کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14
[1396/05/21]

جلسه: 63 صورت مشروح مجلس روز پنچشبنه 30 شهریور ماه 1323  

فهرست مطالب:

  1. تصویب صورت مجلس
  2. مذاکره در بودجه مجلس
  3. تقدیم لایحه استقلال قضات از طرف آقای وزیر دادگستری
  4. تقدیم لایحه دو دوازدهم بودجه کل کشور
  5. معرفی آقای اشرفی به معاونت نخست­وزیری
  6. بقیه مذاکره در بودجه مجلس
  7. موقع و دستور جلسه آتیه - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14

 

 

جلسه: 63

صورت مشروح مجلس روز پنچشبنه 30 شهریور ماه 1323

 

فهرست مطالب:

  1. تصویب صورت مجلس
  2. مذاکره در بودجه مجلس
  3. تقدیم لایحه استقلال قضات از طرف آقای وزیر دادگستری
  4. تقدیم لایحه دو دوازدهم بودجه کل کشور
  5. معرفی آقای اشرفی به معاونت نخست­وزیری
  6. بقیه مذاکره در بودجه مجلس
  7. موقع و دستور جلسه آتیه - ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت قبل از ظهر به ریاست آقای سید محمد صادق طباطبایی تشکیل گردید.

صورت مجلس روز یکشنبه  26 شهریور ماه را آقای طوسی ( منشی) قرائت نمودند.

(اسامی غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده :

غائبین بی­اجازه :آقایان - تربتی - افخمی - ذوالفقاری - مجد ضیایی - خاکباز - ذوالقدر - نبوی - کفایی - صمصام - فتوحی - سلطانی - قبادیان - ظفری - اکبر - دکتر رادمنش - معدل - گله­داری )

]1- تصویب صورت مجلس[

رئیس - آقای طباطبایی در صورت جلسه نظری دارید؟

طباطبایی- بلی اجازه فرمایید .

رئیس- مربوط به صورت جلسه است ؟

طباطبایی- بلی مربوط به صورت جلسه است ماده 109 نظامنامه می­نویسد: اگر در ضمن مباحثات و نطق افترا و تهمتی به یکی از نمایندگان زده شود. یا عقیده و اظهار او بر خلاف واقع جلوه داده شود نماینده مذکور برای تبرئه و رفع اشتباه اجازه نطق بخواهد بدون رعایت نوبت اجازه داده خواهد شد. بنده در صحبت­هایی که راجع به پروگرام دولت کردم دو جا سوءتعبیر یا سوءتفاهم شده وقتی که آقای نخست­وزیر مشغول خطابه خودشان بودند یک چیزی کتباً تقدیم کردم یعنی اجازه خواستم از مقام ریاست و به ایشان نوشتم که مطابق این ماده به من اجازه توضیح داده شود و وضع جلسه گویا طوری بودکه آقای رئیس هم نتوانستند توجه بکنند که این حق از بنده فوت نشود.بنده در عرایض خودم در مطالب خود مخیلی صریحم و حالا هم اگر عرضی می‌کنم برای رفع و رجوع نیست و طوری هم صحبت نکرده­ام که

+++

رفتم و رجوع بخواهد و قابل رفع و رجوع باشد،مطالبی که گفتم همان است که عرض کردم، یکی مربوط به قضات بود بنده میان قضات بعده خیلی قلیلی کمال ایمان و علاقه رادارم و آنها را اشخاص پاک و صدیق و درست می­شناسم ( ساسان - اکثرشان هستند) بنده عقیده خودم را عرض می­کنم نه سلیقه آقا را عقیده خودم این است بقیه آقایان را به آن صفت و به آن شکل آشنایی به احوال­شان ندارم از یک عده زیادی هم فوق­العاده گله­مند و بدبین هستم و عرضی که کردم البته مربوط به این تیپ نبود و نیست که من به جامعه قضات مملکت خدای نکرده خواسته باشم اهانتی بکنم . هیچ وقت این منظور را نداشتم و ندارم و نخواهم داشت ، البته در میان هر طبقه اشخاص پاک و صدیق و درست­کار بوده و هست ، (فولادوند - مخصوصاً ‌در بین قضات) بلی در بین قضات و به اشخاص قدیمی من کمال اعتماد و ایمان را دارم. موضوع دیگری که عرض می­کنم مربوط به آقای جمال امامی است که سوءتعبیر شده و شرحی در یکی از روزنامه­ها(رستاخیز ایران ) خواندم که یک شرحی هم راجع به بنده نوشته بود این را بنده در بین صحبت­هایم گفتم آمدیم اینجا. آقای جمال امامی هم حاضرند و صورت جلسه هم حاضر است به ایشان هم صورتی داده شده بود که اگر کسی را دارید بنویسید و البته یک مقداری هم جبنه مزاح و شوخی داشت البته صورت جلسه حاضر است . من نگفتم که ایشان صورتی تهیه کرده بودند. صورتی به ایشان داده بودند و ایشان هم به بنده این صورت را دادند.

رئیس- قسمت اولش که توضیح بود.- قسمت دوم هم اصلاح می­شود: آقایروحی

روحی- عرض کنم که بنده تذکرم معطوف به مقام ریاست است و بعداً ‌راجع به وقت جلسات مجلس است و آن این است که جلسه بایستی ساعت 9 تشکیل شود (‌رفیع - راجع به صورت جلسه می­فرمایید؟) بلی راجع به صورت جلسه است . اجازه بدهید جلسه کی شروع شده است و بنده اعتراض دارم و جلسه بایستی ساعت نه اقلاً ‌نیم­ ساعت برای تأخیر باشد و آقایان می­بایستی دو ساعت و نیم به ظهر لااقل حاضر باشند. الان نزدیک ظهر است و ما آمده­ایم اینجا( صحیح است ) و البته هیچ کاری انجام نمی­گیرد( صحیح است ) و اولین جلسه است که تقاضای نطق قبل از دستور نشده است (اردلان - خیلی تقاضا شده ) اگر تقاضا شده است این است که به آقایان نمایندگان عرض می­کنم که جلسات را ساعت 9 قرار دهیم و تمام آقایان هم در سر ساعت تشریف بیاورند ( صحیح است ) و اگر درست حساب کنیم  5 ماه است که یک لایحه  از این مجلس نگذشته است و این وضع کار نیست استدعا می­کنم اهتمام بیشتری به کار برده شود بلکه بتوانیم کارهایی­که داریم انجام بدهیم.

رئیس - بیانات آقای روحی اصولاً صحیح است و مخصوصاً بنده ناچارم تذکر بدهم وقتی توضیحی یا اعتراضی می­شود به صورت مجلس اگر اعتراضی به صورت مجلس هست در آن باید صحبت شود و البته اظهارات ایشان خیلی خیلی صحیح بود و بنده می­خواستم تذکر بدهم و معتقدم که آقایانی که اجازه می­خواهند برای نطق قبل از دستور یا چیز دیگری صحبت کنند در همان قسمت صحبت کنند این است که بنده این موضوع را خواستم عرض کنم که قبلاً ‌آقایان متوجه باشند حالا در صورت مجلس اگر فرمایشی هست بفرمایید. آقای دکتر معظمی .

دکتر معظمی- اعتراض بنده راجع به صورت جلسه است که نوشته شده است دولت به اکثریت 73 رأی در مقابل 11 رأی در صورتی که با رأی علنی نسبت به دولت رأی گرفته شده و لازمه رأی علنی هم این است که اسامی رأی دهندگان در صورت جلسه خوانده شود نه در صورت جلسه گذشته و نه در این صورت جلسه خوانده نشده بنده این را عرض می­کنم که باید در جلسه علنی قرائت شود .

رئیس - آقای طوسی (اجازه)

طوسی- به طوری که خاطر محترم آقای دکتر معظمی و سایر آقایان هم که سابقه دارند مسبوق است صورت مجلس مشروح قسمتی است علیحده که به دست تمام آقایان نمایندگان

+++

هم می­رسد و این صورت مجلس خلاصه است و اگر در آن تمام جزء به جزء نوشته شود چقدر وقت را خواهد گرفت در صورتی که خودتان می­فرمایید 73 نفر موافق و 11نفر مخالف می­باشد . این اسامی هم در صورت مشروح نوشته و چاپ می­شود بنابراین همان است که در صورت مجلس نوشته شده است .

رئیس - عرض کنم که سابقه این طور بوده است که در صورت خلاصه اسامی آقایان نوشته نمی­شد حالا اگر آقایان نظرشان این است که بعد از این نوشته شود مانعی ندارد ولی سابقه این طور بوده حالا اگر آقایان این طور نظر  دارند که نوشته شود آن امر دیگری  است و چون در جراید هم نوشته می­شود این است که در خلاصه نوشته نمی­شود عادتاً . اعتراض دیگری نیست؟ (نمایندگان - خیر) صورت جلسه تصویب شد.یک نفر از آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته­اند (نمایندگان -دستور)

مرآت اسفندیاری- بنده مخالفم، بودجه مجلس حاضر است (دیگر یک دوازدهم نمی‌توانم بیاوریم چون این باید بگذرد و حقوق اعضاء و اجزا داده شود ( صحیح است) .

رئیس -رأی می­گیرم به ورود در دستور .(جمعی از نمایندگان - مخالفی نیست )

مهندس فریور - اجازه می­فرمایید؟

رئیس - بفرمایید .

مهندس فریور- آقا این بودجه تصحیح شده­اش را که طبع شده امروز صبح به بنده دادند هیچ مانعی ندارد که برای پرداخت حقوق اعضای مجلس هم مثل 12/1 سایر دوایر 12/1 بگذرد و حقوقشان پرداخت گردد و الّا این بودجه امروز صبح به بنده داده شده است و اگر این برای مطالعه است می­بایستی درش مطالعه شود و اگر نیست که بفرمایید مطالعه نشود.

مرآت اسفندیاری- اولاً ‌این بودجه مدتی است حاضر شده و چاپ شده و علت تأخیرش رسیدگی در کمیسیون محاسبات بود حالا هم آقایان موافقت بفرمایید که همین بودجه طرح و تصویب شود دیگر بسته است به میل آقایان نمایندگان .

رئیس - آقای صادقی در این باب فرمایشی دارید؟

صادقی- خیر .بنده به ورود در دستور مخالفم .

رئیس - بفرمایید .

صادقی- مخالفتم را عرض کنم یا عرایض خودم را .

رئیس - مخالفتتان را بفرمایید .

صادقی- مخالفتم این است  که نمی­خواهم وارد دستور بشویم(خنده نمایندگان)

1]-مذاکره در بودجه مجلس [

رئیس - رأی می­گیریم به ورود در دستور آقایانی که موافقند قیام کنند( اکثر برخاستند) تصویب شد. بودجه مجلس مطرح است بودجه سال 1323 مجلس شورای ملی.

گزارش از کمیسیون محاسبات به مجلس شورای ملی کمیسیون محاسبات لایحه شماره 5424 کار شورای راجع به بودجه سال 1323 مجلس شورای ملی را با حضور آقایان مرآت اسفندیاری و رئیس اداره حسابداری مجلس تحت مطالعه قرار داده و با اصلاحاتی که به عمل آمد مواد زیر را تصویب و اینک گزارش آن تقدیم می­شود:

ماده اول - برای مقرری و هزینه دوازده ماه سال یک هزار و سیصد و بیست و سه مجلس شورای ملی مبلغ هیجده میلیون و ششصد و نود و چهار هزار ریال (18694000)موافق فقره (1) تا (5) پیوست اعتبار به کار شورای داده می­شود.

تبصره1- به کارشورای مجلس اجازه داده می­شود کمک هزینه مربوط به مجلس شورای ملی و چاپخانه را (موضوع قانون کمک کارمندان دولت ) تا آخر سال 1323 از محل در آمد عمومی کشور از وزارت دارایی دریافت دارد.

تبصره 2- به کار شورای مجلس اجازه داده می­شود مبلغ بیست و هفت هزار و هفتصد ریال (27700) حقوق و کمک هزینه آقای فریدونی از آغاز آذر تا آخر اسفند 1322 را از محل اعتبارات بودجه سال 1323 مجلس محسوب دارد.

تبصره 3- مبلغی که به عنوان اعتبار اضافه­کاری و کمک اعاشه و حقوق ایام مرخصی ضمن این بودجه منظور شده

+++

است بر طبق تصویب کمیسیون منتخبه از طرف هیئت رئیسه پرداخت خواهد گردید.

توضیح آن که کسانی که مرتباً حاضر نشده و نشوند از استفاده از این حق محروم خواهند بود.

ماده دوم - مواد پنجم و هفتم قانون بودجه سال 1321 مجلس راجع به تفاوت حقوق بازنشستگان و وظیفه وراث مرحوم میر طوسی مادام که نقض نشده به قوت خود باقی است .

تبصره -به کار شورای مجلس اجازه داده می­شود مبلغ سه هزار ریال به عنوان کمک به ورثه مرحوم حسن فخاری ناظر سابق دفعات بپردازد.

ماده سوم - به وزارت دارایی اجازه داده می­شود مبلغ دو میلیون و پانصد هزار ریال برای تهیه  خواربار کارکنان مجلس و چاپخانه به کار شورای مجلس وام داده در آخر سال 1323 مسترد دارد.

تبصره - تتمه وام سال 1322 مجلس را از این اعتبار دریافت خواهد داشت.

رئیس- آقای اردلان .

اردلان - بنده مخالفم .

رئیس - بفرمایید .

