کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/16]

جلسه: 66 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 7 تیر ماه 1321  

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- شور اول لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

3- بیانات آقای رئیس راجع به اوقات جلسات

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 66

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 7 تیر ماه 1321

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- شور اول لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

3- بیانات آقای رئیس راجع به اوقات جلسات

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس سه ربع ساعت پیش از ظهر به ریاست آقای اسفندیاری تشکیل گردید

صورت مجلس روز سه‌شنبه دوم تیر ماه را آقای (طوسی) منشی قرائت نمودند. (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین با اجازه- آقایان: دکتر ضیا، فاطمی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: تولیت، ناصری، دکتر سنگ، مهذب، آصف، صادق وزیری، نصرتیان

دیرآمده بی‌اجازه- آقای: اکبر

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2- شور اول لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه

رئیس- شور اول لایحه اصلاح قانون نظام وظیفه. گزارش کمیسیون خوانده می‌شود. گزارش از کمیسیون نظام به مجلس شوراى ملى کمیسیون نظام لایحه شماره 2778 دولت راجع به اصلاح قانون نظام وظیفه را در جلسه‌هاى متعدد با حضور آقایان وزیر جنگ و معاون وزارت دادگسترى و رئیس اداره آمار و ثبت احوال و نماینده وزارت کشور مورد شور و مطالعه قرار داده و برخى از آقایان نمایندگان نیز براى اظهار نظر در جلسه‌ها حضور داشتند و اصلاحات لازمه به عمل آمده تا به آنجا که این مواد پیشنهادى همه به سوى جامعه تنظیم یافته و رفع نگرانی‌هاى سابق را نموده است و اینک گزارش آن براى شور اول تقدیم و ضمناً استدعا می‌شود یکى از جلسه‌هاى هفتگى مجلس شوراى ملى براى شور اول آن اختصاص داده شود تا زودتر به بلاتکلیفى مردمانى چند خاتمه داده شود

رئیس- مذاکرات در کلیات است. آقاى اوحدى‏

اوحدى- مخالفت این بنده راجع به این لایحه دولت مربوط به نظام از نقطه‌نظر این نیست که مخالفت با دولت داشته

+++

باشم و همچنین از این نقطه‌نظر نیست که مخالفت با نظام یا نظام وظیفه داشته باشم فقط مخالفتم از طرز تنظیم لایحه نظام وظیفه است استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند. براى نظام وظیفه در 1304 قانونى گذشت که در آن قانون رعایت مصالح مملکت و رفاهیت حال عموم را در نظر گرفت به این سبب معین می‌کنند اشخاصى که داراى اجتهاد هستند اشخاصى که علماى مذهب زردشتى و یهود و مسیحى هستند از خدمت نظام وظیفه براى ابد معاف خواهند بود و همچنین نوشته است مدرسین معقول و منقول از خدمت نظام وظیفه براى ابد معاف هستند و همچنین نوشت کسانى که داراى تصدیق عالیه از مدارس داخله یا خارجه هستند که به تغییر امروز لیسانس و دکترا گفته می‌شود اینها براى ابد از خدمت نظام وظیفه معاف هستند (مخبر- این طور نیست) براى رفع سوء‌تفاهم و رفع اشتباه از رفقاى خود ماده 16 قانون نظام وظیفه مصوبه خرداد 1304 را می‌خوانم ماده 16 کسانی که به واسطه موقعیت خود از نظام معاف می‌باشند: 1- حکام شرع مجاز به اجتهاد یا فتوى از مراجع تقلید یا فتوى و علماى درجه اول مذاهب زردشتى و کلیمى و مسیحى و مدرسین علوم معقول و منقول. 2- دارندگان تصدیق‌نامه (دیپلم) از مدارس عالیه داخله یا خارجه. 3- طلاب علوم دینیه الى آخر بنابراین در ماده 16 معافیت دایم این طبقه مصرح است و هیچ گونه اشتباه و شکى در آن راه ندارد قانون نظام وظیفه 1310 که به عنوان اصلاح قانون نظام وظیفه 1304 به مجلس آمده تفاوتى که پیدا کرده است این است که براى لیسانس‌ها و دکترا یک سال قائل شده و براى غیر دکترا 18 ماه قائل شده و در هر دو صورت یعنى هر دو قانون براى متکفلین 4 ماه خدمت تعیین کرده است چه در قانون 1304 و چه در قانون 1310 متکفلین باید 4 ماه خدمت نظام وظیفه انجام دهند و این عمل در نظام جریان داشته که 4 ماه را براى خدمات مقدماتى نظام وظیفه همیشه مورد توجه قرار می‌دادند حال بنده تعجب می‌کنم از آقاى وزیر جنگ که خیلى شخصاً به ایشان ارادت دارم به این مقدمه که در صدر لایحه تقدیمى خودشان تصریح فرمودند به این که این لایحه نظام وظیفه براى رفاه حال مردم است و براى آسایش مردم و براى جلوگیرى از اشکالات است و بالنتیجه بر اثر تجارب است که این لایحه پیشنهاد می‌شود خواستم ملتفت بشوم با این مقدمه چه باعث شد که قانون 1304 و قانون 1310 پشته پا افتاده شد و متوسل شدند به قانون 1317 که این قانون 1317 یک موادى دارد که نه خدا راضى است و نه پیغمبر خدا و نه من هم که عضو کمیسیون عدلیه بودم راضی به آن بودم (صحیح است) بنده استدعا دارم که آقاى وزیر جنگ این عرایض را که بدون هیچ شایبه فقط از نظر مصالح و رفاهیت جامعه عرض می‌کنم در نظر بگیرند و اگر حالا هم نخواهند جواب بدهند یک قدرى رویش تأمل کنند و اگر مراجعه هم لازم دارد به قوانین سابق بفرمایید بعد ملاحظه می‌فرمایند که منصفانه این عرایض بنده ورود دارد یا خیر یکى از مسائل که مورد توجه بنده است وقت سرباز‌گیرى است که بنده مخالفم به این طورى که اینجا نوشته شده است زیرا آقایان می‌دانند اگر ابتداى سرباز‌گیرى در فروردین 1321 باشد این اول کار زراعت و کار رعیتى و کار بهره‌بردارى آن رعیت مشمول است بنده وارد جزئیات نمی‌شوم اگر موافقت می‌فرمایید خوب است همان طورى که در قانون 1304 و قانون 1310 وقت سرباز‌گیرى را به مهر محول کرده و قانون 1304 خاتمه سربازگیرى را تا آخر آبان همان سال معین ولى در قانون 1310 از آبان رد شده و نوشته شده است تا آخر آذر همان سال سربازگیرى باید خاتمه پیدا کنند بنده معتقدم که در بحبوحه قدرت و احتیاج به نظام قانون 1310 تنظیم شده است البته این نکته را رعایت نمی‌کردند بهتر از نکاتى بود که در قانون 1317 نوشته شده است. یکى دیگر ملت ایران از حیث احتیاجات محتاج به آدم است خوب است وقت را غنیمت بشماریم ما که با کسى جنگ نداریم تهیه نظام را که براى جنگ نمی‌کنیم ایران سال‌هاى سال است کوس صلح‌طلبى و کوس نفرت از جنگ را می‌زند احتیاجى ندارد که این قدر افراد را در زیر پرچم تا یک مدت زیادى نگاه دارد بنابراین با این که خودم هر وقت یک دسته نظام را می‌بینم یک حالت تشنج و یک حالت حظ و یک

