کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هجدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18
[1396/05/30]

جلسه: 64 صورت مشروح مذاکرات مجلس روزپنجشنبه بیستم آبان ماه 1333  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- بیانات قبل از دستور آقایان حائرى‌زاده- خلعتبرى- مهندس شاهرخ‌شاهى- قوامى‏

3- تقدیم لایحه انتخاب هیئت نظارت سازمان برنامه به وسیله آقای معاون وزارت دارایى‏

4- تقدیم لایحه راجع به حق‌التدریس به وسیله آقای وزیر فرهنگ‏

5- اخذ رأى و تصویب لایحه بیست میلیون ریال اعتبار وزارت جنگ‏

6- طرح قوریت لایحه اعتبارات اضافى بودجه سال 1333 کشور

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه.

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18

 

 

جلسه: 64

صورت مشروح مذاکرات مجلس روزپنجشنبه بیستم آبان ماه 1333

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- بیانات قبل از دستور آقایان حائرى‌زاده- خلعتبرى- مهندس شاهرخ‌شاهى- قوامى‏

3- تقدیم لایحه انتخاب هیئت نظارت سازمان برنامه به وسیله آقای معاون وزارت دارایى‏

4- تقدیم لایحه راجع به حق‌التدریس به وسیله آقای وزیر فرهنگ‏

5- اخذ رأى و تصویب لایحه بیست میلیون ریال اعتبار وزارت جنگ‏

6- طرح قوریت لایحه اعتبارات اضافى بودجه سال 1333 کشور

7- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه.

 

مجلس یک ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقای نورالدین امامى نائب رئیس تشکیل گردید.

1-تصویب صورت مجلس

نائب رئیس- صورت غائبین جلسه قبل قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد

غائیبین با اجازه آقایان: بیات ماکو.  علم. موسوى. مکرم. محمودى. سلطانى. شفیعى. کیکاوسى. شیبانى. مرتضى حکمت.اسکندرى. دکتر سید امامى. رضا افشار. دکتر عدل

غائبین بى‌اجازه- آقایان: تجدد. صارمى. اسفندیارى. پورسرتیپ. حشمتى. صدقى. نراقی. اریه. گیو

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: دولت‌آبادى. دکتر سعید حکمت. صدرزاده. بزرگ‌نیا. عبدالرحمن فرامرزى. یارافشار. خلعتبرى. میراشرافى. معین‌زاده. کاشانى قراگزلو. خرازى. دکتر افشار

دیرآمده بى‌اجازه- آقای عبد الحمید بختیار

نائب رئیس- نسبت به صورت جلسه اعتراضى هست؟ آقای صدرزاده‏

صدرزاده- بنده می‌خواستم تذکر بدهم آقای صارمى درخواست مرخصى کرده‌اند و تقاضا می‌کنم که دستور فرمایید کمیسیون نسبت به مرخصى ایشان زودتر تصمیم بگیرد

نائب رئیس- پس از تصویب کمیسیون البته رعایت خواهد شد آقای اکبر

اکبر- در عرایض بنده یک جمله افتاده است اکه اصلاح می‌کنم و تقدیم می‌کنم‏

نائب رئیس- اگر آن جمله را فرموده باشید که اصلاح می‌کند دیگر نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ آقای ابراهیمى

بزرگ ابراهیمى- در عرایض بنده هم چند کلمه اشتباه شده که استدعا می‌کنم اصلاح شود.

نائب رئیس- اصلاح می‌شود

2- بیانات قبل از دستور- آقایان: حائرى‌زاده- خلعتبرى- مهندس شاهرخ‌شاهى- قوامى

نائب رئیس- با اجازه آقایان نطق‌هاى قبل از دستور شروع می‌شود آقای حائرى‌زاده‏

مهدى ارباب- سوالى است از جناب آقای وزیر اقتصاد ملى استدعا می‌کنم به ایشان ابلاغ شود نه رعایت قانون می‌کنند و نه رعایت مصالح مملکت می‌کنند وزیر یا هیات وزیران که حق وضع مالیات ندارد وضع مالیات از مختصات مجلس شورای ملى است صحیح است‏

نائب رئیس- آقای ارباب این مطالب را وقتى سوال طرح می‌شود بفرمایید آقای حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده- بنده میل نداشتم در غیاب آقای وزیر دارایى که بیانات من را ...

عده‌اى از نمایندگان- جناب آقای حائرى‌زاده استدعا می‌کنیم بلندتر بفرمایید

قنات‌آبادى- بلندگو را بگذارید کار نمی‌کند

قنات‌آبادى- یواش یواش به کار مى‌افتد بنده میل نداشتم در غیاب آقای وزیر دارایى که بیانات من را در جلسه 22 مهر ماه سوءتعبیر کرده بود صحبت کرده باشم و میل داشتم خود ایشان حضور داشته باشند که این رویه‌اى که ایشان اختیار کرده بودند مناسب با خواهرزاده محمدعلى میرزا نبوده یک هوچى این کار را می‌کرد حالا من بیان ایشان را می‌خوانم این قسمت عرایض خودم را هم که نوشته می‌خوانم قضاوتش با خود آقایان است جناب وزیر دارایى در آن جلسه فرمودند فرمایشات فلانى دو قسمت داشت یکى تجلیل و تعظیم به عظمت و سطوت امپراطورى انگلستان که با نهایت زرنگى و مهارت سعى کرده بودند در آستانه قرارداد جدید نفت شبحى ازر به النوع قدرت را به نسل جوان کشور نشان بدهند و طلسم برترى و تسلط انگلستان را که باطل‌السحر نهضت ملى ایران در هم شکسته بود از نو در گوشه و کنار قلب جوانان این مملکت بیاورند این بیان ایشان بود عرایضى را که من در جلسه 21 مهر روز قبل از فرمایشات ایشان در مجلس کردم مجدداً قرائت می‌کنم جناب دکتر امینى من مى‌دانم شما خیلى تحمل زحمت نموده شب و روز در جریان کار نفت بودید ولى اینک فرق بین فکر من و شما هست شما آنچه از طرف انگلیس گفته شود با دیده نیک بینى توجه می‌فرمایید و اگر وحى منزل ندانید ملل شرق را ضعیف‌تر از آن می‌دانید که در مقابل اراده امپراتورى ماورا بحار حق چون و چرا داشته باشد من به عکس شما آنچه از ناحیه انگلستان پیشنهاد شود با دیده سوءظن نگاه می‌کنم و از تجربیات گذشته توجه به این جمله دارم

گر نماز و روزه می‌فرمایدت

نفس مکار است فکرى بایدت

و انگلستان را پس از جنگ دوم حقیر مى‌دانم ولى ضرر انگلستان مانند پشه مالاریایى است اگر گردد استعمال کنیم از شر پشه مالاریا راحت می‌شویم چرا شعر بگوییم که در قافیه آن در بمانیم این عظمتى است که من براى انگلستان قائل شده‌ام که ایران را محتاج دیده‌ام که باید گردد و امشبی تهیه بکند و شر این پشه مالاریایى

