کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هجدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏ 18
[1396/05/30]

جلسه: 66 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه بیست و هفتم آبان ماه 1333  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - سؤال آقاى تجدد راجع به طرز مصرف دلار و جواب آقاى وزیر دارایى‏

3 - سؤال آقاى ابراهیمى راجع به تفاوت ارز صادرات و ورود مشابه اجناس ممنوعه و جواب آقایان وزیر اقتصاد ملى و وزیر دارایى‏

4 - معرفى تیمسار سرلشکر مرتضى زاهدى به معاونت وزارت جنگ به وسیله آقاى وزیر جنگ‏

5 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى معاون نخست‌وزیر

6 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر راه

7 - تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى سید احمد صفایى‏

8 - طرح و تصویب فوریت و مذاکره در لایحه اعزام فارغ‌التحصیلان رتبه اول دانشکده‌ها به خارجه‏

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏ 18

 

 

جلسه: 66

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه بیست و هفتم آبان ماه 1333

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - سؤال آقاى تجدد راجع به طرز مصرف دلار و جواب آقاى وزیر دارایى‏

3 - سؤال آقاى ابراهیمى راجع به تفاوت ارز صادرات و ورود مشابه اجناس ممنوعه و جواب آقایان وزیر اقتصاد ملى و وزیر دارایى‏

4 - معرفى تیمسار سرلشکر مرتضى زاهدى به معاونت وزارت جنگ به وسیله آقاى وزیر جنگ‏

5 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى معاون نخست‌وزیر

6 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر راه

7 - تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى سید احمد صفایى‏

8 - طرح و تصویب فوریت و مذاکره در لایحه اعزام فارغ‌التحصیلان رتبه اول دانشکده‌ها به خارجه‏

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

 

مجلس دو ساعت و 5 دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس‏

نایب رئیس - صورت غائبین جلسه پیش قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد):

غائبین با اجازه - آقایان: دکتر سید امامى، بیات ماکو، شفیعی، مرتضى حکمت، اسکندرى، مکرم، محمود ذوالفقارى، دکتر عدل، مصطفى ذوالفقارى، اردلان، جلیلوند، نقابت، کریمى، امامى خویى، سنندجى، عبدالحمید بختیار، مهندس شاهرخ‌شاهى، کیکاوسى، ثقة‌الاسلامى، سلطانى‏.

غائبین بى‌اجازه - آقایان: حشمتى، اسفندریارى، پورسرتیپ، نراقى، صارمى، دکتر پیرنیا، سهرابیان.

 زودرفتگان با اجازه - آقایان: ابراهیمى 15 دقیقه - احمد صفایى 15 دقیقه‏.

رئیس - نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟

 برومند - یک عریضه‌اى است که از طرف کارخانه‌جات اصفهان رسیده و تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

 رئیس - امروز جلسه قدرى دیر تشکیل شد خواستم به اطلاع آقایان محترم برسانم که از روز یکشنبه سر ساعت زنگ زده مى‌شود و من مطابق ماده آیین‌نامه حاضر مى‌شوم اگر آقایان تا یک ربع ساعت دیر بیایند و اکثریت حاصل نشود جلسه را ختم می‌کنم (صحیح است احسنت) و هر یک از آقایان که دیر آمده باشند جریمه خواهند شد. نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟(گفته شد خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2- سؤال آقاى تجدد راجع به طرز مصرف دلار و جواب آقاى وزیر دارایى

 رئیس - به طوری که خود آقایان موافقت فرموده‌اند شروع می‌شود به سؤالات آقاى تجدد بفرمایید.

 تجدد سؤالى که بنده کرده‌ام تاریخ آن هفدهم خرداد ماه 1333 است در 17 خرداد ماه در آن جلسه‌ای که جناب آقاى وزیر دارایى فرمودند که براى اولین مرتبه در تاریخ حقوق کارمندان دولت در پانزدهم اسفند ماه پرداخت شده بنده اظهار کردم که این پرداخت اگر در اثر ازدیاد عواید و یا اقدامات اقتصادى بوده حقیقتاً قابل تقدیر است ولى اگر به وسیله پرداخت (یکى از نمایندگان- قدرى بلندتر بفرمایید) صداى مرا که می‌شنوید، ولى اگر به وسیله مثلاً کمک بلاعوض است که دیگر این اظهارش پشت تریبون نسبت به این که من حقوق کارمندان را در 10 اسفند پرداخته‌ام چندان مستحسن نبوده است و براى کشف این قضیه تقاضا کردم که صورت ریز شصت میلیون دلار دریافتى را که به چه مصرفى رسیده است مرحمت کنند. این سؤال بنده دیگر چندان احتیاجى به توضیح ندارد جناب آقاى وزیر دارایى تشریف بیاورند این صورت را پشت تریبون قرائت بفرمایند تا ما به بینیم که این پول‌ها به چه مصرفى رسیده و آن وقت بعد از آن اگر توضیحى لازم باشد عرض خواهم کرد (احسنت).

رئیس - آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى - (دکتر امینى) همان طور که جناب آقاى تجدد تذکر فرمودند تاریخ این سؤال مال پنج ماه و نیم یا شش ماه قبل است و بنده خیلى از ایشان عذر مى‌خواهم که تأخیر شده است وعلت تأخیر را هم خود آقا بهتر از بنده می‌دانید که گرفتارى در بین بوده است (تجدد - بله کار نفت بود) و یک جلسه هم که بنده حاضر بودم جنابعالى غایب بودید و یک جلسه هم که جنابعالى حاضر بودید بنده غایب بودم (تجدد - این هم صحیح است) من خیال می‌کنم استنباطى که کردید آن روزى که این سؤال را کردید چون مسبوق به یک مذاکره قبلی بود، این بود که نظر جنابعالى بر این قرار گرفته بود که بهتر بود این پول‌ها صرف کارهاى عمرانى و تولیدى مملکت می‌شد که همه مردم از آن بهره‌مند می‌شدند ولى بنده فکر می‌کردم که جنابعالى کشفى فرموده باشید که بنده چون در 15 اسفند حقوق را دادم این صورت را بخوانم براى این که کشف این مطلب بشود آقایان مسبوق هستند کمکى که دولت آمریکا کرد در آن تاریخى که دولت سر کار آمد، وضع خزانه وضع مالى این دولت و تعهداتى که دولت سابق داشت به قدرى سنگین بود که همان ماه‌هاى اول هم ما نمی‌توانستیم حقوق را بپردازیم و منظور از این کمک هم چنانچه توجه فرموده باشید براى این بود که با این دلار کالا وارد بشود خلاصه ریالى به دست بیاید که من‌جمله کسر بودجه مملکت پرداخته شود منتهى در آن تاریخ مذاکره خود آمریکا به کشورهایی که کمک کرده در هیچ کشورى به عنوان تأمین کسر بودجه نبوده و شاید در قوانین

+++

مملکتى خودشان هم مجوزى به این ترتیب نداشتند ولى چون یک قسمت از خرابى عمده ما مربوط به کسر بودجه بود و فوریت و ضرورت داشت آمدند یک مقدارى دلار دارند تحت شرایط معینى که به تجار بفروشیم کالا وارد کنند و ریال حاصله از این فروش را مطابق تابلوهایى که هست تقسیم کنند و بنده خیال می‌کنم اگر فقط نظر آقاى تجدد به ریز اقلام است ریز اقلام در خزانه هست و هیچ اشکالى ندارد و محتاج سؤال هم نبود به خود بنده که می‌فرمودند به خزانه‌دارى دستور می‌دادم که ریز اقلام را بفرستند یا خودشان تشریف بیاورند مطالعه کنند به علت این که این ارقام براى همه آقایان انترسان نیست مع‌ذلک کله بنده جواب این سؤالى که در همان تاریخ تهیه شده به طور اجمال خدمت آقا عرض می‌کنم این صورت ریز را هم که اینجا هست قرائت می‌کنم ولى این دنباله دارد بقیه‌اش را هم خواهش می‌کنم که تشریف بیاورند به خرانه‌دارى خدمت‌شان تقدیم کنم، یک قسمت عمده از این را در همان اوقات صرف خرید شکر کردیم که آقا مسبوق هستند که شکرها وارد شد و هم از نظر احتیاج مردم و هم از لحاظ این که این کالا از نقطه نظر پر گردانیدن ریال و رفع مضیقه ریالى بانکى بود و خرج‌هاى دیگر هم دارد و خود آقا هم می‌دانید که در بودجه فصل‌هاى مختلف است مواد مختلف است که ما هر یک از آنها را به آن اختصاص می‌دهیم اما این که بنده اینجا اظهار افتخار کردم یا مباهات کردم که در 15 اسفند حقوق‌ها را پرداخته‌ام اولاً بند هیچ چنین ادعایى یادم نیست و نمی‌دانم به چه مناسبت این حرف را زده‌ام ولى به هر حال آن را یکى از افتخاراتم حساب نکردم (تجدد -  صورت جلسه موجود است) شاید، خوب البته اگر یک دستگاهى خوب اداره شود یکى از نتایج حسن اداره‌اش این است که کارهایش مرتب باشد، شاید بنده به این مناسبت عرض کرده باشم که در دوره تصدى بنده وزارت دارایى یک قدرى بهتر اداره شده باشد و به همین دلیل هم در پانزدهم ماه حقوق‌ها پرداخت شد ولى خیال می‌کنم که براى هیچ یک از آقایان این مطلب مجهول نبود که در ظرف چند ماه ما بتوانیم درآمد دولت را به قدرى بالا ببریم که از این کمک استفاد نکنیم و حال آن که این کمک اصولاً براى این کار داده شده بود و شاید اگر ما کسر بودجه‌اى نداشتیم محتاج به این کمک هم نبودیم علی‌ایحال بند می‌خواهم عرض کنم که از همان تاریخ هم درآمد به تدریج بالا رفته و بنده می‌خواهم به آقا مژده عرض کنم که شاید بنده بتوانم با نظرى که دولت دارد اگر مخارج عمرانى را از بودجه بیرون بیاوریم و از محل در آمد نفت پرداخته شود. با در آمدى که روز به روز رو به ازدیاد است و دورنمایى که نسبت به واردات کالا و ازدیاد حقوق گمرکى هست بتوانیم بودجه خودمان را تعدیل کنیم در هر حال باید تمام عوامل اقتصادى ازدیاد درآمد بوجود بیاید تا آن دستگاه خوب بتواند درآمد را وصول کند و الّا اگر بند یک دستگاه بسیار مجهز و تمیز و با صلاحیت داشته باشم کالایى به مملکت نباید حقوق گمرکى که نمی‌شود وصول کرد که درآمد زیاد بشود بنابران بایستى عوامل اقتصادى موجود باشد تا درآمدى به وجود بیاید آن وقت دستگاه هم بتواند آن درآمد را بگیرد و به خزانه دولت بریزد و خرج مملکت بکند بند خیال می‌کنم آقا شاید تخطئه بفرمایید این موضوع خودستایى نیست وضع مالى با تمام حملاتى که می‌شود به نظر بنده خیلى بهتر شده است وجود مالیه مملکت هم، خود آقا می‌دانید وزیر مالیه دستگاه مالیه نه مورد عنایت مردم است نه دولت (تجدد - دولت چرا؟ مردم صحیح است) دولت از این جهت که اغلب دستگاه دولت‌ها دستگاه خرج است چون وزارت دارایى باید پول بدهد و دستگاه‌هاى دیگر خرج کنند همکاران محترم بنده اینجا تشریف دارند اغلب اوقات نه به عنوان مرافعه به عنوان این که آقایان تقاضاى اضافه اعتبار می‌کنند و هر کس مى‌خواهد وزارتخانه‌اش خوب باشد بنده هم ندارم بدهم مورد عدم رضایت آقایان می‌شوم اما راجع به مردم بنده خیال می‌کنم که در تمام ممالک مترقى و راقیه هم کمتر کمى پیدا شود که مالیات بدهد و تشکرى هم از آن مأمور وصول بکند (کریمى - خدا چه طور خدا از وزارت دارایى راضى هست یا نه؟) امیدوارم که راضى باشد عرض کنم بنابراین وزارت دارایى وزیر دارایى و مأمور دارایى نه مورد عنایت دولتند و نه مورد عنایت مردم بنابراین وضع بسیار مشکلى دارند و بنده خیال می‌کنم که اصلاح در این دستگاه و هر دستگاه دیگرى مستلزم مرور زمان است مدت است بنده امیدوارم شالوده‌اى ریخته شود بنده باشم یا نباشم این دستگاه بتواند وظیفه خطیرى که به عهده دارد انجام بدهد مطلب در این بود که اگر بنا بود اصلاحى در دستگاه نمی‌شد و وصول در آمد زیادتر نمی‌شد شاید ما بیشتر احتیاج داشتیم که از این کمک فقط براى مخارج                                                                                                                                           رج پرداخت حقوق استفاده کنیم ما یک مقدارى از اضافه درآمد استفاده مى‌کردیم و یک مقدارى هم کمک گرفتیم براى بودجه کشور و مخارج مختلفى که شد بنده مایل بودم که آقاى تجدد تشریف می‌آوردند آنجا خرج این یک سال و خورده‌اى این مملکت را می‌دیدند و دخلش را هم توجه می‌فرمودند و می‌دیدند که اگر خرج به همان نسبت سابق بود، شاید خیلى از این کمتر را هم خرج می‌کردیم ولى به همان نسبت خرج رفته بالا مخصوصاً در قسمت دستگاه انتظامى که علاوه بر مخارج جارى مملکت یک مخارج فوق‌العاده پیش آمده و بعد هم دولت سابق یک تعهدات سنگینى داشت که ما آنها را به تدریج پرداخته‌ایم. الآن آقاى وزیر فرهنگ اینجا شریف دارند، وقتى این دولت سر کار آمد وزارت فرهنگ در شهرستان‌ها و طهران مبالغ گزافى از بابت کرایه خانه و سایر تعهداتى که داشت چندین ماه بدهکار بود و حالا شاید بدهکارى آنها از یک ماه بیشتر نباشد، وزارت بهدارى همچنین، بنابراین در مقابل آن مخارج از این در آمد البته استفاده شده است، حالا اگر اسباب درد سر نشود بنده این صورت را به طور اختصار می‌خوانم، وجوهى که تا حالا پرداخت شده به شرح زیر است، البته این مال‏ چند ماه قبل است و باید بقیه‌اش اضافه شود.