+++

حالت سرور برایم پیش می‌آید مع‌ذلک تقاضا می‌کنم از آقاى وزیر جنگ که تقلیل بدهند یعنى قائل شوند براى متکفلین همان طورى که در قوانین سابق چهار ماه شده است و در این لایحه شش ماه همان چهار ماه باشد و همان طورى که در قانون 1304 دکترها و لیسانس‌هارا معاف کرده‌اند اینها هم معاف باشند براى این که یک دکترى که می‌رود تا سن 25 سالگى اقلاً زحمت می‌کشند تا دکتر در مهندسى می‌شود یا دکتر در داروسازى می‌شود یا دکتر در طب می‌شود یا دکتر در چیزهاى دیگر بالاخره آن کارى را که زحمت کشیده براى جامعه نفعش بهتر است تا برود در سربازخانه اگر آقایان تصدیق دارند آقاى وزیر جنگ هم توجه بفرمایند یک نفر که دکتر شده است پس از 25 سال که از عمرش گذشته امروز نتیجه عملش را باید به ملت بدهد یعنى ملت از او استفاده می‌کند یک نفر دکتر شده است در حفظ صحت بدنى از این دکتر ممکن است صدها نفر هزاران نفر در این مدتى که نظام وظیفه می‌رود مردم را معالجه کند و امراض را جلوگیرى کند و خدمت مهمى بکند وقتى که رفت در نظام وظیفه چه خدمتى از وجود یک نفر دکتر یا ده نفر دکتر ساخته می‌شود؟ به این جهات بنده معقدم که آقاى وزیر جنگ موافقت بفرمایید که این اشخاص همان طور که در قانون 1310 معاف شده‌اند معاف باشند باقى می‌ماند کسانى که تا رتبه دوره کامل متوسطه رسیده‌اند براى این اشخاص همان مدت یک سال کافى است بیشتر از یک سال براى اینها اسباب زحمت و چیزهاى دیگر فراهم نشود اگر چه ورود در نظام را نمی‌خواستم بگویم این عرض را ندارم البته همان طور که یک روز خود آقاى وزیر جنگ فرمودند که اینجا یک مدرسه‌ای است براى افراد بنده هم قائل هستند و حقیقتاً مدرسه است براى تربیت بدنى براى تربیت اخلاقى به این جهت بنده عرض می‌کنم که یک سال کافى است براى آنها آمدیم سر قسمت عمومى براى قسمت عمومى هم 18 ماه کافى است که یک سال و نیم باشد یک سال و نیم براى اینها و همان طور که عرض کردم بقیه هم براى سایرین (صحیح است) نکته دیگر هم که خواستم عرض کنم اگر آقاى وزیر جنگ توجه بفرمایند خوب است این مطلب را در نظر بگیرند که یک اشخاصى که فعلاً در جریان خدمت نظام هستند پس از تصویب این لایحه و این قانون اینها را هم مشمول این لایحه قرار می‌دهند و تا هر کجا که رسیده است طبق این قانون با آنها معامله بشود.

مخبر کیمسیون نظام (روحى)- گمان می‌کنم در یک اصل بین همه همکاران ما تردید نباشد و آن بودن نظام وظیفه در کشور است کشور محتاج است به حراست و حفاظت حدود و ثغور و مرز و جهات دیگر و این وظیفه افراد است که این وظیفه خودشان را در مقابل وطن و میهن خودشان با فرط پاکى علاقه‌مندى ایفا کنند پس از این که این اصل را معتقد شدیم در وضعیت این عمل بایستى وارد در مذاکره بشویم البته نظریات مختلف است و ممکن است آقایان هر گونه نظر سودمندى دارند بدهند هم وزارت جنگ و هم کمیسیون و هم بنده که مخبر هستم با آن موافقت می‌کنم که یک قانونى از مجلس شوراى ملى بگذرد که به نفع جامعه و به مساوات باشد که بدون این که تبعیض روا داشته باشیم اجرا شود اصل این بوده است که ما سعى کردیم در کمیسیون که این قانون جنبه مساواتیش زیاد باشد و تبعیض را ما در این قرار ندادیم. آقاى اوحدى فرمایشاتى فرمودند که بنده یک قسمت‌هایش را مجبورم اینجا جواب عرض کنم ابتدا فرمودند که مدرسین و غیر ذلک در سابق معاف بوده‌اند حالا چرا معاف نیستند و حالا هم باید معاف بشوند. حالا هم ما معافیت‌ها را قائل شدیم اما با یک مدرک مراجع صلاحیت داری که آن معافیت‌ها را تصدیق بکنند و آقا هم البته تصدیق می‌کنند که هیچ مجتهد جامع‌الشرایط و صاحب فتوایى وجود ندارد که بیست و یک ساله باشد. این یک کارى است بس مشکل آقا کار زحمت‌دار و رنج‌دار است کسى که بالاخره به مقام اجتهاد و فتوى می‌رسد این محتاج به یک سن کامل‌ترى است که البته ممکن پس از انجام خدمت نظام وظیفه هم این کار را دنبال کند و پیش ببرد و به جامعه خدمت کند- اما این که