اردلان- مخالفت بنده با بودجه مجلس شورای ملی از برای این است که این حقوقی را که برای آقایان نوشته شده برای فرد فرد کارمندان مجلس شورای ملی کافی نیست آقایان نمایندگان محترم مسبوق­اند که در نامه­ای که آقای دکتر مصدق قرائت فرمودند که آقای نخست­وزیر به دکتر میلسپو نوشته بودند در آنجا ارقامی کاملاً خوانده شد که نسبت به 1315 هزینه زندگی  11 برابر شده است ، در صورتی که شاخصی که برای این کار معین شده بود عبارت از نرخ­های رسمی دولتی بود مثل قند و شکر و چای که به دست تمام مأمورین دولت نمی­رسید و آنها مجبور می­شدند از راه بازار آزاد بخرند با قیمت خیلی بیشتری با اینحال زندگی 11 برابر شد نسبت به 1315. اما حقوقی که در این بودجه مجلس شورای ملی پیشنهاد شده نسبت به سال 1315 در حدود سه برابر اضافه شده (هاشمی- سه برابر هم نشده) شما ده روز حقوق به مستخدمین مجلس شورای ملی می­دهید 20 روز اینها را بدون حقوق و گرسنه نگاه می­دارید، بنده خیلی متأثر شدم که یک نفر از کارمندان محترم مجلس شورای ملی یک نسخه از اوراقی را که از اموال منقول خودش که به بانک رهنی ایران گرو گذاشته بود به من نشان داد و حتی سماورش که چیز خیلی کوچکی بود او را هم برده بود و گرو گذاشته بود برای این که امرار معاش کند شما ملاحظه بفرمایید البته در موقع جنگ در سایر ممالک هم هزینه زندگی گران می­شود ولی ممکن  نیست که مجلس شورای ملی آنجا به فکر آنها نباشد که حقوق­شان را ترمیم کند آقای می­گویند جنگ تمام می­شود و زندگی می­آید پآئین این طور نیست آقا مأمورین مجلس شورای ملی نه به خارج می­روند و نه حق مقام می­گیرند و نه با مردم تماس دارند که خدای نکرده فرض کنیم چیزهای دیگری هست که بگوییم از آن استفاده دارند. با حقوق خیلی کم آقا اینها زندگی می­کنند البته بایستی به قدری حقوق به آنها داد که بتوانند با آن زندگی کنند لااقل هفته یک شب را بتوانند برنج بخورند. در شهریور 1320 برنج منی 5 ریال بود و حالا5 تومان است بالاخره ما نمی­توانم چشم­مان را روی هم بگذاریم و یک عده مستخدمین مجلس شورای ملی را اینجا گرسنه نگاه بداریم . ما با آنها فرق نداریم این است که به عقیده بنده می­بایستی اصل حقوق آنها را اضافه کنیم و به نام کمک جنگ .کمک هزینه جنگ بیاییم به آنها یک کمکی بدهیم که آنها بتوانند یک طوری امرار معاش بکنند آقا.  این سماور و این فرش را تا یک حدی می­توانند گرو بگذارند البته اینها باید بتوانند زندگی بکنند با یک حقوق کمی می­آیند اینجا از صبح تا غروب زحمت می­کشند می­روند منزل­شان و گرسنه هستند.  بنابراین وقتی­که اینها با درستی و صحت عمل انجام وظیفه می­کنند وظیفه مجلس شورای ملی هم این است که حرف­های حق آنها را گوش بدهد. وحق هم این است که می­گویند ما گرسنه هستیم و بنده پیشنهادی تقدیم کردم که معادل دو ماه حقوق

+++

به عنوان انعام به آنها در ظرف امسال داده شود که کمک بشود (یکی از نمایندگان - پیشنهاد خرج نمی­شود داد آقا) آقا پیشنهاد خرج  نیست سابقه دارد و اگر سابقه نمی­داشت پیشنهاد نمی­کردم.

تهرانچی- اجازه می­فرمایید ؟

رئیس - بفرمایید .

تهرانچی- البته بنده از طرف اعضای مجلس تشکر می­کنم از این حسن نظر آقایان و همچنین آقا ولی البته باید این توجه را داشته باشید که این بلیه البته تمام اعضای مملکت را دچار کرده است و تمام اعضای دوایر دولتی مبتلا هستند و اگر ما بخواهیم اضافه برای تمام  مستخدمین پرداخت کنیم لازمه­اش این است که بودجه هنگفتی داشته باشیم و من نمی­دانم آن را از کجا باید پرداخت و البته بهترین راه همان توجه دولت نسبت به پآئین آمدن قیمت­ها بود(یکی از نمایندگان - نشد) متأسفانه نکرده است و چون در این قسمت اختیار مستشاران خارجی داشته­اند هیچ عملی تا حال نکرده­اند و موفقیتی هم پیدا نکرده­اند اما از لحاظ این که البته برای آقایان زندگی مشکل است با این حقوق این است که در صفحه 7 یک مبلغی ( دو میلیون و ششصد هزار ریال ) اعتبار خواسته شده است که به کار‌پردازی داده شود و برای کمک مستخدمین که البته قدیمی هستند و عائله­شان زیاد است که از آن محل اضافه پرداخت بیشتری به عمل آید اما البته با نظر و پیشنهاد حضرتعالی هم بنده مخالف نیستم و اگر مجلس تصویب بکند یک کمکی به آقایان خواهد شد و بسته است به نظر مجلس اگر تصویب کند چه بهتر از این که یک کمک بیشتری بشود برای این که بنده خودم تصدیق دارم که با وضع فعلی یا کمک مؤثری نخواهد بود(اردلان- پس موافق­اید آقا؟) البته بسته است به نظر مجلس.

رئیس - آقای ملک­مدنی مخالفید یا موافق؟

ملک مدنی- موافقم .

رئیس- آقای کاظمی موافقید یا مخالف؟

کاظمی- مخالفم عرض کنم بنده موقع را مغتنم می­شمارم  که تذکراتی را از نظر امور اداری مجلس شورای ملی عرض کنم و قطع دارم که اکثر آقایان نمایندگان محترم و سایر  آقایان اطلاع دارند متأسفانه جریان اداری مجلس آن طور شایسته نیست در صورتی­ که مجلس همیشه در نظم و دیسیپلین و نزاکت و سایر چیزهای دیگر برای سایر ادارات و وزارتخانه­های دولتی در حسن  عمل سرمشق بوده (صحیح است ) ولی امروز تمام این مزایا را امور اداری مجلس از دست داده است به نظر بنده اگر چه شاید کسانی که مباشرت و مداخله در نظارت در این امر را دارند  کوشش و مجاهدت هم می­کنند که نتیجه بگیرند اما چطور است که نتیجه حاصل نمی­شود تشخیص آن با خود آنها است و آنچه که بنده و آقایان نمایندگان در داخله مجلس می­بینیم این است که وضع داخلی خوب نیست اولاً خیلی اوقات من مجبورم اینجا ذکر کنم و یادآوری بکنم به اداره مباشرت مجلس که کمیسیون­ها و سایر امور اداری مجلس همیشه در غیر ساعات اداری  است و چون بخواهند بیایند و کار کنند وسایل کار حاضر نیست. چراغ نیست مستخدمین حاضر نیستند و مخصوصاً ‌نظافت به قدر کافی رعایت نمی‌شود. و قطع دارم آقایان البته توجه فرموده­اند آبی که در مجلس ما می­خوریم به چه صورت و به چه کیفیت است و اغلب بنده خودداری می­کنم و با تشنگی می­سازم و اجتناب می­کنم زیرا معلوم نیست که به چه نحو آب تهیه شده و به دست ما می‌رسد، دیگر عرض کنم وضعیت گل کاری مجلس است و آن مراقبتی را که باید مستخدمین جزء در این کارها داشته باشند ندارند هیچ مواظب نیستند و آن اطاعت و مراقبت لازم را  در کارها ندارند و اگر ما که مدعی اداره کردن مملکت هستیم نتوانیم در درجه اول این خانه خودمان را که اسمش مجلس شورای ملی است اداره کنیم از عهده اداره کردن سایر دوایر دولتی چگونه بر می­آییم خواستم این تذکرات را در تحت مخالفت با بودجه به عرض برسانم که هیئت رئیسه و متصدیان امر را متذکر این نکته بکنم که این مسائل باید اصلاح شود و حالا خودمان هستیم این وضع کار خوب نیست وضع پسندیده نیست و باید بیشتر مراقبت کرد و در ضمن بودجه­ای را که

+++

ما روی آن صحبت می­کنیم باید این معایب را تذکر داد که اصلاح شود و اما این که آقای اردلان فرمودند که این بودجه کفاف مخارجات را نمی­دهد آقا مبالغ هنگفتی که ما خرج مجلس می­کنیم مبالغ کوچکی نیست و در این عرایضی هم که عرض می­کنم هیچ نظری ندارم و زحمات دائمی و مواظبت­های آقایان مباشرین را هم می­بینم که تمام وقتشان را هم در اینجا صرف می­کنند و هر وقت که آنها را می­خواهند در مجلس حاضر هستند و نمی­توانم نقص اصلی را پیدا کنم که آن نقص از کجا است ولی خلاصه این نقص مشهود است ، این عیب مبرهن و بارز است و تصور می­کنم مورد قبول همه آقایان نمایندگان باشد.

رئیس - آقای مرآت اسفندیاری .

مرآت اسفندیاری- آقای کاظمی نماینده محترم شرحی بیان فرمودند از وضعیات مجلس ولی بنده عرض می­کنم که اگر کاملاً دقت بفرمایند امروز امور مجلس از تمام ادارات دولتی مرتب­تر و منظم­تر است ( صحیح است ) و اگر اندک قصوری از طرف یکی دو نفر از مستخدمین می­شود آن هم از طرف کار شورای اصلاح می­شود و آن را کاملاً  در نظر گرفته و دارد آن را اصلاح می­کند و گمان می­کنم اجزا‌ و اعضا مجلس از سایر اجزا کشور بیشتر و بهتر در کارها ساعی هستند و اگر نقایصی باشد که مورد اعتراض و اختلاف و محظوراتی بشود امیدوارم که به زودی رفع  نگرانی از آقای کاظمی نماینده محترم بشود.

رئیس- آقای دولت آبادی مخالفید؟

دولت آبادی- بلی مخالفتی که بنده با بودجه مجلس و چاپخانه می­کنم متوجه یک اصل اساسی است و برای تمام آقایان البته قابل توجه است و آن نکته این است که مشکلات و محظوراتی که ما در زندگی عمومی در این مملکت داریم بالاخره بایستی اساس اصلاح از مجلس شروع بشود و مجلس شورای ملی نبایستی طوری باشد که مورد اعتراض و اختلاف و محظوراتی واقع شود(فیروز آبادی- بایدسرمشق باشد) و به طور خلاصه سرمشق باشد برای سایر سازمان­ها ( صحیح است) بنده هیچ گونه مخالفتی با این بودجه از نظر اجرای آن ندارم که بگویم عملی را که مجلس و کمیسیون محاسبات کرده است مخالفت با آن بکنم ولی ناچارم یک نکات اساسی را از لحاظ وظیفه نمایندگی اینجا عرض بکنم. یکی از مشکلات بزرگی که ما مواجه هستیم و بایستی به نام اصلاح بودجه با این مشکلات مبازه کرد و آن را اصلاح کرد سازمان اداری و اصول تشکیل اداری ما است،سازمان­های اداری ما صورت بد و نامرغوبی را دارد و البته یک ریشه کهنی را هم دارا است این کار که مربوط به جمع شدن افراد اینجا است بایستی علتش را در طرز تعلیم و تربیت مطالعه کرد و متأسفانه سال­ها است که وزارت فرهنگ وقت و فکرش در این مملکت فقط صرف این می­شود که افراد را یک افراد پشت میز نشین تربیت می­کند هنوز نشده است که افراد را برای کاری تربیت بکند و هر کدام را مجهز بکند به تجهیزات زمان که به جای یک مدیر کلی که معلوم نیست تخصصش چیست یک نجار لایق تربیت کرده باشد، تمام کارهای صنعتی ما و هنرهامان که سوابق و ریشه­های کهنی دارد که همیشه هنرمندان و کارگران هنرمند و لایقی داشته­ایم و آثارشان هنوز هست و از بین نرفته است و باقی است . رفته است یک پشت میز نشین تربیت کرده البته وقتی که نتیجه تربیت­شان به اینجا رسید هدف آنها هم اشغال میز ادارات خواهد شد بالنتیجه ادارات ما هم بسیار شلوغ است و بالاخره مزاحم افراد و موجب تعطیل کارها شده است ، متأسفانه این اصل  را که در مجلس شورای ملی هم عمل شده است ، بنده موافق نیستم که از افراد حاضر با وضع فعلی معیشت کسی را بیکار بکنید یا حقوق به او ندهید و بنده معتقدم که مجلس شورای ملی یک از خود گذشتگی نشان بدهد و یک بودجه­­ای تصویب بکند که چندین صد هزار ریال به بیکار شده­ها بدهد بلاعوض بروند در خانه خود زندگی کنند و وسایل زندگیشان تأمین بشود و ببخشید این کار را هم باید از نظر اصلاح مملکت کرد.زیرا بایستی این فداکاری را کرد، ما که این همه خرج می­کردیم خوب بود یک دو میلیون را هم اختصاص می­دادید به این که‌ یک افرادی که در ادارات هستند و برای آنها یک حقوق قائل

