کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/25]

جلسه: 66 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 21 اردیبهشت ماه 1327  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- طرح مربوط به نطق اعضای قبل از دستور

3- قرائت اسامی اعضای پنج کمیسیون

4- تصویب یک فقره مرخصی

5- بقیه مذاکره در لایحه اصلاح مالیات بر درآمد

6- طرح سه فقره سؤال از دولت

7- تقدیم یک فقره لایحه راجع به دیوان کشور

8- طرح بودجه مجلس

9- موقع و دستور جلسه بعد،ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 66

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 21 اردیبهشت ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- طرح مربوط به نطق اعضای قبل از دستور

3- قرائت اسامی اعضای پنج کمیسیون

4- تصویب یک فقره مرخصی

5- بقیه مذاکره در لایحه اصلاح مالیات بر درآمد

6- طرح سه فقره سؤال از دولت

7- تقدیم یک فقره لایحه راجع به دیوان کشور

8- طرح بودجه مجلس

9- موقع و دستور جلسه بعد،ختم جلسه

 

جلسه مجلس نه و پنچاه دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس

 صورت جلسه قبل را آقاى فولادوند (منشى) به شرح زیر قرائت کردند.

دو ساعت و بیست دقیقه به ظهر روز یکشنبه نوزدهم اردیبهشت مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس قرائت شده.

غائبین با‌اجازه آقایان:

محمد‌حسین صولت قشقایی. محمد‌على دادور. عسکر صاحب‌جمع. ابوالفضل تولیت. مهندس خسرو هدایت. حسین وکیل. محمد‌تقى بهار. شریعت‌زاده. عباس اسلامى. یمین اسفندیارى. حائرى‌زاده. عباس اسکندرى. شکر الله صفوى. احمد فرامرزى.

غائبین بى‌اجازه آقایان: سلطانى. عبدالرحمن فرامرزى. عبدالقدیر آزاد. منو‌‌چهر گلبادى. سالار بهزادى. حسن مکرم. محمد عباسى. صفا امامى. بهاء‌الدین کهبد. عدل اسفندیارى.‏

دیر آمدگان بااجازه آقایان:آقایان دکتر راجی،منصف،دکتر طبا،لیقوانی، اسدی

دیرآمدگان بی‌اجازه:آقایان بیات. آقاخان بختیار. محمد‌على مسعودى. مسعود ثابتى. احمد دهقان. شهاب خسروانى. نیکپور. قهرمان. ساعد بوداغیان. خوئیلر. صاحب‌دیوانى.

 آقاى گنجه راجع به اوقات تشکیل جلسات و آقاى نور‌الدین امامى در باب غیبت آقایان نظار استخراج کمیسیون‌ها آقاى ملکى نسبت به لایحه قانون مالیات بر درآمد آذر 24 تذکراتى دادند و صورت مجلس تصویب شد نامه وزیر کشور مبنى بر معرفى آقاى فریدونى و تقدیم لوایح به وسیله ایشان قرائت شد آقاى دکتر معظمى اظهار عقیده نمودند که این رویه در مجلس معمول نبوده و نباید سابقه شود آقاى فریدونى یک لایحه راجع به وظیفه وارث رئیس مهاباد آئین‌نامه مجلس سنا را تقدیم داشتند. آقاى مکى با قرائت ماده 25 نظامنامه در باب طرحى که راجع به اصلاح مواد قانون حکومت نظامى تقدیم شده تقاضا نمودند جزء دستور شود آقاى کشاورز صدر در قبال مذاکرات مخالفین لایحه مطروحه و مواردى که لزوم تصویب این قانون را ایجاب می‌کند توضیحات مشروحى دادند و اظهار عقیده کردند که ممکن است مسؤلیت اجراى این قانون مستقیماً بر عهده آقاى نجم وزیر دارایی محول شود و اضافه نمودند که این لایحه مربوط به قوانین تضمینه است و قابل عطف به ماسبق نبز می‌باشد آقاى ابوالقاسم بهبهانى گفتند بهترین قوانین اگر به وسیله مردمان بی‌طمع اجرا نشود ثمر مفیدى

+++

 نخواهد داشت و این لایحه نیز وسیله دیگرى به دست مأمورین می‌دهد و سپس مبسوطى از فقر و پریشانى اهالى کشور و اوضاع نامطلوب اجتماعى و اقتصادى و بهداشت و امنیت عمومى بیان داشتند آقاى رضوى راجع به معرفی آقاى فریدونى و لوایحى که درغیبت وزیر مربوطه به وسیله وزیر دیگرى تقدیم می‌شده توضیحى دادند و بعد به عنوان موافق با عتراضات نسبت به ماده مطروحه و نظریه نمایندگان پرداخته گفتند اشکالات مذکوره وارد نبوده و اظهار عقیده نمودند که تصویب این قانون لازم است و محدود نیز نباید باشد آقاى وکیلى در طرز اجراى قوانین و عدم اعتماد مردم و علل فقر عمومى و اختلال امور اقتصادى با مقاسیه کمیت و کفت واردات و صادرات شرح مبسوطى بیان داشتند پیشنهاد نمودند محض احترام به قوانین و جلب اعتماد عمومى لایحه یک شورى به کمیسیون مراجعه شود. آقاى رحیمیان بیانات آقاى وکیلى را تائید و راجع به کارخانه‌چى‌ها گفتند به جاى صدى دوازده صدى صد استفاده می‌کنند و این خلاف عدل و عدالت است و پس از اشاره به ثروت اشخاص و قلت مالیاتى که پرداخت می‌کنند این لا‌یحه به نفع ملت ایران است و باید تصویب شود. آقاى دکتر متین دفترى پیشنهاد نمودند که به کمیسیون ارجاع و گزارش آن در یک هفته به مجلس تقدیم شود آقاى مهندس رضوى مخالف بودند اظهار نمودند کمیسیون‌های توافق خوب عمل نکرده‌اند باید کسانى که تقلب کرده‌اند تعقیب شوند. آقاى نیکپور طبق ماده 109 د‌ر پاسخ بیانات آقاى رحیمیان شرح مبسوطى ایراد کردند. آقاى وکیلى نیز طبق ماده 109 راجع به شرکت مرکزى توضیحاتى دادند. آقاى ملک مدنى پیشنهاد ختم جلسه نمودند و یک ساعت بعد از ظهر جلسه ختم و به صبح سه‌شنبه موقع مقرر موکول شد.

رئیس- نسبت به صور‌ت مجلس نظرى نیست؟

دکتر متین دفترى- بنده عرض دارم‏

رئیس- نسبت به صورت جلسه بفرمایید

دکتر متین دفترى- راجع به پیشنهاد بنده در صورت جلسه به طور اجمال نوشته شده بود نظر بنده این بود که اولًا این لایحه که می‌رود به کمیسیون با تمام پیشنهادات برود یعنى به طوری که بنده اطلاع دارم 25 پیشنهاد تا امروز داده شده و علت این که بنده این پیشنهاد را کردم این بود که واقعاً بنده راه دیگرى را در مجلس ندیدم و به عنوان مصلح بنده این پیشنهاد را کردم، رأى به کفایت مذاکرات هم گرفته شده ولى مجلس موافقت نکرد و یک اختلاف‌نظر شدید در این کار بود و یک بیاناتى شد که منافى شئون مجلس بود به نظر بنده و این که اظهار شد که اگر به کمیسیون برود در کمیسیون دفن خواهد شد بنده اولاً در آنجا قید کردم که اگر در ظرف یک هفته بایستى کمیسیون نظر خودش را بگوید و بعد هم خیلى جاى تأسف است که این قبیل تلقینات را بکنیم که کمیسیون باید مدفن لوایح باشد در تمام دنیا در پارلمان‌ها کارهاى مهم در کمیسیون‌ها انجام می‌شود خود بنده راجع به این لایحه چون ابهام دارد و یکى از پیشنهاد دهندگان خود بنده هستم که یک متقابلى بنده پیشنهاد کرده‌ام که واقعاً این مسئله روشن بشود که کسانى که حقیقتاً از روى حیله و تقلب از مالیات فرار کرده‌اند حتماً باید بر گردد این است که در لایحه باید همین را روشن کرد وزرا به عقیده من باید با تدبیر باشند یک چنین لایحه‌ای حق نبود که با قید دو فوریت پیشنهاد بشود اگر یک فوریتش کسر بشود خیلى مناسب بود و صحیح بود به کمیسیون برود و تمام نظرات و پیشنهادات جمع بشود و یک لایحه و گزارش روشن به مجلس بیاید تا همه تکلیفشان را بداند و رأى بدهند.

رئیس- آقاى رحیمیان نسبت به صورت جلسه نظرى دارد؟

رحیمیان- بلى‏

رئیس- بفرمایید

رحیمیان- در مورد اظهارات جلسه گذشته‌ام بنده مورد اعتراض سخت آقاى امینى واقع شدم و ایشان در اینجا بیاناتى کردند که من در آن جلسه متوجه نشدم چون جنجال بود درست ملتفت نشدم و بهتر این است که آنچه ایشان در نظر دارند نسبت به بنده اظهار بکنند و بعد به بنده هم اجازه بدهید که جواب ایشان را بدهم.

رئیس- خوب است که الان در جلسه خصوصى آقایان دعوت شدند که نظم جلسه را رعایت بکنند.

حاذقى- این‌ها مذاکرات خصوصى است و مربوط به مجلس نیست.

رحیمیان- این به شما مربوط نیست کسى با شما حرف نزد.

حاذقى- این وضع نمی‌شود اینجا که جاى مشاجره نیست مگر اینجا گود زورخانه است؟

رحیمیان- به شما مربوط نیست کسى جواب شما را نداده خیلى قلدر شده‌اید (زنگ رئیس)

رئیس- آقاى مهندس رضوى نسبت به صورت جلسه نظرى دارید؟

مهندس رضوى- بنده صحبتم نسبت به پیشنهاد آقاى متین دفترى بود که به این پیشنهاد مخالفت کرده بودم و حالا ایشان توضیحات مفصلى دادند احساس می‌کنم که روا نیست که ایشان تجدید مطلع کنند.

رئیس- نسبت به صورت جلسه بفرما‌یند این که مربوط به صورت جلسه نیست.

مهندس رضوى- چون ایشان در ضمن اعتراض به صورت مجلس اصل مطلب را فرمودند باید جواب عرض کنم که ابهامى دراین لایجه پیشنهادى دولت به نظر ما نیست قضیه همان است که یک عده‌ای می‌خواهند مالیات ندهند ما عقیده داریم که مجلس باید تکلیف این کار را روشن بکند.

رئیس- دیگر نظرى نیست؟ صورت مجلس جلسه پیش تصویب شد.

 2- طرح مربوط به نطق قبل از دستور

رئیس- یک عده از آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند

اردلان- اجازه بدهید ما چند جلسه است اجازه می‌خواهیم اجازه داده نمی‌شود.

رئیس- 8 نفر ازآقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند.

بعضى از نمایندگان- دستور معتمد دماوندى اجازه بفرمایید مطالبى که لازم است بگوییم.

رئیس- چون آقایان مطالبى دارند که باید اظهار بشود یک طرح عده‌ای از آقایان نمایندگان پیشهناد کرده‌اند راجع به تعیین تکلیف نطق قبل از دستور و دو فوریت هم دارد اجازه بفرمایید که الان مطرح شود (صحیح است) و البته از جلسه بعد هم اجرا می‌شود (صحیح است)

امینى- به پیشنهاد آقاى متین دفترى رأى بگیرید.

رئیس- این طرح قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) مقام محترم مجلس شورای ملى: چون در تمام دوره همواره عده از نمایندگان مطالب ضرورى مربوط به مسائل کلى کشور و احتیاجات حوزه انتخابیه دارند که مایلند به صورت نطق قبل از دستور اظهار دارند و به علت‌هاى مختلف که از آن جمله عدم موافقت مجلس و مفصل‌گویی بعضى از نمایندگان است نمی‌تواند مسائل خود را بیان نمایند لذا تا موقع تنظیم و تصویب آئیین‌نامه جدید ماده زیرین را براى تصویب مجلس به قید دو فوریت پیشنهاد می‌کنم به طور موقت جزء آئین‌نامه داخلى مجلس منظور گردد

ماده واحده- در هر جلسه به چهار نفر نماینده از روى اجازه حق نطق قبل از دستور داده می‌شود به شرطی که حداکثر نطق هر نماینده از یک ربع ساعت تجاوز نکند و براى جلسات بعد نوبت اجازه‌هایی که گرفته شده است محفوظ خواهد بود به امضاء عده زیادى از نمایندگان‏

رئیس- آقاى دکتر شفق‏

امیر تیمور- بنده آقا اجازه خواستم‏

رئیس- اجازه آقا هم محفوظ است آقاى دکتر شفق بفرمایید.

دکتر شفق- درباب این طرح که پیشنهاد شده است گمان می‌کنم که احتیاج و به توضیحات زیادى نباشد بنده معتقدم دراین مدت آقایان همه متوجه این قسمت بوده‌اند. نکته‌ای که باید تذکر داده شود یکى این است تا آئین‌نامه جدید تکلیفش روشن شود اگر رأى داده شد عملى خواهد شد یکى هم آقایانى که در این باب صحبت می‌کنند استدعا می‌کنم که به اختصار صحبت بکنند که نتیجه بگیریم در باب نطق قبل از دستور و دو فوریتش هم از این باب است اگر ما خواسته باشیم عمل کنیم و اقدام کنیم دو فوریت داشته باشد.

