کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/25]

جلسه: 67 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 23 اردیبهشت ماه 1327  

فهرست مطالب:

1- قرائت صورت مجلس

2- تقدیم لایحه شرکت دولت در قرارداد بین‌المللی هواپیمایی به وسیله وزیر امور خارجه

3- بیانات قبل از دستور آقایان دکتر عبده،دکتر شفق وزیر امورخارجه راجع به اظهارات والاس

4- سؤال آقای تقی‌زاده از آقای وزیر دادگستری

5- قرائت نتیجه استخراج آراء سه کمیسیون

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 67

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 23 اردیبهشت ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1- قرائت صورت مجلس

2- تقدیم لایحه شرکت دولت در قرارداد بین‌المللی هواپیمایی به وسیله وزیر امور خارجه

3- بیانات قبل از دستور آقایان دکتر عبده،دکتر شفق وزیر امورخارجه راجع به اظهارات والاس

4- سؤال آقای تقی‌زاده از آقای وزیر دادگستری

5- قرائت نتیجه استخراج آراء سه کمیسیون

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

جلسه مجلس دو ساعت و ده دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقاى امیر حسین ایلخان (نائب رئیس) تشکیل گردید.

1- قرائت صورت مجلس

 روز سه‌شنبه 21 اردیبهشت ماه را آقاى صدر‌زاده (منشى) به شرح زیر قرائت نمودند دو ساعت و یک ربع به ظهر روز سه‌شنبه 21 اردیبهشت مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید. اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غائبین با اجازه آقایان:

محمد‌حسین صولت قشقایى- محمد‌على دادور- عسکر صاحب‌جمع- ابولفضل تولیت- آقاخان بختیار- حسین وکیل- ناصر‌الدین ناصرى- محمد‌تقى بهار- ابولقاسم لیقوانى- یمین اسفندیارى- ابوالحسن حائرى‌زاده- شکر‌الله صفوى- احمد فرامرزى. غائبین بى اجازه- آقایان سلطانعلى شیخ‌الاسلامى- مهندس خسرو هدایت- احمد شریعت‌زاده- عبد‌القدیر آزاد- منوچهر گلبادى- على اکبر سالار بهزادى- حسن مکرم- محمد عباسى- صفا امامى- بهاء‌الدین کهبد- عدل اسفندیارى. دیر آمدگان با اجازه آقایان: دکتر مظفر بقایى- سلیمان ضیاء ابراهیمى- ابوالمکارم معتمد دماوندى- دکتر عبدالحسین راجى- محمد‌على منصف- امیر حسین ظفر بختیارى- دکتر عبدالحسین طبا- عبدالرحمن فرامرزى- دکتر مصباح‌زاده. دیر آمدگان بى اجازه- آقایان: عزت الله بیات- رضا آشتیانى‌زاده- مهدى ارباب- دکتر اعتبار- عبدالحسین اورنگ- ابوالقاسم بهبهانى- محمد‌على مسعودى- دکتر جواد آشتیانى- مسعود ثابتى- مهدى مشایخى- ابوالفتح قهرمان- محمد ساعد- آرام بوداغیان- عباس اسکندرى- سلمان اسدى- صاحب دیوانى- عباس نراقى.

آقاى دکتر متین دفترى راجع به پیشنهاد ارجاع لایحه مالیات بر در آمد و مطالعه کلیه پیشنهادها در کمیسیون توضیحاتى دادند و صورت مجلس تصویب و طرح آقایان نمایندگان راجع به نطق قبل از دستور قرائت شد آقاى امیر تیمور اظهار عقیده نمودند که آقایان نمایندگان مطالب خود را باید به صورت سؤال از وزرا بخواهند و در صورتى که جواب ندهند استیضاح کنند، این طرح اسباب تضییع وقت مجلس و فوریت اول این طرح تصویت نشد آراء مستخرجه‌ى کمیسیون‌هاى خارجه، بازرگانى و پیشه و هنر، پست و تلگراف، بهدارى و نظام قرائت شد گزارش مرخصى آقاى تقى‌زاده قرائت و تصویب شد.

+++

 پیشنهاد آقاى دکتر متین‌دفترى مبنى بر ارجاع لایحه به کمیسیون قرائت و اخذ رأى و تصویب شد آقاى رئیس بیان داشتند به شرط آن که پس از یک هفته گزارش آن به مجلس تقدیم شود. آقاى مکى در تعقیب سؤالى که راجع به عوارض بنزین نموده بودند گفتند با تصویب‌نامه دوره فترت این عوارض دریافت می‌شود که صرف آسفالت راه‌های درجه اول کشور شود چگونه به مصرف اسفالت فرودگاه آبادان رسیده است به علاوه لازم است وزا‌رت راه به عرض مجلس برسانند چه مبلع از این راه جمع آورى شده است همچنین این تصویب‌نامه ضمن تصویب‌نامه‌هاى دیگر الغاء شده است یا خبر و نیز اضافه کردند که راه قم در ظرف چهار ماه به کلی خراب شده است آقاى وزیر راه در آمد تصویب‌نامه را صد و چهل میلیون و کسرى اعلام داشتند که 75 میلیوم و کسرى از آن موجود است و بقیه صرف اسفالت راه‌های مختلف کشور شده است.

و راجع به اسفالت فرودگاه آبادان با قرائت تصویب‌نامه گفتند شامل فرودگاه نیز هست در تصویب‌نامه هم تجدید نظر و لایحه آن تقدیم شده است و معتقد بودند که سه هزار کیلو‌متر راه‌های عمده کشور در ظرف دو سه سال ساخته و هزینه آن از این در آمد مستهلک شود. آقاى تقى‌زاده هم راجع به سؤالی که از وزارت داد گسترى کرده بودند اظهار نمودند زودتر پاسخ دهند تا مقصود فوت نشود. آقاى وزیر دادگسترى گفتند اعمالى که مورد سؤال ایشان است در دادگاه‌های دادگسترى واقع نشده است پس از تحقیق پاسخ خواهند داد و نیز یک لایحه مربوط به اصلاح آئین‌نامه قانون دادرسى مدنى و کیفرى تقدیم داشتند. آقاى دهقان راحع به سؤالی که از وزارت دارایی راجع به منافع کشور از نفت جنوب نموده بودند توضیحاتى دادند و تقاضا نمودند دولت اقدام لازم و سریع به عمل آورد آقاى وزیر دارایی راجع به اجرای ماده ششم قرارداد و اقدامات دولت و مذاکرات شرکت نفت توضیحاتى داده گفتند در باب قسمت‌های دیگر هیئتى مشغول مطالعه هستند که منافع دولت تأمین شود. آقاى دهقان گفتند توضیحات آقاى وزیر دارایی مجلس را قانع نمی‌کند شرکت به حق ایران تجاوز کرده و قرارداد نفت جنوب اثر قانونى ندارد. آقاى اردلان مخبر کمیسیون محاسبات پیشنهاد نمودند که بودجه مجلس مطرح شود. آقاى کشاورز صدر مخالف بودند و تقاضا نمودند طرح مالیات بر زمین مطرح شود و رأى به پیشنهاد آقاى اردلان اخذ و تصویب و گزارش کمیسیون محاسبات مجلس قرائت شد.

آقاى دکتر شفق راجع به چاپخانه مجلس بیان داشتند که این مؤسسه نه بازرگانى شده و نه با اصول مطابع دولتى اداره می‌شود همچنین راجع به وظایف کمیسیون‌های مجلس و کمیسیون بودجه و نیز در باب طبع کتاب دهخدا که هزینه سنگینى خواهد داشت توضیحاتى دادند و تقاضا نمودند که باید موشوع رسیدگى کامل شود. آقاى اردلان مخبر کمیسیون راجع به چاپخانه مجلس توضیحاتى دادند و نسبت به فرهنگ دهخدا گفتند دو جلد آن طبع شده و به فروش رسیده و از این راه تا حدى هزینه آن تأمین می‌شود. آقاى رضوى راجع به اصلاح امور ادارى مجلس و رفع نواقص تند‌نویسى و لزوم تشریک مساعى ادارات تند‌نویسى و روزنامه رسمى و رعایت اصل سیزدهم قانون اساسى هنگام طبع و نشر مذاکرات مجلس در مطبوعات بیاناتى نمودند و معتقد بودند که رکن چهارم باید با رعایت اصول قانون اساسى در طبع و نشر مطالب نمایندگان مجلس نوعى عمل کند که معانى و تعبیرات اصلى محفوظ بماند. آقاى حاذقى کار‌پرداز در پاسخ آقاى رضوى راجع به وضع ادارات مجلس از جمله‌اتند نویسى و روزنامه رسمى آغاز سخن نمودند و چون عده براى مذاکراه کافى نبود بیست دقیقه بعد از ظهر جلسه ختم و به صبح پنجشنبه موقع مقرر محول گردید

نائب رئیس- آقاى دکتر عبده راجع به صورت جلسه اعتراضى داشتید؟

دکتر عبده- قبل از دستور عرضى داشتم.

نائب رئیس- آقاى حاذقى- در صورت جلسه فرمایشى دارید؟

حاذقى- نخیر

نائب رئیس- آقاى معتمد دماوندى شما در صورت جلسه نظرى داشتید؟

 معتمد دماوندى- نخیر بنده قبل از دستور عرایضى دارم.

نائب رئیس- آقاى ارباب مهدى.

ارباب مهدى- بنده هم قبل از دستور.

نائب رئیس- آقاى مکى.

