کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هفدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏17
[1396/05/29]

جلسه: 66 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 12 بهمن ماه 1331  

فهرست مطالب:

1- طرح صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور - آقایان: کریمی - دکتر فقیهی‌شیرازی - جلالی - بهادری - مکی

3- تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقای معاون وزارت دفاع ملی

4- مذاکره دو فوریت طرح پیشنهادی راجع به حفظ نفوس و رد فوریت آن

5- تصویب صورت مجلس جلسه سه‌شنبه 7 بهمن ماه

6- مذاکره و تصویب فوریت اول طرح پیشنهادی مربوط به حمایت از کارگران مسلول

7- بقیه مذاکره در لایحه تأسیس شرکت اتوبوسرانی عمومی

8- ختم جلسه به عنوان تنفس

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏17

 

 

جلسه: 66

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 12 بهمن ماه 1331

 

فهرست مطالب:

1- طرح صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور - آقایان: کریمی - دکتر فقیهی‌شیرازی - جلالی - بهادری - مکی

3- تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقای معاون وزارت دفاع ملی

4- مذاکره دو فوریت طرح پیشنهادی راجع به حفظ نفوس و رد فوریت آن

5- تصویب صورت مجلس جلسه سه‌شنبه 7 بهمن ماه

6- مذاکره و تصویب فوریت اول طرح پیشنهادی مربوط به حمایت از کارگران مسلول

7- بقیه مذاکره در لایحه تأسیس شرکت اتوبوسرانی عمومی

8- ختم جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس 2 ساعت و بیست دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى محمد ذوالفقارى (نایب رئیس) تشکیل گردید.

 1- طرح صورت مجلس

نایب رئیس - جلسه رسمى است غایبین جلسه هفتم بهمن ماه قرائت مى‌شود.

 (به شرح زیر به وسیله آقاى ناظرزاده قرائت شد)

غایبین بااجازه - آقایان: مشار - احمد فرامرزى - اورنگ - حمیدیه - منصف‏

غایبین بى‌اجازه - آقایان: دکتر امامى - صراف‌زاده - عبدالرحمن فرامرزى - راشد - دکتر ملکى - قنات‌آبادى - صفایى - دکتر مصباح‌زاده.

دیرآمدگان بااجازه و زودرفتگان - آقایان: شبسترى 30 دقیقه - دکتر طاهرى سى دقیقه - نریمان سى دقیقه - جلیلى 45 دقیقه - گنجه یک ساعت - دکتر بقایى یک ساعت - زهرى یک ساعت - افشارصادقى یک ساعت و 45 دقیقه.‏

دیرآمدگان بى‌اجازه و زودرفتگان - آقایان: عامرى سى دقیقه - تولیت 35 دقیقه - شهاب خسروانى یک ساعت - دکتر کیان یک ساعت - محمدحسین قشقایى یک ساعت و 15 دقیقه - خسرو قشقایى یک ساعت و 15 دقیقه.‏

غایب در رأى - آقاى مهندس زیرک‌زاده یک رأى‏

نایب رئیس - آقاى کهبد نسبت به صورت جلسه اعتراضى دارید بفرمایید.

کهبد - مختصر اشتباه مطبعه‌اى است در صورت جلسه که تصحیح و به اداره تندنویسى تقدیم می‌کنم.‏

نایب رئیس - اصلاح خواهد شد.

دیگر نسبت به صورت جلسه اعتراضى نیست؟ (اظهارى نشد) چون عده کافى براى تصویب صورت جلسه نیست به بعد موکول می‌کنیم.

2- بیانات قبل از دستور آقایان: کریمى - دکتر فقیهى‌شیرازى - جلالى - بهادرى - مکى‏

نایب رئیس - چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند آقاى نادعلى کریمى بفرمایید.

نادعلى کریمى - جلسه قبل مى‌خواستم مطالبى به عرض برسانم که به واسطه تشکیل جلسه سرى موقعیت حاصل ننمودم اینک مصدع می‌گردم چیزى که بیش از همه موجب شد عرایضى حضور آقایان نمایندگان محترم عرض کنم موضوع رفع سوء‌تفاهم بین دو پیشواى عالیقدر مذهبى و ملى بود حقیقتاً این خبر بهجت اثر موجب نهایت مسرت و شادمانى عموم طبقات مخصوصاً نمایندگان گردید زیرا فداکارى و از خودگذشتگى این دو شخصیت بزرگ بر هیچ کس پوشیده نیست و ملت ایران هیچ گاه زحمات و مشقات و مبارزات ضد استعمارى این دو پیشوا را فراموش نخواهد کرد دشمنان ملت ایران و مخالفین نهضت ملى در این چند روزه به دست و پا افتاده و هر یک به نوبه خود و با وسایلى که در دست داشتند مى‌کوشیدند که این اختلاف سلیقه مختصر را یک اختلاف شدید و غیر قابل ترمیم جلوه دهند و براى همین منظور شروع به انتشار پاره‌اى مطالب بى‌اساس نموده و حتى با تظاهرات و اقدامات بى‌جا مى‌خواستند شکافى عمیق ایجاد نمایند تا این که کاردانى و حسن تدبیر طرفین با ملاقات اخیر امید بیگانگان و خائنین را به کلى مبدل به یأس نمود و به تمام این گفتگوها و زمزمه‌هاى شوم خاتمه داد اکنون مخالفین فهمیدند که اتحاد ملت ایران ناگسستنى و اراده آنها در شکست استعمار و استیفاى حقوق خود خلل‌ناپذیر است بنده به نام یک نماینده مردم از پشت این تریبون این موفقیت را به ملت مبارز ایران عموماً و به مردم رشید کرمانشاه مخصوصاً تبریک عرض کرده و امیدوارم ملت بیدار ایران کماکان با اتحاد و هماهنگى کامل خود مجلس و دولت را پیش از پیش تأیید و تشویق نماید تا با خواست خداى متعال و پشتیبانى و فداکارى حضرت آیت‌الله کاشانى که علاوه بر مقام شامخ روحانى بزرگترین کرسى ملى را دارا مى‌باشند و حقیقتاً وجود ایشان موجب اقتدار مجلس و مورد علاقه و احترام ملت ایران است و همچنین با کاردانى و جدیت جناب آقاى دکتر مصدق که به جاى کرسى نخست‌وزیر بر قلوب مردم حکومت می‌کند و با همکارى بى‌سابقه مجلس شوراى ملى بر مشکلات مملکت یکى بعد از دیگرى فایق شویم.

ضمناً پیشنهاد می‌کنم آقایان وزرا کابینه از مقام و موقعیت شخص جناب آقاى نخست‌وزیر کمال استفاده را نموده و موضوع حل نفت را در درجه دوم قرار دهند و هم خود را صرف ایجاد کارهاى تولیدى و اجراى نقشه‌هاى اقتصادى مصروف دارند تا هر چه زودتر به بیکارى و گرفتارى مردم خاتمه داده شود و با بستن سد و وارد کردن تلمبه‌هاى موتورى و تراکتورهاى لازم اراضى حاصل‌خیز ایران مخصوصاً نواحى خوزستان را دایر و مورد استفاده فورى قرار دهند بدیهى است هنگامى که وضع اقتصادى ما اصلاح شود قضیه نفت به آسانى و خود به خود حل خواهد شد.

همچنین در اصلاح فرهنگ کشور که کمال اهمیت را دارد اقدامات سریع معمول فرمایند.

موقع را مغتنم شمرده بار دیگر بر حسب وظیفه از سازمان برنامه خواهشمندم که در ایجاد سد رازآور و گنجان چم و

+++

نصب کارخانه قند در صحنه و یک کارخانه ریسندگى در کرمانشاه هر چه زودتر اقدام لازم معمول فرمایند.

درباره شیلات لازم است عرض کنم با این که ما نسبت به دولت دوست و همجوار خود روسیه شوروى کمال مودت را داریم ولى در عین حال نمی‌توانیم از این اصل صحیح بی‌طرفى خود انحرافى حاصل نموده و تبعیض قائل شویم براى ما روس و انگلیس و امریکا فرقى ندارد خلاصه بیگانه بیگانه است همان قسم که با تحمل این همه مصائب کوشیدیم تا مداخلات در جنوب را خاتمه دادیم اکنون که قرارداد ما با همسایه شمال خاتمه مى‌یابد موقع را مغتنم شمرده و با این دوست عزیز نیز خداحافظى می‌کنیم و به هیچ‌وجه صلاح مملکت خود و صلح جهانى نمى‌دانیم که به هیچ یک از دول خارجى اجازه مداخلات و این گونه معاملات را بدهیم. بنده بقیه وقتم را به آقاى بهادرى مى‌دهم.

گنجه - احسنت‏

نایب رئیس - آقاى بهادرى بفرمایید.

بهادرى - آقایان هم صحبت کنند اگر از وقت آقایان هم ماند به بنده مرحمت بفرمایند که چهار یا پنج دقیقه بیشتر بشود.

نایب رئیس - عجالتاً آقاى کریمى ده دقیقه وقت خودشان را به شما داده‌اند آقاى دکتر فقیهى‌شیرازى بفرمایید.

دکتر فقیهى‌شیرازى - از همان هنگام که کشور اسلامى اندلس با رواج بازار مصرف نوشابه‌هاى الکلى از دست مسلمین رفت و از روزی که غرناطه و جبل‌الطارق ملل مسیحى به وسیله ترویج عیاشى و تلقین روح لاابالى‌گرى از چنگ اسلامیان به در آوردند فرزندان انجیل در کشورهاى اسلامى شروع به فرمانروایى کردند آن قدر مکر و حیله به کار بردند تا تجزیه و تفریق و تحلیل کشورهاى اسلامى هم یکى بعد از دیگرى انجام شد و به عناوین مختلفه فرزندان قرآن از هم جدا شدند و در خواب غفلت فرو رفتند چنان خواب عمومى همه ما را فرا گرفت که مانند اسراى زنگه بار با ما رفتار شد ولى بحمدلله سیلى روزگار مسلمین را بالاخره در اقطار گیتى بیدار کرد و شروع به مطالبه حقوق از دست رفته نمودند امید است خداوند غفلت‌هاى ما را ببخشد و پیروان قرآن را به تدریج مانند صدر اسلام قوى و ثابت‌العقیده فرماید.

یکى از کشورهاى اسلامى که روزى قافله سالار فضل و دانش و علم و هنر بود کشور ایران باستان است متأسفانه در اثر تقلید از ظواهر تمدن مغرب زمین ستاره اقبال و آقایى و بزرگواریش افول کرد و کشورى که دوست و دشمن به عظمت تمدن و قدمت خدمتش در فنون مختلفه گواهى می‌دهند گرفتار افراط در نوشابه‌خوارى گردید و آنچه که نباید بشود انجام شد با این وصف نباید مأیوس شویم زیرا با در نظر گرفتن تناسب وسعت و به مقتضاى مواهب طبیعى خدادادى کشور ایران استعداد اداره نفوس بیشترى دارد اگر سم تریاک و الکل بگذارد و اگرسقط جنین و جرایم مشابه به آن امان دهد آقایان نمایندگان محترم سوقات ما از مغرب زمین حاصلى جز غم و اندوه و بدبختى نبوده پس از یک طرف همسایگان طمع‌ورز و از سوى دیگر علل تقلیل دهنده نفوس و از جانب دیگر رنجورى و بیمارى در نتیجه اعتیادات مسموم کننده کشورى را که یک روز پرچم‌دار علم و هنر بود ساکت و سامت و مغموم مهموم ساخت اکنون که ملت ایران براى به دست آوردن حق از دست رفته خویش قریب دو سال است در تلاش مى‌باشد براى آن که شارع مقدس هم در پیشرفت این مقصود توجه غیبى فرمایند بسیار به جا و به موقع است آقایان نمایندگان محترم متفق‌الکلمه اساس نوشابه‌سازى و نوشابه‌خوارى را در کشور جعفر ابن محمد (ص) با یک قیام و قعود مردانه از بیخ و بن بر اندازند زیرا سه عامل مهم تکثیر نفوس عبارت است از منع تهیه و مصرف مسکرات اصلاح برنامه بهداشت و برنامه فرهنگ اساس و پایه و آرزوى همه مردم این سرزمین مى‌باشد درباره تکثیر نفوس متأسفانه نه تنها دولت‌هاى وقت توجهى نکردند بلکه با آزاد گذاردن قابله‌هاى غیر ایرانى و یا غیر مجاز عملاً به این جنایت و جنین‌کشى مساعدت کردند امیدوارم طرحى را که چند روز قبل با قید دو فوریت به امضاى عده‌اى از آقایان نمایندگان تقدیم مجلس شوراى ملى نمودم امروز فوریتش به تصویب برسد درباره نوشابه‌هاى الکلى هم چون به طور قطع ثابت شده که غالب زندانی‌ها و اکثر بیماران معتکف در تیمارستان و غالب جنحه و جنایاتى که در این کشور مى‌شود همه و همه زاییده مسکرات مى‌باشد امید است مال‌اندیشان را متنبه کرده باشد مخصوصاً چون فقر و تهیدستى روز به روز بر تعدد الکلی‌ها مى‌افزاید و این امر به علت ناملایمات روحى و پریشان فکرى و خستگى اعصاب روز به روز زیادتر مى‌شود و مخصوصاً این روزها مردم مضطرب و بعضى از کارمندان دوایر دولتى را به علت تقلیل سازمان‌ها در معرض خطر ابتلاى و آلودگى به الکل نموده بیشتر باید مورد توجه واقع شود زیرا مردم از شدت غم و اندوه به میخانه‌ها هجوم مى‌آورند نه از نظر تفریح و تفنن. سالى چند میلیون عایدات دولت از راه باندرل عرق بیش نیست و اگر این عایدات ناچیز را در مقابل مخارج زندان و معالجه مسلولین و مداواى الکلی‌ها و سایر ناخوشى‌هاى ناشى از مصرف نوشابه‌هاى الکلى به حساب آوریم اساساً قابل ملاحظه و بحث نیست وانگهى مشروب‌فروشى امروز براى دولت در حکم استرکنین فروشى است به همین مناسبت انتظار دارم در این موقع که عده دیگرى از آقایان نمایندگان طرحى مبنى بر منع تهیه و خرید و فروش و مصرف نوشابه‌هاى الکلى تهیه فرموده‌اند و هم اکنون با قید دو فوریت تقدیم مى‌شود جناب آقاى دکتر محمد مصدق نخست‌وزیر محبوب ایران به جاى عایدات مسکرات با اختیارات که در دست دارند عایدى دیگرى در نظر گرفته و با از بین بردن این کانون فساد اخلاق و رشا و ارتشا و قتل و جنایت و چاقوکشى و هزاران ناملایمات روحى و عصبى و بیماری‌هاى جسمى خاتمه دهند و از این راه خدمت دیگر فراموش ناشدنى انجام فرمایند تصویب این طرح به نسل آینده کشور بزرگترین خدمت را خواهد نمود اکنون دومین طرح بهداشتى و اجتماعى خود را به ساحت مقدس مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارم (احسنت)

این نکته ناگفته نماند حجج الاسلام که حضور در مجلس شوراى ملى دارند از چندى قبل به این طرف درباره تهیه این طرح بذل مساعدت و مجاهدت بسیار فرمودند و بنده به این وسیله از یک یک حجج اسلام مقیم در مجلس شوراى ملى که حضور در این مجلس مقدس دارند تشکر می‌کنم و در حقیقت عرایضى که کردم مقدمه‌اى بود براى تشریف‌فرمایى بنى عم مکرمم جناب آقاى جلالى که ایشان تشریف‌فرما خواهند شد و مطالب را خواهند فرمود بقیه وقتم را هم بعد از آن که فرمایشات جناب آقاى جلالى تمام شد بنابر تقاضاى آقاى بهادرى به ایشان تقدیم می‌کنم و ضمناً طرح دو فوریتى را هم که به امضا نوزده نفر از آقایان رسیده است تقدیم مقام ریاست می‌نمایم.

