کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14
[1396/05/21]

جلسه: 68 صورت مشروح مجلس روز سه¬شنبه 11 مهر ماه 1323  

فهرست مطالب:

  1. تصویب صورت مجلس
  2. مذاکره راجع به دستور
  3. مذاکره درفوریت لایحه اعتبار وزارت جنگ و ارجاع آن به کمیسیون
  4. مذاکره در لایحه فروش نقره
  5. موقع و دستور جلسه آتیه - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14

 

 

جلسه: 68

صورت مشروح مجلس روز سه­شنبه 11 مهر ماه 1323

 

فهرست مطالب:

  1. تصویب صورت مجلس
  2. مذاکره راجع به دستور
  3. مذاکره درفوریت لایحه اعتبار وزارت جنگ و ارجاع آن به کمیسیون
  4. مذاکره در لایحه فروش نقره
  5. موقع و دستور جلسه آتیه - ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقای سید محمد صادق طباطبایی تشکیل گردید

صورت مجلس روز یکشنبه 9 مهر ماه را آقای طوسی (منشی ) قرائت نمودند.

(اسامی غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غائب با اجازه: آقای مخبر فرهمند

غائبین بی­اجازه- آقایان: تربتی- فرمند- مجد ضیایی- خاکباز- ذوالقدر- کفایی- فتوحی- قبادیان- ظفری-اکبر- معدل- گله­داری- سرتیب­زاده.

دیرآمدگان بی­اجازه- آقایان: اخوان- نقابت- سنندجی- تولیت- نمازی- صدریه- عدل- دکتر آقایان- تیموری‌)

  1. تصویب صورت مجلس

رئیس - در صورت جلسه مخالفی نیست ؟

شهاب فردوسی - اجازه می­فرمایید؟

رئیس - بفرمایید

شهاب فردوسی - بنده در روزنامه اطلاعات دیدم که تبصره پیشنهادی بنده را طور دیگری نوشته بودند و ظاهراً  اداره اطلاعات از اداره تندنویسی مجلس گرفته است نوشته است در آنجا ‌که کمکی که از معارف به مدارس ملی می­شود به نسبت حقوق آنها تقسیم شود در صورتی که پیشنهاد بنده یک کلمه مستقیم هم داشت و نظر بنده این بودکه کمکی که به معلمین مدارس ملی می­شود مستقیماً به نسبت حقوق آنها داده بشود یعنی به مدیر مدرسه ندهند که مدیر مدرسه هر مبلغی که می­خواهد خودش بردارد و هر قدر که می­خواهد به معلمین بدهد پای خودش حساب نکنند استدعا می­کنم توجه بفرمایند که اگر در پیشنهاد اختلافی شده اصلاح نمایند که اشتباه نشود.

+++

رئیس - دیگر نظری نیست ؟ (اظهار شد - خیر ) صورت جلسه تصویب شد.

2- مذاکره راجع به دستور

وزیر دارایی - تقاضای فوریت لایحه نقره را کرده بودم

جمعی از نمایندگان - دستور دستور - اعتبارنامه­ها  مطرح شود.

رئیس - آقای دکتر مصدق شما با دستور مخالف هستید؟

دکتر مصدق -خیر بنده  پیشنهادی داده­ام و با لایحه نقره مخالفم

فداکار- بنده با ورود در دستور مخالفم اجازه می­فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

فداکار - عرض کنم که این قوانینی که مودر طرح است و جزء دستور امروز است چندان مهم نیست و ضرب مسکوک هم مهم نیست برای این که مطابق  اطلاعاتی که رسید الان زمزمه­ای است که بعضی از کارخانه­جات ممکن است تعطیل بشود و یک مذاکراتی می­شود که ممکن است بیکاری ما را تهدید بکند و یک میلیون کارگر بیکار بشوند و در مقابل یک وقایعی گیر بکنیم . مقصود عرضم این است که مذاکراتی را باید بکنیم  که دولت موافقت بکند و تصمیمی اتخاذ بکند که فردا در مقابل  یک کار مهم و یک موضوع لاینحل  گیر نکنیم . از این جهت بنده با ورود در دستور  مخالفم و اجازه‌ می­خواهم که چون این کار خیلی مهم است دولت و مجلس برای آن تصمیمی اتخاذ بکند.

رئیس - رأی گرفته می­شود. به ورود در دستور آقایان موافقین قیام نمایند.( اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهاد آقای جواد مسعودی:

پیشنهاد می­کنم ماده یگانه وزارت دارایی راجع به جمع­آوری مازاد غله مطرح بشود.

رئیس - آقای جواد مسعودی

جواد مسعودی - اگر خاطر آقایان نمایندگان مستحضر باشد در زمان دولت سابق آقای ساعد ماده یگانه برای جمع آوری غله آوردند و به اندازه­ای دولت این ماده واحده را ضروری می­دانست که با قید دو فوریت تقدیم مجلس کرد و حالا یک ماه و نیم گذشته است و هنوز تکلیف آن معلوم نشده است این است که استدعا می­کنم امروز مطرح  بشود.

رئیس - آقای دکتر مصدق

دکتر مصدق - بنده با این پیشنهاد مخالفم و علت را هم عرض می­کنم که آقای وزیر دارایی هم تشریف دارند مسبوق باشند. چهار ماه پیش از این در محلس یک طرحی  پیشنهاد شد برای مازاد زارعین بعد آمدند و گفتند که موضوع مازاد زارع رفت پی کارش و ما پیشنهاد داده بودیم که افت مازاد صدی پنج  را مطالبه نکنند و این پیشنهاد برای سه موضوع بود یکی برای این که شهر تهران آزاد باشند که آرد و غله وارد  کنند و دوم این که افت مازاد صدی پنج  جریمه ازش نگیرند و سوم هم یک چیز دیگری بود که ما پیشنهاد کرده بودیم و حالا خاطرم نیست . بالاخره یکی از آقایان نمایندگان یک آیین­نامه  که دکتر میلسپو پیشنهادکرده بود به بنده نشان داد که این آئین­نامه نوشته شده است ولی اجرا نخواهد شد تا این که ماده واحده که به مجلس پیشنهاد  شده است بگذرد و این ماده واحده راجع  به گرفتن مازاد از ملاکین است  و در آن ماده چندین پیشنهاد داده شد در مجلس که آن ماده نگذشت  و تقریباً ‌از آن وقت تا به حال دو ماده گذشته که آیین­نامه  نگذشته و همین طور مانده است حالا اگر مجلس نظر لطفی  دارد به مردم باید زودتر این کار را تمام کند برای این که وقتی زمستان شد دیگر کسی نمی­تواند آرد تهیه بکند و وقتی که آردش را گرفتند دیگر کسی نمی­تواند پس بگیرد.

امینی - پس جنابعالی موافق هستید که مطرح شود چون آقای مسعودی هم همین پیشنهاد را کردند.

مسعودی - بنده هم پیشنهاد کردم که مطرح بشود.

دکتر مصدق - شما گفتید که لایحه پشیز مقدم باشد. ( خیر این طور نیست )

هاشمی - اجازه بفرمایید که پیشنهاد آقای مسعودی را

+++

دو مرتبه بخوانم ( بفرمایید) پیشنهاد می­کنم ماده یگانه وزارت دارایی راجع به جمع­آوری مازاد غله  مطرح شود.

دکتر مصدق - خیر مقصود بنده آن طرحی است که آقای فولادوند پیشنهادکرده­اند آن باید مطرح شود و پیشنهاداتی که در اینجا شد اگر تصویب شد این کار گذشته است و اگر تصویب نشود این کار معلوم نشده است و بالاخره بایستی نتیجه آن معلوم بشود  چون که وقتی که مازاد و افت را از آنها گرفتند و جریمه را گرفتند  زمستان که آمد دیگر تصویب این لایحه موضوعی ندارد.

رئیس - بنابراین باید رأی بگیریم به پیشنهاد آقای مسعودی و بعد هم به پیشنهاد آقای دکتر مصدق.

جمعی از نمایندگان - پیشنهاد آقایان جزو دستور است دیگر احتیاجی به رأی ندارد.