مکى- بنده قبل از دستور اجازه خواسته‌ام. ‏

نائب رئیس- آقاى عباس اسکندرى.

عباس اسکندرى- بنده اخطار نظامنامه دارم.

نائب رئیس- آقاى آشتیانى‌زاده.

آشتیانى‌زاده- قبل از دستور عرضى دارم.

نائب رئیس- آقاى کشاورز صدر.

کشاورز صدر- آقایان تصدیق می‌فرمایید که بایستى راجع به کارها و لوایحى که در مجلس مطرح می‌شود. مفید به حال مردم و کشور است سعى و اهتمام در تصویب آن زودتر بشود بنده خواستم استفاده بکنم و عرض کنم که قانون منع تجارت بیگانگان مدتى است آمده و در کمیسیون است (صحیح است) و یک مطلبى من شنیدم که ناگزیرم به عرض آقایان برسانم و آن این است گرجى مصرى که یکى از تجار بیگانه است در حضور یک عده‌ای از تجار محترم ایرانى که مردمان صحیح‌العملى هستند اظهار کرده است که نمانده ژنرال موتور از آمریکا به ایران آمده است براى این که نمایندگى خودش را به عنوان این که این قانون آمده از ما بگیرد و به دیگری بدهد و آن گرجى مصرى گفته است که ما مبالغ زیادى پول خرج کردیم و نخواهیم گذاشت که این قانون تصویب شود ... (حاذقى- غلط کرده است) (معتمد دماوندى- بسیار بی‌جا کرده است) (حاذقى- باید در این هفته گزارش آن برگردد به مجلس) (مکى- البته گزارش آن زودتر بیاید به مجلس) استدعاى بنده هم این است که زودتر بیاورند به مجلس چون که مفید به حال مملکت است.

نائب رئیس- مذاکراتى که در خارج می‌شود هیچ وقت سندیت براى مجلس ندارد (صحیح است) و این حرف‌ها صحیح نیست (کشاورز صدر- بفرمایید که آن قانون را زودتر بیاورند) چون دیروز هیئت رئیسه کمیسیون تعیین شده است آن لایحه هر چه زودتر به مجلس خواهد آمد. آقاى امیر تیمور در صورت جلسه نظرى دارید؟

امیرتیمور- بلى بنده به صورت جلسه از آن نظر اعتراض دارم که در جلسه گذشته نمایند محترم آقاى دهقان سؤالى از آقاى وزیر دارایی و آقاى وزیر دارایی در جواب ایشان بیاناتى کردند که به عقیده بنده بیانات آقاى وزیر دارایی بر وفق منافع و مصلحت کشور ایران نبود (صحیح است) البته این بیانات اگر به نمایندگی کمپانى بود براى کمپانى خیلى خوب بود و شاید صد میلیون لیره براى کمپانى ارزش داشت ولى این بر‌خلاف منافع ملت ایران است (صحیح است) و بنده لازم دانستم به بیانات آقاى وزیر دارایی اعتراض شود.

نائب رئیس- آقاى نبوى در صورت جلسه نظرى دارید؟

نبوى- بنده قبل از دستور عرضى دارم.

عباس اسکندرى- بنده اخطار نظامنامه دارم.

نائب رئیس- آقاى اسکندرى بفرمایید.

عباس اسکندرى- در جلسه گذشته بنده به علت کسالت حضور نداشتم، جناب آقاى وزیر دارایی یک قسمت از بیاناتى را که بنده در اینجا راجع به کمپانی نفت جنوب و اقداماتى که دولت گذشته نموده بود کرده بودم تکذیب فرموده‌اند و گفته‌اند که هیچگونه اقدامى از طرف دولت سابق نشده است و ما هم اگر اقدامى می‌کنیم استیفاى از مواد امتیازنامه است آقاى امیر تیمور جواب کافى براى قسمت اخیر دادند و مجلس هم با اتفاق تام بیانات جناب آقاى امیر تیمور را تأیید و تصدیق کرد که به کلی مذاکرات آقاى نجم‌الملک وزیر دارایی بی‌مورد بوده است (صحیح است) (بعضى از نمایندگان- به ضرر ملت ایران بوده) و اگر یک نفر نماینده‌ای نفت جنوب می‌خواست که از منافع او دفاع بکند این اندازه نمی‌توانست دفاع بکند و بلافاصله بنده مجبور شدم که یک نامه سر گشاده‌ای به جناب آقاى عبداحسین هژیر وزیر مشاور بنویسم و البته از نظر آقایان هم گذشته است ...

نائب رئیس- حضرت والا این اخطار نظامنامه‌ای است؟

عباس اسکندرى- اجازه بفرمایید الان عرض می‌کنم اخطار نظامنامه‌ای است که آقاى وزیر دارایی گفتند، هیچ قسم اسنادى راجع به اقدام دولت سابق در دوسیه نبوده است و این را تکذیب کردند و یک قسمت از بیانات بنده را که اینجا کردم تکذیب کردند در صورتی که اسناد هم موجود است و بنده هم باید تذکر بدهم چون به صلاح ملت ایران است.

نائب رئیس- تصور می‌کنم که این موضوع راجع به ماده 109 آئین‌نامه باشد و اخطار نظامنامه‌ای

+++

 نیست براى این که اخطار نظامنامه یعنى خلاف قاعده‌ای در آیین‌نامه مجلس شوراى ملى بشود این فرمایشات جنابعالى مربوط به اخطارنظامنامه‌اى نیست اجازه بفرمایید آقاى وزیردارایى هم باشند که توضیحات آقا را اگر لازم بودجواب بفرمایید.

عباس اسکندرى- اجازه بفرمایید عرض کنم چون بنده کسالت دارم ممکن است نباشم.

نائب رئیس- اجازه بفرمایید بنده وقت آقا را محفوظ می‌دانم. عباس اسکندرى اجازه بفرمایید ماده 109 را بخوانند اولًا صحبت بنده چند کلمه بیشتر نیست و به اضافه بر طبق ماده 109 (آشتیانى‌زاده- موضوع مهم است بفرمایید آقا) ..: بنده در اینجا گفته‌ام که دولت سابق راجع به بحرین و نفت جنوب اقدام کرده است (صحیح است) و آقاى وزیر دارایى راجع به نفت جنوب گفته‌اند که چنین چیزى نیست، تکذیب کرده‌اند بیان بنده را، بنده به آقاى عبدالحسین هژیر وزیر مشاور نوشته‌ام و در این مجلس هم می‌گویم که ایشان حاضر بشوند چون عضو کابینه گذشته بودند وقتى که نماینده نفت جنوب)) گاتس (‌(براى این کار به تهران خواسته شد و در هتل دربند منزل داشت و از تمام مکاتبات و مقاولاتى که شده است آقاى هژیر مستحضر هستند و اگر هم تأخیر در جواب بکنند براى این موضوع به خصوص نه براى این که یک رأى اعتمادى از دولت گرفته شود این سؤالى است که من او را مبدل به استیضاح می‌کنم براى این که موظف باشند جواب بدهند و بنده از مجلس شوراى ملى تقاضا می‌کنم که راجع به این موضوع یک«‌آنکت‌» فورى بکنند که این اسناد از وزارت دارایى دزدیده نشود به همین بیان می‌گویم (صحیح است) این‌ها موجود است و راجع به این قضیه دولت سابق اقدام کرده است، گذشته از این که اعلامیه داده است راجع به این قضیه من اطلاع دارم که مذاکره کرده‌اند و نوشته‌جات آن در وزارت دارایی موجود است، من تمنا دارم آقاى عبد‌الحسین هژیر براى جواب حاضر شوند و اگر تا روز سه‌شنبه حاضر نشدند این سؤال من مبدل به استیضاح می‌شود نه براى رأى اعتماد و افتادن دولت براى این که مجبور بشوند جواب بدهند. نائب رئیس- نظر به این که عده کافى براى تصویب مجلس نیست تصویب صورت مجلس را به بعد موکول می‌کنیم. آقاى وزیر امور خارجه‏

دکتر عبده- بنده قبل از دستور اجازه خواستم.

آشتیانى‌زاده- بنده عرض فورى دارم راجع به قبل از دستور راجع به این رئیس اداره تبلیغات.

2- تقدیم لایحه شرکت دولت در قرار‌داد بین‌المللى هواپیمایی به وسیله وزیر امور خارجه.

نائب رئیس- آقاى وزیر امور خارجه بفرمایید.

وزیر امور خارجه- لایحه‌ای است که می‌خواستم تقدیم مجلس شوراى ملى بکنم راجع به قرارداد بین‌المللى هواپیمایی که در شیکاگو منعقد شده. در 1944 قرار‌دادى براى مقررات هواپیمایی بین‌المللى تنظیم شده که ما در آن شرکت عضویت داشتیم و می‌خواستم خواهش کنم که این قرار‌داد با همان سرعتى که مستلزم همه‌ی کارهاى مربوط به هواپیمایی است زودتر از تصویب مجلس شوراى ملى بگذرد (صحیح است) ضمناً می‌خواستم عرض بکنم که براى جواب سؤال آقاى ملکى حاضرم.

دکتر عبده- در این باب بنده هم سؤال کرده‌ام. وزیر امور خارجه حاضرم براى عرض جواب.

نائب رئیس- ده نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند.

رضوى- بنده با ورود در دستور مخالفم.

3- بیانات قبل از دستور آقایان دکتر عبده، دکتر شفق، وزیر امور خارجه راجع به اظهارات والاس.

نائب رئیس- آقاى دکتر عبده.