رئیس- فوریت اول مطرح است آقاى امیر تیمورى فرمایشى دارید بفرمایید

امیر تیمور- بنده مخالف هستم و شاید توضیحاتى که لازم می‌دانم که به عرض برسانم قریب یک ساعت وقت لازم دارد پس اجازه می‌خواهم که این وقت را به بنده التفات بفرمایید، بنده شخصاً در تمام ادوارى که افتخار نمایندگى داشته‌ام و از دوره ششم در مجلس شوراى ملى هستم تا حالا هیچ وقت از نطق پیش از دستور استفاده نکرده‌ام و شاید در تمام این مدت حقیقتاً اگر به صورت مذاکرات مجلس شورای ملى مراجعه شود دو یا سه مرتبه بیشتر مشاهده نمی‌شود

+++

 که بنده از نطق قبل از دستور استفاده کرده باشم زیرا اعتقادم بر این است با نطق قبل از دستور اوقات مجلس شورای ملى نباید تضیییع بشود و اگر نمایندگان نظر و مطلبى داشته باشند باید مطلب و نظر خودشان را یا به صورت سؤال از وزراى مربوطه سوال بکنند و یا به صورت استیضاح در بیابد و بعد استیضاح طرح بشود در مجلس و یا این که در ضمن طرح سؤال و مسائلى که در مجلس مطرح خواهد شد نظر خودشان را اظهار بدارند این رویه و عقیده بنده بوده در مجلس و به همین جهت از نطق قبل از دستور در چندین دوره نمایندگى استفاده نکردم و استفاده نمی‌کنم لکن استفاده نکردن از نطق قبل از دستور دلیل این نمی‌شود که بنده بالفعل با ین طرح مخالفت کنم، بنده با این طرح مخالف هستم و شدیداً هم مخالف هستم چرا؟ براى این که آقایان تصور نفرمایند که این نظامنامه‌ای که الان ما در دست داریم این نظامنامه از روى هوا و هوس نوشته شده هر یک از این مواد نظامنامه روى یک مطالعات بسیار دقیق و روى یک مصالح عمومى تدوین شده و در مجلس شورای ملى به موقع اجرا درآمده، مجلس شوراى ملى در جنبه‌های مختلفه اعلام نظر می‌کند و از جنبه‌های مختلفه به قضایای کشور توجه دارد و جنبه‌های مختلف در مجلس شوراى ملى حکومت می‌کند، جنبه‌ای که از همه به اعتقاد بنده شدیدتر و زیاد‌تر مورد توجه مجلس بوده و هست و خواهد بود جنبه سیاسى است از نظر سیاسى بسا اتفاق می‌افتد که در یک جلسه سیاست کشور اقضا می‌کند که در تمام آن جلسه قبل از دستور یک مطالبى باید صحبت شود و تمام نمایندگان اظهار نظر بکنند گاهى می‌بینید از نظر سیاست کشور ایجاب می‌کند که یک نماینده‌ای قبل از دستور 10 ساعت صحبت بکند این را که نمی‌توانید شما بگویید بدون استفاده کردن از حق قبل از دستور در موقع خود مذاکراتى کنید (صحیح است) به این جهت بنده این طرح را خلاف مصلحت و خلاف آزادى در مجلس می‌دانم (صحیح است) خلاف قانون است استدعا می‌کنم که آقایان امضاء کننده این طرح موافقت بفرمایند که این طرح مسکوت بماند و از دستور هم خارج بشود حالا که نظامنامه جدیدى را یک عده از نماتیندگان محترم مشغول مطالعه و تدوین هستند که از آن جمله شنیدم آقاى هم در آن کمیسیون عضویت دارند انتظار دارم که آن نظامنامه جدید بیاید به مجلس و اگر راجع به نطق قبل از دستور باز آقایان نظرى داشته باشند در آن موقع در مجلس اظهار‌نظر خواهند کرد و بالفعل بنده با این طرح شدیداً مخالف هستم و استدعا می‌کنم که آقایان نمایندگان محترم هم موافقت بفرمایند براى این که خلاف آزادى در مجلس شوراى ملى است (صحیح است) رئیس بیانات آقا البته در فوریتش بود اولاً حق نطق براى نمایندکان به موجب نظامنامه همیشه هست کما این که در ماده نظامنامه و سابقه مذاکرات قبل از دستور و بعد از دستور یعنى در ابتدا و ختم مجلس این حق براى نمایندگان است و این حق کما فى‌السابق یراى آن‌ها محفوظ است، به فوریت اول این طرح رأى می‌گیریم.

عده‌ای از نمایندگان- عده کافى نیست.

‌رضوى- اجازه بفرمایید در پیرامون خود طرح یک توضیحاتى داده شود براى این که آقایان روشن بشوند

رئیس- اگر فرت شد که رد شد والّا صحبت می‌شود در اطراف آن (عده کافى شد) رأى گرفته می‌شود به فوریت اول این طرح آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمى برخواستند) تصویب نشد خوشبختانه اشخاصى که امضا کرده بودند این طرح را رأى ندادند.

3- قرائت اسامى اعضاء پنج کمیسیون

 رئیس- حالا اسامى اعضاء پنج کمیسیون استخراج شده و قرائت می‌شود:

ریاست محترم شوراى ملى: در تاریخ دوشنبه 27220 هئیت نظارت استخراج آرا‌ء کمیسیون‌های پارلمانى آراء کمیسیون‌های زیر استخراج نموده اینک نتجه آراء به معرض مجلس شوراى ملى می‌رسد. کمیسیون امور خارجه: عده آراء مأخوذه 98 حائزین اکثریت آقایان: تقى‌زاده. ناصر ذوالفقارى. ساعد. دکتر معظمى. دکتر متین دفترى. دکتر عبده. عامرى دکتر شفق. اعظنم زنگنه. یمین اسفندیارى. کفایی. محمد‌حسین قشقایی. شریعت‌زاده. وثوق. ممقانى. عباس مسعودى. رفیع «هجدهمى اکثریت نداشته است» کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر: آراء ماخوذه 98 حائزین اکثریت آقایان:

على وکیلى، ملکپور، ابوالقاسم بهبهانى. اخوان، مهدى ارباب، موسوى، اردلان، شهاب خسروانى، دکتر امینى، معین‌زاده، ارباب گیو. نیکپور، صادقى، حاج امین، مهندس رضوى، گنجه بوداغیان، اسدى کمیسیون پست و تلگراف عده 6 نفر، آراء مأخوذه 93 حائزین اکثریت آقایان: محمود محمود سالار بهزادى، زنگنه، نیک‌پى، حسن مکى، معتمد دماوندى، کمیسیون بهدارى آراء مأخوذه 98 حائزین اکثرت آقایان:

دکتر ملکى، دکتر راجى، دکتر مجتهدى، دکتر طبا، دکتر فلسفى کامل ماکو، احمد فرامرزى، دکتر آشتیانى، حسین وکیل شریعت‌زاده عباس مسعودى، معتمد دماوندى 12 نفرکمیسیون نظام عده آراء مأخوذه 94 حائزین اکثرست آقایان: محمد ذالفقارى، عباسى، پالیزى ایلخان، آصف، قبادیان، عرب شیبانى، دهقان قهرمان، شادلو، محمد‌حسن قشقایی، بیات 12 نفر.

رئیس- تمنا می‌شود بعد از جلسه یا بعد از ظهر هئیت رئیسه کمیسیون‌ها انتخاب بشود و کمیسیون‌ها تشکیل گردند و به لوایحی که رسیده رسیدگى کنند سه کمیسیون دیگر هم امروز استخراج کنند که جلسه آینده تکلیف کمیسیون آن‌ها معلوم بشود چون آقاى وزیر دارایی هنوز نیامده‌اند یک مرخصى کوچکى است که چون می‌خواهند بعد از تصویب مسافرت کنند قرائت می‌شود:

4- تصویب یک فقره مرخصى گزارش از کمیسیون عرایض و مرخصى، جناب آقاى تقى‌زاده براى لزوم مسافرت آذربایجان در خواست پانزده روز از تاریخ بیست و سوم اردیبهشت 1327 و کمیسیون اعرایض و مرخصى با در‌خواست ایشان موافقت نموده اینک گزار ش آن تنظیم می‌شود مخبر کمیسیون عرایض و مرخصى حسین ملکى.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پانزده روز مرخصى آقاى تقى‌زاده موافقین قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد در جلسه پیش اعلام رأى شده بود راجع به پیشنهاد آقاى متین دفترى،

بعضى از نمایندگان- هنوز وارد دستور نشده‌ایم تکلیف طرح مربوط به نطق قبل از دستور را تعیین نفرمودید.

رئیس- الان وارد دستور شدیم‏

ملک مدنى- بنده یک مطالبى دارم که فورى است باید عرض بکنم‏

رئیس- هر روز که آقایان اجازه نطق بخواهند من از مجلس کسب نظر می‌کنم‏

ملک مدنى- اجازه بفرمایید بنده راجع به اظهارات این والاس امریکایی که یک اظهاراتى کرده می‌خواستم یک عرایضى بکنم (صحیح است) اگر اجازه نمی‌دهید لااقل خودتان اظهار تنفر کنید.

رئیس- من اگر خودم هر روز اجازه به آقایان بدهم آن وقت خواهند گفت که هر وقت میل دارد اجازه می‌دهد این است که با نظر مجلس اجازه نطق قبل از دستور را خواهم داد چنانچه وارد دستور نشدیم می‌خواهید حالا رأى می‌گیریم.

نمایندگان- رأى بگیرید.

رئیس- رأى به این که بعد از دستور صحبت شود چون الان ما یک مقدار کار داریم پس براى قبل از ختم جلسه رأى می‌گیریم‏

ملک مدنى- اجازه بفرمایید در صورت جلسه هست که فرمودید عده‌ای اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند قبلاً تکلیف این طرح راجع به نطق را معین می‌کنیم آن وقت براى ورود در دستور رأى می‌گیریم.

رئیس- بسیار خوب این جزء دستور بود به این جهت عرض کردم رأى گرفته می‌شود پس آقایان موافقند با اجازه نطق قبل از دستور قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد.

5- بقیه مذاکرات در لایحه اصلاح مالیات بر درآمد

رئیس- در جلسه پیش اعلام رأى نسبت به پیشنهاد دکتر متین دفترى شده بود رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى یک مرتبه دیگر قرائت می‌شود تا که آقایان توجه بفرمایند. (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم لایحه به کمیسیون ارجاع شود و در آنجا به اصل لایحه و پیشنهادات آقایان رسیدگى و گزارش آن به مدت یک هفته به مجلس تقدیم شود.

رئیس- در اطرافش صحبت شده مخالف و موافق صحبت کرده‌اند باید رأى گرفته شود آقایانی که موافقند با این پیشنهاد قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد ولى مشروط بر این است که بعد از یک

+++

 هفته گزارش کمیسیون مطرح شد.

اردلان- بنده تقاضا می‌کنم که بودجه مجلس مطرح گردد.

6- طرح سه فقره سؤال از دولت

 رئیس- سؤالاتى که آقایان نمایندگان از وزرا می‌کنند و آقایان هم براى جواب حاضر می‌شوند باید این سؤالات مطرح شود که مورد شکایت نشود.

 معتمد دماوندى- بنده از آقاى وزیر فرهنگ یک سؤالى کرده‌ام.

رئیس- به ایشان هم اطلاع می‌دهم که حاضر شود.

دهقان- بفرمایید معاونشان بیایند.

مهدى ارباب- بنده هم راجع به اموال ایرانیان مقیم آلمان یک سؤالى کردم استدعا می‌کنم بفرمایید جواب بدهند.

دهقان- بنده از آقاى وزیر دارایی یک سؤالى داشتم.

رئیس- بسیار خوب حالا آقاى مکى سؤالى دارند از وزیر راه مطرح می‌شود، بفرمایید آقاى مکى.

مکى- سؤالى که بنده کرده بودم مربوط به عوارض بنزین بود که با تصویب‌نامه دردوره فترت گذشته بود و طبق آن تصویب‌نامه از هر لیتر بنزین یک مقدارى گرفته می‌شود که راه‌های اساسى و در‌جه اول کشور را آسفالته بکنند (موسوى- بلند‌تر بفرمایید) چشم، البته آقاینان محترم توجه دارند که قیمت بنزین درکشور ما که صادر کننده بنزین و مواد نفتى است بیشتر از قیمت بنزین در سایر کشور‌ها است که واردات بنزین دارند و بنزین از آن کشورها صادر نمی‌شود. (صحیح است) بنده از مقایسه‌ای که کرده‌ام از قیمت بنزین در ایران و عراق عرب و ترکیه و افقانستان و فلسطین و پاریس و سایر کشورهای دیگر، قیمت کشور ما که صادر‌کننده بنزین و مواد نفتى است به مراتب زیاد تر است البته با مضیقه مالى که دولت داشته تصور می‌شود که اگر این پول را روى بنزین بکشند براى آسفالت کردن راه‌های درجه اول کشور کافى باشد و شاید ظرف سه سال ما بتوانیم یک راه‌های اساسى براى کشورمان ایجاد بکنیم البته یک از طرق ترقى سطح زیرزمینى در کشور ما و همچنین از طرق ازدیاد قوه تولید در کشور ما داشتن راه‌های اساسى و آسفالته است این را کسى منکرش نیست ولى براى یک کشور‌هایی که افراد آن کشورها توانایی پرداخت آن مالیات‌ها را داشته باشند، متأسفانه ما می‌بینیم که هر قدر بر قیمت بنزین افزوده می‌شود بر کرایه‌ها نیز افزوده می‌شود و هر قدر بر کرایه‌ها افزوده شود بالنتیجه بر قیمت کالاهای داخلى و خارجى افزوده می‌شود و هزینه زندگى را می‌برد بالا در صورتی که دولت‌های ما چه دولت کنونى و چه دولت قبلى هر دوشان در برنامه‌ای که به مجلس تقدیم کردند این نکته را گوشزد نمودند که هدفمان تنزل هزینه زندگى است با این که یک چنین چیزى را قید کرده بودند در برنامه‌شان عملًا مشاهده می‌شود که تنها براى تنزل هزینه زندگى کارى نکرده اند بلکه بر هزینه‌ها زندگى افزوده‌اند و پولى هم که از مردم با این طریق گرفته می‌شود به منظور اساسى و اصلى که اسفات کردن راه‌های شوسه این مملکت بوده مصرف نشده. بنده چون عضو وزارت راه بودم موقعى که این تصویب‌نامه تهیه می‌شود وزیر وقت با یک حسن‌نیتى طرح این تصویب‌نامه را تهیه کرد و تقدیم هئیت دولت نمود که با این وسایل و دستگاهاى که در وزارت راه هست بدون این که کوچک‌ترین خرجى به پرسنل وزارت راه اضافه شود بتواند از این پول در ظرف یک دو سال راه‌های اساسى و در‌جه اول این کشور را آسفالته کند بنده خوب به خاطر دارم همان موقع وزیر راه آقاى سرلشکر فیروز بود و حساب می‌کرد که اداره کل راه شوسه تنها کافى است که بااین پول بتوان ظرف 4 یا 5 سال دو ثلث از راه‌های اعظم کشور را آسفالته اش بکند متأسفانه ایشان که رفتند وزیر جوان که آمدند بعد از ایشان روى کار اداره کل آسفالتى درست کردند و برادر‌زاده خودشان را کردند مدیر کل آسفالت و یک اداره عریض و طویلى درست کردند اتومبیل خریده شد و اثاثه لوکس براى اتاق مدیر کل آسفات خریده شد و مخارجى از این جهات براى اداره آسفات درست کردند بنده می‌خواستم از جناب آقاى اردلان سؤالى بکنم که اولًا تا‌کنون چه مبلغ از عواض بنزین در یافت شده و جمعاً مبلغ چقدر است؟ این مبلغ را اینجا در جلسه بفرمایید چقدر بوده دوم این که بنده سؤال کردم که عوارض بنزین که به منظور آسفالت کرددن جاده‌ها وضع شده به چه معنا است براى ساختن فرودگاه هوایی آبادان که مورد احتیاج ضرورى کشور نیست مصرف شده این تصویب‌نامه‌ای که از هئیت وزرا گذشت جناب آقاى صادقى آنوقت معاون وزارت راه بودند کاملا هم توجه داشتند و می‌خواستند که یک خدمتى واقعاً انجام بدهند یراى جامعه با این تصویب‌نامه بنده می‌خواهم از ایشان که آن وقت معاون بودند و بعداً وزیر شدند به جاى آقاى سرلشکر فیروز که وزیر قبلى بودند که شما هیچ اجازه می‌دادید یعنى روح این تصویب‌نامه این طور بود یا هئیت دولت می‌خواست که از این پول بروند فرودگاه آبادان را بسازند؟ فرودگاه آبادان اگر لازم بود بنده خیال می‌کنم بایستى به طرف دیگرى از قبیل عواید نفت جنوب خود شرکت نفت جنوب ممکن بود این کار را بکند چون در حوزه اقتصادى او بود بایستى خودش اگر فرودگاهى لازم داشت از محل عواید عمومى و کلى نفت‏ جنوب فرودگاه آبادان را آسفالته کرده باشد و به ندهد خیال می‌کنم که این یک تخلف صریحى است از متن تصویب‌نامه هئیت وزیران که فقط براى آسفالت کردن جاده‌های اساسى درجه یک کشور بوده است، سؤال سوم بنده این بود که آیا طبق قانون سه دوازدهم بودجه در تصویب‌نامه هئیت وزیران تجدید‌نظر کرده است یا خیر؟ چون مجلس شورای ملى ضمن گذراندن سه دوازدهم به هئیت دولت اجازه داد که تصویب‌نامه‌هاى را ضرورت و لازم می‌داند قبول بکند و طرح قانونش را به مجلس پیشنهاد بکند و آنهایی را که لازم نمی‌داند ملغى بکند بنده می‌خواهم سؤال بکنم که تصویب‌نامه بنزین هم مشمول این قانون شده است یا خیر؟ یعنى ملغى است یا به قوت خودش باقى است؟ اگر به قوت خودش باقی است چرا لایحه‌اش به مجلس نیامده است و اگر ملغى شده چرا می‌گیرند از مردم؟ چهارم آسفالت کردن راه‌های بود که از این پول شده آقایان بنده تصور می‌کنم که همه‌تان راه قم را از نزدیک مشاهده کرده‌اید راه قم را بنده در فروردین رفتم خودم چندین نقطه‌اش را مشاهده کردم و همه آقایانى که به قم رفته‌اند مشاهده کرده‌اند و می‌دانند بنده بدون سر سوزنى مبالغه و اغراق حقیقتى است که اینجا به عرض آقایان می‌رسانم آقایان خوب توجه دارند که راه شمیران از جاده خیابان پهلوى مدت 12 سال است که آسفالت شده و همچنین راه‌های دیگر در مازندان داریم ده 12 سال است اسفالت شدنشان گذشته یک مقدار هم متفقین اسفالت کردند که سه چهارم از عمرش گذشته است و کم و بیش بعضی‌هایش باقى است و بعض‌هایش در شرف از بین رفتن است راه قم را در سال 1326 یعنى در اسفند یا بهمن 26 اسفالت کرده‌اند بنده تصور می‌کنم که از بهمن یا از یک ماه بیشتر هم حساب بکنیم تا فروردین که بنده دیدم بیش از سه ماه از عمر اسفالتش نگذشته بود (معتمد دماوندى- راه قزوین هم همین طور است) تمام این راه با استثناى یک قسمتش که گویا کنتراتچى آن یک شخص دیگرى بوده به طور کلى از بین رفته، بنده می‌خواستم از جناب آقاى وزیر راه سؤال بکنم که پولى که در هر لیتر بنزین بر طبقه بیچاره و بدبخت و دور از همه چیز این مملکت تحمیل نموده‌اند آیا باید گرفته شود؟! و این طور چند میلیوننش در راه قم ریخته شود؟! در صورتی که نظر قانونگذار و آن که این تصویب‌نامه را گذرانده این بود که این راه آسفالت بشود و طبقه سوم و چهارم مملکت ازش استفاده کرده باشند! ولى عملًا ما می‌بینیم که تمام این عوارض را طبقه سوم و چهارم این مملکت می‌پرازند و تنها چیزى که از آن نتیجه می‌گیرند ازش این است که یک مالیاتى داده‌اند و راهى اسفالت نشده و همچنین یک قسمتى از راه قزوین است که این هم اسفالت شده و خراب شده و احتیاج به مرمت دارد ولى البته مثل راه قزوین از بین نرفته بنده شنیدم که از طرف آقاى وزیر راه در راه قم باز سازی‌های هم شده و گزارش‌های عم به وزارتخانه رسیده که در این قسمت یک حیف و میل‌هاى هم شده بنده می‌خواهم استدعا کنم که بگویند که نسبت به این گزارش‌هایی که تقدیم وزارت راه شده تا‌کنون چه اقدامى به عمل آمده و متخلفین را چه نوع کیفرى برایشان در نظر گرفته‌اند؟ و بنده یک تذکر دیگرى هم که می‌خواستم به ایشان داده باشم این بود که ما یک مقدار زیادى راه‌های اسفالته را از متفقین گرفته‌ایم اگر همان‌ها تعمیر و مرمت بشود بنده خیال می‌کنم که بشود چند سال ازش استفاده کرد (صحیح است) آیا بهتر نبود که این پولى را که ما در راه قم این طور دور ریخته‌ایم صرف راه‌های اسفالته معینى می‌کردیم و آن راه‌های که در شرف از بین رفتن بودند (یکی از نمایندگان- از بین نرفته) .... یک مقدارش از بین رفته آنهایی که از بین رفته آن راهایی که اسفالت نبوده آنها را می‌آمدند اسفالتش می‌کردند (معتمد دماوندى- آقا راه پهلوى آستارا از بین رفته)