نایب رئیس - آقاى جلالى بفرمایید.

جلالى - مطلبى که امروز می‌خواستم به عرض نمایندگان محترم برسانم از لحاظ حفظ حیثیت و نظام اجتماع ما شایان دقت و توجه است این مسئله که براى جامعه استثمار‌زده ما اهمیت حیاتى دارد و شاید بتوان گفت بزرگترین دشمن و سد راه اصلاحات ماست مسئله مشروبات الکلى است که متأسفانه بر تمام شئون کشور ما رخنه کرده است.

امروز شما مى‌بینید که ننگین‌ترین فجایع به وسیله همین مشروبات در کشور ما روى می‌دهد قتل‌ها خسارت‌ها سرقت‌ها و هزاران نمونه فساد تنها سرچشمه‌اش به همین مایه کشنده اخلاق و انسانیت مى‌رسد.

و نباید منکر شد در مدتى که آزمندان غرب به فکر ربودن لقمه از دهان مردم ساده و بى‌آلایش شرق و از وسایلى که رواج آن را براى پیشرفت خود ضرورى مى‌دانستند علاوه بر یأس و بدبینى یکى هم همین الکل بود مشروبات الکلى که امروز بهترین وسیله سوء‌استفاده دیگران و یکى از هدایاى شوم مغرب زمین بوده یا لااقل رواج آن تا به این مرحله که براى جامعه خطرناک شود فقط با نظر آنها و به دست آنان بوده است و تعجبى نیست که اگر تمام آثار مدنیت و اخلاق و سجایاى ملت مسلمان ایران جاى خود را به یأس و جنون و بدبینى و بى‌ایمانى می‌دهد خیال می‌کنم بنده حضور آقایان دارم عرایضى می‌کنم اگر توجه بفرمایید بهتر است (صحیح است)

این میوه‌هاى تلخ براى زر دوستان خوش‌نما بود و وجود اعصاب قوى و بدن‌هاى نیرومند و فکر سالم و شهامت مسلماً براى آنها ضرر و و زیان جبران‌ناپذیرى در برداشت آقایان محترم ایرانیان خود فرزندان اخلاق و شهامت بود و تعالیم مقدس و گرانب‌هاى اسلام به بهترین وجهى توانست این ملت هوشیار و فکور را به منتهى درجه ترقى برساند و علما و دانشمندان و سرداران در اثر قرار گرفتن ایران در زیر فروغ تابناک اسلام در تمام قرون اولیه تسلط اسلام بر ایران از میهن ما برخاستند که در تاریخ ملل جاویدان خواهند بود.

حریف مجلس ما خود همیشه دل مى‌برد على‌الخصوص که پیرایه‌اى به او بستند منظور این است که یک چنین مملکتى با یک چنین مردمى به خصوص مردمى که از یک مذهب مترقى و پیش رو و قابل پذیرش مانند اسلام پیروى نمایند نمی‌توانست مثل جاهاى دیگر آفریقا یا هند و جاوه مورد استثمار قرار بگیرد و در این مملکت کشتن روح بزرگ و شهامت و اخلاق تنها راه پیشرفت بود و بس تریاک و مشروبات الکلى از اولین و مؤثرترین حربه و اسلحه پیشرفت مقاصد سوء آنها بود و امروز مفاسد اجتماع ما در اثر شیوع این مایه مهلک و کشنده به آنجا رسیده است که باید اعلام خطر کرد.

اگر امروز جوانان خود را در نیابیم اگر امروز بى‌پرده اعلام نکنیم که در تهران پایتخت کشور ایران در مرکز مملکت در مقابل سه یا چهار کتابخانه عمومى هزاران مرکز فساد و هزاران مشروب فروشى دایر است اگر ما به فکر علاج این عیب بزرگ و رفع این بلاى خانمان‌سوز نیافتیم مسلماً در مقابل ملت و وجدان و مقدسات مذهبى و روح با عظمت اسلام مسئولیم.

به جرئت می‌توان گفت هر راه اصلاحى بدون باز گردانیدن سلامت اخلاقى جامعه براى ما منتج به نتیجه نخواهد شد به دنبال امروز فردایی است و از فردا باید ترسید که

+++

 تریاک و الکل اعصاب فرزندان مردم این کشور را در هم بشکند و راه پیشرفت مقاصد جهان‌خواران و توسعه‌طلبان را فراهم سازد.

ما مى‌توانیم همچنان شاهد هزاران اعمال فساد‌آلود باشیم ما می‌توانیم همچنان ناظر قتل و ضرب و جرح و خودکشى باشیم ما مى‌توانیم همچنان ناظر رقت‌بار و فجیع جنون خمرى باشیم ما مى‌توانیم هم چنان پرورش فحشا و فریب و عفت‌فروشى را در دامان الکل و مشروبات الکلى بنگریم ولى نمى‌توانیم نداى مسئولیت را نشنویم و خود را در مقابل وجدان و ارواح پیشروان مذهب و مدنیت و اخلاق شرمسار ندانیم به چه وسیله مى‌خواهید اصلاحات کنید؟ در میهن ما که الکل و تریاک در همه جا و بیشتر مجامع آزادانه راه دارد اصلاحات اگر غیرممکن نباشد مسلماً بسیار مشکل است آیا باید ساکت باشیم و بیش از این خود را از جریان کار کنار بکشیم آیا باید در مقابل مصنوعات هموطنان خود که به قیمت جان و هستى آنها تهیه مى‌شود و با مرض و افلیج شدن و مادام‌العمر علیل بودن آنها به بازار مى‌آید یک رقم عمده واردات ما مشروب باشد حال به صورت قاچاق و غیر قدر مسلم این است که کشور ما یکى از بازارهاى پر مشترى این مایه شوم و فساد‌آور است دولت‌هاى قبل نه به فکر این بودند که قدمى در رفع این نقصیه بر دارند و نه هیچ‌ گاه به درخواست مردم و به نظر آنان اعتنایى داشتند و اصولاً اگر منصف باشیم باید بگوییم در ترویج آن کوشیدند این که می‌گوییم در ترویج آن کوشیدند تعجب نکنید در همه سفارت‌خانه‌هاى ما و شب‌نشینی‌هاى دولتى در اعیاد ملى فقط شیطان بطرى حکومت می‌کرد.

آقایان نمایندگان محترم ما نماینده مردم مسلمان هستیم و قانون اساسى ما پایه‌هاى آن بر روى دساتیر مذهب ما قرار دارد و با روح دیانت کاملاً منطبق است خاصه این که مقام ریاست مجلس شوراى ملى هم در دست روحانى عالیقدر و مطلع حضرت آیت‌الله کاشانى است باید در صدد رفع این ضرر بزرگ که دامنگیر جامعه ما شده باشیم و با تصویب طرحى که عده از نمایندگان محترم امضا نموده‌اند دولت جناب آقاى دکتر مصدق را که خود به اهمیت یک چنین مسأله حیاتى و خطیرى واقف هستند راهنمایى کنیم که تا حد امکان در قطع ریشه این انگل فساد بکوشند.

باید گفت شیوع این مایه نفرت‌انگیز و کشنده اخلاق از یک و یا دو کشور اروپایى گذشته حتى در اروپا هم به اندازه کشور ایران نیست در کشور سوئد که به اعتراف و به تصدیق قاطبه جهانیان از لحاظ زندگى در رفاه و از لحاظ اخلاق سرآمد تمام ممالک هستند اصولاً به دنبال نوشابه الکلى رفتن جرم و ذنب لایغفرى است در سوئد که شرب مشروبات الکلى ممنوع شده و اخلاق حکومت می‌کند دیگر از قتل و دزدى و خیانت و جنایت اثرى نیست و همچنین در نروژ و خیلى از کشورهاى دیگر و آیا نباید گفت مقلدین از تمدن اروپا فقط این مایه شر را مدنیت مى‌دانند و بس وقتى در خیلى از کشورهاى اروپا نهضت‌هاى مبارزه با الکل وجود دارد وقتى جهان به خطر این مایه کشنده جنون‌آور و از بین برنده نسل و رواج‌دهنده آدم‌کشى و جنایت پى برده است سزاوار نیست ما همچنان بنشینیم و تصمیمى در این باره نگیریم.

آقایان محترم در بسیارى از ممالک براى مبارزه با این سم مهلک تصمیم‌هاى جدى اتخاذ نموده‌اند و موفقیت هم پیدا کرده‌اند و به اصلاح و ترمیم نژاد و جامعه خود پرداخته‌اند شرط عقل نیست که همین طور به این مناظر رقت بار و نتایج بد الکل و مشروبات الکلى بنگریم.

من اعلام مى‌کنم میخانه و کاباره بهترین وسیله شیوع جنایت و گمراهى و نابودى سلامت و عزت نفس و شهامت است جاى تعجب است که عده‌اى دانسته و یا ندانسته از منافع مختصر آن که عاید خزانه دولت مى‌شود دم مى‌زنند و عدم رواج آن را ضررى به خزانه دولت مى‌دانند و باید گفت این طرز فکر صحیح نیست زیرا در مقابل نفع بزرگى که جامعه و فرزندان ما مى‌برند ضرر جزیى قابل ذکر نخواهد بود ما که در مبارزه ضد استعمارى و براى رسیدن به هدف عالى و مقدس از درآمد نفت صرف‌نظر نموده‌ایم و مسلماً اگر همچنان این پیکار ادامه پیدا کند تا جایى که منافع ملت ما تأمین نگردد همچنان به محرومیت تن در خواهیم داد چه اهمیت دارد در برابر یک نفع بزرگ اجتماعى و میهنى از یک منبع درآمد جزیى هم صرف‌نظر کنیم وظیفه دولت انشاء‌الله پس از تصویب این طرح نباید تنها مصروف مبارزه منفى و فشار باشد بلکه باید با کمک تمام وسایل کافى از قبیل سخنرانی‌ها کنگره‌ها آگهی‌هاى چاپى جلسات بحث و انتقاد ایجاد بنگاه‌هاى ضد الکل خطر آن را یادآورى نماید دولت باید کسانى را که از سعادت دانش‌اندوزى بهره‌مند شده‌اند وا دارد تا خطر میگسارى را به مردم بفهمانند. به هر حال امیدوارم که مجلس و دولت در پیشرفت و مبارزه با این باقیمانده کاروان استعمار غرب توفیق پیدا نماید.

ضمناً اشاره می‌کنم به یک نامه‌اى که از طرف حوزه علمیه تهران رسیده که قرائت می‌کنم نامه‌ای است که به وسیله جناب آقاى محمدصادق رضوى از طرف حوزه علمیه تهران و حجج الاسلام به بنده رسیده و دستور داده‌اند خدمت آقایان قرائت بشود اگر اجازه بفرمایید قرائت کنم (نایب رئیس - بفرمایید)

بسمه تعالى.

مجلس شوراى ملی

خاطر آقایان نمایندگان محترم مستحضر است که راجع به منع مسکرات قانونى در دوره 16 از مجلس گذشت که دولت مکلف است لایحه مربوط به این موضوع را در ظرف یک ماه تقدیم نماید و لایحه مزبور به مجلس سنا هم رفت ولى نتیجه معلوم نگردید با توجه به این که استعمال مسکرات از عوامل مهم مفاسد اخلاقى و اجتماعى است و در عرض سال هزاران جنایت در اثر آن واقع مى‌شود آیا سزاوار است که براى تأمین مختصر عایداتى که از این ممر ناشایسته به دست مى‌آید به شرف و حیثیت یک کشور اسلامى و ملت مسلمان لطمه زد و بى‌اعتنا بود و تردیدى نیست که مخارج دولت‌ها را ملت تأمین می‌کنند ولى این عواید نباید از طریق نامشروع و منافى شرف ملت جمع‌آورى شود عموم متدینین مخصوصاً جامعه روحانیون انتظار دارند براى رعایت شئون یک ملت اسلامى که بر طبق قانون اساسى خود را مسلمان در عالم اعلام کرده است نمایندگان محترم توجهى خاص فرموده که هر چه زودتر لایحه جلوگیرى از استعمال و تهیه و فروش مسکرات به تصویب برسد. 12 جمادى‌الاولى 72 به امضاى عده زیادى از آقایان روحانیون. این نامه را تقدیم مقام ریاست می‌کنم و بقیه وقتم را اگر باقى باشد به آقاى بهادرى مى‌دهم (احسنت)

نایب رئیس - دیگر وقتى باقى نمانده است. آقاى بهادرى بفرمایید ده دقیقه از وقت آقاى کریمى و ده دقیقه هم از وقت آقاى دکتر فقیهى‌شیرازى باقى مانده است می‌توانید استفاده کنید.

بهادرى - بنده قبل از شروع به عرایض خودم مطلبى را لازم است عرض کنم دیروز در جراید دیدم هیئتى که به آذربایجان رفته بود چند روز آنجا سورچرانى کردند و امروز با سلام و صلوات مراجعت فرمودند چون هنوز گزارشات هیئت را بنده ندیده‌ام انتظار دارم گزارش خودشان را به عرض دولت برسانند تا در این باب مطالبى که دارم به عرض برسانم گو این که قبل از رفتن به آذربایجان صحبت مشکلات آذربایجان و طریقه حل آن در نزد آقایان نمایندگان روشن بود ولى متأسفانه این هیئتى که به آذربایجان رفته با هیچ یک از آقایان نمایندگان آذربایجان تماس نگرفتند و حتى در مجلس هم با هیچ کس تماسى نداشتند گردش کردند و مراجعت فرمودند منتظریم گزارش خودشان را به دولت بدهند بعد از این که گزارش دادند بنده مطالب خودم را عرض خواهم کرد.