دکتر عبده- عرض کنم یک مطلب مهمى است که می‌بایستی به عرض مجلس برسد آقایان توجه بفرمایید مطالبى که به عرض آقایان می‌رسانم تا چه اندازه در سرنوشت این مملکت ممکن است مؤثر باشد موافقت بفرمایند بنده عرایضى که دارم بکنم (صحیح است) بنده دیروز در روزنامه‌ها خواندم که هانرى والاس لیدر حزب سوم ممالک متحده امریکا چندى پیش نطقى در مجلس نمایندگان یعنى در کمیسیون خارجه مجلس نمایندگان ایراد کردند (یک نفر از نمایندگان- خودشان می‌گویند دیوانه است) و ضمن آن نطق مطالبى گفتند که با منافع و مصالح کشور ما تطبیق نمی‌کند، گفتند باید سعى نمود همان تفاهمى که در 1907 بین انگلستان و روسیه در خاور میانه حاصل گردید بین امریکا وروسیه به میزان وسیع‌تری حاصل شود (جمعى از نمایندگان- رسمیت ندارد) بلى البته رسمیت ندارد ولى چون لیدر حذب سومى است بنده خیال می‌کنم همان طورى که ایشان به خودشان حق می‌دهند در سرنوشت یک مملکتى یک حرف‌هایی بزنند بنده هم که نماینده این مجلس هستم حق دارم دفاع کنم (حاذفى- ایشان حق ندارند ولى شما حق دارید) این موضوع بنده را تحریک کرد وقتى که دیدم در محل رسمى او نطقى ایراد کرده است به مناسبت یادداشت‌های مبادله‌ی اخیر بین شوروى و امریکا که اگر دولتین امریکا و شوروى بتوانند در منطقه خاور‌میانه با یک دیگر اشتراک مساعى نمایند مسلماً بیشتر مسایل بین‌المللى حل خواهد شد، این است که بنده اهمیت دادم به این موضوع و خواستم توجه آقایان را جلب کنم از لحاظ این که این مرد بالاخره یک عده معدودى تابعین دارد و کاندیداى ریاست جمهورى است براى دوره‌ی دیگر و به علاوه در کمیسیون خارجه که یک محل رسمى است چنین اظهاراتى کرده است بنده یک جهت دیگر هم دارم براى این که راجع به این موضوع صحبت کنم و آن این است که در سانفرانسیسکو با ایشان ملاقات کردم من طبیب و روانشناس نیستم ولى تا این اندازه‌ای که«بن سانس» من و عقل سلیم من اجازه می‌دهد ایشان را یک مرد عادى نیافتم، ایشان یکى از آن رجالى هستند که معمولاً اصل خالف تعرف را اصل کارشان می‌دانند، تعجب در این است همین آقاى والاس در چندى پیش یک نطق ایراد کرد بر علیه ژرژ آلن سفیر کبیر امریکا در طهران و معاون سفیر امور خارجه و گفت که ایشان در مدت مأموریت‌شان در ایران مداخلاتى در امور داخلى ایران کردند و معلوم می‌شود به زعم ایشان مداخله در امور داخلى یک مملکتى تخلف است وجرم است اگر واقعاً این طور است پس چطور ایشان به خودشان اجازه می‌دهند که پیشنهاد بکند قرار‌داد شوم 1907 (که تا وقتى خون در عروق ایرانیان جارى است اجازه نخواهند داد این قرار داد اجرا بشود) (نمایندگان- صحیح است) دوباره مورد عمل قرار بگیرد؟! بنده از این جهت تعجب می‌کنم که این هانرى والاس متأسفانه توجه یک عده از ساده لوحان را به خود جلب کرده (امیر تیمور- هیچ کس را توجهش را جلب نکرد) یک عده‌ای را عرض کردم آقاى امیر تیمور، در چند روز قبل در بعضى از روزنامه‌ها بنده دیدم و خیلى هم متأثر شدم که ایشان را لیدر آزادیخواه دانستند! بنده یقین دارم که اغلب آقایان روى خوش‌باورى و ساده لوحى این نظر را راجع به ایشان داشتند ولى خوش‌وقتم در عین حال که ماسک را از صورتشان برداشتند و معلوم شد که ایشان یکى از طرفداران جدى امپریالیزم جهانى هستند (مهندس رضوى- شما متن نطق ایشان را می‌دانید؟) بلى جناب آقاى مهندس رضوى اصل نطق ایشان را بنده دیدم و وزارت امور خارجه هم جواب داده است، اتفاقاً اگر جنابعالى هم بخواهید چون نماینده مجلس هستید در وزارت امور خارجه با اجازه آن وزارتخانه می‌توانید ببینید (وزیر امور خارجه- همه می‌توانند ببینند در روزنامه‌ها هم بود) و من یقین دارم آقاى مهندس رضوى جنابعالى هم مثل من به سرنوشت و استقلال این مملکت علاقه‌مندید و یقین دارم اگر برخوردید به این نطق ایشان و ملاحظه فرمودید که ایشان پیشنهاد اجراى قرارداد 1907 را کردند شما هم با بنده هم عقیده می‌شوید که این مرد اولًا دیوانه است ثانیاً خائن است (جمعى از نمایندگان- اختلال حواس پیدا کرده دیوانه است) بنده می‌خواهم چند کلمه به عرض آقایان برسانم که اولًا اظهارات والاس نمی‌بایستی ما را نسبت به توده و افکار عمومى امریکا دلسرد بکند زیرا خوشبختانه افکار عمومى امریکا غیر از این فکر می‌کنند به دلیل گذشته‏

و امیدوارم به دلیل آینده اما به دلیل گدشته براى این که در سال 1907 که این قرارداد بسته می‌شد آقایان توجه دارند که شوستر مستشار مالى به طور مستقیم و اولیاى دولت امریکا به طور غیر مستقیم براى جلوگیرى از اختناق این مملکت چقدر فعالیت کردند چقدر کوشش کردند و ما هم نسبت به آن‌ها از این جهت متشکریم (مکى- اشتباه می‌کنید شوستر در 1911 در ایران بود) بله در 1911 یعنى موقعى که می‌خواستند این قرارداد را اجرا کنند بنده مورخ نیستم آقاى مکى ولى خیال می‌کنم یک قدرى درس خوانده‌ام عرض می‌کنم در 1919 هم «لانسین‌« وزیر امور خارجه امریکا با اعلامیه‌ای که راجع به تأ‌یید و استقلال ایران کرد نشان داد که ملت امریکا با استقلال و تمامیت ایران

+++

 علاقه‌مند است (صحیح است) در 1943 هم روزولت با آمدنش به تهران با امضاى اعلامیه تهران راجع به تضمین استقلال و تمامیت این مملکت نشان داد که استقلال و تمامیت ایران یک مسئله‌ای است حل شده و افکار عمومى امریکا کاملًا علاقه‌مند به این مطلبند کوشش و مساعى «برنس» مخصوصاً در کنفرانس مسکو در شوراى امنیت لندن در شوراى امنیت مسکو «برنس» این مطلب را تأیید کرد و اما از کمک و مساعدتى که امریکا‌یی‌ها براى حفظ تمامیت این مملکت کرده‌اند سپاسگذاریم (صحیح است) (مهندس رضوى- این حرف‌ها چیست؟) آ‌قاى مهندس رضوى اجازه بدهید، من نمی‌دانم چطور شد روس خوب شد امریکا بد شده؟ اجازه بدهید بنده اینجا صحبت کنم شما هم بعد بفرمایید از والاس طرفدارى کنید اگر من مخالفت کردم عقیده آزاد است، اگر یک کسى آمد استقلال ایران را خواست از بین ببرد و خیال تجزیه این مملکت را بکند آن را دیوانه می‌دانم (صحیح است) (مهندس رضوى- جنابعالى مدافع جرج آلن که نیستید! والاس را بهش اعتراض کنید) بنده مدافع آن کسى هستم که از منافع این مملکت طرفدارى کند آقاى والاس پسر خاله دسته دیزى بنده یا آقاى مهندس رضوى نیست! اجازه بدهید بنده صحبت کنم بعد شما بیایید صحبت کنید ... (مهندس رضوى- شما نباید بگویید دیوانه است کاندیداى ریاست جمهور یک مملکتى است) ..، بنده به امریکا علاقه‌مند نیستم آقاى مهندس رضوى بنده به ایران علاقه مندم ... (مهندس رضوى- این طور نیست مردم خیلى خیلى خوب شما را می‌شناسند) ... شما مردم نیستید اشتباه می‌کنید شما حق ندارید وسط حرف من حرف بزنید بفرمایید اینجا حرف بزنید .. (مهندس رضوى- همه مردم خوب شناخته‌اند شما را) ... آقایان اگر بنده را وطن‌پرست می‌دانید خواهش می‌کنم تصدیق بکنید (صحیح است) (مهندس رضوى- چه احتیاجى به تصدیق داشت) به هر حال خیلى متأسفم از این جریانى که پیش آمد و من به سهم خودم از آقاى مهندس رضوى معذرت می‌خواهم ولى آقاى مهندس رضوى اول شروع کردند آقایان اصولًا این روش در پشت تریبون که به نظر من نه از نظر نزاکت نه از نظر اصول و نه از نظر افکار عامه و نه از نظر نظامنامه پسندیده است که حرف ناطق را قطع بکنید این روش را ازش صرف‌نظر کنید، در هر حال باز اضافه می‌کنم من شما را داراى حسن نیت می‌دانم بنده شخصاً از این جمله معترضه هم معذرت می‌خواهم بنده خیال می‌کنم از این آدم توقعى نباید داشته باشیم براى این که در مسافرتى که اخیراً یک سال پیش به اروپا کردم در‌آنجا بر خلاف مصالح و منافع مملکت خودش یک حرف‌هایی را زد که در محافل امریکایی حرف‌ها بسیار مورد توبیخ واقع شد، مثلى است معروف کسى که با مادر خود می‌گویند زنا کرد با دیگران چه‌ها کند او نسبت به خود امریکا هم متأ‌سفانه رفتارش این بوده است بنده اعتماد دارم به زمامداران فعلى امریکا براى این که ترومن چندى پیش در نطقش گفت که تجاوز به یک مملکت ضعیف مثل تجاوز به یک مملکت بزرگ و قوى ممکن است صلح عمومى بین‌المللى را به خطر بیاندازد، بنده اعتماد دارم براى این که در نطق اخیر مارشال گفته شد که سیاست ما سیاست جلوگیرى از تجاوز و سیاست سازمان ملل متفق است ما اظهار اعتماد می‌کنیم و یقین داریم همان طور که ترومن در اعلامیه دیشبش ذکر کرده هیچ تغییرى در وضع سیاست خارجى امریکا حاصل نشده و نخواهد شد ولى اگر خداى نکرده امثال هانرى والاس بر سر کار آمدند و خواستند نقشه شوم امپریالیستى را در خاور میانه اجرا کنند آن وقت خیال می‌کنم ایرانیان‏ وطن‌پرست نشان خواهند داد که تا آخرین قطره خونشان دفاع خواهند کرد و ترجیح می‌دهند کشته شوند تا اسیر شوند. (احسنت)