+++

آقا فرمودند چهار ماه کافى است آن روز درست بوده است ملاحظه بفرمایید قرآن مجید می‌فرماید کل یوم هو فى شأن هر روزی شأن مخصوص دارد طرز کارهایش جور دیگر است امروز طرز کار با سابق متفاوت است امروز یک نفر سرباز باید یک عملیات زیادترى را انجام بدهد طرز کار نوع اسلحه عملیات همه کامل‌تر و بیشتر شده است سرباز امروز باید یک تمریناتى بیشتر از پیش در فنون مختلفه سربازى بکند که شاید در بیست سال پیش اینها وجود نداشت امروز آمده است این قضیه پیش ما و ما هم در این قانون به این قسم که ملاحظه می‌فرمایید گذشته‌ایم و تمام هم عادلانه و از روى مساوات بوده است ما آمدیم دو سال را یک جا شش ماه کردیم یک جا یک سال کردیم یک جا هجده ماه کردیم همه هم از روى عدالت و مساوات اینجا نباشد که در قسمت دکترها و تحصیل کرده‌ها یک سال و یک سال و نیم مدت خدمت معین شود و این هم کم‌تر از این ممکن نیست بشود زیرا اینها هم باید یک عنصر مفیدى براى کشور باشند و خدمت کنند و عملیاتى را هم در ظرف این مدت فرا بگیرند و این مطلب هم مخفى نماند که نظریاتى که وزارت جنگ به اجراى این قانون دارد به طورى که ما دیده‌ایم از حالا هم در فکر تأمین این منظور و آسایش حال سربازان است و دارد عمل می‌کند هم اکنون ممکن است آقایان تشریف ببرید و سربازخانه‌ها را ببینید امروز سربازخانه‌ها در نهایت نظم و ترتیب است از حیث نظم و خوراک و منزل و لباس و حقیقتاً خیلى خوب است و یک نمونه‌ای است براى افراد سرباز که همه جهت تربیت می‌شوند حتى در آنجاها مزارع نمونه یک قسمت درست کرده‌اند که سربازان دهقان و کشاورز هم معلومات نظامى و سربازى فرا بگیرند و هم سواد و معلومات پیدا کنند حتى مراتب اخلاقى خود را هم مستحکم کنند که مثل یک مدرسه وقتى از آنجا خارج می‌شوند این یک تا بین فهمیده عاقل و لایق و عنصر مفیدى براى مملکت خواهد بود و اهل هر کجا باشد به همان محل بر می‌گردد و استفاده می‌دهد این یک چیزی است که همه ماها باید کمک کنیم و همراهى کنیم نسبت به این قانون و این لایحه که از کمیسیون گذشته است و اصل و مبنایش بر مساوات است بگذرد و اجرا شود و این که فرمودند موردى دارد که باید حذف شود که نه خدا راضى است و نه پیغمبر خدا راضى است من می‌خواستم به آقاى اوحدى عرض کنم که در کمیسیون این مواد حذف شده است ما دیگر نه چلاق را در قانون آورده‌ایم که به سربازى بگیرند نه رنجور را نه کسانى را که علیل هستند نه کسانى که انگشت سبابه ندارند قانون در حق اینها رفاهیت کامل را رعایت کرده است و آنهایى که بیشتر دعوت می‌شوند در این قانون تمام معاف شده‌اند و هیچ به آنها مراجعه نمی‌شود یک قسمت راجع به وقت سربازگیرى فرمودند این اوقات در آیین‌نامه سربازگیرى تأمین شده است اما یک قسمتش را بنده هم معتقد هستم که فرمودند وقتش به ضرر جامعه است خوب است این را کمیسیون مرقوم بفرمایند که در آنجا مطالعه کنیم و رسیدگى کنیم اگر دیدیم صلاح است ما هم موافقت می‌کنیم و حرفى نداریم ما می‌خواهیم یک قانون صحیحى به نفع جامعه بگذرانیم می‌خواهیم به هر طورى که هست اشکالات سابق بر داشته شود قسمت دیگر راجع به دکتر‌ها فرمودند دکتر در هندسه دکتر در گیاه‌شناسى دکتر در فلسفه و من‌جمله دکتر در طب اینها را اگر توجه بفرمایید همه اینها در سربازخانه‌ها و نظام بیشتر می‌توانند خدمت کنند یک سربازخانه بالاخره طبیب می‌خواهد و اینها موظف هستند که آنها را معالجه کنند و اینها بایستى این وظیفه را انجام بدهند و از وجودشان استفاده شود و اگر غیر از این باشد به زیان جامعه است زیرا به عقیده بنده اینها وجودشان در سربازخانه بیشتر سودمند خواهد بود و به علاوه اینها بعد از یک سال خدمت بیرون خواهند آمد و در خارج وظیفه خودشان را انجام خواهند داد و این که فرمودند مدت را کم کنیم و از دو سال به یک سال تخفیف قائل شویم این مذاکرات مکرر در کمیسیون با حضور آقایان محترمى که لطفاً تشریف آوردند با توجه مخصوص آقاى وزیر جنگ که در کمیسیون تشریف داشتند مذاکره شد در سال موالید ما تکافو نمى‌کند ما باید

+++

این مقدار سرباز را همیشه براى خدمت حاضر داشته باشیم و احصاییه که در دست ما هست و بایستى او را مطمح نظر قرار داد این موالید کفایت نمی‌کنند براى این که دو سال را یک سال یا یک سال و نیم بکنیم امروز در بعضى ممالک دنیا حتى سه سال کرده‌اند زیرا بایستى افراد بیایند و جاى اینها را بگیرند و در مدت یک سال این کار عملى نمی‌شود بنابراین تصدیق بفرمایید که این مدت را قبول کردن مشکل است و به طور کلى همان طور که عرض کردم ما اگر قانون نظام وظیفه می‌خواهیم امروزه اوضاع دنیا طور دیگرى است که ممکن است در آتیه نزدیکى رو به آرامش برود ما هم بایستى مثل یک ملل زنده زندگى کنیم و بایستى در سایه سر نیزه سربازان حدود و ثغور خودمان را محافظت کنیم و بنده مخصوصاً در این موقع که آقاى وزیر فرهنگ تشریف دارند می‌خواستم خواهش کنم که حتى در امر پیشاهنگى هم مقدم بشوند زیرا اگر اینها بد بود سایرین نمى‌کردند ما هم باید بکنیم؟