1- به حساب عمومى کشور کمک شده 95/1788595467 براى خرید محصول دخانیات که قبلاً از محل وام دریافتى از بانک خریدارى می‌شد 90/267721824، به شرکت ملى نفت کمک شده 50/657299873 به سازمان برنامه 000،000،175 براى خرید غله قبلاً وام از بانک گرفته می‌شد 000،000،175 پاداش به ارتش، شهربانى ژاندارمرى براى 28 مرداد 400، 163، 127 ریال صندوق‌هاى مشترک جهت عملیات عمرانى 369410300 ریال آبیاری بابت رود ارس 3 میلیون ریال وام به بنگاه دارویى جهت خرید دارو 45 میلیون و دویست و پنجاه هزار ریال که بعد هم بیشتر شده چون در حدود یک میلیون و چند صد هزار دلار به بنگاه کل دارویی پول داده‌ایم که وارد کرده و هنوز نتوانسته‌ایم تمام پول ریالى آن را بگیریم چون اگر دارو را بلافاصله می‌فروختند داروفروشان می‌خریدند و احتکار می‌کردند این است که به تدریج فروخته شده و هنوز تمام ریالش برنگشته است. بنگاه عمران یک میلیون ریال بابت نصب تعمیرگاه نیروى دریایى سه میلیون ریال، در آن تاریخى که ما تقریباً 45 میلیون دلار گرفتیم البته از آن به بعد یک مقدار دیگرى گرفتیم که در حدود 15 میلیون دلار می‌شد یک ده میلیون و یک پنج میلیون بوده است. این هم حسابش هست مخصوصاً امروز صبح یک تابلویى درست کردم براى خرج این 15 میلیون پولى که اخیراً گرفته‌ایم. به نظر بنده آقا ممکن است تشریف بیاورند خزانه‌دارى و اگر ایرادى دارند بفرمایند چون بنده واقعاً توجهم این بود که سؤال جنابعالى مربوط به این است که اگر قسمتى از این پول‌هایى را که گرفتیم خرج کارهاى تولیدى مى‌کردیم شاید درآمدش براى مملکت بهتر بود. بنده این قسمت را منکر نیستم ولى اصولاً این کمک فورى براى آن منظور نبود، و اگر بر فرض براى آن منظور بود ما نمی‌توانستیم این کسر جارى بودجه را بپردازیم، چون عجله و شتاب بود براى این که این دلار تبدیل به ریال بشود و ما بتوانیم کسر بودجه را بپردازیم و مخصوصاً قسمت عمده‌اش صرف کالاهاى مصرفى شد که جلو تورم گرفته شود و الّا اگر همان هم می‌آمد و صرف کارهاى تولیدى می‌شد و صرف کالاهاى وارداتى می‌شد و اگر ما در مقابل آن یک گمرکى نداشتیم تورم هم حاصل می‌شد.

تجدد - اجازه می‌فرمایید بنده توضیح بدهم؟

مشایخى- آقاى تجدد قانع شدند.

تجدد - به هیچ وجه قانع کننده نبود توضیحاتی که جناب آقاى وزیر دارایى در جواب بنده دادند خیلى باعث تأسف و تأثر است. زیرا اولاً اعتراض کردند که بنده تقاضاى نیست را نکرده‌ام در صورتى که هیچ چنین چیزى نیست این سؤال بنده کاملاً روشن و واضح بود که بنده تقاضاى لیست ریز این شصت میلیون دلار را کردم و اما راجع به این که فرمودند این دلارها را بنده تصور می‌کردم براى کارهاى عمرانى مصرف باید بشود و نه براى حقوق، بنده هم همین فکر را کردم و روى همین منطق بود که این سؤال را کردم، فرمودند که اگر آقایان دقت کرده باشند صورتی را اینجا خواندند یک لیست ریال بود که آنجا آن قدر ریال داده‌اند و اینجا این قدر ریال داده‌اند ولى نفرمودند که این ریال‌ها که تبدیل از دلار شده بود در مقابل چی بود، چه چیز یک کلمه مثلاً فرمودند شکر که ما حالا همان شکر را می‌گیریم که ما احتیاج داریم، آن طورى که بنده خبر دارم و البته باز صورت ریز را نمی‌دانم چیست؟ صد میلیون شکر وارد کردند، ده میلیون تن شکر بود، بنده اطلاع دارم و اطلاع هم داشتم که در همان موقع پیشنهاداتى شده بود که حاضر بودند شکر را به اقساط به دولت ایران بفروشند، یک مقدارى را دولت نقد بدهد ما بقی را به اقساط سالیانه از قرار 5/3 درصد تنزیر در صورتی که کارخانه شکر و یک کارخانه قندسازى وارد می‌شود به بندر خرمشهر در حدود 5 میلیون و چند صد هزار دلار یک کارخانه‌اى که در روز 750 تن چغندر مصرفش است و در حدود 90 تن شکر خواهد داد مثل کارخانه تربت حیدریه اگر جناب آقاى وزیر دارایى با ایمان این که این وجوه باید به مصرف آبادى و عمران برسد که اگر چنانچه صرف حقوق می‌شد خود آقاى وزیر دارایى می‌دانند که در این موقع جرمشان زیادتر می‌شد. این پول اگر فقط براى حقوق بود صحیح است ولى چون این پول‌ها همیشه پیدا نمی‌شود از آن بدبختى و فلک‌زدگى دوره آقاى دکتر مصدق آن وضعیت مالى و آن بساط و صورت حسابی که آقایان نشان دادند انتظار داشتیم که وقتى یک در رحمتى گشوده شده آقایان با یک دقت نامه‌اى به کارى مصرف می‌رساندند که مورد استفاده عموم قرار می‌گرفت و زیان‌مان جبران می‌شد مثلاً همین برق آقایان ملاحظه بفرمایید که وضع برق شهرستان‌ها و تهران به وضع

+++

بى‌اندازه اسفناکى رسیده و یا قضیه تلفن را ملاحظه بفرمایید، تلفن در اصفهان و جاهاى دیگر که جاى خود آقایان اطلاع دارند هنوز تهران تلفنى ندارد و آقایان خوب اطلاع دارند که اگر دولت اظهار می‌کرد که من می‌خواهم یک سانترال برقى بیاورم براى صد هزار کیلووات یا 50 هزار کیلو وات هر کس می‌خواهد مشترک باشد بیاید هزار تومان بدهد، مردم حاضر مى‌شدند و بلافاصله پول ریالى براى صرف حقوق اعضاى دولتى ایران و آن صورت ریالى که تهیه شده کاملاً تأمین می‌شد و در نتیجه یک کارخانه برق هم فعلاً آمده بود و آن را هم داشتید و یا همین موضوع سیمان یک کارخانه سیمان آقایان وارد می‌شود به بندر خرمشهر یک کارخانه سیصد تنی سیمان یک میلیون و دویست هزار دلار که صدى پانزده در موقع سفارش و صدى ده در موقع حمل و هفتاده و پنج درصد آن را در چهار سال بپردازند (موسوى - شش سال) خوب شما می‌فرمایید شش ساله خوب است بنویسید به آقاى وزیر دارایى که دلارهاى آتیه را این جورى خرج کنند آن وقت این کارخانه سیصد تن هم در روز سیمان می‌دهد خود آقایان می‌دانند که الان وضعیت سیمان در مملکت ما چه طور است اگر آقاى وزیر دارایى ریالش را می‌خواستند تهیه کنند بلافاصله همین کارخانه را می‌توانند با یک اعلانى به مردم بدهند سهامش را بفروشند و ریالش را بگیرند آن وقت در مملکت هم کارخانه سیمان پیدا می‌شود و هم ریال به دست می‌آید در مملکت کارخانه‌جات برق وارد می‌شود در مملکت کارخانه قندسازى وارد می‌شود در مملکت ما که در سال میلیون‌ها تومان قماش می‌دهند، آقایان هیچ در همین پروگرام عمرانى که مى‌بینیم ابداً کارخانه نساجى نمى‌بینیم بند از جناب آقاى وزیر دارایى با ایمانى که به اطلاعات اقتصادى ایشان دارم و در اینجا همه به ایشان ایمان داریم از ایشان انتظار این جور اقدامات را داریم و انتظار دارم که جناب آقاى وزیر دارایى حالا این گذشت عملاً دراین تبدیل دلارها به ریال براى وارد کردن مثلاً همین لاستیک متأسفانه بنده نمى‌دانستم امروز سؤال است و الّا تمام اسناد و مدارک را تهیه کرده بودم که بیایم اینجا پشت تریبون بگویم نسبت به تقسیم 9 میلیون دلار بنده در یک روزنامه‏ پست تهران یا اطلاعات بود که خواندم نوشته بود 40 هزار دلار دارو و سیصد هزار دلار نایلون، ملاحظه فرمودید حالا وسایل نایلونى چیست بنده نمی‌دانم چه چیزهاست ممکن است دستکش براى اطبا هم باشد البته لازم است بنده درست نمی‌دانم (مشایخى - حتماً صورت غلط بوده) در روزنامه‌ها نوشتند از مدیرش سؤال کنید تشریف ندارند بنده این را مى‌خواهم بگویم که جناب آقاى وزیر دارایى همیشه کمک بلاعوض پیدا نمی‌شود (صحیح است) این بدبختى و بیچارگى براى ما بس است است که با داشتن امثال آقایان مثل آقاى دکتر امینى دست گدایى و صدقه به دولت خارجى دراز کنیم این بدبختى براى ما بس است و ملت ایران حاضر به قبول این جور وجوه نیست یک مرتبه که گرفت باید با این پول با کمال دقت و با کمال صرفه‌جویى براى عمران و آبادى مملکت صرف شود و تقاضا می‌کنم از آقایان ابتکارات خودشان را به جریان بیندازند و این ملت بدبخت را گدا و گرسنه در مقابل یک ملت خارجى نشان ندهید.

 رئیس - آقاى وزیر دارایى

 وزیر دارایى - گمان می‌کردم حضرت آقاى تجدد قانع شدند ولى خیال می‌کنم از آن تأثر و تأسفى که فرمودید بیانات بنده رسا نبود، بنده هم همین تأثر و تأسف را متقابلاً عرض می‌کنم که منظور از این سؤال همان‌طور که عرض کردم ریز این اقلام بود این جنبه اقتصادى را یا بنده گردن‌تان گذاشتم یا این که نظر اولیه‌تان بود ولى آقاى تجدد ملاحظه بفرمایید که آن کسى که این پول را بلاعوض می‌دهد قصد و هدفش را هم معین می‌کند اگر می‌گذاشت به اختیار ما که هر کارى می‌خواهید بکنید درست ولى حالا بنده خیال می‌کنم که قطعاً غیر از این عملى نمی‌توانستیم بکنیم (تجدد - کاش این را اول می‌فرمودید که بنده این سؤال را هم نمی‌کردم پس گرفتم آقا) و اما این که فرمودید به جاى شکر ما کارخانه قندسازى می‌آوردیم کارخانه قندسازى اقلاً 2 سال وقت لازم دارد براى نصب و کار انداختنش. آن پیشنهادات جناب آقاى تجدد در وزارت دارایى است از این پیشنهادها ما زیاد داشتیم که از آنها هیچ‌کدام جامه عمل به خود نپوشید، بنده مى‌خواهم بگویم اگر پول مفت به ما دادند یا می‌گویند هر کار دلتان مى‌خواهد بکنید و یا این که شرایطى در کار هست، آنها شرایطى داشتند، شرایط‌شان هم درست بود و غیر از آن هم نمی‌شد، این فرمایشاتى که آقا مى‌فرمایید مربوط به سازمان برنامه است و درآمد مربوط به نفت است که باید این کار را بکنیم و الّا این پول را به آن ترتیبى که مى‌فرمایید سیمان‌سازى مى‌آوریم لاستیک‌سازى مى‌آوریم بنده ریالى به دست نمى‌آوردم ولى مى‌خواستم این را عرض کنم که خوب بود لااقل آقا یک تشکرى اینجا از دولت آمریکا می‌کردند که در آن موقع سخت به ما کمک کردند، و فقر و تنگدستى هم عیبى نیست به نظر من، به شرط این که درصدد بربیاییم که این فقر و تنگدستى را از بین ببریم، در آن موقع ما درآمدى نداشتیم که حقوق بپردازیم نه ریالى داشتیم نه ارزى یک مملکتى آمد کمک کرد مساعدت کرد حسن نیت به خرج داد براى این که ما ساقط نشویم حالا می‌فرمایید که این پول را چنین و چنان مى‌کردیم، این را عرض کردم عنایت فرمودید که بنده متخصص اقتصادى هستم و البته این نظر لطف حضرتعالى بود و البته این هم به نظر بنده مى‌رسد که اگر بدون شرط پولى داشتیم که همه‌اش در اختیار ما بود این طور خرج نمی‌کردیم و به آقا عرض کنم آن 45 میلیون دلار را هم یک مرتبه به ما ندادند پنج شش هفت میلیون می‌دادند نمى‌توانم عرض کنم که اعتمادى نبود شاید این نگرانى که ما داشتیم آنها هم اول داشتند که می‌گویند به فلان خرج می‌رسانید و بعد در مضیقه می‌مانید خواستم عرض که سؤال جنابعالى از نظر اقتصادى صد در صد صحیح است ولى ارتباطى با این 45 میلیون دلار ندارد.

3- سؤال آقاى بزرگ ابراهیمى راجع به تفاوت ارز صادرات و ورود مشابه اجناس  ممنوعه و جواب آقایان وزیر اقتصادى ملى و وزیر دارایى‏

رئیس - آقاى بزرگ ابراهیمى‏

بزرگ ابراهیمى - اصولاً به عقیده بنده سؤال چند جور است، یک نوع سؤالى است که اقلیت می‌کند براى مزاحمت دولت و یا یک نماینده اکثریت مخصوصاً براى جلوگیرى از ایرادات بعد می‌آید یک سؤالى می‌کند و یک جوابى هم می‌گیرد که دیگر براى اقلیت مهلتى نباشد که نسبت به آن موضوع سؤال بکند. یکى هم سؤالى است که بنده کرده‌ام که از هر دوى اینها خارج است یک تذکرى است که دولت در این موضوع مسئول بوده چون یک سوابقى در این کار که بنده عرض می‌کنم هست منظور بنده به دولت پرخاش کردن نیست اصلاح این کار را می‌خواهم که انشاءالله تعالى در کابینه جناب آقاى زاهدى در اثر عرایض بنده و جواب جناب آقایان وزرا رفع این بدبختى بشود خوشبختانه صحبت‌هاى مربوط به دلار و فرمایشات همکار محترم بنده جناب آقاى تجدد هم مثل این که مؤید عرایض بنده است از 1324 به این طرف که جنگ تمام شد در مملکت ما یک عده‌اى ارزخور پیدا شد (عده‌اى از نمایندگان - چى آقا؟) مفتخور، دلارخور، یوندخور، ارزخور.