نائب رئیس- آقاى دکتر شفق.

مهندس رضوى- بنده طبق ماده 109 اخطار نظامنامه دارم حق دارم صحبت کنم. دکتر شفق فقط یک جمله عرض می‌کنم که اگر آقاى دکتر عبده اجازه بدهند اصلاح می‌کنم یک جمله ایشان را به نظر بنده با کمال بی‌طرفى در سر تا سر ایران اشخاصى که جدى باشند و اهل مطالعه باشند و از اوضاع عالم مطلع باشند نسبت به آقاى هانرى والاس و افکار سیاسى ایشان اعتماد ندارند (صحیح است) چون ایشان یک جمله‌ای فرمودند که «اشخاص ساده‌ای نسبت به هانرى والاس توجهى دارند»

دکتر عبده- عرض کردم قبلًا داشتند.

نائب رئیس- بگذارید آقاى دکتر عبده صحبت بکنند خودتان مى‌فرمایید آن وقت خودتان هم صحبت می‌کنید.

دکتر عبده- خیلى معذرت می‌خواهم.

مکى- بگذارید حرفشان را بزنند.

دکتر عبده- معذرت می‌خواهم بنده اقرار می‌کنم که خطا کردم.

دکتر شفق-... بنده به تمام رجال خارجى کمال احترام را دارم و آقاى هانرى والاس را هم در امریکا دیدم و به همه رجال خارجى احترام دارم ولى از رجال خارجى کمتر کسى را می‌شناسم کهبه اندازه ایشان در مقابل افکار عمومى منفور باشد (صحیح است) ایشان از تمام ملت انگلو‌ساکسون یک فردى است که ملت ایران را از خود رنجانده است قلب ما را جریحه‌دار ساخته است، یک مکردى که سیاستش این است و در مملکت خودش اقلًا چنین شهرتى دارد نبایستى که این اندازه بى‌گدار و بى‌ملاحظه و تابع احساسات شخصى نسبت به ملت‌های آزاد دنیا قضاوت احمقانه کند!

نمایندگان- صحیح است.

نائب رئیس- آقاى مهندس رضوى بفرمایید و خواهش می‌کنم راجع به ماده 109 به طور اختصار بفرمایید.

مهندس رضوى- وضعیت داخلى مملکت ما طورى است که بر هر آدم فهمیده‌ای واضح است که منافع و مصالح مردم آ لت دست اشخاص و دسته‌جاتى است که به ادعای دفاع از منافع مردم دسته دسته به جان هم می‌افتند و در سر منافع دعوا می‌کنند و باز هر یک از طرفین منحصراً ادعاى اصلاح‌طلبى دارند متأسفانه در سیاست خارجى هم یواش یواش چنین آثارى بروز کرده است. بنده را تمام این مملکت می‌شناسند (صحیح است) طرز کار من، فکر من، رویه‌ی من را همه مردم می‌دانند (صحیح است) بنده بر‌خلاف بعضى به هیچ وجه سیاستى را به غیر توازن براى این کشور صلاح نمی‌دانم (صحیح است) و توازن را هم بهش معناى حقیقى می‌دهم (صحیح است) و هیچ ابا و امتناعى ندارم از این که بگویم بنده به همان اندازه که به دوستى خودمان با اتحاد جماهیر شوروى اهمیت می‌دهم به همان اندازه هم بیشتر به دولت امریکا (صحیح است) و به همان اندازه، نه بیشتر، به دوستى دولت انگلیس اهمیت می‌دهم (صحیح است) و امیدوارم دولت ما همیشه از این رویه‌ای که می‌توانم بگویم دستور تاریخى مشروطیت ما هم بوده (آشتیانى‌زاده- سنت ملى ما است) منحرف نشود (صحیح است) این مطلب اساسى طرز فکر این جانب است و عقیده‌مند هستم که در این مملکت ما هر وقت که در مسائلى با این مشکلى و با این پیچیدگى مصادف می‌شویم فراموش کنیم که یک کشور کوچک یک کشور ضعیف براى حفظ استقلال و تمامیت خودش راهى غیر از حفظ سیاست توازن و حفظ صحت کامل در اجراى این سیاست ندارد (احسنت) اگر راهى غیر از این را شروع بکند عاقبت از همان اشخاصى که ممکن است به نفع آن‌ها با لااقل با اطمینان آن‌ها در این راه قدم گذاشته باشد درس عبرتى اول از همان‌ها خواهد گرفت، تأسف من در این است که آقاى دکتر عبده که شخص تحصیل کرده‌ای هستند اولًا بنده از ایشان سؤال کردم که نطق والاس را خواندند ایشان گفتند که من خواندم و آقاى وزیر امور خارجه ممکن است به شما هم بدهند، اولًا به من شاید ندهند به ایشان شاید دادند (دکتر عبده- هیچ دلیلى ندارد) اولًا یک همچنین نطق‌ها را اساساً باید چاپ بکنند و براى وکلاى ملت بفرستند تا همه مطلع بشوند (صحیح است) این مطلب اول، مطلب دوم این است اجازه بفرمایید ما اینجا نادان نیستیم، بچه نیستیم، اهل احساسات هم نیستیم، آقاى وزیر امور خارجه توجه بفرمایید، هانرى والاس وزیر امور بازرگانى دولت امریکا بود وقتى که روزولت مرحوم رئیس جمهور همان مملکت بود، روزولت مرحوم کسى است که اعلامیه آزادى کشور ایران را که شما لاینقطع به آن اتکا دارید امضا کرد وشاید هم ابتکار کرد (صحیح است) و ما هم به خود او تا زنده بود و بعد هم به روح او احترام می‌گذاریم (صحیح است) براى این که به مملکت ما عملًا یک یک نشانه‌ی صمیمیتى نشان داد (صحیح است) آیا این شخص را که مى‌فرمایید دیوانه روزولت انتخاب کرده بود و در تمام مدتى که روز‌ولت رئیس جمهور بود در وزارت تجارت مشغول اقدام بود در هیچ جاى دنیا شنیده نشد که او دیوانه باشد! (دکتر عبده- حالا دیوانه شده) حالا اگر هانرى والاس نسبت به ژرژ آلن اظهاراتى کرد مگر وکیل پارلمان ایران مدافع ژرژ آلن بود (دکتر عبده - راجع به ایران بود) چون ایشان گفته بود که ژرژ آلن در امور داخلى ایران دخالت می‌کرد بنده هم که نماینده مجلس شوراى ملى هستم تأیید می‌کنم که ایشان در امور داخلى ایران دخالت می‌کرده است (دکتر عبده- رادیو مسکو این حرف را می‌زند و شما هم حرف رادیو مسکو را تکرار می‌کنید شما انعکاس

+++

 می‌دهید بیانات رادیو مسکو را) افسران ژاندارمرى هم که از طرف دولت امریکا در اینجا هستند و هچنین مستشاران وزارت جنگ بنده عقیده‌ام این است که آن‌ها هم به نفع امریکا کار می‌کنند (جمعى از نمایندگان- این حرف‌ها درست نیست آقاى مهندس رضوى) مجلس شوراى ملى جاى آزادى است (دکتر عبده- شما دلیل تهیه می‌کنید براى شوروى این خیانت است) آقاى جم وزیرى که سال‌ها در این کشور بر کرسى صدارت نشسته‌اند وجودشان ثروتشان لیاقتشان شأنشان به وسیله‌ى این مملکت تهیه شده قرارداد استقلال نظامى ایران را به باد دادند آقاى دکتر عبده که امروز انقدر متعصبید شما یک مرتبه راجع به این قرارداد دفاع نکردید (دکتر عبده‏- قرارداد نیست، رسمیت ندارد مجلس آن را تصویب نکرده است من می‌آیم پشت تریبون و حرف می‌زنم آقا) شما فقط از سرمایه‌داران امریکا دفاع می‌کنید، شما در کمیسیون امور خارجه بودید شما می‌دانستید شما جیره خور آمریکایی‌ها هستید...