+++

 چند روز قبل غالب آقایان نمایندگان آذر‌بایجان و یک دسته از نمایندگان دیگر مجلس شوراى ملى را در دانشسرا آقایان لیسانسه‌هاى دانشسرا دعوت کرده بودند راجع به کمى حقوقشان و وظیفه خطیر تعلیم و تربیت یک عده‌اى مذاکره می‌کردند و گله می‌کردند از مجلس شوراى ملى که نسبت به فرهنگ آن توجهى که باید و شاید نکرده‌اند.

رئیس- آقا راجع به سؤال بفرمایید

مکى- همین موضوع را عرض می‌کنم، این مربوط به همان می‌شود آنجا یکى از آقایان لیسانسه‌ها اظهار کرد که براى اعتبار وزارتخانه‌هاى دیگر خودشان تأمین اعتبار می‌کنند و اضافه حقوق دادن به کارمندان خودشان برایشان آسان است مثلا در وزارت راه بودجه می‌گذارند چند میلیون براى ساختن فلان راه ولى عملاً این راه را نمی‌سازند این را اضافه حقوق به کارمندان خودشان می‌دهند بنده خواستم به اطلاع آقایان برسانم که به طور کلى بنده اطلاع دارم یک مقدار زیادى از همین بودجه اداره اسفالت به یک عده‌ای از کارمندان وزارت راه به عنوان پاداش وغیره داده‌اند آیا بهتر این نیست که اگر ما بخواهیم ار این نوع پاداش‌ها بدهیم به یک عده از معلمین بدهیم که وظیفه تربیت نسل آینده این کشور را برعهده دارند (صحیح است)

وزیر راه- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

وزیر راه- سؤال آقاى نماینده محترم مبتنى برچند قسمت بود که جواب هر یک را به عرض می‌رسانم اول این که تا‌کنون چه مبلغ از بابت عوارض بنزین عاید شده، مطابق که از اداره حسابدارى مربوطه رسیده مبالغى که از بابت درآمد این تصویب‌نامه به خزانه اداری کل تا تاریخ چند روز قبل که تاریخ گزارش است عاید شده بالغ بر 140، 777، 283 ریال بوده دوم آن که تا چه مبلغ هم مصرف شده مطابق گزارش جهت اسفالت کارى راه‌های کشور در وجه مقاطعه‌کاران پرداخت شده 42، 731، 439 ریال اسفالت کارى شهر رى، براى راه قم یک میلیون ریال، براى تعمیرات خطوط اسفالت کشور 9، 077، 386 ریال جهت خرید کامیون و نقشه‌بردارى خطوط و هزینه ادارى 3، 664، 277 ریال بنابراین قسمت اول سؤال آقا به این طرز جواب داده شود که این مبلغ عایدات داشته و این مبلغ هم هزینه شده و فعلاً هم موجودى در خزانه داری کل 75، 795، 343 ریال می‌باشد که از این مبلغ البته یک مبلغى بایستى بابت تعهدات و قراردادهایی که بسته شده پرداخت شود و بقیه هم در سال 1327 به مصرف برسد، قسمت دوم سؤال که فرمودند که عوارض بنزین که به منظور اسفالت کردن جادها وضع شده به چه مناسبت براى ساختن فرودگاه آبادان مصرف شده می‌خواهم خاطر نماینده محترم را مسبوق کنم که در همان تصویب‌نامه‌ای که براى عوارض بنزین وضع شده در یک تصویب‌نامه دیگرى هم که متمم همان تصویب‌نامه می‌باشد این قسمت تصریح شده حالا عینش را می‌خوانم براى این که براى آقا (مکى- تاریخش را بفرمایید) هئیت وزیران در جلسه 18 آبان ماه 1326 بنا به پیشنهاد شماره ... وزارت راه تصویب نمود که قسمت سه تصویب‌نامه شماره قبلى مربوط به لیترى 50 دینار عوارض بنزین به شرح زیر اصلاح گردد3- درآمدهای حاصله از عوارض فوق توسط وزارت دارایی وصول و به حساب مخصوصى گذارده شده و مختص اسفالت کارى راه‌های اصلى و فرودگاه‌های هوایی کشور خواهد بود بنابراین همان تصویب‌نامه‌ای که اجازه اخذ این عوارض را داده در همان تصویب‌نامه هم هیئت دولت که همان هیئت دولت وقت باشد اجازه داده که به مصرف راه‌ها و فرودگاه‌های کشور برسد. بنده در اصل تصویب‌نامه‌ها این نظر را دارم که از موقع استفاده کنم و عرض بکنم که دولت وقت حق صدور چنین تصویب‌نامه‌‌اى را نداشته در این کارهایی که نموده است، براى این که این کار مختص مجلس شوراى ملى است (صحیح است) قانون اساسى ما این را ممنوع کرده است (احسنت) بنده هم اعتراض کردم ولى حالا عرض می‌کنم این مربوط به آن وقت است که چون این تصویب‌نامه گذشته ایرادى نیست که صرف فرودگاه هم شده باشد (مکى- استدعا می‌کنم جلویش را بگیرید) ولى اتفاقاً هنوز صرف فرودگاه هم نشده حالا اجازه بفرمایید عرض می‌کنم (زنگ رئیس)

رئیس- آقای مکی شما بعد هم می‌توانید به طور اختصار توضیح بدهید، بگذارید مطالباتشان را بفرمایند بعد هر مطلبى دارید بفرمایید وزیر راه فرودگاه آبادان یک چیز مهمى است براى کشور ما براى این که خطوط هوایى اروپا را به آسیا وصل می‌کند و قبلًا هم این راه در ایران بوده و هواپیماها در بوشهر فرود می‌آمدند و چون فرودگاه بوشهر ساخته نشد و در زمستان گاهى به واسطه زیادى آب آن فرودگاه محل استفاده نبود. کم کم این خطوط سیر تغییر کرد و در بصره فرودگاه خیلى مفصل و خوبى ساختند و الان هم از فرودگاه بصره استفاده می‌شود و ما این استفاده هوایى را نمی‌کنم، در موقع جنگ یک چیزهایى براى فرودگاه آبادان ساخته‌اند که محتاج به تعمیرات شده خودم هم در دو هفته قبل با هواپیما رفتم آن فرودگاه را دیدم پستی‌هایش قابل تعمیر است اگر ما این را تعمیر بکنیم و این فرودگاه اگر تعمیر شود بهتر از فرودگاه بصره خواهد بود و کلیه سیر هواپیماهاى اروپا به آسیا از این خط خواهد بود و براى ما و کشور ما هم یک استفاده‌هایی دارد و اصلًا محل عبور و مرور یک قسمت از مسافرین اروپا به آسیا و برعکس خواهد بود ولى هنوز خرجى در آن نشده و چون این تصویب‌نامه به موجب تبصره‌ای که در قانون سه دوازدهم گذشت به قوت خودش باقی است به این ترتیب دولت هم وظیفه خودش را انجام داده. براى سؤال قسمت بعدى عرض کنم لایحه قانونى این را به مجلس شوراى ملى پیشنهاد کردم و در همان لایحه هم مسئله فرودگاه ذکر شده حالا البته تصمیم مجلس شوراى ملى مطاع خواهد بود بنابراین آن قسمت را هم براى آقا می‌خوانم در لایحه‌ای که به مجلس تقدیم شده به منظور تعمیر اسفالت کارى راه‌های اصلى و فرودگاه‌های کشور بوده حالا البته در آن موقع آقا می‌توانند نسبت به فرودگاه‌ها یک پیشنهادى بکنند تا ببینیم مجلس شوراى ملى به چه ترتیبى رأى می‌دهد، بنابراین قسمت دیگر سؤال شما هم از این که آیا این تصویب‌نامه را هئیت وزیران تجدید‌نظر کرده‌اند یا خیر «عرض کردم که تجدید‌نظر کرد» و حتى لایحه‌اش را هم در تاریخ 27‌ر‌11 ر 26 به مجلس شوراى ملى بنده خودم تقدیم کردم، قسمت چهارم مرقوم فرمودید راه‌هایی که داشتیم چرا آن‌ها را تعمیر نکرده‌ایم و شروع به آن قسمت جدید شده و راپورت‌هاى هم رسیده که این قسمت راه خوب نیست این را هم براى اطلاع آقا عرض کردم که راه‌های را که متفقین اسفالت کرده بودند موقتى بوده و زیر سازى درست نداشته و آن‌ها قابل تعمیر نیست. یک قسمتش را آقایان مسبوق هستند راه مابین اهواز و خرمشهر نزدیک رشت آنجا‌هایی که بنده عبور کردم دیدم آنجا زیر سازش طورى بوده که قابل دوام نبوده و بایستى که اساساً زیر‌سازى بشود و بعد روى آن اسفالت بشود پس از این خرجى هم که شده براى اطلاع عرض کنم که در این خطوط اقدام شده، عملیات ساختمانى، اسفالت کارى خطوط سه‌گانه راه تهران قم و پنج کیلو‌متر داخل شهر قم به طول 135 کیلومتر عملیات اسفالت کارى و ساختمانى و قطعات سه‌گانه راه کرج تا شریف‌آباد به طول 88 کیلو‌متر عملیات ساختمانى و اسفالت کارى کرج و فرودگاه مهرآباد یکصد هزار متر مربع ساختمانى و آماده کردن زیر‌سازى 50 کیلو متر از راه تبریز به باستان آباد براى اسفالت ساختمانى و آماده کردن زیر سازى 50 کیلومتر از راه اصفهان و مورچه‌خورت ساختمانى و آماده کردن 50 کیلومتر از راه شیراز به سمت اصفهان، عملیات ساختمانى و آمده کردن زیر سازى 15 کیلومتر از شریف‌آباد به قزوین، این هم عملیاتى بود مربوط به این هزینه‌ای که براى آقا خواندم اما نسبت به استحکام راه که البته موضوع بسیار مهمى است که سؤال فرمودند والّا این قسمت‌هایی که تا حالا صحبت شد قسمت‌هایی بود که مطابق مقررات شده و توضیحات بنده هم شاید براى آقا قانع کننده باشد نسبت به این راه‌ها یک حرف‌های زیادى زده شده ما یک هئیت نظارتى براى این کار معین کردیم از مهندسین مطلع و طرف اعتماد آن‌ها نظارت می‌کنند در عملیات همین راه‌های ساخته شده و هنوز هم تکلیف قطعى این راه‌ها که می‌فرمایید یک قسمتش خراب بوده معین نشده تحویل قطعى که انجام شد پاره‌ای راه‌ها براى سه سال و بعضی‌ها یراى 5 سال «گارانتى» دارند که در این مدت 3 و 5 سال هم اگر خرابى وارد شود آن مقاطع کار موظف است که آن خرابى را اصلاح بکند و صدى ده از اجرت عملیات هم به طور امانت براى تضمین‏ حسن انجام کار در خزانه دارى کل همیشه محفوظ است تا اختتام آن دوره که دیگر البته نمی‌شود گفت تا ابد مقاطعه کار ضامن مقاطعه کارى خودش باشد بنابراین جاى نگرانى نسیت و هر خرابى که باشد تا الان هم مجبور است مقاطعه کار ترمیم بکند و ما هم شروع کرده‌ایم و مراقبت می‌کنیم که تعمیر بکنند و بعد هم تا 3 سال و تا 5 سال اگر خرابى وارد شود باز هم موظف است که هر نوع خرابى را اصلاح کند این عملیاتى است که تا امروز شده است. اما فکرى که خود بنده، دراین دوره تصدى سه ماهه کردم و لازم می‌دانستم که به عرض مجلس شوراى ملى برسانم که تغییر وزیر یا دولت یا هر چه امیدوارم باعث تغییر