من مدتى بود که از پشت این تریبون مجلس صحبت نکرده بودم و همیشه سکوت اختیار کرده‌ام علتش هم این بود که نمی‌خواستم وقت یک عده از همکاران محترم را بگیرم.

آقایان محترم هر دوره از مجلس مشخصات به خصوصى دارد که در آن دوره نقل مجلس مى‌شود در آن دوره نقل مجلس می‌شود در این دوره نیز کلمه میهن‌پرستى و فداکارى در راه مصالح عالیه رسم شده و یک عده از همکاران گرامى کلمه مزبور را به خود انحصار داده و تصور می‌کنند که هر کس برخلاف امیال آنها رفتار نماید یا هدفش با آنها یکى ولى راهش به غیر از آنها باشد گناه کبیرى کرده است ولى می‌خواستم سؤالى بکنم که به عقیده همکاران گرامى میهن‌پرست اجتماع‌پرست هم هست یا آن که یک مقدار آب و خاک را پرستش می‌کند.

ما که به مملکت خود علاقه‌مند هستیم بایستى به ملت و اجتماع خود علاقه داشته باشیم و در فکر بهبود اوضاع آنها برآییم نه این که فقط به همین کلمه قناعت کرده هر روز هزاران هزار بدبختى این ملت ستمدیده را مشاهده کنیم و اعتنایى به آن ننماییم و اگر کسى هم خواست یکى از این دردها و خواسته‌هاى ملت را بگوید به چوب تهمت ببندیم و نگذاریم صحبت نماید.

آقایان محترم در دنیایى که در آن زندگى می‌کنیم به خاطر آزادى خون‌هاى زیادى ریخته شده و زنجیرها و شکنجه‌هاى بى‌شمارى سد راه آزادى شده ولى نیروى ملت مافوق تمام نیروها بوده توانسته محکم‌ترین زنجیرها را از هم بگسلد و خود را از قید عبودیت آزاد سازد البته احتیاج به بحث مفصل در این موضوع نیست که حکومت‌هاى دنیا اول به صورت حکم مطلق العنان و تام‌الاختیار بوده که بعداً در نتیجه تکامل و تغییر شکل داده به صورت فئودال و سرمایه‌دار و دموکراسى درآمده ولى چه فداکاری‌ها و از جان گذشتگی‌هایى که به خاطر همین حکومت دموکراسى به وقوع پیوسته بالاخره مردم توانستندحاکم بر امور خود شوند دست یک عده نفع‌پرست که همیشه فکر استثمار آنها را داشته از امور کوتاه کنند تا حکومت دموکراسى یعنى حکومت مردم بر مردم را در مملکت و اجتماع خود برقرار نمایند البته حق هم داشتند که براى به دست آوردن این آزادى از همه چیز خود بگذرند و براى نزدیک شدن به هدف مقدس‌شان جان خود و جوانان‌شان را فدا نمایند با خون آنها و خاک میهن آب و گلى تشکیل دهند که همیشه کلمه مقدس آزادى بر آن نقش ببندد.

البته جنایاتى که به اسم حکومت انفرادى به وقوع پیوسته و خون‌هاى بى‌رحمانه‌اى که به وسیله همین دستگاه ریخته شده و طوق‌هاى بردگى که بر گردن آزادی‌خواهان زده شده بر هیچ کس پوشیده نیست و تصور نمی‌کنم که کسى بتواند منکر این شکنجه‌ها شود و در مقام دفاع از حکومت انفرادى بر آید.

البته همکاران محترم تصدیق مى‌فرمایند که دیگر دنیا امروز اجازه نمی‌دهد که ملت تمام اختیارات خود را به یک فرد واگذار نماید مردم امروز می‌خواهند که خود حاکم بر امور خود شوند نه این که یک نفر را ولو هر قدر هم برازنده باشد بر سر حکومت بگمارند خود از تمام امور بى‌خبر باشند.

البته مضرات حکومت انفرادى را

+++

نمی‌خواهم در اینجا بحث نموده وقت همکاران محترم را بیشتر بگیرم زیرا دیگر احتیاج به بحث نیست که همیشه فکر تنها بیشتر از افکار چند نفر راه خطا مى‌پیماید و مورد فریب و انحراف واقع مى‌شود یک ملتى را نمى‌شود به آن آسانى منحرف ساخت تاریخ بهترین شاهد گفتار من است که یک عده چاپلوس و تملق‌گو در هر زمان مخصوصاً در چنین حکومت انفرادى پیدا می‌شود و براى حفظ منافع خود منافع اجتماع را زیر پا مى‌گذارد و ملت را به دیده تحقیر مى‌نگرد ولى واى بر آن روز که ملت به تنگ آید و بخواهد انتقام خود را بگیرد که آن روز مقدس‌ترین روزها است که با هیچ نیرویى نمی‌شود جلوى انقلاب ملت را گرفت چنانچه مخالفین انقلاب کبیر فرانسه با تمام قوا و پشتیبانى دول دیگر نتوانستند این آتش آزادى را خاموش سازند و مانع نورافشانى آن گردند.

ملت ایران نیز براى گرفتن آزادى خود قیام کرد و جوانان خود را فداى این هدف مقدس نمود تا این که توانست حاکم بر امور خود شود ولى متأسفانه هر روز که بر عمر این ملت گذشت سوء‌استفاده‌هایى به نام آزادى به عمل آمد و تحدیداتى بر این آزادى قائل شدند و با حفظ ظاهر طوق بندگى بر گردن ملت نهادند ولى زمان نمى‌توانست ثابت بماند بر گذر خود ادامه داد تا حکومت به دست یکى از فرزندان ایران که همیشه خود را مشعلدار آزادى می‌دانست افتاده و ملت ایران و مجلس شوراى ملى براى پشتیبانى از این فرزند میهن به هم پیوستند و رأى اعتماد به این دولت دادند ولى چه اندازه جاى تأثر و تأسف است که رئیس دولتى که همیشه خود لیدر اقلیت‌هاى مجلس بوده و همیشه از آزادى سخن می‌گفته خود را حافظ قانون اساسى که با خون جوانان این ملت نوشته شده می‌دانسته امروز خود براى از بین بردن این آزادى قیام نماید و بخواهد به هر وسیله که در دست دارد حق‌گویان مجلس را منکوب سازد و از پشت فرستنده دولتى اقلیت مجلس شوراى ملى را خائن و آلت دست اجانب بداند.

جناب آقاى دکتر مصدق که خود پرچمدار آزادى بوده جاى بسى تأسف است که امروز بانى حکومت انفرادى شده با سیاست استتار خود ملت را به طرف پرتگاه بدبختى و فنا بکشاند.

بنده نمی‌دانم حکومت دموکراسى ما امروز چه شکلى به خود گرفته و چگونه مى‌توانیم این حکومت را تفسیر نماییم و حکومتى که براى گرفتن اختیارات تام از مجلس شوراى ملى بر مجلس فشار مى‌آورد حکومتى که به وسیله یک عده چاقوکش مخالفین خود را منکوب سازد حکومتى که براى اقلیت آزادى بیان قائل نباشد آیا می‌شود به غیر از حکومت انفرادى به حکومت دیگر تعبیر نمود اگر حکومت‌هاى دیگر به چنین عملى مرتکب مى‌شدند جاى چنین تأسفى نبود زیرا رئیس دولت آنها هیچ وقت سنگ آزادی‌خواهى بر سینه نمى‌زد و در ادوار مختلفه مجلس شوراى ملى پرچمدار اقلیت و مخالف اختیارات نبود در صورتی که جناب آقاى دکتر مصدق در تمام ادوار مجلس هم هرحکومتى که اختیار مى‌خواست مخالف بودند و حق هم داشتند زیرا این اختیارات خلاف سنن مجلس و برخلاف قانون اساسى است. مگر خود آقاى دکتر مصدق نبودند که در جلسه 52 دوره شانزدهم درباره لایحه تعرفه گمرکى که آقاى دکتر نصر تقدیم داشته بودند و تقاضاى اختیار می‌کردند مخالفت نمودند و فرمودند هر کس موافق این اختیارات باشد به قانون اساسى و ملت ایران خیانت کرده پس چطور امروز ایشان خود از مجلس اختیارات گرفتند و نگفتند خلاف قانون اساسى و رو یه مجلس شوراى ملى است و اگر هم یکى از وکلا بر حسب وظیفه نمایندگى بخواهد سخن بگوید به چوب تهمت مى‌بندند با وسایل مختلفه مى‌خواهند خفه‌اش نمایند ولى بایستى بى‌پروا عرض کنم ممکن است وکیلى را خفه کرد ولى نمی‌شود جلو افکار ملتى را گرفت و ملت را به حال خفقان انداخت اگر ما مخالف اختیارات دولت بودیم دلیل نمی‌شد که مخالف خود دولت هم باشیم ما وظیفه داشتیم سوگندى یاد کرده‌ایم که بایستى نسبت به آن وفادار بوده حافظ مشروطیت و قانون اساسى باشیم نه این که به خاطر منافع شخصى بادمجان دورقاب چین دولت شویم خود را عبد و عبید دولت بدانیم. آقایان مجلس دولت را به وجود مى‌آورد نه این که دولت مجلس را مجلس و نمایندگان بایستى شخصیت خود را در مقابل دولت حفظ نمایند و هرگاه دولت راه خطایى پیمود گوشزد کنند نه این که برخلاف تفکیک قواى سه گانه و برخلاف تمام اصول دموکراسى و آزادى اختیار قانونگذارى خود را به دست دولت یعنى همان مجریان قانون بدهند و براى خود وکیل تام‌الاختیار معین نمایند.

دیگر بنده قضاوت در امور فوق را به عهده ملت ایران مى‌گذارم صفحات تاریخ و آیندگان خود قضاوت خواهند کرد ما که مخالف اختیارات بودیم به ملت و مملکت خدمت کردیم یا نه؟ ما حفظ قانون اساسى بودیم که زیر بار تهدید و تطمیع و تحمیل نرفتیم با پیشانى باز عقاید خود را به ملت ایران عرضه داشتیم با هر بادى به لرزه در نیامدیم به وظیفه نمایندگى خود عمل کردیم.

مکى - بنده قبل از دستور عرضى داشتم اگر اجازه بفرمایید مطالب مختصرى است عرض کنم.

نایب رئیس - بفرمایید.

مکى - چند روز قبل در جراید خوانده شد که در فارس یک زد و خوردى شده و عده زیادى از نظامى‌ها و همچنین از طوایف رزمى کشته شده‌اند یک کاغذى با پست فرستاده‌اند براى بنده و خواهش شده است این کاغذ در مجلس شوراى ملى قرائت بشود و ضمناً یک مقاله‌اى هم در روزنامه پیک خجسته فارس تحت عنوان برادرکشى موقوف نوشته شده چون بنده مطالب این کاغذ را لازم نمی‌دانم که در مجلس خوانده شود این است که استدعا می‌کنم از مقام ریاست این نامه و روزنامه را به خدمت آقاى نخست‌وزیر بفرستند که علت این زد و خورد و برادرکشى را دریابند و مرتکب هر کس باشد به مجازات برسانند و جلوگیرى کنند.

3- تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقاى معاون وزارت دفاع ملى

نایب رئیس - آقاى معاون وزارت دفاع ملى بفرمایید.

معاون وزارت دفاع ملى (سرلشگر مهنا) - دو لایحه قانونى است یکى راجع به تجدید فرماندارى نظامى در هشت نقطه نفت‌خیز خوزستان و یکى هم راجع به حقوق بازنشستگى سرگرد ارتش که در مبارزات از دو چشم نابینا شده براى تصویب تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌شود.

نایب رئیس - به کمیسیون‌هاى مربوطه ارجاع مى‌شود.

 4- مذاکره در فوریت طرح پیشنهادى راجع به حفظ  نفوس و رد فوریت آن

نایب رئیس - طرح دو فوریتى که از طرف آقایان داده شده است راجع به حفظ نفوس قرائت مى‌شود.

 (به شرح ذیل قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى.

امضا کنندگان این طرح ماده واحده زیر را از نظر حفظ نفوس آینده کشور با قید دو فوریت پیشنهاد مى‌نماییم.

ماده واحده - وارد کردن کلیه ادوات و داروهایى که به منظور سقط جنین و جلوگیرى از تولید نسل به کار می‌رود و همچنین فروش آنها در داخله کشور ممنوع است مگر با اجازه وزارت بهدارى صرفاً به منظور درمان آیین‌نامه اجراى این قانون را وزارت بهدارى تنظیم و به تصویب کمیسیون بهدارى مجلس خواهد رسانید متخلفین از این قانون به کیفر سه تا شش ماه حبس تأدیبى و یا به تأدیه غرامت از ده هزار ریال الى صد هزار ریال محکوم خواهند شد دستگاه‌ها و داروهاى مورد استفاده نیز از طرف وزارت بهدارى ضبط خواهد شد.

نایب رئیس - فوریت اول مطرح است آقاى دکتر فقیهى‌شیرازى‏

چند نفر از نمایندگان - مخالف اول باید صحبت کند.

دکتر فقیهى‌شیرازى - اول بنده توضیح عرض خواهم کرد بدواً لازم است عرض کنم طرحى که به مجلس تقدیم شده است اساس فکرش از کجا ایجاد شده اگر آقایان نمایندگان محترم توجه بفرمایند موضوع قلت نفوس و بیچارگى که از این رهگذر دامنگیر ملت ایران شده است به چند علت روز به روز رو به ازدیاد است اول فقر و مسکنت تهى‌دستى و بینوایى از دو نظر به این مخاطره کشور را سوق مى‌دهد از یک طرف خانواده‌هایى که متأهل هستند چه بانوان شوهر دار و چه مردان متأهل بیم دارند نگرانى دارند وحشت دارند از این که به چه کیفیت و به چه صورت اطفال‌شان را بزرگ و تربیت کنند با انواع و اقسام مضیقه‌هاى مالى و تنگدستى‌هایى که هست بالاخره در تحت یک جمله و بالاجمال جلوگیرى از انعقاد نطفه می‌شود و روز به روز این عمل مهیب خطرناک به صورت تقلید از شهرستان‌ها و دهستان‌ها و از دهستان‌ها به قراء و قصبات کشانیده مى‌شود این به یک صورت صورت دوم خانواده‌هایى هم که از حیث تمدن و ثروت نسبتاً اندوخته‌اى دارند بدبختانه تحت عنوان تقلید از ظواهر تمدن که به کرات شخص خود بنده در عیادت‌هایى که از خانواده‌ها کرده‌ام این جمله را شنیده‌ام بانوانى هم که عرض کردم در خانواده‌هایى هستند که تمکن دارند و استطاعتى دارند تحت این عنوان که از صورت و شکل و کیفیت و قیافه تغییرى پیدا می‌کنند و افسرده مى‌شوند آنها هم از آن نظر جلوگیرى از تولید اولاد مى‌کنند.