وزیر راه - ارزخور؟

ابراهیمى - در مورد جنابعالى نیست صاحب‌منصب نون لواش را هم زورکى می‌خورد اینها نمایندگان کمپانی‌هاى خارجى هستند بیشتر از جنس اتومبیل، رادیو، تراکتور الى آخر تا دوا تشریف می‌آورند به موجب فاکتور، در وزارت اقتصاد ملى یک پروانه ورود اتومبیل یا دوا می‌گیرند بعد فاکتور کارخانه را می‌آیند ارائه مى‌دهند به مقدارى که در فاکتور ذکر شده ارز صادر می‌کنند، این آقایان از صدى پانزده تا صدى چهل از این جنسى که در بازار ایران معروف است یا معروف نیست اگر معروف است مثل کادیلاک و امثال آن صدى ده تا صدى پانزده اگر نامعروف است مثل رادیو و دوا صدى سى یا 35 یا 40 حق نمایندگى می‌گیرند بنده بخیل نیستم هر چه قدر که می‌خواهند بگیرند اما دلارهایى که به این اسم می‌گیرند در آنجا همه را بلوکه می‌کنند آن روزى که هر دلار را 32 ریال می‌گرفتند آن حق‌السعى خودشان را حداقل 87 ریال می‌فروختند بنده از وزیر اقتصاد ملى و دارایى به نام سؤال عرض کردم و خواستم این توضیح را عرض کنم خوب است با یک نظر دقتى این را جواب بفرمایند در دنیایى که ملل راقیه براى یک دانه دلار به دست آوردن مملکت‌شان را جیره‌بندى می‌کنند جلو این صدور دلار و ارز و یوندى را که الآن مورد ایراد جناب آقاى تجدد که یک نفر با تکیه معروف مملکت هستند بگیرند ولى نتیجه چه مى‌شود دولت براى اجناس مرغوب دلار نمی‌دهد ولى به قول یکى از همکاران محترم نوشته بود که براى کراوات سولکا از این دلارهاى هشت تومانى استفاده می‌کنند اما سه تومان ودو ریال را می‌گیرند برای جنس وارد کردن (لارى - دلار سه تومان و دو قرانى هیچ وقت نبوده اشتباه می‌کنید) بنده الان را عرض نمی‌کنم بنده عرض نکردم امروز معذرت مى‌خواهم عرض کردم از 1324 به این طرف قربان تمام اتومبیل‌ها را با ارز 32 ریال وارد می‌کنند (لارى - اشتباه است) فرض کنید 45 ریال فرض کنید 15 تومان بنده عرض مى‌کنم دلارى که مورد احتیاج عمران و آبادى و قوه تولید مملکت است حسن‌على جعفر نبایستى به نام نمایندگى بلوکه بکند بنده عرض می‌کنم آرزومانیان تاجر آذربایجانى می‌آید خشکبار از آذربایجان ارزان می‌خرد می‌برد در هامبورک از اینجا که می‌خواهد ببرد چون نیم‌ساخته است خراب است هر تن آن را صدى بیست دلار تعهد می‌دهد بعد می‌برد در بندر هامبورک چون آزاد است عمله روزى پنج دلارى آن را تصفیه می‌کند و می‌فروشد به قیمت خیلى گزاف آن وقت آن مقدار اضافه را می‌گذارد توى بانک به نام خودش (بوداغیان - صحیح نیست) عرض بنده این است جناب آقاى بوداغیان نخواستم شما را بگویم خود آقا هم از همان‌ها هستید معذرت می‌خواهم (لارى - خیلى اشتباه است) ما دیدیم تاجر در آذربایجان من از جاهاى دیگر خبر ندارم سى و شش ریال معدل پشمى بود که خرید از ملت و آورد از اینجا فرستاد به آمریکا چون بازار چین دست آمریکا نبود استرالیا دلال بین آمریکا و چین بود از چین پشم را خریده بود استرالیایى داد پنج دلار و سى سنت همان تاجر هم داد پنج دلار و سى سنت در صورتى که 150 سنت تعهد سپرده بود سه دلار و 80 سنت اضافه هم در آمریکا بلوکه کرد الآن در آمریکا از همین تجار محترم ایرانى مقدار زیادى از همین دلارها را بلوکه کرده‌اند این هم عرض می‌کنم اشتباه نمى‌کنم اگر احتیاج داشته باشید مدارکش را حضور آقایان تقدیم می‌کنم خبرى که

+++

به وسیله رادیو گرفته شده از اداره تبلیغات مى‌گیرم که خودش گفته پشم پنج دلار و سى سنت است پوست‏ را گفته 8 دلار و سى سنت است در صورتی که در همین بانک ملى ما یک تن را 50 دلار دادند (لارى - مسلماً اشتباه می‌فرمایید) معذرت می‌خواهم به هر جهت اگر بنده خدمت آقایان ثابت نکردم آن وقت بفرمایید به من نوشته‌اند راست هم مى‌گویند همن آقاى کتانه یهودى توى این مملکت چه کارها کرد همین آقاى دکتر امینى که نشسته است اینجا رئیس کل گمرکات بود در زمان اعلیحضرت رضاشاه فقید مطلبى را در مورد ورود اتومبیل رفت در منزل داور نشست و به ایشان گفت و داور اجازه ورود اتومبیل را داد به شرکت سهامى مرکزى رضاشاه کبیر این راه‌آهن و این ساختمان‌ها و این بساط‌ها را از مالیات درست نکرد همه‌اش را از یک چیز کرد تجارت خارجى را انحصار کرد به قیمت ارزان جنس را از دنیا خرید و محصول کشور را به دنیا به قیمت خوب و مرغوب فروخت و مایحتاج زارع و رعیت و کارگر را آمد بهش داد از منافعش هم راه‌آهن ساخت و ساختمان کرد حالا همه‌اش می‌خواهند یقه مالک را بگیرند که تو صدى بیست و پنج بده (ارباب مهدى - کتانه یهودى نیست) (خرازى - یک شاهى مالیات نمی‌هد) عرض کردم من باب تذکر سوابقى دارد ده سال است دارند می‌روند می‌خورند. قسمت دوم که عرض کرده بودم موضوع اموال و اجناس مشابه ممنوع است که وارد خاک ایران می‌شود اینها از دو سه راه وارد می‌شود یکى بدبختانه پروانه‌هایى، سهمیه‌هایى که خریده می‌شود از وزارت اقتصاد ملى که خیلى مجسم نیست و قابل انعطاف است یک نفر نماینده گمرک است در گوشه‌اى از مملکت بعضى‌ها از این طرز سهمیه‌نویسى آقایان سوءاستفاده می‌کنند یک چیزى که ممنوع است یک مشابهى با اسم دیگرى در می‌آورند، می‌آورند توى بازار (ارباب مهدى - انحصار تجارت موجب خرابى اقتصادى مملکت است) جناب آقاى ارباب یا کاملاً باید انحصار باشد یا کاملاً آزاد من عقیده خودم همان قانون انحصار است براى این که اگر انحصار بکنند منافعش مال  این مملکت و این ملت است زمان رضاشاه دیدیم تجربه به ما نشان داد که رضاشاه منحصر کرد و به حساب آن، از اعتبار آن، از پول آن راه‌آهن ساخت اما قربانش بروم حالا یک دانه اتومبیل شورلت را به بنده می‌دهند 27 هزار تومان. قیمت آن براى خود کمپانى که می‌آید 17 هزار و دویست تومان است بقیه‌اش ده هزار تومان می‌رود توى جیب آقایان آن هم با دلار این چیزها است که اسباب زحمت است (احسنت) در هر صورت مشابه ممنوع چند جور وارد می‌شود این که بنده عرض می‌کنم مشابه ممنوع به این دلیل می‌گویم در آذربایجان یزد و جاهاى دیگر مقدار متنابهى خودش جنس صادر می‌کند در آذربایجان 50 هزار نفر بافنده ور پسنده هست این بدبخت‌ها چشم‌شان را دوخته‌اند که کرکر ببافند و توى بازار بفروشند (جلیلى - یزد را هم بفرمایید) یزد را هم عرض کردم.

رئیس - مدت نطق پانزده دقیقه است و براى دفعه دوم چهار دقیقه حالا که به این تفصیل صحبت می‌کنید اگر دفعه دوم بخواهید صحبت کنید دیگر وقت باقى نمی‌ماند.

بزرگ ابراهیمى - قربان بنده دو سؤال دارم، در آذربایجان و یزد یک عده مردم مملکت ما مردمانى هستند که منحصراً از ریسندگى زندگى می‌کنند. کرکر می‌بافند حوله می‌بافند و امثال اینها، جنس‌هایى وارد مملکت می‌شود مشابه ممنوع است پدر اینها را در می‌آورد الان بنده مى‌بینم یک عده از بافنده‌هاى آذربایجانى حوله‌هایشان توى دست‌شان مانده است و فلان تاجر رفته پارچه حوله‌اى مترى آورده رنگش را عوض کرده و می‌فروشند چرا؟ براى این که وزارت اقتصاد ملى این پروانه‌هایى که می‌دهد به صورت قابل انعطافى می‌دهد که همه جور از آن سوءاستفاده می‌شود و آن منظورى که حمایت مصنوعات داخلى است تأمین نمی‌شود این را به وزارت اقتصاد ملى تذکر می‌دهم که در دادن سهمیه‌ها باید دقت بشود پس ضمن این که این سؤال را کردم استدعا دارم از جناب آقاى وزیر دارایى که اول بیایند به حساب این دلارخورها و پوندخورها برسند هر چه منفعت برده‌اند نوش جان‌شان اقلاً از منافعش مالیات بدهند (یکى از نمایندگان - صادر‌کننده یا واردکننده؟) واردکننده صادرکننده که قربانش بروم هر چه می‌خواهد می‌برد (پناهى - صادرکننده هم وارد می‌کند) نخواستم آقاى پناهى عرض کنم آقاى حاج علی‌نقى کاشانى مترى 150 تومان فرش کاشان را قیمت می‌کند و بعد هم می‌برد در هامبورک به قیمت خوب می‌فروشد و دلار اضافه آن را بلوکه می‌کند و به ریش ملت می‌خندد و در هامبورک مى‌نشیند و کیف می‌کند (صدقى - این حرف صحیح نیست، کاشانى مرد بسیار شریفى است)(همهمه نمایندگان).

رئیس - آقا بگذارید صحبت کنند.

بزرگ ابراهیمى - اگر بنده عرض کردم آدم بدى است سرم را ببرید عرض کردم قالى کاشان را در گمرک صد و پنجاه تومان قیمت می‌گذارد و آنجا هم ارزش را می‌دهد ولى آنجا که رفت مترى دویست تومان، دویست و پنجاه تومان می‌فروشد اگر بد می‌گویم سر من را ببرید و من به ساحت ایشان بى‌احترامى نکردم مرد خیلى محترمى است اما عرض کردم یک شخصى که خیلى محترم است طبق وجدان خودش نباید کارى که صحیح نیست بکند یک قالى کاشان را مترى صد و پنجاه تومان در گمرک قیمت می‌گذارد البته ارزش را می‌دهد ولى آنجا که رفت مترى دویست، دویست و پنجاه تومان می‌فروشد اگر بنده گفتم آدم بدى است شما هر چه می‌خواهید بگویید.

ارباب - اگر پنج نفر در این مملکت مثل حاج میرزا علی نقى کاشانى داشتیم خیلى خوب بود (مشایخى - حاج میرزا علی نقى آدم خوبى است).

رئیس - آقا این صحبت‌ها را با خودتان بفرمایید چرا قطع کلام می‌کنید، توى مجلس که نباید قطع کلام کرد، آقاى وزیر اقتصاد ملى بفرمایید.

وزیر اقتصاد ملى (دکتر شادمان) - بنده نطقى که جناب آقاى بزرگ ابراهیمى در روز شنبه 18 آبان ماه قبل از دستور فرموده بودند و آنچه امروز در اینجا بیان کردند و اصول آن مطلب را تکرار فرمودند با دقت خواندم و سؤال ایشان را هم باید با کمال انصاف عرض کنم که یک جنبه خاصى دارد که بنده به نام وزیر اقتصاد ملى از طرز تدوین این سؤال بسیار خوشوقتم براى این که در آخر این سؤال مرقوم فرموده‌اند که جناب آقاى وزیر دارایى و وزیر اقتصاد ملى حاضر بشوند در مجلس شورای ملى و به توضیحات بنده که جنبه تذکر دارد توجه فرمایند و این نوع سؤال که سؤال‌کننده متعهد می‌شود که مطالبى را به عنوان تذکر به دولت بیان بکند بنده خیلى مى‌پسندم و خیلى از طرز سؤال ایشان و از فرمایشات ایشان خوشوقتم على‌الخصوص که با یک صدق و صفا و سادگى مطالب را بیان می‌کنند و در حقیقت در ضمن این بیان یک مطالب کلى که از مباحث بسیار مهم اقتصادى است که ما هم گرفتار هستیم یعنى بین محصولات طبیعى یک مملکت که به دست زارع و فلاح و مالک است و فروش آن از طرفى و بعد چنان که اینجا صریح بیان فرمودند جناب آقاى بزرک ابراهیمى معتقدند به انحصار تجارت و در مملکت ما به موجب صریح قانون تمام انواع معاملات در دست دولت است و چون این مطلب یک مطلب کلى است و داراى بحث زیاد که آیا تمام امور را باید در انحصار دولت قرار داد یا تمام آزاد گذاشته بشود یا آن چیزى که این دولت به آن معتقد است و اینجا خواهش می‌کنم جناب آقاى بزرگ ابراهیمى توجه بفرمایید دولت معتقد است که هر یک از این دو فوایدى دارد و مضارى، انحصار کلى تجارت ابتکار را بدون هیچ شکى لطمه می‌زند و آزادى کلى تجارت محصولات مملکتى را در میدان رقابت ضرر می‌زند پس آن چیزى که امروز دولت باید به آن عمل بکند این است که به موجب قانون اختیارات کلى داشته باشد و به مقتضاى هر نوع معامله‌اى به مقتضاى هر نوع خرید و فروش آنچه مصلحت مملکت است به آن عمل بکند و حضرتعالى در اینجا اسم بعضى از اشخاص را بردید و بنده به نام وزیر اقتصادى ملى ناچارم که عرض کنم در میان تمام طبقات خوب و بد هست على‌الخصوص تجار صادر‌کننده یکى از کارهاى مهمى که دارند کمک به این مملکت است و بنده یقین دارم که حضرتعالى مطالبى را که در اینجا بیان مى‌فرمایید از سر صدق و وفا است و همان‌طورى که فرمودید تذکراتى است که بنده قول مى‌دهم که هم مطالبى که در جلسه 18 آبان فرمودید و هم مطالب امروز را با دقت مطالعه کنم چون اولیش را خوانده‌ام و آنچه شدنى است و مطابق مصلحت کلى مملکت است آن را با همکارى سایر همکاران با آقاى وزیر دارایى سایر وزرا سایر مؤسسات و اطاق بازرگانى و شنیدن تقاضاهاى مالک و زارع و تاجر یک وضعى پیش می‌آید که مقصد حضرتعالى چنانچه شدنى است عمل بشود در باب دلار که اینجا حساب فرمودند 10/32 ریال، این قیمت در دفاتر هست از نظر تعادل با قیمت دلار قیمتش این نیست بعد توضیح فرمودند که مقصودم از 1324 بود و بعد از حیث ممانعت اشیا مشابه با ممنوع این یک فرعى است از آن اصل کلى اگر حضرتعالى معتقد هستید به انحصار تجارت دیگر تمام این موضوع‌ها از بین می‌رود و وضع تجارت این مملکت به صورت ممالکى درمی‌آید که اصلاً غیر از نوکر دولت در آنجا هیچ‌کس نیست از زارع تاجر و دلال و تمام افراد مملکت نوکر دولت هستند تمام معاملات به دست دولت انجام می‌شود و چنانچه عرض کردم داراى فواید و داراى مضارى است ولى یک نکته ایراد بنده مجبورم حضورتان عرض کنم و آن این است که اساس تجارت، اساس تمدن و اساس آزادى براى این است که ما همیشه دنبال کار ساده برویم باید ببینیم چه کارهایی مطابق مصلحت مملکت است و اگر یک اشکالاتى دارد آن را هم در نظر بگیریم بعد گمان مى‌کنم خود جناب آقاى بزرگ ابراهیمى با بنده موافق باشند که ارائه طریق بسیار خوب است و ما استفاده می‌کنیم ولى تصدیق می‌فرمایید که طى طریق خیلى مشکل‌تر است براى این که مشکلات و موانع همه اینها براى کسى که راه را طى می‌کند پیش می‌آید و حضرتعالى مطمئن باشید که دولت متوجه تمام این مشکلات هست ولى چون نمی‌خواهد هیچ‌کس را از حق خودش محروم بکند و براى‏ فلاح خوب، مالک خوب و تاجر خوب در حدودی که موافق مصالح کلى مملکت است آزادى بگذارد و ما با توجه به فرمایشات آقا آنچه که عملى است تجدیدنظر می‌کنیم و آنچه که عملى است دولت عمل خواهد کرد و بنده دو مرتبه می‌خواهم تشکر بکنم که فرمودند در ابتداى نطق و در سؤال‌شان که بیشتر قصدشان ارائه طریق و تذکر است.