رئیس- آقاى اعتبار

اعتبار- موضوع قانون نظام وظیفه یکى از قوانینى است که به نظر بنده در هر موقعى که بحث شود و هر موقعى که به مجلس شوراى ملى بیاید بایستى همیشه ما تجلیل کنیم و احترام کنیم که یکى از قوانین مفیدى است که به درد کشور می‌خورد لیکن علت این که بنده به نام مخالفت با این قانون می‌خواهم صحبت کنم یک موضوعى بود که بنده را فوق‌العاده متأثر کرد و لازم دانستم که آقاى وزیر جنگ در این باب یک توضیحاتى به مجلس شوراى ملى بدهند بنده در یکى از جراید خواندم صحبت از سوار محلى شده بود که پول به سوار محلى داده‌اند یا می‌دهند و همین طور در اداره امنیه کار داشتم و دیدم آنجا ما یک امنیه‌اى را که به خون دل داریم از بودجه‌مان کم می‌کنیم و به او می‌دهیم صحبت از این است که حقوق همین افراد را به یک سواران محلى تخصیص داده‌اند و می‌دهند من حقیقتاً فوق‌العاده متأثر شدم بنده در مأموریت‌هایى که در قسمت‌هاى کردستان و چه در قسمت‌هاى لرستان داشته‌ام با این کیفیت سوار محلى برخورده‌ام و معایب این کار را خیلى خیلى خوب می‌دانم باور بفرمایید که اگر شما و دولت ما روى این فکر بروید دیگر جلوى این کار را نمی‌شود گرفت این قضیه مسرى است و یک سوء‌سیاستى است که هر کس امروز برود دنبال سوار محلى و بخواهد با سوار محلى به این مملکت امنیت بدهد بهتر است که ندهد (صحیح است) بنده این طور دیدم اینجا که یک مردى آمده بود حقوق دو ماهه‌اش را می‌خواست مى‌گفتند باید در محل بروى می‌گفت همین جا می‌خواهم این خویش می‌رساند که دروغ است این قضیه سواران محلى خود اینها یک مردمانى هستند که خودشان با دزدها شریک هستند با قطاع‌الطریق‌ها همه شب هستند بنده خودم دیده‌ام که در هیچ تاریخى نبوده است که اینها با دزدهاى محلى طرف شده باشند یک نفر از آنها را کشته یا زخمى کرده باشند و همیشه با آنها ارتباط داشته‌اند و بنده تقاضا می‌کنم از دولت که اگر واقعاً این رویه را می‌خواهد پیش بگیردبهتر این است که پیش نگیرد و نکند این کار را این رویه غلطى است که ما بخواهیم امروز هر خانى را برداریم بیاوریم بیست تا سوار سى تا سوار به او بدهیم و یک حقوقى برایش قائل شویم و حال آن که می‌دانیم که این خوانین چه مضراتى داشته‌اند و دارند و چه بدبختى‌هایى براى این مملکت ایجاد کرده‌اند (صحیح است) به هر حال این قضیه بنده را به قدرى متأثر کرد که خیال کردم در موقع طرح قانون نظام وظیفه این نکته را به آقاى وزیر جنگ تذکر بدهم و توضیح بدهم که با اطلاعى که از وضعیات سواران محلى دارم بنده ترجیح می‌دهم که یک محلى را قاعاً صف صف بکنند و سواران محلى نگیریم (صحیح است) این عقیده بنده است در این قسمت و اگر توضیحات بیشترى هم بخواهند بنده حاضرم که در این باب مفصلاً نظریات و اطلاعات خودم را خدمتتان عرض کنم و اگر امروز ضرورت هم ایجاب کند که شما یک دسته‌اى بیاورید و یک حقوقى بهشان بدهید دسته‌جاب دیگر را هم باید بدهید و همین طور این قضیه دنباله پیدا می‌کند آن وقت یک وقت ملاحظه می‌کنید که یک مملکتى را که با یک زحمتى خلع اسلحه کرده‌اید دو

+++

مرتبه مسلح می‌شوند و این ترتیب یعنى چه؟ اصلاً قانون نظام وظیفه براى چیست؟ بودجه وزارت جنگ و امنیه براى چیست؟ بالاخره بنده معتقد هستم که شما با داشتن امنیه و با داشتن وزارت جنگ و با داشتن سربازخانه که اینجا آقاى مخبر محترم شرح دادم و ما هم تصدیق می‌کنیم که همین طور هست با بودن این وضعیات سواران محلى یعنى چه این چه موضوعى است این چه بدبختى است براى مملکت که ما بخواهیم این رویه را اتخاذ بکنیم اگر خداى نخواسته بخواهیم این قضیه را عملى کنیم بهتر این است که این وزارت جنگ و امنیه را درش را ببندیم و برویم دنبال سواران محلى. موضوع دیگرى را که من باب تذکر می‌خواستم عرض کنم موضوع خواستن افراد است براى انجام نظام وظیفه دو نظر داشتم بنده یکى تأمین شده که سعى کنیم افراد در یک مرتبه اظهار شوند و در سال در ایام مختلف ما این مردم را بیکار نکنیم این تأمین شده ولى در فصلش در موقعش بنده مخالفم احضار افراد را براى‏ فروردین ماه هر سال معین کرده‌اند و این موقع به نظر بنده موقعى است و ماهى است که موقع کشت و کار رعایا است و مشغول رعیتى خواهند شد و اگر بخواهند در آن موقع بیایند به کلى از کار رعیتى و کشت می‌مانند و بالاخره کشور دچار زحمت می‌شود از نظر کشاورزى و حال آن که می‌توانیم این کار را در بهمن ماه بکنیم که رعیت تا پانزدهم اسفند که بیکار است و براى کارهاى کشاورزى گرفتارى و مسئولیتى ندارد عرض دیگر بنده راجع به ماده 64 بودکه می‌نویسد مشمولین 1284 الى 1290 را معاف می‌کنند بنده عقیده‌ام این است به همان دلیلى که مشمولین 1284 تا 1290 اظهار نشده‌اند و تا به حال به خدمت نرفته‌اند ما بایستى این موضوع را بسط بدهیم یعنى اقلاً تا 97 را بایستى مشمول همین ماده قرار بدهیم و معاف کنیم زیرا ما احتیاجى به اینها نداریم و این قضیه را خودمان در عمل دیده‌ایم که با سوء جریانى که در ادارات نظام وظیفه هست جز سوء‌استفاده فایده دیگرى نخواهد داشت زیرا عمل این بوده است که این قبیل مشمولین در سال دو مرتبه از زندگى خودشان بیکار می‌شدند و آنها را می‌آوردند به حوزه‌هاى مرکزى یا فرعى و آن وقت با دادن یک مبلغى دو مرتبه برمی‌گشتند و آن وقت باز شش ماه دیگر همین بازى در کار بود و ما هر قدر بخواهیم براى حسن اداره نظام وظیفه اینجا حرف بزنیم به نظر بنده تا یک متخصصینى نداشته باشیم و تا یک مردمانى که واقعاً ایمان داشته باشند براى این کار پیدا نکنیم حسن اداره نظام وظیفه یکى از آن چیزهایى است که ما به آن نمی‌رسیم پس از نظر این که مردم را تا حدى راحت کرده باشیم و تا اندازه از این زحمت خلاص کنیم در این قسمت اجازه بدهید این ماده 64 را بسط بدهیم و حتى‌الامکان هرقدر ممکن است این را جلوتر ببریم و تا اندازه هم نظام وظیفه به زحمت نیفتد و واقعاً بتواند مشمولین یک سالش را جمع‌آورى کند و مورد استفاده خودش قرار بدهد از این جهت بنده پیشنهاد کردم که در این قسمت تا 1296 را مشمول قرار ندهند.