+++

می­شدیم برایشان و یک سرمایه معین می­کردیم و می­گفتیم آقا این را بگیرید و بروید کار کنید زندگی کنید و ادارات را خلوت نمایید و طرز ورود به ادارات را هم بایستی طوری کرد که زیاد اشخاص سعی نکنند که بیایند پشت میز بنیشینند به نظر من باید طوری وسایل کار را تسهیل کرد که اشخاص بتوانند به آسانی زندگی کنند و نباید ادارات را شلوغ کرد این پیشنهاد را بنده برای مجلس کردم و همچنین برای سایر ادارات و اگر به جای این بودجه پیشنهادی می­کردید که صد هزار تومان دویست هزار تومان بدهید به آقایان مستخدمین مجلس شورای ملی که همه­شان  مستحق هم هستند و میل دارند که خدمت بکنند ولی متأسفانه عادت کرده­اند به زندگی باری به هر جهت و به این زندگی عادت کرده­اند بنده عقیده­ام این است که دو ثلث از اینها را بگویید بروند دنبال کارشان و یک ثلثی که باقی است به عوض آن وسایل آسایش آنها را فراهم کنید که بروند زندگی کنند این عقیده اساسی است که بنده نسبت به تمام مملکت دارم و البته تمام آقایان هم میل دارند و از مجلس باید شروع کرد و قدم آزمایش و امتحان را باید از مجلس برداشت این یکی و یک درد بی­درمان دیگری که ما همیشه به آن مبتلا هستیم و هیچ وقت برای آن فکر نمی­کنیم این است که یک روزی بالاخره باید یک جنبشی کرد و یک نهضتی باید کرد و یک قدم کوچک برای اصلاح برداشت و حالا که ما موجه شده­ایم با بودجه مجلس شورای ملی باید مطالعه کنیم بدبختانه سرمشق همان بودجه پیش است یک عده رتبه 7 بودند و شده­اند رتبه 8 و رتبه هشت شده­اند رتبه 9 نباید برای تمام آنها بودجه بنویسند و تا روزی که بودجه تشکیلاتش مرتب نباشد و برای افراد کاری انتخاب و تهیه نکنید یک قدم برای اصلاح نمی­شود برداشت ( صحیح است ) ما همیشه به این دچاریم که باید برای افراد کار تهیه کرد من مخالف با این نیستم که باید برای افراد کار تهیه کرد ولی تا آنجایی که مزاحم کارهای لازم­تر و واجب­تر ما نشوند، و نظر مخالفت بنده با این بودجه از این لحاظ بود. یک قسمت دیگری که آقای اردلان هم به آن اشاره کردند و ما باید برای آن فکر کنیم این است امروز که یک عده در مجلس شورای ملی به نام کارمند کار می‌کنند زندگی آنها را تأمین کنید و یک عمل غلط و اشتباهی در دو سال قبل شد و آن اضافه حقوق مستخدمین بود، فکر کردند که اگر حقوق آنها را دو برابر بکنند با وضعیت فعلی به آنها کمکی شده است،‌در صورتی که این طور نبوده است و امروز مستخدمین دولت در واقع به عقیده بنده بیچاره­ترین مردم و افراد این مملکت هستند( صحیح است ) یعنی یک مدیر کل یک وزیر و یا اگر هر کسی را بخواهید از نظر مادی حساب کنید وضعیتش از یک بقال سر گذر هم حتی بدتر است و متأسفانه از این راه خیانت به فضیلت و تقوی کرده­ایم و نمی­شود توقع کرد از تهی دست فقیر که پاکدامنی نشان بدهد نمی­گوییم افراد پاکدامن نداریم، داریم ولی البته وقتی وسایل زندگی نیست خدای نکرده لغزشی پیش می­آید آمدند حقوقش را کردند دو برابر بعد کردند چهار برابر(نمایندگان - چهار برابر نشده است ) در صورتی که سطح زندگی 20 برابر بالا رفته است و فرضاً ‌هم شده باشد چهار برابر بالاخره یک صد در صد گرفتند یک صدی هشتاد فرضاً شده باشد چهار برابر که حداکثر هم باشد سطح زندگی به طور کلی بیست برابر ترقی کرده است پس باید دسته که یک جامعه بزرگی هستند در این مملکت چه کمک و اعانتی شده است ؟ هیچ . از کی توقع دارید که صادقانه خدمت بکند؟ از کسی که شام و نهار روزانه­اش را ندارد به عقیده بنده این توقع بی­جا است (صحیح است) حالا آمدیم این کار غلط را کردیم یعنی کردید و به این نتیجه رسیدید که الان تمام مستخدمین دولت در اسوء احوال هستند ناراضی از زندگیشان هستند بیاییم یک فکری بکنیم حالا که در موقع جنگیم و در موقع بدی واقع شده­ایم و امیدواریم که رفع این نگرانی بشود و زندگی به وضع عادی خودش برگردد الان که ما در یک وضع غیر عادی هستیم برای مستخدمین یک حقوق ثابتی قرار بدهید ولی در عوض سعی کنید وسایل زندگی­شان را برای­شان آماده کنید هیچ معنی ندارد  به یک کسی یک پولی بدهید که

+++

در مقابل نتواند بودجه زندگیش را تأمین کند بنده از این لحاظ مخالفت دیگری ندارم.

رئیس-آقای ملک­مدنی.

 ملک­مدنی - عرض کنم تذکراتی که آقایان فرمودند تقریباً یک کلیاتی بود مخصوصاً آقای دولت­آبادی اظهارتی فرمودند که یک اصل کلی بود و گمان می­کنم مورد قبول همه است این قضیه در کمیسیون بودجه دو سه جلسه ‌صحبت شده است این اصلاحات و نظریاتی که ایشان اظهار کردند اگر بخواهیم به موقع عمل بگذاریم باید یک فکر  اساسی بکنیم که هم سازمان دولت و هم سازمان مجلس با هم این کار را انجام بدهند ولی متأسفانه به عقیده خیلی­ها که یکی از آن جمله بنده هستم حالا موقع اصلاح نیست زیرا اول باید سطح زندگی را پآئین بیاوریم یک گشایش و آسایش فراهم بکنیم آن وقت هم بنیشینیم یک مطالعه عمیقی بکنیم که این کارمندان چه اعضا مجلس و چه کارمندان دولت وقتی که می­گوییم سازمان را کوچک کنیم برای آنها هم یک فکری بکنیم برای این که یک اشخاصی که آمده­اند عمرشان را در خدمت دولت یا در خدمت مجلس صرف کرده­اند امروز نمی­شود بهشان ‌گفت آقا امروز که مجلس دویست عضو دارد صدتاشان  زیاد است و صد تا کافی است و البته وظیفه مجلس شورای ملی است که برای کلیه معضلات و مشکلات مملکت یک فکرهایی بکند و یک راه اساسی  اتخاذ بکند و آنچه که به نظر بنده می­رسد مذاکراتی هم یک روز در کمیسیون بودجه شد راه هم دارد منتهی یک مقداری از این مشکلات وابسته به این جنگ عمومی است که در تمام دنیا است و خوشبختانه نوید خاتمه جنگ و آمدن صلح داده می­شود و امیدوارم که این جنگ به زودی در ظرف دو سه ماه تمام شود و بدبختی مردم دنیا خاتمه پیدا کند البته به عقیده بنده پس از این که صلح شد و سطح زندگانی پآئین آمد باید یک تجدیدنظری در سازمان ما چه در خارج و چه در مجلس کرد و آن وقت یک طرقی هم باید ایجاد کردکه یک اشخاصی را با یک مبلغ زیادتری بازنشسته کرد و یک پولی هم به آنها داد همان طوری که در مؤسسات خارجی می­کنند پولی که بروند دنبال کسب و کاری و یا این که یک قسمت املاک خالصه دولت که بین کارمندان دولت تقسیم شود که پا شوند بروند آنجا زراعت کنند و به هر صورت این نظریه­ای که آقای دولت­آبادی فرمودند به جا است ولی به عقیده بنده باید در سال آتی این منظور را به موقع اجرا گذاشت فعلاً تا جنگ خاتمه پیدا نکند نمی­شود اشخاص را بیکار گذاشت و یک مطلب دیگر راجع به کارمندان مجلس است که فرمودند همیشه کارمندان مجلس یک مزایایی نسبت به دیگران داشته­اند و باید این ترتیب محفوظ باشد بنده می­خواهم عرض کنم که این ترتیب همیشه محفوظ  بوده و خواهد بود برای این که کارمندان مجلس خوشبختانه از ابتدای تأسیس مجلس تاکنون کوچک­ترین امری که خلاف ترتیب شد نکرده­اند ( صحیح است) همه آقایان شاهدند می­دانند اگر سختی داشتند، اگر اسباب و زندگیشان را در بانک رهنی گرو گذاشتند ولی عزت نفس خودشان را حفظ کرده­اند ( صحیح است ) و این ترتیب همیشه برای اعضا مجلس باقی است و آقایان همیشه قدردانی فرموده­اید و اگر سهل انگاری­هایی هم از نقطه­نظر پاکیزگی و چیزهای دیگری شده است ولی یک اصل دیگری که همیشه مورد توجه آقایان بوده و هست این است که اعضا کل و جزء مجلس پاکدامنی خودشان را تا به حال حفظ کرده­اند ( صحیح است ) .

رئیس -آقای فیروز آبادی .

فیروز آبادی- بنده خیلی متأسفم که الان برج هفتم یا روز آخر برج ششم است و بودجه سال جاری مملکتی به مجلس نیامده است و این خیلی تأسف است نه ما می­بینیم در مملکت­مان کار زیادی داریم و نه اجزا کم داریم ولی می­بینم که بودجه مجلس نیامده است در قانون هم می­نویسد: در  15اسفند باید بودجه سال آتیه را دولت به مجلس بیاوردو به تصویب مجلس برسد و تا به حال که ماه ششم یا هفتم است هنوز نیامده است آخر‌ این جهتش چیست که تا حال نیامده و باید زودتر به مجلس بیاید و آقایان وکلا تحت نظر بگیرند دقت بکنند و اصلاحاتی

+++

که لازم است بکنند و بعد به موقع اجرا بگذارند ولی متأسفانه تا امروز نشده است یک تأسف دیگر بنده این است که ما باید تمام مملکت را در نظر بگیریم در اصلاح کار مردم نه این که اشخاصی را که تحت نظرمان و نزدیک نظرمان هستند و از خارج صرف­نظر بکنیم باید عموم را در نظر بگیریم فعلاً زمان جنگ است و زمان جنگ که شد هر کس باید به اندازه خودش تحمل بار جنگ را بکند و تحمل بار جنگ برای ما این است که یک مقداری از چای­مان را کم بکنیم یک مقدار از لباس­مان را کم بکنیم یک مقدار از قماشمان کم بکنیم همه­اش را دلسوزی کردن به جهت یک محلی و صرف­نظر کردن از محل دیگر این خارج از انصاف است ما باید به تمام اطراف نظر بکنیم و این خرجی را که می­کنیم برای سد بندی و کارخانه­جات مملکت بکنیم سدبندی بکنیم که آبیاری درست بشود کارخانه­جات بیاوریم که مردم در آنجا کار بکنند و نان بخورند و این همه جمعیت  در این ادارات از برای چیست و چه کار می­کنند. بودجه بلدیه باید ده یکش یا ده یک و نیمش خرج اداره بشود( بعضی از نمایندگان - این بودجه مجلس است ) می­دانم ملتفت هستم ولی می­خواهم از موقع استفاده کنم و به این وضع مملکت را در ضمن عرض کنم در اینجا باید صحبت کرد از اینجا باید شروع بشود همه گفت و گو  در اینجا می­شود و هیچ دلسوزی به جهت خارج  نمی­شود و استدعا دارم از دولت که بودجه سالیانه را که شش ماهش گذشته زودتر  بیاورند دیروز هم اشعاراً عرض کردم ما باید ناظر اعمال دولت باشیم هر کاری که دولت انجام نداد باید به دولت بگوییم انجام بدهند اگر ندادند برویم خدمت­شان خواهش کنیم انجام بدهند و اگر ندادند اینجا سؤال و استیضاح داد و فریاد تا انجام بدهند وزارت قبول کردن معنایش فقط قبول کردن نیست معنایش این است که بار باید قبول بکنند باید کار بکنند نباید وزارت را اسباب آسایش خود قرار بدهند اگر وسیله آسایش قرار بدهند اسباب خرابی مملکت می­شود و در ضمن می­خواستم عرض کنم که ما اگر خرج می­کنیم باید برای اساسیات مملکت بکنیم برای همه چیز مملکت بکنیم و همه افراد مملکت را باید نظر بگیریم درست است جنگ است خرج زیاد شده ولی برای همه دشوار است و باید این اندازه­ها زحمت را تحمل بکنیم مرد که از امریکا پا می­شود می­رود آن طرف دنیا به اروپا کار می­کند برای ده سال دیگرش ما یک روز نمی­خواهیم یک قاتقمان کم بشود یک لباسمان کم بشود و این نمی­شود.

رئیس - آقای مرآت اسفندیاری .

مرآت اسفندیاری- آقای فیروز آبادی نماینده محترم خیال کردند بودجه کشور مطرح است و فرمودند مقصودشان مخالفت نبود این که فرمودند تمام را باید در نظر گرفت البته باید همه را در نظر گرفت امریکایی که می­رود به اروپا نان دارد ما هم چیزی اضافه نکرده­ایم و این حقوق که امروزه به اعضا و اجزا‌ داده می­شود تصور می­کنم خرج بیست روزشان نمی­شود البته باید نان آنها را داد و ازشان کار خواست دیگر این که فرمودند چرا اعضا و اجزا زیاد است  شاید چهار پنج نفر اشخاص پیرمرد باشند که امروز کمتر می­توانند کار بکنند این اعضایی که داریم تمام کار دارند بیکار هم نیستند بیکار هم نمی­گردند و تصور می­کنم هیچ کدام از آقایان با بودجه مخالفتی نداشته حتی آقای فیروزآبادی مخالفتی نداشته حتی آقای فیروز آبادی هم مخالف نبودند.

رئیس - آقای دکتر شفق فرمایشی دارید؟

دکتر شفق- بنده راجع به بودجه مجلس مخالفم اگر آقایان مذاکرات را کافی می­دانند که هیچ و اگر اجازه می­فرمایند صحبت بشود بنده مخالفم.

رئیس - بفرمایید بعد از ایشان پیشنهاد کفایت مذاکرات خواهد شد و رأی می­گیریم .

دکتر شفق- بنده با بودجه مجلس از باب این که به کارمندان مجلس حقوق داده شود مخالف نیستم از باب این  مخالف هستم که چنان که آقای مهندس فریور فرمودند بودجه تصحیح شده را حال به دست ما داده­اند و بایستی روی آن مطالعه شود و بنده از اولین اشخاصی هستم که اجازه خواستم و افسوس ته مدادی که بنده روی میز  می­زدم آن اندازه­ها قوی نبود و دیر شد و در باب اجازه­ها بایستی

+++

قربان یک فکری کرد. بنده خوانده­ام در یک جا که بیزمارک معروف مسافرت می­کرد در یک مهمانخانه وارد شد و در آنجا حرف و داد و بیداد زیاد بود هر چه صدا کرد به سراغش نیامدند به مدیر مهمانخانه شکایت کرد مدیر مهمانخانه گفت صدا بیشتر بکنید یک دفعه دیدند تفنگی در رفت یک تفنگ شکاری آنجا بود خالی کرد مردم جمع شدند گفتند چه بود گفت گفتید صدا بیشتر بکنید من هم چاره دیگری نداشتم حالا آقایان منشی­ها باید لطف بفرمایند دقت بفرمایند که نوبت هر کس به جای خودش محفوظ باشد. بنده یک کلمه را که الان چندین نفر از آقایان فرمودند مأخذ این چند کلمه عرض خود مقرار می­دهم و آن هم این بود که مجلس باید سرمشق باشد برای سایر ادارات،‌به سلن معروف یونان گفتند اگر می­خواهی یونان آباد بشود اول قلب خودت را آباد کن بعد اطرافیان خودت را بعد آتن اصلاح می­شود. بعد هم یونانستان­ آباد می­شود ما هم اگر بخواهیم ایران بخصوص از حیث سازمان دولتی به خصوص از حیث وظیفه­شناسی آباد شود بخصوص در یک مملکت دموکراسی اول باید مجلس سرمشق باشد و خدا شاهد است و ایمان بنده این است که مجلس که شش­­ ماه است بنده آنجا هستم به هیچ وجه من­الوجوه سرمشق نیست و بالعکس سرمشق بسیار بدی است از حیث کار اداری یک نکته را عرض می­کنم بنده از روی این اوراق  نمی­توانم مدعی باشم که اعضا و کارمندان مجلس کار نمی­کنند بنده نمی­توانم ولی یک چیزی را می­دانم و متذکر  می­شوم و آن این است که در سازمان­های کشور کمیت کار همیشه ملحوظ بوده است یا اگر به تعبیر دیگر بخواهم  بگویم سطح کار و عرض کار ملحوظ بوده است و عمق و ارزش کار و والور کار به هیچ وجه ملحوظ نبوده است در فرنگستان که ما نسخه ­ایاز طرز زندگی  آنها را برای خودمان سرمشق قرار داده­ایم پنجاه سال است بلکه بیشتر است در آنجا یک ترتیبی پیش آورده­اند