وزیر دارایى - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - از آقا سؤالى نبود (بزرگ ابراهیمى - اجازه می‌فرمایید؟) دیگر جوابى ندارد. یک ربع‌تان را استفاده کردید براى اطلاع آقایان ماده‌ای که مربوط به وقت سؤال و جواب است قرائت می‌شود که یک ربع ساعت براى سؤال از وزرا معین شده اگر

+++

 بنا می‌شود این طور صحبت ادامه پیدا بکند مقصودى که داریم انجام نمی‌شود (قسمتى از ماده 86 به شرح زیر قرائت شد):

ماده 86 - الف: حداکثر مدت نطق در جلسه علنى به قرار ذیل خواهد بود:

 جز 4 از ماده 86 - براى دفاع از توهین یا تحریف نطق یا سؤال از وزیر و توضیح ثانوى در مقابل جواب و توضیح در باب پیشنهادات صلاحى و توجیه پیشنهاد کفایت مذاکرات و مخالفت با آن و توضیح پیشنهاد فوریت یا عدم فوریت پانزده دقیقه.

بزرگ ابراهیمی - جناب آقاى وزیر دارایى باید جواب مرحمت کنند، از دو نفر سؤال کرده‌ام.‏

4- معرفى سرلشگر مرتضى زاهدى به معاونت وزارت جنگ به وسیله آقاى وزیر جنگ

رئیس - آقاى وزیر جنگ

وزیر جنگ - بنده با کسب اجازه از محضر نمایندگان محترم تیمسار سرلشگر مرتضى زاهدى را به سمت معاونت وزارت جنگ معرفى می‌کنم (نمایندگان - مبارک است).

عمیدى - بسیار انتخاب خوبى است‏.

رئیس - آقاى فرود هم سؤالى کرده‌اند از وزارت دارایى،آقاى فرود بنده خواهش می‌کنم این پانزده دقیقه را در نظر بگیرید، ده دقیقه اول براى سؤال و پنج دقیقه براى توضیح ثانوى ولى چون امروز آقاى وزیر دارایى کارى دارند خوب است که براى جلسه بعد باشد (فرود - بسیار خوب، مال من باشد براى جلسه بعد) آقاى وزیر دارایى توضیحى دارید در دنبال بیانات آقاى بزرگ ابراهیمى؟

وزیر داریى - بله خواستم توضیحى بدهم چون بنده هم مورد سؤال بوده‌ام.

رئیس - بفرمایید.

وزیر دارایى - جناب آقاى ابراهیمى همان‌طور که اشاره فرمودید وقتى به گمرک تشریف آوردید براى واردات و صادرات، با اطلاعاتى که بنده به حال صادرکننده و واردکننده دارم خواستم در تکمیل فرمایشات آقاى وزیر اقتصاد ملى عرایضى عرض کنم مقدمة باید عرض کنم در این موقع که دولت قصد دارد لایحه جلب سرمایه‌هاى خارجى را بیاورد و سعى کند سرمایه‌ها در این مملکت به کار بیفتد و اقتصاد مملکت توسعه پیدا بکند جا ندارد که نسبت به سرمایه‌دار داخلى بدون دلیل بتازیم و این را که عرض می‌کنم سوءتفاهم نشود که چون بنده هم جزء طبقه مالک هستم مى‌خواهم از آن طبقه دفاع کنم بنده از حیث وزیر دارایى بودن عرض می‌کنم هر قدر فعالیت در مملکت زیادتر شود و هر قدر ثروت عمومى اضافه شود به نفع خزانه دولت و مملکت است و مملکت از آن استفاده می‌کند و بنده از این جهت نسبت به این کار علاقه مخصوصى دارم در هر صنف و طبقه‌اى اشخاص بد و خوب یافت می‌شوند اینجا جنابعالى ذکرى از حاجى علی‌نقى کاشانى فرمودید ایشان نه فقط مرد بسیار خوبى است مرد بسیار مبتکرى هم هست مرد فوق‌العاده متدین و درستى است چرا؟ چون بنده هم دلیل دارم ایشان هم اینجا نیست بنده وقتی که در آلمان بودم بنده ضمن انعقاد قرارداد بین ایران و آلمان شاهد فعالیت آقاى حاج علی‌نقى کاشانى بودم و من‌باب نمونه می‌خواهم به آقا عرض کنم یک قسمت از مصرف کشمش آلمان که به کشمش پلویى معروف است که در جنوب آلمان مصرف می‌کنند از یونان و ترکیه وارد می‌شد و این آقا کار را به جایى رساند در نتیجه فعالیت خود که تقریباً کشمش پلویى مصرف آلمان را دارد منحصر به ایران می‌کند بنده خیال می‌کنم که اگر این آقاى حاج علی‌نقى کاشانى در هر مملکت دیگر بود نشان‌هاى متعددى به او می‌دادند و تشویقش می‌کردند و امتیازات زیادى به او می‌دادند که برود فعالیتش زیادتر کند و این معایبى که هست چه نسبت به واردکننده و چه نسبت به صادرکننده یک قسمت عمده‌اش تقصیر دستگاه است هر قدر مقررات بی‌منطقى‌تر و غیرعملى‌تر شد به همان نسبت قاچاق هم زیادتر می‌شود (صحیح است) راجع به صادرات که فرمودید همین آقاى بوداغیان که اینجا نشسته است در قسمت صادرات خدماتى می‌کنند بنده خواستم عرض کنم که از جنبه شخصى نیست چون بنده مضار این بیانات و این تبلیغات را در خارجه می‌دانم، بنده خدمت‌تان عرض می‌کنم که آقاى فاتح یزدى که چند روز پیش رفته بودند در آلمان و انگلستان براى این که یک کارخانه دو هزار دوکى ریسندگى و بافندگى سفارش بدهند این کار را هم کرده و قرارداد منعقد کرده، وقتى می‌آید اینجا توى روزنامه‌ها می‌خواند که می‌گویند این گردن کلفت‌ها استفاده زیاد می‌برند رفته است فسخ کرده است، بروید تحقیق کنید (صحیح است) سرمایه یک چیز فوق‌العاده حساسى است که حالا عرض کردم یک وقت هست رژیم غیر از رژیم سرمایه‌دارى است اما وقتى رژیم رژیم سرمایه‌دارى است باید سرمایه‌دار تأمین مالى و قضایى داشته باشد تا بتواند سرمایه‌اش را به کار بیندازد اعم از داخلى و خارجى و بنده خیال می‌کنم که دو تا دستگاه هست که بلاى جان سرمایه و سرمایه‌دارى است یکى وزارت دارایى و یکى وزارت اقتصاد ملى (احسنت) خیلى از آقایان یک فرمایشانى می‌فرمایند که یک عده هستند مالیات نمی‌دهند و بنده موافق هستم که یک عده اشخاص هستند مالیات نمی‌دهند اما ما براى این که خواسته باشیم مالیات را وصول کنیم باید ابتدا دستگاه را درست بکنیم تا بتوانیم آنچه که مالیات به مؤدى تعلق می‌گیرد ازش بگیریم و این را کشورهاى مترقى استفاده کرده‌اند، مملکت ما براى استخراج منابع خودش و براى ایجاد فعالیت احتیاج به سرمایه داخلى و خارجى دارد و سرمایه داخلى هم کافى نیست و همان مبلغى هم که هست از ترس سرمایه خودشان را بیرون نمی‌آورند یک نمونه دیگر خدمت آقا عرض می‌کنم آقاى کورس کارخانه‌اى ساخته در راه شهررى در یکى، دو سال قبل که جار و جنجال بود و هر روز می‌ریختند و کتک مى‌زدند‌ و این کارها را می‌کردند تصادفاً من ایشان را دیدم گفت فلان کس من با یک اشتیاقى آمدم این کارخانه را تأسیس کردم حالا پشیمانم که یک پول بى‌دردسر و بی‌زبانى را آورده‌ام تبدیل کرده‌ام به این بنا و کارخانه که اشخاص عوض این که هر موقعى که از اینجا رد می‌شوند بگویند خدا عمرش بدهد که این کار را کرده دو کرور فحش می‌دهند و هر روز انواع و اقسام تحقیرات را می‌کنند به نظر بنده این فکر را باید گذاشت کنار البته تاجر را هم باید تنبیه کرد و آنهایى که کار می‌کنند تشویق کرد و بنده از آن اشخاصى هستم که براى این که سرمایه در این مملکت اعم از داخلى و خارجى به کار بیفتد برخلاف کسانى که می‌گویند ده درصد استفاده کنند بنده اعتقاد دارم که صدى سى استفاده کنند براى این که اگر بنا شد که رقابت در مملکت زیاد شد تولید زیاد شد فعالیت زیاد شد منافع هم می‌آید پایین اگر بنا شد در یک مملکتى جذابیتى از نظر مادى براى سرمایه‌دار نباشد داعى ندارد که سرمایه بباید توى این مملکت و اگر سرمایه توی این مملکت نیاید  صورت خوشى ندارد یک قسمت عمده از قاچاقى که می‌شود در نتیجه بدى تشکیلات است الان ملاحظه بفرمایید تقویمى که نسبت به واردات و صادرات می‌شود مأمور بنده چون یک قسمت عمده این کار مسئولیتش با وزارت دارایى است اگر این تقویم عادلانه باشد همه عادت خواهند کرد که اظهار صحیح بکنند مع‌التأسف وقتى اظهار صحیح نبود چون باب چانه مفتوح است این از اول کم قیمت می‌کند که بتواند چانه بزند و یک پولى هم می‌دهد و بعد می‌افتد توى کشمکش اول باید ما این مقررات و این دستگاه را درست کنیم و اگر معتقد شدیم که این مقررات صحیح و قابل اجرا است و دستگاه هم یک دستگاه مجهز و بهترى است آن وقت بنده به آقا عرض می‌کنم که مقدار زیادى از این قاچاق جلویش گرفته می‌شود (بوربور - آقا جلب اعتماد مالیات‌دهنده را باید کرد) بنده مکرر عرض کرده‌ام که در قسمت مالیات صرف‌نظر از عدالت و این حرف‌ها باید مورد خرج صحیح باشد و الّا اگر مؤدى ببیند این پولى که می‌دهد بی‌مورد خرج می‌شود و منفعت نمی‌برد نمی‌دهد یکى از تجارى که مرد شریفى است با نهایت صراحت چند روز پیش به بنده می‌گفت که من آخر سال می‌روم حساب می‌کنم که از بابت خمس و زکوة چه مبلغ به من تعلق می‌گیرد آن را می‌‌دهم ولى مالیات را نمی‌دهم و دلیلش این است که آن پول در راه خدا داده می‌شود ولى این پول درست مصرف نمی‌شود بنده کارى ندارم که این شخص درست می‌گفت یا نه ولى قدر مسلم این است که یک حقیقتى در این هست، به هر صورت بایستى مؤدى را تقویت کرد دستگاه را هم درست کرد انشاءالله دستگاه هم با مدت درست می‌شود خواستم به جنابعالى هم عرض کنم که جنابعالى هم ثروت دارید ثروت فرق نمی‌کند ممکن است ملک باشد ممکن است پول نقد باشد على ایحال باید در این مملکت عدالت براى همه باشد درست است که یک عده تجار خارجى همه کار کردند سوءاستفاده هم کردند ولى ما باید در مقابل این تجار خارجى تجار ایرانى را که تعداد آنها حقیقتة ناچیز است تقویت کنیم چون الان متأسفانه در این مملکت تاجر به معناى واقعى نداریم هشتاد درصد دلال هستند و همین دلال‌بازى هم نتیجه‌اش این می‌شود که جنس خوب ما وارد نکنیم و جنس به طور قاچاق وارد می‌شود و کثافت کارى می‌شود على ایحال اصلاحات زمان مى‌خواهد بنده می‌خواستم‌ تقاضا کنم که این چماقى که گاهى بلند می‌شود علیه سرمایه و سرمایه‌دار نتیجه‌اش این می‌شود که سرمایه فرار می‌کند بنابراین این اقداماتى که می‌فرمایند باید انجام داد و هیچ اشکالى ندارد منتهى موازى با آن باید یک کارى کرد که مؤدیان خوب جلب بشوند و معاملات زیاد بشود که بتوانیم مالیات زیاد می‌گیریم بنده در آلمان که تحقیق می‌کردم یکى از تجار ایرانى بود که بر اثر دو سه سال فقر و بدبختى وضعش به جایى رسیده بود که مالیاتش را نمی‌توانست بپردازد وزارت دارایى آلمان نه تنها مالیاتى ازش نگرفت بلکه به یک قسمت از بانک‌ها توصیه کرد که اعتبار اضافى به او بدهند که کارش راه بیفتد و بتواند قرضش را بپردازد (صحیح است) اینجا تقریباً باید همین کارها را بکنیم و به نظر بنده اگر آن سوءاستفاده‌هاى گذشته و این جنجالى که می‌شود‌ و ناشى از این عملیات است این را از بین ببریم و ایجاد یک اتحادى بین مردم بکنیم به نظر بنده خیلى از این مسائل و گرفتاری‌ها حل می‌شود به عقیده بنده در مقابل بیکاری افراد این مملکت که به قول آقا سرمایه‌دارانش سرمایه‌شان را به آمریکا و خارجه می‌فرستند‌ چندین سال اینها را از مالیات معاف کنیم و بیایند کارخانه بسازند و گرفته شوند وقتى که گرفتار شد و کارخانه نساجى تأسیس کرد آن وقت کم‌کم می‌توانیم مالیات را از او بگیریم ولى از اول اگر تحمیلى کردیم دیگر کارخانه درست نمی‌کند و پولش را هم در بازار تنزیل می‌دهد و بنده دسترسى ندارم که مالیاتش را بگیرم بنابراین مالیات تحمیل می‌شود به یک عده‌اى که دارایی‌شان روشن است و دیده می‌شود و ما باید سعى کنیم آن کسانی که داراییشان