وزیر جنگ- چون وقت تنگ است و آقایان محترم همه نظریات‌شان را راجع به قانون نظام وظیفه نفرموده‌اند بنده اجازه می‌خواهم که دفاع خودم را موکول به جلسه آتیه بکنم ولى موضوعى که به نظر بنده خیلى مهم است و لازم است جواب عرض کنم موضوعى است که آقاى اعتبار نماینده محترم فرمودند و آن راجع به سواران محلى است کلیه عقاید و نظریاتى که فرمودند کاملاً صحیح است و نظر دولت هم همین است و تعداد سواران محلى که موجود است فوق‌العاده کم است و پیدایش در موقعى بود که امنیه و ارتش به بعضى نقاط کشور به سرعت نمی‌توانست برسد و براى ایجاد امنیت فورى در نظر گرفته شد که تعداد مختصرى سواران محلى موجود باشد که به محض رسیدن امنیه یا ارتش به آنجاها این سواران محلى منحل شوند و باز عرض می‌کنم که تعداد آنها کم است و به زودى به هیچ وجه باقى نخواهد بود باقى عرایضم راجع به نظام وظیفه به جلسه بعد موکول می‌کنم‏

رئیس- آقاى ملک مدنى‏

ملک مدنى- قانون نظام وظیفه یکى از قوانین خیلى

+++

خوبى است که در دوره گذشته از تصویب مجلس گذشته و به نظر بنده یکى از کارهاى مفید ایام گذشته همین قانون نظام وظیفه است و بنده هم خاطر دارم که این مرتبه چهارم است که در مجلس از طرف وزارت جنگ پیشنهاد می‌شود اولاً به عقیده بنده خوب بود که این قانون را حالا که آقاى وزیر جنگ قصد اصلاح داشتند یک مرتبه تمام قانون را به مجلس پیشنهاد می‌کردند که تمام مواد بررسى بشود و با این وضع فعلى و آزادى که هست و مجلس از روى علاقه‌مندى براى تدوین قانون نظام حاضر شده همه مواد قانون فعلى را مطالعه کنند و کمیسیون هم مجال داشته باشد و مجلس هم مطالعه بکند بعضى موادى که شاید در اینجا اصلاحاتى پیش‌بینى نشده مورد دقت و نظر واقع شود و تجدید‌نظرى بشود عقیده بنده این است که در این کار بشود زیرا ما وقتی که در دوره پنجم این قانون را گذرانیم البته آن وقت یک جهات و دلایلى داشت که بعضى از مواد به نظر مناسب با وضعیت نبوده است و باید در آنها هم تجدید‌نظر بشود. اما نظر اصلى بنده آنچه که قبلاً لازم است عرض کنم که در کمیسیون مورد توجه واقع شود و آن این است که بنده اصولاً مدت دو سال را براى نظام وظیفه معتقد نیستم اعتقاد بنده این است که دوره خدمت نظام وظیفه براى یک به سرباز یک سال بیشتر در ایران لازم نیست چون ما تجربه داریم این مدت دو سال یک نفر زارع و یک نفر دهقان که به سربازخانه می‌رود تا وقتی که برگردد این دیگر به کلى شالوده زراعتى او هم پاشیده می‌شود و یک مرد زارعى نیست که بتواند زندگانى خودش را اداره کند به علاوه ما احتیاج نداریم که خدمت را دو سال بکنیم. مطابق آمارى که بنده از خارج تحقیق کردم و در دست است ما اگر در هر سال در حدود صد هزار نفر مشمول داریم در این کشور و صد هزار نفر براى خدمت سربازى و حفظ امنیت داخلى و خارجى ما کافى است و احتیاجى به بیشترش هم نداریم بنده اعتقاد شخصیم در اینجا این است که باید خدمت وظیفه دوره‌اش را یک سال کرد و براى اشخاص هم که دیپلمه و لیسانسیه هستند و بایستى کادر افسرى را طى کنند خدمت در دانشکده افسرى شش ماه کافى است و شش ماه هم در صف این عقیده شخصى بنده است دلایل زیادى هم دارد بنده حالا نمی‌خواهم عرض کنم به طور کلى توضیحاتم را اینجا عرض می‌کنم اگر چنانچه قبول نشده آن وقت بنده دلایل و توضیحات بیشترى که لازم است عرض خواهم کرد عرض کنم یکى دیگر از این قسمت‌هایى که مورد نظر باید بشود و در این قانون هم پیش‌بینى شده است همان مسأله متکفلین است این مسأله متکفلین در چندین دفعه سه دفعه که قانون نظام وظیفه در این مجلس آمده و اصلاح شده هر دفعه این را شدیدترش کرده‌اند و نتیجه هم گرفتارى یک عده از افراد کشور بوده. البته طبقه روحانیون و علما و صاحبان فتوى البته باید از خدمت معاف باشند ولى بنده شخصاً معتقد نیستم که هیچ کس از خدمت وظیفه دور باشد زیرا هر کس در سهم براى این آب و خاک خدمت بکنند آن کسى هم که دکتر می‌شود و لیسانسیه می‌شود باید براى آب و خاک خودش خدمت بکند در موقعى که لازم می‌شود تفنگ را باید بردارد و از آب و خاک خودش دفاع بکند این عقیده شخصى بنده است ولى یک اشخاصى هم هستند که آنها تکفل یک خانواده را دارند اینها را در نظر بگیرید یک مردى که سرپرست چهار پنج نفر باشد و باید اینها را نان بدهد وقتی که او را به خدمت آوردند آن چند نفر عایله او سر گردان و بیچاره می‌شوند در ادوار گذشته هم این مطالب را هم اینجا و هم در کمیسیون نظام وظیفه که خود بنده در آن موقع در کمیسیونى که فوق‌العاده تشکیل شده بود افتخار عضویت داشتم هر قدر داد کردیم و گفتم این سختى موجب می‌شود که مردم فقیر و بیچاره در زحمت بیفتند و بالاخره یک دسته هم معلولین را آن وقت آوردیم مشمول کردیم مثلاً کسی که از یک چشم نابینا است که هیچ جاى دنیا خدمت نمى‌کنند می‌بردند یکى از آنها پسر خود بنده بود: پسر بنده که یک چشمش معیوب شده بود در طفولیت دو سال رفت خدمت کرد با این که تحصیل هم کرده بود خدمتش را کرد و آمد