+++

 این فکر نشود این است که این طرزى که حالا هست البته طرز خوبى بیست نمی‌گویم بد است براى این که اگر بد باشد موظفم که آن بدی را اصلاح کنم ولى طرز بهتر این است که ما آن در‌آمدی را که سالى 12 میلیون تقریباً داریم این را محل اعتبار یک پول بزرگ‌تری قرار بدهیم در این بابت هم صحبت شده با بانک که 3 هزار کلیومتر ما در ایران راهسازى بکنیم براى راه‌هایی که عمده است و طرف احتیاج است چون این خرد خرد کار کردن بالا‌خره تا به آخر که برسیم اولى از بین رفته ولى در ظرف دو سال 3 سال باید یک زمینه منظمى و یک کنترلى اگر ما شروع به اسفالت کارى بکنیم بعد از این درآمد محل استهلاک آن امر بزرگ را تعیین بکنیم که یک قسمتش را براى تعمیرات راه‌های ساخته شده بگذاریم و یک قسمت را هم براى اصلاحش بگذاریم و زودتر هم به مقصود می‌رسم آن وقت چه کار کنیم که این چند هزار کلیومتر به طور منظم انجام بشود که محل ایراد آقایان نمایندگان هم نباشد به نظر بنده یک هئیت نظارتى مثل ساختمان راه آهن تشکیل می‌دهیم که مهندسین طرف اعتماد و مطلع با نمایندگان وزارات دارایی یک هئیت نظارتى تشکیل بدهند و عملیات ساختمانى را به یک مؤسسه‌ای مثل کامپساکس که راه آهن سراسرى ایران را ساخت و اطمینان یافتیم که می‌تواند موفق شود این کار را واگذار به یک چنین مؤسسه‌ای بکنیم که تحت کنترل آن هئیت نظارت شروع به ساختن راه‌های اساسى ما بکند و مطمئن باشیم که این طرز هم راه‌ها زودتر ساخته می‌شود و هم عملیات به طوری خواهد بود که موجب نگرانى و تعویض نشود یکى دیگر هم این که آخر صحبتشان فرمودند که اعتبار اسفالت را محل اظافه حقوق قرار داده‌اند این را هم عرض بکنم که همین طور که فرهنگی‌ها شکایت دارند کارمندان وزارت راه هم شکایت دارند بنده کاغذهای صد امضایی هروز می‌بینم که می‌نویسند آقا ما هنوز موفق نشدیم اضافاتمان را بگیریم و اما این را خود بنده جلوگیرى کردم از این را یعنى بنگاه راه آهن، اداره اسفالت اداره کل ساختمان راه آهن این‌ها شاید یک وسایلى بود که اگر نمی‌توانستند از مرکز وزارتخانه به یک اشخاصى یک پولى بدهند از این راه آن‌ها را شاید راضى نگه می‌داشتند بنده صریحاً دستور دادم که نه از بنگاه راه آهن نه در اداره کل آسفالت نه در ساختمان راه آهن هیچ کس بدون کسب اجازه از وزارتخانه حق استفاده از این راه‌ها را ندارد و شاید هم باعث گله بود ولى بنده این دستور را دادم که کسى از اینجاها استفاده نکند که در همان جا کار بکند. (باتمانقلیچ- بنده یک یاداشتى فرستادم خواهش می‌کنم که قرائت بکنید) بلى کنتراتچى‌ها هم ضمانت داده‌اند.

رئیس- آقاى مکى مطابق ماده 55 خیلى مختصر باید جواب بدهد

مکى- اطاعت می‌شود، آقاى وزیر راه فرمودند که اکثریت مجلس هر طور تصویب کرد از لایحه‌ای که به مجلس تقدیم شده راجع به عوارض بنزین ما آن را اجرا می‌کنیم بنده می‌خواستم به ایشان عرض کنم که اکثریت مجلس شوراى ملى یک اکثریتى است که کاملاً موافقت دارد که یک کمک‌ها و یک مساعدت‌هایی به مردم شده باشد و این اکثریت هر وقت می‌تواند از هزینه‌های زندگى مردم بکاهد ووضع را به یک ترتیبى تعدیل کرده باشد که آنقدر وضع زندگى مردم طاقت‌فرسا نباشد ایشان فرمودند که فرودگاه آبادان طبق یک تصویب‌نامه‌ای که بعد از چند ما از تاریخ تصویب‌نامه سابق از هئیت وزیران گذشته عمل شده است و خودشان هم عقیده داشتند که نبایستى این کار بشود بنده می‌خواستم از ایشان سؤال بکنم که در صورتى که خودشان معتقدند که آن تصویب‌نامه غلط بوده چرا مجرى آن واقع شده‌اند؟ به عقیده بنده اول باید ایشان جلوى آن تصویب‌نامه را بگیرند و چون این اجازه را هم مجلس شوراى ملى به دولت فعلى داده است که هر تصویب‌نامه ایراد که غلط می‌دانند فورى آن ملغى بکنند راه کار این بود که خود وزارت راه پیشنهاد می‌کرد به هئیت وزیران که این تصویب‌نامه چون بر خلاف منظور تصویب‌نامه اولى است باید ملغى بشود و فورى ملغى می‌کردند با این ترتیب یک مقدار زیادى از مخارجى که در فرودگاه آبادان شده و باید نشود جلوگیرى می‌کردند و یک کارى که خودشان فرمودند خلاف قانون است از این کار خلاف قانون جلوگیرى می‌کردند و انتظار دارم که ایشان مجرى کارخلاف قانون واقع نشود عوارض بنزین را مردم می‌دهند براى اسفالت کردن راه‌ها، مسافرینى که توسط هواپیما وارد کشور می‌شوند خوب است عوارض بنزین بر طیاره بگذارند و از مسافرینى که با هواپیما مسافرت می‌کنند این عوارض از آن‌ها گرفته بشود و برای فرودگاه خودشان مصرف بشود مردم طبقه سوم و چهارم این عوارض را نمی‌دهند تا آن کسی که به لندن یا پاریس یا فلسطین یا بغداد می‌خواهد برود از فرودگاهش استفاده بکند.

بنده یک سؤالى که از ایشان کردم این بود که نسبت به متخلفین اسفالت راه قم چه اقدامى کرده‌اند براى این کار یک محکمه را معین کرده‌اند که رسیدگى بکند؟ یک محکمه ادارى و یا یک محکمه قضایی، و نسبت به این تخلفاتى که شده و این سوء استفاده‌های که میگویند شده اقدامى کرده است یا خیر؟ (وزیر راه- همچین چیزى نشده چنین گزارشى نرسیده) فرمودند گزارشاتى خدمتشان رسیده (وزیر راه- همچون گزارشى بنده ندیدم) و اما قسمت راه قم یک عوایدى در جزء بودجه عمومى سال 1324 بوده که از آن بودجه عمومى صرف شده و پیش از این عوارض بنزین بوده عوارض بنزین بعداً وضع شده برا‌ی این که تمام راه‌ها را بتواند اسفالت کنند همچنین وزارت دارایی نامه‌ای به وزارت راه نوشته که وجود اداره اسفالت را زاید دانسته و این نامه‌ای که هم از طرف وزارت دارایی رفته (سزاوار- مربوط به وزارت دارایی نیست) یک تشکیلاتى بود و یک تشکیلات دیگر هم گذاشته‌اند یک تشکیلات ادره کل راه بوده آن وقت یک اداره دیگر هم درست کرده‌اند دو تشکیلات که نمی‌تواند باشد و همین طور این نامه هم بدون اثر در کشوى میز آقاى وزیر راه مانده است یکى دیگر هم فرمودند که صدى ده از پول اسفالت را در صندوق نگهداشته‌اند که اگر خرابى یا یک تعمیراتى داشته باشد از عهده اسفالته کردن راه برآمده باشند از آن پول مصرف خواهد شد یا آن پول به نفع دولت ضبط بشود که آن راه را اسفالته بکنند بنده عرض می‌کنم که این هشتاد کیلومتر راه قم را که بنده دیدم اگر صدى پنجاه این پولى را که گرفته‌اند پس بدهند معهذا کافى نیست که این راه‌ها را اسفالت بکنند این صدى یک همچو غرامت و جرم کافى نیست که بشود اسفالت کار یا مقاطعه کار را متعهدش کرد که مجدداً بیاید این راه را تعمیر کند.

وزیر راه- آقا اجازه می‌فرمایید بنده مختصر توضیحى عرض کنم؟

رئیس- بفرمایید.

 وزیر راه- اولاً بنده مخالف ساختن فرودگاه نبودم که پیشنهاد بکنم به دولت که این تصویب‌نامه ملغى بشود چناکه در لایحه‌اى که پیشنهاد کردم خود بنده گفتم که علاوه بر این عوارض بنزین را طیاره هم می‌دهد فرق نمی‌کند و اگر هم این فرودگاه ساخته نشود آن وقت طیاره نمی‌تواند بنشیند بنابراین باید صرف این فرودگاه هم بشود در بودجه هم گذاشته‌ایم می‌بایستی بعضى از فرودگاه‌هایی که احتیاج دارد از این پول مصرف بکنیم مگر این که مجلس شوراى ملى تکلیفش را معین بکند راجع به تکلف هم که فرمودید هنوز گزارشى که گفته شده باشد در آنجا کسى اختلاسى کرده ندیدیم البته هر وقت که ببینیم به دیوان کیفر می‌فرستیم.

رئیس- آقاى تقى‌زاده سؤالى از وزیر دادگسترى فرموده بودند بفرمایید آقاى تقى‌زاده.

تقى‌زاده- بنده سؤالى از آقاى وزیر دادگسترى داشتم که خدمتشان تقدیم کردم و کمال ضرورت دارد به دو جهت، یکى که خود بنده مسافرت خواهم کرد مجلس هم مرخصى بنده را تصویب کرد و یکى هم این است که هوا هم گرم می‌شود، این مردمى که ما می‌خواستیم تلف نشوند تلف می‌شوند (صحیح است) ایشان حالا اظهار می‌دارند که این سؤال راجع به وزارت دادگسترى نیست و راجع به یک وزارتخانه دیگر است (یک نفر از نمایندگان- وزارت کشور) بنده این را به عقل و منطق خودم نفهمیدم و خودم نمی‌توانم تشخیص بدهم چون مطابق قانون اساسى هیچ کس نمی‌تواند توقیف شود و نه تبعید شود مگر به حکم وزارت عدلیه حالا اگر ایشان دلیلى دارند که باید جواب بدهند یا یک کس دیگر بیاید جواب بدهد ولى اصرار که امروز یا دیرتر آن شخص بیاید اینجا که بنده شاید در مجلس نباشم و این کار فوت بشود.

رئیس- آقاى وزیر دادگسترى‏

وزیر دادگسترى- آقاى تقى‌زاده سؤالى فرموده بودند که براى بنده فرستادند و الان یاداشتى مرقوم فرمود بودند که بنده پاسخ سؤال ایشان را به عرض برسانم در پاسخ یاداشت ایشان بنده به عرض‌شان رساندم که سؤالاتى که فرموده‌اند مربوط به وزارت دادگسترى نیست یعنى اعمالى که مورد سؤال ایشان واقع شده در وزارت دادگسترى یا دادگاه‌های دادگسترى واقع نشده تا این که بتوانم پاسخ به عرضشان برسانم و چون خیلى اصرار و عجله دارند بنده به ایشان عرض کردم که این مطلب را به عرض آقاى نخست وزیر می‌رسانم البته ایشان به وزرای دیگر دستور خواهند فرمود که مطالعه بکنند و سوابق امر را بررسى بکنند و بعد در مجلس حاضر بشوند و به عرض پاسخ مبادرت کنند و اگر هم خیلى اصرار دارند که وزارت دادگسترى در این باب پاسخ بدهند بنده

+++

 ناچار هستم که موارد سؤال را به وزارتخانه‌هاى دیگر مراجعه بکنم براى این که بنده مسبوق نیستم، چیزى که در دادگاه عدلیه طرح نشده تا این که بنده بتوانم عرضى بکنم ناچار باید وارد سؤال را به وزارتخانه‌هاى دیگر مراجعه بکنم از آن‌ها پاسخ بگیرم و اگر تکلیفى هم مربوط به وزارت دادگسرى باشد بنده تکلیف خود را در آنجا انجام بدهم و بعدهم اینجا حاضر بشوم و جواب عرض کنم.

رئیس- آقاى تقى‌زاده‏

تقى‌زاده- بنده یک کلمه دیگر عرض دارم و این است که بنده نتوانستم قانع بشوم و تصور می‌کنم که تمام آقایان نمایندگان تصدیق می‌کنند که کار این وزارتخانه باشد نه این که چون آنجا نیامده ایشان از جواب امتناع بفرمایند چون اگر نیاورده باید خود وزیر مراقبت بکند فرض بفرمایید فردا ما یک سؤال از وزارت خارجه کردیم راجع به یک امور بین‌المللى و او بگوید که خیر وزارت پست و تلگراف در این امر مداخله داشته و ما دوسیه‌اش را نداریم البته ما نمی‌توانیم این را قبول بکنیم زیرا تکلیفش خود وزیر امور خارجه است که از هر وزارتخانه‌ای باشد بگیرد بنده عرض می‌کنم که هیچ کس را در این مملکت نمی‌شود توقیف کرد نمی‌شود حبس کرد نمی‌شود تبعید کرد الّا به حکم عدلیه و قضاة وزارت عدلیه اگر لازم است که ایشان جوابى از کسى دیگر به بنده بدهند بنده با کمال عجله اصرار دارم زیرا یک ماه است که بنده به آقای رئیس‌الوزرا عرض کردم ویک مراسله خدمتشان نوشتم و بعد یک مراسله به وزارت کشور فرستادم و هنوز هم جوابى نگرفته‌ام هوا گرم می‌شود و مقصود بنده از این که مردم تلف نشوند فوت می‌شود.