 (در این موقع ساعت 10 و سى و پنج دقیقه به علت تشنج شدید آقاى نائب رئیس مجلس را ترک گفتند و مجدداً ساعت یازده جلسه تشکیل شد)

نائب رئیس- آقاى مهندس رضوى توضیحى دارید؟ بفرمایید

مهندس رضوى- چون متأسفانه نتیجه‌ای که من می‌خواستم از عرایض خودم بگیرم حاصل نشد با اجازه آقایان محترم چند کلمه در تکمیل بیاناتى که کردن به عرض مجلس شوراى ملى می‌رسانم نسبت به آنچه که از آقاى هانرى والاس اینجا گفته شد و عرض کردم بنده گفتار ایشان را ندیدم اگر چنانچه واقعاً این مرد نسبت به استقلال و تمامیت ارضى ایران اظهارى کرده باشد که ممکن است خطرى براى این کشور داشته باشد این مرد را باید ملت ایران دشمن این کشور بدانند (صحیح است) این صحبت را در هر کشور بیگانه‌ای هر کس بکند و چنانچه به تمامیت ارضى ما نظر داشته باشند آنچنان آدم دشمن ما است و باز من اینجا عرض می‌کنم که من او را یک آدم دیوانه‌ای نمی‌دانم مرد مؤثرى می‌دانم و به همین دلیل هم عقیده دارم که مجلس شوراى ملى در این زمینه توجهى که فرمودند بجا است و امید‌وارم که اگر روزى لازم باشد تمام ملت ایران هم نشان بدهند که براى حفظ استقلال ایران حاضر است در این زمینه متحداً و متفقاً قیام بکند (نمایندگان- احسنت) و اما راجع به قرارداد نظامى که با آمریکایی‌ها عرض کردم بسته شده چون ممکن است یک سوء تفاهمى ایجاد شده باشد باید عرض کنم که از نظر ما نمایندگان که وظیفه اصلى ما حفظ استقلال ایران است موادى از این قرارداد که بر خلاف مجوز قانونى بوده و بعداً هم در هیئت دولت جدید به طوری که اطلاع دارم مطرح شده و از طرف آقاى وزیر امور خارجه براى تغییر آن‌ها به طوری که اطلاع دارم اقدام جدى به عمل آمده کان لم یکن است (نمایندگان- صحیح است) و اساساً ما هیچ قراردادى را (جمعى از نمایندگان- قرار‌دادی نیست) مادام که از تصویب مجلس شوراى ملى نگذشته باشد واجد رسمیت و قانونت نمی‌شناسیم (صحیح است) بعد از عرض این مطالب باید یک نکته‌ای را عرض کنم چون ممکن است پاره‌ی اشخاص و پاره‌ی اغراض در کشور موجود باشد و بعضی‌ها هم بخواهند در ضمن نسبت به شخص اینجانب اهانتى کرده باشند به طور خیلى مختصر عرض می‌کنم که ملت ایران می‌داند احمد رضوى را با پول نمی‌شود خرید (صحیح است) و ملت ایران می‌داند که من استقلال و تمامیت مملکت خودم را بیش از دیگران اگر نخواهم کمتر از هیچ فردى نمی‌خواهم (صحیح است) و به آقای دکتر عبده هم اجازه نمی‌دهم که در این زمینه تردید بکند و یا اظهارى بکند که من نتوانم تحمل بکنم و یا این که میل دارم احترام فرد فرد آقی‌ام رعایت شده باشد و ایشان را از سالیان دراز می‌شناسم و به تحصیلاتی که کرده‌اند احترام می‌گذارم معذالک مجبور باشم اینجاعرض کنم که بهتر است آقاى دکبر عبده در زمینه‌ی سیاست داخلى و حفظ منافع کسانى که از صندوق ملت ایران و از اموال مردم ایران استفاده می‌کنند و مالیات نمی‌دهند در یک همچو زمینه‌ی مهمى روا ندارند که وجهه سیاسى مرا در یک موضوع به این مهمى مورد سوء تعبیر خودشان قرار بدهند براى این که در یک زمینه‌های بسیار کوچک‌تر و عادی‌تری با بنده اختلاف نظر دارند.

دکتر عبده- بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم و اخطار نظامنامه‌ای مقدم است، اگر نظامنامه باید رعایت بشود بنده باید بروم پشت تریبون و حرف بزنم.

حاذقى- این مطالب را در مجلس نگویید

نائب رئیس- آقاى وزیر امور خارجه بفرمایید

وزیر امور خارجه- بنده از این مشاجره‌ای که در اینجا واقع شده به سهم خود خیلى متأسفم و عرض کنم هر اظهار زننده‌ای نسبت به ما در هر گوشه‌ای از دنیا بشود و از هر ناحیه‌ای که باشد در این مجلس مذموم است و مورد نفرت ملت ایران است (صحیح است) بنابر این در این باب هیچ لازم نیست چیزى بگویم. اما راجع به اظهارات هانرى والاس قطع نظر از این که اظهارات ایشان رسمیتى دارد یا ندارد ما توجه لازم نسبت به این نکته کردیم متنى که در دست ما است همان متنى است که به نظر همه آقایان رسیده است متن رسمى را از واشنگتن خواسته‌ایم و تلگراف کردیم و منتظریم برسد و چون متن رسمى نطق ایشان هنوز نرسیده به استناد همان چیزى که در جراید منتشر شد در یک فرصتى که پیش آمد اظهار تنفر کردیم که گمان می‌کنم به نظر آقایان رسیده است (صحیح است) بنده در آن مصاحبه گفتم که ملت ایران بسیار خاطره‌های نفرت انگیزى از قرارداد 1907 دارد (عموم نمایندگان صحیح است) و به هیچ کس اجازه نمی‌دهند که وارد این بحث بشود یا براى ما توطئه تازه‌ای بچیند (صحیح است، احسنت) عرض کنم بعد از این که متن رسمى آن رسید مخصوصاً در یک جلسه دیگر به اطلاع آقایان خواهم رساند و آقایان هم مطمئن باشید که دولت وظیفه‌ای را که در این قسمت دارد به هیچوجه فرو گذار نخواهد کرد (دکتر مصباح‌زاده- یک هفته است که هنوز وزارت خارجه نتوانسته متن آن را بدست بیاورد این موضوع خرابى وزارت خارجه را می‌رساند، در ظرف دو ساعت باید متن آن باید به دست وزارت خارجه برسد (مسعود ثابتى- رسمیت ندارد حرف او او یک مرد مزخرفى است یک حرفى زده) (دکتر مصباح‌زاده- نماینده ایران باید با کمال سرعت متن آن را به ایران بفرستد پس از یک هفته مى‌آیید می‌گویید که متن رسمى آن نرسیده) آقاى دکتر مصباح‌زاده جنابعالى گمان می‌کنم اطلاع داشته باشید پست از ایران تا امریکا 15 روز با طیاره طول خواهد کشید (جمعى از نمایندگان- تلگراف کنید) تلگراف هم به این زودى نمی‌رسد به علاوه امروز این نکته را توجه بفرمایید امروز در تمام دنیا به محض این که یک واقعه‌ای اتفاق افتاد آژانس‌ها‌ى خارجى همه خبر می‌دهند ولى از لحاظ توجهى که به این موضوع داشتیم گفتیم که متنش را از جاى رسمى پیدا کنند و براى ما بفرستند والّا موضوع همان است که اتصالًا آژانس‌ها خبر می‌دهند لازم نیست که سفارت ما را خبر بدهد ما از لحاظ توجهى که نسبت به این موضوع داشتیم خواستیم ببینیم که متن اصلى آن چیست و اظهاراتى را که در جاى رسمى کرده است به اطلاع ما برساند (صحیح است) یک موضوع دیگرى که می‌خواستم به عرض آقایان برسانم این است که چون در ضمن بیانات آقاى مهندس رضوى اشاره شد به امریکایی‌ها این را باید به عرض آقایان برسانم که دولت ایران به هیچ کس به هیچ مستخدم خارجى خودش اجازه نمی‌دهد و نخواهد داد که در امور داخلى او دخالت کند (صحیح است) این به قدری محرز و مسلم است که جاى انکار نیست و خیلى متأسفم که این اظهارات در پشت این تریبون گفته می‌شود.

دکتر عبده- اجازه می‌فرمایید؟

نائب رئیس- بفرمایید.

دکتر عبده- بنده خیلى متأ‌سفم از این جریانى که پیش آمده و آقاى مهندس رضوى ضمن بیاناتشان گفتند بنده از کسانى که به صندوق دولت مالیات نمی‌دهند حمابت می‌کنم نمی‌دانم نظرشان چه بود، اگر در یک مورد خاصى بنده این کار را کردم بیایند پشت تریبون بگویند و اگر منظور از حمایتى است که بنده از اصناف تهران دارم بنده معتقدم که اصناف این شهر یعنى طبقه ضعیف این کشور در اثر سوء اداره و طرز اصول مالیات بر در‌آمد در در منتها بدبختى و بیچارگى هستند (صحیح است) شش ماه هفت ماه از سال باید در کریدور‌هاى اداره مالیات بر در‌آمد وقتشان را ضایع کنند بالاخره کارشان هم درست نشود آقاى مهند‌س رضوى بنده چند تا از اصناف تهران را به شما می‌گویم که سرمایه‌شان بیش از ده تومان بیست تومان سى تومان نیست و متأسفانه در اثر نواقص دستگاه وصول از آن‌ها مطالبات هزار تومان دو هزار تومان سه هزار تومان می‌شود اگر منظور شما این است که از سرمایه‌داران مالیات بگیرند من با آن کمال موافقت را دارم ولى اگر شما موردى پیدا کردید چون این حرف را زدید بیایید پشت تریبون بگویید که من از کدام سرمایه‌دارى حمایت کردم که مالیات خود را نپردازد، من خیال می‌کنم شرافت نمایندگى شما شما را وادار کند که این موضوع را در پشت تریبون بگویید، اما وضع سیاسى شما چون مطالبى فرمودید بنده نمی‌خواهم این جا تشنجى ایجاد کنم بنده اعتقادم این است که حزب توده ایران با پیشه‌ورى همکارى کرد (صحیح است) من با تمام

+++

 کسانى که با آن‌ها همکارى بکنند آن‌ها را دشمن ایران می‌دانم و متأسفانه تنها وکیلى که تا حق روز اول مه در حزب توده با آن‌ها همکارى کرد شما بودید آقاى مهندس رضوى.