مهندس فریور- عرض کنم ما یک طرحی تهیه کرده بودیم که راجع به قانون استخدام مهندسی است این را استدعا می­کنم مطرح بفرمایید.

رئیس - پیشنهاد جنابعالی را چون وزیر مسئول نیست نمی­شود مطرح  کرد.

مهندس فریور - وزیر لازم نیست از هیئت دولت یک وزیر حاضر است یک طرحی ما تهیه کرده­ایم که قانون استخدام مهندسین را دولت بعد از یک ماه دو ماه بیاورد این دیگر وزیر مخصوصی لازم ندارد و یک وزیر حاضر است کافی است این به جایی بر نمی­خورد آقا.

رئیس - وزیر مسئول هم باید حاضر باشد.

محمد طباطبایی - به پیشنهاد آقای دکتر مصدق هم باید رأی بگیرید.

صفوی - دستور مجلس مطابق آیین­نامه قبلاً معلوم شده است و آنجا نوشته شده و در کریدور گذاشته شده و بلافاصله ‌باید همان تعقیب بشود.

محمد طباطبایی - این کارها جزء اتلاف وقت مجلس فایده ندارد باید وارد دستور بشویم دستور هر چه هست باید تعقیب بشود.

رئیس - عرض کنم در اول دستور همان پیشنهاد آقای  دکتر مصدق بوده است.

محمد طباطبایی - بنده مخالف اجازه می­فرمایید؟ (رئیس بفرمایید) اولاً همین طور که فرمودند در واقع این رد شده است ( خیر این غیر از آن است ) ماده واحده دولت هم راجع به جمع‌آوری گندم بود و این هم مربوط به همان است آن را رأی گرفتیم مجلس رد کرد و معنی ردش این است که نباید مطرح بشود و از طرف دیگر همان تذکری که آقای صفوی  دادند به مقام ریاست این کاملاً صحیح‌ است باید وارد دستور بشویم بدون این که توجه بفرمایید به پیشنهاداتی که ممکن است یک ساعت وقت این مجلس را بگیرد که چه مطلبی مطرح بشود.

رئیس - حالا رأی می­گیریم به پیشنهاد آقای دکتر مصدق که در دستور هم همان است.

مهندس فریور - اگر در دستور هست که دیگر رأی نمی­خواهد.

رئیس - پیشنهاد ایشان از این قرار است : پیشنهاد می­کنم که طرح آقای فولادوند مطرح شود.

رئیس - با پیشنهاد ایشان همان است که در دستور است .

دکتر اعتبار - اگر این موضوع در دستور هست باید مطرح شود دیگر رأی نمی­خواهد وقتی مطرح نخواهد شد که باید یک کسی پیشنهاد بکند که از دستور خارج بشود ولی حالا که کسی پیشنهاد خروج از دستور نکرده است؟

مظفرزاده - باید مطرح شود

مهندس فریور- اگر اول دستور این  است که مطرح بفرمایید.

3- مذاکره در فوریت لایحه اعتبار وزارت جنگ و ارجاع آن به کمیسیون

رئیس - یک لایحه است که بر طبق نظامنامه باید تذکر بدهم لوایحی که یک فوریتش تقاضا می­شود باید در مجلس مطرح بشود چون در آن جلسه  وقت نداشیم گذاشتیم  برای این جلسه بنده تصور می­کنم که اول باید فوریت آن فی­المجلس مطرح شود چون در آن جلسه وقت نداشتیم‌ افتاد به این جلسه (صحیح است ) باید اول آن را رأی بگیریم.

+++

وزیر دارایی - لایحه وزارت جنگ و نقره فوریت دارد.

رئیس - ماده واحده قرائت می­شود:

ماده واحده - شماره ارتش ایران در سال جاری 90000 نفر خواهد بود به منظور تأدیه حداکثر کمک به کارمندان اعتباری به میزان  150000000 ریال به وزارت جنگ اعطا می­شود و برای پرداخت اعتبار نامبرده وزارت دارایی مجاز است  مبلغ 150000000 ریال از بانک ملی ایران وام دریافت دارد.

رئیس - یک نکته را بنده باید عرض کنم که این لایحه مالی است و اگر یک فوریتش  تصویب شود باید فی­المجلس مطرح بشود اگر آقایان موافقند رأی بگیریم و اگر نه بماند برای جلسه بعد.

بعضی از نمایندگان - بماند برای جلسه بعد

رئیس - آقای امیر تیمور.

امیر تیمور- نظر بنده در این لایحه مربوط به کمک خرج وزارت جنگ این است که در این موضوع باید مطالعات بیشتری به عمل بیاید و این طور که بنده لایحه را مرور اجمالی کردم و از همان مطالعه اجمالی دیدم که طرز تنظیمش هم خوب نیست . بنده تقاضا می­کنم. آقای وزیر  دارایی هم موافقت  بفرمایند که لایحه بیاید به کمیسیون و در کمیسیون مطالعات لازم به عمل بیاید و هر طوری که مقتضی باشد خبرش را به مجلس بدهد الان لایحه نپخته است و اگر مطرح بشود بنده مخالف آن لایحه هستم و رأی نمی­دهم .

وزیر دارایی - بنده موافقم.

رئیس - بنابراین این لایحه به موجب تمایل مجلس و آقای وزیر دارایی می­رود به کمیسیون

وزیر دارایی - لایحه نقره فوریت دارد.

رئیس - در دستور هم هست بسته به نظر مجلس است.

ساسان - پیشنهادی بنده داده بودم مقرر فرمایید بخوانند.

رئیس - وزیر بهداری باید باشند نیستند این قانون مال وزیر سابق است باید وزیر لاحق تقاضا کند.

حاذقی - بنده پیشنهاد می­کنم که لایحه نقره مطرح شود.

رئیس - یک پیشنهاد مختلفی رسیده است و آقای وزیر دارایی هم پیشنهاد کرده­اند که لایحه نقره مطرح بشود حالا بسته به نظر مجلس است .

بعضی از نمایندگان - این لایحه بماند برای بعد.

وزیر دارایی - لایحه نقره باید مقدم باشد برای این که طرف می­رود و نمی­شود.

دکتر مصدق - استدعا می­کنم بگذارید این را برای بعد.

رئیس - باید رأی بگیریم.

دکتر شفق - به نظر بنده مطابق آیین­نامه وقتی که فوریتی نسبت به یک لایحه­ای پیش آمد باید رأی بگیریم و اگر رأی گرفته شد بهتر می­توانیم تکلیف را معلوم کنیم.

رئیس - البته می­شود رأی گرفت و اشکالی ندارد ولی اینجا چون فوریتش نبود و لایحه­ای است که باید طرح شود حالا چون آقای وزیر دارایی می­خواهند مطرح شود باید رأی گرفت.

مهندس فریور - بنده مخالفم با طرحش عرض کنم این تابلو و دستور و این کلیاتی که گذاشته­اند اینها بی­معنی نیست اگر مقصود این است که یک لایحه طرح بشود آدم ابتدا به ساکن بدون مطالعه  نباید اینجا بنشیند و یک لایحه­ای طرح بشود و هر کس یک پیشنهادی بدهد ولو این که چسبندگی  با موضوع داشته باشد یا نداشته باشد این که معنی ندارد یک لایحه­ای که این طور جنبه اقتصادی دارد جنبه مالی دارد این را یک مرتبه می­آورند به مجلس ( سه ماه است آورده­اند) خیلی خوب سه ماه است ولی من موظفم  به این که آن تابلویی را که در خارج ملاحظه می­فرمایید نگاه بکنم  که چه چیز مطرح است آن را مطالعه  بکنم بعداً  بیایم اینجا رأی بدهم تا آخر سال پیش وجدان خودم خجل نباشم ، می­خواهید  همین طور مطرح بکنید و ما هم جف­القلم رأی بدهیم بنده عرضی ندارم.

+++

نقابت - اجازه می­فرمایید؟

رئیس - شما مخالفید

نقابت - خیر بنده با طرح لایحه و فوریت آن موافقم

رئیس - بفرمایید.