+++

 را قایم کرده‌اند بیایند دارایی‌شان را بیاورند بیرون تا هم مردم استفاده کنند و هم خودشان (دکتر جزایرى - پس معلوم شد مسئول و مقصر دستگاه فعلى بى‌‌سرمایه‌ها و بى‌پول‌ها هستند فقط؟) به نظر بنده این اشتباه است معلوم نیست که مردم فقیر مملکت را یک عده غنى فقیر کرده باشند ما باید سعى کنیم که همه اینها را غنى کنیم و به نظر بنده اگر از این راه عمل کنیم بهتر به نتیجه مى‌رسیم اجناس قاچاقى که سؤال فرموده‌اید آنها با پروانه گمرکى می‌‌آیند در مغازه‌ها به فروش می‌رسند و البته یک جنس که پروانه گمرکى دارد چه طور به فروش می‌رسد چون آقاى وزیر اقتصاد ملى این قسمت را توضیح نفرمودند بنده خیال می‌کنم که جا دارد این توضیح را بنده بدهم عرض کنم که ممنوعیت دو جور است یک ممنوعیت قانونى است یک ممنوعیت سهمیه‌ای‌ است در ممنوعیت قانونى وارد نمی‌شویم‌ چون به وسیله راه‌هایى است که ما به آن راه‌ها دسترسى نداریم ممنوعیت سهمیه‌اى اگر دقت فرموده باشید مطابق قانون انحصار تجارت و با توجه به حفظ و حمایت مصنوعات داخلى هر سال در سهمیه وزارت اقتصاد ملى یک اجناسى را محدود یا ممنوع می‌کنند و در سال بعد ممکن است همین جنس به جهات اقتصادى مجاز باشد در صورتی که همین جنس در سال قبل ممنوع بوده است سال بعد مجاز می‌شود یک فاصله‌اى پیدا می‌شود بین این دو قسمت یعنى پیش از آن که آن جنس ممنوع مجاز بشود آن اجناس وارد گمرک می‌شود بعد که مجاز می‌شود اینها را به این عنوان مرخص می‌کنند‌ البته بنده قسم نمی‌‌خورم که فعل و انفعالاتى هم نمی‌شود همان‌طور که فرمودید این سهمیه‌ها‌ قابل تفسیر هم هست با این کیفیت این اجناس می‌آید در گمرک و پروانه ورود مى‌خواهد وقتى پروانه گمرکى داده شد و این جنس گمرکش پرداخت شد همان‌طوری که فرمودید بنده نمی‌توانم پروانه گمرکش را به او ندهم ولى مع‌ذالک کله یک تحقیقاتى شد چه در آبادان و چه در خیابان استامبول و چه در جاهاى دیگر براى این که بدانیم مبدأ و منشأ این اجناس قاچاق کجاست البته سوابق مفصلى دارد که الان وقتش نیست که به تفصیل عرض کنم مبارزه با قاچاق با لفظ عملى نیست یکى از دلایل آن همین مقررات فعلى غلط است اگر این مقررات را ما تطبیق کنیم با اوضاع و احوال مملکت با وضع مردم مرزى و به خصوص مردمى که در سواحل هستند و احتیاج به این اجناس دارند خیلى از این چیزها از بین می‌رود در زمان مرحوم داور قند و شکر را می‌بردیم در سرحدات و ارزانتر می‌فروختیم براى این که قاچاق صرف نکند براى کنترل در مرز بایستى یک قسمت از این مقررات را آسان کنیم احتیاج مردم را شما به هیچ قیمتى نمی‌توانید جلوگیرى کنید به نظر بنده بایستى در عین نظارت و کنترل در این که ارز مملکت صرف بشود براى کارهاى ضرورى یک قسمت هم ما باید این مقررات را آسان کنیم عملى بکنیم براى این که در نتیجه هم قاچاق از بین برود و هم این که مأمورین رشوه نگیرند و فاسد نشوند در این دو قسمت امیدوارم با قدمى که دولت خواهد برداشت یک تجدیدنظرى در مقررات ارزى و در مقررات اقتصادى بکند که این دلار و ارزى که وارد مملکت می‌شود صرف کارهاى تولیدى بشود (انشاءالله).

ابراهیمى - بنده عرض دارم.

رئیس - عرض کردم که این تریبون جاى سخنرانى و نطق و خطابه نیست سؤال باید کرد و جواب باید داد این طرز سؤال و جواب نیست آقا که سؤالتان را کردید و یک ربع صحبت فرمودید حالا هم استثنائاً مختصر توضیحى بفرمایید.

ابراهیمى - اولاً جناب آقاى دکتر امینى این که فرمودند راجع به سرمایه‌دار بنده خودم هم سرمایه‌دارم قطعاً هم طرفدار سرمایه‌دار هستم موافق هم هستم که بایستى در این مملکت سرمایه‌دار خارجى بیاید و مورد استفاده هم واقع بشود این سرمایه‌دار هم باید تأمین قضایى و مالى داشته باشد تا بیاید و استفاده کنیم اما حاج علی‌نقى کاشانى که مورد احترام بنده هم هستند مردى است بسیار خوب و فعال، کارکن و مسلمان. این مقصود بنده نبود استدعا می‌کنم عرضم را توجه کنید بنده عرض کردم نمایندگى‌هاى کارخانه‌هاى خارجى فاکتور را که می‌آورند جلوى شما می‌گذارند دلار بهشان می‌دهید جنس را وارد می‌کنند این آقایان یک مقدار حق‌السعى نمایندگى دارند آن دلارى که به دست می‌آورند این را در ایران باید مصرف کنند نه این که ببرند در خارج بلوکه کنند عرض بنده این بود (پناهى - همان قیمت خریدارى ازشان بیشتر نمی‌خرند) امروز این طور است آن روز که 32 ریال می‌گرفتند و 82 ریال می‌فروختند چه بود؟ الآن دولت در اثر پیش‌آمدهایى تعدیل کرده است قیمت دلار در بانک 82 ریال است در بازار هم 82 ریال حالا که خواسته‌اند براى دوا و بانک دلار را 32 ریال می‌دهد آقاى نماینده کارخانه‌اش یا فلان کارخانه می‌آید فاکتورى جلوى شما می‌گذارد قیمت دوا را به دلار می‌گیرد صدى سى حق نمایندگى خودش را از آن می‌برد و می‌خورد بنده این را عرض می‌کنم آقایان فکرى بفرمایید که پانصد هزار نفر بافنده تبریزى و دویست و سیصد هزار نفر بافنده یزدى واقعاً اینها در مقابل این کالاهاى واردات مشابه ممنوع ورشکست نشوند حالا می‌فرمایید نمی‌توانید بنده خودم که نه دکتر اقتصادم نه اطلاعى دارم بنده یک فرد زارعى هستم گندم کارم (بهادرى - یادداشت بنده را بخوانید)اولاً جناب آقاى بوداغیان بنده معذرت می‌خواهم خیلى عذر می‌خواهم بنده مقصودم شما نبودید آرزومانیان نبود حاج علی‌نقى کاشانى هم نبود بنده کلیات را می‌گویم من یک اسامى را که می‌شناختم گفتم از جنابعالى شخصاً عذر می‌خواهم منظورم شما نبودید.

رئیس - تمام این حرف‌ها خارج از موضوع است آقاى فرید اراکى از وزارت کشور سؤالى کرده‌اند. یک ساعت براى این کار ما یک روز در میان قرار گذاشتیم الآن از یک ساعت هم بیشتر شد اگر این طور باشد که صحبت به طول بکشد نخواهیم رسید امروز گمان می‌کنم همین قدر کافى است.

چند نفر از نمایندگان - آقاى فرید هم نیستند.

ارباب - سؤالات بنده هم از وزارت دارایى مطرح بشود.

رئیس - عرض کردم که همه سؤالات اینجا هست و به نوبت مطرح می‌شود منتهى نباید از 15 دقیقه بیشتر طول بکشد تا چند نفر بتوانند صحبت کنند.

5- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى معاون نخست‌وزیر

رئیس - آقاى معاون نخست‌وزیر فرمایشى دارید بفرمایید.

 معاون نخست‌وزیر (فولادوند) - لایحه‌اى است عادى براى تأسیس بنگاه توسعه امور صنعتى و معدنى جهت تصویب از طرف دولت تقدیم می‌نمایم.

رئیس - به کمیسیون مربوط فرستاده می‌شود.

6- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر راه‏

رئیس - آقاى وزیر راه

وزیر راه (سرلشکر گرزن) - ماده واحده‌اى است تقدیم می‌شود براى تحصیل مجوز قانونى براى استخدام آقاى کاپتین ادموند بیریدرسن دانمارکى که در سال 1329 استخدام شده بود و خدمتش خاتمه پیدا کرده تقدیم مقام ریاست می‌شود.

رئیس - به کمیسیون مربوطه فرستاده می‌شود.

رئیس - براى طرح لایحه اعتبار ساختمان‌ها باید وزیر مسئول یا نماینده او حاضر باشد چون حاضر نیست همان‌طوری که در جلسه پیش آقایان تقاضا کردند لایحه اعزام محصلین درجه اول دانشکده‌ها را حالا مطرح می‌کنیم و آن را می‌گذاریم براى بعد آقاى وزیر فرهنگ هم هستند آقاى صفایى فرمایشى دارید؟

7- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى سیداحمد صفایى‏

سید احمد صفایى - سؤالى است از وزارت کشور کرده‌ام تقدیم می‌کنم.

رئیس - براى دولت فرستاده می‌شود.

8- طرح و تصویب یک فوریت و مذاکره در لایحه اعزام فارغ‌التحصیلان رتبه اول دانشکده‌ها به خارجه

رئیس - به طوری که گفته شد لایحه اعزام محصلین رتبه اول دانشکده‌ها تقاضا شده بود در درجه اول در دستور قرار بگیرد آقاى وزیر فرهنگ هم حاضر هستند ضمناً نسبت به آن تقاضاى یک فوریت هم شده است (یک نفر از نمایندگان - فوریت براى چه؟) چون گزارش کمیسیون دو شورى است، حالا که گزارش کمیسیون رسیده اگر فوریت نداشته باشد دو مرتبه باید به کمیسیون برود و براى این که دیگر به کمیسیون نرود تقاضاى فوریت شده فوریت مطرح است. آقاى مشایخى (مشایخى- بنده موافقم) آقاى ارباب مخالفید؟ (ارباب - خیر موافقم) پس فوریت آن مخالفى ندارد رأى گرفته می‌شود به فوریت این لایحه آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. گزارش کمیسیون‌هاى فرهنگ و بودجه مطرح است قرائت می‌شود (به شرح زیر خوانده شد):

 ماده واحده - وزارت فرهنگ مجاز است فارغ‌التحصیلان رتبه اول سال تحصیلى 32-1331 دانشکده‌ها را با رعایت سایر مقررات مربوط به اعزام محصلین به خارجه براى ادامه و تکمیل تحصیلات به خارجه اعزام دارد و مخارج رفت و برگشت آنها را با طیاره و همچنین مخارج تحصیل و توقف آنان را تا پایان تحصیلات به میزانى که فعلاً به سایر دانشجویان دولتى داده می‌شود بپردازد.

 تبصره 1 - دولت مکلف است اعتبار لازم در بودجه فرهنگ براى هر سال تأمین نماید تا فارغ‌التحصیل‌هاى رتبه اول دانشکده‌هاى کشور براى ادامه تحصیل به ممالک خارجه اعزام شوند.

 تبصره 2 - رعایت جهات اخلاقى دانشجویان شرط استفاده از مزایاى این قانون می‌باشد.

 تبصره 3 - وزارت فرهنگ از تاریخ تصویب این قانون مکلف است در مدت دو ماه با تصویب شوراى عالى فرهنگ آیین‌نامه تنظیم کرده و به موجب آن از دانشجویانى که در خارج کشور تحصیل نموده و رتبه اول را حایز می‌شوند تشویق مؤثر به عمل آورد.

رئیس - کمیسیون بودجه هم تأیید کرده که گزارش آن قرائت می‌شود (به شرح زیر خوانده شد):

 کمیسیون بودجه با حضور آقاى وزیر فرهنگ و آقاى معاون وزارت دارایى لایحه شماره 31802 دولت راجع به اعزام فارغ‌التحصیلان رتبه اول سال تحصیلى 32/1331 دانشکده‌ها را مطرح نموده گزارش کمیسیون فرهنگ در این خصوص

+++

را که ضمن ماده واحده و سه تبصره تنظیم شده بود تحت مطالعه قرار داده بالاخره با گزارش شماره (2) کمیسیون فرهنگ از نظر مالى موافقت و اینک نظریه کمیسیون بودجه را به عرض مجلس شوراى ملى می‌رساند، مخبر کمیسیون بودجه - مشایخى

رئیس - آقاى نورالدین امامى‏

نورالدین امامى - مقام ریاست که بنده را احضار فرمودند پشت تریبون آقاى صدرزاده اظهار تعجب فرمودند که من براى چه با این لایحه مخالفم خیلى هم بى‌دلیل نیست اظهار تعجب آقا. قبول است بنده و هیچ فردى مخالف این لایحه نیست ولى به شرط‌ها و شروط‌ها ما اول پزشک می‌خواهیم پزشک (احسنت) استاد روانشناس کمتر از پزشک و دندان‌ساز و داروساز لازم داریم (احسنت) ما مهندسین فنى و مهندسین عالی‌مقام از استاد روانشناس بیشتر لازم داریم ما نمى‌گوییم استاد روانشناس نباید داشته باشیم اما ده تا شاگرد درجه اول پزشک بفرستید و یک روان‌شناس ده تا مهندس یک استاد ادبیات همه‌اش باید باشد ولى به نسبت سرمایه‌مان و نسبت با احتیاجمان یک قابله در دهکده کوره‌هاى ایران نداریم یک پزشک مجاز نداریم دارو نداریم نصف بودجه کشور را اگر بدهیم دکتر تربیت کنیم داروساز بیاوریم درست است بعداً برویم دنبال استاد روان‌شناس و استاد ادبیات این است که بنده استدعا می‌کنم جناب آقاى وزیر فرهنگ در این لایحه تجدیدنظر بفرمایید ده نفر شاگرد از آن دانشکده‌هاى مورد احتیاج بفرستید که وقتى برگشت مملکت حداکثر استفاده را از او بکند ما مخالف نیستیم استاد ادبیات دو هزار نفر باشد اما به شرط‌ها اول دکترها را تأمین بکنید وضع شهرستان‌ها را در نظر بگیرید (صحیح است) والله دو سال است من یک نفر پزشک نمى‌توانم به ماکو بفرستم یک شهرستان ششصد هزار نفرى یک پزشک ندارد (صحیح است) هیچ کس با علم، با دانشگاه با اروپا فرستادن و تحصیل کردن مخالف نیست کى مخالف است؟ ولى البته ده تا از آن قسمت بفرستید یکى از این کادرمان را در آن قسمت تکمیل بفرمایید علت مخالفت بنده این است و پیشنهاد هم خواهم کرد که ده تا از آنها بروند اگر بودجه داشتید این یکى را هم به سلام و صلوات بفرستید به خدا خود بنده می‌روم پاى طیاره و دست‌شان را هم می‌بوسم ولى به شرط‌ها و شروط‌ها.

