخش شهرداری همدان

آقای حسین میر احمدی

رئیس دادگستری همدان

به سمت بازرس قضایی در اداره نظارت

آقای طهماسب رفیعی

مستشار دادگاه استان پنجم

به سمت ریاست دادگستری همدان

آقای علی وکیل زاده

لیسانسیه حقوق

به سمت کارمندی علی البدل دادگاه بخش کاشان

آقای محمد حسم محمود زاده

دادستان جهرم

به سمت ریاست دادگستری جهرم

آقای ملک منصور اسفندیاری

لیسانسیه حقوق

به سمت کارمند علی البدل دادگاه شهرستان کرمان

آقای جواد طاهری

امین دادگاه بخش لارستان

به سمت دادستانی شهرستان جهرم

آقای عبدالوهاب معصوم خانی

کارمند منتظر خدمت

به سمت امانت دادگاه بخش جدید التأسیس نایین

آقای اشرف بهبهانی

رئیس شعبه سوم دادگاه شهرستان بهبهان

به سمت ریاست شعبه چهارم دادگاه استان 1 و 2

آقای ابراهیم اسلامی

امین دادگاه بخش تویسرکان

به سمت امانت دادگاه بخش اهواز

آقای احمد شیرین

کارمند منتظر خدمت

به سمت امانت دادگاه بخش تویسرکان

آقای مجید طاهری

کارمند علی البدل دادگستری سبزوار

به سمت دادیار دادسرای شهرستان سبزوار

آقای مرتضی فتحی

بازپرس دادسرای ساوه

به سمت امانت شعبه 2 دادگاه بخش تبریز

آقای محمود همدانی

لیسانسیه حقوق

به سمت کارمندی علی البدل دادسرای شهرستان سبزوار

آقای باقر خواجوی

کارمند علی البدل دادگستری ملایر

به سمت دادیار دادسرای شهرستان اصفهان

آقای جواد علوی

کارمند علی البدل دادگاه شهرستان یزد

به سمت دادیار دادسرای شهرستان یزد

آقای مرتضی محجوبی

لیسانسیه حقوق

به سمت کارمندی علی البدل دادسرای شهرستان یزد

آقای محمود ملک کیانی

امین دادگاه بخش بم

به سمت دادستانی شهرستان

آقای ابوطالب ابراهیمی

امین دادگاه بخش یزد

به سمت ریاست دادگاه جدیدالتأسیس شهرستان بم

آقای عزیزالله قرایی

بازپرس شعبه دادسرای قوچان

به سمت امانت دادگاه گناباد

آقای عبدالله ملک محمدی

امین دادگاه بخش گناباد

به سمت دادستانی شهرستان شهسوار

آقای ابوالقاسم مجتهدی

بازپرس شعبه 18 دادسرای تهران

به سمت ریاست دادگسترس شهرستان ملایر

آقایاحمد نراقی پور

امین دادگاه بخش فسا

به سمت امانت دادگاه بخش لار

آقای منوچهر فرهوش

رئیس دادگستری ملایر

به سمت ریاست شعبه دوم دادگاه استان پنجم

آقای عنایت الله قلمفرسای مستوفر

لیسانسیه حقوق

به سمت امانت دادگاه بخش جدیدالتأسیس داراب

آقای اسدالله غروی

رئیس شعبه دوم دادگاه استان پنجم

به سمت ریاست شعبه چهارم دادگاه استان نهم

آقای هاشم و خشور زاده

لیسانسیه حقوق

به سمت امانت دادگاه بخش جدیدالتأسیس داراب

آقای باقر عاملی

رئیس دادگاه شهرستان سبزوار

به سمت ریاست شعبه هشتم دادگاه شهرستان تهران

آقای مهدی اربابی

امین دادگاه بخش دزفول

به سمت امانت دادگاه بخش شهرداری مشهد

آقای داریوش مجلل ثقفی

دادیار دادسرای تربت حیدریه

به سمت امانت دادگاه بخش دزفول

آقای حسین علی صفایی

بازپرس شعبه 3 دادسرای کرمانشاه

به سمت دادیار دادسرای کرمانشاه

آقای صادق احمدی

دادیار دادسرای کرمانشاه

به سمت بازپرسی شعبه 4 دادسرای کرمانشاه

آقای محمد حسین خوانساری

دادیار دیوان کشور

به سمت مستشار دیوان کشور 

 

+++

شماره 16820/38108                    26/12/1326

آقای محمد ابراهیم عارفی سردفتر

اسناد رسمی سابق خوی

نظر به این که محاکمه انتظامی شما منتهی به محکومیت به جزای نقدی شده به موجب این ابلاغ رفع تعلیق شما را از تصدی دفتر اسناد رسمی اعلام می‌دارد.

وزیر دادگستری

 

شماره 18272/38082                    26/12/1326

آقای سید احمد آیت الهی دفتر یار دفتر

اسناد رسمی 32 یزد

به موجب این حکم به سمت سردفتری اسناد رسمی درجه سوم شهر یزد منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید. 

وزیر دادگستری

 

شماره 18284/37023                    27/12/1326

آقای مصطفی شریف سردفتر اسناد رسمی

و گواهی صحت امضاء دماوند

نظر به این بر اثر گزارش واصله تحت تعقیب دادگاه انتظامی سردفتران واقع شده‌اید وزارت دادگستری طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمی شما را از تصدی دفاتر اسناد رسمی و گواهی صحت امضاء معلق می‌نماید.

وزیر دادگستری

 

شماره 16826/37031                    27/12/1326

آقای علی اصغر مجتهد زاده فارابی

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در دهستان تیرگاه شاهی برای ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌دهد. 

وزیر دادگستری

شماره 16131-37027                    27/12/1326

آقای سید هدایت الله افضلی بروجنی

سردفتران ازدواج و طلاق دهکده

بلداجی چهارمحال اصفهان

به موجب این ابلاغ محل رسمیت دفاتر شما به دهکده کندمان تبدیل می‌شود.

وزیر دادگستری

شماره 16672-37017                    27/12/1326

آقای محمد علی جلیلی دفتر یا درجه

اول دفتر اسناد رسمی شماره 11 اراک

به موجب این حکم به سمت سردفتری اسناد رسمی درجه سوم بخش سربند اراک منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگستری

شماره 16250/37033                    27/12/1326

آقای حاجی کاظمی سردفتر ازدواج

تهران 

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در تهران مجدداً برای ثبت طلاق رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگستری

شماره 16843/30713                    27/12/1326

آقای عباس علمی سردی سردفتر ازدواج

و طلاق دهستان بدوستان اهر

به موجب ابلاغ محل رسمیت دفاتر شما به قریه بلویردی اهر تبدیل می‌شود طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگستری

شماره 11554-37021                    27/12/1326

آقای روح الله منتظری سردفتر ازدواج

و طلاق قریه اردینه دماوند

نظر به این که بر اثر گزارش واصله تحت تعقیب دادگاه انتظامی سردفتران واقع شده‌اید وزارت دادگستری انتظامی سردفتران واقع شده‌اید وزارت دادگستری طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمی شما را از تصدی دفاتر ازدواج و طلاق معلق می‌نماید.

وزیر دادگستری

شماره 16954/37053                    27/12/1326

آقای سید عبدالعظیم سیاه پوش سردفتر

سابق ازدواج و طلاق مشهد

نظر به این که محاکمه انتظامی شما منتهی به محکومیت به جزای نقدی شده به موجب این ابلاغ رفع تعلیق شما را از تصدی دفتر ازدواج اعلام می‌دارد.

وزیر دادگستری

+++

 

 

 

یادداشت ها
Parameter:294378!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)