مطلب سوم موضوع سیفلیس است که اگر ما از شهرستان‌ها صرف‌نظر کنیم وضع بهداشت ما طورى است که مبتلایان در قراء و قصبات آلوده هستند و چون در قراء و قصبات حمام‌ها دوش نیست و به همان کیفیت سابق هنوز خزینه است طبیبى هم در کار نیست سیفلیس اکتسابى از نظر آمیزش عادى اغلب و اکثر مردم را مبتلا کرده و سقط جنین به وسیله بیمارى مهیب و خانمان‌سوز سیفلیس تعداد زیادى از بچه‌ها را قبل از تولد تلف می‌کند و بر فرض هم که این جنین در رحم بماند و طفلى متولد بشود غالباً یا طفل مرده به دنیا مى‌آید یا به علت بیمارى‌هایى که در اثر سیفلیس در کبد و قلب بچه ایجاد کرده قبل از رسیدن به سن دو ماهگى یا سه ماهگى تلف مى‌شود بنابراین از یک طرف ترس از فقر و تهى‌دستى و بدبختى و از طرف دیگر بیمارى سفلیس و همچنین در خانواده‌هاى متمکن علل اخلاقى که به عرض رسانیدم موجب شده که توالد و تناسل در این کشور در ظرف این چند سال خیلى کم شده اگر به آمارى که اداره آمار به سجل و احوال در آن کتابچه‌ها و مجلات مخصوص چاپ می‌کنند و اتفاقاً در دسترس آقایان هم می‌گذارند یک نگاه اجمالى بفرمایید ملاحظه خواهید فرمود که تعدد عقد و ازدواج سال به سال کم می‌شود و تعداد طلاق نیز سال به سال

+++

زیادتر مى‌گردد و بالاخره توالد و تناسل هم سال به سال از تعدادش خیلى کاهش کرده یا خیلى کم شده و اگر به این وضعیت پیش برود خطر بسیار مهمى کشور را احاطه و تهدید مى‌کند. بالاخص در هفته‌هاى گذشته یک نوع وسیله‌اى که هیچ سابقه در ایران نداشت و حتى در اروپا هم اگر این وسیله هست در آلمان مخصوصاً که به توالد و تناسل خیلى اهمیت می‌دهند این وسیله‌اى که ده پانزده روز است وارد کشور ما شده است حکمش اعدام است در این کشور بى‌در و دروازه یک کشور بى‌قانون یک مرد یهودى این وسیله را وارد کرده است و با کمال وقاحت و بی‌شرمى در روزنامه‌ها اعلان می‌کند به همان کیفیتى که در چند جلسه قبل هم عرض کردم و از نظر این که به قول آقاى مهندس زیرک‌زاده ادوکاسیون سکسوئل را ذکر نکرده باشم پشت این تریبون (خسرو قشقایى - حالا که ذکر کردید) اسم نمى‌برم ولى آقایان بدانند که این وسیله خطرناک‌ترین وسایل است و بزرگترین دشمنى است که از این راه ممکن است به اجتماع و جمعیت و نفوس کشور بشود فوق‌العاده خطرناک است و منظور بنده از دادن این طرح درجه آخرش همان موضوعى است که تحریک احساسات و عواطف کشور است اگر اعلانى بشود که در یکى از روزنامه‌ها دیدم تحت همین عنوان که عرض کردم و البته با در نظر گرفتن سایر عواملى که عرض کردم اگر علاقه‌مند به کشور هستید و یقیناً هم هستید فرد فرد نمایندگان محترم و همکاران محترم باید علاقه‌مند به تکثیر نفوس و حفظ نفوس باشید و با این طرح موافقت بفرمایید زیرا به این کیفیت که بنده مى‌بینم با نبودن وسایل بهداشت و بهدارى و حفظ‌الصحه به صورت طبیعى از نظر آبله و دیفترى و سرخک و مخملک که یک عده از بچه‌ها مبتلا مى‌شوند و مى‌میرند و یک عده‌اى هم که از اینگونه بیماری‌ها نجات پیدا می‌کنند تحت این عناوین از بین می‌روند منظور از تقدیم این طرح به ساحت مقدس مجلس شوراى ملى این بود و اصرار و ابرامى هم در این کار ندارم براى این که من یک فردى هستم مثل سایر آقایان و این موضوع به نظر بنده و به نظر سایر همکاران که در خارج از مجلس هستند رسیده اگر آقایان مفید می‌دانند و مضر به حال جامعه نمى‌دانند تصویب بفرمایند در هر صورت بنده اصرارى ندارم و هر طور که آقایان بپسندند همان هنر است (میر اشرافى - آقاى دکتر اسمش را بالاخره نفرمودید) اسمش کمى دیافراگم است‏.

نایب رئیس - آقاى نبوى مخالفید.

نبوى - با فوریت آن مخالفم‏.

نایب رئیس - بفرمایید.

نبوى - جناب آقاى دکتر فقیهى‌شیرازى از نظر اطلاع دقیقى که در این موضوع دارند اقدام به تهیه این طرح فرموده‌اند و سایر آقایان هم که این طرح را امضا کرده‌اند البته کمال حسن نیت را دارند و بنده هم با اصل موضوع مخالف نیستم چیزى که هست موضوع یک کمى فنى است و دقت بیشترى لازم دارد (صحیح است) و اساساً باید کارى کرد در مواردى که ضرورت واقعاً ندارد درخواست دو فوریت نشود و درخواست دو فوریت براى کارهاى ضرورى است که اگر همان روز و همان ساعت تصویب نشود زیانى از آن متوجه شود و بعد هم نشود آن را جبران کرد آقایانى که این طرح را تهیه فرموده‌اند مسلماً معتقد هستند که این موضوع زیان و ضرر به جامعه داشته و باید از آن جلوگیرى کرد ولى بهتر است به کمیسیون مربوطه برود که همان کمیسیون بهدارى است (صحیح است) حسن اتفاق این است که در کمیسیون بهدارى تمام آقایان اطباى مجلس تشریف دارند و از این موضوع اطلاع دارند مى‌توانند لایحه را به صورتى که مفید باشد براى مردم تهیه و به مجلس تقدیم کنند و بنده از آقایانى که این طرح را امضا کرده‌اند استدعا می‌کنم دو فوریتش را پس بگیرند و اجازه بفرمایید طرح به کمیسیون برود قطعاً آنچه که تصویب مى‌شود وقتى که به کمیسیون رفت و اهل فن هم در آن کمیسیون هستند البته بهتر تدوین خواهد شد و منظور آقایان هم تأمین مى‌گردد.

دکتر فقیهى‌شیرازى - بنده هم موافقم که فوریتش را پس بگیرم و به کمیسیون برود.

نایب رئیس - چون آقاى دکتر فقیهى‌شیرازى موافقت کردند که دو فوریت حذف بشود (ناصر ذوالفقارى - آقایان دیگر هم هستند که طرح را امضا کرده‌اند)

 (کهبد - باید رأى گرفت)

صحیح است پس اجازه بفرمایید که رأى بگیریم آقایانى که موافقند با فوریت اول قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) عادى تلقى شد و به کمیسیون مى‌رود.

 5- تصویب صورت مجلس سه‌شنبه 7 بهمن

نایب رئیس - چون عده کافى است صورت جلسه روز سه‌شنبه 7 بهمن هم تصویب آن اعلام مى‌شود.

 6- مذاکره در فوریت طرح پیشنهادى مربوط به حمایت کارگران مسلول و تصویب فوریت اول آن

نایب رئیس - طرحى است راجع به حمایت مسلولین که یک فوریت دارد قرائت مى‌شود استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند.

 (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى.

امضا‌کنندگان ذیل به استناد ماده 41 آیین‌نامه داخلى مجلس شوراى ملى تقاضا داریم لایحه مربوط به حمایت و معالجه کارگران مسلول که در دوره شانزدهم قانونگذارى از طرف دولت تقدیم شده و تا آخر دوره بلاتکلیف مانده جز دستور مجلس گذارده شده و با قید یک فوریت مورد تصویب قرار بگیرد.

کریمى - حاج سید جوادى - دکتر معظمى - نریمان - ناظرزاده - انگجى - مدرس - وکیل‌پور - مجید موسوى - دکتر شایگان - خلخالى - زیرک‌زاده - میلانى - جلالى - مجدزاده - دکتر سنجابى - مهندس حسیبى‏

مکى - پیشنهاد می‌کنم با دو فوریت باشد.

نایب رئیس - عجالتاً فوریت اول مطرح است‏.

مهندس رضوى - آقا طرح را بخوانید ببینیم طرحى که باید در دستور گذاشته شود چیست؟

نایب رئیس - گزارش کمیسیون مال دوره شانزده است اصل طرح هم مال دوره شانزده است گزارش قرائت مى‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون کار به مجلس شوراى ملى کمیسیون کار با حضور آقاى وزیر کار به لایحه دولت راجع به کارگران مسلول رسیدگى نموده و با توجه به پیشنهادات آقایان نمایندگان در مجلس لایحه دولت را به شرح زیر اصلاح و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌نماید:

ماده یک از تاریخ تصویب این قانون کلیه کارفرمایان مؤسسات اقتصادى - بازرگانى - صنعتى - معدنى - باربرى - راه - راه‌آهن و به طور کلى هر مؤسسه‌اى که مشمول مقررات قانون کار مى‌شود مکلفند علاوه بر چهار درصد مندرجه در ماده 16 قانون کار معادل یک درصد دستمزد و مزایاى نقدى کارگران خود را به منظور حمایت و معالجه کارگران مسلول و تربیت نگاهدارى از آنها به صندوق تعاون و بیمه کارگران بپردازند.

تبصره - یک وزارتین کار و دادگسترى آیین‌نامه‌اى براى اجراى این قانون و وزارت کار آیین‌نامه‌هاى مربوط به اجراى قانون کار را تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران به مورد اجرا خواهد گذاشت.

تبصره 2- براى اجراى ماده 16 قانون کار شرکت سهامى بیمه ایران مکلف است کلیه وجوهى که از محل حقوق کارگران کشور تا به حال دریافت داشته است بعد از وضع آنچه تا به حال به مصرف هزینه ادارى و معالجه کارگران رسانیده است باقیمانده را اعم از آن که به حساب سود خالص و یا به حساب اندوخته برده باشند تدریجاً در مدت یک سال و نیم به صندوق تعاون و بیمه کارگران براى ایجاد بیمارستان و مؤسسات بهداشتى و امور تعاون کارگران تأدیه نماید.

تبصره 3- دولت مکلف است در ظرف دو ماه قانونى براى جلوگیرى از ابتلا به مرض سل و درمان آن در تمام کشور تهیه و تقدیم مجلس شوراى ملى نماید.

ماده 2- عدم تأدیه و تأخیر پرداخت یک درصد مذکور در ماده یک در موعد مقرر مستلزم پرداخت جریمه‌اى معادل دو برابر مبلغ اصل و در صورت تکرار معادل چهار برابر مبلغ اصل در هر مورد خواهد بود که به نفع صندوق تعاون و بیمه کارگران اخذ و محسوب خواهد شد و به علاوه متخلف باید کلیه هزینه و درمان و خسارات وارده به کارگران را بپردازد.

ماده 3- از این تاریخ وزارت کار وزارت امور اجتماعى و کار نامیده مى‌شود. ماده چهار وزارت امور اجتماعى و کار مأمور اجراى این قانون خواهد بود.

مخبرکمیسیون امور اجتماعى و کار - کشاورز صدر

ناظرزاده - یادش بخیر

نایب رئیس - پیشنهادى رسیده که با دو فوریت باشد فعلاً فوریت اول مطرح است آقاى ملک‌مدنى مخالفید؟

ملک مدنى - بلى توضیحى دارم‏.

نایب رئیس - بفرمایید.

ملک مدنى - بنده با این که با اصل لایحه از قسمت اولش موافق هستم ولى آن قسمتى که مربوط به وجوهى است که به شرکت بیمه داده شده و به حساب سود و زیانشان گذاشته‌اند و در واقع جز درآمد آنها در آمده به نظر بنده این قسمتى است که قابل مطالعه است چون اگر فوریت نداشت و مى‌آمد به کمیسیون در کمیسیون مى‌توانستیم این کار را بکنیم و الا در اصل قضیه که باید به مسلولین کمک بشود هیچ تردیدى نیست و یک لایحه بسیار خوب و مفیدى است به علاوه مسلولین وضعشان خوب نیست آقاى کفیل وزارت بهدارى توجه بفرمایید وضع سایر مسلولین در آسایشگاه شاه آباد و بوعلى هم خوب نیست (صحیح است) غالب آقایان مى‌دانند که غالباً به ما مراجعه می‌کنند (صحیح است) دم منزل وکیلى گمان نمی‌کنم باشد که این مسلولین مراجعه نکرده باشند که آقا این نسخه دستمان است مراجع کرده‌ایم دوا نیست غذا نیست پول نیست این چیزهایى که ملاحظه فرموده‌اید بنده خواستم از این فرصت استفاده کنم و به آقاى کفیل وزارت بهدارى عرض کنم که آقا این دستگاه آسایشگاه شاه آباد و بوعلى را درست کنید که این اساساً برخلاف‌شان حکومت فعلى است و برخلاف مصلح هم هست که دائماً یک عده مسلول از توى بیمارستان بیایند در خانه اشخاص را بگیرند و براى تهیه دوا و احتیاجات دیگرشان مراجعه کنند بنده علت بیشترى که اجازه خواستم براى این بود که این مطلب را عرض کنم و یکى هم همان موضوع شرکت بیمه بود و الا در اصل قضیه بنده موافقم در صورتى که اینجا گفته شده است آنچه وجه در حساب شرکت بیمه گذاشته

+++

است و جزو سود خالص آمده است و به حساب دولت برده شده برگردانند به صندوق تعاون در صورتی که در واقع یک درآمدی است که به حساب دولت ریخته شده و تصفیه شده آن قسمتش را بنده خیال می‌کنم که آقایانى که پیشنهاد این طرح را داده‌اند و خودشان هم به مسایل مالى توجه دارند بایستى یک اصلاحى بکنند چون مخالف اصول است چیزى که قبلاً گرفته شده و به حساب گذاشته شده حالا بخواهیم بگوییم این را برگردانند به نظر بنده از وظیفه و تکلیف وکلا هم خارج است زیرا پیشنهاد خرج است به این جهت بنده خواستم این تذکر را بدهم که آقایان محترمى که این طرح را امضا کرده‌اند و همه‌شان هم مورد احترام بنده هستند این نکته را توجه بفرمایند اگر آن نکته را اصلاح بفرمایند در قسمت‌هاى دیگرش بنده مخالفتى ندارم‏.