+++

را از سر ایران بکند این بیانات ایشان بوده است که سو تعبیر کرده عرایض من را حالا وارد بحث مى‌شویم در ضمن بیانات‌شان یک جایى می‌گویند که فلانى از رجال صدر مشروطیت است من به او احترام می‌گذارم خیر بنده جزء رجال صدر مشروطیت نیستم صحیح است من جزء بچه‌هاى آن روز بوده‌ام ولى کسانی که آن دوره بودند آن موقعى که دایى محترم ایشان محمدعلى میرزا این مجلس را به توپ بست مرحوم امام جمعه خویى پدر این نائب رئیس ما که اینجا نشسته مرحوم آقا میرزا سیدمحمد طباطبایى آقا سیدعبدالله بهبهانى مرحوم مستشارالدوله مرحوم حاچ میرزا فضل‌على آقا نماینده اذربایجان و جمعى دیگر وقتى مجلس را به توپ بستند آنها رفتند از این خرابه پشت مجلس به طرف پارک امین‌الدوله همین جا که خوابگاه این خواهرزاده محترم شاه سابق مخلوق هست اینجا قتلگاه مرحوم حاج میرزا فضل‌على آقای آذربایجانى است ایشان را آنجا کشتند اینجا قتلگاه او است به جاى آن قتلگاه شهیدان جاى خون شهید حالا پارک ساخته‌اند وآقایان حالا آنجا نشسته‌اند آقایان این بدبختى مملکت مال این حسن رأفت و عاطفه‌ای است که ملت ایران همیشه داشته و حال هم دارد اگر در صدر مشروطیت آقایانى که آمدند تهران را فتح کردند آن خائنین را به مجازات رسانده بودند که امینى‌ها دیگر در این مملکت نبودند که این فرمایشات را بکنند که مملکت ما و نفت ایران را فداى ثروت خانم فخرالدوله بکنند آقایان ما باید همیشه نزاکت را مراعات کنیم ولى حقایق را نباید فراموش کنیم کسانى که با زور سر بازروس قراق‌هاى روس مى‌نشینند خورده مالکین لشت نشا را بیرون می‌کنند زندگیشان را حفظ می‌کنند اینها دلسوز مملکت می‌شوند و امروز درس وطن‌خواهى به ما می‌دهند این نهضت ملى را ماها درست کردیم یا جناب امینى‌ها حالا یک شاهى صد دینار سه شاهى بیشتر عاید ایران می‌شود مال فداکارى است که در آخر دوره 15 چند نفر در مجلس کردند که آقا رفته روى همه آنها کثافت کرده و سو تعبیر و سو تفسیر می‌کند این بیانابى را که ایشان کردند و نطق که وزیرخارجه انگلستان در مجلس انگلستان کرده من یک تکه‌اش را می‌خوانم به این عرایض من توجه کنید و بدانید که آقایان 150 سال است مملکت را به این روز سیاه انداخته‌اند من و عبدالقدیر آزاد مدیر مملکت نبودیم امینى‌ها و تیپ امینى‌ها مملکت را به این روز سیاه و بدبختى انداخته‌اند این وزیر خارجه انگلستان آیند در چند روز پیش در مجلس انگلستان می‌گوید چند روز کلمه درباره 214 میلیون لیره که ملل دیگرى به ما خواهند پرداخت صحبت کنیم اولاً 214 میلیون لیره نیست 51 میلیون لیره هم که طلب حقه ما که قبول داشته‌اند نداده‌اند جزو این نیست 67 میلیون لیره هم که ما باید اقساطى بابت خرید ماشین‌آلات کنار خلیج فارس به ان کمپانى که طلب دارند بدهیم جزء این نیست این می‌گوید و بعضى می‌گویند این مبلغ که از طرف دیگران به ما پرداخت می‌شود کافى نیست و آنها می‌بایست بیش از این به ما بپردازند ولى تا همین اواخر اینجانب امیدوار نبودم که یک نفر پیدا شود و به ما 214 پنس براى بازگشت به آبادان بدهد تا چه رسد به این که 214 میلیون لیره بپردازند و ما برویم و از آبادان نفت استخراج بکنیم وقتى مطالبه حقوق حقه ایران را وزیر دارایى که امینى است نمی‌کند وزیر انگلستان خودش اینجا تصریح می‌کند که ما امید نداشتیم یک شاهى با بدهند دولت ایران اموالش مصادره شد به دست انگلستان حقوقى که ما در کمپانی‌هاى خارج در تأسیسات خارج ایران متعلق به کمپانى داشتیم تمام اینها کان لم یکن شد حقوق ایران فداى املاک امین‌الدوله و بچه‌هاى او شد آن وقت آقای امینى در غیاب من مى‌آید اینجا درس وطن‌خواهى به ما می‌دهد من میل داشتم اینجا باشد این مطالب را به او بگویم انزلنى الدهر تم انزلنى من عصبانیم حالم مقتضى بیشتر حرف زدن نیست از آقای ارسلان خواهش می‌کنم که بقیه وقتم را ایشان صحبت کنند

نائب رئیس- بیش از سه دقیقه از وقت آقا باقى نمانده عبدالرحمن فرامرزى باقیش را هم رأى می‌دهیم وقتى از دیگرى وقت گرفته‌اند نمی‌شود تمدید کرد آقای خلعتبرى بفرمایید.

خلعتبرى- همان سه دقیقه هم کافى است عرض کنم که یک مسئله‌اى که خیلى مورد علاقه مردم شهر تهران است مسئله ذغال است (صحیح است) که اکثر مردم براى به دست آوردن ذغال در زحمت هستند و یک ماه است (ارباب- شهردارى درست نمی‌کند) آقا وقت مرا نگیرید دو دقیقه بیشتر وقت ندارم (ارباب- این را جزء دقت شما حساب نمی‌کنند) الان یک ماه است که مجلس شوراى ملى براى مستخدمینش ذغال مطالبه کرده ندارند که بدهند بعضى‌ها ذغال را حاضر هستند خروارى 120 یا 130 تومان بخرند ولى گیرشان هم نمى‌آید مستخدمین دولت نصیحت می‌کنیم با رخودتان را سبک‌تر کنید و دخالت در این کارها نکیند با کمال تاسف نصایح و عرایض خیرخواهانه ما را به گوش نمی‌گیرند و بیخود یک عده‌اى دولت را وادار در کارهاى می‌کنند که نباید مداخله کند این است که بنده از نماینده دولت می‌خواهم که دولت از این کارها دست بردارد دخالت نکنند هزار کار شهردارى دارد خواهش می‌کنم این یکى را رها کند تا این که مردم ذغال برسند مسئله دوم موضوع اتوبوسرانى شهر تهران است هشت ماه است عمل شده و این نتیجه نداده ما خواهش می‌کنیم اعضاى شهربانى متصدیان امر لجبازى را کنار بگذارند حرف خلاف واقع به دولت نزنند بیایند مطابق احتیاجات مردم یک تجدیدنظرى بکنند و در این تجدیدنظر حق مردم را رعایت بکنند (خرازى- حق ندارند قیمت اتوبوس را بالا ببرند) در این ماشین‌هاى مرسدس بنز نباید این طور مسافر سوار کنند امروز یک ماشین مرسدس بنز را دیدم که صد نفر سوار کرده بود این زن‌ها این دخترها 50- 60 نفر با مردها در تحت فشار در وسط اتوبوس ایستاده آخر این عملیات به مصلحت مملکت نیست بالا بردن قیمت اتوبوس هم به مصلحت نیست آنها نفع می‌برند فایده می‌برند و ضرر نمى‌کنند (جمعى از نمایندگان- صحیح است)

(رضایى- هر کدام می‌گویند ضرر دارد بنده قبول می‌کنم) ما اینجا صحبت می‌کنیم باید ترتیب اثر بدهند به عرایض ما که ناطق نیستیم و الّا بنده می‌روم توى مسجد منبر می‌گذارم صحبت می‌کنم آخر مردم از ما می‌خواهند و ما از آنها خجالت می‌کشیم

(بهبهانى- ده میلیون استفاده کرده‌اند) مسئله سوم متأسفانه چون وقت ندارم که عرض کنم مسئله سوم را به وقت دیگرى موکول می‌کنم فعلاً این دو قسمت را تذکر دارم (نمایندگان احسنت‏)

نائب رئیس- آقای مهندس شاهرخ‌شاهى بفرمایید

مهندس شاهرخشاهى- به شهادت آقایان محترم هیچ وقت حاضر نشدم مصدع اوقات گران‌بهاى همکاران عزیز کردم مگر در مواقعی که به مصداق دو چیز طیره عقل است دم فرو بستن به وقت گفتن و گفتن به وقت خاموشى لازم است موضوعى را تذکر دهم که چنانچه سکوت اختیار کنم وجداناً وظیفه نمایندگى را انجام نداده‌ام تقاضا دارم به عرایضم بذل توجهى بفرمایید که تنقید به جا و تذکر به موقع چه از طرف نماینده موافق یا مخالف بهترین وسیله است که دولت خواستار شویم و در رفع این مشکلات هر چه زودتر فکر اساسى و علاج واقعى بنماید آقایان محترم توقع مردم از دولت فعلى بر خلاف توقعات و انتظاراتى است که از دولت‌هاى سابق داشته‌اند زیرا دولت سپهند زاهدى در ظل عنایات شاهنشاه و پشتیبانى معنوى ملت روى کار آمده دولتى مصمم و قادر به انجام اصلاحات می‌دانند دولتى که توانسته است در مدت کوتاهى بساط هرج و مرج سابق را بر چیده و امنیت واقعى را که در این چند سال اخیر بى‌نظیر بوده است به وجود آورده و محیط متشنج ایران را از لحاظ برقرارى روابط حسنه بین‌الملى آرام ساخته و همچنین مشکل عظیم نفت را که سر لوحه برنامه خود قرارداده بود تا آنجا که مقتضیات روز و زمان ایجاب می‌نمود حل کند بایستى هر چه زودتر شروع به اصلاحات اساسى و اقداماتی که به نفع توده مردم است بنماید

(صدقى- به شرط این که دیوانه‌اى سر کار نیاورد) با تصویب قرارداد نفت از طرف مجلسین شوراى ملى و اسناد و موضوع مهم در بیست است که ایجاب بحث و شور دقیقى را می‌نماید یکى از آنها طرز فروش سهمیه نفت دولت ایران و دیگرى طرز مصرف عایدات نفت است.