رئیس- آقاى وزیر دادگسترى‏

وزیر دادگسترى- بنده متأسف هستم از این که جناب آقاى تقى‌زاده بنده را ممتنع از عرض جواب معرفى مردند به شهادت تمام نمایندگان محترم بنده کسى هستم که همیشه در هر موقع حاضر بودم به عرض پاسخ سؤال نمایندگان محترم و همیشه حاضر بودم که در حدود قوانین مجرى نظریات آقایان باشم خود آقاى تقى‌زاده می‌فرمایند که مدتى پیش با آقای نخست وزیر و وزارت کشور و وزارتخانه‌هاى دیگر مراجعه فرموده‌اند و جوابى که داده نشده همین سؤال را سه روز قبل به وزارت دادگسترى فرستادند و در ظرف سه روز بنده را ممتنع از جواب معرفى می‌کنند بنده همان طور که خدمتتان عرض کردم ممتنع نیستم از عرض جواب اما موضوعى را که بنده رسیدگى نکرده‌ام و هنوز اطلاع ندارم چطور می‌توانم حاضر بشوم براى عرض جواب به علاوه موضوعى که اظهار می‌فرمایید درست است که به موجب قوانین بایستى در دادگاه عدلیه اشخاص محکوم بشوند و حبس بشوند ولى به موجب قوانین دیگرى که در مجلس گذشته محاکم خاص دیگرى هم وجود دارد آن‌ها هم حق دارند که در بعضى از موارد احکام محکومیت صادر بکنند، فرض بکنید قانونى که در دو سه دوره قبل راجع به چاقو‌کش‌ها گذشت و محکمه خاصى بیا کمیسیون خاصى را مکلف کردند که در موارد خاص بتواند اشخاص را محکوم یا حبس بکند حالا به موجب این قوانین کمیسیون یک کسانى را تبعید کرده باشد یا حبس کرده باشد باید گفت این بر‌خلاف قانون است؟ نباید گفت که بر‌خلاف قانون است باید مواردى را رسیدگى کرد و تحقیق کرد فهمید آن کسی که به استناد این قانون محکوم یا تبیعد شده آیا واقعاً بجا بوده یا بیجا اگر بیجا بوده بفرمایند بى جا بوده یا این که فرض بفرمایید به موجب قوانین دیگرى محاکمات ارتش حق دارد در بعضى از موارد احکامى صادر بکند نمی‌شود گفت که این حکم چون از عدیله صادر نشده بیجا و بى مورد است بلکه باید رسیدگى گردد دقت کرد اگر بی‌جا و بی‌مورد بود بیایند بگویند بی‌مورد است حالا اگر آقا اصرار می‌فرمایید بنده عرضى ندارم عرض کردم چشم اطاعت می‌کنم به وزارتخانه‌های ذى‌ربط مراجعه می‌کنم رسیدگى بکنند پس از این که وارد در جریان امر شدم بنده حاضر هستم جواب عرض کنم (کفایی- ممکن است بمیرند آقا) بنده باید رسیدگى بکنم و تحقیق بکنم‏

رئیس- حالا اگر لایحه‌ای هم دارید بفرمایید بدهید.

تقى‌زاده- در هر حال تمنا دارم مقرر بفرمایید روز پنجشنبه جواب بدهند.

وزیر دادگسترى- بنده براى روز پنجشنبه تعهدى نمی‌توانم بکنم آخر ملاحظه بفرمایید بنده که نمی‌توانم بدون تحقیق به عرض جواب مبادرت بکنم باید رسیدگى بکنم تحقیق بکنم بیایم جواب عرض کنم حالا بفرمایید فردا ده روز دیگر ولى جور دیگر نمی‌شود و تا بنده رسیدگى نکنم نمی‌توانم جواب بدهم تا بنده رسیدگى نکنم و اطمینان پیدا نکنم از جریان کار اقدامى نمی‌توانم بکنم.

تقى‌زاده- سؤال بنده چرا ندارد و از آن سؤالاتى نیست که نیم ساعت طول بکشد یک کلمه است که آیا صحت دارد که فلان آدم را فلان جا فرستاده‌اند یا نه، سؤال بنده آیا است چرا ندارد، به چه دلیل و چرا اید نیست، بنده فقط می‌خواهم بدانم که این کار شده است یا خیر؟

وزیر دادگسترى- .... اگر منظور جنابعالى فقط نفى یا اثبات است بنده تحقیق می‌کنم و به عرض می‌رسانم.

7- تقدیم یک فقره لایحه راجع به دیوان کشور از طرف آقاى وزیر دادگسترى‏

وزیر دادگسترى- به طوری که خاطر آقاین محترم مسبوق است منظور از تأسیس دیوان کشور این است که در یک کشورى قوانین به طریق متحدالشکلى اجرا شود زیرا ممکن است اجرا کنندگان قانون سوء تفسیر و تعبیر بکنند نسبت به قوانین و در موارد تخلف به میل و نظر خودشان یک قانونى را تعبیر بکنند و اجرا بکنند و اگر این رویه در مملکت متداول شود البته باید گفت که قانون در چنین مملکتى بى‌فایده است زیرا مجریان قانون در هر مورد نظر خصوصى خودشان را دارند و ممکن است موردى را مطابق مصلحت خودشان تفسیر بکنند و اجرا کنند به همین جهت در ممالک مترفى کوشش کرده‌اند دیوان کشور را طورى تنظیم بکنند که دیوان کشور مراقبت بکند که در تمام مملکت قوانین به طور متحدالشکل اجرا شود ولى متأسفانه در مملکت ما به واسطه نقص قوانین آئین دادرسى مدنی آئین دادرسى کیفرى کیفرى نه فقط دیوان کشور این خاصیت را از دست داده که بتواند رویه واحدى براى اجراى قوانین موجود بیاورد بلکه خودش موجب این شده است که رویه‌های متضادى در محاکم تخلف ایجاد شود زیرا که دعاوى حقوقى عوض این که در یک هئیت طرح بشود و تمام موضوعات قانونى به یک نهج و به یک رویه در مشى رویه اتخاذ بشود این دعاوى حقوقى به محاکم تخلف ارجاع می‌شود و هر محکمه‌ای مطابق تشخیص و نظر خودش رویه‌ای را اتخاذ می‌کند و قهراً این رویه تشخیص و تفسیر قانون نتیجه‌اش در حکم محاکم منعکس مشود و در تمام محاکم و بالاخره در تمام کشور یک قانون ممکن است چندین جور تفسیر بشود و نسبت به اشخاص مختلف یا طبقات مختلف مردم چندین جور اجرا شود عیب دیگرى که فعلاً در دیوان کشور موجود است وقتى که یک موضوع در دیوان کشور رسیدگى شد و نقض شد و به یک شعبه دیگرى مراجعه شد شعبه دیگرى در موقع رسیدگى اگر در باب موضوعاتى که در دیوان کشور مطرح نبود مجدداً یک تخلفى کرد از قانون این موضوع قابل رسیدگى مجدد است و مجدداً تمیز آن را نقض می‌کند و رجوع می‌کند به شعبه دیگرى و باز شعبه دیگرى ممکن است به یک صورت دیگر تخلف کند باز می‌رود به تمیز باز بر می‌گردد و چندین دفعه تکرار می‌شود بنده از آمارى که در دادگسترى هست به دست آوردم که در اثر این نقص‌های که در دفعات متوالى پیش آمده دعاوی‌ای هست که در حدود سى سال است در وزارت دادگسترى مطرح است و هنوز به جاى نرسیده و براى این که دیوان کشور احکام را مکرراً نقص کرده است براى رفع این عیب و براى تسریع کار محاکمات بنده لایحه‌ای تنظیم کردم در ضمن این لایحه پیش‌بینى شده است که دیوان تمیز فقط یک دفعه یک حکمی را می‌تواند نقض بکند و به علاوه ترتیبى د‌ر کار داده شده است که یک محکمه حقوق و یک محکمه جزا پیش‌بینى شده و این‌ها فقط می‌تواند یک رویه در یک موضوع اتخاذ بکنند و فعلًا براى تصویب تقدم مجلس شورای ملى می‌کنم و ضمناً می‌خواستم از موقع استفاده بکنم و به عرض آقایان برسانم که برنامه دولت این بود که حتى‌الامکان سعى بکند این دولت قوانین عدلیه را سهل وساده بکند و اقداماتى بکند که حتى‌الامکان کارها در عدلیه به زودى خاتمه پیدا بکند براى تأمین این منظور بنده از بدو تأسیس این دولت در حدود 14 لایحه قانونى تقدیم این مجلس کردم که این لوایح بى‌نهایت در تسریع کارها و جلوگیرى از اطاله امور در دادگسترى است و تا‌کنون هیچکدام از این لوایح در مجلس طرح نشده و حتى در کمیسیون عدلیه هم به جایی نرسیده می‌خواستم استدعا بکنم از آقایان که توجهى بفرمایند که این لوایح زودتر مطرح شود.

فولادوند- اجازه براى کمیسیون دادگسترى بگیرید تا این کارها زودتر حل بشود

 رئیس- به کمیسیون دادگسترى فرستاده می‌شود. آقاى دهقان سؤالى از آقاى وزیر دارایی دارند.

+++

 دهقان- یکى از تصمیمات بسیار مفیدى که در دوره فعلى مجلس به شکل تصمیم قانونى اتخاذ شد این موضوع بود که دولت را مکلف کرد که در کلیه مواردى که حقوق ملت ایران نسبت به منابع کشور مورد تضییع واقع شده به خصوص راجع به نفت جنوب به منظور استیفاى حقوق ملى مذاکرات و اقدامات لازم به عمل بیاید و مجلس را از جریان اقداماتى که در این باب می‌شود و مستحضر بدارند و علتش هم معلوم است براى این که ما داراى منابع سرشار طبیعى هستیم و دیگران میلیاردها از این منابع استفاده می‌کنند ولى ملت ایران از این منابع خداداد یکسهم بسیار نا‌چیز دارد در حالی که در این مملکت احتیاج مبرمى براى اصلاحات و براى سیر کردن شکم مردم و وسایل بهداشت و تعمیم فرهنگ بودجه هست و متأسفانه چنین وجوهى در دسترس ملت و دولت ایران نیست در حالی که به طوری که عرض کردم منابع ما را دیگران ازش استفاده می‌برند و ممالک خودشان را آباد می‌کنند (صحیح است) و به همین دلیل مجلس شورای ملى دولت را در مهر ماه 1326 موظف کرد که از این تضییع حقوق جلوگیرى کند و براى استیفاى حقوق ملى از این منابع سرشار اقدام اساسى و جدى بکند از آن تاریخ تا حالا در حدود هشت ماه گذشته است و معلوم نیست که براى این تصمیم بسیار مهم دولت گذشته و دولت فعلى چه اقدامى کرده‌اند درصورتى که ملت ایران با بى‌صبرى منتظر است که یک قدم‌های اساسى در این راه برداشته شود و حقوق ملى ما از این منابع محفوظ بماند (صحیح است) بنده از جناب آقاى وزیر دارایی سؤال کردم که اینجا پاسخ بدهند که تا حالا چه اقداماتى شده و این اقدامات به چه نتیجه‌ای رسیده است و اینجا مخصوصاً متذکر می‌شوم که ملت ایران بى‌صبرانه منتظر به دست آوردن نتیجه این تصمیم اساسى مجلس شوراى ملى است.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- راجع به سؤال نماینده محترم آقاى دهقان که مربوط به قسمت «ه» از تصمیم قانون اساسى است که د‌ر تاریخ 29 مهرماه سال گذشته در مجلس شوراى ملى اتخاذ شده است لازم است به استحضار مجلس شوراى ملى برسانم که بنده از مذاکرات دولت سابق استحضارى ندارم براى این که مذاکراتى که می‌شود راجع به یک امرى و وزارتخانه‌اى یا از طرف یک دولتى باید یک آثارى در آن وزارتخانه از آن مذاکرات باشد اگر مکاتبه‌ای هست باید پرونده آن کتبى باشد اگر مذاکره‌ای هست بایستى یک یادداشت‌های راجع به آن مذاکرات و جریان کار باشد بنده از موقعى که متصدى وزارت دارایی شدم یکى از وظایفم این بود که بایستى یک توجهى به این امر بکنم و آنچه که در قانون تصویب شده البته آقایان مستحضرند عبارتش این است: که دولت مکلف است در کلیه مواردى که حقوق ملت ایران نسبت به منابع ثروت کشور مورد تضییع واقع شده به خصوص راجع به نفت جنوب به منظور استیفاى حقوق ملى مذاکرات و اقدامات لازم به عمل آورده و مجلس شوراى ملى را از نیجه آن مستحضر کند بنابر‌این تا دى ماه 1326 که چیزى به مجلس شوراى ملى عرض نشده بود ا‌ز مذاکرات واقدامات ولى از دى ماه 1326 به بعد ما این موضوع را در وزارت دارایی تعقیب کردیم آنچه به نظر بنده رسیده راجع به این استیفاى حقوق دولت: البته استیفاى حقوق دولت را در حدود امتیاز‌نامه یعنى قانون امتیازى که ما بین دولت و شرکت نفت هست بایستى مطالعه کرد و دید که چه حقوقى از دولت و ملت ایران تضییع شده بنده هم روى همان امتیاز‌نامه موضوع را تعقیب کردم (رحیمیان- این امتیاز‌نامه مورد اعتراض ملت ایران است این امتیاز‌نامه را تصدیق نفرمایید آقاى نجم) حالا بنده توضیحاتى را عرض می‌کنم که یکى از آن موارد راجع به سؤال آقاى دکتر عبده است که علیحده کرده‌اند که ماده 16 قرارداد راجع به مستخدمین شرکت نفت است که باید ایرانى باشند راجع به قبل از تصدى بنده اقدام شده بود و یک طرح عمومى تهیه شده بود و آن طرح عمومى را به شرکت ابلاغ کرده بودند و شرکت هم وعده داده است که مطالعه بکند و براى تمام این امر با وزارت دارایی دو مرتبه مذاکره بکند این مسئله را بنده متوالیاً تعقیب کردم و همیشه با شرکت مذاکره کردم و کوشش کردیم با این که باید دائماً به عده مستخدمین ایرانى شرکت اضافه بکنند و از مستخدمین خارجى شرکت کسر بشود و همچنین راجع به تبیض‌هایی که گفته می‌شد در شرکت نسبت به مستخدمین ایرانى می‌شود با مقایسه با مستخدمین خارجى این را هم تعقیب کردیم و مخصوصا براى این که این مسئله را از نزدیک بیشتر مطالعه بکنیم یک هیئتى را از وزارت دارایی فرستادیم که تمام قسمت‌های نفت را در جنوب رفتند و دیدند مطالعه کردند و دقت کردند وضع کارگران ایرانى آنجا را و قسمت بهدارى و تمام این‌ها را مطالعه کردند دیدند یک تذکراتى هم به شرکت دادند و نتیجه مذاکرات آن‌ها به شکل راپورت داده شد به بنده بنده هم همین طور با شرکت این موضوع را تعقیب کردم براى ساختن خانه‌های کارگران و کارمندان و موجبات آسایش آن‌ها را فراهم کردن و رفع حوائج آن‌ها را کردن مذاکره کردیم و در حدود امتیاز‌نامه (بعضى ا‌ز نمایندگان- در امتیاز‌نامه حرفى نزدید آقاى نجم) (رحیمیان- این حرف‌ها را نزدید کاش آقاى دهقان این سؤال را نمی‌کرد که شما این جواب را بدهید) (حاذقى- راجع به اصل موضوع چه اقدامى کرده‌اید او را بفرمایید) اجازه بفرمایید آقا اگر سوالى دارید بفرمایید بعداً جواب داده می‌شود سؤالى آقاى دهقان از بنده کرده‌اند، راجع به مطالب دیگرى هم که مطالعه کرده بودیم آن طور فرض می‌کردیم و آن طور فهمیدیم که باید با شرکت مذاکره شود راجع به مسائل جدیده این‌ها را هم دائماً. متوالیاً در هر هفته یک مرتبه لااقل یا در هفته یک مرتبه چه با همکاران خودمان در وزارت دارایی مشغول مباحثه مذاکره هستیم و الان هم یک هیئتى مشغول تهیه و مطالعه این امر است و راجع به هر قسمتى از این‌ها تذکراتى به شرکت داده می‌شود و مخصوصاً چندى قبل که نماینده شرکت در طهران عازم لندن بود تمام این مطالب را به ایشان گفتم و تذکر دادم و او هم یاد داشت کرد که د رلندن با اولیا شرکت مذاکره کند و بعد براى خاتمه دادن به این مسائل یک نفر از مأمورین عالی‌مقام شرکت یا رئیس شرکت به تهران بیایند براى این که این مسائل را به زودى خاتمه بدهیم در هر صورت آنچه که بنده از این تبصره فهمیدم در ظرف این چهار ماه و چند روز که متصدى هستم غفلت نکردم و دائماً تعقیب کردم و نتایجه اقدامات و عملیات وزارت دارایی را هم البته قریباً به عرض مجلس شوراى ملى خواهم رساند.