(چند دقیقه عده برای مذاکره کافی نبود)

دکتر شفق- عرض می­کردم که کیفیت کار اساس کار است این که  می­بینیم در تمام ادارات هر جا می­رویم مردمی نشسته­اند و کار معینی انجام می­دهند و بودجه معینی را در آخر سال می­گیرند از این لحاظ ایرادی نیست برای این که کار می­کنند به عقیده بنده سطح کار و عرض کار از لحاظ فرم محسوب است و از لحاظ  ارزش اهمیتی  ندارد فرنگستان عرض کردم پنجاه سال قبل این موضوع را حل کرده و  اصطلاح این کار راسیونالیزاسیون است یعنی این کار چقدر ارزش دارد بنده تقاضا می‌کنم از هیئت رئیس مجلس و خود آقایان تشریف بیاورند این اداره بازرسی ببینیم چهارد ده هزار تومان وکسری در سال بودجه­اش است کمی بعد تصویب می­شود معین کند راندمان کار مجلس را یعنی نتیجه­ای را که برای کشور دارد ارزش واقعی و والر دارد برای این مملکت باید آن را ما بدانیم البته باید حقوقشان هم زیاد بشود و باید این اشخاص هم تشویق بشوند از هر حیث اما نتیجه عملیش را هم باید بدانیم آقایان تصور نکنند که بنده می­خواهم مفصل صحبت کنم ولی یک مثال می­خواستم عرض کنم که اگر چه کوچک است ولی از همین مثال کوچک مطلب معلوم می­شود و آن این است  که بنده به حضور آقای رئیس محترم و هیئت­رئیسه عرض کرده­ام این فضای بیرون مجلس از ابتدای مطبعه تا منتها الیه آن که مسجد باشد هر چند جزء شهر هم باشد ولی به نام مجلس اینها مطمح­ نظر دولت و بیگانه است و اینجا سر تا پا کثیف است و آنجا دو تا درخت هم خشک شده و شاید از تأثیر همان کثافت­ها باشد خلاف ادب و نزاکت یک ملتی در اطراف مسجد کثافت است و با این همه اعضا و اجزا که بنده خودم اگر معین بفرمایند می­روم جاروب می­کنم برای این که آبروی  مجلس و آبروی کشور محفوظ باشد و کار بسیار جزیی است و بنده هفت هشت مرتبه تذکر دادم و تا امروز این یک عمل اجرا نشده است این است که بنده عرض می­کنم کار را نباید سطحش را دید بلکه باید نتیجه کار را در نظر گرفت . یک موضوع دیگر راجع به نمایندگان محترم مجلس است ما همیشه اینجا عادت داریم اعضا‌ دولت را طرف خطاب قرار می­دهیم و انتقاد می­کنیم ولی بنده فکر کرده­ام که جا دارد ملتی هم به موجب یک قانون از ما استیضاح کنند و از ما بپرسند شما چه کرده­اید در این

+++

مدت شش­ ماه تمام است یک ربع دوره مجلس شورای ملی است که ما اینجا هستیم کاری که سرش به تنش ارزش داشته باشد ما انجام نداده­ایم و به قول معروف در مقابل این شندرقاز حقوق باید کارهایی انجام بدهیم نه این که بنده عرض می­کنم در مقابل حقوق گرو کشی می­کنم و این فرصتی است که بنده استفاده می‌کنم و عرض می­کنم شش ماه از مدت وکالتمان گذشت و کاری انجام نداده­ایم هفت و هشت تا لایحه و طرح هست که بعضی­هایش هم مهم است همین طور مانده است و هر وقت صحبت کار می­شود باید ملت ایران بداند کمیسیون­های مجلس مرتب حاضر نمی­شود(صحیح است) کمیسیون­هایی داریم تا امروز دو مرتبه منعقد نشده­اندکمیسیون دادگستری و کمیسیون فرهنگ که بنده متأسفانه رئیس کمیسیون فرهنگ هستم جزء دو مورد جمع نشدند و چون مسائل مهم در مجلس باید توسط کمیسیون­ها تهیه بشود تهیه نمی­شود آن وقت می­آییم اینجا یا تعطیل می­کنیم و یا در آن بیرون چای می­خوریم ولی البته حالا می­خوریم چون تا به حال ماه رمضان بود و هر وقت بیکار می­مانیم قسم می­خوریم ماه رمضان چون چای نبود قسم خوردیم و اگر حرف اعتبارنامه شد یک اعتبارنامه می­آوریم دو سه جلسه سر این کار مبارزه می­کنیم و آقایان در سر این موضوع خرده حساب­هاشان را خدای نکرده تصفیه می­کنند و مردم هم منتظرند که ما برای آن بدبخت­ها چاره­جویی کنیم نتیجه این طور می­شود آقایان نمایندگان مجلس مسئول­اند مسئول وجدانی هستند باید سر وقت ساعت نه که شش ماه است می­گوییم حاضر بشوند حاضر نمی­شوند کمیسیون­ها هم مسئول­اند بنده پیشنهاد می­کنم ترتیب تأمین اجرای جریمه نیست به  کمیسیون­ها هم به شدت از طرف هیئت رئیسه  اجرا شود(صحیح است ) کسی که نمی­تواند عضو یک کمیسیون بشود باید استعفا بدهد مسئول است ، کمیسیون حق ندارد لوایح دولت و کارهای لازم را معطل بگذارد و انجام ندهد ( جمعی از نمایندگان - اسامیشان را بفرمایید) الان اسمشان را عرض می­کنم، اعضا محترم تمام کمیسیون­های مجلس ( خنده نمایندگان ) به استثنای یک عده کمی ( هاشمی - آقای دکتر بفرمایید که رؤسای کمیسیون هم حاضر می­شوند) در باب کمیسیون عرایض نظر بنده این است که یک آئین­نامه تهیه بشود تشکیلات مفصل داده شود کمیسیون عرایض بتواند چنان که شاید و باید به درد مردم برسد . آقایان خوب می­دانند که رسم ادارات بر این است وقتی یک شاکی پیدا شد رئیس اداره می­نویسد رجوع شود به فلان کس او هم پایش می­نویسد مراجعه شود به فلان کس آخری هم دو سه کلمه حرف جواب می­دهد البته کمیسیون عرایض مجلس از این نظر هم باید سرمشق قرار گیرد بنده با تصویب بودجه مجلس مخالف نیستم ولی این نظریات بایستی به خصوص از حیض سازمان و از حیث وظیفه­شناسی خود آقایان نمایندگان ملحوظ بشود.

رئیس - آقای تهرانچی .

تهرانچی - فرمایشاتی که نماینده محترم ایراد فرمودند راجع به توزیع بودجه مجلس قبل از بیست و چهار ساعت به طوری که آقای مرآت اسفندیاری هم فرمودند از طرف کارمندان مجلس دیروز شروع به توزیع شده است ( مهندس فریور - والله امروز صبح دادند اگر هم قبول ندارید) ولی به بعضی از آقایان ممکن است دیر رسیده باشد یعنی به مجلس که تشریف آوردند داده شده باشد ( مهندس  فریور - به کی دیروز دادند بفرمایید) از آن گذشته اصل لایحه را که در هفته گذشته طبع و توزیع کردند و هیچ فرقی ندارد و اصلاح زیادی نشده است و اگر آقای می­خواستند مطالعه کنند این قدر مجال بود اصلاحی که به عمل آمده فقط تبصره­ای است که در کمیسیون اضافه کرده‌اند والا کمیسیون در اقلام آن هیچ دخالتی به عمل نیاورده است و این که نماینده محترم راجع به زیادی و کمی کارکنان مجلس فرمودند کارکنان مجلس عبارت از اینها هستند که عرض می­کنم یکی تندنویسی است یکی محاسبات است یکی بهداری است اینها است وابسته اینها وظایفی که دارند برای پذیرایی آقایان و از برای نوشتن نطق­های آقایان و ارزش کار مجلس با آقایان است و البته این ایرادی که فرمودند که کار باید عمق داشته باشد ارزش کار مجلس آن است که

+++

آقایان نمایندگان می­کنند و الّا آقایان مستخدمین مجلس وسایل کار آقایان نمایندگان را فراهم می­کنند و آن قسمتی هم که فرمودند در بیرون باغ مجلس کثافت است این را باید عرض کنم که این از وظایف کارکنان مجلس نیست این با شهرداری است و البته مجلس شورای ملی به اندازه­ای مستخدم ندارد که خیابان شهر را تمیز کند و این که پیشنهاد کفایت مذاکرات داده شده بود این چون بودجه است بنده تصور می­کنم که اجازه داده شود آقایان صحبت­هاشان را بکنند مانعی نخواهد داشت برای این که اگر مطالبی دارند گفته شود و بعد از آن پیشنهاد کفایت مذاکرات بشود.

رئیس - پیشنهاد ختم مذاکرات شده است و بعضی صحبت­ها هم شد که می­بینیم همه­اش روی کلیات است در مواد هم می­شود حرف زد حالا این پیشنهاد شده است بسته است به نظر مجلس ولی ممکن است بعضی آقایان اگر حرفی دارند در ضمن مواد بفرمایند آقای دکتر زنگنه پیشنهادی کرده­اند خوانده می­شود اگر مخالفی هست صحبت می­کند بعد رأی می­گیریم:

پیشنهاد می­شود که به کلیات مذاکرات رأی گرفته شود.

جمعی از نمایندگان - رأی بگیرید .

رئیس - رأی می­گیریم به کفایت مذاکرات در باب کلیات بودجه آقایانی که موافقند قیام فرمانند ( اکثر قیام نمودند) تصویب شد رأی می­گیریم به ورود در شور مواد آقایانی که موافق­اند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد ماده اول مطرح است:

قانون

بودجه سال یک هزار و سیصد و بیست و سه مجلس شورای ملی

ماده اول - برای مقرری و هزینه دوازده ماهه سال یک هزار و سیصد و بیست و سه مجلس شورای ملی مبلغ هیجده میلیون و ششصد و نود چهار هزار ریال (18694000) موافق فقره 1 تا 5 پیوست اعتبار به کار شورای مجلس داده می­شود.

تبصره - به کار شورای مجلس اجازه داده می­شود کمک هزینه مربوط به مجلس شورای ملی و چاپخانه را (موضوع قانون کمک کارمندان دولت) تا آخر سال 1323 از محل در آمد عمومی کشور از وزارت دارایی دریافت دارد.

تبصره2- به کار شورای مجلس اجازه داده می­شود مبلغ بیست هفت هزار و هفتصد ریال 27700 حقوق و کمک هزینه آقای فریدونی از آغاز آذر تا آخر اسفند 1322 از محل اعتبارات بودجه سال 23 مجلس محسوب دارد .

تبصره3- مبلغی که به عنوان اضافه­کاری و کمک اعاشه و حقوق ایام مرخصی ضمن این بودجه منظور شده است بر طبق تصویب کمیسیون منتخبه از طرف هیئت رئیسه پرداخت خواهد گردید.

توضیح آن که کسانی که مرتباً حاضر نشده و نشوند از استفاده از این حق محروم خواهند بود.

رئیس - آقای دکتر عبده .

دکتر عبده- چون آقای رئیس اجازه فرمودند که در موقع بحث در مواد می­شود در کلیات صحبت کرد

رئیس - ولی ربطش بدهید به ماده اول .

دکتر عبده- بله البته و بنده برای این که کمتر صحبت بشود عرض می­کنم در مجلس چند دسته حقوق بگیرند یک دسته مستخدمین جزء که مورد حمله آقای کاظمی واقع شدند یک دسته مأمورین و مستخدمین اداری مجلس که در اطراف تقلیل عده آنها آقای دولت­آبادی مذاکره فرمودند و البته اصلی که ایشان فرمودندکاملاً ‌به جا است ولی برای مردمانی که بیکار می­شوند باید فکر کار کرد، اگر واقعاً ما نتوانستیم کارهای مولد ثروتی دست بکنیم البته بنده موافقم که آن اشخاص بروند و کار بکنند و یک دسته دیگر یعنی دسته سوم که آنها هم حقوق­بگیر هستند خوشبختانه آقای دکتر شفق هم فرمودند و بنده هم روی سخنم با آنها است ، آنها آقایان نمایندگان می‌باشند که حقوق بگیرند و بنده هم موافقم با آقای دکتر شفق که یک قدری به خودمان توجه بکنیم ما معمولاً حرف خیلی زیاد می­زنیم و حرفهامان هم به حق است ولی متأسفانه خودمان وظیفه­مان را انجام نمی­دهیم الان که شش ماه است از دوره افتتاحیه و اجلاسیه می­گذرد ما برای این مردم چه کار کرده­ایم

+++

بنده از خودم می­پرسم، خیال می­کنم آقایان هم جواب مثبتی راجع به این موضوع ندهند، راجع به تشکیل کمیسیون­ها و راجع به وضعیت اداری مجلس بنده چیزی نمی­خواهم عرض کنم زیرا آقای دکتر شفق تذکراتی فرمودند و توضیح کافی هم دادند ولی بنده خیال می­کنم بیشتر نواقص کارمان از آئین­نامه است ، اگر کمیسیونی برای تجدیدنظر در اطراف آئین­نامه تشکیل می­شد و در اطراف آن صحبت می­شد و وکلا را ملزم می­کرد که مرتباً ‌حاضر شوند و در کمیسیون­ها بیشتر مراعات حضور را بکنند مسلماً در بیشتر کمیسیون­ها به کارها وقفه حاصل نمی­شد ولی یک نکته­ای را که  می­خواستم خدمت همکاران گرامی خودم عرض بکنم این است که ما نمایندگان مجلس شورای ملی متأسفانه برخلاف اصل انفکاک قوا از حدود وظایف خودمان خارج می­شویم نمایندگی ملت امروز معنایش این شده که اگر یک آدم بسیار خوبی باشد منافع مشروع حوزه انتخابی خودش را حمایت می­کند و اگر متأسفانه بر خلاف وظیفه بخواهد قدم بردارد منافع غیر مشروعی راممکن است حمایت بکند ولی در هر حال به قول یکی از علما که می­گوید نمایندگی مجلس شورای ملی امروز معنایش این شده که یک دسته که در مراکز انتخابی خودشان به عنوان سفارت و نمایندگی از منطقه خودشان در پایتخت انتخاب می­شوند و صرفاً روی منافع خودشان صحبت می­کنند و حال آن که مطابق اصل 30 قانون اساسی ما همه نماینده ملت ایرانیم و بایستی قبل از هر چیز از منافع و مصالح ملت ایران حمایت بکنیم و این یک اصلی است که ما باید توجه بکنیم و این حمایت متأسفانه فراموش شده است و غالباً ‌این مداخله از مناطق محلی به صورت مداخله در قوه­ مجریه در می­آید و بنده خودم چون یک کاربر ممتد اداری داشته­ام می­دانم چقدر مشکل است برای متصدیان ادارات وقتی که یک نماینده وارد اداره می­شود شاید یک توقعات و تقاضاهایی بکندکه با منافع و مصالح عمومی آن وزارت خانه تطبیق نکند ( یکی از نمایندگان -کی این کار را کرده ) بنده مدیر کل نیستم ( نمایندگان - آقا بی­خود این حرف­ها را نزنید) (رئیس - آقا از دستور خارج نشوید) بنده حال وکیل مجلس هستم بنده راجع به وظیفه نمایندگی مجلس که از ملت حقوق می­گیرند صحبت می­کنم و خیال می­کنم که این مربوط به بودجه مجلس است و بنده می­خواهم عرض کنم شاید به مذاق آقایان خیلی بد باشد ولی این حقیقت ملی را می­بایستی گفت که امروز یکی از عوامل فلج شدن کارها در وزارتخانه­ها ما هستیم این را باید اعتراف کرد آقا ( یکی از نمایندگان - ما نیستیم آقا شاید شما هستید) هستیم آقا متأسفانه هستیم اگر شما وزرای با شهامتی داشتید می­آمدند پشت این تریبون و حقایق را می­گفتند (مرآت اسفندیاری- خودتان این طور هستید چرا بی­احترامی می­کنید؟)