نقابت - عرض کنم بنده با تقاضای آقای وزیر دارایی موافقم و دلیل موافقتم این است که اولاً  آیین­نامه مجلس است که وزیری که فوریت یک لایحه­ای را تقاضا می­کند باید مطرح بشود منتها گفته می­شود که با فوریت مخالفیم  پس قبلاً باید فوریت لایحه نقره مطرح باشد  آقای مهندس فریور مخالف با فوریت این لایحه بودند ولی بنده به عنوان موافق با این لایحه عرض  می­کنم و دلیلم این است که وزیر دارایی  مسئول امور مالی کشور است اعلام می­کند در مجلس شورای ملی و می­گوید که برای فروش یک متاعی مشتری دارد که اگر تأخیر بشود از بین می­رود و ضرری متوجه مملکت می­شود  و این موضوع مورد توجه همه آقایان است و از لحاظ مطالعه این لایحه به کمیسیون رفته است و به علاوه طبع و توزیع شده است و از طرف  دیگر جزو دستور است و اگر پیشنهادات یا مذاکرات دیگری شده است که مانع طرح این لایحه است نباید انصراف حاصل بشود. به این جهت بنا به اعلام آقای وزیر دارایی تأخیر آن متضمن ضرر برای کشور است بنده موافقم که مطرح بشود.

رئیس - چند نفر از آقایان اجازه خواسته­اند.

محمد طباطبایی - یک اشتباهی شده است اجازه بفرمایید که بنده عرض کنم ( رئیس - بفرمایید ) لایحه­ای که آقای وزیر دارایی دادند در جلسه گذشته راجع به پشیز است این مطلب که مطرح است این مورد ندارد فوریت آن عرض کنم جزو دستور است و یک عده هم در آن ورقه موافق و مخالف اسم نوشته­اند و جزو دستور هم هست و آمده­اند خواهش می­کنند که مطرح بشود.

رئیس - کمیسیون هم گزارش داده است  گزارش کمیسیون مطرح است بنابراین مخالفی نیست طرح کنیم ؟ (صحیح است ) ماده واحده قرائت می­شود:

4- مذاکره در لایحه فروش نقره

ماده واحده - هیئت نظارت اندوخته اسکناس بانک ملی ایران نزد فدرال رزرو بانک نیویورک ( بانک مرکزی ) امانت گذارده می­شود. به نرخ قانونی نقره در تهران یا شهرستان­ها تحویل بانک ملی ایران تا بانک نامبرده بتواند نقره را به مصرف مسکوک جدید و یا فروش در داخله و خارجه برساند.

تبصره 1- تا زمانی که طلایی که به موجب این قانون در خارج خریداری شده کلاً و جزئاً‌ در خارجه موجود می­باشد  آنچه طلا برای بانک ملی ایران از خارجه وارد می­شود بابت طلاهای مزبور محسوب خواهد شد.

تبصره 2- کلیه مخارج ضروری برای حمل طلا از خارجه به تهران در موقع انتقال به عهده بانک ملی ایران است .

کاظمی - آقای وزیر دارایی تقاضای فوریت نسبت به این موضوع کرده­اند.

دکتر اعتبار - لایحه­ای است رفته به کمیسیون و حالا آمده دیگر فوریت لازم ندارد

وزیر دارایی - بنده تقاضای یک فوریت می­کنم

کاظمی - این لایحه رفته است به کمیسیون و گزارش کمیسیون آمده است به مجلس چون تقاضای فوریتش شده است اول باید مجلس اظهار نظر بکند و بعد مطرح بشود چون اگر نسبت به فوریتش رأی  داده شود جریان اجرایش فرق می­کند.

رئیس - بنده نمی­دانم تقاضای فوریت بعد از این که کمیسیون گزارش داد می­شود کرد یا خیر؟

بعضی از نمایندگان - وقتی مجلس قبول کند مانعی ندارد.

وزیر دارایی - بنده اشکالی نمی­بینیم اگر آقایان اشکالی نمی­فرمایند تقاضای فوریت می­شود.

رئیس - فوریت مطرح است.آقای فداکار مخالفید؟

فداکار - بلی بنده مخالفم . عرض کنم که به عقیده بنده فروش نقره امانی مردم و چیزی را که مردم ده ریال نقره داده­اند و یک قبض یک تومانی گرفته­اند و حالا می­خواهند این کار را به دست مجلس انجام بدهند به عقیده بنده خیانت به مملکت است این کار را می­خواهند به دست مجلس انجام بدهند و فردا برای مردم حساب تراشی بکنند این مسأله مسأله

+++

حیاتی مملکت است سابقاً عملیاتی کرده­اند خطایی کرده­اند و این مسکوکات امانی مردم را فروخته‌اند و حالا که می­خواهند این بقیه نقره را هم به عجله بفروشند باید توجه کرد به این لایحه ‌که مربوط به این پول­های امانی مردم است و به این سهل و سادگی و فوری نمی­شود رأی داد باید این لایحه در کمیسیون مطرح شود و بعد از آن بیاید  به مجلس و بنده جداً‌ با فوریتش و با اصل فروشش مخالفم و چون مضارش زیاد است باید دقت  کاملی بشود.

رئیس - آقای کاظمی

مصطفی کاظمی - همکار محترم آقای فداکار فکرشان فکر عجیب است که هر کس غیر از فکر ایشان فکری بکند می­گویند خائن است این یک اصلی است که با یک چنین اصلی نمی­شود همکاری کرد بنده از کسانی هستم که شدیداً‌ و قویاً ‌با فروش نقره موافقم و برخلاف عقیده ایشان عقیده­ام این است که هر کس مخالف باشد خائن است و دلایلش را هم عرض می­کنم. این را آقایان باید بدانند اگر مجلس شورای ملی این معامله را نخواهد حالا تصویب کند و قبول نکند شخصی که مشتری این نقره است می­خواهد برود و نمی­تواند بیش از سه ماه انتظار بکشد و به علاوه باید دانست که آن محلی که این نقره را می­خواهد بخرد اگر طول بکشد و اوضاع تغییر بکند از جای دیگر به نصف قیمت نقره را خواهد خرید و دیگر از ما نمی­خرد (امینی - این طور نیست ) ممکن است بعد آقا تشریف بیاورید و توضیح بدهید که این طور نیست ما هم مخلص آقا  هستیم اگر دلایل آقا صحیح  بود تسلیم می­شویم . و فعلاً به نظر بنده تصویب این لایحه یک امر ضروری است و الان سه ماه هم هست که این لایحه آمده است به مجلس و در کمیسیون دارایی هم کاملاً درش بحث شده است و در جلسه خصوصی هم توضیحات لازم به عرض آقایان رسیده است و متجاوز از یک ماه و نیم  است که طبع شده است این است که بنده با فوریت آن کاملاً ‌موافقم و تقاضا می­کنم مطرح شود.

رئیس - اگر آقایان اجازه می­فرمایند رأی بگیریم به فوریت آقایانی که با فوریت موافقند قیام فرمایند.(‌عده بیشتری برخاستند) اکثریت است. پس وارد می­شویم در شور این لایحه . آقای اردلان

اردلان - عرض کنم بنده تصویب این لایحه را از طرف آقایان نمایندگان مجلس شورای ملی برخلاف مصلحت مملکت می­دانم بنابراین استدعا می­کنم از جناب آقای وزیر دارایی و آقایان محترمی که نامشان را به نام موافق ثبت کرده­اند عرایضی که بنده می­کنم یادداشت بفرمایند و به طور کلی جواب نفرمایند که نقره بد است طلا خوب‌ است و جواب عرایض بنده را بدهند اگر جوابی که دادند قانع کننده بود که البته مجلس شورای ملی قضاوت خواهد کرد اگر جواب­ها قانع کننده نبود خواهش می‌کنم که غیر از جواب مطالب بنده به مطالب دیگر نپردازند اولاً این لایحه را وزارت دارایی دو شور داده بود و جزء  دستور هم گزارش شور اول کمیسیون بود بنابراین بنده که می­خواستم به نام مخالف اظهار عقیده کنم نظرم این بود که مطالب را اینجا می­گویم و پیشنهادات ما می­رود به کمیسیون قوانین دارایی و مجدداً  شور می­شود اگر نظریات صحیحی بود مورد دقت قرار می­دهند و دوباره می­آید به مجلس و حالا به طوری که ملاحظه خواهید فرمود به این صورت صلاح نیست که ما اقدام کنیم ولی چون مجلس شورای ملی رأی داد بنده اطاعت می­کنم. آقای نماینده محترم آقای هاشمی این ماده را خواندند و حالا اجازه بفرمایید که بنده هم این ماده را بخوانم در سطر آخر این ماده دولت تقاضا می­کند که به بانک  ملی اجازه داده شود تا بتواند نقره را به مصرف مسکوک جدید یا فروش در داخله‌ و خارجه برساند بنابراین دولت  از مجلس شورای ملی تقاضا می­کند که نقره که در بانک ملی ایران موجود است این نقره را در داخله سکه بکند یا به صورت شمش در داخله ایران بفروشد یا به خارجه بفروشد این سه تقاضا است و برای بنده که یک نفر وکیل هستم و می­خواهم رأی بدهم فوراً یک مجهولی ایجاد می­شود برای این که در لایحه دولت ننوشته است که چقدر‌‌ نقره داریم و چقدرش را می‌خواهیم سکه بزنیم و چقدرش را می­خواهیم به طور شمش در داخله بفروشیم و چقدرش را می‌خواهیم به خارجه بدهیم این یک مسأله­ای است که بنده تصور