همکاران عزیز نکاتى را که به عرض مى‌رسانم تماماً مستند به اسناد و مدارکى است که در موقع لزوم اراییه خواهم داد و هیچ نظر مخالفتى ندارم و صرفاً به منظور این است تا از عایدات نفت که در بهبود وضع مردم اهمیتى بسزا خواهد داشت نهایت استفاده گردد و به علت ثابت شود که نمایندگان آنها در این دوره به موضوع بغرنج مسله نفت که بیش از سه سال باعث این همه بدبختى و فلاکت براى مملکت بوده خاتمه داد و حالا موقع آن فرا رسیده که عملاً ثابت نماییم از هر گونه اقدامی که برای رفاه حال موکلین خود تشخیص دهیم خودداری نخواهیم نمود. بارها آقای وزیر دارایى در پشت همین تریبون به اطلاع مجلس رسانیدند که یکى از مشکلات مهم دولت سابق در فروش نفت نداشتن بازار و وسایل حمل و نقل بود حالا که به حمدالله این مشکل حل شده و دولت مسولیت فروش 5- 12% سهمیه نفت ایران را به عهده دارد بایستى متوجه باشد حتى‌المقدور از این فرصت استفاده نمود و از فروش سهمیه نفت ایران بازارهایى در دنیا تهیه و با مشتریان نفت مستقیماً وارد معامله شود تا راه تجارت و فروش نفت را در دنیا بیاموزد (مسعودى- صحیح است) دولت سابق براى فروش نفت تخفیف‌هاى قابل توجهى داده و با چند کمپانى خارجى نیز قرارداد‌هایى بسته و ما را ملزم به انجام آنها نموده است ولى در مقابل خریداران هم تعهداتى داشته‌اند و با مطالعه و بررسى به این که رد این چند ماهه مقدار نفتى که از ایران خارج شده نسبت به میران نفتى که در قرارداد براى سه سال اخیر پیش‌بینى شده است صدق گفتار من براى آقایان روشن خواهد شد که آنها به تعهدات خودشان عمل نکرده‌اند (شادمان- چک بى‌محل داده‌اند) و اگر تردیدى در این موضوع براى آقایان پیش آید ممکن است از جناب آقای وزیر داردایى سوال کنم تشریف بیاورند و این موضوع را براى اطلاع مجلس و روشن شدن ذهن مردم تشریح فرمایند آنها می‌خواهند فعلاً که قضیه نفت فیصله یافته حداکثر استفاده را نموده و از آن تخفیف‌هاى کلى بهره‌مند شوند (تیمورتاش-

+++

کى‌ها؟ (مسعودى- آقای شاهرخشاهى آنهایى که نفت می‌بردند نه قاچاقچی‌ها آنهایى که عمل کردند باید حق آنها محفوظ باشد) با اطلاعى که دارم قراردادی که با کمپانى مطالباتى سوپور تنظیم شده براى مدت دو سال دیگر ادامه خواهد داشت و قرارداد دومى یعنى قراردادى که با کمپانى ژاپونى ایده میتسو منعقد می‌باشد قسمت اول آن تا یک ماه دیگر خاتمه و می‌بایستى در صورت موافقت دولت براى هفت سال دیگر تمدید گردد دکتر مشیر فاطمى کمپانى سوپور کمپانى ذغال بود جناب آقای وزیر دارایى (قنات‌آبادى- اینجا نیستند) معاونشان تشریف دارند شما که آگاه بودید سهمیه نفت ایران نفت خام خواهد بود و ضمناً تعهدات شما بیشترین نفت تصفیه شده است چرا در موقع مذاکره با نمایندگان کنسرسیوم که از هر جهت حسن‌نیت به خرج می‌دادند اصرار نفرمودید که این تعهدات به عهده آنها باشد این که عاقلانه نیست (شمس- ببخشید چرا شما آن وقت که لایحه نفت مطرح بود این حرف‌ها یادتان نبود حالا به فکر افتاده‌اید) ما از کنسرسیوم نفت تصفیه شده ابتیاع کنیم و با تخفیف کلى به خریدار این که به تعهدات قراردادى خودشان عمل نکرده‌اند بفروشیم (قنات‌آبادى- احسنت) تمدید قراردادها با وضع سابق چون مبلغ هنگفتى به خزانه دولت ضرر وارد می‌آورد دیگر صلاح نیست (کریمى- صحیح است) و ما نمایندگان حاضر نخواهیم بود و نخواهیم گذاشت قراردادها به وضع قبلى تجدید شود کریمى صحیح است) جناب آقای وزیر دارایى شما که مسائل عقد قراردادهاى نفت هستید بایستى بدانید که قیمت مگر در موقعی که واقعاً ایجاب نماید براى جلب مشترى تخفیفى داده شود این تخفیف هم نبایستى از یکى دو درصد بیشتر گردد

(تیمورتاش- اصلاً خود کنسرسیوم حاضر است آن مقدار را بخرد) بایستى از فرصت و موقعیت استفاده نماید و با این تخفیف جزیی که می‌دهیم بازارى براى خود در دنیا درست کنیم خریداران مختلف از ممالک مختلف دنیا داشته و نبایستى فقط قراردادها با یکى دو کمپانى تنظیم شود چون آن وقت به صورت انحصار در خواهد آمد و ضرر آن را هم خودتان بیش از همه متوجه هستید فروش نفت نبایستى به وضع پایاپاى باشد دولت سابق روى استیصال و ناچارى و نداشتن ارزهاى خارجى مجبور بود که وضع پایاپاى در مقابل فروش نفت برقرار سازد و این تنها وسیله‌اى بود که تا حدى احتیاجات وارداتى کشور را تأمین می‌نمود ولى حالا که دیگر از حیث ارز در مضیقه نیستیم بایستى به وراردات داریم از ممالکى که جنس آنها بهتر و ارزان‌تر است ابتیاع کنیم این عقیده من نیست مطلعین امور اقتصادى هم همین عقیده را دارند با بعضى از آنها هم در این مورد مشاوره و بحث نموده‌ام نفت که خشکبار نیست مجبور باشیم به آلمان صادر و مدر مقابل آن ماشین‌آلات وارد کشور کنیم احتیاجات ضرورى و لازم مملکت را نمی‌توان فقط از ایتالیا یا ژاپن تامین نمود چون مقدارى از اجناس آنهاست که به درد ما نمی‌خورد و الا اگر از آن بیشتر شد یک مقدار به نجل به ما تحویل خواهند داد من صریحاً اعلام می‌دارم قراردادهایی که دولت سابق با اکراه و اجبار منعقد نموده است و تمدید و تجدید آن براى ما قابل قبول نیست و تقاضا دارم بروید و با خریداران نفت که بنابر قراردادهاى سابق ادعاهایى دارند وارد مذاکره شوید و نتیجه آن را به اطلاع مجلس برسانید و به آنها بگوید ملت دیگر حاضر نخواهند بود از این راه ضررى به او تحمیل شود با اطلاع موثقى که دارم دولت در نظر دارد پروژه و طرح‌هایی تهیه نماید که با اجراى آن مقدارى عواید نفت صرفاً به مصرف امور تولیدى و عمرانى کشور برسد و روى همین اصل است که اخیراً اعضاى محترم دولت بیشتر وقت خود را صرف مشاوره و تهیه و تنظیم این گونه برنامه‌ها می‌نماید که بتواند هر چه زودتر اقدامات موثرى را که ملت انتظار آن را دارد آغاز کنند (صدقى- به دست آقای ابتهاج؟) ولى بایستى دید این برنامه‌ها به دست چه کسانى عمل و چه اشخاصى براى اجراى آنها در نظر گرفته شده است (بعضى از نمایندگان- عملى نیست) اگر بنا باشد خداى نکرده بخواهند دوباره همان کسانى که ظاهراً خود را غمخوار ملت و اصلاح طلب معرفى ولى باطناً فقط به منظور پر کردن جیب‌هاى خود به عوامفریبى می‌پردازند دعوت به کار نمایند مطمئن باشید به نتیجه‌اى که انتظار آن را داریم نخواهیم رسید (صحیح است)

(قنات‌آبادى- ناراحت نباشید قرار است از فکر شما استفاده کنند) وظیفه ما نمایندگان است  که از دولت  بخواهیم از طبقه جوان و تحصیل کرده کشور که چشم و چراغ مملکت و امید آتیه مردم‌اند استفاده نماید و نگذارند این عده هم اوضاع ناراضى و از اصلاحات مایوس شوند (صدقى- آقای ابتهاج همه را مایوس کرده‌اند او دیوانه است) هر آتیه دولت در انتخاب بعضى از مسئولین امور ادارات یا بنگاه‌ها و یا سازمان‌هاى تولیدى و عمرانى اشتباهى نموده باشد وظیفه ما نمایندگان است که با تذکر و اعلام نقاط ضعف مسئولین و متصدیان امور دولت را هدایت و راهنمایى نموده و تقاضاى تجدیدنظرى بنمایم چون بنا به مثل معروف (ضرر را از هر کجاى بگیرى منفعت است) اکنون به یکى از مسائل بسیار مهم که مورد علاقه عموم مردم ایران می‌باشد یعنى سازمان برنامه می‌رسم (چون مى‌دانم می‌خواهند عواید نفت را توسط این دستگاه به مصرف عمران و آبادانى کشور برسانند) (دکتر شاهکار- کار بدى است) (کاشانى- چاه ویل است) و انتظارات و توقعات عموم را نیز ذکر می‌کنم و می‌خواهم بدانم که آیا با وضع بحران امیر فعلى سازمان برنامه مى‌توان از این مؤسسه بزرگ امید و انتظارى داشت و یا خیر. تمام توجه مردم ایران و دنیاى خارج علاقمند به ثبات اوضاع ایران امروز معطوف به این دوره سازندگى دولت سپهبدزاهدى دوخته شده است که آیا این سازندگى به چه کیفیت و چه طریقى طرح‌ریزى شده و به مرحله اجرا در خواهد آمد زیرا این مسئله مسلم است که اگر در این دوره سازندگى توفیقى متناسب با احتیاجات روز افزون مردم مملکت حاصل نشود تشنجات آتیه به مراتب شدیدتر از تشنجات طافت فرساى گذشته خواهد بود سازمان برنامه یکى از مؤسسات بزرگى است که می‌تواند در این دوره قسمت مهمى از انتظارات مردم ایران را انجام دهد و دنیاى آزاد را با عملیات مثبت و سودمندى که انجام می‌دهد به اثبات اوضاع این قسمت از آسیا کاملاً امیدوار ساخته و کمک‌های فنی و اقتصادی دنیا را به سوی ایران حتی‌المقدور نه تنها مستقر بلکه مستمر نیز سازد.