آشتیانى‌زاده- خسرو هدایت هم همان کار را کرد. شاهنده هم همان کار را کرد.

4- سؤال آقاى تقى‌زاده از آقاى وزیر دادگسترى‏

نائب رئیس- آقاى تقى‌زاده سؤالى از آقاى وزیر دادگسترى کرده‌اند آقاى وزیر دادگسترى حاضرید؟

وزیر داد گسترى- بلى حاضرم‏

نائب رئیس- آقاى تقى‌زاده بفرمایید.

تقى‌زاده- تصور می‌کردم در این موضوعى که صحبت شد به بنده اجازه دادند و آمدم اینجا و براى سؤال هم معتقدم که سؤال کننده نباید نطق بکند به همین ترتیبى که در ممالک خارجه مرسوم است سؤال را می‌فرستند براى وزیر و وزیر در ادارات مربوطه‌اش مطالعه می‌کند و اگر لازم باشد سؤال را می‌خوانند و ایشان جواب می‌دهند و براى اطلاع آقایان هم عرض می‌کنم که در ممالک خارجه از آن جمله مملکتى که خودم بودم هر روز صد تا دویست تا دویست و شصت تا سؤال هر روز می‌شود که کمتر روزى می‌شود که کمتر از صد تا سؤال برسد ولى سؤال این طور است که یک سطر است یا دو سطر و توى سؤال چرا نمی‌شود گفت اگر چرا بشود باطل می‌شود سؤال این است که آیا فلان کار بوده است یا نبوده است آن را هم چاپ می‌کنند هم دست نمایندگان است هم دست تماشاچیان با نمره وقتى که رئیس می‌گوید نمره 25 سؤال کننده اگر غائب است سؤالش از بین می‌رود و اگر حاضر است وزیر بلند می‌شود جواب سؤالش را می‌دهد، این موضوع را به طور حاشیه خواستم عرض کنم، و مطلبى ندارم در این موضوع، ولى یک توضیح کوچکى خواستم عرض کنم و آن این است بنده در ایام عید رفتم به اهواز جمعى را دیدم که به عنوان توقیف در آنجا بودند اطلاع مفصلى از جریان کار آن‌ها نداشتم بعد معلوم شد که اهل آذربایجان هستند یعنى خودشان گفتند که ما اهل تبریز هستیم به عنوان مهاجرین آمده‌اند بنده رفتم آنجا و به زبان ترکى با من حرف زدند به وضعیتشان رسیدگى کردم بیشتر آن‌ها زن و بچه بود مرد نبود یک نفر مرد شاید دیده می‌شد و حتى میان آن‌ها یک زنى بود که نه پسر داشت و نه شوهر و من نتوانستم بفهمم که این اشخاص را براى چه آنجا آورده‌اند اصولًا عقیده‌ام این است که اگر یک کسى عقیده‌ای بدى دارد یا این که بر طبق اصطلاحى که بنده درست نفهمیدم متجاسرین، اگر این‌ها قتل و غارت کردند، یا این که گناهى دارند باید مجازات بشوند، بنده خودم هیچ وقت نتوانستم براى خودم حل کنم که این اشخاص مستحق تنبیه باشند، کسى عقیده بد دارد باشد داشته باشد، عقیده بد کسى چه عیب دارد. عقیده بد براى خود طرف است، اگر این اشخاص قتلى کردند آدم کشتند باید مجازات بشوند باید اعدام بشوند و اگر غارت کردند که باز باید حبس بشوند ولى اگر فقط آن عقیده را داشتند آن مناط مجازات سختى نمی‌شود خصوصاً که عفو عمومى اعلان شده است و حتى اگر عفو عمومى هم نمی‌شد باید آن‌ها یک محاکمه بشوند، حالا من یک قدرى پیش می‌روم، اگر از جمعى اندیشه دارند که مبادا مصدر فساد واقع بشوند این اندازه شاید گناهش نباشد ولى می‌شود به یک طرف دیگر که آب و هواى آن خوب است اعزام دارند وقتى که از آنجا برگشتم آقاى رئیس‌الوزرا عرض کردم که اهل اهواز به من متواتراً گفتند که در تابستان یک نفر از این‌ها زنده نمی‌مانند چون اهل آذربایجان هستند به آن ترتیبى که این‌ها زندگى کرده‌اند، بعد فرمودند که خیلى خوب و اقدام می‌کنیم بعد یک مراسله‌ای نوشتم، دو مرتبه مراسله دیگرى نوشتم باز جواب ندادند بعد یک مراسله‌ای به وزارت کشور نوشتم بعد هم شنیدم که اشخاص دیگرى را هم به جاهاى دیگرى می‌برند در اهواز، در دزفول از آذربایجانی‌ها و حالا هم شنیدم که به بندر عباس هم می‌برند، بنده از بدى آب و هوا اندیشه پیدا کردم و نمی‌دانستم که دولت چه اقدام می‌کند، این را مخصوصاً می‌خواهم توضیح بدهم که سؤال را به معنی سؤال کردم بعضى از اشخاص به بنده گفتند که ‌ای داد و بیداد شما هم از دولت سؤال می‌کنید پس معلوم می‌شود که در دنیا سؤال یک معنى بدى دارد و بنده نمی‌دانستم سؤال این است که می‌گویند با کمال صمیمیت امروز شما فلان جا تشریف برده بودید ایشان می‌گویند که رفته بودند یا نه و بنده در این سؤال هیچ اشکالى، هیچ مؤاخذه‌ای ندارم بنده عین سؤال را می‌خوانم که آیا فکرى براى آن‌ها شده است آیا این‌ها مداومت دارد یا خیر اگر اجازه بدهید که عین سؤال را بخوانم شاید عین آن را داشته باشم بلى، فقط دو سؤال بود عبارت بود از این که اولیاى دولت در باب اصلاح حال جمعى تبعیدى از آذربایجان که ظاهراً به اتهام همکارى با متجاسرین توقیف و به اهواز و شوشتر و دزفول و بندر عباس‏ و نقاط دیگر از مناطق جنوبى فرستاده و در گرماى مفرط آن نقاط که براى شمالی‌ها خصوصاً با فقدان وسائل رفاه لازم تحمل ناپذیر است نگاهداشته شده‌اند چه اقدامى فرموده‌اند هر اقدامى فرموده‌اند بنده عرضى ندارم در محضر عموم ملت بفرمایید که آن‌ها را بنا شده است همیشه در آنجا نگاه بداریم بنده دگر عرضى نمی‌کنم ولى چون براى بنده این اندیشه آمده است که اگر آن‌ها را در آنجا نگاه بدارند مثل این است که آن‌ها را تیر باران بکنند چون به نظر بنده این با تیر باران فرقى ندارد و نوشتم که آیا این اشخاصى که از مجارى قانون محکوم شده‌اند خود و زن‌ها و اطفال آن‌ها در گرماى تابستان هلاک نشوند اگر نیست یا هست بنده خبرى ندارم ثانیاً آیا صحیح است که دو ائر دولتى جمعى از مردم شمال را که احتمال بروز فساد از آن‌ها داده‌اند اخیراً یعنى در ظرف دو سه ماه اخیر از تهران و ولایات شمالى به بندرعباس و نقاط نظیر آن در جنوب تبعید و در آنجاها به حال توقیف نگاه داشته‌اند آیا این صحیح است و آیا عمال دولت هنوز این روش را تعقیب می‌نمایند؟ باز هم می‌پرسم ثالثاً عمده اشخاصى که مورد سؤال هستند چند نفرند و چقدرشان زنده مانده‌اند و دیگر براى محبس‌ها بود که بنده سعى کردم که یک روز یکى از آقایان که استیضاح می‌کردند فرمودند که در محبس‌ها یک وضع غیر انسانى است و گفتند که مستراح در وسط محبس است و این چیزها و من خیلى آرزو داشتم که این وضع اصلاح شود و دیدم که مجلس هم متفقاً اظهار میل کردند و گفتند صحیح است آرزوى همه‌ی ما این بود که در این راه یک قدمى برداشته شود و اصلاح بشود و یک مخارجى که ضرورتش کمتر است می‌شود آن‌ها را برداشت و صرف کرد براى اصلاح محبس‌ها (احسنت) و در این خصوص یک اقدامى و یک فکرى شده است یا نه؟ این سؤال بنده است و خیلى عذر می‌خواهم که کمى زیاد صحبت کردم و بنده اگر باز سؤال بکنم بیش از نیم دقیقه حرف نمی‌زنم (صحیح است- احسنت)

نائب رئیس- آقاى وزیر دادگسترى.