نایب رئیس - آقاى مهندس زیرک‌زاده جنابعالى موافق هستید بفرمایید.

مهندس زیرک‌زاده - البته در اصل موضوع تردیدى نیست ولى بنده می‌خواستم خدمت آقایان عرض کنم که از آن موقعى که این طرح نوشته شده حتى از آن موقعى که ما این طرح را امضا کرده‌ایم یک اتفاقاتى روى داده است که بایستى در ذهن آقایان باشد اولاً بیمه‌هاى کارگران در شرکت بیمه منتزع شده است و به صندوق تعاون کارگران رفته است و تمام حساب‌ها هم رفته است دیگر این که یک لایحه قانونى به اسم بیمه‌هاى اجتماعى در این پنج شش روز قبل امضا شده است که یکى از مترقى‌ترین قانون‌هاى بیمه اجتماعى است (صحیح است) و تمام امراض ناشى از کار و غیر ناشى از کار و امراض خانواده کارگر تمام این موضوع‌ها در این قانون در نظر گرفته شده از این جهت بنده می‌خواستم خواهش کنم پس از آن که فوریت‌هایش تصویب شد به قانون اجتماعى که جدیداً لایحه قانونیش امضا شده توجه بشود که مبادا ما اینجا یک قانونى وضع بکنیم که باعث اشکالاتى در آن قانون بشود این بایستى در ذهن آقایان باشد.

دکتر کیان - این یک فوریت دارد.

مهندس زیرک‌زاده - بنده با فوریت موافق هستم ولى می‌خواستم این قسمت در ذهن باشد که مبادا یک عملى بکنیم که باعث اشکال بشود (صحیح است)

نایب رئیس - رأى مى‌گیریم به فوریت اول آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (عده کثیرى قیام نمودند) تصویب شد فوریت دوم را یک عده از آقایان پیشنهاد کرده‌اند که قرائت مى‌شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌نماییم نسبت به طرح حمایت از مسلولین به قید دو فوریت رأى گرفته شود خسرو اقبال (خسرو قشقایى - آقاخسرو اقبال دشمنت است) خسرو قشقایى - مکى - زهرى - ناصر ذوالفقارى - میلانى - کریمى - حسیبى - اخگر - شبسترى - دکتر سنجابى - انگجى - مهندس زیرک‌زاده - دکتر معظمى - دکتر شایگان - جلالى - شهیدى.

نایب رئیس - مخالفى نیست آقاى مهندس رضوى‏.

مهندس رضوى - پیشنهاد آقایان از نظر علاقه‌مندى است که به این کار دارند ولى بنده تصور می‌کنم بهتر است که خود آقایان هم توجه بفرمایند برود به کمیسیون و نماینده دولت هم نظر بدهد اخیراً هم وضع رسیدگى به بیماران با اوضاع امروز تفاوت‌هایى حاصل شده صندوق تعاون وضعش فرق کرده بیمه وضعش فرق کرده به هر حال نمایندگان دولت هم کمک می‌کنند نظریات جدیدى اگر داشته باشند می‌دهند بعد به طرز مطلوبى به مجلس مى‌آید به این جهت خیال می‌کنم که فوریت دوم لازم نباشد (صحیح است)

نایب رئیس - آقاى اخگر جنابعالى موافقید؟ (اخگر - بله) بفرمایید.

اخگر - علت این که دو فوریت تقاضا شده خیلى واضح است این لایحه قبلاً آمده است به مجلس در دوره شانزدهم در کمیسیون مدفون شده ما می‌خواهیم بیرونش بیاوریم بعد از تصویب دو فوریت هم باز وقت داریم چاپ می‌کنند مطالعه می‌کنیم هر نظرى که باشد رعایت می‌شود اگر حالا دو فوریت نداشته باشد مى‌رود به کمیسیون باید منتظر دوره 18 و 19 باشیم.

نایب رئیس - آقاى کفیل وزارت بهدارى‏

کفیل وزارت بهدارى - راجع به این طرح مسلولین که آقایان خیلى علاقه‌مند هستند خواستم عرض کنم چون مطلب خیلى مهمى است و با این لایحه قانونى بیمه‌هاى اجتماعى که اخیراً از طرف جناب آقاى نخست‌وزیر امضا شده و جناب آقاى مهندس زیرک‌زاده هم تذکر دادند تصور می‌کنم که این لایحه بهتر است در کمیسیون فنى مطرح بشود و بعد طورى ترتیب بدهیم که موجب ضرر و زیان نشود (صحیح است)

نایب رئیس - رأى مى‌گیریم به فوریت دوم آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده کمى قیام نمودند) رد شد به کمیسیون‌هاى مربوطه ارجاع مى‌شود.

دکتر بقایى - اخطار دارم‏.

نایب رئیس - طبق چه ماده‌اى؟

دکتر بقایى - طبق ماده سؤالات‏

کهبد - صد و شصت و نه‏

نایب رئیس - بفرمایید

دکتر بقایى - عرض کنم در چند هفته پیش بنده یک سؤالى از وزارت اقتصاد ملى راجع به معامله برنج کردم که تا حالا جواب داده نشده خواهش می‌کنم که دستور بفرمایند زودتر براى جواب حاضر بشوند یک سؤال دیگرى هم مربوط به کارهاى کمیته تحقیق است.

نایب رئیس - اغلب آقایان وزرایى که ازشان سوال شده اطلاع داده اند که براى جواب حاضرند ومعمولا روزهاى سه شنبه براى جواب سوالات معین شده‏

حائرى زاده - اطلاع بدهید که جواب سوال بنده راهم بدهند.

7- بقیه مذاکره درلایحه تاسیس شرکت اتوبوس رانى عمومى

نایب رئیس - لایحه اتوبوسرانى مطرح است‏.

نریمان - بنده طرحى داده بودم راجع به اعاده اختیارات دیوان محاسبات به قید یک فوریت می‌خواستم استدعا کنم که به یک فوریتش رأى بگیرید.

نایب رئیس - چون وزیر مربوطه اینجا نیستند براى این طرح نشد (جلالى - در فوریتش وزیر احتیاج ندارد) پیشنهاد آقاى کریمى که دولت قبول کرده است یک دفعه دیگر قرائت مى‌شود آقایان توجه بفرمایند (حائرى‌زاده - چاپ نشده و به ما نرسیده) مدتى است چاپ شده و توزیع شده است.

(پیشنهاد آقاى کریمى و عده دیگر به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنیم ماده واحده تقدیمى دولت به طریق ذیل اصلاح شود.

ماده 1- وزارت کشور مکلف است براى انتظام اتوبوسرانى عمومى شهر تهران و توابع شرکت واحدى به نام شرکت اتوبوسرانى عمومى به وسیله شهردارى تهران تأسیس نماید.

ماده 2- شرکت مزبور شرکت سهامى و سهام آن با نام است و حق انتقال سهام شرکت جزئاً و کلاً به اتباع و یا شرکت‌هاى خارجى ممنوع مى‌باشد.

ماده 3- هشتاد درصد سهام در مقابل بهاى ارزیابى شده اتوبوس‌ها متعلق به مالکین فعلى اتوبوس‌هاى تهران و توابع که در تاریخ تقدیم لایحه دولت اجازه اتوبوسرانى در دست داشته‌اند مى‌باشند و بیست درصد دیگر سهام که غیرنقدى است در ازاى استفاده شرکت از مزایا و منابع شهرى متعلق به شهردارى تهران خواهد بود.

تبصره 1- طریقه واگذارى و ارزیابى اتوبوس‌هاى فعلى براى تعیین میزان سهام در آیین‌نامه که با حضور نمایندگان صاحبان اتوبوس تنظیم مى‌شود معین خواهد شد.

تبصره 2- در مورد فروش یا انتقال سهام شهردارى حق تقدم خواهد داشت.

تبصره 3- هنگام توسعه شرکت و افزایش سهام رعایت تناسب میزان خرید سهام جدید از طرف شرکا و شهردارى به ترتیب مقرر در آیین‌نامه مزبور خواهد بود.

ماده 4- هیئت مدیره شرکت از پنج نفر مرکب خواهد بود که از لحاظ حفظ مصالح عمومى سه نفر از آنها به انتخاب انجمن شهر از میان نمایندگان انجمن شهر (در غیاب انجمن شهر به انتخاب وزارت کشور) و دو نفر دیگر به انتخاب سایر صاحبان سهام تعیین خواهد شد.

ماده 5- کارکنان فعلى اتوبوس‌ها از قبیل راننده و کمک راننده و بلیط فروش و همچنین صاحبان سهام جز در صورت واحد بودن شرایط استخدام در شرکت بر دیگران حق تقدم خواهند داشت.

ماده 6- وزارت کشور مکلف است به وسیله شهردارى هر محل از شهرهاى دیگر که به اتوبوسرانى محتاج شود بر طبق مقررات این قانون و آیین‌نامه‌هاى مربوطه به تأسیس شرکت مبادرت نماید.

ماده 7- اگر در ظرف مدت مصرح در آیین‌نامه صاحبان اتوبوس حاضر به تشکیل شرکت منظوره نشوند شهردارى مجاز است که خود راساً به تأسیس شرکت واحد اتوبوسرانى در آن محل اقدام نماید.

ماده 8- آیین‌نامه اجرایى این قانون منتها در ظرف یک ماه از طرف وزارت کشور تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا گذاشته خواهد شد اصلاح آیین‌نامه مذکور نیز با پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیئت وزیران خواهد بود.

نایب رئیس - کلیات مطرح است آقاى مهندس رضوى مخالفید جناب عالى؟

مهندس رضوى - بلى‏

نایب رئیس - بفرمایید

مهندس رضوى - مطالبى که در مجلس شوراى ملى مطرح مى‌شود اگر نظریه صریحى در مورد معینى به عرض نرسانیم خداى نکرده از وظیفه اصلى نمایندگى غفلت شده است حقیقت این است که تقدیم 2 لایحه متوالى از طرف دولت و با دو روش مختلف اسباب تعجب همه کسانى است که به امور مملکت با نظر دقت نگاه می‌کنند چندى قبل دولت اقدام به استرداد امتیاز یک شرکت خصوصى که در نتیجه تسلط به روابط مکالماتى شرکت و تبانى‌هایى که عادى این مملکت هست کار او به فساد کشیده بود و در حدود بیست میلیون تومان از بانک ملى یعنى سرمایه عمومى مملکت را به غارت برده و 12 میلیون تومان هم از مردم مستقیماً گرفته است و بدون محل در واقع صرف کرده است با این استدلال و در عین حال با این نیت که چون کار عمومى است باید دولت در دست داشته باشد پیشنهاد ملى کردن شرکت سابق تلفن را به مجلس شوراى ملى تقدیم کرد مجلس شوراى ملى هم کمال توجه را به این پیشنهاد کرد با وجود آن که صاحبان سهام شرکت تلفن بعضى از نظر مالى وضع صحیحى هم نداشتند معذلک چون منافع اجتماع در جلو بود به مطالب فردى توجهى نشد و همین قدر که معلوم شد بنابراین قیمت روز مبلغى در مقابل هر سهم به آنها داده خواهد شد مجلس شوراى ملى به همین اطمینان که حق صاحبان سهام به کلى از بین نرفته و مبلغ جزیى هم که شده به آنها