نائب رئیس- آقای شاهرخشاهى وقت جنابعالى تمام شده است‏

شاهرخشاهى- بنده تقاضاى یک ربع وقت اضافى می‌کنم‏

نائب رئیس- آقایانی که با یک ربع اضافه آقای شاهرخ‌شاهى موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد بفرمایید

شاهرخشاهى- بحث در تجزیه و تحلیل در عدم موفقیت سازمان برنامه را در گذشته به موقع دیگرى باید احاله کرد (صدقى- اول راجع به سازمان برنامه و ابتهاج بفرمایید) زیرا عوامل مخرب بسیارى در گذشته در این عدم توفیق موثر بوده است و در موقع مقتضى این بحث تحلیلى را از پشت و همین تریبون به عرض نمایندگان محترم و ملت ایران خواهم رسانید فعلاً به همین قدر اکتفا می‌کنم که سازمان برنامه به صورت امروزى خود دومین مرکز فکرى مملکت بعد از دانشگاه است و چشم انتظار مردم ایران به طبقه‌اى که این مؤسسه را تشکیل داده و اداره می‌کند دوخته شده است که چگونه وظایف سنگین خود را در این موقع خطیر که این آرامش نسبى فراهم آمده انجام خواهد داد ملت ایران ملت حلیم و صبورى است و بزرگترین فرصت را همیشه به طبقه‌اى که مورد نظر و محل چشم داشت اوست مى‌دهد و این فرصت را هم براى بار دیگر به سازمان برنامه خواهد بخشید ولى باید دید با وضعى که امروز در سازمان برنامه حکمفرماست آیا از این فرصتى که ملت ایران با کمال میل به این دستگاه می‌خواهد اعطا کند می‌توان انتظار عمل مثبت و نتیجه مطلوب داشت یا خیر؟ (صدقى- به هیچ وجه)

(بهبهانی- مهندس حامى را بى‌سبب برداشتند) اینک من بنا به وظیفه نمایندگى وضع روز را براى نمایندگان محترم و ملت ایران روشن می‌کنم و قضاوت امر را هم به رأى روشن می‌کنم و قضاوت امر را هم به رأى صائب نمایندگان و واقع بینى دولت واگذار می‌نمایم امروز در سازمان برنامه به جز یأس و نومیدى در محافل آن چیزى دیده نمی‌شود از مهندس مطلع و متخصصى که سال‌ها عمر خود را با درستى در راه خدمت صرف کرده گرفته تا عضو کوچک در نهایت نگرانى به سر می‌برند و چون امنیت اجتماعى و حیثیت ادارى آنها در مخاطره افتاده است (صدقى- یک دیوانه را آورده‌اند در رأس سازمان برنامه گذاشته‌اند)

نائب رئیس- آقای صدقى به آقا اجازه داده می‌شود که به مامورین دولت توهین کنید اینجا خانه ملت است آقا همان طور که انتظار ندارین دیگران به شما توهین کنند در مجلس نباید به هیچ فرد ایرانى توهینى کنند در مجلس نباید به هیچ فرد ایرانى توهینى بشود مجلس شورای ملى خانه ایران و ملت است (رضایى- به دردها هم نگویند؟)

مقام جنابعالى شامخ‌تر است از این که در مجلس چنین بیاناتى را بفرماید

شاهرخشاهى-مهندس حامى عنصر پاکدامن و صریح الهجه به مفتضح‌ترین صورتى حکم معانى خود را از خدمت دریافت می‌دارد عضو کوچک وزارت اقتصاد به سمت مدیریت عامل یک شرکت سازمان برنامه منصوب و از اشخاص مستضعف تقویت مى‌شود و شخصیت‌هاى سازمان برنامه مورد ارعاب و تخویف قرار می‌گیرند (مهدوى و قریشى- این طور نیست) با چنین وضعى اگر مسول سازمان برنامه استفاده کند اطمینان می‌دهم که تمام امید و آرزوهاى مردم ایران از سازمان برنامه نقش بر آب خواهد بود (مهدوى- تا به حال نقش بر آب بوده از حالا به بعد درست می‌شود) بایستى متذکر شوم که درستى به خودى خود نمی‌تواند ملاک پیشرفت و موفقیت در امرى واقع گردد (مسعودى- مردى که در این مملکت به درستى و شرافت زندگى کرده بدنامش نکنید خوب نیست آقا خیاحت دارد)

(نائب رئیس- آقا عقیده شخصى خودش است)

مهدوى- ابتهاج محال است توصیه قبول کند درستى وقتى که توأم با خودخواهى و خودپرستى شد محیطى به ودجود می‌آورد که سراسر مسموم از سوظن است و محیط مسموم بازار تفرقه و دولت را رواج می‌دهد و چون فساد تسلسل دارد اگر مورد هم مهم باشد به مقامات عالیه نیز سرایت می‌کند و آن وقت است که خانه از پاى بند و ایران مى‌گردد امروز این خطر در سازمان برنامه به وجود امده است و قوه گرداننده چراغ‌هاى آن در واقع و نفس‌الامر حزب ایران

+++

شده است و به جاى بهترین حسابدار ایران رئیس بانک پیشه‌ورى تکیه زده است

مسعودى- خیلی کار خوبى کرده است

مهندس اردبیلى- اشتباه می‌کنید رئیس بانک پیشه‌روى نیست آقای فروغ مرد شریفى است) من به وظیفه حقه نمایندگى و خود عمل کرده و با ذکر حقایق فوق پرده را از روى یک خرابکارى که به آن سوق داده مى‌شویم برمی‌دارم و دیگر در این قسمت عرضى ندارم و قضاوت آن با دولت و مجلس است احسنت) موضوع سوم یا قسمتى که از همه بیشتر مورد علاقه من بوده و مطمئنم تمام نمایندگان محترم مجلس هم با من هم عقیده می‌باشد وضع بد زندگى و ترقى سرسام‌آور قیمت مایحتاج روزمره مردم است که واقعاً دیگر قابل تحمل نمى‌باشد (صحیح است) وضع نان آن هم چون یک افسر شرافتمندى در رأس آن قرار دارد و شدت عملى هم که دولت در این موضوع به خرج داد تا حدى بهبودى پیدا نموده ولى متاسفانه سایر مایحتاج زندگى به قمیتى رسیده است که هیچ وقت سابقه نداشته و من مسئولیت این ترقى مصنوعى را فقط به عهده شهردارى می‌دانم خدا شاهد است اگر دولت بیاید و تصفیه صحیحى در ادرات و سازمان‌هاى خود بنماید و دست دزدها را از کار کوتاه و عده‌اى از کارمندان درست و صحیح‌العمل را در رأس کارها بگمارد و به طور ختم گرفتاری‌ها مرتقع و کارها در مسیر عادى جریان خواهد یافت دولت سپهند زاهدى که واقعاَ می‌خواهد کارى انجام و مردم و مملکت را از این فقر و فلاکت نجات دهد بایستى متوجه باشد که عده‌اى به عنوان دوست ولى در حقیقت دشمن واقعى او سعى و کوشش دارند جلو اصلاحات او را گرفته و مردم را ناراضى نگاه دارند من از شهردار تهران تقاضا دارم دستور فرمایند به عوض سعى و کوشش که مامورین اجراى آن دستگاه در کنترل درجه‌بندى سینماها به خرج می‌دهند بیایند و نسبت به نظارت در نرخ اجناسى که مایحتاج زندگى روزمره و ضرورى مردم است و خودشان تعیین فرموده‌اند اقدام نمایند

(بوشهرى- شما را مأمور کرده‌اند که بیایید این حرف‌ها را بزنید مأموریت دارید حرف خودتان نیست) یک پیرزن بیچاره تا کى بایستى براى خرید 5 سیر گوشت مورد اجحاف قصاب قرار گیرد.