کشاورز صدر- آقا در امتیاز‌نامه تجدید‌نظر بفرمایید.

رئیس- آقاى دهقان‏

دهقان- متأسفانه اقدامات وزارت دارایی تا آنجاى که آقاى وزیر توضیح دادند منظور مجلس شوراى ملى را در خصوص آن تصمیمى که مجلس اتخاذ کرد تأمین نکرد (صحیح است) آقا مالمان را می‌برند می‌خورند، حق ما را برده‌اند. خورده‌اند، این حرف‌ها که مذاکره کردیم صحبت کردیم حق ملت را حفظ نمی‌کنند به موجب همین مذاکراتی که اینجا کردند و بنده ازش اتخاذ سند می‌کنم شرکت نفت به حق ما تجاوز کرده است و این قراداد کان لم یکن است آقا (صحیح است، صحیح است) آن‌ها عمل نکردند و تخلف کردند ا‌ز تعهداتشان آن وقت شما می‌فرمایید ما مذاکره کرده‌ایم! با این مذاکرات که نتیجه گرفته نمی‌شود (صحیح است) بنده یکى از افراد ملت ایران هستم نمایده مجلس شوراى ملى هستم صریحاً اینجا اعلام می‌کنم که این‌ها نظر ما را تأمین نکرده‌اند و به حقوق ما تجاوز کرده‌اند حقوق ما را محفوظ نداشته‌اند و ما این قراداد را قانونى نمی‌دانیم‏.

رحیمیان- صحیح است، بارک الله‏

دکتر متین دفترى- بنده هم از آقاى وزیر دارایی سؤالاتى کرده‌ام که یک فقره‌اش هم راجع بارز است آن را هم دستور بفرمایید مطرح شود.

دماوندى- سؤال آقاى مسعود ثابتى را چرا جواب نمی‌دهند؟

دکتر متین دفترى- سؤال بنده را هم دستور بفرمایید توجه کنند.

وزیر دارایی- استدعا می‌کنم سؤالتان را بفرمایید آقاى دکتر

دکتر متین دفترى- فعلاً معلوم نیست بماند براى جلسه آتیه.

8- طرح بودجه سال 1327 مجلس‏

رئیس- پیشنهاد رسیده است که طرح بودجه مجلس مطرح بشود که قرائت می‌شود: ریاست محترم مجلس شوراى ملى:

در‌خواست می‌کنم که بودجه مجلس جزء دستور امروز واقع شود. اردلان.

رضوى- بنده مخالفم.

رئیس- آقاى اردلان.

اردلان- عرض کنم که بنده خواستم عرض کنم که آقایان کار‌پردازان محترم مجلس شورای ملى جدیتى فرمودند و به موقع بودجه مجلس شوراى ملى را تقدیم فرمودند و کمیسیون محاسبات هم وظیفه خودش را انجام داد و این بودجه را رسیدگى کرد و گزارش آن هم چاپ شده است خوب است که ما

+++

زودتر بودجه مجلس را تصویب بکنیم تا بودجه مملکتى هم بیاید.

رئیس- آقاى رحیمیان مخالفید؟

رحیمیان- بنده مخالف نیستم راجع به ماده 115 عرایضى داشتم در موقع ختم جلسه عرض می‌کنم.

رئیس- آقاى رضوى.

رضوى- علت مخالفت بنده با طرح بودجه مجلس نه این است که قائل به تعجیل و تسریع و لزوم این مطلب نباشم ولى از فرصت مخالفت بنده می‌خواستم استفاده بکنم و عرض بکنم که همین طور که خود آقاى مخبر اشاره فرمودند واقعاً مجلس لا‌اقل درباب قسمت‌های داخلى بتواند نمونه باشد باید بودجه را زودتر از این هم آورده باشند و داده باشند و مورد مداقه و مطالعه قرار گرفته باشد و اگر چنین شده بود آن وقت آقایان کمیسیون بودجه هم نسبت به بودجه مملکتى دیگر تأ‌خیر را روا نمی‌داشتند و در نتیجه دیگر ما احتیاج پیدا نمی‌کردیم که به واسطه عدم توجه سه روز به آخر برج یک لا یحه یک دوازدهم بیاوریم و به نام این که مستخدمین مطلعند مجبور به طرح بشویم. بنده می‌خواستم از این موقع استفاده بکنم و از مقام ریاست استدعا کنم دستور بفرمایید تا فرصت تنگ نیست قسمت بودجه مملکتى هم آورده شود به مجلس تا این که پیش از موقع و بدون این که فرصت تنگ باشد مورد مدافعه قرار بگیرد و استدعا می‌کنم اجازه بفرمایید یک قسمتى مربوط به بودجه است آن را هم تذکر بدهم و آن این است که در ضمن یک قسمت از بودجه مملکتى که سه ماه پیش تصویب شده آقاى ضیاء ابراهیمى یک پیشنهادى کردند که در انجا گفته بود که تمام قسمت‌هایی که از طرف دولت براى استان‌ها و به خصوص استان‌های جنوبى تصویب شده است این اگر بنا شد تا آخر سال به مصرف برسد آقاى وزیر دارایی توجه بفرمایید به مصرف برسد این را اجازه بدهد وزارت دارایی که همچنین در سال 1327 به مصرف برسند و جزء صرفه‌جویی نشود و این قسمت را بنده شنیدم صرف راهسازى تنها کرده‌اند در حالی که بودجه ایشان تام تمام بود منجمله از این مورد هفت میلیون تومان تصویب‌نامه راجع به فارس و راجع به موارد و راجع به آبیاری و غیره بنده خواستم عرض کنم که آن ماده مربوط به تمام این‌ها بود و ربطى به این راه‌ها نداشته و موافقت بفرمایید که همین طور جزء صرفه‌جویی نشود و در سال 1327 به مصرف برسد.

مهندس رضوى- فرمایشات آقا مربوط به بودجه مجلس نبود.

اردلان- پس ایشان هم موافقند با طرح بودجه کسى مخالف نیست‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود

بعضى از نمایندگان- عده کافى نیست‏

رضوى- بنده مخالفم خودم را مسترد می‌کنم.

اردلان- پس گرفتند گزارش را قرائت کنید.

‌وزیر دارایی- اجازه بفرمایید

رئیس- بفرمایید

وزیر دارایی- در جواب اظهاراتی که آقاى رضوى فرمودند بنده موقع را قنیمت می‌شمرم و عرض می‌کنم که کارها یا کارهاى وزرا و کارهاى دولت نمی‌شود گفت که هیچ وقت به طور کلى که بدون عیب و نقص خواهد بود ولى تصور می‌کنم که اگر به تدریج بتوانیم نقایص را رفع کنیم خودمان خرد خرده از معایبش کسر کنیم بایستى باز تا درجه‌ای راضى بود، مجلس شوراى ملى و آقایان انتضار دارند و انتظار داشتند و البته انتضار خواهند داشت که در موقع مقرر قانونى یعنى در ماه اسفند بودجه تقدیم مجلس بشود ولى گاهى شده است که بودجه تا اسفند ماه سال و یا تا ماه ششم و نهم و دهم نرسیده امسال بنده تصدیق دارم به واسطه گرفتاری‌های که ما داشتیم و آقایان فراموش نفرموده‌اند بودجه را که در اسفند ماه تقدیم مجلس نکردم ولى در ماه فروردین تقدیم کردیم اگر بودجه‌ای که در ماه فروردین تقدیم شده تصویب بشود دولتى که بعدها بخواهد بودجه را تقدیم مجلس کند وسایلى برایش است که قطعا می‌تواند براى ماه اسفند شاید زودتر هم تقدیم کند ولى اگر بودجه هم مثل سال‌های گذشته یک دوازدهم و دو دوازدهم بگذرد امسال هر دولتى که باشد نخواهد توانست بودجه را در ماه اسفند تقدیم بکند، چرا؟ به جهت این که تکلیف عوائد معلوم نیست، نظر مجلس راجع به مالیات‌ها معلوم نیست نظر مجلس راجع به نوع مخارج و تشکیلات وزارتخانه‌ها و هیچ کدام از این‌ها معلوم نیست بنابراین دولت چطور می‌تواند تا آخر سال هر دولتى که باشد بودجه را در موقع مقرر بدهد. آقایان اعتراض می‌کنند که چرا بودجه را در موقع مقرر ندادید، بنده بودجه را در ماه فرودین تقدیم کردم و اعتراف می‌کنم که همان طور که عرض کردم هیچ کا‌رى بدون نقص و بدون عیب نداریم ولى اگر یک چیزى که نواقصش کمتر است تقدیم شد باید راضى بود، بودجه داراى نواقصى است بنده هم از مجلس شوراى ملى از کمیسیون بودجه استدعا کردم که جلسات عدیده و جلسات ممتد صبح و عصر تشکیل بدهیم آقایان نواقص را بفرمایید نواقص را رفع بکنیم و بودجه را تهیه بکنیم و راپورتش را به مجلس شوراى ملى بدهیم، آقایان توجه نفرمودند و باز بودجه به مجلس داده نشد و یک دوازدهم داده شد می‌خواهم استدعا کنم که بودجه مجلس را که مطرح مى‌فرمایید مستخدمین دولت و ادارات معطل هستند و به این ترتیب که بودجه را می‌خواهید بیاورید آن‌ها وضعشان مختل می‌شود، بنده می‌خواستم استدعا کنم که بودجه مملکتى را مطرح و تصویب بفرمایید. دیگر این که دو لایحه است یکى لایحه‌ای است که داراى یک فوریت است راجع به سازمان وزارت دارایی است استداعا می‌کنم که اگر با یک فوریت موافقت می‌فرمایید تصویب بفرمایید و برود به کمیسیون، یک لایحه هم راجع به مازاد غله است که مورد توجه خود آقایان بود خود آقایان فرمودند که لایحه‌اش را بیاورید و این لایحه را تقدیم کردم با دو فوریت حالا او را هم اگر تصویب مى‌فرمایید که طرح بشود. و اگر هم تصویب نمى فرمائید به کمیسیون باید برود چون مطلب باید معلوم موقع برداشت غله است و باید تکلیف غله و نان این‌ها معلوم شود.

 رئیس- اگر امروز مجال شد که آن‌ها را مطرح می‌کنیم والّا جلسه آینده مورد رسیدگى قرار می‌گیرد آقاى مهندس رضوى شما با طرح بودجه مجلس مخالفید؟

مهندس رضوى- خیر مخالف نیستم.

کشاورز صدر- بنده با طرح بودجه مخالف هستم.

رئیس- بفرمایید

کشاورز صدر- بنده علت مخالفتم با طرح بودجه این است که ما بایستى که در درجه اول براى مردم کارى بکنیم و بعد بودجه خودمان را بیاوریم و بودجه مجلس هم اگر سه یا چهار روز عقب بیافتد دنیا به هم نمی‌خورد و اشکالى ندارد و بالاخره تصویب می‌شود و دیگر یک موضوعى است که بنده یک طرحى داده‌ام و این طرح مفید به حال مردم بدبخت است عوارض مالیات بر زمین داراى فوریت هم هست چندین جلسه گذشته به واسطه نبودن آقاى وزیر دارایی مطرح نشد ما باید یک کارى بکنیم که یک خدمتى هم بمردم بشود بعد بودجه و حقوق خودمان را هر کارى که می‌خواهیم بکنیم، استدعا می‌کنم که از آقایان اجازه بفرمایند که این طرح مطرح بشود بعد بودجه مجلس را هم فردا پس فردا جلسه دیگر که با کمال منت تصویب می‌کنیم.

صادقى- آقاى رئیس اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- سه نفر مخالف که نمی‌تواند صحبت کند باید رأى بگیریم‏

صادقى- بنده راجع به بیانات آقاى وزیر دارایی یک عرایضى دارم چون فرمایشات ایشان یک قسمتى بلا‌جواب مانده است حالا هم که مجال است‏.

رئیس- سؤالى کردید آقا؟

صادقى- خیر آقا بنده عضو کمیسیون بودجه هستم 5 دقیقه اجازه بدهید.

رئیس- حالا بودجه مجلس مطرح است و باید رأى بگیریم‏

صادقى- تا می‌خواهید رأى بگیرید ممکن است بنده دو دقیقه صحبت کنم.

رئیس- اگر هر کسى بخواهد موقع رأى صحبت کند که نمی‌شود جلسه آینده هم بنده با کمال شدت نمی‌گذارم یک نفر از آقایان از نظامنامه تخطى کند.

صادقى- در هر صورت بنده فرمایشات ایشان را راجع به کمیسیون بودجه تکذیب می‌کنم آقا شما بودجه نیاوردید که بشود به آن رسیدگى کرد!

رئیس- آقایان توجه بفرمایید رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى اردلان که بودجه مجلس مطرح شود موافقین قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد گزارش کمیسیون محاسبات قرائت شود (به شرح زیر قرائت شد) گزار ش از کمیسیون محاسبا‌ت شورای ملى، کمیسیون محاسبات مجلس شوراى ملى بودجه سال 1327 مجلس چاپخانه و روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى را مورد رسیدگى و مطالعه قرار داده با توضیحات لازمه از طرف ادارات حسابدارى و کارگزینى و غیره و رعایت اصلاحات ضرورى بودجه پیشنهادى را به شرح صورت منضمه تحت 6 ماد‌ه تصدیق و اینک گزارش آن را جهت تصویب تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید.