+++

داده مى‌شود در باقى قسمت‌هاى موافقت با لایحه دولت کرد و شرکت تلفن را ملى اعلام کرد البته این یک قدم بزرگى بود براى این که روابط مخابراتى کشور از سال‌هاى پیش در نتیجه امتیازى که به طور مبهم داده شده بود در دست این شرکت واقع شده و همه می‌دانیم که آن شرکت هم به بدترین وضعى رفتار می‌کرد و حقیقتاً هم خوشوقت شدند که در موضوع تلفن بالاخره دولت به یک اصلاحات اساسى دست خواهد زد و امروز هم بنده امیدوارم که چنین اصلاحاتى در امر تلفن بشود چندى بعد یکى دیگر از وزراى محترم دولت آقاى دکتر صدیقى که به شخص ایشان از نظریات بسیارى بنده ارادت دارم و سوابق ممتدى هم با ایشان دارم لایحه‌اى آوردند که می‌خواهم امتیازى را به یک شرکت معینى واگذار کنم البته کلمه امتیاز هم در لایحه ایشان نبود ولى هرکس دقت به لایحه ایشان می‌کرد فوراً توجه می‌نمود که نتیجه این قانون این است که یک امتیازى به یک شرکت داده شود و تعجب این است که حتى در این ماده مدت هم قید نشده بود یعنى یک امتیاز بى‌مدتى را براى شرکتى تقاضا می‌کرد بنده به هیچ ‌وجه تردیدى در حسن نیت شخص ایشان ندارم و نمی‌خواهم انتقادى بکنم ولى می‌خواهم این نکته را صراحتاً اعلام کرده باشم که وسایل نقلیه ایران به خصوص شهرهاى بزرگ کشور یکى از ارکان اقتصادى و در عین حال از ارکان تشکیلاتى آن شهر حساب مى‌شود (صحیح است) در شهرى مثل تهران کسانى که وسایط نقلیه را در اختیار دارند در واقع در تمام امور این شهر ممکن است مداخله داشته باشند اگر یک روزى لازم بشود یک اقدامى دولت بکند و موضوع حمل و نقل اعضا ادارات را سایر مردم انجام بدهند و ضرورت خاص ایجاب کند و یک چنین شرکتى نداشته باشد در واقع خواسته عمومى انجام نشده است (صحیح است) مراحل بدترى هم دارد ممکن است یک شهرى اشغال بشود اگر یک شهرى اشغال شد شرکت‌هاى خصوصى مسلماً در دست کسانى خواهد افتاد که آن شهر را اشغال کرده‌اند و ناچار است تبعیت کند در صورتی که اگر شرکت عمومى باشد همیشه می‌تواند خودش را آزاد بکند در مملکت فرانسه همه آقایان مى‌دانند که در شهر پاریس سابقاً شرکت‌هاى خصوصى حمل و نقل را در دست داشتند این سفر که به اروپا رفتیم ملاحظه شد که تمام حمل و نقل عمده شهرها به دست دستگاه‌هاى دولتى است یعنى ملى شده است در انگلستان تمام حمل و نقل شهرها به طور کلى ملى بود آن قسمت‌هاى عمومى را هم بعد ملى کردند و امروز تمام دستگاه‌هاى حمل و نقل ملى است تفکیک کردن حمل و نقل عمومى شهرها از حمل و نقل عمومى مملکت هم کار آسانى نیست و به هر حال و به هر صورت مطلب لازمى که باید به عرض برسانم این است که چنانچه وزارت کشور اصرار داشته باشد که در این قسمت پافشارى کند نتیجه‌اى که عاید خواهد شد این خواهد بود که یک شرکتى از صاحبان سرمایه فعلى که اتوبوس در تهران دارند تشکیل خواهد شد و این شرکت موقتاً مادامى که دولت آقاى دکتر مصدق بر سر کار است ممکن است به وضع نسبتاً بهترى شروع به کار بکند ولى چون اوضاع مملکت در تغییر است و ممکن است اوضاع دیگرى پیش بیاید این شرکت تبدیل به یک شرکت فاسد و غارتگرى خواهد شد و با تبانی‌هایى که خواهد داشت در دستگاه دولت رخنه پیدا خواهد کرد و همان عملیاتى که شرکت تلفن کرد و مورد شکایت دولت بود در این شرکت هم واقع خواهد شد و ممکن است به نظر بنده شدیدتر هم بشود (مهندس حسیبى - شدیدتر خواهد بود) عمل این شرکت خطرناک‌تر از شرکت تلفن خواهد بود توجه بفرمایید اگر در منزل شما تلفن شما خوب کار نکند البته نقیصه‌اى است در زندگى ولى اساساً اگر اوضاع اتوبوسرانى خراب بشود و نتوانید در شهر حرکت نمایید تمام رشته‌هاى اقتصادى شهر شما گسیخته است بنابراین دادن این اختیار و این امتیاز به یک شرکتى که در تحت نظارت کامل مردم همان شهر نباشد به نظر بنده خبط بزرگى است و اما این فکر را ابتدا آقاى‏ مهندس حسیبى اظهار فرمودند و بعد همکار محترم آقاى کریمى آن را روى کاغذ آوردند که بیاییم از نظر سرمایه شرکت‌هاى موجود را احترام کنیم و از سرمایه‌هاى آنها استفاده بشود ولى از نظر رأى هیئت مدیره به دستگاه‌هاى عمومى یعنى وزارت کشور و یا شهردارى و شهردارى‌هاى قانونى اختیار بیشترى بدهیم بنده عرض نمی‌کنم که اساساً این فکر دور از منطق است بنده می‌خواهم به آقایان عرض کنم که همکاران محترم باید توجه داشته باشند کسانى که سرمایه‌هاى خودشان را مى‌آورند در این شرکت می‌گذارند و به عنوان هشتاد درصد سرمایه خودشان مى‌گذارند به اختیار یک هیئت خصوصى که آن هیئت خصوص صاحب سرمایه نیست و یا فقط به تعبیر شما صاحب بیست درصد از سرمایه است لابد اطمینان دارند که آنچه را که خودشان میل دارند خواهند کرد نه آنچه را که آن اجتماعى که صاحب سرمایه نیستند تصمیم مى‌گیرند فقط شما خودتان را بگذارید به جاى صاحبان اتوبوس آقا شما اگر صاحب اتوبوس بودید حاضر بودیدکه استفاده سرمایه خودتان را بگذارید به اختیار یک هیئتى که آن هیئت شرکت در سرمایه شمان دارد و ی شرکتش حداقل است یعنى در اقلیت است بنده که این موضوع را نقض غرض می‌دانم حقیقت این است که این هیئت تشکیل می‌شود ولى منحصراً جنبه تشریفاتى پیدا می‌کند تمام کارهاى اساسى در دست صاحبان اتوبوس باقى خواهد ماند و در روز‌هاى سخت همان عده بایستى تصمیم بگیرند که کار بکنند یا کار نکنند آیا اصلاح خواهند کرد اصلاح نخواهند کرد آیا به ترتیب صحیح رفتار خواهند کرد یا نخواهند کرد این است که بنده به طور کلى با این قبیل شرکت‌ها کاملاً مخالفت دارم و عقیده دارم در کارهایى که مربوط به عموم مردم مى‌شود یعنى یک شهرى علاقه‌مند هستند که وسایل نقلیه‌شان درست بشود این از وظایف دولت است که یا خود اقدام کند یا بگذارد انجمن قانونى شهر عمل کند و البته چون قانون انجمن‌هاى شهرى هم به مرحله اجرا درآمده است و به زودى در تهران هم انجمن قانونى تشکیل خواهد شد به نظر بنده هیچ اشکالى ندارد که انجمن قانونى شهر در آینده با استفاده از همین قانونى که در مجلس شوراى ملى قبلاً از طرف جمعى از آقایان پیشنهاد شده بود در این زمینه اقدام بکنند پس لااقل آن را در اختیار انجمن قانونى شهر بگذارند (صحیح است) بنده باید خدمتتان عرض کنم که در زمینه وسایل نقلیه پاره‌اى صحبت‌ها مى‌شود که کمال تأسف را دارد مثلاً آقاى وزیر کشور یکى از صحبت‌های‌شان در یکى از جلسه‌هاى خصوصى این بود که ما براى جلوگیرى از سرعت و جلوگیرى از عدم رعایت انتظام اتوبوس‌ها بهتر است این‌ها را تبدیل به شرکت بکنیم من از جنابعالى سؤال می‌کنم که اگر شما شرکت را تشکیل دادید و دستورى مخالف منافع آن شرکت دادید چه تضمین بیشترى براى اجراى دستور خودتان دارید تا امروز که عده معینى با اجازه موقت کار می‌کنند شما اگر دستگاه تنظیمى خودتان را مرتب بکند از لحاظ راهنمایى و رانندگى به نظر بنده می‌توانید وسایل نقلیه متفرقه تهران را تحت نظر بگیرید معذلک وقتى شما کاملاً این دستگاه را منظم کردید تازه به عقیده من لازمه کارش این خواهد بود که شرکت عمومى تأسیس بفرمایید و به جاى اینها بگذارید براى این که به تدریج وسایل جدید و وسایل مجهز و وسایل درست در اختیار شهرهاى ایران گذاشته بشود که براى روزهاى مبادا که بنده به طور ابهام اشاره کردم دستگاه عظیم اقتصادى یک شهر از دست مصالح عمومى خارج نباشد به هر حال بنده در این زمینه بیش از این نمی‌خواهم درد سر به آقایان بدهم ولى همین قدر می‌خواهم عرض کنم بهتر است در این مورد دولت روش واحدى را اختیار بکند اگر تلفن که یک جنبه فرعى بیشترى نسبت حمل و نقل دارد و لازمه‌اش ملى شدن بود چطور مى‌شود اتوبوس لازمه‌اش خصوصى شدن است اگر بیاید بفرمایید که تلفن مربوط به مخابرات مردم است و می‌خواستیم مخفى بماند بنده فوراً خدمتتان عرض می‌کنم که یک استدلال بسیار بسیار کم عمقى است براى این که اختفاء مخابرات به وسیله شرکت ملى تلفن هم تأمین نمی‌شود اگر کسى روزى خواست در مخابرات شما دست پیدا کند و وسایل پیدا کند شما می‌دانید که دستگاه‌هاى کسب اطلاع از هر وسیله‌اى براى کسب اطلاع استفاده می‌کنند چه شما شرکت‌تان ملى باشد و چه خصوصى باشد از این جهت زیاد تفاوتى ندارد و اگر نکته اساسى شما این بوده است که اساساً مخابرات مردم تبول یک عده مردمى بوده است که می‌خواسته‌اند به نفع خودشان استفاده بکنند عین این استدلال در مورد اتوبوس هم جارى است شما آقاى وزیر کشور راضى نشوید که حمل و نقل شهر بزرگى مثل تهران و یا شهرهاى دیگرى مثل تبریز و اصفهان و مشهد را به دست یک شرکت‌هاى مستقل بسپارید و در واقع اساسى‌ترین جریان اقتصادى روزانه مردم آن شهر را تبول منافع خاصى قرار دهید شما کمک نمایید که این امر در دست عموم یعنى به صورت ملى در بیاید و اگر فعلاً از نظر اعتبارات براى ما میسر نیست که صد در صد این اعتبارات را تأمین بکنیم و شهرهاى ما در مضیقه مالى هستند هیچ مانعى ندارد که در حدود 51 درصد را تأمین بکنید و بنده مى‌خواهم خدمت‌تان عرض کنم که مادام که یک شهرى نتوانست 51 درصد از سرمایه این شرکت را تأمین بکند بهتر آن است که همین اوضاع موقت باقى بماند براى این که در این اوضاع موقت دیگر قانوناً حقى براى این‏ اشخاص ثبوت نشده و شما هر روز به وسیله دستگاه‌هاى ادارى خودتان مى‌توانید مانع از خرابکاری‌هاى آنها بشوید و حتى حق گردش دادن اتوبوس‌ها را در شهر از آنها سلب بکنید در صورتی که اگر این دستگاه مجهز به قانون بشود آن وقت خواهید دید که شما در مقابل آنها خیلى خیلى ضعیف خواهید بود شما نمى‌توانید جلوى اجحافات و تعدیات یک شرکتى را که به طور خصوصى تشکیل شده و سرمایه‌هاى قوى را در خودش جمع کرده و بالاخره تمام حمل و نقل شهر بزرگى را به دست گرفته بگیرید و در مقابل چنین شرکت بزرگى نمى‌تواند مقاومت بکند و بالاخره باید قانونى بیاورید که دوباره آنها را ملى کنید پس چرا این کار را مى‌فرمایید هیچ صلاح مملکت نیست که از حالا وضعى را ایجاد بکنید که چند سال دیگرى تویش در بمانید بنده چون یقین دارم که یک موضوع انتخاباتى هم در این زمینه هست نمى‌خواهم در این زمینه بیشتر از این به صراحت گفته باشم فقط به طور اشاره می‌خواهم عرض کنم که رضایت صاحبان اتوبوس‌ها از ما و کمک آنها در موضوع انتخابات کوچک‌تر از این است که منافع مردم را فداى منافع خصوصى آنها بکنیم (صحیح است) شما قدرى هم آقاى وزیر کشور به وضع کارگران این اتوبوس‌ها برسید ببینید شوفرهاى بیچاره را از صبح زود تا ساعت 11 و 12 شب چگونه به کار وادار می‌کنند ببینید این شاگردها چه کار می‌کنند ببینید که اساساً این کارگران هستند که فعلاً کار می‌کنند نه این یک عده‌اى که در اطاقى نشسته‌اند و صبح تا شب

+++

مشروب می‌خورند و تریاک می‌کشند و صاحب این اتوبوس‌ها هستند این جماعتى که حقیقتاً کار می‌کنند ببینید اینها در دست صاحبان اتوبوس‌ها به چه صورت بازیچه‌اى در آمده‌اند طومارهایى که از طرف این کارگران اتوبوس‌ها رسیده اینها را توجه بفرمایید تصور نفرمایید که باید ده پانزده نفر صاحبان اتوبوس‌ها را راضى کرد و چندین هزار مردمى که براى آنها کار می‌کنند آنها را راضى نکرد شما بروید به طرف آن چیزى که مردم دنیا را به طرف آن سوق مى‌دهند و کارهاى بزرگ و عمومى را در دست مردم باقى می‌گذارند بنده پیش از این نمى‌خواهم توضیحى بدهم ولى می‌خواهم این را به صراحت عرض کرده باشم که شما اگر به سرمایه‌هاى خصوصى تأمین بدهید هیچ گونه تأمینى براى حمل و نقل آینده شهر ندارید و تنها کارى که کرده‌اید این است که منافع هنگفتى به جیب یک عده‌اى ریخته‌اید و این هم گمان نمی‌کنم که نیت دولت دکتر مصدق باشد.

مهندس حسیبى - ماده 90

نایب رئیس - اجازه بفرمایید نوبت آقاى مکى است‏.

مهندس حسیبى - بنده طبق ماده 90 اجازه مى‌خواهم براى این که عرایض بنده تحریف شده است‏.

نایب رئیس - بفرمایید.

مهندس حسیبى - بنده روزی که طرح مطرح بود و هنوز هم اشتباه می‌کردم خیال مى‌کردم همین طرح مطرح است صحبتى کردم دایر بر این که طرحى که دولت داده است تصویب بشود منتهى به همه آقایان عرض کردم باید اصلاحاتى در آن بشود گفتم بنده آن طرح را کافى می‌دانم مشروط بر این که اصلاحاتى درش بشود با آن اصلاحات آن نظریات جناب آقاى نریمان، نظریات جناب آقاى مهندس رضوى و همه مردم ایران کاملاً تأمین خواهد شد به همین دلیل هم پنج پیشنهاد براى اصلاح آن طرح تقدیم کردم که خدمت جناب آقاى نریمان هم ارائه دادم و متأسفانه طرح ایشان که بنده هم رأى موافق داده بودم رد شد (نریمان - بلاتکلیف ماند) معذرت می‌خواهم بلاتکلیف ماند و در اثر غفلتى که شد صورت مجلس هم تصویب شد و نتوانستیم برگردیم به آن مطلب بنابراین با ترتیبى که حالا پیشنهاد شده شرکتى خواهد بود که منافع عمومى را تأمین خواهد کرد یعنى آن شرکتى خواهد بود که در واقع شهردارى اکثریت سهام را دارد منتهى در ازایش قبول مى‌کند که یک حداکثر منافعى براى صاحبان سهامى که پول داده‌اند معین بکند و رفع آن ایراد جنابعالى بشود و البته یک حداکثرى هم معلوم مى‌شود خلاصه تمام آن نظریات اصلاحى در این طرح ممکن است پیشنهاد شود و امیدوارم همه آقایان با لطف و توجهى که دارند رأى خواهند داد و مسلماً نواقصش رفع خواهد شد.

نریمان - اجازه مى‌فرمایید بنده هم اخطار دارم‏.

نایب رئیس - طبق چه ماده‌اى‏

نریمان - ماده 166

نایب رئیس - از همان جا بفرمایید.

نریمان - یک قدرى مفصل است‏.