رئیس - آقاى مخبر کمیسیون فرهنگ بفرمایید.

دولت‌آبادى - بیانات جناب آقاى امامى نماینده محترم مجلس که به عنوان مخالف صحبت کردند در حقیقت تذکر بسیار مفیدى بود و البته بایستى وزارت فرهنگ و دولت و مجلس بکوشند که مایحتاج زندگى عمومى را که در درجه اول طبیب و دارو است همان‌طوری که فرمودند تهیه کنند اما توضیحى که بنده می‌خواستم بدهم این است که براى تذکر خاطر آقایان محترم لایحه‌اى دولت داد براى اعزام شاگرد اول دانشکده‌ها سال گذشته رؤساى دانشکده‌ها از حضور اعلیحضرت همایونى این استدعا را کرده بودند و ایشان عطف توجه به انجام این امر فرمودند که شاگرد اول‌ها بروند براى ادامه تحصیلات به اروپا و بسیار هم نظر به جا و به موقعى است و مطلقاً هم مانعة‌الجمع نیست با این که تمام نظریات جناب آقاى امامى و دیگر همکاران محترم که روى مصلحت مملکت است انجام بشود اما چون این افراد شاگردان اول دانشکده‌ها هستند و واجد شرایط تحصیلى هستند در کمیسیون فرهنگ هم براى رعایت اخلاقى آنها چنانچه در تبصره 2 ملاحظه می‌فرمایید مطالبى قید شده از این جهت بنده می‌خواهم استدعا کنم از آقایان محترم که امروز براى تصویب این لایحه اقدام بفرمایند آن نظریات آقایان در جاى خودش تأمین می‌شود بنده این مطالب را روى کلیات عرض کردم بعداً اگر توضیحى لازم باشد عرض می‌کنم.‏

رئیس - آقاى حائرى‌زاده موافقید؟ (گفته شد - نیستند)

دکتر جزایرى - بنده قربان باید دفاع بکنم‏.

رئیس - اینجا آقاى شوشترى اسم نوشته‌اند به عنوان مخالف و بعد هم آقاى نقابت که هیچ ‌کدامشان حاضر نیستند.

صدرزاده - بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات دادم.

مشایخى - بنده به عنوان موافق اجاه خواسته‌ام.

رئیس - شما مخبر کمیسیون بودجه هم هستند بفرمایید.

مشایخى - یکى از اقدامات فوق‌العاده برجسته‌اى که در زمان اعلیحضرت فقید شده است تأسیس دانشگاه ایران بوده است (صحیح است) امروز طبقه دانشمند و تحصیل‌کرده‌اى که در کشور ما و وزارت فرهنگ و سایر وزارتخانه‌ها کار می‌کنند و به طور کلى خدماتى که به نام علم در این مملکت انجام می‌شود مرهون خدماتى است که اعلیحضرت فقید رضاشاه کبیر در ایران کرده است (صحیح است) مطلب دوم موضوع اعزام محصل به اروپا هم اعزام کاروان محصلین به اروپا هم از جمله کارهاى برجسته همان دوره است و حقیقتاً براى مملکت ما موضوع اعزام محصل به اروپا از مسائل مهم و قابل توجه بوده و حق این است که در آینده هم بیش از پیش توجه بشود که دانشمندانى در مملکت ما باشد که دانشگاه ما و تمام تأسیسات فرهنگى ما و کلیات مؤسسات علمى و ساختمانى مملکت ما از وجود متخصصین خارجى بى‌نیاز باشد و این اقدامی که شده است و این لایحه‌اى که تقدیم مجلس شده است و در درجه اول مورد عنایت و توجه مخصوص ذات شاهانه بوده است و امر فرموده‌اند که شاگردان اول دانشکده‌ها به خارجه اعزام بشوند همان اقدامى است که اعلیحضرت فقید کرده بودند و اعزام داشته‌اند و امیدواریم این محصلین هم که فعلاً به اروپا می‌روند در آینده براى مملکت منشأ اثر واقع بشوند (انشاءالله) البته باید تصدیق بکنیم که متأسفانه در دانشگاه ما حوادثى اتفاق افتاده که به طور کلى شأن دانشگاه نبود و مورد انزجار ملت ایران بوده و با تدابیرى که اتخاذ شده بیدارى دولت خوشوقت هستیم که فعلاً آن لانه‌هاى فسادى که در مملکت بوده است از همدیگر متلاشى شده است و امیدواریم اولیاى دانشگاه هم توجه بکنند که در آتیه در اوضاع دانشگاه ما اخلالى ایجاد نشود و خلاصه سیاست در دانشگاه رخنه نکند و همچنین توجه داشته باشند به این مطلب که این محصلینى که به خارجه می‌روند براى تحصیل باشد لازمه این امر هم این است که سرپرست محصلین بالاخص اشخاصى باشند که مراقبت مستمر در برنامه تحصیلى این کاروان‌هایی که فعلاً می‌روند بکنند آقایان اغلب به اروپا تشریف برده‌اند من هم براى کسالتم براى مدت کوتاهى در فرنگ بودم و متأسفانه آنجا می‌دیدم که عده زیادى از دانشجویان اسم دانشجویى دارند ولى تحصیل نمی‌کنند در آنجا برنامه‌هاى سیاسى دارند بر ضرر مملکت بر خلاف مصالح عالى کشور ما آنجا صحبت می‌کنند من معتقدم بالاخص سرپرست محصلین در اروپا در هر یک از ممالک راقیه‌اى که محصل داریم این را بیش از هر چیز جناب آقاى وزیر فرهنگ باید مورد توجه قرار دهند. البته محصل به خارج بفرستند خرج بکنند از بودجه فقیر کشور ما هم پول به آنها می‌دهیم ولى براى این که بیایند براى مملکت ما مفید واقع بشوند و دردهاى بی‌درمان ما را دوا بکنند در کارخانه‌جات ما کار بکنند طبیب خوب باشند، معلم خوب باشند، استاد خوب باشند، بالاخره خدمت به اجتماع ما بکنند اما اگر بنا شود که اینها بروند در آنجا مغرضانه بر علیه مملکت ما حرف بزنند و بالاخره تحت تأثیر سیاست‌هاى خانمان‌سوز واقع بشوند و براى مملکت مفید واقع نشوند قطعاً نرفتن آنها مفیدتر از رفتن آنها خواهد بود به این جهت است که در عین حال که من موافق اعزام محصل به اروپا هستم به نام یک نفر نماینده و به نام مخبر کمیسیون بودجه تأیید می‌کنم و تقاضاى تصویب این لایحه را دارم و به خصوص تأکید می‌کنم که در انتخاب سرپرست توجه بیشترى مبذول بفرمایید (احسنت).

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده قرائت می‌شود (به شرح زیر خوانده شد):

پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌نمایم، صدرزاده‏

رئیس - آقاى صدرزاده‏

صدرزاده - این مطلب پهلوى ما نمایندگان مجلس مفروغ عنه است که طریقى براى پیشرفت مملکت جز کمک به علم و دانش نیست و باید همه از این طریق اقدام کنیم بلکه سطح معلومات کشور رو به فزونى برود بهترین وسیله براى توسعه تعمیم فرهنگ تشویق از محصلین است در این قانون مهمترین وسیله براى تشویق محصلین تهیه شده و آن این است که هر کدام حایز رتبه اول شدند دولت به آنها کمک بکند و آنها را به خارجه اعزام بدارد و این خود بهترین وسیله براى تشویق محصلین می‌باشد نکته‌اى را هم که جناب آقاى مشایخى فرمودند در این قانون مخصوصاً پیش‌بینى شده که آن رعایت جهات اخلاقى این نوع محصلین است از آقایان استدعا می‌کنم که به کفایت مذاکرات رأى بدهند و از پیشنهادهایى هم که مربوط به موضوع نباشد خوددارى بفرمایند بلکه در همین جلسه این لایحه به تصویب برسد زیرا که وقت استفاده براى محصلینى که رتبه اول را حایز شده‌اند کم است (صحیح است).

رئیس - آقاى ارباب موافقید.

ارباب - مخالفم (رضایى - می‌خواهند بگویند شاگرد اول بندرعباس را بفرستند؟)

رئیس - بفرمایید.

ارباب - بندرعباس امیدوارم که مورد توجه جناب آقاى وزیر فرهنگ قرار گرفته باشد و بنده در این خصوص عرضى ندارم دو سه تذکر را لازم می‌دانستم به عرض آقایان برسانم که به صورت مخالف می‌بایستى بیایم پشت تریبون و عرض کنم یکى از اصلاحات اساسى براى کشور ایران بایستى به دست وزارت فرهنگ انجام بگیرد قواى انتظامى اصلاحاتى می‌کند اثر اصلاحات قواى انتظامى یا 5 روز است یا 6 ماه است یا یک سال یا پنج سال است ولى اثر اصلاحات وزارت فرهنگ یعنى آن وزارت فرهنگى که مورد انتظار همه است و به عقیده بنده آن شخصیتى را که ما می‌خواهیم امروز در رأس وزارت فرهنگ قرار دارد و یک اقداماتى مى‌کند که امیدواریم براى اصلاحات کشور اثرش هم تا پنجاه سال باقى بماند یک تذکرى که داشتم این است وضع وزارت فرهنگ بایستى ثابت باشد.

رئیس - آقاى ارباب این مطالب به کفایت مذاکرات مربوط نیست باید مخالفت با کفایت مذاکرات بفرمایید.

ارباب - بله در همین قسمت کفایت مذاکرات عرض می‌کنم امیدوارم که وضع وزارت فرهنگ باشد تا اصلاحاتى که ما منتظر هستیم عملى بشود موضوع دیگر

+++

 محصلینى که اروپا می‌روند سابقاً دیدیم یا براى هزینه و ارز به مشکلاتى بر می‌خورند و مدتى این بدبخت‌ها دست گدایى دراز کرده بودند حالا می‌خواستم توجه بدهم که بعد از این این وضعیت پیش نیاید در ثانى این که یک عده محصلین ما در اروپا به کارهایى می‌پرداختند خارج از اصول تحصیل و تأمین سعادت براى خود و مملکت که راجع به آن و سرپرستى آنها جناب آقاى مشایخى تذکر دادند بنده استدعا می‌کنم از جناب آقای وزیر فرهنگ که این موضوع را خیلى مورد توجه قرار بدهند عرض دیگرى ندارم مخالفتم را هم پس می‌گیرم.‏

رئیس - رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر بر خاستند) تصویب شد پیشنهاداتى رسیده که قرائت می‌شود و آن پیشنهادهایى که وارد نیست فقط قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى دکتر جزایرى (به شرح زیر خوانده شد): اینجانب پیشنهاد مى‌نماید که ماده واحده و تبصره 1 به شرح ذیل اصلاح گردد.

 ماده واحده - وزارت فرهنگ مکلف است فارغ‌التحصیلان رتبه اول دانشکده‌ها را از سال تحصیلى 1332-1331 به بعد با رعایت سایر مقررات مربوط به اعزام محصلین براى ادامه و تکمیل تحصیلات به خارجه اعزام دارد و مخارج رفت و برگشت آنها را با طیاره و همچنین مخارج تحصیل و توقف آنان را تا پایان تحصیلات به میزانى که فعلاً به سایر دانشجویان دولتى داده مى‌شود بپردازد، دکتر جزایرى مسعودى

رئیس - آقاى دکتر جزایرى توضیح دارید بفرمایید.

دکتر جزایرى - بنده تصور می‌کنم که عموم آقایان محترم نمایندگان با اساس این پیشنهاد موافق باشند (پیراسته - پیشنهاد را بخوانید) چشم بنابراین براى این که تبصره به نظر بنده زاید بود و بایستى جزء خود ماده واحده بشود و جنبه تکلیف براى وزارت فرهنگ باشد نه این که مجاز باشد از این دو نظر اولاً کلمه مجاز است را در ماده تبدیل به مکلف است کردم و بعد هم خود مفاد تبصره 1 که مربوط به سال‌هاى 1332-1331 به بعد است او را هم بنده ضمیمه خود قانون و ماده واحده کردم ملاحظه کردید (پیشنهاد را بخوانید) پیشنهاد این است اینجانب پیشنهاد می‌نماید که ماده واحده و تبصره 1 به شرح ذیل اصلاح گردد یعنى جزو همدیگر بشود، وزارت فرهنگ مکلف است، به جاى مجاز است، فارغ‌التحصیلان رتبه اول دانشکده‌ها را، فارغ‌التحصیل‌هاى دانشکده پزشکى را هم شامل می‌شود چون مافوق لیسانس است و دکترا است،از سال تحصیلى 1332-1331 به بعد (بهبهانى - دانشکده‌هاى کجا؟) دانشکده‌هاى کشور را (رضایى - توى تبصره کشور دارد؟) تبصره را که حذف کردم (سرمد - کلمه کشور را بگذارید فرقى که نمی‌کند مال مملکت خارج که نیست)، از سال تحصیلى 1332-1331 به بعد(بهبهانى - کلمه و شهرستان‌ها را هم اضافه بفرمایید) هیچ مانعی ندارد اضافه مى‌‌کنم، وزارت فرهنگ مکلف است فارغ‌التحصیلان رتبه اول دانشکده‌های‌ کشور را از سال تحصیلى 1332-1331 به بعد با رعایت سایر مقررات مربوط به اعزام محصل براى ادامه و تکمیل تحصیلات به خارجه اعزام دارد و مخارج رفت و  برگشت آنها را با طیاره همچنین مخارج تحصیل و توقف آنان را تا پایان تحصیلات به میزانى که فعلاً به سایر دانشجویان دولتى داده می‌شود بپردازد اولاً بنده نظرم این بود کلمه «مجاز است» به «مکلف باشد» تبدیل بشود زیرا قانون اگر مکلف کند تکلیفى است که باید حتماً عمل بشود مجاز است هم می‌تواند عمل بکند و هم می‌تواند عمل نکند و بعد هم در مورد دانشجویان سال 000 (دکتر بینا - آقاى دکتر در لایحه سال 32-31 بنویسید) نوشته‌ام 332-331 دکتر بینا فرمودید 301) اشتباه لفظى بوده بنده با آقاى وزیر فرهنگ مذاکره کرده‌ام در متن ماده واحده سال تحصیلى 32-31 است در قسمت سال‌هاى بعد هم با آقاى دکتر امینى وزیر دارایى صحبت کرده‌ام فرمودند که موافقم این اعتبار در بودجه وزارت فرهنگ براى سال‌هاى بعد گذاشته بشود و حتى سال‌هاى بعد هم در ماده واحده ذکر شود تبصره هم با این ترتیب حذف می‌شود و تبصره 2 می‌شود تبصره یک‏.