+++

می­کنم توضیحش لازم است و هر وکیلی که بخواهد رأی بدهد باید این موضوع را بداند و در این لایحه نوشته نشده است بنده در موقعی که از طرف فراکسیون­ها در مجلس شورای ملی کمیسیونی معین شد و با حضور آقای بیات وزیر مشاور سابق و آقای فروهر وزیر دارایی سابق و مدیر کل بانک ملی بنده هم حضور داشتم مدیر کل بانک توضیح داد که هزار تن نقره موجود داریم از این هزار تن نقره چهارصد تن آن را می­خواهیم در داخله ایران یا سکه بزنیم یا به طور شمش بفروشیم و ششصد تن بقیه را می­خواهیم به دولت هندوستان بفروشیم آنچه که مربوط به داخله مملکت است  البته ما حرفی نداریم پس اجازه که وزارت دارایی از مجلس شورای ملی می­خواهد اجازه صدور و فروش ششصد تن نقره موجود در بانک ملی است بنده لازم است به عرض آقایان نمایندگان برسانم که در دو سال قبل دولت ایران موفق شد از دولت هندوستان مقدار صد و بیست تن نقره خریداری کند آن وقت چون بنده افتخار کمیسیون ارز را داشتم می­دانستم که این یک موفقیتی بود برای دولت ما و ما از صمیم قلب حقیقتاً ممنون دولت هندوستان بودیم که چنین مساعدتی به ما کرد ما 120 تن نقره را به مبلغ  ششصد و هفتاد و دو هزار لیره خریداری کردیم آنچه که بنده از مدیر کل بانک پرسیدم گفتند که می­خواهند با قیمت بهتری بفروشند بنابراین اگر همین مظنه ششصد و هفتاد و دو هزار لیره را در صد و بیست تن بگیریم پنج برابر این مبلغ  می­شود به عبارت اخری سه میلیون و نیم لیره شیفر رند که حساب  کنیم سه میلیون و نیم لیره  قیمت این نقره می­شود که از ما اجازه می­خواهند به فروش برسانند نرخ لیره الان صد و سی و ریال است. بنابراین قیمت سه میلیون و نیم لیره الان صد و سی ریال است بنابراین قیمت سه میلیون و  نیم لیره از قرار هر لیره صد و سی ریال در حدود چهار صد و پنجاه میلیون ریال می­شود و به عبارت ساده­تری نود کرور تومان می­شود بنابراین آقایان نمایندگان محترمی که حالا به این لایحه می­خواهند رأی بدهند به یک معامله نود کرور تومانی رأی می­دهند پس ارزش دارد که در مجلس شورای ملی چند ساعت بلکه چند جلسه نسبت به این موضوع صحبت کنیم و بحث کنیم این است که استدعا می­کنم مطالبی که بنده عرض می­کنم آقایان دقت بفرمایند اگر تصدیق فرمودند که فروش این نود کرور تومان نقره با این ترتیب به ضرر مملکت است رأی ندهند یا لااقل موافقت کنند که پیشنهادات برگردد به کمیسیون دارایی و در این خصوص بررسی بشود بنده وقتی که حساب کردم و دیدم که این معامله  نود کرور تومان است یک تأثر خاطر فوق­العاده­ای برای بنده ایجاد شد وحالا اجازه می­خواهم علت آن را عرض کنم شاید آقایان هم در این خصوص با بنده شرکت داشته باشند علتش یک  اعلانی است که چند نوبت در یکی از روزنامه­های مهم دیدیم که منتشر شده است اجازه بفرمایید دو سطر اول آن را چون ربط پیدا می­کند با این موضوع  بخوانم آگهی از طرف بنگاه کارپردازی کل کشور است به این ترتیب : بنگاه کارپردازی کل کشور مقداری خرده شیشه موجوده در مرکز تقطیر کل رسومات را از طریق مزایده به فروش می­رساند خریداران می­توانند با پرداخت مبلغ دو هزار ریال سپرده الی آخر شما ملاحظه بفرمایید اگر قیمت خرده شیشه­های رسومات را ده برابر این دو هزار ریال بگیریم می­شود بیست هزار ریال یعنی دو هزار تومان ملاحظه بفرمایید برای دو هزار تومان فروش خرده شیشه  سه نوبت در جراید مهم مملکت اعلان مزایده می‌شود که ضرری به مملکت  وارد نیاید آن وقت نود کرور تومان  نقره را ما می­خواهیم بفروشیم آیا وزارت دارایی فکر نمی­کرد که در اینجا یک کلمه مزایده گذارده شود که شاید خریداران متعددی در دنیا به دست بیاورد این مطلب واقعاً اسباب تأثر بنده شد.عرض کنم نقره و طلا دو تا فلز قیمتی هستند که وقتی که به صورت مسکوک در آمد قیمتش همان است که رویش نوشته شده است ده تا یک ریالی مساوی یک تومان است ولی وقتی که به صورت شمش در آمد و در بانک انبار شد و شما اسکناس بردید و در عوض به شما نقره ندادند یک مال­التجاره­ای است یک متاعی است در تمام روزنامه­های خارجه ملاحظه بفرمایید  یک ستون مخصوص قیمت عمده فروش مال­التجاره است نوشته است آهن این مبلغ پنبه این مبلغ تریاک این مبلغ و من جمله نقره و طلا که در  تمام بازارهای دنیا خریدار دارد فروشنده