+++

این است که باید تجدید‌نظر بشود و باید دید که قانون چقدر موادش باید اصلاح شود و چقدر آن وقت بى‌مطالعه بود بنده این عرض می‌کنم یکى از همین آقایانى که رئیس بهدارى آن وقت بود پشت شانه‌اش گفته بود چون پسر فلان کس هستى: دکتر بهدارى هم نوشته است که توان چشمت ممکن است صدمه ببیند معاف هستى ولى چون پسر فلان کس هستى برو در سربازخانه گفتم خیر برو کار کن سابقه هم دارد پرونده‌اش هست همین دکتر علوى نوشت معاف است بالاخره همان سرلشکرى که رئیس بهدارى بود موافقت نکرد و رفت خدمتش را تمام کرد بیرون آمد این که پسر بنده بود مع‌ذلک با او این جور معامله کردند حالا یک دهاتى بیچاره بینوا که توى یک ده نشسته است ببینید با اوچه رفتار می‌شود این را براى مثال عرض کردم که ببینید قانون نظام وظیفه را به بدترین شکلى و فجیع‌ترین طرزى در این کشور اجرا کردند به عقیده بنده آقاى وزیر جنگ یکى از کارهاى لازمش این است که بهترین افسرهاى پاکدامنشان را براى گرفتن تظام وظیفه مأمور کنند زیرا باور کنید حالا گذشته و بنده دوست ندارم درباره افسرهاى ارتش چیزى صحبت بشود زیرا آنها هم مال ما هستند و ما هم مال آنها فرقى بین مجلس و ملت و ارتش و اینها نیست همه مال هم هستیم باید بالاخره همه در جاى خودمان انجام وظیفه خدا شاهد است اینها رفتارش طورى بوده است که اصلاً اگر اینها را حالا بخواهند حکایت کنند به نظر افسانه می‌آید مبالغه می‌آید که اینها چه کرده‌اند در ولایات و مردم چه قسم از شرارت اینها در زحمت بودند بایستى با کمال جدیت جلو این جور اعمال را بگیرند و بهترین افسرهاى پاکدامن و خوش سابقه را مأمور این کار بکنند نه این که هر چه افسرهاى بازنشسته یا بد سابقه است براى این که یک کاری داشته باشند آنها را مأمور این کار بکنند؟ این یک چیزى است که هر چه مورد دقت قرار بدهیم و تذکر بدهیم و مورد توجه قرار بگیرد همان طور که همه انتظار دارند انشاء‌الله نواقصی که در گذشته بوده هم از نظر قانون و هم از نظر عمل اصلاح می‌شود چون به نظر بنده دستگاه عمل مهم‌تر است و بیشتر مؤثر است تا دستگاه قانون زیرا ممکن است قانون را خوب تهیه کنیم اما موقعى که دست اجرا افتاد آنچه منظور قانون‌گذار بوده عمل نشود عرض کنم خدمتتان این عرایض بنده بود اما قسمتى که آقاى اعتبار راجع به سواران محلى گفتند آقاى وزیر هم اینجا توضیح دادند بنده اینجا اعتقادى دارم که عرض می‌کنم شاید این عقیده مخالف هم داشته باشد ولى بنده عقیده‌ام را عرض می‌کنم که در صورت مجلس بماند شاید یک وقتى مورد توجه بشود ما نباید برگردیم به سابق اگر مملکت ماهر خسارت و زحمتى دیده نتیجه‌اش مرکزیت حکومت مرکزى بوده قدرت حکومت مرکزى باید حفظ شود دولت باید قدرت داشته باشد ما نباید موافقت داشته باشیم که فلان خان و ایلخانى یا سردار نمی‌دانم فلان به مردم حکومت کند و زور بگوید و این مطلبى است که جز مسائل اصلى برنامه دولت باید باشد و از نظر نباید دور کنند این افرادى که همه کشته شدند در نقاط مختلف بوستان که آدم وقتى عبور می‌کند از تنگ زاهدان قبرستان را آنجا می‌بیند تمام سرباز است که کشته شده براى این است که حکومت مرکزى قدرت داشته باشد این اصل را باید حفظ کند پسر بنده اگر در جریان محلى کشته شود بهتر از آن است که دولت سوار محلى بگیرد و باز آن اصل را تقویت کند بنده عقیده شخصیم این است که در این راه هر کس قدمى بردارد قدم مضرى است و به نفع کشور نیست این ایده و فکر را باید از پیش برد معنى ندارد دولت سرپایش نشسته است وزارت جنگ هست سوار محلى می‌خواهیم چه کنیم بالاخره به کلى این فکر باید از بین برود پى کارش هر کس در این مملکت گردن کلفتى و سرکشى بکند دولت باید با قدرت سرنیزه سرش را بکوبد مجلس هیچ وقت طرف‌دار این اشخاص نبوده و نیست و هر وقت دولت براى امنیت هر وسایلى قانونى خواسته است مجلس تصویب کرده است پول هم که هست خود دولت هم هست بیرق دولت در همه جا باید حکم‌فرمایى کند آقاى وزیر جنگ این فکر را باید در نظر داشته باشند و من یقین دارم که این عرض بنده را همه آقایان تصدیق خواهند فرمود (صحیح است)