رئیس - در اصلاحى که پیشنهاد نموده‌اند (مجاز است) را (مکلف است) کرده‌اند و جمله سال‌هاى بعد اضافه شد و تبصره هم حذف می‌شود آقاى مخبر بفرمایید.

مخبر کمیسیون فرهنگ (دولت‌آبادى) - جناب آقاى دکتر جزایرى خودشان عضو کمیسیون فرهنگ هستند ولى بدبختانه موقعى که این لایحه مطرح بود تشریف نداشتند بنابراین بنده توضیح خواهم داد این که می‌فرمایند مجاز است مکلف باشد (سرمد - زیاد تفاوت ندارد از لحاظ فرهنگ از لحاظ وزارت دارایى فرق دارد) بنده رفع اشکال از حضرتعالى می‌کنم این مطلبى است که احتیاج به موافقت وزارت دارایى دارد و اعتبار او هم باید هر سال تجدید بشود، الآن آقاى وزیر دارایى اینجا حضور ندارند، در جلسه کمیسیون حضرتعالى نبودید آقاى وزیر دارایى را دعوت کردیم آمدند بحث کردیم مشکلى که این کار داشت و به همین جهت رفت به کمیسیون بودجه این بود که وقتى دانشجو رفت به خارجه و استفاده کرد سال بعد هم از این اعتبار بایستى استفاده کند تا خاتمه تحصیل براى سال دوم هم که دانشجو فرستاده می‌شود بایستى یک اعتبار جدیدى در بودجه تأمین کرد و سال سوم هم اعتبار دیگرى تحصیل کرد و ما در حال حاضر چنین موافقتى را از وزارت دارایى به دست نیاورده‌ایم لذا براى سال اول به طور قطع براى این که معطل نشوند دانشجویان که به همه آقایان هم مراجعه کرده‌اند و هنوز دچار بلاتکلیفى هستند از لحاظ تعجیل کارى کنیم که این قسمت به طور کلى تصویب شود و نسبت به سنوات بعد هم آقاى دکتر جزایرى اگر توجه بفرمایند دولت را موظف کردیم که اعتبار آن را در بودجه تأمین کند و منظور شما را تأمین کند اما از لحاظ تبدیل کلمه مجاز به تکلیف البته اگر مجلس یک طرحى تهیه می‌کرد حق این بود که کلمه مکلف است را می‌گذاشت ولى این لایحه دولت که براى کسب اجازه به مجلس آمده است، به طور خلاصه چون آقا تشریف نداشتند در کمیسیون تبصره یک را اضافه کردند به خود ماده و ما هم اگر آن محظور را نداشتیم این کار را از روز اول می‌کردیم و به این موضوع توجه داشتیم ولى بعد از بحث زیاد در این موضوع تنها راه حلى که به نظر آمد اضافه کردن آن تبصره بود و حالا براى مساعدت به این امر لازمى که این محصلین امسال به خارج بروند و به خصوص که مورد عنایت اعلیحضرت همایونى هم واقع شده‌اند و بلاتکلیف هم مانده‌اند و خود آقاى دکتر جزایرى هم می‌دانند مدتى است دانشکده‌ها شروع به کار کرده‌اند و هر روز که تأخیر در این کار بشود لطمه به کار تحصیلى این آقایان که باید اعزام بشوند وارد می‌شود این است که بنده می‌خواهم استدعا کنم که آقایان به این کار توجه بفرمایید چون آقاى وزیر دارایى هم تشریف ندارند موجب تأخیر این کار خواهد شد در صورتى که تمام مجلس به لزوم و فوریتش توجه دارند (دکتر جزایرى - پس موافقت کردید) عرض کردم آقاى وزیر دارایى تشریف ندارند.

رئیس - آقاى پیراسته بفرمایید.

پیراسته - بنده علت مخالفتم با پیشنهاد جناب آقاى دکتر جزایرى این است خواهش می‌کنم توجه بفرمایید پیشنهاد آقاى دکتر جزایرى پیشنهاد خوبى است فقط یک قدرى ناقص است، اگر موافقت بفرمایید که نقصش را رفع کنیم بنده هم موافقم البته نبایستى فرقى بین دانشجویان ما باشد و هیچ امتیازى بین دانشجویان فارغ‌التحصیل سال‌هاى 32 و 33 و 31 و 32 نباشد، نسبت به گذشته چون یک عملى است که تمام شده است و آنهایى که فارغ‌التحصیل شده‌اند در جامعه یک مشاغلى دارند و شاید ارتباطشان با تحصیل قطع شده باشد معنى ندارد که چند دوره را هم ضمیمه کنید عرض کنم نسبت به گذشته نمی‌شود گفت که فارغ‌التحصیل‌هاى تمام دوره‌ها را بفرستند براى این که آنها آمده‌اند بیرون و رابطه آنها با دانشگاه و تحصیل قطع شده است  و غالباً یک مشاغلى دارند و نمی‌توان یک کاروان را بفرستیم (دکتر جزایرى - پیشنهاد بنده هم ناظر از حالا به بعد است) بنده مخالفتم با پیشنهاد جناب آقاى دکتر جزایرى این است و اگر پیشنهاد را این طور اصلاح بفرمایید بنده هم موافقت می‌کنم بگوییم نسبت به چند دوره‌اى که هنوز ارتباطشان با دانشگاه قطع نشده است و می‌شود گفت که ارتباط دارند یعنى در سال 1325 و 1326 فارغ‌التحصیل شده‌اند و هنوز ارتباطشان با دانشگاه قطع نشده است (دولت‌آبادى - این لایحه مربوط به گذشته نیست) براى این که آنهایى که از سال 25 تا به حال شاگرد اول شده‌اند و ارتباطشان با دانشگاه قطع نشده است و می‌شود گفت که هنوز یک جنبه تحصیلى دارند بنده خواهش می‌کنم آقاى دکتر جزایرى هم موافقت کنند چند دوره‌اى را به آن اضافه کنیم که اگر براى مملکت انشاءالله گشایشى پیدا شد بتوانیم خرج کنیم و این فارغ‌التحصیل‌ها را بفرستیم به اروپا براى این که به نظر بنده بهترین خرجى که به موقع می‌شود همین است که محصل بفرستیم به اروپا واقعاً درس بخوانند این دیگر چیزى نیست که درش امساک بکنیم مطلب دوم این است که هنرسراى عالى را هم اضافه بفرمایید براى این که هنرسراى عالى هم یک جاى عالى است شما که از مدرسه معقول و منقول شاگرد می‌‌فرستید به طریق اولى از هنرسراى عالى که یک مدرسه فنى است حتماً بایستى بفرستید و آقاى وزیر فرهنگ توضیح بدهند که هنرسراى عالى شامل می‌شود (یک نفر از نمایندگان - نوشته شود دانشکده‌ها و هنرسراى عالى) و مجلس هم قبول کند بنده حرفى ندارم این است نظر بنده راجع به این پیشنهاد و خیلى خوب هم تنظیم شده و بنده هم موافقم.‏

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید.

وزیر فرهنگ (جعفرى) - به طوری که آقایان نمایندگان محترم مستحضر هستند اصول مبناى تهیه این لایحه رأى این بود که در بهمن 32 در روز 15 بهمن وقتى که استادان دانشگاه و دانشجویانى که رتبه اول شده بودند حضور اعلیحضرت همایونى شرفیاب شدند در آنجا استدعا شد که شاگردان رتبه اول دانشکده‌ها را که در سال تحصیلى 32-31 حایز رتبه اول شده‌اند

+++

 براى ادامه تحصیلات مخارج بفرستند اعلیحضرت همایونى هم چون همیشه به این کار توجه دارند و مخصوصاً این مبنا را با این اجازه در فرهنگ ایجاد کرده‌اند براى شاگردانی که استعداد و هوش و ذکاوت بیشترى دارند یک تشویقى در نظر گرفته بشود و اجازه فرمودند که لایحه آن تهیه شده و به مجلس تقدیم شود پس این لایحه براى دانشجویانى است که در سال تحصیلى 31-32 فارغ‌التحصیل شده‌اند (پیراسته - چه مزیتى به سال‌هاى دیگر دارند) البته چون وزارت فرهنگ این لایحه را براى این نوع دانشجویان تهیه کرده است مسلماً اینها را خواهد فرستاد و ما الان در سال تحصیلى 34-33 را هم داریم و اگر بنا باشد این قسمت را ضمیمه این لایحه بکنیم موظف می‌شویم از این که فارغ‌التحصیل‌هاى سال 33-32 را که سه ماه پیش لیسانسیه شده‌اند و رتبه اول را حایزند بفرستیم (بعضى از نمایندگان - اینها مقدمند) در صورتى که الآن 4 ماه بیش به آخر سال باقى نمانده دولت هم بودجه‌اش را به مجلس تقدیم کرده است تکلیف اضافه اعتبارات وزارتخانه‌ها هم معلوم نیست فقط اضافه اعتبار وزارت فرهنگ معین شده که آن را هم تقسیم کردیم بین شهرستان‌ها و مدارس جدید و تازه‌اى که باز کرده‌ایم والآن اعتبار دیگرى نیست که ما براى فارغ‌التحصیل‌هاى 33- 32 در نظر بگیریم چون 4 ماه از موقع فارغ‌التحصیل شدن آنها گذشته است و الان اعتبارى هم براى آنها نیست و بنابراین اگر ماده واحده همان‌طور باقى بماند محصلین سال تحصیلى 32-31 که اعتبارشان هم تأمین شده خواند رفت تبصره‌اى که به این نحو باقى می‌ماند چون نوشته شده است دولت مکلف است از این به بعد این کار را بکند قطعى است که در سال 34 هم وزارت دارایى موظف است اعتبار براى مخارج فارغ‌التحصیل‌هاى 33-32 و 34-33 که در خرداد سال دیگر لیسانسیه مى‌شوند در نظر بگیرد و بنابراین اگر این تبصره به همان وضع خود باقى بماند بهتر خواهد بود و دست دولت بازتر است اما راجع به هنرسراى عالى می‌خواهم عرض کنم چون فارغ‌التحصیل‌هاى این هنرسرا لیسانسیه و در ردیف لیسانسیه‌ها هستند می‌توانند از مزایاى این لایحه استفاده کنند و البته در صورت مجلس نوشته می‌شود که تصریح باشد بر این که آنها هم استفاده می‌کنند.

پیراسته - آقاى رئیس اجازه بدهید آقاى وزیر دارایى توضیح بدهند که براى سال‌هاى بعد اگر بودجه‌اى دارند بفرمایند تا بتوانیم رأى بدهیم.

رئیس - اصلاً این قسمت از این به بعد را بردارید چون پیشنهاد خرج است.

پیراسته - آقاى وزیر دارایى هم موافقت کرده‌اند که اعتبارش را تأمین کنند.

وزیر فرهنگ - اگر آقاى وزیر دارایى اعتبارش را تأمین کنند بنده عرضى ندارم.

انوارى (معاون وزارت دارایى)- بنده با این پیشنهاد نمی‌توانم موافقت کنم.

رئیس - آقاى معاون وزارت دارایى موافقت ندارند چون باید از این به بعد هم مکلف باشند به خارج اعزام کنند و پیشنهاد خرج می‌شود عجاله ماده واحده را عمل می‌کنیم.

دکتر جزایرى - اگر موافق نیستند بنده پیشنهادم را پس گرفتم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (به شرح ذیل قرائت شد):

پیشنهاد می‌کنم در ماده واحده بعد از کلمه «دانشکده» هنرسراى عالى اضافه شود. محمدعلى مسعودى

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ توضیحى دادند که قبول دارند و فرمودند که بنده موافقم، (فرامرزى - پس گرفتند) اجازه بفرمایید آقاى فرامرزى بنده هنوز حرف نزده‌ام، عرض کنم این پیشنهاد بنده بود و همان بیانى بود که آقاى پیراسته کردند و قبلاً بنده این پیشنهاد را کرده بودم که در خود لایحه بعد از کلمه دانشکده هنرسراى عالى هم اضافه بشود خود آقاى وزیر فرهنگ هم قبول کردند حالا مى‌خواهم در متن لایحه اضافه شود (وزیر فرهنگ - بنده موافق هستم) چون هم آنها لیسانسیه هستند و هم با فارغ‌التحصیلان دانشکده‌ها تحصیلات‌شان همه در یک ردیف است و نظر بنده این است که در متن قانون این مطلب ذکر شود.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ موافقید.

وزیر فرهنگ - بنده قبول دارم‏.

رئیس - مخالفى نیست در این قسمت؟ (اظهار نشد) بنابراین باید رأى گرفت. رأى گرفته مى‌شود به این پیشنهاد آقایان موافقین قیام بفرمایند که کلمه هنرسراى عالى هم اضافه شود (اکثراً برخاستند) تصویب شد چند پیشنهاد مشابه هست که قرائت می‌شود آنها هم مستلزم خرج شد (به شرح ذیل قرائت شد):

پیشنهاد می‌کنم بعد از کلمه دانشکده‌ها نام هنرسراى عالى هم به ماده واحده گذاشته و اضافه شود.    کاشانى

پیشنهاد می‌کنم فارغ‌التحصیلان هنرسراى عالى که رتبه اول را حایز مى‌شوند از مزایاى این لایحه استفاده کنند.   درخشش

رئیس - این دو پیشنهاد که منظورش تأمین است. پیشنهاد می‌کنم عبارت (و هنرسراى عالى) بعد از کلمه (دانشکده‌ها) و عبارت (و سال 1333) بعد از جمله (سال‌هاى 1332 و 31) به لایحه اعزام محصلین دانشکده‌ها به اروپا اضافه شود، صادق سرمد، درخشش ،ارسلان خلعتبرى.