نایب رئیس - پس بعد از آقاى مکى بفرمایید. آقاى مکى‏

مکى - بنده ناچارم به عرض آقایان نمایندگان مجلس برسانم که در مواقعى که مسایل اصولى مطرح مى‌شود نمى‌بایستى با هو و جنجال از ابراز عقاید نمایندگان جلوگیرى کرد و همه آقایان نمایندگان مى‌دانند که صاحبان اتوبوس فعلى دل‌شان نمى‌خواهد شرکت تشکیل بشود آنها مى‌خواهند به همین کیفیت باشد نمى‌شود گفت که نظر انتخاباتى دارد بنده نظر انتخاباتى ندارم و این عده هم کسانى نیستند که در انتخابات بروند و در رأى شرکت بکنند اگر عرایضى عرض می‌کنم فقط براى مصلحت مملکت و حفظ نفوس پایتخت و همچنین حفظ سرمایه مردم است فرمودند در فرانسه اتومبیل‌ها ملى است بنده هم عرض می‌کنم در آمریکا هم تمام جاده‌ها در دست اشخاص است جاده‌ها را اشخاص مى‌سازند تمام واگن‌ها در دست اشخاص است شرکت‌هاى خصوصى هست که یک رشته خطوطى را در دست دارند در ایتالیا کمپانی‌ها امتیاز مى‌گیرند و جاده مى‌سازند بنده خودم از یک جاده‌اى عبور کردم که فیات این جاده را ساخته بود از هر اتومبیلى که عبور می‌کند مبلغى می‌گیرد و جاده را مى‌سازد و آنجا اگر این کار‌ها را مى‌کنند براى این می‌کنند که ایجاد کار کرده باشند ممکن است تمام سرمایه‌ها را دولت در دست بگیرد و به طوری که شرکت تلفن را ملى کردیم دکان‌هاى بقالى را هم ملى بکنیم چنانچه در کشور شوروى هم همین کار را می‌کنند تمام سرمایه‌ها در دست دولت است و هیچ کس هم سرمایه ندارد همه براى دولت کار می‌کنند ولى باید یک کارى کرد که رژیم ما با شوروى اختلاف داشته باشد (دکتر طاهرى - صحیح است) می‌گویند دست دولت باشد من حرفى ندارم برق تهران دست دولت است کیست که ادا بکند کنتور برق در تهران یکى 2 هزار تومان خرید و فروش نمى‌شود با این که مهندس نجم یکى از صالح‌ترین مهندسین کشور است و آدم درستکار و علاقه‌مند به کارش مى‌باشد ولى دستگاه اداره برق کنتور مى‌فروشد. از کجا به من تضمین می‌دهید که این شرکت وقتى ملى شد سهامى را دولت گرفت (امامى‌اهرى - الان در تهران برق کیلویى هفت ریال است) در کدام جهنم دره در دنیا برق کیلویى هفت ریال است؟ در کدام جهنم دره‌اى قیمت برق به طور تصاعدى بالا مى‌رود؟ در همه جا هر چه مصرف برق زیاد شد قیمت مى‌آید پایین. این کارهایى است که دولت دارد می‌کند دولت تاجر خوبى نیست مردم تهران هم از این وضع اتوبوسرانى فعلى ناراضى هستند هر روز افراد زیر اتومبیل مى‌روند به راننده‌ها تجاوز می‌کنند آقاى دکتر بقایى طومارتان را بفرستید که رانندگان و شاگرد شوفرهاى تهران فرستاده‌اند و شکایت کرده‌اند از مالکین فعلى و شهربانى که از آنها پول مى‌گیرند (مهندس رضوى - شما از مالکین فعلى دارید حمایت مى‌کنید) بنده از شوفرها و شاگرد شوفرها حمایت می‌کنم بنده عرض کنم که از مالکین اتوبوس‌ها حمایت نمی‌کنم حمایت بنده از این اشخاصى است که طومار فرستاده‌اند هزار و دویست اتوبوس در تهران هست که به تصدیق آقاى وزیر کشور 780 نفر مالک دارند یعنى آقاى سرتیپ کمال به من گفتند که هفتصد و خورده‌اى مالک دارند حالا اگر یک نفرى داراى 10- 12 اتوبوس است نمی‌شود گفت که جرمى کرده و 10 تا اتوبوس دارد وقتى سبقت می‌گیرد جلویش را بگیرد شهربانى وقتى کسى را زیر گرفت مجازات شدید بکند ولى با جنجال و هو که چون موضوع انتخاباتى است مى‌خواهند این کار را بکنند. خیر بنده این شهامت را دارم و اظهار عقیده صریح می‌کنم و علاقه وکیل شدن تهران را هم ندارم و به شهادت خودتان وکالت تهران جز یک حقوق برایم چیزى ندارد و اگر در خواندنی‌ها کار بکنم بیشتر از مجلس حقوق مى‌گیرم آقاى مهندس رضوى خواندنی‌ها بیشتر از مجلس به من حقوق خواهد داد براى من صرفه دارد که در خواندنی‌ها کار بکنم ولى وظیفه ملى من ناچارم می‌کند که بیایم پشت این تریبون از یک عده راننده و یک دسته شاگرد شوفر که براى من کاغذ مى‌فرستند حمایت بکنم نه براى این که دوره دیگر می‌خواهم وکیل بشوم وکالت از براى من آش دهن‌سوزى نیست که منافع یک دسته‌اى را زیر پا بگذارم و از یک دسته‌اى بدون جهت حمایت بکنم می‌گویند براى این شرکت سه نفر از انجمن شهر انتخاب شود خود شما اگر هفتصد تومان یا هفت هزار تومان قیمت اتومبیل‌تان باشد حاضر هستید که بلاعوض تسلیم انجمن شهر بکنید که هر غلطى که مى‌تواند بکند؟ (نبوى - نصف عایداتش را بردارد) شرکت اتوبوسرانى تهران باید تشکیل بشود همان طور که دولت در نظر دارد دولت و وزیر کشور با سازمان‌هایى که نشسته‌اند این کارها را کرده‌اند لابد حساب زیر و بم این کار را کرده‌اند می‌دانند که چه راهى مصلحت است روى احساسات که نباید باشد بنده به لایحه شرکت تلفن هم رأى ندادم این را پشت این تریبون عرض می‌کنم براى این که مى‌دانم فردا آبونمانش 50 تومان خواهد شد (حائرى‌زاده - قانون جلوش را گرفت بدون اجازه مجلس حق ندارد آبونمان را زیاد کنند) قانون چیست از اختیارات استفاده مى‌شود در این چند روزه قانونى مى‌گذرد و مى‌شود 50 تومان حالا شما خواهید دید که هر روز بدتر مى‌شود و به همین علت هم رأى ندادم روزی که از مسافرت خارج برگشتم دیدم که این قانون تمام مراحلش را طى کرده پیشنهادات هم داده شده و مراحل نهاییش را طى مى‌کند بنده چون نمى‌دانستم قانونى که تصویب شده‏ ضرر دارد یا منفعت دارد روى احساسات و روى این که دیگران بلند مى‌شوند بلند نشدم گفتم من چیزى را که نفهمیدم رأى نمی‌دهم شاید اگر امروز مطرح می‌شد رأى می‌دادم ولى تا چیزى براى من مسلم نشود رأى نخواهم داد و حالا هم عرض مى‌کنم آقایان تهران جمعیتش یک میلیون و دویست هزار نفر است هر روز در روزنامه‌ها می‌خوانیم که دو نفر زیر اتوبوس رفته سه نفر تصادف کرده راننده‌اى سبقت گرفته و در اثر سبقت رفته توى دکان بقالى وارسى فروشى اینها را باید شهربانى جلوگیرى بکند و تحت نظم در بیاورد و نظم درست نمی‌شود مگر این که شرکت تشکیل بشود بنده وقتی که معاون شهردارى تهران بودم اولین جلسه‌اى که راجع به این موضوع تشکیل شد در شهردارى تهران بودم مقدمات این کار از آنجا شروع شد در آنجا عقیده خودم را گفتم که در این که باید شرکت تشکیل شود هیچ شکى درش نیست و در این که صاحبان سرمایه هم درش اظهار نظر بکنند شکى نیست چطور آقا سرمایه‌اش را بگذارد دست شهردارى که امتیاز است بسیار خوب امتیاز است می‌گویند ماهى این قدر یا صدى این قدر از منافع‌شان به شهر کمک کنند و آن که کمک می‌کند براى سایبان در مواقع بارندگى و برف براى حفاظت مردم اینها گرفته شود به علاوه براى بیمه رانندگانش براى بیمه تصادفاتش براى بیمه افرادى که زیر ماشین می‌رود یک روز بی‌گناهى که زیر ماشین می‌رود گناهى ندارد باید از این عوایدى که گرفته مى‌شود او بیمه شود فرض بفرمایید که یک نفر رفته زیر ماشین مرده و پنج نفر نان‌خور داشته است این را باید از آن بیمه تأمین بکنند تا موقعى که آن اطفال بزرگ نشده‌اند و وارد اجتماع نشده‌اند یک حقوق ماهیانه‌اى بهشان بدهند که بتوانند امرار معاش بکنند این بود که بنده می‌خواستم عرض کنم لایحه‌اى به این مهمى که وقتى وارد مجلس مى‌شود بنده از هو و جنجالش نمی‌ترسم استدلال می‌کنم هر وقت هر لایحه‌اى مطابق عقیده من نشد و مجبور بودم رأیى برخلاف عقیده‌ام بدهم استعفاى خودم را مى‌گذارم روى تریبون و می‌روم بیرون هیچ اهمیت ندارد ولى خواهش می‌کنم که گفتار و رفتارمان با همدیگر طورى باشد که نخواهیم با هو و جنجال طرف را از

+++

 میدان بیرون بکنیم (شاپورى - حرف حق تلخ است) آقاى دکتر بقایى و آقاى زهرى مرقوم فرموده‌اند که یک طومارى از طرف 800 نفر رانندگان و کمک رانندگان توسط حزب زحمت‌کشان دکتر بقایى رسیده که از تعدى که توسط شهربانى و برخى از مالکین مى‌شود شکایت نموده و از مجلس تقاضاى توجه دارند آقاى زهرى همین طومار است؟ (زهرى - بله) طومار تقدیم مقام ریاست مى‌شود ضمناً بنده می‌خواستم به جناب آقاى وزیر کشور عرض کنم که علت این که این لایحه در مجلس توى این دست‌انداز افتاد علتش این بود که روز اول توضیحات کافى در اطراف لایحه دولت داده نشد در یک جلسه خصوصى هم که موضوع مطرح شد به واسطه کشمکش و جنجالى که در آن جلسه شد آقاى وزیر کشور درست نتوانستند بیان مطلب کرده باشند تمنى می‌کنم روى این موضوع در جلسه علنى براى روشن شدن ذهن مردم پایتخت یک توضیحات کافى در مقدمه این لایحه به مجلس و ملت ایران بدهند که منافعش چیست تا ما بتوانیم منافع و مضارش را در نظر بگیریم و بتوانیم در موقعى که لایحه مطرح مى‌شود پیشنهاداتى که مفید به حال مملکت باشد داده بشود در هر حال بنده مى‌خواستم عرض بکنم که با شرکت کردن اتوبوس‌هاى تهران صد در صد موافقم و معتقدم که اگر در تحت یک نظم و دیسیپلین در بیاید جلوى بى‌نظمى را خواهد گرفت و هیچ شکى درش نیست حالا باید دولت در نظر بگیرد یک شرکت یا چند شرکت باشد یا این که تمام مملکت یک شرکت واحد باشد این بسته به تشخیص و صلاح دولت است اما یک دسته‌اى معتقدند که اگر شهر تهران به چهار ناحیه تقسیم شود و چهار شرکت باشد در موارد مختلف از همان نظرى که جناب آقاى مهندس رضوى فرمودند فرض بکنید دولت آقاى دکتر مصدق نباشد یک دولتى مثل دولت‌هاى گذشته که مى‌دیدیم چطور جنجال می‌کردند اگر یک شرکت واحدى در تهران تشکیل شد و این شرکت هم اکثریتش در دست دولت قرار گرفت هر روز خواست اعتصاب بکند تمام تهران را مى‌خواباند ولى اگر چهار شرکت شد ممکن است یک شرکتى زیر بار نرود و حمل و نقل تهران را تأمین بکند اگر فرض کنید یک خطى را تعطیل بکنند خطوط دیگر کار می‌کنند ین است که بنده خواستم عرض کنم که یک قدرى توجه بیشترى بکنید و امروز هم فکر بکنید البته دولت آقاى دکتر مصدق نمی‌خواهد کسى از این راه سوء‌استفاده‌اى بکند ولى فکر آتیه را بکنید در این مملکت ممکن است ده سال دیگر دولتى مثل دولت رزم‌آرا یا دولت هژیر روى کار بیاید و بخواهد از این شرکت‌ها سوء‌استفاده بکند و هر روزى که مجلس یا ملت بخواهد در مقابل خواسته او مقاومتى بکند این شرکت‌ها را با اعتصاب تمام کار مملکت را فلج می‌کنند بیشتر از این عرضى ندارم.

مهندس رضوى - ماده 90

نایب رئیس - بفرمایید

مهندس رضوى - اولاً بنده ندانستم که چرا اشاره بنده راجع به این که این کار جنبه انتخاباتى دارد بیشتر به شهر کرمان ایشان را توجه نداد و به علاوه چرا آقاى مکى براى خودشان قیاس فرمودند در صورتی که منظور من کلى بود ما هم از شهرهاى دیگرى آمده‌ایم و شهرهاى ما هم اتومبیل دارد این که عرض کردم مربوط به همه بود (مکى - بنده خیلى معذرت می‌خواهم) و اما کلمه هو و جنجال که فرمودند بنده تعجب می‌کنم که بنده هیچ هو و جنجال نکردم و بنده مطالب اصولى گفتم و مطرح کردم و به هیچ کدام از آنها جواب ندادید و عرایض بنده را تحریف فرمودید ولى می‌خواستم خدمتتان عرض کنم که این قبیل مسائل از مسائلى نیست که با الفاظ بشود بازى کرد باید در مجلس شوراى ملى معلوم بشود آنهایى که پى منافع خصوصى می‌روند چه دسته‌اى هستند مطلب فقط در این است (صحیح است) و در این هم شکى نیست که چند نفر مالک اتوبوس می‌خواهند بهره‌مند شوند (صحیح است) ولى ما هم با تمام قوایى که قانون در اختیارمان گذاشته جلوى اینها را خواهیم گرفت (احسنت)