دکتر عبده - صحبت بی­احترامی نیست اینطور نیست آقای مرآت

مرآت اسفندیاری- حق ندارید آقا چرا به یک عده با شرافت تهمت می­زنید؟

دکتر عبده -آقای مرآت صحبت از اصول است صحبت بی­احترامی و توهین نبود آقای مرآت بنده نگفتم که شما از مقام خودتان روی سوء‌نیت استفاده می­کنید، اجازه بفرمایید عرض می­کنم که همکاری آقایان به بنده اجازه می­دهد که بنده یک حقایقی را عرض کنم و بنده نخواستم با آقایان بر خلاف نزاکت عرض بکنم، آقایان خواستم یک خطری که حکومت ملی ما را امروز تهدید می­کند آن خطر را عرض کنم. همان خطری که حکومت ملی فرانسه را تجزیه کرد و دولت فرانسه و ملت فرانسه را به روز سیاه نشاند.

طوسی - چرا اسم اشخاص را نمی­گویید! چرا این کار را می­کنید! چرا به اشخاص توهین می­کنید!

دکتر عبده - من نمی­خواهم بگویم که شما روی سوء نیت این کار را می­کنید

هاشمی -آقای دکتر اسم اشخاص را ببرید به جهت توهین نکنید آقا؟ (همهمه نمایندگان - زنگ رئیس)

طوسی - آقا شما دزد و قاچاق توی خانه­تان نگاه می­دارید!

+++

دکتر عبده - . اجازه بفرمایید تا توضیح بدهم اجازه بفرمایید!

رئیس - تنفس داده می­شود !

(در این موقع جلسه به عنوان تنفس تعطیل و به فاصله یک ربع ساعت مجدداً تشکیل گردید)

رئیس - آقای هاشمی .

هاشمی- بنده نخست به عنوان تذکر نظامنامه خواستم عرض کنم علت این که آقایان همه شکایت دارند که کارها نمی­گذرد این است که کارهای مورد بحث گفته نمی­شود و اغلب آقایان نمایندگان از موضوعات منحرف می­شوند، (صحیح است ) الان موضوع بودجه مجلس است و ملاحظه می­فرمایید که مذاکرات به کجا رسید و یک قسمت پیشنهادات عجیب و غریب روی میز بنده است استدعا می­کنم در موضوع صحبت بفرمایید.

دکتر عبده - عرض می­کنم که اولاً بنده از آقایان معذرت می­خواهم زیرا خیال کردند آقایان که بنده نظر سویی دارم و حال آن که این طور نبود شاید در تعبیراتم قصوری بود و حال آن که بنده به هیچ یک از آقایان جسارت نمی­کنم و این حق را هم ندارم و به خودم اجازه نخواهم داد. بنده نخواستم عرض بکنم که دخالت آقایان در قوه مجریه روی سوء نیت است و حال آن که تاریخ نشان می­دهد که در حکومت­های پارلمانی دنیا اگر نماینده دخالت کردالبته این قوه مجریه را ضعیف می­کند قوه مجریه که ضعیف شد نمی­تواند کار بکند ( نمایندگان - صحیح  است ) . شما اکثریت که امروز به این دولت رأی دادید برای این است که حکومت پارلمانی متزلزل نشود برای این که اصل انفکاک قوا کاملاً مراعات شود برای این که لازم است اصول حکومت پارلمانی را روی حسن‌نیت رعایت بکنیم ( صحیح است ) . بنده عقیده دارم که هیچ کدام از نمایندگان ملت سوء نیت ندارند و اگر مداخله هم می­کنند روی حسن­نیت است و نظری ندارند که سوءاستفاده نمایند و اعمال نظر کنند بلکه آقایان روی حسن نیت این کار را می‌کنند(صحیح است ) و شاید این مداخله که می­کنند برای این است که قوه مجریه وظیفه­اش را انجام بدهد ولی برای این که تعطیل پیش نیاید و برای این که اصل انفکاک رعایت شود و برای این که دولت را قوی بکنیم و دولت قوی بتواند انجام وظیفه کند این است که بنده  استرحاماً عرض کردم که بعضی از همکاران عزیز خودم که روی حسن نیت مداخله می­کنند خواهش بکنم که همان پیشنهادی که آقای مخبر فرهمند فرمودند خوب است که یک کمیسیونی تشکیل بشود راجع به این موضوعات و با این که بنده مخالف دولت بودم و رأی ممتنع دادم ولی دولتی که سر کار می­آید باید تقویت بکنند برای این که بتواند انجام وظیفه بکند عرض کنم راجع به خود بنده هم متأسفانه بعضی صحبت­ها شد که بنده چیزی عرض نمی­کنم ولی خدا را به شهادت می­طلبم که بنده در تمام مدت کاربر اداریم و کاربر مجلسیم. بنده فقط مثل یک وکیل عدلیه کار کرده­ام و اگر یکی از آقایان وزرای دادگستری سابق و وزرای فعلی آمدند و گفتند که بنده برای یک کاری ایشان را دیده­ام بنده حاضرم که از نمایندگی مجلس استعفا بدهم و امیدوارم که بتوانم در وظایف خودم مثل سایر همکاران عزیر خودم انجام وظیفه بکنم (صحیح است ).

رئیس - آقای نخست­وزیر و دو نفر از آقایان وزرا اظهاراتی دارند که باید زود بروند و به کارهایشان برسند.

] 3- تقدیم لایحه استقلال قضات از طرف آقای وزیر دادگستری[

وزیر دادگستری- در محضر نمایندگان محترم لازم به اظهار نیست که اساس حکومت مشروطه ما روی قاعده تفکیک قوای سه گانه بنا شده و قوه قضاییه در ردیف هر یک از دو قوه دیگر می­باشد. به این جهت بوده که در اصل 81 و 82 متمم قانون اساسی تشریح گردیده قاضی محکمه عدلیه را نمی­شود منفصل نمود مگر به حکم محکمه و مأموریت او را نمی­شود تغییر داد مگر به رضای خودش. ولی در سال 1310 به تقاضای وزیر دادگستری وقت که چون مأمور تجدید سازمان دادگستری بوده خود را محتاج به تغییر و تبدیل قضات می­دیده و در مجلس شورای ملی قانونی به تصویب رسیده (فاطمی -

+++

در مجلس تصویب نشد) که اصل 82 تفسیر گردیده و تبدیل محل مأموریت قضات در اختیار وزارت دادگستری گذاشته شده است . اکنون بیش از سیزده سال می­گذرد و از تجربیات حاصله معلوم گردیده که ضرر این کار بیش از نفعی بوده که در نظر داشته­اند (فاطمی- نفعی نداشته ) و مداخله قوه مجریه در تغییر و تبدیل قضات اساس استقلال آنها را متزلزل می­کند (صحیح است ) و در بنیان عدالت کشور که پایه کلیه اصلاحات می­باشد رخنه وارد می­سازد (صحیح است ) لذا از چندی به این طرف لزوم الغای تفسیر اصل 82 مورد توجه واقع گردیده و نمایندگان محترم نیز مکرر در این خصوص اظهار علاقه­مندی فرموده­اند. به این جهت موضوع استقلال قضات را دولت جزء ماده اول برنامه خود قرار داده و لازم دانست در اولین جلسه مجلس شورای ملی که پس از رأی اعتماد به دولت تشکیل می­شود لایحه آن را با قید یک فوریت تقدیم نماید. نکته­ای را که باید اضافه نمایم این است در عین حال که استقلال قضات در قانون اساسی تأمین شده محاکمه آنها را هم پیش­بینی نموده­اند زیرا همان طوری که قاضی باید مستقل باشد تا بتواند بدون دخالت دیگران و بدون نگرانی از این که شغلش را بگیرند یا از نقطه به نقطه دیگرش بفرستند رأی خود را بدهد قوانین شدیدی برای محاکمه انتظامی او وضع شده ( صحیح است ) و در وزارت دادگستری دستگاهی برای نظارت در کار قضات وجود دارد و دادستان دیوان کشور مطابق قانون مأمور است که قضات متخلف را در دادگاه انتظامی تعقیب نماید ( صحیح است ) بنده هفت سال متوالی افتخار خدمت در قسمت­های مختلف دادگستری را داشته­ام و از موقعی هم که عدلیه را ترک نموده رابطه خود را با قضات حفظ  کرده­ام می­توانم از روی اطلاع و به جرأت عرض کنم که محاکم ما از دیوان کشور تا کوچک­ترین دادگاه­های بخش قضات دانشمند پاکدامن بسیار هستند (صحیح است ) که سختی­های زندگی را تحمل می­کنند و دست از شرافت خود بر نمی­دارند ( صحیح است ) ولی چون احتمال دارد اشخاص ناباب هم در  این دستگاه عدالت راه یافته باشند یا روزی رخنه نمایند باید مراقبت نمود کسانی که صلاحیت این شغل شریف را ندارند به طریق قانونی از دستگاه عدالت دور بشوند ( صحیح است ) به این نظر سابقاً ‌قانونی وجود داشت که دیوان عالی انتظامی ضمن رسیدگی به تخلفات قضات می­توانست به صلاحیت اخلاقی و علمی آنها نیز رسیدگی نماید و حکم بدهد ولی آن قانون هم متأسفانه لغو گردیده این است که در طرح تقدیمی ماده مخصوصی برای تأمین منظور پیش­بینی شده است ( صحیح است ) .

رئیس - در جلسات آتیه به نوبه خودش مطرح می­شود

مهندس فریور - یک فوریت دارد.

رئیس - هر وقت مطرح شد به فوریتش رأی گرفته می­شود آقای وزیر دارایی.

]4-تقدیم لایحه دو دوازدهم بودجه کل کشور[

وزیر دارایی- این لایحه دو دوازدهم بودجه کل کشور است که با قید یک فوریت تقدیم مجلس محترم شورای ملی می­شود . (مهندس فریور - آقا یک فوریت دارد)

فاطمی - به فوریتش باید رأی بگیرند.

]5-معرفی آقای اشرفی[

به سمت معاونت نخست­وزیری

رئیس- آقای نخست­وزیر فرمایشی دارید بفرمایید .

نخست­وزیر -آقای اشرفی که مدتی است سمت معاونت نخست­وزیری را در دست دارند و در این مدت شایستگی و لیاقت خود را ابراز داشته­اند. برای این که کمک بیشتری به هیئت دولت بنمایند ایشان به سمت معاونت پارلمانی معرفی می­­شوند( نمایندگان - بسیار خوب است مبارک است).

رئیس - حالا آقایان می­خواهند که آن لایحه مطرح شود ( نمایندگان - بلی ) مسأله بودجه در میان بود( صحیح است ) .

طباطبایی تجدد- بودجه باید تمام بشود بعد

رئیس -آقای طوسی .

طوسی -همان طوری که آقای طباطبایی تجدد فرمودند این بودجه در میان است و کارش هم نصفه تمام است یعنی نزدیک به اتمام است اجازه بفرمایید که آن را تمام بکند و تصویب بشود بعد آن را یکشنبه مطرح نمایند.

+++

رئیس - آقای دکتر معظمی .

دکتر معظمی- چون لایحه­ای که از طرف آقای وزیر عدلیه تقدیم شد باید به ک فوریتش رأی گرفت که به کمیسیون برود مانعی ندارد که رأی گرفته شود ولی لایحه‌ای که آقای وزیر دارایی دادند چون لایحه مالی است رأی آن باید بعد از رأی کمیسیون بودجه مجلس باشد و گمان می­کنم که با این نظر کسی مخالف نباشد.

رئیس - مواد لایحه استقلال قضات قرائت می­شود:

ماده اول - از تاریخ تصویب این قانون ماده یک و سه قانون تفسیر اصل 82 متم قانون اساسی مصوب 26 مرداد 1310 ملغی می­شود .

ماده دوم - هر گاه راجع به سوءرفتار و اخلاق یکی از مستخدمین قضایی گزارشی و یا اطلاعی به وزرات دادگستری برسد وزارت دادگستری مکلف است در مدتی که از یک ماه تجاوز نکند اطلاعات و پرونده امر را نظر خود به وسیله دادستان کل به دادگاه عالی انتظامی بفرستد که نسبت به صلاحیت او رسیدگی کرده رأی بدهد و همچنین دادگاه عالی انتظامی در ضمن رسیدگی به تخلف انتظامی که مستوجب مجازات بیش از درجه سوم باشد به صلاحیت اخلاقی و علمی مستخدم قضایی رسیدگی خواهد نمود و طرز رسیدگی موکول به نظر دادگاه است . رأی دادگاه عالی انتظام اعم از این که دایر به صلاحیت یا عدم صلاحیت باشد در ظرف ده روز پس از ابلاغ به محکوم علیه یادادستان کل قابل تجدیدنظر خواهد بود.

رئیس - یک فوریت مطرح است ( نمایندگان - مخالفی نیست ) .