وزیر دادگسترى- به طوری که در جلسه گذشته به استحضار خاطر آقایان نمایندگان محترم رسید سؤال جناب آقاى تقى‌زاده ارتباطى با وزارت دادگسترى نداشت ولى چون ایشان مایل بودند که پاسخ را اینجانب به عرض مجلس شوراى ملى برسانم و سابقه‌ای راجع به امر نداشتم و در داد گاهی‌های دادگسترى هم سوابقى راجع به توقیف یا تبعید این اشخاص موجود نبود از مقاماتى که تصور می‌رفت ممکن است موضوع ارتباطى با آن‌ها داشته باشند کسب اطلاع نمودم متأسفانه به واسطه‌ى ضیق وقت نتوانستم اطلاعات کتبى مطمئنى بدست بیاورم ولى با مذاکرات شفاهى اطلاعاتى که تا‌کنون تهیه شده این است که به عرض می‌رسانم راجع به قسمت اول سؤال در خصوص تبعید عده‌ای که به اتهام همکارى با متجاسرین به بنادر جنوب اعزام شده‌اند اطلاعاتى که کسب شده حاکى است بعد از پیش‌آمد‌هاى آذربایجان عده‌ای از متهمین در دادگاه نظامى محکوم شدند و چون زندان آنجا گنجایش نگاهدارى تمام محکومین را نداشت و سازمان زندان‌های خرمشهر و بندرعباس و وسایل نگاهدارى زندانیان در آن نقاط کامل بود عده‌ای در حدود 75 نفر از محکومین را به زندان‌هاى مزبور اعزام داشتند ولى از چندى پیش مقامات مربوطه خودشان متوجه شده بودند که این محکومین معتاد به آب و هواى آنجا نیستند و به همین جهت مطالعاتى در این زمینه نموده و مشغول اقدام هستند که بتوانند این اشخاص را در یکى از نقاط سردسیر انتقال دهند و همین که موجبات و مقدمات اجراى این امر تهیه شد در انتقال زندانیان مزبور نیز اقدام خواهد گردید. در قسمت دوم سؤال راجع به تبعید عده‌ای از شمال به جنوب اطلاعاتى که کسب شده مشعر بر این است که بعد از ورود نظامیان به آذربایجان بر اثر مراجعه‌ی عده‌ی زیادى از معتمدین و موثقین و مأمورین دولتى به این که وجود عده‌ای از مهاجرین در آذربایجان مضر و خطرناک تشخیص داده شده و اهالى آذربایجان اظهار می‌داشتند که اقدامات آن‌ها ممکن است براى موقعیت و امنیت آذربایجان مناسب نباشد و در آتیه خطراتى را متوجه آن‌ها بنماید حکام نظامى محل از اختیار قانونى خود استفاده نموده و تصمیم گر‌فتند که این مهاجرین را از آنجا خارج نمایند و در زمان دولت سابق تصویب‌نامه‌اى صادر شد که آن‌ها را در بدر آباد نزدیک خرم آباد سکونت دهند و در مدت سکونت آن‌ها قریب ده میلیون ریال خرج نگاهدارى آن‌ها شده است (کشاورز صدر- دولت نداده است این اعتبار را) در این اواخر موجباتى فراهم نمودند که بتوانند آزادانه درنقاط جنوبى ایران یعنى در جنوب خط فرضى بین خرم آباد و کاشان و بیرجند سکونت اختیار کنند (اخوان- کاشان را صرف‌نظر کنید

+++

 آقا) (آشتیانى‌زاده- اعدامشان کنید) زیرا معتقد بودند این نقاط کم جمعیت است و وسائل اعاشه بهتر و مناسب‌تر فراهم می‌گردد و موجبات رفاه آسایش آن‌ها بیشتر میسر خواهد بود چنانکه عده‌ای هم در این نقاط مشغول کسب شده و مایل نیستند محل اقامت فعلى خود را ترک نمایند عده‌ای هم به موجب قانون تشدید کیفر اشرار و چاقو کشان در کمیسیون‌های مربوط به این امر چه در کمیسیون‌های بدوى و چه در کمیسیون تجدید نظر وزارت کشور به حبس و تبعید محکوم گشته‌اند که از این عده 70 نفر به بندرعباس و 58 نفر به یزد اعزام گردیده‌اند و مطالعات و اقداماتى در جریان است که بتوانند این عده را هم در یکى از نقاط دیگر اعزام دارند. در قسمت چهارم سؤال جناب آقاى تقى‌زاده در خصوص وضع محبس‌ها باید به عرض برسانم که اصلاح زندان‌ها از حیث ساختمان و بهداشت زندانیان و سایر مسائل دیگر منظور نظر دولت می‌باشد و تابع در‌آمد مملکتى و اعتبارى است که به اختیار دولت گذاشته می‌شود اما از عبارت « رفع اوضاع غیر انسانى » که در ورقه سؤالیه قید شده اینجانب منظور جناب آقاى تقى‌زاده را نتوانستم درک کنم اگر مقصود آن است که نسبت به زندانی‌ها سخت‌گیرى می‌شود یعنى از حیث لباس و خوراک به آنها خوش نمی‌گذرد این موضوع ارتباط به بودجه زندان‌ها که تابع اداره کل شهربانى و وزارت کشور است دارد البته اگر مجلس شوراى ملى اعتبارات کافى در اختیار شهربانى بگذارد موجبات بهبودى و رفاه وضع زندانیان بیشتر فراهم خواهد گشت آنچه که در این قسمت مربوط به وزارت دادگسترى است نظارت در امور زندان‌ها از جهت اجرائیات احکام کیفرى است که طبق قوانین و مقررات دادستان‌ها همیشه مراقب بوده و نظارت خود را اعمال می‌نمایند اگر بر‌خلاف مقررات نسبت به زندانی‌ها رفتارى شود از آن جلوگیرى نموده و متخلقین را هم تعقیب می‌کنند و تا‌کنون گزارشى راجع به سوء رفتار نسبت به زندانی‌ها نرسیده است. در خصوص تعداد زندانیان چون تهیه آمار محتاج به وقت بیشبرى است فعلًا نمی‌توانم در این خصوص اطلاعاتى به عرض برسانم ولى ضمن بخشنامه عموم دادسراها دستور داده‌ام که هرچه زودتر تعداد محبوسین را تهیه نموده ارسال دارند البته این اطلاعات جمع آورى گردید آقایان نمایندگان محترم را از آن مستحضر خواهم نمود. در خاتمه به عرض می‌رساند که دولت مصمم است به وسیله تشکیل کمیسیون‌هایی وضعیت این اشخاص را مورد بررسى دقیق و کامل قرار داده و حتى‌الامکان وسائل آسایش آن‌ها را فراهم آورد.

نائب رئیس- آقاى تقى‌زاده.

تقى‌زاده- بنده چنانکه عرض کردم دیگر مطلبى ندارم و دیگر نمی‌خواهم در این باب عرض بکنم ولى چون فرمودند که یک کلمه به ایشان روشن نشده که گویا کلمه‌ی غیر انسانى است، بنده آرزو کردم که کاش به ایشان معلوم می‌شد. محتاج نمی‌شدم تکرار بکنم چون یکى از نمایندگان که خود در زندان بوده و گفت مستراح در وسط زندان است و هوا هم از مستراح به زندان می‌آید چون زیاد مطابق اعتبار و آبروى مملکت ما نیست که تکرار بشود اینجا کلمه‌ی غیر انسانى، این بود که نمی‌خواستم تکرار شده باشد ولى یک کلمه‌ای هم ایشان فرمودند که بنده نفهمیدم و آن این بود که فرمودند حکام مطابق اختیارات قانونى که داشتند حق تبعید داشتند و گرفتند و فرستادند. براى بنده درست معلوم نشد که این اختیارات از چه قانونى منشعب می‌شود؟

نائب رئیس- آقاى وزیر دادگسترى.

وزیر دادگسترى- راجع به اعزام این اشخاص به خارج از آذربایجان همان طور که در متن توضیحاتى که به عرض رساندم تذکر دادم حکام نظامى از اختیارات قانونى خودشان که مربوط به قانون حکومت نظامى است استفاده کرده‌اند و عرض کردم وقتی که نظامی‌ها به آذربایجان رفتند در یک قسمت‌هایی از آذربایجان اعلام حکومت نظامى کردند و مطابق آن قانون، حالا بنده نظرم نیست، یا ماده 5 است و یا ماده 8، حق دارند حکام نظامى کسانى را که مورد سوء ظنشان واقع شده‌اند محبوس یا تبعید کنند و مقصود از اختیارات قانونى همان قانون حکومت نظامى است که عرض کردم.

نائب رئیس- اگر آقایان اجازه می‌فرمایند وارد کلیات بودجه‌ی مجلس بشویم؟ (صحیح است)

فولادوند- بنده مخالفم.

نائب رئیس- چون عده براى رأى کافى نیست اگر یک نفر مخالف باشد نمی‌توان وارد دستور شد.

حاذقى- بیان من تمام نشده است آقاى رئیس.

نائب رئیس- اگر آقایان اجازه می‌فرمایند چون عده کافى براى رأى نیست و بالاخره بعد از مخالفت باید عده براى رأى کافى بشود تا منجر به رأی بشود اجازه بفرمایید که اول صورت کمیسیون‌ها خوانده بشود.