(یک نفر از نمایندگان- ذغال‌گیر هیچ کس نمی‌آید)

شما با آن دستگاهى که به نام اجراییات شهردارى در اختیار دارید نمى‌بایستى مسولیت کنترل و نظارت نرخ خواربار را از خود سلب و به این مردم گرفتار واگذار نمایید

صدرزاده- چرا انجمن شهر را تشکیل نمی‌دهند

قنات‌آبادى- آقای شاهرخشاهى همه این گرانبها براى این است که شهردارى نرخ تعیین می‌کند و در اقداماتی که براى رفاه حال مردم می‌کنید سعى نمایید دست دزدهاى کوتاه و به این لال‌بازى‌ها خاتمه داده شود تذاکرات من به عنوان یک موافق است و خدا را گواه می‌گیرم که هیچ نظرى ندارم‏

نائب رئیس- آقای مهندس شاهرخشاهى بدبختانه وقت جنابعالى تمام شده است‏

قریشى- واقعاً همه اینها حقیقت است یک فرد درستى که روى کار می‌آید این طور کارشکنى مى‌کنند خیلى هم آدم خوبى است‏

شمس قنات‌آبادى- احسنت‏

نائب رئیس- آقای قوامى بفرمایید

قوامی- چهار سال ملت نجیب ایران با مشکل نفت مواجه بود صرف‌نظر از خسارت‌هاى اقتصادى کشور ما که همیشه تشنه وحدت و اتفاق است به طورى که با اختلاف و نفاق روبه‌رو گردید که اگر مضرات این نفاق و اختلاف را بیشتر از خسارات اقتصادى ندانیم ضرر آن را نباید کمتر فرض نماییم اگر فراموشى نشده باشد در این ایام کمتر کسى بود که از تهمت و اقترا مصون ماند عده‌اى به نام بستگى به حزب توده کتک می‌خودند جمعى به عناوین دیگر در روزنامه‌هایى که وطن‌پرستى در انحصار آنها بود به وطن‌فروشى معرفى می‌شدند اختلاف خطرناک و شدیدى بین احزاب سیاسى کشور به وجود آمد صفا و صمیمیت جاى خود را به عناد و دشمنى داد برادر و برادر در معابر عمومى به سر و کله یکدیگر می‌کوبیدند مأمورین انتظامى که خود بنده یکى از آنها بودم با مشاهده تخلفات و جرایم مشهور در نحوه جلوگیرى بلاتکلیف بودند مردم بی‌گناه که تأمین آسایش خود را از مأمورین انتظامى انتظار داشتند از سستى آنها خشمگین مى‌شدند خلاصه فرد و جمهى نبود که با آسایش خاطر شبى را روز و روزى را به شب برساند با این حال تصور نمی‌رود که این مشکلات در بدو امر با سو نیت ایجاد می‌شد بلکه به عقیده بنده این همه اختلافات بین مردم و جز عدم رضایت از وضعیت موجود و حس وطن‌خواهى منشأ دیگرى نداشت و به استثنا عده قلیلى که همیشه پروانه و از در اطراف قدرت‌ها می‌چرخند باز بر دستى و تدابیر مخصوص قدرت‌ها نزدیک می‌شوند به قول شیخ سعدى علیه الرحمه سخن را به میل مستمع اغاز می‌نمایند منافع شخصى و ماموریت‌هاى معینى را که دارند انجام می‌دهند حسن نیت‌ها را با تفقیات و تبلیغات به این صورتى که مشاهده می‌فرمایند بیرون می‌آورند دیگران جز اختلاف سلیقه سیاسى و عدم آشنایى به اوضاع جهانى تقصیرى نداشته و ندارند به هر حال هر چه بود گذشت خوب یا بد سپرى شد ملت ایران اگر ضررى کرد تجربه هم آموخت و به دنیا نیز نشان داد که اگر اجانب تحریک نکنند و مردم از طرف رهبران خود به خوبى هدایت شوند حس وطن‌خواهى در آنها به حد اعلا موجود است (صحیح است) به علاوه امیدواریم این پیش‌آمدها درس عبرتى باشد که در آتیه‌ها دیان قوم تحت تأثیر القات واقع نشوند و از احساسات وطن‌پرستانه این مردم شریف حد اعلاى استفاده را به نفع کشور بنمایند اما مقصود بنده از ذکر این مقدمه یادآورى از گذشته که خود آقایان محترم شاهد و ناظر آن بوده‌اید نمی‌باشد بلکه منظورم این است به عرض برسانم و استعلام نمایم که پس از حل قضیه نفت که از لحاظ اقتصادى اجتماعى سیاسى ما را به این روز رسایند و ما را دچار این همه مصایب و مشکلات نمود فعلاً چه باید کرد کشور ما آقایان به یک اصلاحات اساسى احتیاج دارد ملت ایران به یک آسایش واقعى محتاج است تا معایب اصولى کشور رقع شود اعصاب متشنج مردم قدرى تسکین یابد این همه یاس و بدبتین‌ها جبران گردد که اقلاً دشمنان کشور در آتیه نتوانند از این بى‌ترتیبى خستگى و عدم رضایت‌ها به نوع دیگرى به نفع خود زیان ما استفاده کنند و به شکل دیگرى ما را مجدداَ دچار مشکلات تازه بنماید آقایان این خون‌هایى که در این مدت ریخته شد این خانواده‌هایی که بى‌سرپرست شدند با این که مسلماً مسبب واقعى آن بیگانگان بوده‌اند که از احساسات افراد ضعیف و عدم رضایت‌هاى موجود به نفع خود استفاده نموده‌اند مع‌هذا باید اعتراف نمود زمامداران ما نیز که این سازمان‌هاى غلط را به وجود آورده‌اند از این گناه بى‌بهره و نصیب نمی‌باشند (امیدسالار- صحیح است) به هر حال براى رفع این معایب فعلاً باید چاره اندیشید و علاجى کرد تا اقلاً وضعیت گذشته به صورت بدترى تجدید نشود آقایان ما نفت یعنى یوسف گمگشته را با رعایت مقتضیات و ملاحظه وضعیت زمان به میزان فهم و توانایى خود تا حدامکان در مقابل مبلغى کم یا زیاد با شرایطى ناقع یا غیرکافى به کنسرسیوم دادیم ولى باید کاملاً متوجه باشیم که اقلاً قدر وضعیت این در اهم ممدود را بدانیم و نقشه صحیحى براى اصلاحات و عمران کشور داشته باشیم و بفهمیم که از این درآمد به چه نحو باید حداعلاى استفاده را به نفع فرد ملت ایران که صاحب اصلى این منافع می‌باشند بنماییم (صحیح است) بلکه پیش‌بینى کنم که اگر روزى اوضاع جهانى اجازه نداد نفت ما را ببرند بتوانیم خود را نگاه داریم که رشته حیات ما گسیخته نشود (احسنت) دشمنان ما نگویند که ایران قابلیت بقا و لیاقت حفظ استقلال خود را ندارد و هئیت مقننه و مجریه ما را در نظر خارجى و داخلى غیرصالح معرفى بنماید نمایندگان محترم ممکن است ما به دنیا و مردم بگوییم که براى تحصیل عواید از منافع خود نه به طور دلخواه بلکه طبق اصول کلى طبیعت و به واسطه هزاران نه جهاتى که ذکر آن فعلاً موردى ندارد به مقتضیات زمان تسلیم شدیم و از آن معامله که کمال مطلوب ما را تامین نمى‌نمود کردم ولى آیا صلاح است عملاً نشان دهیم که آنچه را هم به ما دادند قابلیت استفاده از آن را نیز به نفع نداشتیم و نتوانستیم از این سرمایه عواید دیگرى تحصیل نماییم که بدین وسیله بارى از روى دوش اجتماع برداشته شود و با صرف‌نظر نمودن از تشکیلات جدید ایجاد چند مدیرکل تازه و خرید چند اتومبیل وزارتى تحت نظر چند نفر از مطلیعن خدمتگذار و متخصیصین فن اقتصاد این عواید را به مصرف یک کار انتفاعى برسانیم که عواید آن صرف هزینه‌هاى اصلاحى کشور شود و مالیات‌ها که بر خوراک و پوشاک ضعفاً و کشاورزان و طبقه گذشته به واسطه ضبق مالى و به مالیات‌هاى غیرمستقیم افزود این بارهاى سنگین به دوش مردم باقى ماند به مقصودم نرسد ولى ما باید با تحصیل عواید از این سرمایه هزینه‌هاى کشور را تامین نماییم تا مردم بیچاره زیر بار این تحملات پى در پى و گرانى هزینه زندگى کمر خم نکنند آقایان ما گنج‌هاى خداداد داریم خداوند تبارک و تعالى از حیث و ثروت بر ما منت زیاد دارد ولى اگر قادر به استفاده از آن نباشیم گدایى و تکامل را بر تشخیص و عمل ترجیح دهیم البته تقصیرى از صاحب‌خانه نیست بلکه به عقیده بنده اینجاست که در صورت غفلت و اشتباه چنانچه بعضى از آقایان چندى قبل می‌فرمودند ما ملعون تاریخ و مسئول نسل آینده خواهیم بود (صحیح است) آقایان محترم چنانچه چندى قبل نیز به عرض رسانیدم اکثر سازمان‌هاى فعلى کشور خراب است فقر و فلاکت بیکارى و مسکنیت سستى ایمان و عقیده و که منشأ کلیه مفاسد اخلاقى و اجتماعى است به حد اعلا رسیده اختلافات طبقاتى این ارتش را دامن می‌زند و ناچار باید تکرار نمایم که اگر فکر صحیحى نکینم و نقشه مناسبى نداشته باشیم و یک هماهنگى کاملى بین دستگاه دولتى به وجود نیاید نه از حل قضیه نفت و تحمیل هزاران عواید دیگر گروهى از مشکلات کشور گشوده نخواهد شد بلکه مردم عصبانى را عصبانى‌تر و حتى کوتاه‌ترین قدمى را نیز روباه اصلاحات بر نخواهیم داشت بالنتیجه پس از مدت کوتاهى این یک امید هم که چهار سال در اطراف آن بحث شده و به جامعه