+++

ماده اول- براى مقررى و هزینه 12 ماهه سال 1327 مجلس شوراى ملى مبلغ 676744، 31 ریال مطابق فقرات 1 تا 5 ضمیمه اعتبار به کار‌پردازى مجلس داده می‌شود.

جزء 1- به کار‌پردازى مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزینه مربوط به مجلس شوراى ملى و ادره چاپخانه مجلس و اداره روزنامه رسمى کشور را تا آخر سال 1327 ا‌ز محل درآمد عمومى کشور از وزارت دارایی دریافت دارد.

ماده دوم- براى حقوق و هزینه 12 ماه سال 1327 اداره چاپخانه مجلس مبلغ 328، 841، 9 ریال مطابق فقرات 1 و 2 ضمیمه اعتبار به کار‌پردازى مجلس داده می‌شود.

جزء 1- به کار پردازى مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزینه کارگران فنى چاپخانه مجلس را تا آخر سال 1327 از محل چاپحانه مجلس بپردازد.

ماده 3- براى حقوق و هزینه 12 ماهه سال 1327 اداره روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى ایران مبلغ 3060450 ریال مطابق فقرات 1 و 2 ضمیمه اعتبار به کار‌پردازى مجلس داده می‌شود.

جزء 1 - به کار‌پردازى مجلس اجازه داده می‌شود از محل صرفه‌جویی‌های بودجه سال 1327 مجلس صورت مشروح مذاکرات مجلس از دوره سوم تا ششم را طبع و منتشر نماید.

ماده 4- اعتبارات منظوره در موارد 1 و 2 و 3 راجع به اضافات و ترفیعات کمک اعاشه و غیره که در ضمن این بودجه منظور گردیده از تاریخ اسحقاق قابل پرداخت می‌باشد.

ماده 5 – به کار‌پردازى مجلس اجازه داده می‌شود مبلغ 10 میلیون ریال در‌آمد پیش‌بینى شده چاپخانه مجلس و باغ بهارستان و مبلغ 5 میلیون ریال درآمد پیش‌بینى اداره روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى را در سال 1327 وصول و به خزانه‌دارى کل ایصال دارند.

ماده ششم- به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود مبلغ 1500000 ریال از محل درآمد عمومى کشور براى هزینه طبع یک ساله 1327 فرهنگ آقاى دهخدا به کار‌پردازى مجلس بپردازد و این اعتبار با تصویب هئیت رئیسه مجلس از حیث حقوق متصدیان عمل و بهاى کاغذ و هزینه طبع و غیره به مصرف خواهد رسید.

رئیس- کلیات بودجه مطرح است آقاى دکتر شفق موافقید یا مخالف؟

دکتر شفق- مخالفم‏

رئیس- بفرمایید.

دکتر شفق- چون سابقه بحث در باب بودجه مجلس نبود بنده یاد یادداشت‌هایی که داشتم با خودم نیاوردم عجالتاً چیزى که در خاطرم است و تصور می‌کنم خالى از اهمیت نیست یکى موضوع مطبعه مجلس است. مطبعه مجلس در تمام این مدت که ما اطلاع داریم نه بازرگانى شده و نه یک مطبعه‌ای است که با اصول مطابع دولتى اداره بشود یک چیزى است بین این دو مرحله بنده به طوری که تشخیص داده‌ام، از قرارى که شنیده‌ام کار در مطبعه مجلس چنانکه در بنگاه‌های دیگر مرسوم است جریان پیدا نمی‌کند و اغلب کارگرها و مستخدمین دیگر مطبعه مجلس از ساعت معینى قانونى کمتر کار می‌کند یک مدتى از ساعت به بطالت می‌گذرد و نتیجه‌اش این شده که یکى از بنگاه‌های مهم این کشور که مطبعه مجلس است و حقیقتاً هم ارزش دارد این مطبعه و ممکن است که «راندمان» زیادى هم داشته باشد از این بابت «راندمانش» خیلى کم است گویا مطبوعاتش هم نسبت به مطبوعات دیگر در طهران گران‌تر تمام می‌شود (صحیح است) این گویا را که بنده عرض می‌کنم قریب به یقین است و باید فوراً عرض کنم که نظر بنده این نیست که کارگرها را بریزند بیرون و بازرگانى کنند. به این معنى خیر نظر بنده این است که یک انتظاماتى، مسئولیتى در مطبعه باید باشد که ساعات کاری که یک کارگر یا یک مأمور در مطبعه کار می‌کند از این ساعات کار حداکثر استفاده بشود، گویا مطبعه در یک حالى است که می‌تواند نفع معتنابهى عاید کند به مجلس یا خودش. موضوع دیگر (که کمى ترس بعضى از آقایان برنجند و بعضی‌ها شاید هم بفرمایند که این مسئله مورد ترس ندارد ولى بنده گمان می‌کنم که کاملًا به مورد است) این است که بالاخره نمایندگان وظایفى دارند که به آن وظایف باید عمل بکنند و جاى بحث در این وظایف یکى در موقعى است که بودجه مجلس مطرح است من تصور می‌کنم از وظایف خیلى حیاتى و اساسى مجلس یکى انتظام در کار کمیسیون‌ها است، کمیسیون‌های مجلس مطلقاً به وظایف خودشان عمل نمی‌کنند پس چرا موقعى که ما بودجه کشور را اینجا مطرح قرار می‌دهیم نمایندگان با شدتى تمام وزرا را مسئول قرار می‌دهند و ایرادات و انتقادات اساسى می‌گیرند؟ حالا هم که بودجه مجلس خودمان مطرح است بدون این که بنده از یک نماینده به خصوصى سئوال بکنم بایستى مجلس از خودش از مقام ریاست یا از اعضاى مجلس این سئوال را بکند که تکلیف این کمیسیون‌ها و وظایف دیگر که محول به مجلس است که تمام جریان امور کشور زیر سیر این انتظامات است چیست و چه خواهد شد؟ یکى از آن کمیسیون‌ها کمیسیون بودجه است و بنده عضو کمیسیون بودجه هستم و از ترس این که در کمیسیون بودجه سنگ سار نشوم می‌خواهم که خیلى بی‌پرده عرض کنم کمیسیون‌های مجلس خلاصه این که مرتباً جمع نمی‌شوند و هر لایحه‌ای یا طرحى که از مجلس می‌رود به کمیسیون‌ها به اصلاح آقایان که یکى را هم مهندس رضوى گفتند دفن می‌شود و علت این که یک لایحه را همه رقم می‌زنند که دو فوریت باشد چیست؟ این است که وقتى لایحه به کمیسیون رفت دفن می‌شود. چرا دفن می‌شود؟ من گمان می‌کنم که تعمدى نیست، بنده تصور می‌کنم که علت عمده‌اش این است که اعضا‌ء کمیسیون‌ها حاضر نیمشوند در صورتى که در مواقع انتخاب کمیسیون‌ها همه ماها می‌گردیم به اطراف باصرا تمام می‌گوییم که ما را هم بنویسید و سه چهار ماه است ده تا لولیح بسیار مهم یکى طرح راجع به تریاک است که خود بنده با این که آقاى دکتر مکى سر این کار از من متأثر شدند اوقات تلخى کردند که چرا عرض کردم فوریت اول کافى است و حالا بنده شرمنده‌ام: آن طرح رفتن آنجا خوابید این طور که نمی‌شود! ما باید در موقع طرح بودجه مجلس معایبات خودمان را متذکر بشویم. تنها کافى نیست که دولت عمل خوب بکند بلکه لازم و ضرورى است که مجلس به وظایف خودش عمل کند. موضوع سوم راجع به کتاب آقاى دهخدا است که بنده آن دفعه هم عرض کردم این کتاب مفیدى است این دفعه هم روشن و مؤکداً و از روى عقیده عرض می‌کنم که کتاب مفیدى است و ایشان سال‌های سال زحمت کشیدند و بنده از جمله امضاء کنندگان این طرح بودم این کتاب باید چاپ بشود ولى طرز چاپ این کتاب جورى است که یک مخارج گزافى می‌شود بدون این که..‌. (در این موقع جلسه از اکثریت افتاد)

رئیس- یک دقیقه تأمل بفرمایید. (بعد از لحظه‌ای اکثریت حاصل شد) بفرمایید.

دکتر شفق- ...عرض می‌کردم یکى از مسائل دیگر که می‌خواستم متذکر بشوم کتاب آقاى دهخدا است که مجلس به موجب قرارى که گزارده شد براى چاپ این کتاب ... این کتاب از هر لحاظ مفید است ولى آنچه مسلم است روش طبع این کتاب کاملاً خلاف اصول اقتصادى است، اولًا گویا در ماه شش هزار تومان بیشتر یا کمتر نمی‌دانم به عنوان حقوق یک عده داده می‌شود که آن عده مرتباً وظیفه معینى که دارند نمی‌کوشند ثانیاً اخبار این کتاب مرتب نمی‌رسد ثالثاً یک تغییراتى بعد از چاپ شدن این کتاب داده می‌شود از آن جمله جلد اول که وزارت فرهنگ خرج کرده بود و چاپ کرده بود آن جلد اول به کلی از بین رفت دو به اره چاپ شد دو جلد کوچک چاپ شده است حدود هزار صفحه است حدود 150 هزار تومان خرج این شده است و بنده حاضرم با شما برویم هر مطبعه اى این کتاب را ببریم و ملاحظه خواهید فرمود که یک سوم و یک چهارم این کتی را به شما خواهند گفت که می‌شود این کتاب راچاپ کرد و طبق حسابى که شده این کتاب شصت جلد خواهد شد و به شصت جلد سرخواهد زد به 5 ر 4 میلیون تومان، اگر مجلس خواست یک کا‌ر خیرى بکند و کاتبى را چاپ بکند این دلیل نمی‌شود که مجلس به چاپ و به ترتیب چاپ این کتاب رسیدگى نکند! (صحیح است) بنده پیشنهاد می‌کنم، هئیت ادارى مجلس یا آقایان کار پردازان کاملاً به این موضوع رسیدگى بکنند که این کتاب در حدود و شرایط اقتصادى چاپ بشود و چیزى که در دو سال، سه سال، چهار سال چاپ خواهد شد بیست سال معطل نشود و مبالغ گزاف در کتابى که می‌شود ارزان‌تر چاپ بشود صرف نشود..

رئیس- آقاى مخبر، مخبر (آقاى اردلان) نماینده محترم آقاى دکتر شفق در سه موضوع مذاکره فرمودند که اجازه می‌فرمایند بنده خدمتشان توضیح عرض کنم موضوع چاپخانه مجلس را بنده باید اینجا خدمت آقا عرض کنم که چاپخانه مجلس هم مثل تمام ادارات ما اقدام می‌کنیم که شاید یک عده کارمند اضافه داشته باشد ولى ما فکر کردیم بی‌کار کردن این‌ها برایمان مقدور نیست این بود که در موقعى که بودجه سال 1326 مطرح بود پیشنهاد شد که اوراق بهادار و همچنین اعلانات دولتى را بیاورند در روزنامه رسمى همه در همین چاپخانه چاپ بشود بنابراین آقا کار چاپخانه از موقعى که بودجه مجلس در سال 326

+++

 تصویب شد روز به روز دارد زیاد می‌شود به طوری که بنده تصور می‌کنم که در امسال تمام اعضاى چاپخانه صرف کارشان خواهد شد و نتیجه‌اش در این خصوص عاید ما شده براى این که در بودجه‌ای که ما براى سال 326 پیشنهاد کردیم نوشته بودیم که عایدات حاصله از چاپخانه در حدود ده میلیون ریال به خزانه دارایی تحویل بشود به واسطه همین تبصره‌های که مجلس شوراى ملى رأى داد تا اسفند سال 1326 مبلغ 714 ر 840 ر 11 ریال عایدات چاپ خانه تحویل خزانه‌دارى کل شده و یک مقدارى هم البته مطالباتى است که وصول خواهد شد به طور مسلم آنچه ما پیش‌بینى کرده بودیم مبلغ 000 ر 840 ر 11 ریال در پارسال از همین چاپخانه عاید شد که ما تحویل خزانه دارى نمودیم و این کاملاً نشان می‌دهد که آن نقصى که دکتر شفق اشاره فرمودند انشاء الله در امسال مرتفع خواهد شد و از آقایان کار‌پردازان محترم استدعا خواهیم کرد که توجه بیشترى بفرمایند که اعضاء چاپخانه هم مرتباً در کار خودشان حاضر شوند اما یک موضوعى در باب کمیسیون‌های مجلس فرمودند که باید حضورشان عرض کنم که این مربوط به بودجه مجلس شوراى ملى نیست ولى چون این مطلب را فرمودند بنده شخصاً نظرم این است علت این که کمیسیون‌ها تشکیل نمی‌شود این است که کمیسیون‌ها در یک مدت کمى تجدید می‌شود تا اعضاء جدید آشنا بشوند به وضعیت کمیسیون دوره کمیسیون منقضى می‌شود چنانچه از اسفند 1326 تا امروز کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر تا حالا انتخاب نشده و علت این که این لوایح مبهم مانده است همین است که ما یک عده‌ای نشستیم و طرحى تهیه کردیم و شما هم اگر موافقید رأى بدهید که مدت قانونى کمیسیون‌ها تا آخر دوره 15 مجلس شوراى ملى تعقیرى نکند اگر آقایان موافقت بکنند نقص این کمیسیون‌ها ممکن است به این وسیله رفع بشود و اما راجع به فرهنگ دهخدا که فرمودند در بودجه‌ای که براى فرهنگ دهخدا در سال 26 پیش‌بینى شده بود 000 ر 500 ر 1 ریال است ولى دراین موضوع کاملاً صرفه‌جویی شده و 000 ر 326 ر 1 ریال بیشتر خرج نشده تاکنون و دو جلد کتاب از هر کدام تا‌کنون چهار هزار عدد چاپ شده و قیمت هر جلد این‌ها 170 ریال است و مشترى هم زیاد دارد و تا این تاریخ هم 772 ر 133 ریال از این دو کتاب دهخدا فروش رفته و من گمان می‌کنم که این فرهنگ دهخدا ارزش این را دارد که ما در این خصوص خرجى بکنیم ودر قسمت چاپ کتاب هم البته کمال دقت خواهد شد بحرحال این توضیحاتى بود که بنده خواستم به جناب آقاى دکتر شفق عرض کنم.

رئیس- آقاى رحیمیان مخالفید؟

رحیمیان- بنده خیر.

رئیس- آقاى مشایخى.

مشایخى- بنده عرضى ندارم.

رئیس- آقاى دهقان (نبودند) آقاى معتمد دماوندى مخالفید؟

معتمد دماوندى- بلى بنده مخالفم:

رئیس- اقاى رضوى.