طباطبایی تجدد - بنده با فوریت مخالفم، عرض کنم علت این که تقریباً ‌بعد از ده سال دولت محتاج به آوردن یک همچو لایحه­ای به مجلس شده است برای این است که در آن موقع یکی دو اصل از قانون اساسی از طرف مجلس تفسیر شده و فرصت برای مطالعه کافی نبوده و البته مقتضیات هم طوری بود که در این باب مجلس نمی‌توانسته است صحبت کند. یک مطلبی که مربوط به قانون اساسی است ،تفسیر قانون اساسی است از طرف مجلس این عمل انجام شده این را برگرداندند دوباره به لباس دیگری در آوردند به نظر بنده محتاج امعان­نظر و مطالعه بیشتری است چندین سال است که همین طور به همین نحوه عمل شده است بنده شخصاً احساس نمی­کنم که برای چه باید دستپاچگی و به این فوریت و عجله مثلاً چه مصلحت مهمی الان از شما فوت شده اجازه بفرمایید که  لایحه از راه صحیح خودش به مجلس بیاید،جریان طبیعی و قانونی خودش را طی بکند، آقا خودتان قاضی هستید وزیر عدلیه هستید می­دانید چه عرض می­کنم ، خلاف اصل است اصلاً لایحه به مجلس آوردن با یک فوریت در یک مواقع خاصی پیش­بینی شده است ولی اصولاً خلاف اصل است ، چرا این کار را می­کنید لایحه به مجلس آورده­اید بگذارید سیر عادی خودش را بکند و وقت بیشتری باشد که برود به کمیسیون دو مرتبه هم به مجلس بیاید دقت بیشتری هم بشود که انشاءالله بعد از چند سال دیگر یک دولت نیاید این را اصلاح بکند.

رئیس - آقای نقابت .

نقابت- بنده موافقم، عرض کنم علت فوریت این لایحه خیلی واضح و روشن است در دوره سیزدهم یک طرحی تهیه شد که بنده آن را تقدیم مجلس شورای ملی کردم و سی و شش نفر هم امضا کردند عین این ماده واحده که دولت آورده است جزء آن طرح بود و علاوه بر این که در مجلس تصویب شد به کمیسیون مبتکرات هم رفت تصویب شد و بعداً ‌رفت به کمیسیون دادگستری و چندین ماده از آن طرح تصویب شدولی وزاری وقت باگذراندن آن مقاومت کردند و آنها نمی­خواستند که شرافت و حیثیت قوه قضاییه سر جای خودش باشد و در قوه قضاییه دخالت کنند یعنی نفوذ قوه مجریه را در قوه قضاییه در دست داشته باشند وقتی این قانون گذشته است که آخرین پیچ و آخرین مهره آن کار به دست وزیر سپرده شده مثلاً برای نصب قاضی تا وقتی که وزیر اجازه ندهد دو سیه­اش به محکمه انتظامی نمی­رود و برای منع تعقیبش تا وقتی که وزیر اجازه ندهد منع تعقیب او عملی نمی­شود فعلاً که آقای صالح دارای اسم با مسمایی هستند و 

+++

و واقعاً صالحند می­بایستی با سه فوریت می­دادند برای این که ما نمی­دانیم که آقای صالح چند روز دیگر سر کار هستند ( خنده نمایندگان ) بنابراین بهتر است که این کار زودتر بگذرد و تمام شود این است که بنده خواهش می­کنم که آقایان موافقت بفرمایند که این به کمیسیون مراجعه نشود و در آنجا ضبط نشود چون یک مطلبی است که سه سال است در جریان است و محتاج به بحث نیست.

رئیس- رأی می­گیریم به فوریت لایحه پیشنهادی آقای وزیر دادگستری آقایان موافقین قیام فرمایند؟

(اکثر برخاستند) تصویب شد.

]6- بقیه مذاکره در بودجه مجلس[

رئیس - رجوع می­شود به کمیسیون ، شروع می­کنیم به بقیه مذاکرات بودجه مجلس، اگر مخالفی نیست رأی بگیریم (نمایندگان - رأی ، رأی )

رئیس- بعد از آقای دکتر عبده باید موافقین حرف بزنند آقای هاشمی بفرمایید.

هاشمی - با این که نوبت خود بنده بود می­خواستم پیشنهاد ختم مذاکرات را بکنم که بودجه مجلس بگذرد زیرا مدت دو ماه بلکه متجاوز است که کارپردازی مجلس به ضمیمه هیئت رئیسه مجلس دقت کافی و وافی نسبت به نیازمندی­های مجلس و کارمندان مجلس نموده­اند تا وقتی که به این صورت در آمده است اگر آقایان موافقت فرمایند که زودتر بگذرد منتهایی عنایت و توجه استنسبت به وعده­هایی که به کارمندان مجلس داده­ایم و این که آقای کاظمی طی صحبتشان از جزیی نقیصه نظافت محوطه مجلس صحبت کردند می­خواهم عرض کنم متأسفانه یک قسمت­هایی است که تابع جریان عمومی کشوری است آقا شما امروز وضع خیابان­های شهر را می­توانید مقایسه کنید با چهار سال قبل البته در هر جا و هر قسمتی که ملاحظه می­کنیم یک نواقصی پیدا شده ولی با عدم تکافوی در آمد کارمندان جزء مجلس با این هزینه امروز بنده به نوبه خودم از کارمندان جزء مجلس تشکر می­کنم که با نهایت خوبی انجام وظیفه کرده­اند و چنانچه ملاحظه کرده­اید کارمندان جزء تا ساعت ده هنگامی که کمیسیون هست فراکسیون هست مشغول انجام وظیفه هستند و به اندازه که ممکن بود مبلغ خیلی جزیی در بودجه گذاشته شده است که به اشخاص عائله­دار کمک شود این است که بنده استدعا می­کنم موافقت فرمایند که مورد مراعات قرار بگیرند ( صحیح است ) و بنده در سایر قسمت­ها وارد نمی­شود تقاضا می­کنم زودتر رأی گرفته شود( بعضی از نمایندگان - مذاکرات کافی است ). (یمین اسفندیاری - اجازه می­فرمایید بنده عرضی دارم )

رحیمیان- آقا  اجازه می­فرمایید بنده در اطراف ماده 1 می­خواهم صحبت کنم .

رئیس -آقای رحیمیان .

رحیمیان - یک مطلبی را می­خواستم به عرض آقایان برسانم در این صورت شصت نفر از رتبه 5 تا رتبه 9 در مجلس کار می­کنند فکر بکنید ما اگر چنانچه دارای تشکیلات مرتبی باشیم این شصت نفر  رتبه 5 رتبه 8 و نه می­خواهند که این مملکت گرسنه و برهنه را اداره بکنند من نمی­دانم در این مجلس چه کارهای مهمی است که ما شصت نفر دارای رتبه پنج و نه داشته باشیم شما همه می­گویید که ما برای مملکت بایستی خدمت بکنیم خودتان را اصلاح کنید مجلس چه دارد که شصت نفر رتبه 8 و 9 در آن خدمت کنند بنده راجع به کارمندان جزء صحبت نمی­کنم و راجع به شصت نفر، هشت ماه است که بنده در تهران هستم و بنده نمی­بینم کاری که شصت نفر رتبه 8 آن را اداره بکنند چه بوده و اینها در تمام وزارتخانه­ها است و عرض می­کنم که اگر تمام کارمندان کشوری را نمی­شود خارج بکنند صدی پنجاه آنها را که از نظر تحمیل و یا از نظر غرض شخصی یا برای دزدی داخل ادارات شده­اند آنها راخارج بکنند و حقوق  آنها را به سایرین که صالح­ترند بدهند این مملکت اداره خواهد شد (صحیح است).

امینی- آنها از گرسنگی بمیرند .

رحیمیان -آقای امینی بنده قول می­دهم از این بهتر اداره بکنند بنده راجع به کارمندان جزء حرفی نمی­زنم ،

+++

بنده راجع به این شصت نفر رتبه 9 عرض می­کنم که در اینجا چکار می­کنند و چه کاری انجام می­دهند این را بفرمایید (هاشمی- در اداره مجلس کار می­کنند) و یکی هم راجع به مذاکرات آقای دکتر عبده است که موقعش گذشت پس عرایض بنده همین­ها است که عرض کردم.

رئیس -آقای طوسی .

طوسی- خیلی متأسفم که طرف صحبت بنده یک همکار و همسایه محل انتخابیه بنده است آقای رحیمیان  نماینده محترم اطلاع عمیقی از وضع داخلی اینجا ندارند خیلی خوب بود به جای این که اظهار مخالفت می­فرمودند و فرمودندکه این شصت نفر چه خدمتی می­کنند و اینها کی­ها هستند؟ آقا این مجلس شورای ملی این وضعیت و این بنا مرهون همان جمعیت است که فعلاً ‌در مجلس هستند چرا که اینها جان داده‌اند از اول مشروطیت صدمه خورده­اند بالاخره امروز رتبه پنج شده­اند شما تشریف ببرید سری هم به سایر ادارات بزنید و یک قدم جلوتر بگذارید ببینید وزارتخانه­ها هم چطور است . اینجا چند روز پیش در همین جلسه می­گفتند مدیر کل زنگ می­زند که پیشخدمت بیاید لکن پیشخدمت نمی­رود و می­گوید آقای می­داند که من نمی­روم باز هم زنگ می­زند اینجا برخلاف این طور نیست تشریف بیاورید در توی اتاق­ها ملاحظه کنید که آنچه کارمند کار می­کند کاملاً ‌انجام وظیفه می­کند شما اگر ملاحظه کردید که نواقصی در کار هست و این عده زیادی است آن وقت می­توانید گله بکنید و اینها تا موقعی که در این سرسرا می­آیند شما اطلاعی ندارید ببخشید چون شما همکار عزیز بنده هستید خیلی ناگوار بنده است که توجه دقیقی نفرمودید، ببخشید مطلبی می‌خواهم عرض کنم حضرت آقای فیرو آبادی در یک دوره که اینجا تشریف داشتند وقتی که هزینه­ای می­آمد به مجلس می­گفتند نصفی را بدهید تا رسید به آنجایی که مرحوم هزار جریبی که نماینده مجلس بودند ایشان پیشنهادی کرده بودند که پانصد جریبی باشد چرا هزار جریبی باشد امروز هم بیانی فرمودند به مخالفت بنده عرض می­کنم شما تشریف بیاورید وضعیت را ببینید بنده چندین سال است اینجا جان می‌کنم اگر اشکالی داشتید آن وقت بفرمایید بنده هم با شما موافق هستم.

رئیس - اگر چنانچه مذاکرات کافی است رأی بگیریم 

نمایندگان - کافی  است رأی بگیرید .

رئیس -آقای صفوی فرمایش دارید؟

صفوی - عرض کنم، یک ارقامی در ماده اول نوشته شده است که بنده نمی­فهمم و باید توضیح بدهند ( همهمه نمایندگان ) توجه بفرمایید بنده تذکری می­دهم بعد توضیح می­فرمایند آن وقت رأی می­گیرند.

رئیس - آقای یمین اسفندیاری .

یمین اسفندیاری- اجازه می­فرمایید بنده مختصراً ‌تذکری دارم عرض کنم وقت گذشته است در شور در کلیات هم وقت به بنده نرسید که بتوانم چند کلمه­ای عرض کنم ولی موقع را باز مناسب دیدم برای این که نسبت به کارمندان مجلس و مستخدمین مجلس عموماً ‌باید عرض کنم آن طوری که ما اطلاع داریم اینها از شریف‌ترین کارمندان و مستخدمین کشور هستند ( صحیح است ) و اما نسبت به تذکراتی که اینجا داده شد آقای کاظمی صحبتی فرمودند که بنده شخصاً اطلاعی ندارم  ولی موضوع آب را از آقای مرآت است  اسفندیاری مکرر تقاضا کرده­ایم یک راه اصلاح و وضعیت بهتری پیدا کرده­اند امیدوارم از خوردن این آبی که خیلی ناگوار است و در خور شأن مجلس هم نیست آقایان نمایندگان را نجات بدهند و یک چیز دیگری هم که دو سه روز قبل پیش آمد و در دوره سیزدهم هم بنده تذکر دادم و به هیئت رئیسه عرض کرده­ام این است وقتی که ما از جلسه خارج می­شویم‌ یک عده مزاحم نمایندگان هستند آن روز یکی از نمایندگان خارجه که می­آمد در اینجا برای ملاقات آقای رئیس مجلس ، بنده دیدم این اشخاص که به عنوان تکدی دور و بر مجلس هستند دست­شان را دراز کردند و این البته خیلی به بنده برخورد، خوب، آنها را به هر طوری بود رد کردیم  ولی مکرر گفته شده که مجلس شورای ملی یعنی اداره کار شورای باید توجهی بکنند که این اشخاص که دور و بر مجلس جمع می­شوند و تکدی می­کنند

+++

اینها را از اینجا دور کنند .اما راجع به این که نوشته شده است قانونگذاری و در جای دیگر می­نویسید اداره قوانین و همچنین در یک جا نوشته می­شود اداره دفتر و در جای دیگر دبیرخانه در صورتی که منظور از دبیرخانه همان دفتر است که دبیرخانه شده است و در اینجا نوشته است دبیرخانه و همچنین در یکجا اظهار شده است قانونگذاری و در جای دیگر اظهار می­شود اداره قوانین و بعد هم اعتبار خصوصی قانونگذاری است که در اینجا نوشته شده است چون بنده اینها را نتوانستم بفهمم این بود که تقاضا می­کنم که آقای مخبر یا آقای مرآت توضیح بفرمایند که بنده هم قانع بشوم.

طوسی - اجازه می­فرمایید.

رئیس- بفرمایید .