نریمان - بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم.‏

نایب رئیس - اسم جنابعالى ثبت شده بعد خواهید فرمود. آقاى وزیر کشور

وزیر کشور - جناب آقاى نریمان روزی که درباره طرح تقدیمى خودشان و عده‌اى از آقایان نمایندگان در مجلس بیاناتى مى‌فرمودند اشاره به این نکته کردند که چه شده است شخصى که خود مقدم بوده است در ملى کردن شرکت تلفن حالا یک لایحه‌اى آورده است که یک شرکت خصوصى تشکیل بدهد بنده آن روز از جهت این که خلف بزرگوار و ارجمند بنده همین جناب آقاى مهندس معظمى مساعى فراوان در تدوین و تهیه و دفاع از لایحه دولت در ملى کردن شرکت تلفن به کار برده بودند عرضى نکردم خاصه این که سکوت بنده اساسش بر اظهارى بود که جناب آقاى وزیر پست و تلگراف و تلفن در زمان بحث و گفتگوى از آن لایحه فرمودند و به نام بنده هم اشاره کردند امروز بنده مى‌بینم که بار دیگر جناب آقاى مهندس رضوى با تعبیرى متفاوت مى‌فرمایند که چرا در یک دولت یک وزیر لایحه ملى شدن شرکت تلفن را آورده است و وزیر دیگر آن شیوه و سنت را تعقیب نکرده و به طریق دیگر رفته بنده باید عرض کنم روز سومى بود که بنده به وزارت پست و تلگراف و تلفن منصوب شدم که بلافاصله بر اثر شکایات متوالى که از متقاضیان تلفن می‌شد پرونده این کار را خواستم و در مجلس سنا هم سؤالاتى از بنده شده بود آن هم عمل بنده را تأیید کرد و بنده لایحه ملى شدن شرکت تلفن را تهیه کردم و بر اثر مشورت‌ها و استفاده‌هایى که از جهت فنى از متخصصین این کار کردم جناب آقاى نریمان روزى به وزارت پست و تلگراف و تلفن تشریف آوردند و در آنجا با بنده درباره ملى شدن مطلبى پیش کشیدند و بحثى کردند و بحث ما آن روز در وزارت پست و تلگراف بیش از دو ساعت طول کشید و بعد هم بنده دیدم که این نماینده با شهامت پاکدامن ملتزم به منطق از وزارت پست و تلگراف که خارج شدند از عضویت هیئت مدیره‌اى که تازه تشکیل شده بود استعفا دادند و عمل ایشان تأیید کرد که عرایض من در خاطر مبارک ایشان بى‌تاثیر نبوده است این مقدمات براى این است که بار دیگر آنچه را که ایشان فرمودند من خود در اینجا تأیید کنم که بدون شک نظر بنده در ملى کردن شرکت تلفن نظرى بود که با رأى خود آقایان نمایندگان ثابت گردید که صحیح بوده و من مؤمن هستم به آنچه که در آنجا کردم و اما ایمان من در آنچه که امروز در اینجا درباره شرکت اتوبوسرانى می‌کنم کمتر نیست (پارسا - این که متناقض است تناقض دارد) بنده مختصرى منطق خوانده‌ام و تناقض را متوجه هستم و اجازه مى‌خواهم از جنابعالى که قبل از این که رفع تنقاض را در اینجا عرض کنم رفع سوء‌تفاهم کنم چون من و شما یک چیز مى‌خواهیم و در اینجا هم عرض کنم آنچه را که منظور نظر مبارک جناب آقاى پارسا است با آنچه که بنده مى‌خواهم تفاوتى ندارد و اگر پس از عرایض خود در اینجا آقا هم تا حدى با انصافى که در جنابعالى سراغ دارم و حقیقتاً این را با ایمان عرض می‌کنم تصدیق نکردید آن وقت بنده ناچار خواهم گفت که آقایان نمایندگان محترم پیشنهادهاى لازم را بدهند تا این طرحى که فعلاً مطرح است اصلاح بشود (پارسا - انشاء‌الله) عرض کردم بنده ایمان دارم به آنچه که اینجا کرده‌ام درباره شرکت اتوبوسرانى اگر ما تلفن را ملى کردیم براى این بود که شرکت تلفن 22 میلیون تومان تهیه کند تا بتواند به این کار اقدام کند براى این که آنچه مربوط به بانک بود که با یک شرکت خصوصى طرف بود بعد با یک شرکت ملى طرف شد البته این به صلاح بانک بود سهام دیگر که مال اشخاص بود آنها تلفن دارند و چون از تلفن استفاده می‌کنند طبیعى است نمى‌آیند سهام خود را بفروشند به دولت که سرمایه‌اى و مایه‌اى لازم داشته باشد که آنها را بخرد بنابراین از این جهت هم زحمتى براى دولت نبود در حدود 50 میلیون ریال در نظر گرفته شده است که براى دولت لازم بود تا صاحبان سهام فردى معامله کنند و پول سهام‌شان را بگیرند و پرونده و شرکت ملى قائم بشود. در مورد اتوبوسرانى آیا وضع این طور است؟ البته نه ما در برابر 1261 اتوبوس هستیم که امروز باید اگر ملى کردیم همه را بخریم. پول بدهیم و این امر منحصر به تهران نیست قریب 30 شهر ما داریم که امروز اتوبوسرانى دارد و در این 30 شهر هم باید این کار را کرد و این یک مبالغ گزاف لازم دارد و اگر می‌گویم گزاف فعلاً با اوضاع فعلى گزاف است و این مبالغ فعلاً در اختیار دولت نیست و اگر هست دولت فرض‌تر از این کار مهماتى در پیش دارد و نمی‌تواند الان به این کار اقدام کند و چندین میلیون سرمایه خود را به این کار تخصیص دهد اختلاف دیگرى هم در میان است و آن این است که شرکت تلفن یک شرکت است در تمام کشور و این امرخود محتاج و مورد تأمل است که آیا به صلاح دولت هست که شرکت واحد ملى یعنى شرکت ملى درست بکند و تمام اتوبوسرانى شهرستان‌ها را هم در اختیار این شرکت قرار بدهد یا نه و آیا مصلحت این نیست که شهرداری‌ها چنانچه جناب آقاى مهندس رضوى فرمودند و حق هم فرمودند که در پاریس اجرا شده است و در انگلستان هم کار به همین منوال است آیا مصلحت نیست که ما این کار را به شهرداری‌ها واگذار بکنیم این امر هم ملاحظه مى‌فرمایید که یک قدرى باید مورد امعان نظر و تأمل قرار گیرد مطلبى فرمودند جناب آقاى مهندس رضوى که قید مدت نشده است ولى خاطر مبارک آقایان استحضار دارد که بنده در دو جلسه خصوصى‏ و در جلسه عمومى اینجا عرض کردم که قید مدت در آیین‌نامه در ماده نهم شده است و براى این که بار دیگر به این امر نپردازیم تکرار مکرر نکنیم بنده آن ماده را که تهیه شده بود براى استحضار خاطر آقایان قرائت می‌کنم ماده نهم: مدت عمل شرکت ده سال تمام از تاریخ تأسیس آن مى‌باشد که در پایان مدت در صورتى که از طرز کار و حسن انجام تعهدات شرکت رضایت باشد به پیشنهاد هیئت و نظارت و موافقت شهردار و تصویب انجمن شهر ممکن است براى ده سال مجدداً تمدید داده شود و در صورت خلاف و عدم تصویب اموال و وسایل شرکت به بهاى تمام شده و پس از وضع استهلاک و فرسودگى بازخرید شده شهردارى‌ها به طریق امانى یا با تأسیس شرکت دیگرى بر طبق همین اصول عمل خواهند کرد. ملاحظه مى‌فرمایید که مسئله مدت (خلخالى - ده سال خیلى زیاد است) آن هم توضیح دارد و دلایلى داریم که باید در مرتبه اول مدت را ده سال گرفت و توضیح عرض خواهم کرد ملاحظه بفرمایید که مدت منظور نظر بوده است و از نظر تهیه‌کنندگان آن لایحه و این آیین‌نامه دور نمانده فرمودند جناب آقاى مهندس رضوى که این شرکت

+++

 یک شرکت خصوصى خواهد بود عرض کنم اولاً در هیئت مدیره اکثریت با نمایندگان انجمن شهر است (کریمى - صحیح است) ثانیاً اگر ما باز استدعا می‌کنم که درست به این قسمت از عرایض بنده توجه بفرمایید چون جان کلام در همین جا است و اینجا است که نظر جناب آقاى پارسا با نظر بنده نزدیک مى‌شود و شاید با نظر جناب آقاى نریمان. اگر آقایان محترم ما در برابر هیچ بودیم یک لوح ساده‌اى در برابر بود و می‌خواستیم روى آن نقش کنیم آن طور که دلمان مى‌خواست نقش می‌کردیم اما بحث در این است که شما در برابر یک عده از مالکین هستید که عده آنها بر نهصد و خرده‌اى بالغ است و این در شهرهاى دیگر هم البته به نسبت کمتر وجود دارد 1261 اتوبوس موجود است که کسانى الان مالک آنها هستند و از آن استفاده می‌کنند و صد در صد از منافع آن بهره‌مند می‌شوند دولت اگر اتوبوسرانى نبود الان مى‌رفت به دنبال نظر جناب آقاى نریمان و رأى و نظر جناب آقاى پارسا اما در برابر یک عده‌اى هستیم که آنها حقى دارند مکتسب و به صلاح من که مسئولیتى به عهده دارم و به مصلحت دولت نیست که حقوقى را از اشخاص بى‌تأمل و تدبر و تفکر از میان ببرد نظر این است که چه باید کرد که حقوق این آقایان محفوظ بماند (نریمان - حقوق محفوظ است) مصلحت مردم و جهمور ناس هم تأمین باشد تصور می‌کنم آن راهى را که جناب آقاى نریمان اختیار فرموده‌اند که 51 درصد از سهام متعلق به شهرداری‌ها و 49 درصد از سهام متعلق به مالکین فعلى باشد براى این که در هیئت مدیره اکثریت با نمایندگان انجمن شهر باشد با راه ما اختلاف ندارد فرمودند که فعلاً 20 درصد از این سهام مطابق نظر دولت به شهردارى تعلق خواهد گرفت ولى 31 درصد که باقى مى‌ماند آنها را فعلاً ما بر کنار مى‌گذاریم و منافع را تقسیم می‌کنیم میان مالکین فعلى به نسبت هشتاد درصد و به شهردارى به نسبت بیست درصد بنده چه کردم در این که 31 درصد از سهام فعلاً خیالى و واهى است که حرفى نیست وقتى این هشتاد درصد را به آنها بدهیم با عملى که فعلاً ما می‌کنیم چه تفاوت دارد تفاوتش این خواهد بود خواهند فرمود که 51 درصد از آن شهرداری‌ها خواهد بود بنده عرض می‌کنم این مقصود اساسى را با پیشنهاد جناب آقاى کریمى .... (زنگ رئیس)

نایب رئیس - آقاى وزیر کشور قدرى تأمل بفرمایید اکثریت نیست (پس از چند لحظه مجدداً اکثریت حاصل شد) بفرمایید آقاى وزیر کشور

وزیرکشور - ..... با پیشنهاد جناب آقاى کریمى تأمین می‌کنیم و آن به این طریق است که در دو ماده از سه راه ما می‌توانیم به طورى عمل کنیم که بدون این که به منافع فعلى صاحبان سهام این مالکین صدمه‌اى وارد شود به تدریج شهردارى‌هاى ما واجد آن 51 درصد از سهام بشوند ولى در این باب نه به طریق واهى بلکه به صورت واقعى و آن این است که گفته‌ایم این 20 درصد از سهام را سودش را تخصیص خواهیم داد به خرید اتوبوس‌هاى مالکین که اکنون مایل به خرید سهام نیستند و خرید سهامى که بعداً مالکین فعلى خواهند فروخت و هرگاه قرار در توسعه شرکت شد آن هم تقدمش با شهردارى است و بنابراین ملاحظه مى‌فرمایید که ما به منافع فعلى صاحبان سهام صدمه‌اى نزده‌ایم و آن مقصود مهم را که جناب آقاى پارسا و جناب آقاى نریمان در نظر دارند به این طریق تأمین خواهیم کرد بنده در این صورت نمى‌دانم دیگر جاى دغدغه و تشویش کجا است. جناب آقاى مهندس رضوى فرمودند که براى جلوگیرى از سبقت ایجاد شرکت با حفظ وضع فعلى تفاوتى ندارد و چه تأثیرى است در تأسیس شرکت عرض می‌کنم آقایان همه در خیابان‌ها دیده‌اید و ملاحظه فرموده‌اید که این اتوبوس‌ها براى این که از همدیگر پیش بیفتند براى این که یک مسافر را که در راه مانده است زودتر سوار کنند و امثال اینها که هر روز ما ناظر آن هستیم این رقابت مضرراً دارند و این رقابت به قیمت جان مردم تمام می‌شود شرکت که کارکنانش و کارگرانش از این دغدغه آسوده هستند و براى یک شرکت کار می‌کنند و براى یک شخص معین مجبور نیستند که دخل ببرند ناچار کمتر دچار این وضع و رقابت ناهنجار خواهند بود و این جا است تأثیر شرکت در جلوگیرى از سبقت‌هاى مضر (مهندس رضوى - هیچ تأثیرى ندارد) فرمودند که باید به فکر کارکنان و کارگران اتوبوس باشیم حضورشان عرض می‌کنم که بنده در اینجا و در جلسه خصوصى گفتم و خواندم که یکى از مهمترین منظور ما این بوده است که فکرى به حال کارکنان و کارگران و بیمه اینها با وسایلى که بر اثر انتظام این امر تعلق می‌گیرد کرده باشیم و به این فکر بودیم و هستیم جناب آقاى مکى فرمودند در بیاناتى که راجع به این لایحه شد توضیح کافى داده نشد حقیقت مطلب این است که آقایان محترم که حسن استقبالى که در تاریخ تقدیم این لایحه دولت به مجلس از جانب نمایندگان شد به حدى نبود که بنده را که در این کارها تجربه کم هم دارم دیگر وادار کند یا ملزم بسازد که توضیح عرض کنم فریاد شادباش و خوش‌آمد براى استقبال از این لایحه بنده را می‌توانم بگویم به این که چنان تحت تأثیر قرار داد که تا دو سه روز من دعا می‌کردم که تمام کارهایى را که براى کشور می‌کنم این طور مورد استقبال آقایان قرار بگیرد ولى با کمال تأسف آن حسن استقبال که قریب 50 روز از آن مى‌گذرد به صورتى در آمده است که لایحه بعد از تمام توضیحاتى که در کمیسیون در مجلس در جلسات خصوصى و عمومى داده شده است همین طور معوق و مهمل و معطل مانده فرمودند جناب آقاى مکى که اعتصاب خواهند کرد در آینده و به نظر رسید که جناب آقاى مهندس رضوى هم در این باب نگرانى دارند عرض می‌کنم در لایحه‌اى که دولت چندى پیش به امضا رسانید و مدتى اجرا کرد ملاحظه فرمودید که خدمات عمومى را چنان که در کشورهاى دیگر هم مرسوم است از اعتصاب مصون داشته است و اعتصاب را در این موارد که با زندگانى روزانه شهرى مردم ارتباط دارد ممنوع کرده است و بنابراین تصور می‌کنم از این جهت تشویش و نگرانى نیست و به هر صورت اگر این لایحه با پیشنهاداتى که خواهند فرمود و اصلاحاتى که در آن به عمل خواهد آورد از تصویب مجلس شورای ملى بگذرد مصلحت مالکین فعلى و مصلحت مردم شهر تهران و شهرستان‌ها تأمین و محفوظ خواهد بود و تصور می‌کنم (مهندس رضوى - فقط مصلحت مالکین محفوظ است مصحلت مردم محفوظ نیست) که دولت کار خود را کرده باشد و آقایان محترم هم به وظایف خود عمل کرده باشند.

8- ختم جلسه به عنوان تنفس‏

نایب رئیس - با اجازه آقایان ده دقیقه تنفس مى‌دهیم و نوبت آقایان هم محفوظ است که بعداً صحبت کنند.

(مقارن ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - محمد ذوالفقارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294804!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)