+++

تلقین گردیده است که موضوع نفت و حل قضیه آن در سرنوشت و بهبود وضعیت اقتصادى و معاشى آنها موثر خواهد بود به ایاس و ناامیدى مبدل شده مردم را ناراحتتر و افکار آنها را براى تبلیغات مضره مهیاتر خواهد ساخت و خداى نکرده آن روزى است که نه شنگل بماند نه خاقان چین (امیدسالار- صحیح است) بارى آقایان محترم به عقیده بنده باید اصلاحات سریعاً شروع گردد از تمرکز کارها در پایتخت و سلب اختیارات و فعالیت در ولایات خوددارى شود (صحیح است) امنیت واقعى عدالت اجتماعى و تامین قضایى به وجود آید براى توازن صادرات واردات و جلوگیرى از ورود اشیا تجملى و غیرضرورى و تشویق صنایع داخلى تا آنجایی که به تجاوز منتهى نشود مطالعات لازم به عمل آید هزینه‌هاى ضرورى کشور با حذف زواید آن که بسیار است از عواید جارى دولت بدون توجه به درآمد نفت تامین کرد انحصارها که مسبب اصلى خرابى و بیکارى و مهاجرت طبقات مختلفه از اوطان آنها مخصوصاً در شهرستان‌ها و بنادر شده است لغو شود (صحیح است) مالیات‌هاى عادلانه بر روى یک اساس صحیح بدون تبعیض و تماس دائمى مأمورین با مودیان مالیاتى وصول گردد دولت ثابت نماید که بدون تزلزل و با احساس مسولیت دست به اصلاحات اساسى بزند همکارى صمیمانه و صادقانه عملاً بین مجلسین و دولت ایجاد شود تا انشاءالله عموم اهالى کشور از کار و فعالیت و بهداشت و سایر مزایاى زندگى بهره‌مند شوند از هجوم به ادارات دولتى براى تحصیل کار و امرار معاش خوددارى نمایند (صحیح است) با کمک به کشاورزان و حمایت واقعى از آنها سطح تولید بالا رود و هزینه زندگى عمومى تقلیل یابد پول‌هاى را که در اثر تامین قضایى به کار افتد سرمایه‌هاى خارجى به کشور سرازیر شود برنامه فرهنگى ما اصلاح گردد نیروى ایمان و وطن‌پرستى‏ که آن هم مسائل است تقویت شود تا این همه خشم و کینه‌هایی که در سینه مردم مخصوصاً اهالى شهرستان‌ها جوش می‌زند به مهر و محبت و به اتحاد و وحدت تبدیل گردد ولى به عقیده بنده این اصلاحات انجام‌پذیر نیست جز این که نمایندگان محترم مجلس مقدس شورای ملى با بى‌صبرى آن را بخواهند سریعاً به وظایف خود عمل نمایند در عمل دولت با بى‌نظرى کامل بدون حلب و بغض نظارت فرمایند تا بتوانیم انشاءالله این بار سنگین را که به دوش گرفته‌ایم به منزل رسانیم نام یکى در تاریخ دوره 18 از خود باقى گذاریم و از پشتیبانى ملت نجیب و شریف ایران بر خورداریم گردیم (صحیح است)

(امید سالار- ناامنى را هم بفرمایید

بنده با کمال صراحت عرض می‌نمایم تاکنون ممکن بود موکلین را از لحاظ وجود مشکل نفت قانع ساخت ولى امروز که قضیه نفت حل شده است عذر موجهى در مقابل ملت بیدار و محتاج ایران نداریم غفلت و اشتباه قوه مقننه و قوه مجریه قابل عفو و اغماض نیست پس بنابراین باید ما پیش‌بینى‌هاى لازم با رعایت اعتدال و اجتناب از هر گونه عمل افراطى اصلاحات اساسى از همه جا با هماهنگى کامل شروع شود یعنى اصلاحاتى که اثرات آن ساعت به ساعت بر فرد فرد مردم محسوس باشد و ملت بردبار ایران اطمینان حاصل نماید که پس از این همه رنج و محرومیت به عمل تبدیل شده است و آثار روشنایى و سعادت از افق تاریک کشور طالع است در خاتمه بنده به نام عموم مردم شاه‌پرست و خیرخواه فارس از پیشکار اعلیحضرت همایون شاهنشاهى که همواره همت بلند و آمالشان رفاه و آسایش ملت ایران است استدعا می‌نمایم و همچنین از تیمسار سپهبد زاهدى رئیس محترم دولت که شخصاً واقف به کلیه مشکلات فارس می‌باشند تمنا دارم که براى بهبود وضعیت اهالى فارس و بنادر که از هر حیث در زحمت و فشارند امر کند صادر فرمایند که بیش از این مردم ستمدیده انسان‌مان در مضیقه فقر و بیکارى نباشند و مجبور به مهاجرت از کشور خود نگردند و در خاتمه عرض می‌کنم مکن تفاغل از این بیشتر که ترسم خلق گمان کنند که این خانه بى‌خداوند است

نمایندگان- احسنت‏

نائب رئیس- وارد دستور می‌شویم استدعا می‌کنم آقایان تشریف داشته باشند چهار پنج قانون است که امروز تمام خواهد شد به شرط این که آقایان خارج از جلسه هم تشریف بیاورند

3- تقدیم لایحه انتخاب هیئت نظارت سازمان برنامه به وسیله آقای معاون وزارت دارایى‏

نائب رئیس- آقای انوار ‏

انوار معاون وزارت دارایى- چون دوره اشتغال خدمت هیئت نظارت سازمان برنامه منقضى شده است لایحه‌اى تقدیم می‌شود براى تجدید انتخاب اعضاى هیئت نظارت‏

4- تقدیم لایحه راجع به حق‌التدریس به وسیله آقای وزیر فرهنگ‏

نائب رئیس-آقای وزیر فرهنگ فرمایشی دارید بفرمایید.

وزیر فرهنگ- (جعفرى) نمایندگان محترم مستحضر هستند که هر ساله عده زیادى محصل براى دبستان‌هاى و دبیرستان‌ها به وزرات فرهنگ مراجعه می‌کنند دستگاه‌هاى تربیت معلم یعنى دانشسراى عالى کافى نیست از این که دبیران مورد احتیاج دبیرستان‌هاى ما را بدهد بنابراین ما یک مقدار زیادى کسر دبیر داریم و به خصوص این که در سال گذشته و در سال تحصیلى امسال عده زیادى از دبیران به عللى از وزارت اخراج شدند آن هم مزید شده است بر این که عده دبیران دبیرستان‌ها کسر شود در سال گذشته براى جبران کمبود تصویب‌نامه‌اى از هیئت وزیران گذشت که از ساعات بیکارى دبیران استفاده شود و به این آقایان حق‌التدریس بپردازیم تا بدین وسیله بتوانیم کمبود دبیران را تامین کنیم به موجب آن تصویب‌نامه براى معلمینى که در دوره اول متوسطه تدریس می‌کنند ساعتى 40 ریال و براى آنهایی که در دوره 50 ریال حق‌التدریس در نظر گرفته شد چون در آن موقع مجلسین دایر نبودند در آخر تصویب‌نامه پیش‌بینى شده است که پس از افتتاح مجلسین مجوز قانونى براى این کار تحصیل شود بنده لایحه تهیه کرده‌ام و تقدیم مقام ریاست می‌کنم تمنا می‌کنم که زودتر رسیدگى بشود براى این که تکلیف این کار هم با تحصیل مجوز قانونى روشن بشود

5- اخذ رأى و تصویب لایحه بیست و میلیون ریال اعتبار وزارت جنگ

 نائب رئیس- لایحه اضافه اعتبار وزارت جنگ در مجلس سنا تصویب شده نامه مجلس سنا فقط قرائت می‌شود و بعد با ورقه رأى نهایى گرفته می‌شود به شرح زیر قرائت شد

ریاست محترم مجلس شورای ملى

عطف به مراصله شماره 5907- 16 و 8 و 33

راجع به لایحه شماره 27421 و 59867 و 8 و 1333 دولت مربوطه به اعطاى بیست میلیون ریال اعتبار به وزارت جنگ که براى اظهار نظر به مجلس سنا ارسال شده بود اشعار می‌دارد لایحه مزبور در جلسه چهارشنبه نوزدهم آبان ماه 1333 مطرح و با اظهار نظر موافق عیناً به تصویب مجلس سنا رسید

رئیس مجلس سنا- ابراهیم حکیمى‏

نائب رئیس- اعلام رأى می‌شود آقای مشایخى خارج نشوید عده کم می‌شود

مشایخى- بنده می‌خواهم آقایان را صدا کنم جنابعالى بفرمایید این وظیفه بنده است شما بهتر است سر جایتان بنشینید حالا آقایان به ترتیب براى دادن رأى تشریف بیاورند.