طوسی - عرض کنم که این قانونگذاری عبارت است از تمام دوایر یعنی مجموع دوایر قانونگذاری که جمع شد می­شود قانونگذاری (اما دبیرخانه که فرمودید عبارت از دارالانشاء سابق وزارتخانه­ها است و دفتر عبارت است از کابینه سابق بنابراین این چیزی اضافه ندارد زیرا این دفتر همان کابینه است به نام قدیم و همان دارالانشاء است به نام سابق که حالا شده است دبیرخانه اما دایره قانونگذاری یعنی تهیه قوانین که جزء قانونگذاری است قانونگذاری عبارت است از  چندین دایره که ثبت است و ضبط جاری است و قوانین است دبیرخانه است و تندنویسی است و ارسال مراسلات که مجموعاً ‌می­شود اداره قانونگذاری (امینی - ما که چیزی نفهمیدیم سرکار فهمیدید؟) زیرا در نظامنامه تصریح شده است که اداره مجلس به دو قسمت منقسم می­شود کارشورای و قانونگذاری آنجا را که می­گفتند تقنینیه حالا قانونگذاری است که کار شورای چندین شعبه دارد و قانونگذاری هم چندین دایره دارد. یکی قانونگذاری است یکی اداره قوانین اداره قوانین یعنی اداره تهیه قوانین و اگر آقایان به اقلام مراجعه بفرمایند موضوع حل می­شود اولاً قانونگذاری که می­نویسید دو قلم است معاونت اداری مجلس و بازرسی مجلس ( یکی از نمایندگان آقا معاونت اداری مجلس هم قانونگذار است ) آقا توجه بفرمایید تهیه قوانین غیر از این است یعنی قانونگذاری که تمام ادارات مجلس برای تهیه قوانین است اما اداره تهیه قوانین اداره است که تمام قوانین وضع شده راجمع می­کند و تهیه می­کند و ابلاغ می­کند و اداره مخصوصی هم دارد که هر یک از آقایانی که محتاج باشند آنجا مراجعه می­کنند و قوانین گذشته را می­گیرند پس این قانونگذاری غیر از آن قوانین است اما اداره دفتر همان کابینه است در این اداره دفتر رئیس است و منش و کارمند،‌خوب،‌دبیرخانه بایدتمام این مراسلاتی که به مجلس می­آید برایش جواب نوشته شود و جواب داد شود  و این کار دارالانشاء است (یمین اسفندیاری- اعتبار قوانین جزء قانونگذاری محسوب می­شود  پس این اضافه اعتبار برای چیست؟) (فاطمی- برای طبع قوانین)

مخبر- این اعتبار رامی­گذارند برای این قوانین که چاپ می­شود چون اینها کاغذ می‌خواهند خرج چاپحانه می­خواهندبرای این که قوانین و لوایح راطبع بکنند.

صفوی- اجاز می­فرمایید؟

رئیس - بفرمایید .

صفوی - عرض کنم که البته وقت گذشته و الان یک ساعت بعد از ظهر است و آقایان هم خسته شده­اند ولی ما بایستی به یک بودجه­ای رأی بدهیم که ارقامی را که در آن نوشته شده است بفهمیم و بدانیم به چه رأی می­دهیم (صحیح است ) اگر توجه بفرمایند آقایان هیچ کس از این ارقام متأسف نیست و مخصوصاً از نقطه­نظر کارمندان مجلس شورای ملی که همیشه صدیق و خدمتگذار و وفادار بوده­اند. همه کارمندان جزء که ما موافقیم که با آنها کمک مؤثری بشود و بتوانند زندگی خودشان را اداره بکنند و البته بنده نظری ندارم بایستی به کارمندان توجه کرد و کمک کرد که بتوانند زندگیشان را اداره بکنند ولی اینجا به طور مختلف ارقامی را نوشته­اند بنده این را از آقای مخبر محترم کمیسیون محاسبات توضیح می­خواهم که بفرمایند اینها مربوط به کدام قسمت است در صفحه 7 بودجه در قسمت مربوط به خدمتگذاران جزء نوشته

+++

شده است کمک اعاشه کارمندان پایه 1 و 2 و 3 و کارمندان جزء مجلس نفری 200 ریال 370000 ریال البته این 37 هزار تومان چیزی نیست و بایستی کمک به آنها بشود و جای دیگر زیرش توشته است اعتبار اضافه کاری و کمک اعاشه و حقوق ایام مرخصی فقرات دو و سه دو میلیون و ششصد هزار ریال یعنی 260 هزار تومان بنده خیال  می­کنم این رقم و این پیکره که اینجا نوشته شده است این فرغ اضافه بر اصل است شما نوشته­ایدکه به نام فوق­العاده در صورتی که بنده تصور نمی­کنم که ما اضافه­کار زیادی در مجلس داشته باشیم فقط هفته دو مرتبه سه مرتبه کمیسیون بشود و اضافه­کاری داشته باشیم خیلی زیاد نیست و این درحقیقت فرع زیاد بر اصل است حقوق شاید این قدر نباشد 260 هزار تومان به نام فوق­العاده و به نام اضافه­کار، این یک رقم ،‌در جای دیگر نوشته شده است تفاوت نان کارکنان مجلس 320 هزار ریال عیدی نوروز البته 360 هزار ریال اینها را اگر همه را با هم جمع می­کرد و اینجا هم به نام اضافه کار نمی­نوشتند و همین رقم را اضافه می­کردند به حقوق کارمندان و مستخدمین بنده خیال می­کنم که نظر آقای اردلان هم تأمین شده بود و دیگر لازم نبود که چیزی اضافه کنیم به آن اینها ارقام زیادی است و بنده مخصوصاً راجع به این رقم که اینجا در تبصره ماده اول نوشته شده است : تبصره 3 -مبلغی که به عنوان اعتبار اضافه­کاری و کمک اعاشه و حقوق ایام مرخصی ضمن این بودجه منظور شده است بر طبق تصویب کمیسیون منتخبه از طرف هیئت رئیسه پرداخت خواهد گردید. بنده خیال می­کنم که اگر اشخاصی اضافه­کار داشته­اند و خدمت کردند بایستی حق خدمت آنها را داد و دیگر کمیسیون لازم ندارند که تشکیل بشود اگر یک کسی اضافه کار کرد بایداضافه به او داد دیگر کمیسیون نباید تشکیل بشود که شاید خدای نکرده مأمورین اینجا خیال کنند که با ایشان نظر حب یا بغضی بوده است بایستی از آن محل اضافه بدهند آن هم نه 260 هزار تومان اگر در سال ما 260 هزار تومان به نام اعتبار فوق­العاده و اضافه­کار بگذاریم در بودجه و بگوییم که کمک نیست چرا اما هر جا تکه تکه یک جا به نام مدد معاش یکجا به عنوان پول نان یک جا به عنوان اضافه­کار یک پول‌هایی بگذاریم این درست نیست اینها تمام را باید کمیسیون محاسبات یک جا بنویسد بدهید که این چیزها درش نباشد و نگویند که مستخدمین مجلس حقوق­شان کم است گرسنه هستند بیچاره هستند شما اگر اینها را مراقبت می­فرمودید البته این اشکالات رفع می­شد و دیگر محتاج نبود که چندین رقم برای مستخدمین معین کند و کمیسیونی تشکیل بدهید برای اضافه­کار و خدمتی که کرده­اند بنده با این کمیسیون نظر موافقی ندارم برای این که وقتی خدمتی را انجام دادند دیگر کمیسیونی لازم ندارد که تشکیل بشود برای تشخیص خدمت آنها و باید حق خدمت آنها را در آخر ماه حساب کنند و بدهند این را بنده می­خواستم توضیح بدهندکه این رقم  چیست.

رئیس- آقای تهرانچی .

تهرانچی- اولاً ‌می­خواستم عرض کنم که بنده مخبر کمیسیون نیستم و مخبر کمیسیون آقای فداکار هستند و چون ایشان در مرخصی هستند بنده از طرف کمیسیون مأمورم که توضیحاتی که آقایان خواستند عرض کنم اما راجع به این موضوع که فرمودید بعضی از آقایان نمایندگان مجلس شورای ملی تشریف آوردند و فرمودند که حقوق اعضا مجلس خیلی کم است برای این که خرج زندگانی و قیمت­ها صدی بیست علاوه شده است (حاذقی- صدی بیست خیر 20برابر) بله مقصودم همان 20 برابر گران شده است و این حقوقی که پرداخت می­شود خیلی کم است و آنها نمی‌توانند معیشت بکنند (صحیح است ) و حالا نماینده محترم فرمودند که اضافاتی که داده شده زیاد است و اقلام متعددی است در نظر اول قبول کردن این کار مشکلی است ولی با توضیحاتی که بنده عرض می­کنم شاید کفایت بکند اولاً ‌این را تصدیق بفرمایید گرانی قیمت­های تمام اجناس به اندازه­ای زیاد است که البته این جزییات با حقوق­هایی که سابقاً گرفته می­شد و قیمت­ها 20 برابر ارزان­تر بود هر قدر این اضافات را زیاد بکنند باز کمک مؤثری نخواهد بود برای امرار معاش کارمندی .

+++

که  چند سر عائله داشته باشد اما آن 20 تومان که فرمودید این از دو سال قبل برای کارمندان پایه یک و دو که در یکی دو سال قبل حقوق­شان  خیلی کم بود آمدند ماهی 20 تومان اضافه حقوق تصویب کردند و این ر‌قم همان مبلغی است که در دو سال قبل به عنوان اضافه حقوق تصویب شده است و اینجا چون به این عنوان در بودجه ذکر شده بود باز همین به همین قلم ذکر شده است . عرض کردم چون در بودجه­های سابق به این قلم بوده است اداره محاسبات هم به همین قلم نوشته است حالا هم تفاوتی نمی­کند که همه را جمع کنید و یک قلم بنویسید برای این که وقتی یک قلم بنویسیم ( فاطمی- یک قلم البته بهتر است ) حالا هم تفاوتی نمی­کند حالا که گذشته ولی برای سال بعد ممکن است تصحیح بکنند بنده کاری ندارم که یک قلم بهتر است یا نه اما در هر صورت تفاوتی در اصل عمل پیدا نخواهد شد اما قسمت دو میلیون و ششصد هزار ریال که برایش کمیسیون تشکیل می­شود هم اگر توجه بفرمایید فقط برای اضافه کاری نیست باز برای کمک اعاشه است البته اضافه کاری معلوم است که کارمند کارش چقدر است و اضافه­اش پرداخته می­شود برای این نظر نبوده است که کمیسیون تشکیل می­شود بلکه باز این کمیسیون برای این قرار است تشکیل بشود از طرف هیئت رئیسه مجلس که وضعیت مستخدمین جزء و غیر جزء آنهایی که مستحقق کمک اعاشه هستند تشخیص داده شود از طرف کمیسیون و دستور داده شود که از این محل بپردازند( یکی از نمایندگان - این مربوط به کمیسیون محاسبات است آقا) اجازه بفرمایید آقا البته بودجه وقتی که به تصویب مجلس رسید پرداخت او با نظر هیئت رئیسه است و کارپردازی ولی کمیسیون محاسبات البته نظارت دارد در طرز پرداخت و سایر قسمت­ها و چون هیئت رئیسه ممکن بود اوقاتش به اندازه­ای مشغول باشد که نتوانند به احوالات جزء جزء اعضای مجلس برسد قرار شد که یک کمیسیونی تشکیل شود و در این کمیسیون یک نفر از کمیسیون محاسبات هم معین شود و به وضعیت  اعضا مجلس رسیدگی شود و هر یک که محتاج به کمک اعاشه هستند از این محل پرداخته بشود و در حقیقت این هم برای اضافه­کاری نیست بلکه برای کمک اعاشه اشخاص است و آقایان البته متوجه هستند که قیمت­ها به اندازه گران شده است که به قول معروف ( کجا کفاف دهد این باده­ها به مستی ما) و با این وضعیت که پیش آمده است تکافو نمی­کند و هر قدر هم شما اینجا اضافه کنید باز به عقیده بنده نصف زندگی خیلی خیلی متوسط یک نفر عضو مجلس از این محل حقوقش پرداخت نشده است این وضعیت مملکت است و خود آقایان البته به این چیزها خوب توجه دارند و بنده در این موضوع عرض نمی­کنم اما قسمتی که راجع به تفاوت بهای نان کارکنان مجلس است این را وقتی که قیمت نان ترقی کرد یعنی نرخ دولتی نان از 6 قران ترقی کرده است به 9 قران این تفاوت قیمت را مجلس می­پردازد و عرض کردم این در اصل تفاوت نمی­کند و به عقیده بنده برای محاسبات بهتر است که جزء جزء باشد اجازه بفرمایید آقای صفوی اگر در محاسبات جزء جزء معلوم باشد البته به عقیده بنده از لحاظ حسابداری بهتر است ولی اگر آمدیم و این را یک قلم معین کردیم آن وقت باید از اول شروع کنند و تا آخرین قلم بگویند ولی اگر این قلم­ها معلوم باشد در طرز پرداختنش تسریع می­شود و بهتر می­شود پرداخت و به علاوه وقتی که قسمت­ها معلوم باشد ممکن است هر کدام را جدا توضیح دادکه ذهن آقایان روشن بشود.

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات شده است اگر اجازه می­فرمایید قرائت شود.

ایرج اسکندری- بنده با کفایت مذاکرات مخالفم .

رئیس - اگر شما با کفایت مذاکرات مخالفید نوبت شما نیست و فعلاً سه تا اجازه دیگر هست اگر قرار شود باید به نوبه اجازه داده شود( یکی از نمایندگان - آقا مذاکرات کافی است (مهندس فریور- آقا با کفایت مذاکرات مخالف­اند)

رئیس- آقای ایرج اسکندری .

ایرج اسکندری- عرض کنم که ماده اول مخصوصاً چون که تفصیلش در این موادی است که بعد در اینجا ذکر

+++

شده است و این فقراتی را که ذکر کرده­اند اگر ما بخواهیم یکی یکی مطالعه بکنیم و نگاه بکنیم گمان می­کنم که آقایان موافقت نکنند پس تقاضا می­کنم از آقایان که یک توضیح بیشتری بدهند چون آقای مخبر کمیسیون هم متأسفانه توضیح کافی ندادند و ما نمی­توانم بدون این که بدانیم چیست رأی بدهیم اگر می­خواهید واقعاً ‌رأی داده شود و ما هم بدانیم که واقعاً این بودجه صحیح است بایستی وقت کافی باشد که این مطرح شود و مذاکرات شود و الا ما نمی­توانم به آنها رأی بدهیم برای این که یک مسأله اینجا است که نوشته است معاون معاون و ما نمی­دانیم که این معاون معاون چی است یک جا هست کارمند 6 ماهه، کارمند 7 ماهه، معاون معاون و متأسفانه اینها را آقای مخبر توضیح کافی ندادند و بدون این توضیحات رأی دادن به این لایحه متعسر و مشکل است بنابراین خواهش می­کنم اجازه بفرمایند آقایان که توضیحات کافی راجع به این موضوع لااقل یک مرتبه داده شود تا ما بتوانیم رأی بدهیم و الا مجبوریم که ممتنع باشیم.

جمعی از نمایندگان -رأی- آقا رأی .

مهندس فریور- اجازه می­فرمایید ؟( جمعی از نمایندگان- رأی آقا) .

رئیس -بفرمایید .