رئیس - این قسمت مربوط به هنرسراى عالى را آقاى وزیر فرهنگ موافقت کردند و رأى گرفته شده تصویب شد قسمت دوم مستلزم خرج است که باید وزارت دارایى قبول کند.

سرمد یک جزو دومى دارد در تبصره هم اجازه داده است تبصره مال سال‌هاى بعد است وزارت دارایى لایحه را امضا کرده اجازه داده تبصره مقید سال‌هاى بعد است و اجازه ثانوى نمى‌خواهد.

رئیس - سال 33 به بعد را عرض کردم قبول نکردند.

سرمد - اجازه بفرمایید یک توضیحى می‌خواهم بدهم‏.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید.

وزیر فرهنگ - بنده خیال می‌کنم توضیحاتم کافى نبود براى این که جناب آقاى سرمد پیشنهاد دیگرى راجع به این مطلب دادند، بند عرض کردم فارغ‌التحصیل‌هاى سال 32 و 33 آنهایى هستند که چهار ماه پیش لیسانسیه شدند اگر بخواهیم الآن ما اعتبار براى آنها منظور بکنیم مقدور نیست چون الان چهار ماه بیشتر به آخر سال باقى نمانده است اضافه به وزارت فرهنگ داده شده است تقسیم شده بنابراین اگر راجع به فارغ‌التحصیل‌هاى سال 32 و 33 الآن تبصره‌اى پیشنهاد بفرمایید تصویب شود وزارت فرهنگ اعتبارى ندارد که براى این کار بگذرد ولى اگر تبصره‌اى به این شکل باشد که دولت مکلف است براى سال‌هاى بعد این اعتبار را تأمین بکند از اول سال 34 دولت و وزارت فرهنگ اعتبار لازم را براى اعزام فارغ‌التحصیل‌هایى که در سال 1333 لیسانسیه شده‌اند و بعداً مى‌شوند و رتبه اول را حایز می‌گردند بگذارید بودجه خواهند گذاشت و خواهند داد بنابراین احتیاجى به دادن پیشنهاد جدیدى نیست.

رئیس - بنابراین نمی‌شود براى سال بعد رأى گرفت. پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود (به شرح ذیل قرائت شد):

پیشنهاد مى‌نمایم تبصره 2 حذف شود، جلیلى‏

رئیس - پیشنهاد حذف در حکم تجزیه است توضیح را در موقعى که مى‌خواهیم رأى بگیریم بدهید بهتر است (جلیلى - اجاه می‌فرمایید الآن توضیح عرض کنم) بفرمایید.

جلیلی - بنده عضو کمیسیون بوددجه هستم و علت تقدیم این پیشنهاد را عرض می‌کنم این لایحه بسیار مفید است و باعث این می‌شود که محصلین خوب تحصیل کنند رتبه اول بشوند و خودش یک جایزه‌اى است و بعد از این هم خوب تحصیل خواهند کرد، اینجا می‌نویسید رعایت جهات اخلاقى دانشجویان شرط استفاده از این قانون بوده البته هر محصلى که اخلاقش خوب است خوب هم تحصیل می‌کند و شاگرد اول می‌شود پس وقتی که یک محصلى خوب باشد شاگرد اول می‌شود لزومى ندارد که ما این قید را اینجا بگذاریم این یک عیب پیدا خواهد کرد و این عیب را که این تبصره پیدا می‌کند این خواهد بود که در آتیه خداى نخواسته سوءاستفاده بکنند و حق یک محصلى را به عنوان این که فساد اخلاق دارد و اخلاقش خوب نبوده است او را محروم کنند یک روزى ممکن است این کار را بکنند بنابراین بنده معتقدم که شاگرد خوب شاگرد اول می‌شود ما معتقدیم وقتی که وزارت فرهنگ در اروپا و خارج از ایران مراقب احوال محصلین هست حتى موقعى که در آلمان یک عده محصلینى بودند که یک انحرافاتى پیدا کردند سوءرفتارى داشتند وزارت فرهنگ ارز آنها را قطع کرده است و تا چندى بعد هم که آقاى وزیر فرهنگ در کمیسیون بودجه گفتند تذکره آنها را هم لغو خواهند کرد که آنها برگردند به ایران و بایستى عرض کنم براى کسانی که یک روزى بخواهند سوءاستفاد کنند این تبصره باعث خواهد شد که تبعیض بشود و دیگرى را به جاى آن کسی که استحقاق دارد اعزام کنند.

رئیس - این پیشنهاد رأى ندارد فقط در موقع تجزیه به تبصره جداگانه رأى گرفته می‌شود پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (به شرح ذیل قرائت شد):

پیشنهاد می‌کنم بعد از کلمه به خارجه در ماده واحده جمله براى مدت دو سال تحصیلى اضافه گردد، عبدالصاحب صفایى‏

رئیس - آقاى صفایى بفرمایید.

عبدالصاحب صفایى - در این که این لایحه باعث این می‌شود که محصلین عمیقاً تحصیل بکنند هیچ جاى تردید نیست و بنده هم اصولاً با این لایحه موافقم ولى اگر مدت اعزام به خارجه محدود نباشد ممکن است خداى نکرده در ادوار آینده مورد سوءاستفاده واقع بشود (عمیدى نورى - این طور نیست پیشنهاد ارتجاعى است) براى این که ممکن است یک محصلى برود به خارجه براى ادامه تحصیل چون همیشه تحصیل نهایت ندارد متوقف نمی‌شود از هر دانشکده‌اى به دانشکده دیگر ده سال پانزده سال بایستى بماند ما چون مملکت‌مان احتیاج به این دارد که این محصیلنى که می‌روند به خارجه زودتر برگردند و از وجودشان زودتر استفاده بشود و کور تکمیلى معمولاً در خارجه دو سال است بنابراین بنده پیشنهاد کردم که مدت دو سال این افرادى که اعزام مى‌شوند براى تکمیل تحصیلات (بعضى از نمایندگان - سه سال) سه سال کنید دکترى که در دانشکده طب می‌رود براى

+++

 ادامه تحقیقات دو سال کافى است می‌فرمایید سه سال سه سال باشد یا این که از دانشکده حقوق می‌رود دو سال براى او کافى است خلاصه به عقیده بنده براى توقف و ادامه تحصیل در اروپا مصلحت این است که مدت تعیین بشود تا موجب سوءاستفاده بعضى براى توقف غیرالنهایه نشود بنده پیشنهاد کردم مطابق اطلاعى که دارم کورهاى تکمیلى دو سال است مى‌فرمایید سه سال باشد سه سال ولى اگر مدت در آن نباشد به نظر بنده صحیح نیست مدت و زمان می‌خواهد.

رئیس - آقاى مخبر بفرمایید.

مخبر (دولت‌آبادى) - پیشنهاد جناب آقاى صفایى نماینده محترم پیشنهاد خوبى است بایستى در مخارج محدودیت قایل شد ولى با توجه به این که شعب مختلف علوم دوره‌هاى مختلفى دارد نمی‌شود به دو سال یا سه سال تمام کرد بنابراین با توجه به قانون اعزام محصل به اروپا در آن قانون دارد اگر رد بشود اگر وضع تحصیلى‌اش رضایت‌بخش نباشد اگر کورها و شعب تحصیلى را بتواند با دوره‌هاى موافق با خودش تمام بکند طبیعة ارز تحصیلى او قطع خواهد شد (صفایى - به عنوان کسالت تمدید می‌شود) بنابراین منظور ایشان اصولاً و اساساً تأمین شده است مع‌ذلک اگر پیشنهادشان را به این صورت تنظیم بکنند که متناسب با کورهاى تحصیلى باشد با آقاى وزیر فرهنگ هم صحبت کردم ایشان هم همین نظر را داشتند قید بشود صحیح‌تر است.

رئیس - آقایان توجه دارند که دولت دستگاه سرپرستى آنجا دارد اگر دوره یک دانشکده‌ای مثل دانشکده پزشکی سه سال باشد نمی‌شود سال دوم بیرون بیاید همان‌طور که گفتند متناسب با سال تحصیلى و رشته تحصیلى باشد بهتر است البته نباید وقتش آنجا تلف بشود بی‌جهت هم بماند ولى دو سال را که نمی‌شود براى همه در نظر گرفت.

صفایى - بنده توضیح دادم براى تحصیل در دوره لیسانس مدت دارد. کور تکمیلى براى دکتر شدن اغلب جاها مدت ندارد یک سال دو سال بیشتر نیست چون این محصل داراى لیسانس است در دانشکده طب وقتى که دکتر شد به خارج می‌رود و معمولاً مدت دو سال است براى تکمیل تحصیلات و هیچ وقت در اروپا دانشکده محدود نیست لیسانسیه‌ها محدود هستند بنده پیشنهادم را پس نمی‌گیرم مدت را سه سال بکنید موافقم‏.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ با سه سال موافقید (وزیر فرهنگ - اجازه می‌فرمایید) بفرمایید.

وزیر فرهنگ - اجازه بفرمایید بنده توضیحی عرض کنم که شاید آقایان قانع بشوند در اینجا دو مطلب هست که باید توجه بفرمایید یکى این است که وقتى دیپلمه‌هاى کامل متوسطه را می‌فرستیم به خارج براى تحصیل و یک وقتى هم لیسانسیه‌اى از دانشکده‌هاى تهران و دانشکده‌های شهرستان‌ها را براى تکمیل تحقیقات اعزام می‌داریم این دو موضوع با هم فرق دارد آن کسی که دیپلم کامل متوسطه است وقتى می‌رود خارج باید وارد کلاس اول بشود و دوران تحصیلى دانشکده را طى کند و بعد از لیسانسیه شدن اگر خواست در آنجا ممکن است بماند و کور دکترى را هم بگذراند و ممکن است 5، 6 سال طول بکشد و اما این اشخاص را که ما می‌خواهیم بفرستیم به خارج طبق این لایحه اشخاصى هستند که لیسانسیه شده‌اند اگر در رشته طب هستند و براى تکمیل تحصیلات می‌فرستیم بنابراین احتیاجى ندارد دو مرتبه برود در دانشکده‌اى ثبت نام کند و لیسانسیه بشود دکتر بشود به همین جهت باید مدت تحصیل او را در اروپا محدود کرد زیرا براى دوره تکمیل می‌رود اگر این اشخاص لیسانسیه نبودند البته دوره‌هاى مختلف هست و باید مدتى در آنجا بمانند ولى چون همه لیسانسیه هستند دکتر هستند باید در یک مدت معینى آنجا بمانند به همین جهت بنده با پیشنهاد جناب آقاى صفایى موافق هستم (صفایى - احسنت).

مشایخى - محصلى که براى طب به اروپا می‌رود باید چند سال باشد.

رئیس - با سه سال ایشان موافق هستند و در پیشنهاد هم سه سال نوشته‌اند.

پیراسته - بنده مخالفم‏.

رئیس - آقاى پیراسته بفرمایید.آقاى عبدالصاحب صفایى شما پشت تریبون صحبت می‌کنید آنجا هم که نشسته‌اید صحبت می‌کنید.

پیراسته - آقاى وزیر فرهنگ خواهش می‌کنم توجه بفرمایید این یک مطلب است که مجلس شورای ملى و دولت بعد از مدت‌ها در مقام این بر آمده است که یک کارى انجام بشود به نظر من بایستى خالى از هر گونه حب و بغض باشد تا یک کار مفیدى درست بشود نه ناقص و نه وسیله‌اى بشود که یک دسته‌اى بروند در اروپا و مدت‌ها به عنوان تحصیل بمانند بنده اول خیال کردم که لایحه براى یک سال است چون در یک رشته تکمیلى کسى را که می‌فرستیم به اروپا طبق این قانون آن کسى است که دوره عالى را دیده است دانشکده طب را دیده است شاگرد اول این مدرسه هست باید برود در اروپا اول سال بماند و بعد طبیب خوبى بشود اگر نامحدود باشد پس تکلیف سایرین چیست شما هر سال شاگرد اول دانشکده دارید که لیسانسیه هستند یک عده‌اى هم طبیب هستند که دکتر هستند و همین طور قبل از رفتن به اروپا طبابت می‌کنند یا همین طور در مدرسه فنى و مدرسه حقوق و جاهاى دیگر بنده موافق هستم که آقاى صفایى هم این پیشنهاد را به این صورت قبول بکنند که آیین‌نامه‌اى در کمیسیون فرهنگ مجلسین تهیه بشود چون آقایان اطلاع کافى دارند و در کمیسیون‌هاى فرهنگ هم هستند یک موضوع اساسى و مفیدى را به صورت صحیح تصویب کنند و این مطلبى است که جنبه فنى دارد یعنى یک محصلى که از مدرسه حقوق می‌رود با محصلی که از مدرسه طب می‌رود دوره تکمیلى‌اش فرق دارد این کارى است صد در صد فنى و باید مطالعه کافى بشود. بنویسید مدت را آیین‌نامه‌اى که کمیسیون‌هاى فرهنگ مجلسین تدوین می‌کنند با نظر وزارت فرهنگ تعیین کنند که آقاى وزیر فرهنگ هم موافق باشند و اطراف و جوانب کار را در نظر بگیریم نه یک کار غیرمفیدى انجام بشود و یک مدت غیرمحدودى براى آنها در نظر بگیریم و من خیال می‌کنم که آقاى صفایى پیشنهادشان را اصلاح بفرمایید نوشته بشود مدتى که در آیین‌نامه مصوبه کمیسیون فرهنگ مجلس تعیین خواهد شد.

رئیس - بالاخره چه طور اصلاح بشود.

وزیر فرهنگ - بنده موافق هستم که مدت طبق آیین‌نامه مصوبه شوراى عالى فرهنگ باشد.

رئیس - مدت تحصیل طبق آیین‌نامه مصوبه شوراى عالى فرهنگ باشد (پیراسته - کمیسیون فرهنگ مجلسین) (صفایى - بنده قبول می‌کنم) پیشنهاد با اصلاحى که شده مجدداً قرائت می‌شود (به شرح ذیل قرائت شد):

 پیشنهاد می‌کنم بعد از کلمه به خارجه در ماده واحده جمله زیر علاوه شود براى مدتى که در آیین‌نامه‌هاى وزارت فرهنگ معین خواهد شد (بعضى از نمایندگان - شوراى عالى فرهنگ) براى مدتى که در آیین‌نامه مصوبه شوراى عالى فرهنگ معین خواهد شد.

صفایى - بنده قبول دارم.‏

رئیس - آقاى مخبر موافقید؟

مخبر - موافقم‏.

رئیس - آقایانى که با این پیشنهاد و اصلاحى که شده موافقند قیام بفرمایید (اکثر برخاستند) تصویب شد.

9- تعیین موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه‏

رئیس - بقیه پیشنهادات می‌ماند براى جلسه بعد جلسه آینده روز یکشنبه خواهد بود ساعت 9 صبح (مجلس ده دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملی ـ  رضا حکمت‏

+++

 

 

یادداشت ها
Parameter:294893!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)