اسامى آقایان نمایندگان به ترتیب ذیل به وسیله آقای جلیلى منشى اعلام و اخذ رأى در محل نطق به عمل آمد.

آقایان: قنات‌آبادى. بوداغییان. کریمى. دکتر بیتا. دولت‌آبادى. دکتر افشار. عاملى. امیدسالار. صفارى. صدرزاده. تربتى. افشار. مهندس اردبیلى. رضایى. خرازى. بوشهرى. احمد فرامرزى. بهادرى. کاشانى. دولتشاهى. غضنفرى. عباسى. ایلخانى‌زاده. دکتر جزایرى. سنندجى. حمیدیه. افشار صادقى. بزرک‌نیا. داراب. حمزوى. ارباب. شیبانى. تیمورتاش. شادمان. دکتر مشیر فاطمى. شوشترى. برومند. قره‌گزلو. دکتر وکیل. اردلان. فرید سلطان‌مراد بختیار. افخمى. سهرابیان. صادق بوشهرى. سرمد توماج. دکتر نیرومند. مشایخى. قریشى. مهدوى. لارى. کاشانیان. کدیور. امیر احتشامى. سلطانى. گیو. بهبهانى. کى‌نژاد. دکتر شاهکار. خلعتبرى. عبدالصاحب صفایى. احمد صفایی. حائرى‌زاده. عمید نوری. نقابت. هدى. نصیرى. دکتر آهى. دکتر پیرنیا. اکبر. صدقى. صراف‌زاده. استخر قوامى. جلیلوند. جلیلى. ثقه‌الاسلامى. مسعودى. مهندس شاهرخ‌شاهى و دکتر سعید حکمت و فرود و درخشش آرا ماخده شماره شده 75

ورقه موافق و یک ورقه مخالف و سه ورقه سفید بى‌اسم بود

رئیس- لایحه بیست و میلیون ریال اعتبار وزارت جنگ با 75 رأى موافق تصویب شد

اسامى موافقین آقایان: دکتر پیرینا- محمود افشار. هدى. استخر. دکتر حکمت. کریمى. نقابت. عاملى. دکتر افشار. رضایى. افشار صادقى. دکتر وکیل صفارى. عماد تربتى . حمیدیه. کاشانیان. شیبانی. سلطان مراد بختیار. مشایخی. دکتر شاهکار. ثقه‌الاسلامى. مسعودى. سلطانى. امید سالار. تیمورتاش. دکتر حمزوى. دولت‌آبادى. دکتر جزایرى. احمد فرامرزى. بزرک‌نیا. مهندس اردبیلى. بهادرى. امیر احتشامى. شادمان. فرود. دکتر مشیر فاطمى. بوداغیان. باقر بوشهرى. لارى. توماج. سرمد. ارباب سهرابیان. ایلخانى‌زاده. دکتر نیرومند. جلیلوند. فرشى. سندجى. صادق بوشهرى. عباسى. اردلان. فراگزاو. افخمى. فرید. داراب مهدوی. عبدالصاحب صفایی. فرید. کدیور. کى‌نژاد. شوشترى. قنات‌آبادى. دولتشاهى. خرازى. عمیدى نورى. نصیرى. قوامى. دکتر اهى. دکتر بیتا. صدرزاده. غضنفرى. اکبر. شاهرخ‌شاهى. گیو. خلعتبرى. برومند.

مخالف: آقای بهبهانى

ورقه سفید بى‌اسم علامت امتناع سه ورقه‏

6- طرح فوریت لایحه اعتبارات اضافى بودجه سال 1333 کشور

نائب رئیس- لایحه اعتبارات دولتى که در جلسه گذشته از طرف آقای وزیر دارایى تقدیم شده چون نسبت به آن تقاضاى فوریت شده فوریتش مطرح می‌شود که تصویب شود و به ورود براى چاپ لایحه قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

+++

مجلس شوراى ملى‏

به طوری که استحضار دارند ضمن لایحه بودجه سال 1333 تقدیمى به مجلس شوراى ملى اضافه اعتباراتى براى بعضى از وزارتخانه‌ها و ادارات کل ضمن صورت‌هاى شماره (2) و (3) ضمیمه لایحه بودجه تقدیمى منظور شده که بعد از تصویب بودجه مورد استفاده واقع گردد ولى نظر به این که بودجه و ممکن است مدتى تصویب آن در کمیسیون و در مجلس به طول انجامد و در طرفى قسمتى از اعتبارات پیشنهادى مورد احتیاج ضرورى می‌باشد لهذا ماده واحد ذیل به قید فوریت پیشنهاد و استدعاى تصویب آن را دارد

قانون اضافه اعتبارات سال 1333

ماده واحده- به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود اضافه اعتبارات ذیل که ضمن لایحه بودجه تقدیمى سال 1333 منظور است

‏1- اضافه اعتبار هزینه دستگاه سلطنتى ردیف (1) صورت شماره (2) ضمیمه لایحه بودجه سال جارى کشور 7059300 ریال‏

2- اضافه اعتبار ژاندارمرى کل کشور مندرج در ردیف (10) صورت شماره (2) ضمیمه لایحه بودجه سال جارى کشور 102021000 ریال‏

3- اضافه اعتبار اداره کل انحصار دخانیات براى مخارج بهره‌بردارى و ساختمان انبارها و خرید مواد دخانیه در سال جارى مندرج در ردیف 41 صورت شماره (2) ضمیمه لایحه بودجه سال جارى 710000000 ریال‏

4- اضافه اعتبار سهمیه دولت ایران از مخارج سازمان ملل متحد و اجراى برنامه کمک‌هاى فنى و حق‌الشر که دولت در سازمان‌هاى بین‌المللى و تعهدات سال‌هاى قبل موضوع ردیف 58 صورت شماره 2 ضمیمه لایحه بودجه سال جارى که به ارز دولتى قابل پرداخت است 3178583 ریال‏

5- اضافه اعتبار کمک به انجمن تربیت بدنى مندرج در ردیف 66 صورت شماره 2 و ردیف 25 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه بودجه سال جارى 10000000 ریال‏

6- اضافه اعتبار اداره بیوتات سلطنتى مندرج در ردیف 1 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه بودجه سال جارى 4592000 ریال

7- اضافه اعتبار ادارات انتشارات و تبلیغات ردیف 2 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه بودجه سال جارى 8500000 ریال

8- قسمتى از اضافه اعتبار وزارت جنگ و مرزبانى از بابت ردیف 3 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه بودجه سال جارى 317146000 ریال

9- اضافه اعتبار شهربانى کل کشور ردیف 7 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه بودجه سال جارى 202068000 ریال

10- اضافه اعتبار دانشکده پزشکى و بیمارستان‌هاى ردیف صورت شماره 3 ضمیمه لایحه بودجه سال جارى 313700000 ریال

11- اضافه اعتبار وزارت بهدارى ردیف 20 صورت شماره 3 ضمیمه لایحه بودجه سال جارى 60000000 ریال

 12- اعتبار تفاوت ترفیع و اضافات تا آخر سال 1333 کارمندان که از اول سال 1333 پرداخت می‌شود همچنین اضافه اعتبار اضافات سال 1333 خدمتگذاران جزء و کارمندان دون پایه ردیف 26 و 27 صورت شماره (3) ضمیمه لایحه بودجه سال جارى 390500000 ریال

13- اعتبار برای عمران بلوچستان و سیستان از محل ردیف 41 صورت شماره (3)ضمیمه لایحه بودجه سال جاری 100000000 ریال

14- اضافه اعتبار انتظار خدمت که به مبلغ اعتبار ردیف 57 صورت شماره (2) ضمیمه لایحه بودجه سال جارى علاوه می‌شود 10000000 ریال

15- اعتبار کمک به موسسه ضد سرطان در وجه جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران که به بودجه سال جارى کشور علاوه می‌شود 3401120 ریال از محل درآمد عمومى سال جارى کشور به تدریجى که مورد مصرف پیدا می‌کند با رعایت کامل مقررات مربوطه و در حدود درآمد وصولى پرداخت نماید