مهندس فریور- عرض کنم که یک بودجه­ای نوشته شده است روی پرسنل موجود (صحیح است ) و صحبت اساسی اول جلسه شد اگر ما بخواهیم اساس کار را درست بکنیم که متأسفانه الان برایمان متعذر است و ممتنع است یک اشخاصی هستند که می­خواهند به آنها یک کمکی  بشودحالا اینها را اسم­شان را بگذارید معاون معاون یا مدیر بلیط و لوایح این عضو موجود است و اصل این است که آقای مخبر کمیسیون قبول کنند که عضو جدیدی قبول بکنند و خیال می­کنم که این را قبول می‌کنند این بودجه هم عرض کردم روی پرسنل نوشته شده و اصطلاح 7 ماهه هم اشکالی ندارد مقصود سنش که نیست (خنده نمایندگان ) (ایرج اسکندری- ببخشید بنده خیال کردم مقصود سنش بود) این مقصود این است که این کارمند 7 ماه است مستخدم شده یا  5 ماه است استخدام شده است و این برای این است که اشکالی پیش نیاید. پیشنهاد هم خیلی می­شود داد ولی این معنی ندارد که هر وقت برای این ادارات پر عرض و طول مملکت ما یک فکری کردید این دویست نفر هم روی آنها اما الان راجع به آنها هیچ فکری نمی­توانید بکنید.

جمعی از نمایندگان - مذاکرات کافی است رأی بگیرید آقا .

رئیس- رأی می­گیریم به کفایت مذاکرات آقایان موافقین قیام کنند( اکثر برخاستند) تصویب شد حالا دو سه فقره پیشنهاد است که  به ترتیب قرائت می­شود پیشنهاد آقای اردلان:

(به شرح زیر قرائت شد)

این بنده تبصره الحاقیه زیر را پیشنهاد می­نمایم:

تبصره - به هر یکی از کارمندان مجلس شورای ملی و چاپخانه به میزان حقوق ماهیانه که دریافت می­دارند دو برج حقوق به نام کمک هزینه جنگ علاوه پرداخت شود. (یکی از نمایندگان - این آقا  مطرح نیست )

تهرانچی- آقا اجازه می­فرمایید؟

رئیس -بفرمایید .

تهرانچی- بنده آقا استدعا می­کنم از آقای اردلان که این پیشنهاد خودشان را مسترد بفرمایند برای این که کمک اعاشه یعنی این دو میلیون و ششصد هزار ریال که اینجا پیش­بینی شده است از آن محل به اشخاصی که مستحقق کمک هستند پرداخت خواهد شد و به عقیده بنده به نسبتی که برای تمام کارمندان معین شده است کفایت خواهد کرد (اردلان- آقا بنده اعتراض دارم) و به علاوه پیشنهاد خرج هم هست و یک نفر نماینده برایش مشکل است که پیشنهاد خرج بکند .

اردلان- آقا اجازه بفرمایید که بنده یک توضیحی عرض بکنم( فرخ - توضیح نمی­شود داد) چطور توضیح نمی­شود داد بودجه مملکتی که نیست چطور وقتی که خودتان پیشنهاد می­کنید بایستی توضیح بدهید بنده باید توضیح پیشنهاد

+++

خودم را در مجلس بدهم آقای فرخ چه سمتی دارند که به بنده غروغر می­کنند جنابعالی بفرمایید که این پیشنهاد خرج است و قبول نمی­شود بنده قبول می­کنم آقای فرخ چرا می­فرمایند .

رئیس - پیشنهاد آقای شهاب فردوسی خوانده می­شود:

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می­کنم160 هزار ریال اعتبار آبدارخانه از فقره هزینه حذف و به کارمندان جزء و پیشخدمت­ها اضافه شود.

رئیس - آقای شهاب فردوسی .

شهاب فردوسی- به عقیده بنده در این ماه رمضان به خوبی معلوم شد که این چای آبدارخانه یک امر زایدی است و آقایان دیدند که هیچ موجبی ندارد که این آبدارخانه اینجا دایر باشد با بودجه مجلس - هر کس می­خواهد چای بخورد پول بدهد چای بخورد.

هاشمی- بنده با این پیشنهاد مخالفم وقت گذشته و هر نوع کمکی که نسبت به کارمندان جزء مقدور بوده و امکان­پذیر بوده شده است و این هم یک چیز ناقابلی است.

رئیس - اگر آقایان موافقند رأی بگیریم- آقایانی که با این پیشنهاد موافقند قیام کنند(‌عده کمی برخاستند) تصویب نشد . یک پیشنهاد دیگر قرائت می­شود:

(به شرح زیر قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد می­کنم که پزشکانی که حقوق آنها از بودجه مجلس داده می­شود روزی سه ساعت هم به بیماران بی­بضاعت رسیدگی نمایند. دکتر معاون

رئیس - آقای دکتر معاون .

دکتر معاون - کارکنان اینجا در حدود هزار نفرند. اگر حساب بکنید مطابق احصائیه که در دست است از هزار نفر ده نفر بیشتر مریض نمی­شوند و دو نفرشان ممکن است به یک طبیب احتیاج داشته باشند ماهی هزار تومان هزینه بهداری نوشته­اند یک رئیس بهداری است با 475 تومان در ماه و یک پزشک قراردادی در حدود 330 تومان اینها روزی دو یا سه نفر مریض بیشتر ندارند و از طرف دیگر ملاحظه بفرمایید یک عده درمانگاه مجانی در شهر هستند که عده­شان کم است ولی درمانگاه­ها را همه‌اش در جنوب قرار داده­اند و خوب هم کرده­اند برای این که فقرا بیشتر در آن قسمت هستند اما اینجا در میدان بهارستان هیچ درمانگاه نیست و این طبیب را هم بنده می­دانم که یک طبیب بسیار خوبی است و فوق­العاده فعال است و اگر روزی دو سه ساعت به مریض­های این طرف هم بپردازد گمان می­کنم این حقوق حلال­تر باشد.

رئیس - آقای مرآت اسفندیاری .

مرآت اسفندیاری- عرض کنم که این عمل بسیار خوب است بنده هم قبول می­کنم ولی شرط اولش این است که یک اداره بهداری درست کرد که دست به خارج هم داشته باشد و اول کارشورای بایست یک محلی را برای بهداری درست بکند که مریض­ها بتوانند از خارج به او مراجعه کنند البته ما قبول می­کنیم و آن وقت ترتیبش را می­دهیم .

دکتر معاون - بنده اگر بدانم که این تا چند ماه دیگر درست می­شود و سایلش را فراهم می­کنم.

مرآت اسفندیاری - بنده هم قبول می­کنم آقا .

دکتر معاون- حالا که مجلس قول داده است در ظرف چند ماه این قضیه را درست بکند بنده پس می­گیرم (مهندس فریور- پس بگیرید قبول شده است ) .

رئیس- پیشنهاد قبول شد آقا .

مخبر فرهمند- اجازه می­فرمایید بنده توضیحی عرض کنم؟

رئیس - بفرمایید .

مخبر فرهمند- چون این پیشنهاد آقای دکتر معاون‌ قبول شد بنده خواستم این توضیح را عرض بکنم که مراجعین به بهداری دو سه نفر نیستند کارگران چاپخانه هست و تمام کارمندان مجلس شورای ملی است و بستگان­شان هستند منحصر به روزی دو سه نفر نیست قریب 400 یا 500 نفر هستند که بایستی بهداری مجلس به خودشان و بستگان­شان رسیدگی بکند و مطابق آئین­نامه هم هر ماه بایستی تمام کارگرها را

+++

معاینات طبی بکنند و تصدیق صحت بدهند این نیست که آقای دکتر فرمودند روزی دو سه نفر و اگرآنجا تشریف ببرید ملاحظه می­فرمایید روزی سی نفر چهل نفر را باید معاینه بکند.

رئیس - آقای تهرانچی

تهرانچی- اجازه بفرمایید آقایان بنده باید قبول بکنم اگر آقایان موافقت بفرمایند که قسمت سه ساعت برداشته شود بنده ممکن است قبول کنم که به اندازه که ممکن است وسائل را فراهم کنند.

دکتر معاون- بنده قبول می­کنم

هاشمی- پس پیشنهاد به این شرط اصلاح می­شود: که حقوق آنها از بودجه مجلس داده می­شود روزی چند ساعت (یکی از نمایندگان - چند ساعت ندارد) به بیماران بی­بضاعت رسیدگی نمایند.

رئیس - یک پیشنهاد دیگر خوانده  می­شود:

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می­کنم تبصره ذیل ماده اول لایحه بودجه مجلس اضافه شود: تبصره 4- کارشورای مکلف است از تاریخ  تصویب لایحه بودجه  مجلس به جای طبع صورت مشروح مذاکرات مجلس روزنامه یومیه به نام روزنامه مجلس حاوی صورت مشروح مذاکرات مجلس و قوانین  مصوبه و کلیه مقررات چاپ و منتشر نماید. دکتر معظمی.

رئیس -آقای دکتر معظمی

دکتر معظمی- عرض کنم بنده برای این که وقت آقایان نمایندگان محترم را نگرفته باشم قبلاً شرحی به هیئت رئیسه نوشتم راجع به طبع صورت مذاکرات مجلس بنده یک عرایضی دارم  و متأسفانه شاید به علت گرفتاری و کار زیاد آقایان هیئت رئیسه از بنده دعوت نکردند و ناچار شدم که در مجلس شواری ملی عرایضم را عرض کنم و بدبختانه این موقعی اتفاق افتاده است که یک ساعت و نیم بعد از ظهر  است شاید که آقایان حوصله نداشته باشند که بنده عرایضم را بکنم عرض کنم در تمام ممالک دنیا رسم است که مجله رسمی منتشر می­شود که در آنجا تمام زندگانی عمومی یک ملتی را در آنجا درج می­کنند متأسفانه در مملکت ما با وجود این که  مخارجش می­شود ولی وضعیتش خوب نیست چرا ما یک مجله داریم مجله رسمی وزارت دادگستری و اگر اشتباه نشده باشد بودجه­اش 90 هزار تومان است و وقتی که من آن را جمع کردم با بودجه مجله مذاکرات مجلس و تند نویسی و تحریر صورت مجلس دیدیم که جمعاً  متجاوز از 270 هزار تومان در سال ما خرج می­کنیم ولی اگر یک نفر عاشق این باشد که بخواهد یک مطلبی را از گذشته ایران مطالعه بکند بایستی  واقعاً وقتش تلف بشود و آخرش هم قوانین را آن طوری که می­خواهد نمی­تواند ببینید ولی مثلاً مجله رسمی دولت فرانسه وقتی که کسی می­خواهد  زندگانی عمومی دولت فرانسه را مطالعه بکند که مثلاً در 10 سال پیش چطور بوده فوراً به آن مجله  رسمی مراجعه  می­کند در آن مجله تمام نطق­های نمایندگان را دارد تمام روسای دولت و وزیران آنها و انتصابات را دارد ولی ما چون اینجا نمایندگان ملت هستیم و مطابق قانون اساسی حق نظارت داریم بایستی که اینها در یک روزنامه چاپ شود از نظامنامه و تصویب­نامه­ها و غیره ولی متأسفانه  اینها در هیچ جا چاپ نمی­شود برای این منظور در سابق هم یک قانونی از مجلس شورای ملی گذشته است که بنده این قانون را می­خوانم  : قانون طبع روزنامه رسمی مصوب شوال 1328 ماده واحده- در تحت مراقبت ونظارت وزارت داخله به مخارج دولت در پایتخت روزنامه رسمی ایران تاسیس می­شود که حاوی خواهد بود، دستخط­های سلطنتی  و احکام وزارتخانه­ها و اعطای امتیاز و شئونات و عزل و نصب­ها و قوانین موضوعه و صورت مشروح جلسات دارالشورای ملی و هر گونه مطالب رسمی دیگر دولت را ، حالا در این قسمت صورت مشروح مذاکرات مجلس فقط یک عده معدودی چاپ می­شود(مهندس فریور- آن هم بعد از 40 روز) چهل روز بعد برای خود نمایندگان مجلس که یک مرتبه اینجا شنیده­اند دیگران یعنی وکلای عدلیه و قضات مملکت باید از روح قانون­گذاری مطلع باشند این است که باید

+++

مذاکرات آن روز را همه بدانند و موضوع دیگر اساسی که قابل اهمیت است این است که موکلین باید کاملاً نظارت بکنند ببینند وکلا چه می­گویند و این قسمت هم متأسفانه عملی نیست و فقط روزنامه­ها هستند که خلاصه مذاکرات مجلس را می‌‌نویسند و اینها یا ثروت کافی ندارند که به اندازه که باید تندنویس بگیرند برای این که یک قسمت از عبارت می­افتد و باید خلاصه بکنند و چون باید خلاصه بکنند ممکن است در بعضی موارد احساسات شخصی را هم دخالت بدهند و این است که ممکن است نظریات مجلس را آن طور که باید ننویسند و در خارج بد نوشته شود از این جهت بود که بنده منظور اساسی یعنی آرزویم این بود که واقعاً این منظور عملی بشود ولی چون فرصتی جزء این موقع نبود از این جهت بنده پیشنهاد کردم که یک روزنامه رسمی چاپ بشود سابقه هم دارد یک روزنامه بود به نام مجلس و صاحب امتیاز آن آقای طباطبایی بودند و فعلاً هم اشکالی ندارد که دوباره آن را در دسترس مردم بگذارند که مردم از گفتار وکلا اطلاع پیدا کنند و به علاوه یک موضوع مهمی هم هست و آن این است که نطق­های قبل از دستور هم هست که در این مجله مذاکرات مجلس به هیچ وجه چاپ نمی­شود در صورتی که اینها یک اثرات مهمی را دارد راجع به هیئت دولت و غیره و از این جهت بود که این پیشنهاد را بنده اینجا تقدیم نمودم

رئیس - آقای مرآت اسفندیاری

مرآت اسفندیاری- این فرمایشاتی که فرمودند تمام صحیح است ولی چیزی که هست بودجه مجله مذاکرات مجلس ما فقط 20 هزار تومان است و با بیست هزار  تومان نمی­شود یک همچو روزنامه را درست کرد البته پیشنهاد خرج باید کرد و الان هم پیش­بینی خرج نشده است.

رئیس  - آقای دکتر زنگنه مخالفید؟

دکتر زنگنه- بنده موافقم

طوسی- بنده مخالفم آقا (جمعی از نمایندگان - عده کافی نیست)

7- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس - چون عده کافی نیست بقیه مذاکرات بودجه و رأی گرفتن در ماده اول می‌‌ماند برای جلسه آتیه (مهندس فریور- جلسه آتیه روز شنبه) خیر روز یکشنبه

مهندس فریور- آقا اعضا وزراتخانه­ها پول نگرفته­اند آنها هم مستأصلند.

رئیس - جلسه آتیه روز یکشنبه است

جلسه یک ساعت و نیم بعد از ظهر ختم شد

رئیس مجلس شورای ملی- سید محمد صادق طباطبایی

­­+++

 

یادداشت ها
Parameter:294175!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)