5- قرائت نتیجه استخراج آراء سه کمیسیون‏

 (صورت اسامى حائزین اکثریت کمیسیون‌ها به شرح زیر قرائت شد)

کمیسیون کشاورزى- آقایان: عدل اسفندیارى- سالار بهزادى- محمد ذوالفقارى- غضنفرى- ظفرى- لیقوانى- معین‌زاده- قوامى- کهبد- باتمانقلیچ- مسعود ثابتى- صاحب‌دیوانى- قهرمان- شریعت‌زاده- شادلو- گرگانى- عباس اسلامى- فاضلى. کمیسیون راه- آقایان: حسن اکبر- دولتشاهى- سزاوار- دکتر طبا- محمود محمود- اخوان- دادور- على اکبر ملکى- مهندس هدایت- افشار- دکتر اعتبار- ناصر ذوالفقارى. کمیسیون کشور- آقایان: نواب- ابواحسن رضوى- بهادرى- پالیزى- امیرنصرت اسمندرى- آزاد- عدل اسفندیارى- تولیت- على اکبر ملکى- صاحب‌دیوانى- محمد‌على مسعودى- دولتشاهى- امیر تیمور- نیک‌پى- ملک مدنى- بیات- لاهوتى- مشایخی.

نائب رئیس- خواهش و استدعا دارم که هر چه زودتر هیئت رئیسه این کمیسیون‌ها را انتخاب بکنند و مشغول کار بشوند.

مهندس رضوى- بنده یک توضیحى نسبت به بیانات آقاى دکتر عبده می‌خواستم بدهم راجع به ماده 109 است.

نائب رئیس- بنده یک استدعایی می‌خواستم بکنم راجع به ماده 109 در موقعی که یک تشنجى در مجلس هست البته بعضى از آقایان یک توضیحاتى می‌دهند که شاید به نماینده دیگرى بر‌بخورد و اگر چنانچه آن نماینده هم بخواهد توضیح بدهد و این کار ادامه پیدا کند تصدیق می‌فرمایید که اوقات مجلس شریف‌تر و عزیزتر از این است که صرف این مذاکرات بین‌الاثنین و جواب این و جواب آن بشود و وقت مجلس گرفته بشود و از جناب آقاى مهندس رضوى هم استدعا می‌کنم که صرف‌نظر بفرمایند چون ایشان هم بعداً به همان استناد می‌کنند و اگر آقاى فولادوند هم اجازه بدهند بنده خواهش می‌کنم که مخالفت نکنند تا بودجه مجلس مطرح بشود.

فولادوند- بنده مخالفم باید علت مخالفتم را عرض کنم عده هم که کافى براى رأى نیست.

نائب رئیس- بالاخره منجر به این می‌شود که راجع به ورود در دستور که طرح بودجه هم هست مخالفت بکنید و رأى هم نمی‌شود گرفت.

فولادوند- بنده بعد از عرض علت مخالفتم مخالفت خودم را پس می‌گیرم من عرض لازمى دارم دو دقیقه هم بیشتر طول نمی‌کشد مقام ریاست اجازه نمی‌دهید.

حاذقى- نسبت به بودجه که کسى مخالفت نمی‌کنند.

فولادوند- ما حرف داریم، نسبت به این ممکت است، دو دقیقه هم بیشتر نیست.

مهندس رضوى- اجازه بفرمایید بنده یک توضیح مختصرى عرض بکنم.

دکترعبده- بنده هم اجازه می‌خواهم.

مهندس رضوى- اول به ایشان اجازه بفرمایید.

نائب رئیس- آقاى صادقى فرمایشى داشتید؟

صادقى- خیر در دستور راجع به بودجه مجلس عرض داشتم.

اردلان- بنده قبل از دستور اجازه خواستم.

نائب رئیس- آقاى معتمد دماوندى نوبت شما است‏

 (در این موقع جلسه از اکثریت افتاد)

6-  موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

نائب رئیس- بنابراین اگر آقایان اجازه بفرمایند جلسه را ختم می‌کنیم جلسه‌ی آتیه روز یکشنبه‏

 (یک ربع بعد از ظهر مجلس ختم شد)

نائب رئیس شوراى ملى: امیر حسین ظفر بختیار

 

روز یکشنبه 26-2-27 کمیسیون راه منتخبه 16 اردیبهشت 27 سه قبل از ظهر کمیسیون راه با حضور 8 نفر از آقایان اعضاء تشکیل گردید. هیئت رئیسه خود را از این قرار انتخاب نمود:

آقای اخوان          رئیس

آقای ملکی            نائب رئیس

" مهندس هدایت     مخبر

آقایان افشار - دادور     منشی

+++

 تصویب‌نامه‌ها

شماره 2412       19- 2- 27

وزارت راه‏

 

هیئت وزیران در جلسه 18 اردیبهشت ماه 1327 بنا به پیشنهاد شماره 444- 1197 وزارت راه تصویب نمودند که کارمندان اداره کل هواپیمایی کشورى ملبس به لباس متحدالشکلى شوند که از هر حیث شبیه به لباس کارمندان بنگاه راه آهن دولتى ایران بوده لکن به جاى علامت بنگاه مزبور علامت مخصوص اداره کل هواپیمایی کشورى را داشته باشند. تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م- 486 نخست وزیر

شماره    2386         20- 2- 2327

وزارت کشور

 

هیئت وزیران در جلسه 18 اردیبهشت ماه 27 برحسب پیشنهاد

شماره 58554 9042-       4- 2- 1327 و بر‌طبق ماده 7 آئین‌نامه قانون بلدیه شش تن آقایان دوره پنجم انجمن شهردارى شاه‌آباد را به ترتیب زیر:

غلامرضا عسکرى. قاسم مرادى. سفر شهبازى. فیض الله حسینى. عبدالله زاهدى. محمد‌على خسروى تعیین و تصویب نمودند. تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

م- 493 نخست وزیر

شماره 3824          23- 2- 1327

وزارت دارایی

 

 هئیت وزیران در جلسه 20- 2- 1327

جناب آقاى نجم وزیر دارایی را به سمت نماینده دولت در هئیت نظارت اندوخته اسکناس تعیین نمودند تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است‏

م- 524 نخست وزیر

شماره 3352 تصمیم قانونى 21- 2- 27

وزارت دارایی‏

تصمیم قانونى متخذه در جلسه چهاردهم اردیبهشت ما 1327 دائر به انتخاب مستشاران دیوان محاسبات به شرح زیر ابلاغ می‌شود.

تصمیم قانونى دائر به انتخاب مستشاران دیوان محاسبات‏

آقایان زیر طبق ماده هشتم متمم مواد الحاقیه به قانون دیوان محاسبات براى مدت سه سال به عضویت شعب پنج گانه دیوان محاسبات دو جلسه چهاردهم اردیبهشت 1327 اتنخاب شده‌اند.

1- آقاى حسن مشیرى‏

2- ابوالقاسم همایونفر

3- ابوالحسن مستوفى‏

4- علیرضا حکیم خسروى‏

5- احمد زنجانى‏

6- سید حسین الهى‏

7- محمد‌على گرگانى‏

8- ابراهیم مصلحى‏

9- محمود انوارى‏

10- على اکبر وثیقى‏

11- جعفر الهى‏

12- محمود عرفان‏

13- آقاى محمد‌على آق اولى‏

14- اسمعیل میرسیاسى‏

15- هاشم مفخم‏

16- آقاى على حقنویس‏

17- رضا تاجبخش‏

18- فدایی علوى‏

19- عبدالله خرسند

20- ناصر شهنواز

21- على روحى‏

22- نصرالله صبا

23- عبدالله درخشان‏

24- مهدى صدیق وزیرى‏

25- آقاى مهدى وثوق‏

26- حسین افضل‏

بخشنامه‌ها

 

وزارت راه عطف به نامه شماره 1621731681- 20- 12- 1326 راجع به حوادث قتل غیرعمدى در مسیر راه آهن که براى تنظیم صورت مجلس و حفظ وضعیت حضور دادستان و طبیب قانونى لازم می‌باشد و ممکن است تا حضور اشخاص مزبور مدتى طول بکشد و سیر خط معطل بماند- بالحاظ ماده 8 قانون تشکیلات مؤسسه راه آهن دولتى مصوب 1314 و بند 4 ماده 1 نظامنامه پاسبانى راه آهن مصوب 13- 11- 314 و بند 19 اصول محاکمات جزایی پاسبانان راه آهن قائم‌مقام کمیسر پلیس شناخته می‌شوند و وطائفى را که کمیسر پلیس و قائم‌مقام آنان در این قبیل از موارد توانا به انجام می‌باشند پاسبانان راه آهن هم مجاز به ایفاء آن وظائف خواهند بود وزیر دادگسترى 1141- 51363- 26 ر 1 ر 27 رونوشت شرح فوق اطلاعاً به کلیه دادسراهاى شهرستان ابلاغ می‌شود.

م- 492 به جاى وزیر دادگسترى‏

شماره 1075 ح 3122       25- 1- 327

بخشنامه به کلیه دادسراهاى شهرستان‏ها

چون در پاره از موارد لازم است تعداد عائله تحت‌الکفاله محکومین معلوم باشد مقرر می‌گردد که هنگام تحقیق از هویت متهمین آن را هم سؤال نموده در پروند منعکس نمایند

م- 491

به جاى وزیر دادگسترى‏

 

27- عبد‌العظیم فروغان‏

تصمیم بالا در جلسه چهاردهم اردیبهشت ماه یک هزار و سیصدو بیست و هفت مجلس شوراى اتخاذ شد.

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‏

اصل تصمیم قانونى در دفتر نخست وزیر است‏

م- 523            (نخست وزیر)

+++

یادداشت ها
Parameter:294377!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)