+++

دارد البته به نسبتی که عرضه می­شود قیمتیش ممکن  است فرق کند پس بنابراین آیا ما که نود کرور تومان نقره را می­خواهیم بفروشیم نمی­شد  پانصد تومان خرج کنیم و در نیویورک اعلان کنیم در بمبئی در لندن در قاهره  اعلان کنیم که ما می­خواهیم دو هزار خروار نقره را بفروشیم طالبین در ظرف مدت دو روز یا دو ماه پیشنهادات خودشان را بدهند ممکن بود یک دولتی پیشنهاد می­داد که حاضر است آن را با دلار بخرد که بعد از جنگ مورد احتیاج ما است ممکن بود یک دولتی یک کمپانی و شرکتی پیشنهاد می­داد که حاضر است در عوض آن قماش به ما بدهد و ما آن قماش  را بیاوریم در داخله ممکت خودمان بفروشیم که هم احتیاجات مملکت را رفع کنیم و هم مقدار  زیادی اسکناس‌های موجوده را از جریان خارج کنیم رعایت  مزایده در این قسمت نکردن و برای فروش خرده شیشه  رسومات رعایت  کردن این تبعیض است  و ما عقیده داریم که  وزیر دارایی نسبت به تمام قضایا قانون محاسبات عمومی را باید در نظر بگیرند و ایشان که حافظ دارایی دولت هستند خیلی ممنون می­شوم جواب این قسمت از عرض بنده را بعد بفرمایند که علت این که اسم مزایده در اینجا برده نشده است چیست. البته مطلب اصلی بنده این بود که وقتی این لایحه مطرح شود کافی بود که بنده یک پیشنهادی تقدیم کنم که آقا این نقره به صورت مزایده فروخته شود قانون محاسبات عمومی هم پیش­بینی کرده بود و هیچ کس نمی­توانست این را قبول نکند ولی نکته  اصلی مطلب بنده این بود که بعداً‌ به عرض  آقایان می­رسانم ولی مقدمه یک مطلبی است که باید عرض کنم که برای مجلس شورای ملی و بنده نماینده که در اینجا  با این لایحه مخالفت می­کنم سوءتفاهم تولید نشود و آن این است  که ما با دولت هندوستان همسایه هستیم  دولت و دوست هستیم و دوست هم خواهیم بود و شاید  آقایان وکلای  کرمان تصدیق بفرمایند که قسمت مهم صادرات حنای کرمان ، به هندوستان است در صفحات خراسان تنها خریدار دانه خشخاش که محصول مهمی است هندوستان است و ما از هندوستان قند می­خریم ، پارچه  می­خریم همه جور روابط تجاری داریم بنابراین اگر بنده یک اظهارتی می­کنم که این معامله نقره صحیح نیست نباید سوءتفاهمی تولید کند ممکن است دو برادر صمیمی هم که از یک پدر و مادر هستند در یک ملکی با هم معامله کنند پول بگیرند و پول بدهند  محضر بروند این مانعی ندارد بنابراین خواستم عرض کنم که این مطالب نباید سوءتفاهمی تولید کند. اما چرا بنده با اصل این لایحه مخالفم علتش این است که حالا به عرض آقایان می­رسانم و چون موضوع یک موضوع فنی است استدعا می­کنم آقایان یک قدری توجه بفرمایند. در حال حاضر  ما دو نوع ارز داریم  ارز لیره و وابسته به لیره و ارز دلار و وابسته به دلار البته همه آقایان می­دانند ارز چه چیز است ولی برای این که مطالب متناقض نباشد اجازه می­خواهم یک کلمه توضیح دهم که معلوم  شود ارز چیست. ارز پول خارجی است یعنی اگر شما یک تومان اسکناس ایران جیبتان گذاشتید رفتید در بازار تهران و یک ساعت خریدید از لحاظ این که شما این پول را در بازار ایران خرج کرده­اید پول است ولی از نظر امریکایی ارز حساب می­شود معکوسش هم همین طور است امریکایی در داخله خودش برای رفع حوایجش دلار خرج می­کند ولی در نظر ما ایرانی­ها دلار ارز است . اما راجع به ارز لیره و وابسته به لیره و ارز دلار و وابسته به دلار به این جهت اینها را لیره و وابسته به لیره می­گویند برای این که قابل تبدیل به یکدیگر هستند و در حال حاضر  اینها عبارتند از روپیه که در هندوستان رواج است دینار عراق و  لیره مصری و لیره انگلیسی که در انگلستان رواج است اگر شما در لندن هزار لیره داشته باشید و از تهران تلگراف کنید برای خرید چای این پول را به بمبئی  برات کنید عصر آن روز  به شما تلگراف می­کنند که شما سیزده هزار روپیه در بمبئی  پول دارید این را ارز وابسته به لیره می­گویند و یکی دیگر دلار  است و فعلاً ارز لیره قابل تبدیل به دلار نیست ولی دلار قابل تبدیل به لیره هست مثلاً اگر شما هزار لیره در لندن داشته باشید و تلگراف کنید به بانکی که این پول در آنجا هست که چون فرزندتان در آمریکا است و محتاج به پول است این لیره را به آمریکا برسانید.

+++

عصر آن روز تلگراف به شما می­رسد که متأسفانه برای ما مقدور نیست چرا؟ برای این که لیره قابل تبدیل به دلار نیست ولی اگر شما چهار هزار دلار در آمریکا داشته باشید به محض این که تلگراف کنید که این را برای پسرم به لندن بفرستید فوراً به شما اطلاع خواهند داد که به بانک فلان حواله کرده­ایم بگیرید. حالا این ششصد تن نقره­ای را که ما می­خواهیم بفروشیم به دولت هندوستان می­فروشیم دولت هندوستان پولش روپیه است و جزء گروه استرلینگ است بنابراین  طلایی که ما می­خواهیم بخریم از دولت آمریکا  باید به دلار  بخریم و با این ترتیب از فروش این ششصد تن نقره ما به هیچ وجه قادر نیستیم طلا از آمریکا بخریم پس نتیجه این کار چطور می­شود و در این خصوص بنده باید توضیح بدهم ما وقتی که امروز سه میلیون  و نیم لیره نقره می­فروشیم عصر آن روز به ما تلگراف می­کنند که موجودی  شما در بانک­های لندن شما مثلاً پانزده میلیون و نیم لیره البته ارز یک  چیزی است که یک وقتی فوق­العاده مورد احتیاج است یک وقت است که مورد احتیاج  نیست که باید انسان ازش گریزان باشد بنده در موقعی که برنامه دولت مطرح بود عرض کردم و تشبیه کردم ارز را به یک لیوان نجات می­دهد ولی وقتی این لیوان آب استخری شد و انسان درش افتاد البته تشنگی­اش رفع می­شود ولی بعد می­کشدش  بنابراین در کیفیت آب فرق نکرده و کمیتش فرق کرده است بنابراین هیچ دولتی نیست و نبوده است که به اصطلاح فنی موازنه ارزی را مراقب نباشد ما به موجب قراردادی که با متفقین در دوره سیزدهم بستیم برای احتیاجات ضروری آنها همیشه یک مقداری اسکناس بیرون می‌دهیم و در مقابل آن اسکناس آنها در لندن به حساب ما لیره می­گذرانند بنده از موجودی لیره ما در انگلستان چقدر است کافی است بدانیم که هفت میلیارد و دویست میلیون ریال ما اسکناس در جریان داریم در صورتی که  در شهریور 1320 فقط یک قدری بیشتر از میلیارد ریال در جریان داشتیم پس این افزایش اسکناس در نتیجه خرید زیاد لیره ما است که در لندن است و معلوم می­شود که وضعیت ارزی ما فعلاً خوب است یعنی مقدار زیادی ارز در خارج موجود داریم یک وقت یک سیاست اقتصادی در مملکت اتخاذ کرده بودیم که ایران را صنعتی بکنیم و قانون انحصار ارز را آوردیم و موضوع کالای درجه سه را درست کردیم موضوع جایزه تصدیق صدور را درست کردیم و این اواخر حساب ایجاد کردیم تمام این تدابیر (نمی­خواهم زیاد وقت آقایان را بگیرم) برای این بود که موجودی ارزی­مان زیاد بشود برای این که می­خواستیم از انگلستان یا از آمریکا یک احتیاجات زیادی را به ایران بیاوریم ولی حالا موجودی ارزی ما به قدری زیاد شده است که موضوع همان استخر شده است و باید یک سطلی یک چیزی به دست بیاوریم که با آن آب آن استخر را بریزیم بیرون که ما را خفه نکند آن وقت  در یک چنین موقعی از پشتوانه اسکناس­مان بیاییم سه میلیون و نیم لیره کم کنیم که کمرمان زیر این بار خرد شود. در لایحه دولت که آورده است ننوشته است ولی در صورتی که در تابلوی سرسرا آویزان کرده­اند می­نویسند: که لایحه تبدیل نقره به طلا و این عبارت درست نیست این لایحه از دست دادن نقره است چون این نقره ما جزء گروه استرلینگ می­شود و ما تنها استفاده که می­توانیم از ارزهای خودمان بکنیم از یک مشت دلاری است که به مناسبت مخارج قشون آمریکا که در ایران هستند در آمریکا ذخیره داریم ما الان این دلاری که در آمریکا داریم می­توانیم هر نوع کالایی که بخواهیم بخریم رادیو بخریم دوا بخریم هر چیز دیگر که می­خواهیم بخریم  و فعلاً ما احتیاجی به ارز نداریم و این قانون هم به نظر بنده لازم نیست چون با فروش این نقره به دولت هندوستان ما قادر نیستیم این طلا را بخریم و اگر بخواهیم طلایی بخریم از موجودی دلارهای مورد احتیاج­مان است این است که قطعاً ‌به نظر بنده هیچ صلاح نیست این کار بشود و این معامله  صحیح نیست حالا مطالب زیادی بود که می­خواستم عرض کنم ولی به خاطر ندارم یکی دوتایش را به اختصار عرض می­کنم . در شهریور 1320 موجودی نقره در مملکت هزار و ششصد تن بود در صورتی که ما فقط یک میلیارد