+++

رئیس- آقاى انوار

انوار- اول بنده یک عرض می‌کنم و از آقایان همکاران عزیز خودم عذر می‌خواهم که یک تذکرى می‌خواهم عرض کنم سؤال وکیل از وکیل ممنوع است لکن به اصطلاح خودشان یک شوخى با بنده می‌کنند و می‌گویند هر کدام یک تولیتى دارند تولیت نظامنامه با بنده است بنده عرض می‌کنم نظر به تولیت نظامنامه شور در کلیات مطابق ماده 53 و مطابق ماده 37 این است که شور در کلیات یعنى اساساً من این لایحه را قبول دارم یا ندارم. وارد شدن در مواد غیر از شور در کلیات است باید گفت که این قانون نظام وظیفه امروز لازم است محتاج الیه هست به فلان دلیل من موافقم و آن کسى که مخالف است در کلیات باید بگوید که من به فلان دلیل و فلان دلیل من مخالفم آن وقت مجلس در اینجا قضاوت می‌کند و اکثریت رأى می‌دهد که آیا این موافقت صحیح است با مخالفت صحیح است بعد از آن که مجلس رأى داد و وارد در مواد شدیم آن وقت ماده به ماده مطرح می‌شود و می‌گذرد مثلاً این ماده محل نظر است دو سال زیاد است یا هیجده ماه زیاد است یا کم است دکترها و لیسانسیه‌ها وارد باشند یا نباشد اینها را باید در مواد صحبت کرد و شور در کلیات غیر از شور در مواد است اینجا براى خاطر آقاى اعتبار عرض می‌کنم که می‌فرمایند در مجلس هر کس کارى دارد و تولیت نظامنامه با تو است بنده خواستم عرض کنم که بلى تولیت نظامنامه با بنده است (خنده نمایندگان) و باید نظامنامه را رعایت کنیم.

اعتبار- به شرطى که همیشه این طور باشد:

انوار- بلى. عرض می‌کنم که زعشق تا به صبورى هزار فرسنگ است در این مجلس موقعى که اشرار حمله آورده بودند به رضاییه توجه می‌فرمایید؟ تصدیق بفرمایید آقا موقع را هم باید ما در نظر بگیریم و مغالطه نکنیم آن موقعى که در اینجا اشرار حمله آوردند به رضاییه خدا شاهد است گمان می‌کنم اغلب آقایان و بنده خودم را عرض می‌کنم آرزو داشتیم اى کاش تفنگ می‌داشتیم و بر‌می‌داشتیم و می‌رفتیم آنجا برادران خودم را کمک کنیم یارى کنیم و اقدام کنیم به دفع اشرار نه تنها بگوییم منحصر بر رضاییه است بلکه براى تمام نقاط مملکت مجلس و نمایندگان این جور نظر دارند که براى حفظ استقلال مملکت خودشان مسلح بشود و بروند و دفاع کنند پس مغالطه نباید بکنیم و موقع مملکت را هم در نظر بگیریم و جریاناتى که هست در نظر بگیریم آن وقت دولت را در تحت این جریان فشار قرار بدهیم- ملاحظه بکنید فشار ما از یک طرف ناله و زارى آنها از یک طرف براى اعاده ترتیبات و امنیت خوب اگر در یک موقعى آدم محتاج بشود ناچار می‌شود سم هم می‌خورد خوب مریض است دیگر ناچار می‌شود دیگر طبیب گفته است و از جهت رفع بلاى فورى است پس اگر دولت هم یک عده سوار محلى گرفته این در یک موقع فوق‌العاده بوده است که عرض کردم همه هم می‌دانید ولى نه این است که این یک اساسى باشد هیچ وقت این کار اساس پیدا نمی‌کند (صحیح است) پس ما نمی‌توانیم این را یک ایرادى وارد کنیم و بگوییم که این دولت قائل به مرکزیت نیست نه آقا کدام دولت است که قائل به مرکزیت نباشد؟ خیال نفرمایید این دولت قائل به مرکزیت نیست نه خیر اینها وزراى دوره استبداد هستند اینها مستبد هستند چطور قائل به مرکزیت نمی‌شوند؟ (خنده نمایندگان) که اقتدارشان ازشان گرفته شود نه خیر خیال می‌کنید اینها دموکرات هستند؟ نه خیال می‌کنید (خنده نمایندگان) خیال می‌کنید که اینها می‌خواهند و میل دارند یک قوه دیگرى هم در مملکت ایجاد بشود؟ خیر ابداً همچو چیزى نیست اگر هم یک مأمور محلى گرفته‌اند از روى ناچارى بوده آقاى وزیر جنگ اظهار کردند در یک موقع فوق‌العاده بود و در مواقع فوق‌العاده ما باید صرف‌نظر کنیم آقا اضطرار است مسلماً آن گذشت است و مسلماً بدانید این را در رفقاى ما این عرق اسلامیت هست این نداى اسلامیت و این صلاى اسلامیت هست که در یک موقعى که ناچار می‌شوند مسلمانان باید دور هم جمع شوند و اعانت کنند یکدیگر را حفظ کنند حدود و ثغور را از شرارت نه این که اینهایى که آمدند و غارت کردند و چماق به دست گرفتند نه هیچ کس به این ترتیب راضى

+++

نیست (صحیح است) باید چماق را ازشان بگیرید و به سر خودشان بکوبید (صحیح است) این یک مطلب. اما راجع به فرمایش آقاى ملک مدنى که فرمودند راجع به تمرکز بنده با شماها عرض کردم هم عقیده هستم کاملاً و مسلماً هیچ وقت هیچ یک از افراد ماها نمی‌تواند و نباید منکر این اصل بشود و نمی‌تواند قائل بشود که غیر از مرکز که تهران باشد کسى بتواند در مقابل قوه و قدرت حکومت مرکزى اظهارى بکند و عرض اندام نمایند و در مقابل مرکز حکومت بکند. همه با این اصل موافقیم اما در مسئله مواد باز هم تکرار می‌کنم وقتى که در مواد ایرادى باشد و در هر ماده‌اش که نظریاتى باشد ما دو شور داریم خوشبختانه قوانین ما چهار شورى است دو شور در مجلس دو شور در کمیسیون پیشنهادات می‌شود مطالعه و مذاکره می‌شود پس وقت مجلس را معطل کردن و گفتن که من موافق هستم با نظام وظیفه اما چیزهاى خارج گفتن بنده عقیده ندارم و عقیده‌ام این است که مذاکره در کلیات کافى است و وارد در مواد بشویم من هم یک نظریاتى و ایراداتى دارم ولى البته آن نظریاتى که دارم مندرج باشد در کلیات و در کلیات بگویم که نمی‌شود این است که مطابق نظامنامه تقاضا می‌کنم کفایت مذاکرات را.