تبصره- کسر مبلغ پنجاه و چهار میلیون و دویست هزار ریال 542000000 از بودجه اداره کل گمرک و افزودن آن به بودجه اداره مرزبانى تابع وزارت جنگ که ضمن ردیف (8) صورت شماره (2) ضمیمه لایحه بودجه سال 1333 کل کشور قلمداد شده تصویب می‌شود

نخست‌وزیر                                   وزیر دارایى

سپهند زاهدى                              دکتر على امینى‏

نائب رئیس- فوریت لایحه مطرح است آقای شوشترى مخالفید بفرمایید

شوشترى- بسم الله الرحمن الرحیم اگر چه واقعاً بنده نمى‌خواهم در لوایح دولت به آن معناى مخالفى که در خارج منعکس به مخالفت با دولت تلقى می‌شود صحبتى کرده باشم زیرا شاید در درجه و ردیف اول موافقین دولت هستم و خواهم بود و مادام که از دولت خطایى سر نزند محال و منتنع است بر خلاف او نظرى بدهم ولى انتقاد یا یحث اصولى یا یک تذکراتى که به موقع اگر این تذکرات گفته نشود موقع فوت می‌شود اینجا از نظر اصول نمایندگى و مجلس باید بشود انتقاد یعنى نقادى یعنى فلز فاسد و قلب را از فلز خالص جدا کردن اصل لغت انتقاد این است بنده مدتى است چه در دوره 16 که مفتخر بودم به خدمت به مملکت و مردم ایران که امیدوارم تا زنده هستم خدمتگذار باشم و همه ما خدمتگذار باشیم همیشه این بحث را داشتیم که بودجه را تقدیم کیند و به موقع بیاورید که فصل ساختمان نگذرد فصل اقدامات اساسى نگذرد این را باید طورى تقدیم کنید که مخارج به قدر درآمد بشود ما به قدر درآمدش باید خانه‌اش را اداره کند اگر کترى اگر بى‌مطالعه بدون فکر یک خرج سنگینى براى خانه خودش بتراشد بالنتیجه موفق نخواهد شد که خانه خودش را اداره کند و این یک بحث اصولى است که بودجه همیشه باید در موقع قانونى بیاید در مجلس و وقتى بودجه تقدیم مجلس شد مجلس شورایعالى در هیچ گاه دیگر وارد نباید بشود مگر این که بودجه را تنظیم بکند بدهد به دست دولت و دولت با حسن نظر و حسن اجرا بکند براى همین است که در کارها تأخیر نشود و اضافه اعتبارات عجیب و غریب هم خواسته نشود جناب آقای فولاندوند شما معاون نخست‌وزیر هستید الان ابتدا به ساکن این لایحه آمده فوریتش هم مطرح است ما آن را مطالعه هم نکرده‌ایم تمام این امور هم شرعاً ضمان‌آور است خرج است بیت‌المال است باید با فکر رأى بدهیم من که مطالعه نکرده‌ام نمی‌دانم این اضافه اعتبارها با آنچه که ما کلاً منظور دارم در اصلاحات فورى نسبت به حوزه‌هاى انتخاباتى و نسبت به تمام مؤسسات دولتى از قوه انتظامى و قوه اجرایى و قوه قضایى آیا این را شامل می‌شود یا نمى‌شود دولت چه فکرى کرده چه قدر باید ما تصویب کنیم الان به حمدالله والمنه در مجلس خصوصى هم این غرض را کردم که آن دکان بسته شد و ما دکانى به عنوان این که آن دکان را بسته‌ایم باز نمى‌کنیم ما می‌خواهیم سر فرصت و با فراغ و خیال راحت با دولت همفکرى بکنیم شاید به توفیق خداوند و توجه اعلیحضرت شاهنشاه به همت همه از دولت و ملت ایران بارى از دوش مردم برداریم الان در خارج یک عده‌اى داراى منعکس می‌کنند که دولت می‌خواهد عواید نفت را صرف بودجه کارمندان دولت بکند در صورتی که این طور نیست (صدرزاده- اگر این طور شد ما مخالفت مى‌کنیم) اجازه بدهید در صورتی که تمام نمایندگان و همه مملکت از شخص اعلیحضرت همایون شاهنشاه و دولت سپهبد زاهدى و همه در نظر دارند بعد از این محرومیت‌ها و بعد از این رنج‌ها و بعد از این تعب‌ها و ما بارى از دوش این مردم برداریم و از این درآمد بتوانیم یک مقدماتى بچینیم یک کارهاى درست کنیم که مملکت از فقر و بدبختى بیرون بیاید (صحیح است) پس نظر اساسى شخص شخیص اول مملکت و تمام مردم این است حالا که این لوایح به فوریت می‌آید اگر ممکن است چون من نمی‌دانم اگر ممکن است فوریتش را بردارید البته ما که توافق دولتیم در یک جلسه یا دو جلسه مطالعه مى‌کنیم و رأى می‌دهیم ممکن است اگر امرى است واقعاَ فورى و فوتى به این که نمی‌دانیم چون دولت را خدمتگذار می‌دانیم همین طور چشم بسته رأى بدهیم اما به نظر بنده از نظر اصول شاید صحیح نباشد که این حرف را بزنیم آقا موافقت بکنید که یک حالت عادى برود به کمیسیون و با حالت عادى بیاید به مجلس و رأى بدهیم

نائب رئیس- آقای شوشترى توجه بفرمایید این لایحه یک فورى است بعد از طرح و تصویب فوریتش چاپ خواهد شد که در جلسه بعد مطرح بشود

شوشترى- اگر این طور است که بنده عرضى ندارم و بسیار متشکرم‏

نائب رئیس- آقای صفایى موافقید بفرمایید

عبدالصاحب صفایى- موافقت با فوریت لایحه معنایش موافقت با کلیه اقلامى که در این لایحه نوشته شده نیست (صحیح است) بنده با طرح فوریت این لایحه موافقم زیرا قسمت عمده از اصلاحاتى را که انتظار داریم در آتیه بشود به لحاظ این که بودجه 1333 به تصویب نخواهد رسید طبعاً به تاخیر خواهد افتاد.

صدرزاده- چرا کمیسیون بودجه وظیفه خودش را انجام نمى‌دهد

عرض کنم این فوریت از لحاض این است که این ارقام اضافه اعتبار که براى اصلاحات فورى مورد احتیاج است هر چه زودتر تصویب شود تا دولت بتواند در شهرستان‌ها (ارباب- غیر از بندرعباس) مخصوصاً بندرعباس دستش باز

+++

بشود و این اصلاحات را بکند فرستادن این لایحه به کمیسیون بودجه به عقیده بنده چندان مقید نخواهد بود فقط وقت را تاخیر خواهد کرد زیرا آقایان نمایندگان هر یک مطمئناً باید در هر یک از اقلام بحث بکنند تصمیم کمیسیون بودجه به نظر بنده کافى براى بنده نیست چون من عضو کمیسیون بودجه که نیستم و اغلب کمیسیون بودجه از حدود حوزه انتخابیه خودش دفاع می‌کند پس اعضاى کمیسیون بودجه کار خودشان را انجام می‌دهند پس از باید برگردد اینجا و ما باید از سر حرف‌ها‌ی‌مان را بزنیم پس چه بهتر در این موضوع حساس و در این اقلام بدون رفتن به کمیسیون بودجه هر چه زودتر در اینجا طرح بشود و ما رسیدگى بکنیم و بحث بشود نگرانى جناب آقای شوشترى هم بی‌مورد بود زیرا این فوریت که تصویب شد طبع می‌شود و توزیع می‌شود و جلسات بعد جناب آقای شوشترى و همه آقایان نمایندگان وقت خواهند داشت که روى هر یک از اقلام مطالعه بکنند آنچه لازمه تصویب ورود است در خود مجلس بحث شد و زودتر کار خاتمه پیدا بکند که قبل از خاتمه زمستان و از دست رفتن وقت اصلاحات دولت مجال پیدا بکند که این کارها را انجام بدهد به همین دلیل بنده شخصاً معتقدم که این فوریت تصویب بشود و مجال پیدا بکنیم براى مطالعه در جلسات بعد

صدرزاده- و کمیسیون بودجه هم بعدها وظیفه خودش را انجام بدهد) انشاءالله بنده چون نسبت به آقای مشایخى مخبر کمیسیون بودجه ارادت دارم دیگر بیش از این نمى‌توانستم عرضى بکنم‏

نائب رئیس- نسبت به فوریت لایحه اعلام رأى می‌شود و چون عده براى رأى کافى نیست در جلسه بعد اخذ رأى خواهد شد

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

نائب رئیس- جلسه را ختم می‌کنیم چون روز یکشنبه با مولود حضرت خاتم الانبیا صلى‌الله وعیله و اله مصادف شده جلسه آینده به روز سه‌شنبه هفته آینده ساعت 9 صبح موکول می‌شود دستور هم همین لایحه و لوایحى که قبلاً اعلام شده مجلس مقارن ظهر ختم شد.

نائب رئیس مجلس شورای ملى- نورالدین امامى‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294891!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)