+++

ریال اسکناس در جریان داشتیم. (نراقی - یک میلیارد و هشتصد هزار ریال ) جنابعالی ممکن است بعد تشریف بیاورید جواب بفرمایید (نراقی-  رقم نباید غلط ثبت شود) در ذهن بنده رقم قطعی او نمانده است امروز باید موجودی نقره ما به همان تناسبی که اسکناس در دست مردم بیشتر است لااقل باید بیشتر شده  باشند فعلاً هفت برابر آن وقت اسکناس در دست مردم  است ولی موجودی نقره ما یک ثلث هم پایین آمده است و این مقداری را هم که داریم می­خواهیم بفروشیم و بنده دیشب که حساب کردم دیدیم اگر این مقدار اسکناس که بانک ملی ایران در جریان گذاشته است و در دست مردم است اینها را بیاورند به گیشه بانک عرضه کنند و تقاضا  کنند که در این اسکناس ما نوشته است ده ریال در مقابل هر یک ریال یک مثقال نقره به ما بدهید دیدم چهل هزار تن نقره باید در خزانه ما موجود باشد که بتوانند جواب مردم را بدهند اگر الان که ما هزار تن نقره داریم و می­خواهیم ششصد تن آن را بفروشیم و چهارصد تن باقی می­ماند بخواهیم در مقابل این اسکناس­ها بدهیم در مقابل هر صد تن  نقره یک تن نقره داریم ) البته این یک عملی است که هیچ وقت مردم نخواهند کرد و وزارت دارایی هم موافقت نخواهد کرد) ولی یک مسأله هست در امور اقتصادی که آن را اثر روحی افه پیسکلولژیک می­گویند و در بعضی از امور اقتصادی  دلیل و برهان آن قدرها تأثیر ندارد و این اثر روحی می­بینید تمام عوامل را از بین می­برد در مجلس شورای ملی  در دوره سیزدهم خاطر آقایان هست که لایحه آمد که پانصد میلیون ریال اسکناس  از بانک ملی ایران خارج کنند و به جریان بگذارند هنوز این لایحه به مجلس نیامده بود و هنوز در مجلس شورای ملی‌ تصویب نشده بود و از صحه  ملوکانه نگذشته بود و هنوز از صندوق و خزانه­های بانک  آن اسکناس بیرون نیامده بود که اجناس صدی بیست و پنج در بازار قیمتش بالا رفت که هر چه ما کوشش می­کنیم پایین بیاوریم مقدور نمی‌شود چرا این طور شد این اثر روحی وافه پیسیکلولژیک  این امر است شما الان دو هزار خروار نقره­تان را می­خواهید در کامیون بگذارید و از مرز ایران خارج کنید و در مقابلش مطابق این لایحه که در روزنامه­ها نوشته می­شود از موجودی دلارتان از امریکا  طلا بخرید  وزیر قفل بانک ملی بگذارید و به ایران هم نیاورید آیا این اثر روحی خوبی خواهد داشت ؟ برای بنده مسلم است که تصویب این قانون خدای نکرده صدی بیست و پنج ارزش اسکناس ما را پایین  می­آورد حالا  اگر عوامل دیگری باشد که آن عوامل زندگی  را بیاورد پایین  و ارزش اسکناس را ببرد از قبیل صلح از قبیل ورود مال­التجاره­های زیاد آن یک عوامل دیگری  است و مسلماً وقتی که چشم انسان دید که نقره خزانه­اش رفت بیرون  و جایش چیزی نیست این اثر روحی خودش را می­کند .بنده مطالبی را که به عرض رساندم آنچه برای خود بنده مسلم بود که قابل قبول و پذیرش است عرض کردم ولی فکر می­کردم که نمایندگان محترمی هستند که همه صالح و همه علاقه­مند به مملکت خودشان  هستند پیش خودشان فکر می­کنند که یک نفر وکیل آمد مخالفت کرد ولی دلیل این که آقای وزیر دارایی و مدیر کل بانک ما موافقند که یک چنین کاری بشود به همان دلیل که آنها موافقند و این مخالف است بهتر این است که نظر دولت خودمان را که به آن رأی اعتماد دادیم آن را بپذیریم و فلان کس را که یک نظری دارد و یک ممکن  است راه کجی برود نپذیریم ولی نظر بنده متکی به یک مرکز صلاحیت­داری است که صلاحیت آن را خود آقایان تصدیق دارند چنانچه آقایان عرایض بنده را تصدیق ندارند ممکن است با مراجعه به آن مرکز  صلاحیت­دار  عرایض بنده را تأیید کنند. دیگر برای آقایان تردیدی باقی نمی­ماند بنده از آقای نخست وزیر و از آقای  وزیر دارایی سابق که این لایحه را امضاء کرده­اند و به مجلس  فرستاده­اند نمی‌توانم ایرادی بگیریم برای این که در 25 تیر 1323 این لایحه به مجلس تقدیم شده است و این مطلبی را که  من حالا  به عرض آقایان می­رسانم مربوط به تاریخ بیست و هشتم تیر است یعنی سه روز بعدش است بنابراین از این عرضی که بنده می­کنم دولت قطعاً‌ اطلاعی نداشته و اگر اطلاع داشت البته این لایحه به مجلس

+++

نمی­آمد البته خیلی این مطلب مختصر است ولیکن در تفسیر آن اجازه می­دهید که چند کلمه عرض کنم که مطلب روشن شود چون در موقعی که جنگ در پیش هست اگر یک خبری را آژانس پارس یا سایر خبرگزاری­ها خبری می­دهند خیلی مختصر خواهد بود ولی از مختصر می­شود به مفصل پی برد. ( استخراج از روزنامه اطلاعات مورخه سه­شنبه 27 تیر ماه 1323 صفحه 2 ستون 4 از خبرگزاری پارس : کمیته انجمن پولی بین­المللی (ملاحظه می­فرمایید بین­المللی نه امریکایی تنها ) کمیته انجمن بین‌المللی که مأمور بررسی مسأله نقره است همین موضوعی که مورد احتیاج ما هست ضمن یک اعلامیه اهمیت این فلز را تصدیق نموده است ضمناً در یک اعلامیه تصدیق کرده است همین فلز ناچیز را که به فرمایش آقای وزیر دارایی اگر نفروشیم مشتری از دست می­رود) می­نویسد کمیته انجمن پولی بین­المللی که مأمور بررسی نقره است ضمن یک مأموریتی اهمیت  این فلز را تصدیق نموده است .به نظر بنده حالا که ما می­خواهیم نود کرور تومان نقره را بفروشیم این حقیقتاً بسیار مهم است که انجمن بین­المللی امریکا که از تمام عالم تشکیل شده است او یک کمیته فرعی معین می‌کند که موضوع نقره را بررسی کند و این کمیته فرعی پس از انجام یک مأموریتی یک اعلامیه منتشر می­کند و اهمیت نقره را تصدیق می­کند ما که می­خواهیم نود کرور نقره­مان را بدهیم آیا عقل سلیم به ما حکم نمی­کند که از متن این اعلامیه باخبر باشیم بببینیم این دلایلی  که این کمیته بین‌المللی تصدیق کرده است اهمیت نقره را این دلایل چه بوده است و البته این دلایل کمیته فرعی بین­المللی متکی به یک مدارکی است که یک هیئتی که در آمریکا مأمور بررسی مسأله نقره می‌شود مسلماً به تمام سوابق و جوانب و اطراف آن نگاه می­کند و آن وقت یک اعلامیه  داده است و ضمن این اعلامیه اهمیت این فلز را تصدیق کرده است حالا بنده گمان می­کنم که حتی باید این لایحه دو شوری باشد برای این که به عقیده بنده موافق مصلحت مملکت است ما که می­خواهیم نود  کرور تومان نقره خودمان را از دست بدهیم پانصد تومان خرج یک تلگراف می­کنیم به امریکا که آقا متن آن اعلامیه کمیته فرعی انجمن بین­المللی که اهمیت نقره را به دلایلی تصدیق کرده برای ما بفرستید این را  ما در مجلس شورای ملی ترجمه می­کنیم طبع می­کنیم توزیع می­کنیم تمام آقایان نمایندگان مستحضر می­شوند. اگر این دلایل که آنها را قانع کرده ما را هم قانع کرد دلیل ندارد که نقره خودمان را از دست بدهیم مگر سیم سفید یا سیب سرخ برای دست چلاق بد است پس ما هم نقره­مان را نگاه می­داریم و لازم نیست که بفروشیم ممکن است در دریا بریزیم  و اما بنده خیلی متأسفم که ما در همین تاریخ 27 تیر ماه که این اعلامیه در آمریکا منتشر‌ شده است ما نماینده داشتیم در آنجا آن نماینده که از امریکا برگشت آقای وزیر دارایی به شما عرض کرد که اعلامیه  که در آمریکا منتشر شده است و آن کمیته  فرعی تصدیق کرده است اهمیت نقره را اگر اطلاعی دارید  بیایید به ما بگویید ببینیم  این اعلامیه چیست و متکی به چه مدارکی است اگر همچو چیزی نیست که تکذیب کنید و الّا بنده که جعل نمی­کنم تأسف بنده از این است که نماینده که ما با خون جگر می­فرستیم او وقتی که بر می­گردد ما را مطلع  نمی­کند و در یک جای لایحه دولت هم اسمی نمی­برد در صورتی که مطابق قانون محاسبات عمومی نمی­شود بالاخره وقتی که یک کمیته فرعی در امریکا تشکیل می­شود و تصدیق می­کند که این فلز قابل اهمیت است اقلاً نماینده ما نمی­آید به ما بگوید که ما با  چشم باز رأی بدهیم بنابراین بنده خیلی معذرت می­خواهم اگر عرایض من طول کشید (بعضی از نمایندگان - بفرمایید آقا) چون موضوع نود کرور تومان است و جا دارد که ما چند ساعت و چند جلسه وقت خودمان را صرف کنیم شاید یک مطالبی کفته شود  که قانع کننده باشد ولی برای خود بنده این مطلب که یک کمیته در امریکا تشکیل شده است که اهمیت نقره را تصدیق کرده است قانع کننده است و پیش خودم  فکر می­کردم که چطور ممکن است که ما در یک همچو موقعی بیاییم و این کار را بکنیم بنابراین بنده خواهش می­کنم و پیشنهاد می­کنم و آقای وزیر دارایی