جمعى از نمایندگان- ختم جلسه. مذاکرات کافى است.

مخبر- استدعا می‌کنم آقایان رأى به ورود در شور مواد بدهند آن وقت.

تهرانچى- نمی‌شود آقا خیلى‌ها اجازه خواسته‌اند که صحبت کنند (صحیح است)

رئیس- چون عده از آقایان اجازه خواسته‌اند اجازه‌ها محفوظ می‌ماند براى جلسه بعد.

3- بیانات آقاى رئیس راجع به اوقات جلسات

بعضى از آقایان رفقا به واسطه گرمى هوا و تابستان تقاضا دارند که هفته یک مرتبه جلسه بشود... (صحیح است)

(همهمه نمایندگان- خیر هفته سه جلسه)

رئیس- حالا اجازه بفرمایید. مطلب دیگر این که آقایان ایراد می‌کنند که چون بعد از ظهرها گرم می‌شود و وسایل نقلیه هم به زحمت فراهم می‌شود صبح‌ها جلسات را زودتر تشکیل بدهیم (صحیح است) که ظهر جلسه ختم اما راجع به جلسات هر طور که می‌فرمایید.

ملک‌مدنى- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

ملک‌مدنى- هوا گرم است ولى مجلس هر وقت دولت کارهاى لازم داشته است براى کار حاضر بوده است حتى در تابستان هم تعطیل نکرده است و به نظر بنده موقعیت فعلى ایجاب می‌کند که هفته دو روز را لااقل داشته باشیم (صحیح است. یکشنبه و پنجشنبه) بنده نظرم این است به شرط این که جلسات خصوصى را جزء جلسات قرار ندهند جلسات کمیسیون‌ها را هم همین طور سر ساعت هم بیاییم و کار کنیم. (صحیح است)

رئیس- بسیار خوب این طور که فرمودید می‌کنیم و جلسه آتیه را روز پنجشنبه قرار می‌دهیم اما آقایان سر ساعت هشت و نیم تشریف بیاورند که ساعت نه مجلس را تشکیل بدهیم.

دشتى- من مخالف هستم آقا اجازه می‌فرمایید.

رئیس- بفرمایید

دشتى- به نظر من این کار مزخرفى است که یک روز یا دو روز در هفته براى جلسات مجلس وقت معین کنند این خوب نیست باید به اندازه که کار هست مجلس جلسه داشته باشد و کار کند تمام دوایر دولتى کار می‌کنند تمام مردم کار می‌کنند ما نباید بگوییم که هفته یک جلسه یا دو جلسه داشته باشیم این بسته به نظر رئیس مجلس است اگر کار زیاد باشد زیادتر جلسه می‌کنند کم باشد کم‌تر و این باید به نظر خود آقاى رئیس و کمیت کارها باشد و ما چه معطل بگذاریم کار دولت را.

انوار- اجازه می‌فرمایید.

رئیس- آقاى انوار.

انوار- عرض بنده را گمان می‌کنم آقایان نمایندگان درباره‌ام به صداقت قضاوت کنند تا به حال به شهادت تفتیش و صورت جلسه‌ها من غیبت نداشته‌ام نه در کمیسیون‌ها و نه در جلسات ابداً غیبت نداشته‌ام قبل از همه آمده‌ام بعد از همه رفته‌ام بنابراین اگر یک عرایضى می‌کنم آقاى دشتى نفرمایید که من تنبلى کرده‌ام آقا کمیسیون‌ها کار دارند کمیسیون بودجه 18 نفر عضو دارد الآن خیلى کار دارد باید کارهایش را بکند و به مجلس پیشنهاد کند که جزو دستور بشود ناچارند در کمیسیون حاضر شوند کمیسیون کشاورزى 18 نفر عضو دارد و کار باید بکند کمیسیون دادگسترى 18 نفر کار دارد باید براى مجلس تهیه کار بکند اینها را هم فرض بفرمایید که باید کمیسیون‌ها را تشکیل بدهند و کارشان را بکنند چطور می‌شود که هر روز جلسه بکنیم؟ پس اگر همین طور که آقاى ملک مدنى فرمودند هفته دو روز یکشنبه و پنجشنبه جلسات مجلس تشکیل بشود بهتر است که کمیسیون‌ها هم بتوانند بکارهاى خودشان برسند (صحیح است)

مخبر فرهمند- راجع به قانون نظام وظیفه با این که بنده در کمیسیون نظام عضویت نداشته‌اند ولى در تمام جلساتش حاضر بوده‌ام عجله داشتند که این قانون زودتر پیشنهاد شود چون نظر دارند که بلکه مشمولینى که امسال دعوت به کار شده‌اند مشمول این قانون بکنند. التفاوت می‌فرمایید؟ عجله دارند بگذشتن این قانون در مجلس هم اکثراً در این خصوص صحبت شده است بالاخره این قانون با همه مردم تماس دارد و ما اگر بخواهیم با تفریح و تفنن این کارها را بگذرانیم نمی‌شود چون مردم بلاتکلیف هستند و دولت هم نظر ارفاق گرفته است که اینها را مشمول این قانون بکنند ما هم باید کمک کنیم به این فکر و اقلاً هفته سه روز چهار روز جلسه کنیم و یک روز را هم اختصاص بدهیم به این قانون که زودتر بگذرد و باقى جلسات هم مال سایر لوایح باشد چون مجلس براى کار است هر وقت کارش زیاد می‌شود باید هر روز هم جلسه تشکیل بدهد کار ندارد دیرتر تشکیل بدهد.

رئیس- آقاى وزیر دارایى براى جواب سؤال‌ها آمده بودند. می‌ماند براى جلسه بعد.

4- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

اگر اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم. جلسه آتیه روز سه‌شنبه نهم تیر ماه سه ساعت به ظهر دستور هم لایحه نظام وظیفه (صحیح است)

دشتى- هفته‌ای سه جلسه پیشنهاد می‌کنم.

طباطبایى- صحیح است.

(مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293935!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)