رضوی- محتاج به مقدمه نیست که در قالب جلسات هم رسمى وهم خصوصى همه آقایان توجه کرده‌اند و گفته‌اند که مجلس شوراى ملى به طور کلى واقعاَ باید از حیث نظم و تربیت به اصطلاح نمونه و مثل اعللى کلیه ادارات مملکتى که این آرزو، در در هر حال تصور می‌کنیم از براى هر فرد اصللح طلبى به خصوص نمایندکان یک آرزوى به جایی است که هیچ وقت نمی‌توانند فکر خودشان را از این موضوع خارج کنند، یک قسمت از عرایض بنده مربوط به همین دعوت همکاران و رفقا به سعی و دقت بیشتر در کارهایمان بود که آن را آقاى دکتر شفق اشاره فرمودند ولى بنده بحثم راجع به قمست ادارى مجلس است، در تمام دوره از اول تا حالا فقط یک عده از کارمندان خوب که داریم مورد بحث و نمونه قرار گرفته‌اند و مورد تشویق هم شده‌اند و در هر ئقت که مطلب مطرح شده است گفته‌ایم که کارمندان بسیار خوب وظیفه اشان را در مجلس عمل می‌کنند بنده هم می‌گویم که یک عده از کارمندان بسیار خوب، وظیفه شناس، دانا، فهیم در قسمت ادارى مجلس شوراى ملى وجود دارد ولى در عین حال یک جمله‌ای بالاخره مورد ضرب‌المثل هست در تمام قسمت‌هایی که سابقین از علماء مورد استهشاد قرار می‌دهند، حسنات الابرار السیئات المقر بین یعنى واقعاً اگر یک غفلت در محیط ادارى مجلس شوراى ملى یبا قسمت‌های داخلى آن انجام بشود این منزله بزرگ‌ترین گناه در یکى از وزارتخانه‌ها خواهد بود، بنده البته از باب این که شاید اول دفعه است که این موضوع مطرح می‌شود به طور کلا جزئیات آنچه را که جزئ مسموعتم هست و به یک قسمت آن واقف شده‌ام لازم نمی‌دانم که فعلا مطرح کنم یعنى هنوز خوددارى می‌کنم. از آقایان کار‌پردازان به خصوص که به وسیله نظامنامه و در مواقع قانون پارلمان موظف به مواظبت هستند دعوت و تقاضا می‌کنم که با یک مداقه بیشترى و بدون رودربایستى خوب و بعد قضایا و نفرات را ... آ‌نهای که واقعاً وظیفه‌شناس هستند مورد تشویق بیشتر، کمک و مساعدت زیادتر قراردهند و هر کدام که بدند تعارف نکند براى این که رویهمرفته در هر حال بودجه مملکت که از جمله بودجه مجلس شوراى ملى است از دسترنج فقرا و ضعفا بیرون می‌آید و حرام است به شخص بد داده بشود بنده فعلاً راجع به قسمت ادارى به همین قدر اکتفا می‌کنم و اگر توضیحاتى لازم شد خدمت آقایان عرض می‌کنم اما موضوع دیگر موضوع سلیر مؤسسات مجلس شوراى ملى است بنده در قسمت چاپخانه اطلاع زیادى ندارم ولى در روزنامه و قسمت تند‌نویسى و قسمت مجله رسمى و امسال این‌ها ریهمرفته بنده تصور می‌کنم که فلسفه هیچ یک از این سه مؤسسه در جریان فعلى صورت وقع پیدا نکرده، ما تند‌نویسى می‌خواهیم براى چه؟ براى این که کلماتى که در مجلس گفته می‌شود این‌ها ضبط بشود و درست آن معنى که به وسیله لفظ از زبان نماینده بیرون آمده است آن‌ها براى آن روز اصلاح بشود و در دفتر خلو دهم باقى بماند در هر حال صورت مجلس‌های کوچک و خلاصه‌ای که صبح می‌خوانند برایمان می‌بینیم که این‌ها خیلی نواقص دارد و زیاد هم گفتگو شده و بالاخره هر روز هم تقاضاى اصلاح می‌شود و فقط یک جواب دارد و آن این است که این‌ها در صورت مجلس تفصیلى رعایت شده است در صورت مجلس تفصیلى هم حالا آقایان یک عده‌ای اینجا مشترک مجله رسمى هستند که به رایشان هروز می‌آورند بنده براى این که دیدم که مرتب نمی‌رسد از این جهت تقاضا کردم که لا اقل 6 ماه بیاورند آن هم نیاوردند عرض کنم حضور مبارک که الان در هر صورت بک امر مضحکى که انجام یافته و انجام گرفته این است که ما گفتیم مجلس شوراى ملى باشد و کار بکند و ظایف خودش را نسبت بمماکت نجام بدهد آن وقت بیاناتى هم که می‌شود محفوظ بماند حالا ما تشکیل جلسات مجلس‌مان موکول به تند‌نویس و صورت مجلس شده یعنى اگر بنا بشود یک امر فوق‌العاده انجام بگیرد که لازم باشد بگوییم مجلس پشت سر هم کار بکند می‌گویند نمی‌شود چرا؟ براى این که تند‌نویسى نم تواند برسد، بنده می‌خواهم به طور کلى سؤال بکنم که آیا از نظر دنیا و متدهاى جدیدی که هست یک ممتدى وجود دارد که بتواند این موضوع را به اصطلاع حل بکند و اتوماتیک‌مان این کار را انجام بدهد؟ خوب داخل در تمام مخارج و مصارفى که مجلس می‌کند چرا این کار را نکنید که خوب بالاخره عرض کنم حضور شما نو کر صورت مجلس نباشیم و براى این که صورت مجلس داشته باشیم جلسه را عوض فردا بیندازیم به پس فردا؟ و اگر هم نیست بالاخره یک ترتیبى بدهند عده را زیادتر کنند، اگر هم هست یک ترتیب و نظکى در نظامنامه جدیدى که تنظیم می‌شود داده بشود که این جریان مضحک نباشد یکى دیگر هم همان طورى که عرض کردم موضوع مجاه رسمى و روزنامه رسمى است. مجله رسمى البته خواص بسیار دارد وبسیار هم مورد لزوم است و در تمام دنیا هم البته یک مجله رسمى که سندیت هم داشته باشد البته جایش هست که باشد و بنده یک وقت پیشنهاد کردم در یک موقعى که متأسفانه اجرا نشد که علاوه بر مجلس رسمى به این صورت یک نشریه دیگرى که نماینده افکار ومحل بروز و ظهر و نظریات علکى و فنى نمایندگان باشد منتشر بشود مجلس هم تصویب کرد منتهى بعد به مشکلاتى برخورد و نشد ولى در هر حال همین قسمتى که هست. (مهندس رضوى- ملت به اندازه کافى از نظر نمایندگان استحضار حاصل می‌کند آقا) أ عرض کردم آقا در هر صورت قضیه مجلس رسمى البته چنانچه بحث شد باید به یک صورتى در بیاید که اگر بنا شود این ماده‌ای که قانون اساسى .... چون آقاى مهندس رضوى فرمایشى فرمودند. بنده رشته صحبت از دستم رفت ... عرض کنم ماده از مواد قانونى اساسى هست در آنجا یک وظیفه‌ای راجع به طبع و نشر مذاکرات و خلاصه صورت مجلس را کاملاً با صراحت تمام ذکر کرده د‌ر آنجا می‌گوید که مطالبى که در مجلس شوراى ملى بحث بشود ماده‌اش را الان یادم نیست ماده چندم است ولى در آنجا با صرات ذکر می‌کند: مطالبى که در مجلس مطرح می‌شود باید علنى و روشن باشد به طوری که هر کس بخواهد آن را بشنود و درک بکند آسان باشد برایش و ترتیب سازمان مجلس هم به این صورت داده‌اند براى این که وضعیت نظارت

+++

از طرف ملت کاملاً مهیا باشد ولى در طرف مقابل می‌گوید به این که مطالبى که در مجلس شوراى ملى مطرح می‌شود جراید می‌توانند او را نقل کنند ولى به شرط این که هیچ تعقیرى در معنى و مفهوم ظاهرش داده نشود زیرا که با پس و پیش شدن هر کلمه و با تفسیر و تعبیر مطالب و معانى مختلف می‌شود از این جهت است که الان متأسفانه جراید که معمولاً اخبار مجلس را طبع و نشر می‌کنند به واسطه این که مدت کم است مجال این که صورت مجلس تفصیلى بخواهند در آنجا درج کرده باشند ندارند... اصل سیزدهم است می‌گوید مذاکرات مجلس شوراى ملى از براى آن که نتیجه آن‌ها به موقع اجرا گذارده تواند شد باید علنى باشد روزنامه‌نویس و تماشاچى مطابق نظامنامه داخلى مجلس حق حضور و استماع دارد بدون این که حق نطق داشته باشد تمام مذاکرات مجلس را روزنامه‌جات می‌توانند به طبع برسانند بدون تحریف و تفسیر معنى تا عامه ناس از مباحث مذاکره و تفصیل گزارشات مطلع شود هر کس صلاح اندیشى در نظر داشته باشد در روزنامه عمومى برنگارد تا هیچ امرى از امور در پرده و بر هیچ کس مستور نماند لهذا عموم روزنامه‌جات مادامی که مندرجات آن‌ها مخلل اصلى و اصول اساسى دولت و ملت نباشد مجاز و مختارند که مطالب مفید عام‌المنفعه را همچنان مذاکرات مجلسو صلاح اندیشى خلق را به آن مذاکرات به طبع رسانیده منتشر نمایند حالا البته یک قسمت مجازاتى هم دنبالش دارد که بنده زبانم نمی‌گیرد که راجع به جراید محترم بخواهیم عرض بکنم و تصدیق مى‌فرمایید بالاخره یک جورى وضعیت مجلس باشد که یک شبحى از آنچه که هست به نظر دور و نزدیک برسد و بدانند که چه رویه‌ای در مجلس حکمفرما است. هر کسى در چه حال است اکثریت چه جور است، اقلیت چه جور است چه افکارى در این بین دور میزند و این‌ها میسر نیست مگر این که واقعاً آنچه در مجلس می‌گذرد این به سمع و بصر دور و نزدیک برسد و متأسفانه الان این طور نیست گاهى در بعضى جرائد عین بیانات نمایندگان طبع نمی‌شود یعنى فرض بفرمایید یکى موافق دولت است اگر بناشد ببیند که مطلبى از طرف مخالفى گفته می‌شود این را مختصر و سر و دست و پا شکسته و ناجور می‌نویسد و اگر مخالف باشد به عکس، این البته برخلاف قانون اساسى و بالاخره آن رکن اول و رکن چهارم این دو باید بیشتر مفید باشند از براى این که قانون اساسى برقرار باشد زیراکه بقاء و حیاتشان مربوط به قانون اساسى است از براى این که اگر خداى نکرده قانون اساسى نباشد نه ما هستیم نه آن‌ها و آن وقت اگر بنا هست جرایدى هم که جراید عمده و مهم و واقعا با صلاحیت و بی‌طرفند و بی‌طرفانه مطالب را می‌نویسند آن‌ها را هم من نمی‌دانم که بالاخره چطور می‌توانند همکارى کنند. یا با تند‌نویسى مجلس یا طور دیگرى که اگر تخلیص هم می‌شود گر چه از نظر قانون اساسى بنده حق گفتن تخلیص را ندارم ولى بالاخره باید طورى باشد که معنى مطلب گم نشود بنده در بیانات خودم همین پریروز در یکى از جراید دیدم که نوشته بود چیزى نفهمیدم خوب وقتى بنده نفهمم ملاحظه کنید سایرین چطور می‌فهمند به هر صورت غرض عرض بنده این است که اداره ‌تند‌نویسى یک جریان تند‌نویسى خیلى دایر صحیح و با دقت وجود پیدا بکند تا این که این همکارى ما بین مجلس و مطبوعات امکان پذیر باشد در هر حال حتى‌الامکان استدعا می‌خواهم بکنم که این نکته از امروز مورد دقت واقع بشود دو نسبت به روزنامه هم مجله و اداره‌ تند‌نویسى هم اگر یک طورى می‌شد که‌ تند‌نویسى با اداره مجله می‌شد یکى و با هم همکارى می‌کردند. این خیلى چیز مضحکى است اداره مجله یک اداره جداگانه، تند‌نویسى یک اداره جداگانه بالاخره این دو تا مال مجلس است ما که دیگر مال 16 وزارتخانه و یا 16 مملکت نیستیم بالاخره باید این‌ها همه را جمع و جور کرد و همه را یکى کرد که ازش خوب استفاده بشودولى با این صورت غیر از خلاف بودن کار و نتیجه معکوس به نظر بنده هیچ فایده‌ای براى مملکت و ملت ندارد.

رئیس- آقاى حاذقى.

حاذقى- بیانات نماینده محترم مبنى بردو قسمت بود که قسمت اول تذکرى راجع به کار کردن مجلس دادند دوم نواقصى که به نظر‌شان رسیده بود در قسمت بودجه توضیح فرمودند (در این موقع مجلس از اکثریت افتاد)

رئیس- ساعت 10 مجلس تشکیل شد حالا هم یک ربع از ظهر گذشته آقایان جلسه را از اکثریت می‌اندازند. پس از لحظه‌اى اکثریت حاصل شد بفرمایید.

حاذقی- عرض کنم آن قسمتى که مربوط به کارپردازان مجلس است با در نظر گرفتن این نکته که سه نفر منتخب مجلس شوراى ملى هستند به عنوان کار‌پرداز کمال توجه و علاقه را در بهبود اوضاع ادارى مجلس به خرج داده‌اند و سعى کرده‌اند همان طور که نماینده محترم آقاى رضوى فرمودند دستگاه ادارى مجلس به خصوص جریان ادارى و انضباط ادارى مجلس برقرار باشد منتهى البته یک نکته‌هایی است که ود آقایان نمایندگان محترم وارد هستند که انجام این منظور مستلزم یک صبر وقت بیشترى است که ما موفق بشویم مطابق طرحى که ما الان داریم دستگاهی ادارى مجلس را که البته مواجه با بعضى نواقص است یکى یکى اصلاح بکنیم و گزارش آن را هم البته به موقع خودش به مجلس شوراى ملى خواهیم رسانید در قسمت تند‌نویس که ذکر فرمودند البته مسئله تند‌نویسى یک مسئله دقیق و فنى است که مورد توجه هئیت رئیسه مجلس بوده و مرتب دقت‌های لازم شده و تذکرات لازم به اداره تند‌نویسى داده شده و الان هم موجبات سرعت کار فراهم شده به طوری که در آینده نزدیکى آقایان مشاهده خواند فرمود که صورت مذاکرات مجلس دقیقاً به موقع در مجله رسمى مجلس چاپ بشود و به استحضار آقایان برسد اما در یک قسمت خود آقایان کار‌پردازان مجلس هم با آقایان مستخدمین همراه هستند و آن موضوع عدم توجه عده‌ای از آقایان نمایندگان است نسبت به رعایت نظم جلسات مجلس و حضور مرتب در مجلس شوراى ملى (در این موضوع مجدداً جلسه از اکثریت افتاد)

9- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- جلسه تعطیل می‌شود. جلسه پس فردا خواهد بود.

 (مجلس یک ربع بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى: رضا حکمت‏‏.

اخبار مجلس

کمیسیون بودجه پنج بعد از ظهر روز سه‌شنبه 21-2-327 با حضور آقای وزیر دارایی به ریاست آقای بهبهانی تشکیل مذاکراتی در اطراف بودجه کل 1327 و اقلام هزینه به عمل آمده در کلیات بحث زیادی شده و بالاخره نتیجه به جلسه بعد موکول شد. غائبین بااجازه - آقایان : نیکپور- صاحب‌جمع- آصف

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294376!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)