+++

هم موافقت بفرمایند که از آقای مدیر کل بانک که برگشته­اند سؤال شود که این راپورت اگر در چمدانشان مانده است و فراموش کرده­اند بیاورند و به ما بدهند بخوانیم و اگر هم نیست دو کلمه تلگراف بکنند به نیویوریک و از نماینده خودمان سؤال کنند فرضاً هزار تومان هم پول این تلگراف بشود اهمیتی ندارد آن وقت ما دلایلی را که انجمن ذکر کرده است و آنها را قانع کرده است به این که اهمیت نقره را تصدیق کرده­اند مطالعه می­کنیم اگر قانع شدیم که صرف­نظر می­کنیم و الا بدون جهت ما بیاییم  و نقره خودمان را از دست بدهیم این کار خوبی نیست در خاتمه بنده خیلی عذر  می­خواهم از این که زیاد صحبت  کردم و پیشنهادی هم در این خصوص به مقام ریاست تقدیم کرده­ام .

رئیس - آقای طباطبایی

طباطبایی - عرض می­کنم بنده در آنجا اسم نوشته بودم ولی چون آقای نراقی در این قسمت واردتر هستند نوبه خودم را به ایشان واگذار می­کنم.

نراقی - آقای اردلان در این قسمت یک اطلاعات و سوابقی را ذکر کردند که سه ماه این موضوع در جریان بوده و تحقیقاتی هم در این خصوص کرده­اند اما بنده با کمال تأسف باید عرض کنم  که اطلاعاتی که ایشان فرمودند مقرون به صحت  نبود ممکن  است که این اطلاعات اسباب تشویش روحی مردم بشود که با این پول می­خواهند زندگی کنند پول مملکت  ما عجالتاً معتبر است و پشتوانه هم به اندازه کافی دارد و هر وقت هم ضرورت پیدا کند و زندگی به حال عادی برگردد به سهولت می‌شود اسکناس­های زیادی را جمع­آوری کرد و این که در مجلس شورای ملی گاهی حمله به اسکناس می­شود و اساسش را سست معرفی می­کنند این موجب خسارت و زحمت همه مردم این مملکت می­شود بخصوص طبقه سوم  و چهارم که مزدور هستند باید سنجیده و فهمیده صحبت کرد نه روی اصول منفی بافی و اشکال ­تراشی چون با حیات مملکت بستگی دارد وقتی که گفته شد که ما به رایگان می­خواهیم پولمان را از دست بدهیم این اسباب تزلزل پول ما می­شود در خارج تنزل می‌کند خواهش می­کنم فرمایشات شما هم از روی احساسات نباشد از روی ارقام و دلیل باشد که تأثیر سویی نداشته باشد. (اردلان - بنده از روی دلیل صحبت کردم ) و تأثیر سوئی در زندگی عمومی نداشته باشد  این یک مسأله نظری است کسی نمی­تواند بگوید که این کار فایده دارد حتماً یا ضرر دارد و نمی­تواند بگوید که قطعاً  فروش نقره بهتر است یا این که نفروشیم بهتر است  و هیچ تاجری هم نمی­تواند بگوید اما متخصصین فن و عقلا و آنهایی که از ما بیناتر و بصیرتر هستند تشخیص دادند که اگر این نقره که به عنوان پشتوانه است فروخته شود و به جایش طلا گذارده شود این به نفع کشور است برای این که ذهن آقایان متوجه شود بنده سابقه­اش را عرض می­کنم مکرر در این مجلس شورای ملی صحبت شده است که آیا پشتوانه ما نقره باشد بهتر است یا طلا باشد بالاخره مجلس شورای ملی در دوره سیزدهم تصمیم گرفت به این که نقره­ها را باید فروخت و پشتوانه یک جا و یک کاسه طلا شود قانونی هم طبق این نظر از مجلس شورای  ملی گذشت و به موقع  اجرا گذارده شد چون عده­ای معتقدند که روز به روز ارزش نقره در بازار دنیا کاسته می­شود و طلا به صورت پشتوانه و مبنای داد و ستد دنیا قرار خواهد گرفت از این جهت هر مملکتی که نقره داشته است سعی داشته است که تبدیل کند به طلا و از این جهت است که از مدتی قبل نقره به تدریج دارد قیمتش تنزل پیدا می­کند. عرض کردم در دهم مهر 1322 قانونی از مجلس گذشت و به هیئت نظارت اندوخته اسکناس اجازه داده شد که نقره­های پشتوانه را بفروشند و به جایش طلا بخرند و در خزانه بانک ملی تهران حفظ کنند این را هم عرض کنم که موجودی نقره در آن موقع  هزار و ششصد تن نقره استاندار بود و به موجب آن قانون و به موجب آن اجازه که به هیئت نظارت داده شده بود مقداری فروخته شد که (حالا ارقامش را و عددش را بنده عرض می­کنم ) و به جایش هم طلا خریده شده  که زیر کلید هیئت نظارت موجود است و هر یک از آقایان تشریف بیاورند ملاحظه خواهند فرمود اما این عمل با کندی

+++ 

انجام گرفت که نقره را ما اینجا بدهیم و جایش طلا بگیریم و به علاوه با خرج و کرایه و بیمه گرانی که در ضمن جنگ به آن تعلق می­گیرد این عمل هم اسباب طول مدتش می­شد و هم مشکل بود و از طرف دیگر استشمام می­شد که جنگ دارد پایان پیدا می­کند و به واسطه این است که آن کسی که حاضر شده است از ما نقره را بخرد به قیمتی که حالا حاضر شده است شاید بعدها حاضر نباشد حالا علتش را عرض می­کنم که چرا دولت هندوستان حاضر شده است که دو برابر قیمت رسمی بازار دنیا از ما نقره­مان را بخرد مرکز فروش نقره در دنیا بورس لندن است که همه روزه قیمت نقره را اعلان می‌کند با قیمتی که الان بورس لندن اعلان می­کند او دو برابر می­خرد. (بعضی از نمایندگان - چرا؟) عرض می­کنم برای اشکالاتی که در حمل و نقل هست.(ایرج اسکندری - حالا که اشکالی در حمل و نقل نیست ) سه ماه قبل این قرارداد را بسته­اند و قیمیت را که در آنجا دارد قیمتی است که در آن محیط است نه برای بازار هندوستان چون حمل و نقل مشگل است. دریاها امن نیست دولت هندوستان حاضر شده است موجودی نقره ایران را بیشتر بخرد چون همسایه نزدیک است و از خطر غرق  شدن مصون است و البته اگر جنگ پایان پیدا کند و این مخاطرات از بین برود دولت هندوستان از بازار عمومی دنیا از بازار لندن خریداری خواهد کرد و کاملاً بی­نیاز خواهد این که گفته شد که دولت هندوستان ممکن است ما را فریب بدهد این طور نیست دو سال  قبل همین دولت هندوستان به ما نقره فروخت و صد و بیست تن نقره ما از آنها خریدیم همان روپیه­های نقره را بعد از چندی با منفعت زیادی پس گرفت مقصود این است که وضعیت داخله هندوستان طوری است که فعلاً احتیاج به نقره دارد و دسترسی هم به بازار نقره ندارند و حاضر شده­اند که از ما نقره­مان را به یک قیمت بیشتری بخرند حالا برای  این که ذهن  بیشتر متوجه شود بنده گزارش آن را با ارقام و سابقه مقرون کرده­ام که به عرض آقایان می­رسانم چون رجحان طلا بر نقره برای پشتوانه بودن معلوم شده پس از مدت­ها بحث و مطالعه در دهم مهر 22 قانونی از مجلس گذشت که اجازه تبدیل نقره پشتوانه را به طلا به هیئت نظارت اندوخته اسکناس واگذار کرد و طبق آن قانون تاکنون 596 تن و 212 کیلو گرم  نقره استاندار فروخته شده و به جای آن شش تن و 671 کیلو گرام طلای خالص در تهران تحویل شده و زیر کلید هیئت نظارت موجود است طبق قانون جدید هم در نظر است ششصد تن نقره خالص به هندوستان فروخته شود و به جای آن طلا خریداری شده در بانک مرکزی آمریکای شمالی به امانت سپرده شود نرخ معامله عبارت است از (بهای یک کیلوگرم طلای خالص مساوی 481/36 ریال سی و شش ریال و چهل و هشت دینار و بهای یک گرم  نقره استاندار مساوی 408 ریال یا چهار صد  و هشت هزار م ریال ) تاکنون طبق قانون نامبرده 599 تن و 212 کیلوگرم نقره استاندار فروخته شده و به جای آن 6 تن و 671 کیلوگرم طلای خالص خریداری شده است که این طلا در خزانه بانک ملی زیر کلید هیئت نظارت موجود است طبق قانون جدید که مطرح است بانک ملی در نظر دارد ‌ششصد تن نقره خالص به هندوستان بفروشد بهای رسمی فعلی لندن  هر کیلو گرم نقره استاندارد سه لیره و دو شلینگ  و یازده پنس و نیم  است که از قرار هر لیره 128 ریال برابر چهارصد و دو ریال و نود و سه دینار می­شود. (نقره استاندارد به عیار 925 در هزار می­باشد) معامله جدید با  هندوستان با وزن معمول هندی و بهای آن با روپیه  انجام می­شود که چون روپیه را به ریال تبدیل کنیم می­شود هر یک کیلوگرام ‌نقره استاندار به 43/795 ریال هفتصد و نود و پنج ریال و چهل و سه دینار  یعنی فعلاً هندوستان در حدود دو برابر بهای رسمی نقره در لندن حاضر شده نقره ایران را بخرد  و مسلم  است اگر راه تجارت باز شود و خطری و اشکالی در بین نباشد دولت هند حاضر نخواهد شد به این قیمت گزاف نقره موجود ایران را خریداری کند موجودی فعلی نقره پشتوانه یک هزار و دوازده تن و 215 کیلوگرام نقره استاندار برابر 936 تن و 299 کیلو گرم نقره خالص می­باشد که چون ششصد تن نقره خالص فروخته شود باز هم اندوخته نقره ما 336 تن و 295 کیلوگرام

+++ 

خواهد بود و این مقدار نقره برای ضرب 350 میلیون ریال مسکوک نقره فعلی کافی است غیر از مسکوکی که تا به حال سکه شده است. ( اردلان - کم است آقا ) ضرابخانه ما که ضرابخانه بسیار بزرگی است که در مشرق زمین نظیر ندارد که از حیث عظمت و ماشین­آلات این مقدار نقره را در ظرف پنج سال می­تواند ضرب کند ضرابخانه ما مسکوک جدید را روزی سی هزار تومان می­تواند ضرب کند بنابراین  این 336 تن را وقتی که مسلسل و متوالیاً کار بکند در ظرف پنج سال کار می­کند. در سال گذشته بانک ملی ایران به همان ترتیبی که عرض شد  پانصد تن نقره به هندوستان فروخت که  از این فروش 156 میلیون ریال سود عایدش شد و جمعاً ‌از فروش نقره  چه در داخل و چه در خارج کشور در سال گذشته  171 میلیون و 276 هزار ریال  سود عاید بانک ملی گردیده است و سودی که پیش­بینی می­شود از فروش  ششصد تن نقره خالص به هندوستان عاید گردد بالغ بر دویست و چهال میلیون می­باشد هزینه بیمه و انتقال با هواپیما چهارصد و با کشتی هفت درصد است ممکن است آقایان بفرمایند چرا با هواپیما نیست گاهی پیدا می­شود و گاهی هم نمی­شود اما کشتی مرتباً هست اگر هواپیما  باشد چهارصد می­گیرد ولی آنچه که تا به حال برای ایران وارد شده است با هواپیما بوده است ولی کشتی مرتب­تر است و هفت درصد می­گیرد فعلاً موجودی پشتوانه اسکناس 102 تن طلای خالص و 1012 تن نقره استاندار و 28 میلیون دلار آمریکایی و سه میلیون و هشتصد و یازده  هزار لیره انگلیسی می­باشد. (ایرج اسکندری - لیره انگلیسی چقدر؟) عرض کردم( 3811000) لیره انگلیسی و 28 میلیون دلار آمریکایی و 1012 تن نقره استاندار و 102 تن طلای خالص و مقدار اسکناس منتشر شده 720 میلیون تومان است و قیمت تمام این پشتوانه قریب ششصد میلیون تومان می­باشد کمبودش هم طلب ما از دولت صد و چهل میلیون تومان  است که در مقابل وثیقه  و امانت دولت جواهرات سلطنتی است یعنی دولت صد و چهل میلیون  تومان مقروض  است و در مقابل  جواهرات سلطنتی وثیقه آن است که به طوری که  آقایان ملاحظه  فرموده­اند بیش از چندین صد میلیون تومان ارزش دارد.

5- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس - پیشنهاد ختم جلسه شده است. (صحیح است )

دکتر اعتبار - پیشنهاد ختم جلسه را بنده کرده­ام اجازه می­فرمایید توضیح بدهم.

رئیس - بفرمایید

دکتر اعتبار - بنده این پیشنهاد را کردم برای این که موضوع مهمی است و اظهاراتی که آقایان می­فرمایند بایستی بیشتر  توجه نموده و در اطرافش مطالعه کرد فعلاً هم که وقت گذشته  و آقایان هم خسته هستند بنابراین خوب است آقایان موافقت بفرمایند که جلسه ختم شود و مطالعه بیشتری بکنیم. ( صحیح است )

رئیس - بنابراین جلسه را ختم می­کنیم و اجازه­ها هم محفوظ می­ماند جلسه آینده روز شنبه دستور انتخاب هیئت رئیسه .

مجلس سه ربع بعد از ظهر ختم شد

رئیس مجلس شورای ملی - سید محمدصادق طباطبایی

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294180!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)